เอกสารประกอบการสอนทะเลและชายฝั่ง263_edit

ก

เอกสารหลักฐานทใี่ ชใ้ นการประเมินผลการสอนแบบที่ 1
รายวิชา การจดั การทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

MARINE AND COASTAL RESOURECES MANAGEMENT

กมลนาวิน อินทนจู ติ ร
วศิ วกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิศวกรรมสง่ิ แวดลอ้ ม

คณะวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
มหาวิทยาลยั ราชภฏั สงขลา
2563

ข

ค

เอกสารหลักฐานท่ีใชใ้ นการประเมินผลการสอนแบบที่ 1
รายวิชา การจัดการทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่

MARINE AND COASTAL RESOURECES MANAGEMENT

กมลนาวนิ อนิ ทนูจติ ร

วศิ วกรรมศาสตรมหาบัณฑติ สาขาวศิ วกรรมสิง่ แวดลอ้ ม

คณะวิทยาศาสตรแ์ ละเทคโนโลยี
มหาวิทยาลัยราชภฏั สงขลา
2563

ง

ก

คำนำ

เอกสารประกอบการสอน รายวิชา การจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง รหัสวิชา
4453205 ซึ่งอยู่ในหมวดวิชาเฉพาะด้านบังคับ กลุ่มวิชาเนื้อหาการจัดการสิ่งแวดล้อม ที่นักศึกษาใน
ระดับปริญญาตรี หลักสูตรวิทยาศาสตรบัณฑิต สาขาการจัดการสิ่งแวดล้อม มหาวิทยาลัยราชภัฏ
สงขลาตอ้ งเรียน ดังนน้ั จึงมีความจำเป็นอย่างย่ิงท่ีจะต้องมีเอกสารประกอบการสอนท่ีรวบรวมเนื้อหา
ครบถ้วนที่หลักสูตรได้กำหนดไว้ โดยเนื้อหาเป็นการเขียนในลักษะข้อมูลเชิงบรรยาย ที่มุ่งเน้น ให้
ผเู้ รียนมีความรู้ความเขา้ ใจและใช้ประกอบการฝึกปฏบิ ตั ิ เปน็ พน้ื ฐานในการเรียนการจดั การทรพั ยากร
ทางทะเลและชายฝ่ังทอี่ ดุ มสมบรู ณ์ไปด้วยทรัพยากรตา่ ง ๆ มากมาย และมนุษยใ์ ชป้ ระโยชน์จากทะเล
และชายฝั่งเพื่อตอบสนองความต้องการของมนุษย์หลายประการ ส่งผลให้ทรัพยากรทะเลและชายฝ่งั
อย่ใู นสภาพเสอ่ื มโทรม รวมทั้งนำไปสู่ความขดั แย้งในการใช้ประโยชน์ จงึ มคี วามจำเปน็ ท่ีจะต้องมีการ
จัดการทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ังให้คงอยู่ต่อไปในอนาคต โดยเอกสารประกอบการสอนมีเนื้อหา
บางส่วนเรียบเรียงจากประสบการณ์การทำงานหรืองานวิจัยของผู้เขียน ตำราของคณาจารย์ที่เคย
ประสิทธ์ิประสาทวิชาแก่ผู้เขียน บทความวิชาการและวิจัยของหน่วยงานรัฐ การศึกษาจากตำรา
วิชาการ ทงั้ ของไทยและตา่ งประเทศ

เนื้อหาเอกสารประกอบการสอนเล่มนี้มีทั้งหมด 7 บท ซึ่งประกอบด้วย ความรู้พื้นฐานการ
จัดการทรัพยากรทะเลและชายฝั่ง ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง พื้นฐานด้านสมุทรศาสตร์ มลพิษ
ทางทะเลและชายฝั่ง การใช้ประโยชน์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งโดยการบูรณาการมิติทางด้าน
นเิ วศบรกิ าร เคร่ืองมือสร้างการมสี ว่ นรว่ มของประชาชนในการพฒั นาและจัดการทรัพยากรทะเลและ
ชายฝ่ังอยา่ งย่งั ยนื และ กรณศี กึ ษาการจัดการทรพั ยากรทางทะเลและชายฝั่งทง้ั ในและต่างประเทศ

ผู้เขียนหวังว่าเอกสารประกอบการสอนเล่มนี้ จะเป็นประโยชน์สำหรับนักศึกษาและบุคคล
ทั่วไปที่สนใจ ในการใช้เป็นคู่มือสำหรับการศึกษาเกี่ยวกับการจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
หากมีข้อเสนอแนะ ข้อแนะนำ ที่เป็นประโยชน์ต่อการปรับปรุงเอกสารเลม่ นี้ กรุณาแจ้งต่อผู้เขียนจกั
เปน็ พระคณุ ย่ิง

สุดท้ายผู้เขียนขอขอบพระคุณทุกท่านที่ให้ความช่วยเหลือ แนะนำ เพื่อให้เอกสาร
ประกอบการสอนฉบบั นี้ เสรจ็ สิ้นด้วยดี

กมลนาวิน อินทนจู ติ ร
9 ตุลาคม 2563

ข

ค

สารบัญ

คำนำ หน้า
สารบญั ก
สารบญั ภาพ ค
สารบัญตาราง ท
แผนบรหิ ารการสอน ว
แผนบรหิ ารการสอนประจำบทท่ี 1 ห
บทท่ี 1 ความรู้พนื้ ฐานการจัดการทรพั ยากรทะเลและชายฝัง่ 1
5
1.1 บทนำ 5
1.2 ความหมายและขอบเขต 8
1.3 อาณาเขตทางทะเล 11
12
1.3.1 พน้ื ที่อาณาเขต 13
1.3.2 อา่ วประวตั ิศาสตร์ 13
1.3.3 สิทธอิ ธปิ ไตยในไหลท่ วีปของไทย 15
1.4 การพัฒนาการของการจดั การทะเลและชายฝ่ัง 15
1.4.1 การพัฒนาการของการจัดการทะเลและชายฝงั่ ระดับสากล 16
1.4.2 ชว่ งท่ี 1 การจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝงั่ ในชว่ งกอ่ นปี พ.ศ.
2518 17
1.4.3 ชว่ งที่ 2 การจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝงั่ ในช่วงปี พ.ศ. 2518 -
2535 17
1.4.4 ช่วงที่ 3 การจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝงั่ ในชว่ งปี พ.ศ. 2535
ถงึ พ.ศ. 2558 20
1.4.5 ช่วงท่ี 4 การจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่งภายหลงั ปี พ.ศ. 2558 23
1.5 ทศิ ทางนโยบาย แนวคิดระดบั นานาชาติ 23
1.5.1 Agenda 21 24
1.5.2 SDGs เป้าหมายที่ 12 25
1.5.3 SDGs เปา้ หมายที่ 13

ง

สารบญั (ต่อ)

1.5.4 SDGs เป้าหมายท่ี 14 หน้า
1.5.5 SDGs เปา้ หมายที่ 15 25
1.5.6 เศรษฐกจิ สนี ้ำเงนิ (Blue Economy) 26
1.5.7 เศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy) 26
1.5.8 ดชั นีคุณภาพมหาสมุทร (Ocean Health Index) 27
1.5.9 การศึกษาผลกระทบเชิงยุทธศาสตร์ 27
1.6 กฎหมายทะเลระหวา่ งประเทศ 28
1.6.1 อนสุ ญั ญากรุงเจนีวา วา่ ดว้ ยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1958 29
1.6.2 อนสุ ัญญาสหประชาชาติวา่ ด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 29
1.6.3 กฎหมายและความตกลงระหวา่ งประเทศ กลุ่มการเดนิ เรือและความ 30
ปลอดภัยทางทะเล 30
1.6.4 ด้านความมนั่ คงทางทะเล
1.7 กฎหมาย/ความตกลงและความร่วมมือระหวา่ งประเทศทีเ่ ก่ียวกบั การทำประมง 32
1.8 กฎหมายและความตกลงระหวา่ งประเทศท่เี กี่ยวกบั ทรัพยากรและสิง่ แวดล้อม 33
1.9 กฎหมายไทยเกี่ยวกับทะเลและชายฝ่ัง 33
1.9.1 กฎหมาย กฎขอ้ บังคับต่าง ๆ ทีเ่ ก่ยี วกบั กจิ กรรมการใชท้ ะเลไทยใน 34
ปัจจุบัน 34
1.9.2 เขตบังคับใช้กฎหมายในพ้นื ท่ีทะเลและชายฝ่ัง
บทสรปุ ประจำบทที่ 1 34
คำถามทบทวน/กจิ กรรมประจำบทท่ี 1 35
เอกสารอา้ งองิ ประจำบทท่ี 1 36
แผนบรหิ ารการสอนประจำบทที่ 2 37
บทที่ 2 ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝง่ั 41
2.1 ทรัพยากรชายฝง่ั 45
2.1.1 ทรพั ยากรสิ่งไม่มชี ีวิต 45
2.1.2 ทรัพยากรสิ่งมีชวี ิต 45
46

สารบญั (ตอ่ ) จ

2.2 ทรพั ยากรแร่ธาตุ หน้า
2.3 ทรพั ยากรพลังงานจากทะเล 46
47
2.3.1 พลงั งานจากลม (Wind Energy) 47
2.3.2 พลงั งานจากน้ำข้ึน-น้ำลง (Ocean Tidal Energy) 47
2.3.3 พลงั งานคลนื่ (Wave Energy) 48
2.3.4 เทคโนโลยพี ลังงานคล่ืนทะเล 48
2.4 ทรพั ยากรสิง่ มชี ีวติ ในทะเล 49
2.5 ระบบนิเวศชายฝ่ัง 50
2.5.1 ประเภทของระบบนเิ วศชายฝ่ัง 50
2.5.2 โครงสร้างของระบบนเิ วศ 50
2.5.3 หน้าท่ขี องระบบนิเวศ 51
2.6 ระบบนิเวศปา่ ชายเลน 52
2.6.1 ห่วงโซอ่ าหารเบ้อื งตน้ ในป่าชายเลน 52
2.6.2 ประเภทของปา่ ชายเลน 6 แบบ 53
2.6.3 สถานการณป์ ่าชายเลนในประเทศไทย 53
2.6.4 ประโยชน์และความสำคญั ของป่าชายเลน 54
2.7 ระบบนิเวศปะการงั 54
2.7.1 รปู แบบแนวปะการังในประเทศไทย 54
2.7.2 กายวิภาคศาสตรข์ องปะการัง 56
2.7.3 การสืบพนั ธ์ุ 57
2.7.4 ปจั จยั สิ่งแวดล้อมในระบบนเิ วศแนวปะการัง 58
2.8 ระบบนิเวศหญ้าทะเล 61
2.8.1 ขอ้ มูลทางชวี วิทยา 61
2.8.2 ประโยชนแ์ ละความสำคญั 62
2.8.3 ภาวะคุกคามหญ้าทะเล 62
2.8.4 การฟืน้ ฟูหญ้าทะเล 63

สารบญั (ต่อ) ฉ

2.9 ระบบนเิ วศหาดทราย หน้า
2.9.1 ลักษณะหาดทรายของประเทศไทย 63
2.9.2 ลักษณะทางกายภาพของหาดทรายในพ้นื ท่ี 63
2.9.3 ส่ิงมชี ีวติ ท่ีพบบริเวณหาดทรายในพ้ืนที่ 64
2.9.4 พชื ชายหาด 65
2.9.5 กล่มุ สตั ว์ที่พบในระบบนิเวศหาดทราย 65
2.9.6 การปรับตวั ของสัตว์ 66
2.9.7 ปัจจัยที่มผี ลตอ่ ส่ิงมีชวี ิตบนหาดทราย 67
2.9.8 หว่ งโซอ่ าหารระบบนเิ วศหาดทราย 67
2.9.9 ความสำคญั และการใช้ประโยชนร์ ะบบนเิ วศหาดทราย 68
68
2.10 ระบบนิเวศหาดโคลน 69
2.10.1 ลักษณะทางกายภาพของหาดโคลน 69
2.10.2 สง่ิ มีชีวิตในพืน้ ทห่ี าดโคลน 69
2.10.3 อ่าว กอไก่ 70
2.10.4 ปญั หาการกัดเซาะชายฝงั่ หาดโคลน 70
71
2.11 ระบบนเิ วศหาดหนิ 71
2.11.1 ลกั ษณะทางกายภาพของหาดหิน 71
2.11.2 สิ่งมีชวี ิตในระบบนเิ วศหาดหนิ 72
72
2.12 ระบบนิเวศปา่ ชายหาด 72
2.12.1 ขอบเขตป่าชายหาด 73
2.12.2 โครงสร้างและการแพร่กระจายของพชื ป่าชายหาด 73
2.12.3 พรรณพืชในป่าชายหาด 74
2.12.4 บทบาทของป่าชายหาด 74
75
2.13 คณุ คา่ และความสำคัญของระบบนิเวศชายฝ่ัง
2.13.1 คณุ คา่ และมลู คา่ ของระบบนิเวศชายฝง่ั

บทสรปุ ประจำบทท่ี 2

ช

สารบญั (ตอ่ ) หน้า
76
คำถามทบทวน/กจิ กรรมประจำบทที่ 2 77
เอกสารอ้างอิงประจำบทท่ี 2 79
แผนบริหารการสอนประจำบทท่ี 3 83
บทท่ี 3 พืน้ ฐานด้านสมุทรศาสตร์ 83
84
3.1 ความหมายและสาขาการศกึ ษาดา้ นทะเลและชายฝ่งั 84
3.2 ภูมศิ าสตรข์ องมหาสมุทร 84
3.3 ประวตั ศิ าสตรก์ ารศึกษาดา้ นทะเลและชายฝ่งั 85
85
3.3.1 การเดินทางในมหาสมุทรในยุคเร่มิ ตน้ 86
3.3.2 จุดเร่ิมต้นของการศกึ ษาวทิ ยาศาสตร์ดา้ นทะเลและชายฝ่งั 86
3.4 เพลทเทคโทนิค 86
3.5 นำ้ และเคมีของนำ้ ทะเล 87
3.5.1 สมบัตขิ องน้ำเกีย่ วกับการรบั และถ่ายเทความร้อน 87
3.5.2 ความร้อนแฝงของน้ำ 87
3.5.3 ความผันแปรของความเคม็ ในมหาสมุทร 88
3.6 สมบตั ิฟสิ กิ สข์ องน้ำทะเล 88
3.6.1 อณุ หภมู แิ ละการกระจายอณุ หภมู ิในน้ำทะเล 89
3.6.2 ความหนาแนน่ 89
3.6.3 แสงในทะเล 89
3.6.4 เสยี งในทะเล 90
3.7 ตะกอนพ้นื ทะเล 90
3.7.1 การจำแนกตะกอนโดยใชข้ นาดของอนุภาค 91
3.7.2 การจำแนกตะกอนตามแหลง่ กำเนดิ 91
3.7.3 การเคลอ่ื นย้ายตะกอน 91
3.7.4 การกระจายของตะกอนในมหาสมุทร
3.8 คล่ืน
3.8.1 ส่วนประกอบของคล่นื

สารบัญ (ตอ่ ) ซ

3.8.2 การสะท้อนกลับของคล่ืน หน้า
3.8.3 คลนื่ นำ้ ลึก 92
3.8.4 คลืน่ น้ำตื้น 92
3.8.5 คลนื่ ใต้นำ้ 93
3.9 นำ้ ข้ึน-น้ำลง 93
3.9.1 อิทธิพลที่ทำให้เกิดนำ้ ข้ึน-นำ้ ลง 94
3.9.2 รปู แบบการขน้ึ ลงของน้ำ 94
3.9.3 คลื่นน้ำขนึ้ นำ้ ลง 95
3.10 กระแสน้ำในมหาสมุทร 96
3.10.1 กระแสนำ้ ในมหาสมทุ ร 96
3.10.2 การหมุนเวยี นของน้ำในแต่ละมหาสมุทร 96
3.11 ภมู อิ ากาศเหนือมหาสมุทร 97
3.11.1 การเปลีย่ นแปลงทิศทางของกระแสลมเหนอื มหาสมุทร 100
3.11.2 กา๊ ซที่มีผลต่อชัน้ บรรยากาศของโลก 100
3.11.3 ปรากฏการณเ์ อลนีโญ และ ลานญี า 102
3.12 สภาพแวดลอ้ มในทะเลและบรเิ วณชายฝ่ัง 103
3.12.1 การแบง่ สภาพแวดลอ้ มในทะเล 103
3.12.2 ชายฝ่งั ทะเล 103
3.12.3 ชายหาด 104
3.12.4 เอสทูร่ี 105
3.13 กำลังผลิตทางชีวภาพและการเคลื่อนย้ายพลงั งานในมหาสมทุ ร 105
3.13.1 กำลงั ผลติ ในมหาสมุทร 106
3.13.2 การไหลเวียนของพลังงานและธาตุอาหาร 106
3.13.3 ระดับของวงจรอาหารและพีรามิดชีวภาพ 106
3.14 สิ่งมีชีวติ ในทะเลและชายฝ่งั 107
3.14.1 พัฒนาการของสิ่งมชี วี ติ ในทะเลและชายฝ่งั 107
107

สารบัญ (ตอ่ ) ฌ

3.14.2 การจำแนกสิ่งมชี ีวติ ในทะเลและชายฝง่ั หน้า
3.14.3 การแบ่งกลุ่มของสิง่ มีชวี ติ ในทะเลและชายฝงั่ 108
บทสรปุ ประจำบทท่ี 3 108
คำถามทบทวน/กจิ กรรมประจำบทท่ี 3 113
เอกสารอา้ งอิงประจำบทท่ี 3 114
แผนบริหารการสอนประจำบทท่ี 4 115
บทที่ 4 มลพิษทางทะเลและชายฝงั่ 119
4.1 ความหมาย 123
4.2 แหลง่ ทมี่ าของมลพิษทางทะเลและชายฝง่ั 123
4.3 การจำแนกสารมลพิษที่ปลอ่ ยลงส่ทู ะเลและชายฝง่ั 124
4.4 ประเภทของการปล่อยสารมลพษิ ลงส่ทู ะเลและชายฝั่ง 125
4.5 มลพิษทางน้ำท้ิง 125
4.5.1 ความหมายของน้ำท้ิง 126
4.5.2 แหล่งกำเนิดน้ำทิ้ง 126
4.5.3 สารอนิ ทรยี ์ 126
4.5.4 การใช้ออกซิเจนในน้ำในน้ำทิ้ง 127
4.5.5 ผลกระทบทเ่ี กดิ จากน้ำท้งิ 127
4.5.6 การบำบดั นำ้ ทิ้งจากชุมชน 128
4.5.7 การกำจัดกากตะกอน 128
4.6 ยโู ทรฟิเคชันและน้ำเปลยี่ นสี 129
4.6.1 ความหมายของยโู ทรฟิเคชนั ในทะเล 129
4.6.2 สาเหตแุ ละผลของการเกดิ ยโู ทรฟเิ คชัน 129
4.6.3 นำ้ เปลย่ี นสี (Red Tide) 130
4.6.4 อันตรายที่เกดิ ปรากฏการณน์ ้ำเปล่ียนสี 131
4.6.5 อนั ตรายจากสารพษิ ต่อมนุษย์ 131
4.6.6 ผลกระทบของนำ้ เปล่ียนสี 132
132

สารบญั (ตอ่ ) ญ

4.7 มลพิษจากนำ้ มนั หน้า
4.7.1 ประเภทของนำ้ มนั ท่ปี นเปอ้ื นในทะเล 133
4.7.2 สาเหตุการเกิดมลพิษทางนำ้ มัน 133
4.7.3 พฤตกิ รรมของนำ้ มันในทะเล 133
4.7.4 ผลกระทบของมลพษิ จากนำ้ มัน 134
4.7.5 การแก้ไขมลพิษจากน้ำมนั 134
135
4.8 สารมลพิษทต่ี กคา้ งยาวนาน 135
4.8.1 ความรู้เบอ้ื งตน้ เก่ยี วกับสารมลพษิ ทตี่ กค้างยาวนาน 135
4.8.2 การนำสาร POPs ลงสทู่ ะเล 136
4.8.3 การเข้าสสู่ ายใยอาหารของสาร POPs 136
4.8.4 การใช้สาร POPs ในประเทศไทย 137
4.8.5 สาร POPs เม่ือลงสูใ่ นทะเล 137
4.8.6 ผลตอ่ ความเปน็ พิษของสาร POPs ต่อส่ิงมชี วี ิตในทะเล 138
138
4.9 โลหะหนัก 138
4.9.1 แหลง่ ของโลหะหนักทปี่ ล่อยลงสทู่ ะเล 139
4.9.2 ปรอท 139
4.9.3 แคดเมยี ม 140
4.9.4 ตะกั่ว 140
4.9.5 ทองแดง 141
4.9.6 ดบี กุ 141
4.9.7 สารหนู 142
4.9.8 แมงกานีส 142
4.9.9 เหล็ก 143
4.9.10 นเิ กล 143
143
4.10 สารโพลไี ซคลกิ อะโรมาตกิ ไฮโดรคารบ์ อน
4.10.1 แหล่งของสารประกอบ PAHs

ฎ

สารบัญ (ตอ่ )

4.10.2 ทม่ี าของการปนเป้อื นในส่ิงแวดล้อม หน้า
4.10.3 มาตรฐานของประเทศตา่ ง ๆ 144
4.10.4 การเคลอื่ นสารประกอบ PAHs ในทะเลและชายฝั่ง 144
4.11 สารกัมมนั ตรงั สี 145
4.11.1 เหตุการณ์สำคัญของสารกัมมนั ตรังสรี ว่ั ไหลทางทะเลในปี 2017 145
4.12 การขุดลอกทะเลและบริเวณชายฝ่งั 145
4.12.1 ความหมายของการขุดลอก 147
4.12.2 ความรทู้ ่จี ำเป็นสำหรับการวางแผนการขุดลอก 147
4.12.3 เคร่ืองจักรกลท่ีใชใ้ นการขุดลอก 148
4.12.4 ผลกระทบจากการขุดลอก 149
4.13 ปญั หาขยะในทะเลและบรเิ วณชายฝ่งั 149
4.13.1 ความหมายของขยะในทะเล 150
4.13.2 แหลง่ ทีม่ าของขยะในทะเลและบรเิ วณชายฝ่งั 150
4.13.3 ผลกระทบของขยะทะเลต่อสตั ว์ทะเลและระบบนิเวศ 150
4.13.4 สถานการณ์ขยะทะเลในประเทศไทย 151
4.14 น้ำระบายความรอ้ น 151
4.14.1 ผลกระทบจากนำ้ ระบายความรอ้ นของโรงงานผลติ กระแสไฟฟา้ 152
บทสรุปประจำบทท่ี 4 152
คำถามทบทวน/กิจกรรมประจำบทท่ี 4 153
เอกสารอ้างองิ ประจำบทท่ี 4 154
แผนบรหิ ารการสอนประจำบทที่ 5 155
บทที่ 5 การใช้ประโยชน์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั โดยการบรู ณาการมติ ิทางด้าน 159
นิเวศบริการ 163
5.1 ความหมายและนิยาม
5.1.1 บริการทางระบบนเิ วศ (Ecosystem Service) 163
5.2 การตอบแทนคุณคา่ ของระบบนิเวศ 163
166

ฏ

สารบัญ (ตอ่ ) หน้า
167
5.3 การวางแผนเชิงพ้ืนที่ทางทะเลตามหลัก DPSIR 168
5.4 เศรษฐกจิ สนี ้ำเงนิ (Blue Economy) 168
168
5.4.1 องคป์ ระกอบของเศรษฐกิจสีนำ้ เงิน 169
5.4.2 กระบวนการพัฒนานโยบายเศรษฐกจิ สนี ำ้ เงิน 170
5.4.3 กระบวนการขับเคลื่อนเชิงนโยบายเศรษฐกจิ สนี ้ำเงิน 170
5.4.4 กจิ กรรมเศรษฐกิจสีน้ำเงนิ 171
5.4.5 ทศิ ทางของเศรษฐกิจสีนำ้ เงิน 171
5.4.6 ความสมดุลของเศรษฐกจิ สีนำ้ เงินด้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั 172
5.5 แผนปฏริ ปู ประเทศด้านทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ัง 172
5.6 การศกึ ษาผลกระทบเชิงยทุ ธศาสตร์สำหรบั การพัฒนาพน้ื ทีช่ ายฝงั่ ทะเลใต้ 174
5.6.1 ทิศทางการพฒั นาพ้นื ท่ีชายฝ่ังทะเลภาคใต้ 174
5.6.2 ทางเลือกในการพฒั นาพน้ื ทีช่ ายฝ่ังทะเลภาคใต้ 175
5.6.3 Key Success Factor ของการพฒั นาตามทางเลอื ก 2+ 176
5.6.4 เป้าหมายทางเศรษฐกิจ 176
5.6.5 ศกั ยภาพด้านการท่องเท่ยี ว 177
5.6.6 ศกั ยภาพด้านอุตสาหกรรมอาหารฮาลาล 178
5.6.7 ศักยภาพด้านศูนย์กลางการขนส่งและโลจิสติกส์ 178
5.7 ประโยชนจ์ ากทะเลและชายฝั่ง 178
5.7.1 ภาพรวมกิจกรรมการใช้ประโยชน์จากทะเลและชายฝั่ง 180
5.7.2 ดา้ นการประมง 182
5.7.3 ด้านการขนสง่ และพาณิชย์นาวี 184
5.7.4 ด้านการท่องเท่ียวและนันทนาการทางทะเล 185
5.7.5 ด้านพลังงาน 186
5.7.6 ดา้ นอนื่ ๆ 186
5.8 ผลประโยชนแ์ ห่งชาตทิ างทะเลของไทย
5.8.1 แนวความคดิ ผลประโยชนแ์ ห่งชาติและทางเลือกยุทธศาสตร์

ฐ

สารบัญ (ต่อ)

5.8.2 ผลประโยชนท์ างเศรษฐกิจเชิงพน้ื ท่ี หน้า
5.8.3 ผลประโยชนแ์ หง่ ชาติทางทะเลในมติ เิ ชงิ ลกึ 187
5.9 มูลค่าผลประโยชนแ์ ห่งชาตทิ างทะเลของไทย 188
5.9.1 มูลคา่ ผลประโยชน์แห่งชาติตอ่ ปี 189
5.9.2 ยุทธศาสตรเ์ ชอื่ มโยงเศรษฐกิจภมู ภิ าคของประเทศไทย 189
5.9.3 SWOT มลู คา่ ผลประโยชน์แห่งชาตทิ างทะเลของไทยกบั เพื่อนบา้ น 189
5.9.4 มลู ค่าการขนส่งสินคา้ ระหว่างประเทศ 190
5.10 การรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล 191
5.10.1 พระราชบัญญัติ การรักษาผลประโยชนข์ องชาติทางทะเล พ.ศ. 2562 192
5.10.2 โครงสร้างการแบ่งสว่ นราชการของ ศรชล. 192
บทสรปุ ประจำบทที่ 5 192
คำถามทบทวน/กิจกรรมประจำบทที่ 5 193
เอกสารอ้างอิงประจำบทท่ี 5 194
แผนบรหิ ารการสอนประจำบทท่ี 6 195
บทท่ี 6 เครอื่ งมอื สรา้ งการมีสว่ นรว่ มของประชาชนในการพฒั นาและจัดการ 197
ทรพั ยากรทะเลและชายฝัง่ อย่างย่ังยนื 201
6.1 ความหมายของเครือ่ งมือ
6.2 การมสี ว่ นรว่ มของประชาชน 201
6.2.1 ความหมายของการมีส่วนร่วมของประชาชน 202
6.2.2 ประโยชนข์ องการมสี ่วนร่วมของประชาชน 202
6.2.3 เงอ่ื นไขพื้นฐานของการมสี ่วนร่วมของประชาชน 202
6.2.4 ระดบั ขน้ั และรปู แบบการมสี ่วนรว่ มในระดับต่าง ๆ 203
6.2.5 องค์ประกอบของภาคีที่เขา้ มามีสว่ นร่วม 203
6.2.6 การมสี ว่ นร่วมของประชาชนในการจดั การทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง 204
6.2.7 เทคนคิ ในการมีส่วนร่วมของประชาชน 205
6.3 การศกึ ษาข้อมูลชมุ ชน 205
207

ฑ

สารบัญ (ตอ่ ) หน้า
207
6.3.1 ลําดับการทาํ งานกบั ชมุ ชน 208
6.3.2 ปรบั ทกุ ขผ์ กู มิตร 208
6.3.3 ศกึ ษาขอ้ มูลพืน้ ฐานชุมชน 209
6.4 ความขดั แยง้ และการจัดการ 210
6.5 การวิเคราะหค์ วามขัดแยง้ 211
6.5.1 พลวตั รของความขดั แย้ง (Dynamic of Conflict) 211
6.5.2 การขยายตวั ของความขดั แยง้ (Escalation of Conflict) 212
6.5.3 ความขัดแย้งดา้ นทรัพยากร กรณีศกึ ษา พืน้ ท่บี ้านขุนสมุทรจีน 212
6.6 แผนที่ความขดั แยง้ 212
6.6.1 แผนท่คี วามขดั แยง้ 213
6.6.2 วงกลมของความขัดแย้ง 214
6.7 การวเิ คราะห์ผูม้ ีสว่ นไดส้ ว่ นเสีย 214
6.7.1 เทคนิคการมสี ่วนร่วมกับผูม้ สี ว่ นไดส้ ว่ นเสีย 214
6.7.2 แนวทางการตงั้ คำถาม 215
6.7.3 แนวทางการจัดประเภทผมู้ สี ่วนได้สว่ นเสีย 215
6.8 การไกล่เกลย่ี 217
6.9 วิทยากรกระบวนการ 219
6.10 ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพยี ง 220
6.11 การประเมนิ สภาวะเรง่ ดว่ น 221
6.12 การจัดการความเสย่ี ง 221
6.12.1 การบรหิ ารความเสีย่ ง 221
6.12.2 การควบคุมความเสีย่ ง 222
6.13 การประเมนิ ขีดความสามารถในการรองรับของสิ่งแวดลอ้ ม 222
6.13.1 ความหมาย 222
6.13.2 ประเภทของการรองรับของสง่ิ แวดล้อม 223
6.13.3 แบบจำลองการรองรับของสง่ิ แวดลอ้ ม 223
6.14 การประเมนิ ผลกระทบส่งิ แวดลอ้ ม

ฒ

สารบญั (ต่อ)

6.15 การประเมินผลกระทบทางยทุ ธศาสตร์ หน้า
6.16 เครือ่ งมือทางเศรษฐศาสตร์ 224
225
6.16.1 แนวคิดมาตรการ 225
6.16.2 ความสัมพนั ธร์ ะหวา่ งสภาพแวดลอ้ มกบั การขยายตัวทางเศรษฐกิจ 225
6.16.3 การตคี ่าความเสยี หายทางส่ิงแวดล้อม 226
6.16.4 เคร่อื งมอื ทสี่ นบั สนนุ หรอื สร้างแรงจูงใจให้อนุรักษ์สิง่ แวดลอ้ ม 226
6.16.5 มูลค่ารวมทางเศรษฐกิจจากทรัพยากรชายฝั่ง 227
6.16.6 การประเมนิ มูลคา่ ทางเศรษฐศาสตร์จากทรพั ยากรชายฝงั่ 227
6.16.7 การนำผลการประเมินมูลคา่ ส่ิงแวดลอ้ มไปประยุกต์ใช้ 229
6.16.8 กรณีศึกษาต่างประเทศ 229
6.17 การตดิ ตามตรวจสอบและประเมนิ ผล 230
บทสรุปประจำบทที่ 6 231
คำถามทบทวน/กิจกรรมประจำบทท่ี 6 232
เอกสารอ้างองิ ประจำบทท่ี 6 233
แผนบริหารการสอนประจำบทท่ี 7 235
บทที่ 7 กรณศี กึ ษาการจัดการทรพั ยากรทางทะเลและชายฝง่ั ทั้งในและต่างประเทศ 239
7.1 เศรษฐกจิ สีน้ำเงิน 239
7.1.1 กรณศี กึ ษาเศรษฐกจิ สนี ้ำเงิน (UN Environment, 2015) 239
7.1.2 หลกั การเศรษฐกจิ สเี ขยี วภายในยทุ ธศาสตร์เมดเิ ตอรเ์ รเนยี นเพือ่ การ 240
พัฒนาทย่ี ง่ั ยืน
7.1.3 THE SEYCHELLES : เศรษฐกิจสนี ้ำเงินเพ่ืออนาคตที่ยง่ั ยนื 240
7.1.4 การศกึ ษาการกำหนดขอบเขตเศรษฐกิจสเี ขียวของบาร์เบโดส 241
7.1.5 นอร์เวย์ (เอ) : แผนการจดั การแบบบรู ณาการสำหรับพื้นทที่ างทะเล 241
7.1.6 นอรเ์ วย์ (บี) : MAREANO – Integrated Seabed Mapping 242
7.1.7 THE GAMBIA: TRY Oyster Women’s Association 242
7.1.8 MADAGASCAR : การจดั การประมงขนาดเล็กอย่างยงั่ ยืนร่วมกับชุมชน 243

ณ

สารบัญ (ตอ่ )

7.1.9 เขตเศรษฐกิจสนี ้ำเงนิ มลฑลซานตง ประเทศจีน : ยทุ ธศาสตร์การสร้าง หน้า
ระบบอตุ สาหกรรมทางทะเลสมยั ใหม่ และการพฒั นาเทคโนโลยีทางทะเล 243
7.2 การอนรุ กั ษท์ รัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั ในกรณีการเปลี่ยนแปลงสภาพ
ภูมอิ ากาศ 244
7.2.1 The Hawaiian Islands Land Trust – Waihe’e Coastal Dunes and
Wetlands Refuge 244
7.2.2 Lake Pontchartrain Basin Foundation: Resiliency Planning
7.2.3 The Elkhorn Slough Foundation – Clearing the Floodplain, 245
Adapting to Change 245
7.2.4 Watch Hill Conservancy – Building Knowledge to Respond to
Change 246
7.2.5 Planning for Marsh Migration at the Blackwater National
Wildlife Refuge 246
7.2.6 ธนาคารปใู นพืน้ ที่คาบสมทุ รสทงิ พระ
7.2.7 บ้านปลา ซ้งั ปลาในชายฝ่งั จังหวัดสงขลา 247
7.2.8 ปะการังเทยี ม จงั หวดั ตรัง 247
7.2.9 คอนโดปู เพ่ืออนรุ ักษ์พันธปุ์ ูทะเล จ.จันทบุรี 248
7.2.10 โครงการพฒั นาพ้นื ทีล่ ุ่มน้ำปากพนังอนั เนือ่ งมาจากพระราชดำริ 248
7.2.11งานอนุบาลเต่าทะเล ศูนยว์ ิจยั และพัฒนาทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง 249
ทะเลอนั ดามัน 249
7.2.12 การปลกู หญ้าทะเล จังหวัดตรงั
7.2.13 โครงการศูนย์ศึกษาการพัฒนาอ่าวคงุ้ กระเบนอันเนื่องมาจากพระราชดำ 250
ริ จ.จันทบุรี 250
7.2.14 การปรบั ตวั ตอ่ การเปล่ยี นแปลงสภาพภมู ิอากาศและภยั พิบัตทิ ี่เกิดข้ึน
7.3 การอนรุ กั ษ์พื้นทเ่ี ชือ่ มตอ่ ทางทะเล 251
7.3.1 The Great Barrier Reef : การปกป้องพ้นื ที่คมุ้ ครองอยา่ งเป็นระบบ 251
251

ด

สารบญั (ต่อ)

7.3.2 Puerto Rico’s Northeast Marine Corridor - A land-sea network หน้า
of protected areas for people and nature 252
7.3.3 Baltic Sea – Assessing ecological coherence of the HELCOM 252
MPA network for improved management and design 253
7.3.4 Cetacean migration corridor in the Mediterranean Sea 253
7.3.5 South Africa - Habitat representation in a network of marine 254
protected areas 254
7.3.6 Belize Maya Mountain Marine Corridor - Protecting ridge to
reef 255
7.3.7 Flower Garden Banks National Marine Sanctuary - Using coral 255
population connectivity to inform MPA expansion and restoration
needs 256
7.3.8 Northern Channel Islands - Marine connectivity considerations 256
build a resilient network of MPAs 257
7.3.9 Clarion-Clipperton Zone (CCZ) - Environmental assessment 257
and protection in mineral-rich seabed areas beyond national 258
jurisdiction
7.3.10 Ross Sea Regional MPA - Cross-jurisdictional protection of
marine processes in the world's largest MPA
7.3.11 Coral Triangle Initiative - Aligning management across
jurisdictions for shared marine resources
7.3.12 Gulf of California, Mexico - Using models to help design
connected marine reserves in the face of global warming
7.3.13 West Africa to Wadden Sea - Applying an ecosystem
approach across boundaries connects a seabird flyway
7.3.14 Eastern Tropical Pacific - Marine swim way protections set a
standard for regional cooperation

ต

สารบัญ (ตอ่ )

7.3.15 High Seas - Chile Proposes Protections for Salas y Gómez หน้า
and Nazca Ridges in Anticipation of Global Treaty 258
7.4 การป้องกนั การกัดเซาะชายฝ่ัง
7.4.1 แนวทางเลือกการแกไ้ ขปญั หาการกัดเซาะชายฝั่ง 259
7.4.2 Evolution of Groin in La Mamola, Spain 259
7.4.3 Detached Breakwaters in Palamos, Spain 259
7.4.4 Submerged Detached Breakwaters in Puerto de Mazarron, 260
Spain 260
7.4.5 Combined System in Pedregalejo, Spain
7.4.6 Bay in Benoa, Bali Indonesia 261
7.4.7 Tool available for planning Static Bay Shape 261
7.4.8 Transporting Sand in Pattaya, Thailand 262
7.4.9 Submerged Artificial Reef Training-SMART in Rayong - 262
Chanthaburi, Thailand 263
7.4.10 แนวปอ้ งกันชายฝัง่ หลายรูปแบบ จังหวดั สงขลา
7.4.11 แหล่งเรียนรู้การกัดเซาะชายฝั่งบ้านขุนสมุทรจีน จ.สมทุ รปราการ 263
7.4.12 บทบาทการมีสว่ นรว่ มของเยาวชนในการเฝ้าระวังชายหาด 264
7.5 การบรหิ ารจดั การขยะทะเล 264
7.5.1 ตน้ แบบกำจัดขยะไหลลงทะเล จังหวดั ระยอง ประเทศไทย 265
7.5.2 โครงการส่งเสรมิ การใช้เศรษฐกิจหมุนเวยี นเพอื่ จัดการปัญหาขยะทะเล 265
7.5.3 Extended Producer Responsibility (EPR) for packaging waste in 265
Vietnam 266
7.5.4 Extended Producer Responsibility (EPR) for Plastic Waste
Management in Indonesia 266
7.5.5 การลดปริมาณขยะบนเกาะหลีเป๊ะอย่างย่ังยืนโดยกระบวนการมสี ่วนร่วม
7.5.6 โครงการทะเลปลอดอวน (Net Free Seas) 267
267

สารบัญ (ต่อ) ถ

7.5.7 รองเท้าทะเลจร จงั หวัดปตั ตานี หน้า
7.5.8 Ocean Cleanup Project by Boyan Slat 268
บทสรปุ ประจำบทท่ี 7 268
คำถามทบทวน/กจิ กรรมประจำบทท่ี 7 269
เอกสารอา้ งองิ ประจำบทที่ 7 270
บรรณานุกรม 271
ประวตั ผิ ูเ้ ขียน 275
291

ท

สารบญั ภาพ

ภาพที่ หน้า
1.1 การใช้ประโยชน์ท่ีดินบนเกาะหลเี ป๊ะ 5
1.2 ขยะทะเลบริเวณบา้ นขุนสมทุ รจนี 6
1.3 กรณศี ึกษาการกดั เซาะชายฝ่ัง บ้านขนุ สมทุ รจีน 6
1.4 โครงสร้างปะการังเทียมบริเวณเกาะราชา 7
1.5 ศูนยว์ ิจัยและพัฒนาทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่ังอันดามนั แหลมพันวา จว. ภเู ก็ต 7
1.6 สัมมนาเร่อื ง "การจดั การทรพั ยากรชายหาดทราย" โดย รศ.ดร.สมบูรณ์ พรพิเนต 8
พงศ์
1.7 ลักษณะชายฝั่งดา้ นอา่ วไทย อำเภอสงิ หนคร จ.สงขลา 8
1.8 ระดับความเป็นชายฝัง่ (เส้นประ) ในบรเิ วณต่าง ๆ 10
1.9 การแบง่ เขตปรับปรุงชายฝง่ั ประเภทต่าง ๆ 10
1.10 ขอบเขตชายฝงั่ ทะเลของประเทศไทย 11
1.11 ภูมิศาสตร์ทางทะเลของไทย 11
1.12 อาณาเขตทางทะเลของประเทศไทย 12
1.13 อา่ วประวัตศิ าสตร์ (อ่าวตวั กอ) 13
1.14 แผนทกี่ ารอ้างเขตไหล่ทวีปทับซ้อนในอ่าวไทย 13
1.15 พื้นท่ีพฒั นาร่วมไทย-มาเลเซีย 14
1.16 เขตแดนทางทะเลของไทยในทะเลอนั ดามัน 14
1.17 พระราชบญั ญัติส่งเสริมและรกั ษาคุณภาพสง่ิ แวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. 2518 17
1.18 พระราชบัญญตั ิสง่ เสรมิ และรักษาคณุ ภาพส่งิ แวดลอ้ มแหง่ ชาติ (ฉบับที่ 2) 22
พ.ศ. 2561
1.19 ประเทศท่รี ับรองสิทธสิ ง่ิ แวดลอ้ มในรฐั ธรรมนูญ 22
1.20 นยิ าม 3E’s ของ Agenda 21 23
1.21 AGENDA 21 BELOW THE WATER-LINE OF THE SUSTAINABILITY ICEBERG 23
GREEN EFFECT MARKETABLE
1.22 หลกั การของ Agenda 21 24
1.23 SDGs เปา้ หมายที่ 12 24

ธ

สารบญั ภาพ (ต่อ)

ภาพที่ หน้า
1.24 SDGs เป้าหมายท่ี 13 25
1.25 SDGs เปา้ หมายท่ี 14 25
1.26 SDGs เปา้ หมายท่ี 15 26
1.27 Blue Economy – Harnessing Blue 26
1.28 Circular Economy 27
1.29 OCEAN HEALTH INDEX 27
1.30 ความแตกต่างการประเมินสงิ่ แวดล้อมของเอสอีเอ (SEA) และ อีไอเอ (EIA) 28
1.31 การแบ่งเขตพ้นื ที่เพ่ือใชใ้ นวางแผนการพฒั นาพื้นทชี่ ายฝั่งทะเลภาคใต้ 28
1.32 การประชมุ อนสุ ัญญากรงุ เจนวี า วา่ ด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1958 29
1.33 อนุสัญญาสหประชาชาตวิ ่าด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982 30
1.34 เขตอำนาจบังคบั ใช้ของกฎหมายทีเ่ กย่ี วข้องบางฉบับจนถึงเขตเศรษฐกิจจำเพาะ 34
เพ่ือรองรบั การวางแผนเชิงพ้ืนทีท่ างทะเลของประเทศไทย
2.1 ทรัพยากรสิ่งไม่มีชีวิต 45
2.2 ทรพั ยากรสง่ิ มีชวี ิต 46
2.3 ทรัพยากรแรธ่ าตุ 46
2.4 ฟารม์ พลงั งานลมในพนื้ ที่อำเภอปากพนัง จว. นครศรีธรรมราช 47
2.5 การทำงานของพลังงานกระแสนำ้ จากน้ำข้ึน - นำ้ ลงในมหาสมทุ ร 47
2.6 แบบคอลมั น์น้ำสนั่ (a) และ แบบศนู ย์รวมน้ำ (b) 48
2.7 ระบบแบบวงจรปิด (a) แบบวงจรเปิด (b) และไฮบรดิ (c) 48
2.8 จำนวนชัว่ โมงการจับสัตว์น้ำของชาติท่ีทำประมงมากท่ีสุดในโลก 15 ชาติ ในปี 49
2016
2.9 ระบบนเิ วศชายฝั่ง เมืองสงขลา 50
2.10 ระบบนเิ วศชายฝั่ง บ้านขนุ สมทุ รจนี 51
2.11 หว่ งโซอ่ าหารของระบบนิเวศชายฝ่งั 51
2.12 ป่าชายเลน ต.เกาะยอ จว. สงขลา 52
2.13 หว่ งโซอ่ าหารในระบบนิเวศป่าชายเลน 52

น

สารบัญภาพ (ตอ่ )

ภาพท่ี หน้า
2.14 โครงสร้างของปา่ ชายเลน 53
2.15 พื้นทีป่ า่ ชายเลนคงสภาพ พ.ศ.2539 -2561 53
2.16 ประโยชน์และความสำคัญของปา่ ชายเลน 54
2.17 แนวปะการังรอบเกาะหลเี ป๊ะ 54
2.18 ปะการังบนพนื้ ทราย บริเวณเกาะหลีเป๊ะ จงั หวัดสตูล 55
2.19 ปะการังบนโขดหิน บรเิ วณเกาะมุก จังหวัดตรัง 55
2.20 แนวปะการงั อ่อน บรเิ วณกองหนิ ขาว จงั หวัดสตูล 56
2.21 กายวิภาคศาสตรข์ องโพลพิ ปะการงั 56
2.22 ปะการงั ถว้ ยสสี ้มและปะการังอ่อน จว.ภูเกต็ 57
2.23 เหด็ ทะเลแสดงการเพ่มิ เป็นทวคี ณู สองวิธคี ือการแตกหน่อ จว.ภูเก็ต 57
2.24 สาหร่ายซแู ซนเทลลี่ในเนอื้ เยอ่ื หอยมือเสอื 58
2.25 อุณหภมู บิ รเิ วณผวิ น้ำทะเล 58
2.26 การกระจายคา่ ความเค็มของมหาสมทุ ร 59
2.27 การแพร่กระจายของตะกอนบริเวณทะเลสาบสงขลาตอนลา่ ง 59
2.28 การวางปะการงั เทียมบรเิ วณเกาะราชา จว.ภูเกต็ 60
2.29 ปลาในแนวปะการัง เกาะมุก จว.ตรัง 60
2.30 ตน้ กล้าหญ้าคาทะเล 61
2.31 แหล่งหญา้ ทะเลในธรรมชาติ 62
2.32 พืน้ ที่ปลกู หญ้าทะเล อ.กันตงั จว.ตรงั 63
2.33 ธรณีวิทยาชายฝัง่ ในประเทศไทย 63
2.34 หาดสนออ่ น จังหวดั สงขลา 64
2.35 การกดั เซาะชายฝง่ั อ.ปากพนัง 64
2.36 สัตว์ทอ่ี าศยั อยบู่ ริเวณหาดทรายในพนื้ ท่ี 65
2.37 พชื บกุ เบิกบนหาดทราย (a) ผกั บุ้งทะเล (b) หญ้าลอยลม (c) ผกั เบย้ี ทะเล 65
2.38 Coelenterates บนหาดทราย (a) ดอกไม้ทะเล (b) ปากกาทะเล (c) แมงกะพรุน 66

บ

สารบญั ภาพ (ต่อ)

ภาพที่ หน้า
2.39 หนอนทะเลบนหาดทราย (a) Polychaete worms, (b) Enteropneust worms 66
(c) Ehiuran worms , (d) Sipunculan worms
2.40 การขุดรูของสตั วบ์ นหาดทราย 67
2.41 หาดทรายบนเกาะลนั ตา 67
2.42 หว่ งโซอ่ าหารระบบนิเวศหาดทราย 68
2.43 หาดอา่ วนาง จว. กระบ่ี 68
2.44 ดอนหอยหลอด จว. สมทุ รสงคราม 69
2.45 หอยหลอดจากพื้นทห่ี าดโคลน อา่ วตัว กอ 69
2.46 อา่ ว กอไก่ 70
2.47 ภาพแบบเขื่อนสลายกำลังคลนื่ หลายชนดิ บริเวณหาดโคลน บา้ นขนุ สมทุ รจนี 70
2.48 เกาะหนิ งาม จังหวดั สตูล 71
2.49 การยดึ ตดิ บนหาดหนิ ของหอยข้นี ก บรเิ วณหาดตนั หยงโป จังหวดั สตลู 71
2.50 ขอบเขตของป่าทหี่ ลากหลายของอทุ ยานฯเขาลำปี-หาดทา้ ยเหมือง จว. พงั งา 72
2.51 โครงสรา้ งและการแพร่กระจายของพชื ปา่ ชายหาด 72
2.52 พชื พรรณในปา่ ชายหาด 73
2.53 บทบาทของป่าชายหาด 73
2.54 แผนภูมิความอนุเคราะหข์ อง NOAA 74
2.55 มลู คา่ เศรษฐกิจรวมของของระบบนิเวศชายฝงั่ 74
3.1 ศาสตรแ์ ขนงต่างๆ ที่เกี่ยวข้องกับสมุทรศาสตร์ 83
3.2 การแบ่งอาณาเขตพืน้ ทีอ่ อกเป็นมหาสมทุ รตา่ ง ๆ 84
3.3 เสน้ ทางการสำรวจมหาสมทุ รของชาวยโุ รปในชว่ งก่อนศตวรรษที่ 15 84
3.4 ตำแหนง่ และขอบเขตของเพลทต่าง ๆ 85
3.5 ความรอ้ นแฝงที่ใชใ้ นการเปลี่ยนสถานะของน้ำ 86
3.6 ความผันแปรของความเคม็ ตามระดับความลึก 87
3.7 อิทธิพลของอุณหภมู ิต่อความหนาแนน่ ของนำ้ 88
3.8 สมดุลของพลังงานความร้อนทีไ่ ด้รบั จากดวงอาทิตย์ 88

สารบัญภาพ (ตอ่ ) ป

ภาพที่ หน้า
3.9 การเคล่ือนที่ของเสียงในทะเล 89
3.10 การละลายของ Biogenous Sediments 90
3.11 ลักษณะการเคลอ่ื นยา้ ยตะกอนบรเิ วณแหลมตะลมุ พุก 90
3.12 การกระจายของตะกอนชนดิ ตา่ ง ๆ ในมหาสมทุ ร 91
3.13 องคป์ ระกอบของคลืน่ 91
3.14 การเล้ยี วเบนเมื่อผ่านช่องแคบ 92
3.15 การหมนุ เวียนอนภุ าคน้ำในคล่ืนน้ำลกึ 92
3.16 การหมนุ เวียนอนุภาคน้ำในคล่ืนน้ำตื้น 93
3.17 กลไกการเกิดสึนามิ 93
3.18 แรงที่ทำให้เกิดน้ำขึ้นน้ำลง 94
3.19 อิทธิพลของดวงจนั ทรต์ ่อการเกดิ นำ้ ขน้ึ น้ำลง 94
3.20 อิทธพิ ลของโลกและดวงจันทรต์ อ่ น้ำเกิดและน้ำตาย 95
3.21 ภาพแบบการขน้ึ ลงของระดบั น้ำทะเล 95
3.22 แผนที่ Cotidal lone 96
3.23 การหมุนเวยี นของกระแสน้ำผวิ นำ้ ในมหาสมทุ รแอตแลนตกิ 96
3.24 การหมนุ เวยี นของกระแสน้ำผิวน้ำในมหาสมุทรตา่ ง ๆ ในโลก 97
3.25 Atlantic Ocean 97
3.26 Gulf Stream 98
3.27 Pacific Ocean 98
3.28 El Nino-Southern 99
3.29 La Nina 99
3.30 Indian ocean circulation 100
3.31 ลมมรสุมตะวนั ออกเฉียงเหนือและลมมรสุมตะวันตกเฉียงใต้ 100
3.32 ลมบก ลมทะเล 101
3.33 ลมหุบเขา ลมภเู ขา 101
3.34 Carbon dioxide cycle 102

สารบญั ภาพ (ตอ่ ) ผ

ภาพท่ี หน้า
3.35 ozone depletion 102
3.36 ระดับนำ้ พืน้ ผิวมหาสมุทรแปซิฟิก 103
3.37 การแบง่ สภาพแวดล้อมทางทะเล 103
3.38 แนวชายฝงั่ ท่ีเกดิ จากตะกอนทับถม 104
3.39 แนวชายฝ่ังทเ่ี กดิ จากกัดเซาะ 104
3.40 ส่วนประกอบของชายหาด 105
3.41 ประเภทของเอสทรู ี่ 105
3.42 การไหลเวยี นของธาตอุ าหารในระบบนิเวศ 106
3.43 พีระมิดมวลชวี ภาพในมหาสมุทร 107
3.44 พฒั นาการและการถือกำเนิดของส่ิงมชี ีวิตชนิดตา่ ง ๆ 107
3.45 สัตว์หน้าดิน เนคตอน และ แพลงกต์ อน 108
3.46 Brachiopoda, Chordata and Annelida 108
3.47 Echinodermata, Chaetognatha and Arthropoda 109
3.48 Ectoprocta, Hemichordata and Echiura 109
3.49 Entoprocta, Tardigrada and Phoronida 110
3.50 Mollusca, Sipuncula and Vestimentifera 110
3.51 Priapulida, Loricifera and Gnathostomulid 111
3.52 Nemertea, Kinorhyncha and Acanthocephala 111
3.53 Ctenophora, Mesozoa and Platyhelminthes 112
3.54 Cnidaria, Porifera and Placozoa 112
4.1 จำแนกสารมลพิษที่ปล่อยลงสู่ทะเลและชายฝั่ง 125
4.2 ประเภทสารมลพษิ ทป่ี ล่อยลงส่ทู ะเลและชายฝ่ัง 125
4.3 ระบบบำบัดน้ำเสียชุมชนแบบรวม 126
4.4 แหลง่ กำเนิดน้ำทงิ้ 126
4.5 จดุ สบู นำ้ ดบิ ประปาจากคลองอตู่ ะเภา จว. สงขลา 127
4.6 จุลนิ ทรยี ์ท่ีพบในระบบเอเอส 127

ฝ

สารบญั ภาพ (ต่อ) หน้า
128
ภาพท่ี 128
4.7 ผลกระทบท่ีเกดิ จากมลพิษทางน้ำทิ้ง 129
4.8 ระบบบำบดั น้ำเสียชมุ ชนนำร่องในพื้นทล่ี มุ่ น้ำทะเลสาบสงขลา 130
4.9 เคร่อื งรดี กากตะกอน 130
4.10 แหล่งกำเนิดยโู ทรฟิเคชันทง้ั แบบทราบท่มี าและไมท่ ราบทีม่ า 131
4.11 สาเหตุบ่งช้กี ารเกิดสภาวะยโู ทรฟิเคชนั ในแหล่งน้ำ 131
4.12 นำ้ ทะเลเปลี่ยนสีบรเิ วณหาดสมหิ ลา จงั หวัดสงขลา พ.ศ. 2558 132
4.13 แพลงกต์ อนที่ปรากฏการณ์น้ำเปลี่ยนสี 132
4.14 หอยนางรมสด 133
4.15 การเพ่ิมขน้ึ ของแพลงก์ตอนพืช บรเิ วณเกาะยอ 134
4.16 คราบน้ำมนั ทาร์บรเิ วณชายฝัง่ จว. สงขลา 134
4.17 คราบนำ้ มันรัว่ ไหล บรเิ วณเกาะเสมด็ 135
4.18 ผลกระทบต่อสตั ว์ทะเลจากคราบน้ำมัน 135
4.19 เทคนคิ การแก้ไขมลพิษจากน้ำมนั 136
4.20 POP accumulation in sea birds around the world 137
4.21 การนำสาร POPs ลงสทู่ ะเล 138
4.22 การใชส้ าร POPs ในประเทศไทย 138
4.23 โครงสรา้ งพนื้ ฐานของสารกลมุ่ POPs 139
4.24 แหลง่ ของโลหะหนักที่ปล่อยลงสู่ทะเล 139
4.32 ปรอทในห่วงโซ่อาหารในมหาสมุทร 141
4.34 ผปู้ ว่ ยโรค อไิ ต อิไต 141
4.35 เรือขุดแร่ดีบกุ ลำแรกของโลก จว. ภูเก็ต 142
4.36 ปลาข้าวสารจากตลาดปลาทสึจิ ประเทศญปี่ นุ่ 142
4.37 วฏั จักรแมงกานสี ในตะกอน 143
4.38 วัฏจักรเหลก็ ในน้ำ 144
4.39 Four representative polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs)
4.40 โครงสร้างผลกึ ของ hexa-tert-butyl derivatized

พ

สารบญั ภาพ (ตอ่ )

ภาพท่ี หน้า
4.41 environmental fate and toxic mechanism of PAHs in the aquatic 145
ecosystem
4.42 การจดั การทดลองนำร่องจำหนา่ ยปลาท่ีมีคา่ กัมมันตรงั สตี ่ำสตู่ ลาดปลา 145
4.43 อัตราสว่ นท่ีเกินคา่ มาตรฐานของปลาทะเลในจังหวัดฟุกุชมิ ะ 146
4.44 การเปล่ียนแปลงระดบั ความเขม้ ขน้ ของกัมมันตรงั สีซีเซยี มในปลาทะเลชนิด 146
หลกั
4.45 การเปล่ยี นแปลงระดับความเข้มขน้ ของกัมมันตรังสซี ีเซยี มในผลติ ภัณฑ์ทาง 147
ทะเล
4.46 แผนทีแ่ สดงทิศทางของกระแสนำ้ ในฤดมู รสุมตะวนั ออกเฉียงเหนือและตะวันตก 148
เฉยี งใต้
4.47 การเคลือ่ นตัวของทรายและทศิ ทางกระแสลม 148
4.48 Grab Dredger (a) และ Cutter Dredger (b) 149
4.49 ลักษณะทรายปดิ ก้ันปากคลองสำโรงก่อนมีการขดุ ลอก 149
4.50 ขยะทะเลบนเกาะหนู 150
4.51 ขยะทะเลจากหลายประเทศบรเิ วณอา่ วตัวกอ 150
4.52 วัฏจกั รไมโครพลาสติกในทะเล 151
4.53 สดั สว่ นของขยะชายหาดในประเทศไทย ตงั้ แต่ พ.ศ. 2552-2558 151
4.54 ขยะทะเล บริเวณอ่าวตวั กอ 152
4.55 ระบบหล่อเย็นของโรงไฟฟ้าถ่านหิน 152
5.1 ลกั ษณะกายภาพของบริการทางระบบนเิ วศของพืน้ ที่ ทะเลนอ้ ย จว. พทั ลุง 163
5.2 บริการของระบบนเิ วศท้ัง 4 ดา้ น 164
5.3 การป้องกันการกดั เซาะชายฝง่ั เพือ่ ป้องกันบา้ นเรือนริมชายฝงั่ 164
5.4 แหล่งสิง่ แวดล้อมศิลปกรรม เมอื งเกา่ สงขลาฝ่งั หัวเขา 165
5.5 เกาะหนู พ้นื ทร่ี ่องน้ำนอก ปากทะเลสาบสงขลา 165
5.6 กลไกตอบแทนคุณระบบนเิ วศ 166
5.7 ปจั จยั ความสำเรจ็ ของโครงการ PES 166

ฟ

สารบญั ภาพ (ตอ่ ) หน้า
167
ภาพที่ 167
5.8 แนวคดิ DPSIR (Driver-Pressure-State-Impact-Response)
5.9 ปจั จยั ขับเคลอื่ นและแรงกดดันนำไปสู่สภาพปญั หาสงิ่ แวดลอ้ มและทรพั ยากรทาง 168
ทะเลและชายฝงั่ 168
5.10 องค์ประกอบของเศรษฐกิจสนี ำ้ เงนิ 169
5.11 กระบวนการพฒั นานโยบายเศรษฐกิจสีนำ้ เงนิ 169
5.12 กระบวนการขับเคลื่อนเชงิ นโยบายเศรษฐกิจสีน้ำเงนิ 171
5.13 แนวเศรษฐกิจสีนำ้ เงนิ ของจังหวัด 171
5.14 ความสมดุลของเศรษฐกิจสีนำ้ เงินดา้ นทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั 172
5.15 แผนปฏิรปู ประเทศด้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝัง่ 172
5.16 กรอบการปฏิรูปประเทศดา้ นทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั 174
5.17 ทศิ ทางการพฒั นาพนื้ ท่ีชายฝัง่ ทะเลภาคใต้ 176
5.18 ทางเลือก 2+ (สองบวก) 177
5.19 ศักยภาพผลิตภัณฑอ์ าหาราลาล 6 ประเภท 178
5.20 ศักยภาพผลติ ภัณฑอ์ าหาราลาล 6 ประเภท 178
5.21 การประมงพ้นื ถิน่ บริเวณหาดเกา้ เส้ง 179
5.22 การจับสตั ว์นำ้ ในพนื้ ท่ีลมุ่ น้ำทะเลสาบสงขลาตอนลา่ ง 179
5.23 การเพาะเลีย้ งสัตวน์ ้ำชายฝ่ังในพนื้ ทีต่ ำบลเกาะยอ 180
5.24 ตลาดปลาบางคลา้ 180
5.25 GPD ภาคประมง 2555-2561 181
5.26 กจิ กรรมนาพาณิชย์นาวี ท่าเรอื นำ้ ลึก จังหวัดสงขลา 181
5.27 กิจกรรมขนส่งทางทะเล ทา่ เรือน้ำลกึ จังหวัดสงขลา 182
5.28 กจิ กรรมขนสง่ ทางทะเล ทา่ เรอื น้ำลึก จงั หวดั สงขลา 182
5.29 กิจกรรมดำน้ำดูปะการัง 183
5.30 กิจกรรมการแข่งขันตกปลาสายบรุ ี จังหวัดปตั ตานี 183
5.31 กิจกรรมการแข่งขันเรือใบ จงั หวัดภเู ก็ต
5.32 กิจกรรมการแข่งขนั เจ็ตสกี จังหวัดสงขลา

ภ

สารบัญภาพ (ต่อ) หน้า
184
ภาพท่ี 184
5.33 กจิ กรรมการชมทวิ ทัศน์ชายหาด 185
5.34 แทน่ ขดุ เจาะในอ่าวไทย 185
5.35 อุตสาหกรรมการต่อเรือ จังหวดั สงขลา 186
5.36 เมมเบรนแบบ RO สำหรบั การผลิตนำ้ จืด 186
5.37 นาเกลือในจังหวัดสมุทรสาคร 188
5.38 แนวความคดิ ผลประโยชนแ์ หง่ ชาติ 189
5.39 ผลประโยชน์แห่งชาติทางทะเลในมติ ิเชิงลกึ 190
5.40 Land & Sea Link 190
5.41 ยุทธศาสตรพ์ ฒั นาโครงการ Southern Seaboard 191
5.42 SWOT มลู คา่ ผลประโยชน์แหง่ ชาติทางทะเลของไทย 191
5.43 มูลคา่ การขนสง่ สนิ คา่ ระหวา่ งประเทศ พ.ศ. 2555 - 2559 192
5.44 โครงการโครงข่ายคมนาคมของเศรษฐกิจของภมู ิภาคพื้นท่ีอาเซยี น 192
5.45 พระราชบัญญัติ การรักษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล พ.ศ. 2562 203
5.46 โครงสร้างการแบ่งส่วนราชการของ ศรชล. 203
6.1 การสรา้ งความเสมอภาคในการเขา้ ร่วมกิจกรรม กรณีศึกษาบ้านขุนสมุทรจีน 204
6.2 รูปแบบการมสี ว่ นรว่ มในระดบั ต่าง ๆ
6.3 ระดบั การมสี วนรวมของประชาชน และตัวอยางเทคนิคการ มสี วนรวมของ 204
ประชาชน 205
6.4 การประชมุ ผ้มู ีส่วนไดส้ ่วนเสีย กรณศี ึกษา บ้านขนุ สมุทรจีน 207
6.5 การมสี ่วนรว่ มของประชาชนในวงจรการจดั การทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง 208
6.6 ลาํ ดบั การทาํ งานกับชุมชน 208
6.7 เทคนิคการปรับทุกข์ผูกมติ ร กรณีศึกษา บ้านขุนสมทุ รจนี 209
6.8 แผนทีเ่ ดนิ ดินและทนุ สังคม กรณีศึกษา บ้านขนุ สมุทรจีน 209
6.9 การศกึ ษาลำดับเครือญาติ 210
6.10 พฤติกรรมตอบสนองความขัดแยง
6.11 ภเู ขาน้ำแขง็ แห่งความขัดแยง้

ม

สารบัญภาพ (ตอ่ )

ภาพที่ หน้า
6.12 โมเดลภเู ขาน้ำแขง็ แหง่ ความขัดแย้ง กรณศี ึกษา บา้ นขุนสมทุ รจนี 212
6.13 แผนท่ีของความขัดแยง 212
6.14 วงกลมของความขัดแย้ง 213
6.15 การค้นหาผลประโยชนร์ ่วมเพือ่ ไกลเ่ กล่ยี ความขัดแยง้ 215
6.16 Hawaii Mediation Model 216
6.17 Six Guidelines for “Getting to Yes” 216
6.18 ตัวอย่างชดุ คำถามพืน้ ฐานของวิทยากรกระบวนการ 218
6.19 ผังการนาํ ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งมาประยกุ ตใชในการจดั การทรัพยากรทางทะเล 220
และชายฝั่ง
6.20 การประเมนิ สภาวะเรง่ ด่วน กรณศี ึกษา บ้านขนุ สมุทรจนี 220
6.21 การบริหารความเสี่ยง 221
6.22 การควบคุมความเสยี่ ง 221
6.23 ขน้ั ตอนการประเมินขีดความสามารถในการรองรับของสง่ิ แวดลอ้ ม 222
6.24 ประเภทการรองรบั ของส่ิงแวดลอ้ มในการเพาะเล้ียงสตั วน์ ำ้ 222
6.25 แบบจำลองการรองรับของส่ิงแวดล้อมในการเพาะเล้ียงสัตวน์ ้ำ 223
6.26 ตัวอยา่ งการวิเคราะห์ทางเลอื กโครงการ 223
6.27 ทิศทางการพฒั นาชายฝ่งั ภาคใตต้ ามแผน SEA 224
6.28 การแบง่ เขตพ้นื ที่ (Zoning) ตามข้อจำกัดด้านส่งิ แวดลอ้ มต่อการพัฒนา 224
6.29 มลู ค่าความเสียหายจากมลพิษ 225
6.30 ความสัมพันธร์ ะหวา่ งสภาพแวดลอ้ มกับการขยายตวั ทางเศรษฐกิจ 225
6.31 มูลค่ารวมทางเศรษฐกิจจากทรพั ยากรชายฝั่ง 227
6.32 การประเมนิ มูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ของแนวประการัง 227
6.33 การประเมนิ มูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ของแหล่งหญ้าทะเล 228
6.34 การประเมนิ มูลค่าทางเศรษฐศาสตรข์ องพื้นทป่ี ่าชายเลน 228
6.35 วงจรการดําเนนิ งานโครงการ 230
7.1 กรณศี ึกษาเศรษฐกจิ สีนำ้ เงิน 239

ย

สารบญั ภาพ (ต่อ)

ภาพที่ หน้า
7.2 The Mediterranean Strategy for Sustainable Development was 240
adopted in 2005
7.3 The Seychelles Model 240
7.4 แผนการจัดการแบบบรู ณาการสำหรับพนื้ ท่ีทางทะเลของนอรเ์ วย์ 241
7.5 Seabed sediments (grain size) in an area mapped by the MAREANO 242
programme outside north Norway
7.6 THE GAMBIA: TRY Oyster Women’s Association 242
7.7 การทำตาข่ายสำหรับฟารม์ ปลงิ ทะเล ในอันดาวาโดก 243
7.8 การแบ่งเกรดของความจุทดี่ ินครอบคลมุ และความแตกตา่ งเชงิ พ้นื ท่ีของเจด็ เมืองใน 243
เขตเศรษฐกจิ สีน้ำเงินคาบสมุทรซานตงในชว่ งปี 2007-2014
7.9 การผลักดนั เศรษฐกจิ สีน้ำเงนิ จากธุรกิจเอกชน 244
7.10 Waihe’e Coastal Dunes and Wetlands Refuge 244
7.11 BAYOU ST. JOHN MARSH CREATION PROJECT 245
7.12 The Elkhorn Slough Foundation 245
7.13 Napatree Point 246
7.14 the Sea Level Affecting Marshes Model (SLAMM) 246
7.15 กระบวนการของธนาคารปู 247
7.16 การวางซัง้ ปลาในพ้ืนท่ีชายฝงั่ จังหวัดสงขลา 247
7.17 ตูร้ ถไฟปะการงั เทียม จังหวัดตรัง 248
7.18 คอนโดปู 248
7.19 พ้ืนท่ลี ุ่มนำ้ ปากพนงั อันเนอ่ื งมาจากพระราชดำริ 249
7.20 การอนบุ าลลูกเตา่ ทะเล 249
7.21 รอ่ งรอยการกนิ หญ้าทะเลของพะยูน เกาะลบิ ง 250
7.22 โครงการศนู ย์ศกึ ษาการพัฒนาอ่าวคุ้งกระเบนอันเน่ืองมาจากพระราชดำริ 250
7.23 ความรู้และแนวปฏบิ ตั เิ ก่ียวกับธรรมชาติและจักรวาลเพือ่ การปรับตัวในการ 251
เปลย่ี นแปลงสภาพภูมอิ ากาศในล่มุ น้ำทะเลสาบสงขลา

ร

สารบญั ภาพ (ต่อ)

ภาพท่ี หน้า
7.24 The great barrier reef 251
7.25 Puerto Rico’s Northeast Marine Corridor 252
7.26 Baltic Sea 252
7.27 Map of cetacean species observed in the central Mediterranean area 253
7.28 MPAs in South Africa 253
7.29 Maya Mountain Marine Corridor Conservation Targets 254
7.30 Map of Flower Garden Banks 254
7.31 Map of the distribution of marine protected areas across the 255
Northern Channel Islands archipelago off the coast of southern California,
USA 255
7.32 Clarion-Clipperton Zone MPA 256
7.33 The Ross Sea region Marine Protected Area (RSRMPA) 256
7.34 The Coral Triangle region includes the CTI-CFF implementation area 257
7.35 Northern Gulf of California, Mexico 257
7.36 West Africa to Wadden Sea 258
7.37 Eastern Tropical Pacific 258
7.38 High Seas 259
7.39 Evolution of Groin in La Mamola, Spain 260
7.40 DB in Palamos, Spain 260
7.41 SDB in Puerto de Mazarron, Spain 261
7.42 CM in Pedregalejo, Spain 261
7.43 Benoa, Bali Indonesia 262
7.44 Definition for parabolic bay shape equation 262
7.45 Transporting Sand in Pattaya, Thailand 263
7.46 SMART in Rayong - Chanthaburi, Thailand

ล

สารบญั ภาพ (ต่อ)

ภาพท่ี หน้า
7.47 แนวป้องกันชายฝ่ังหลายภาพแบบ บรเิ วณหาดนาทับ - เกาะแต้ว จว.สงขลา พ.ศ. 263
2562
7.48 แหล่งเรยี นร้กู ารกดั เซาะชายฝัง่ บ้านขนุ สมุทรจีน จ.สมุทรปราการ 264
7.49 บรู ณาการรายวชิ าการจดั การทรพั ยากรทางทะเลและชายฝ่งั ร่วมกับกลุ่ม “Beach 264
for life”
7.50 ต้นแบบกำจดั ขยะไหลลงทะเล จังหวัดระยอง 265
7.51 The project ’Rethinking Plastics – Circular Economy Solutions to 265
Marine Litter’
7.52 Simplified presentation of how an EPR system for packaging works 266
7.53 Extended Producer Responsibility (EPR) for Plastic Waste 266
Management in Indonesia
7.54 เกาะหลีเป๊ะ จงั หวัดสตูล 267
7.55 คมู่ ือการเข้าร่วมโครงการทะเลปลอดอวน (NET FREE SEAS) สำหรบั ชุมชน 267
ประมงพ้ืนบา้ น
7.56 รองเทา้ ทะเลจร จงั หวัดปัตตานี 268
7.57 Boyan Slat ผกู้ อ่ ตงั้ และ CEO ของ The Ocean Cleanup 268

ว

สารบญั ตาราง

ตารางที่ หน้า
1.1 พืน้ ท่อี าณาเขตทางทะเลของประเทศไทย 12
1.2 การพัฒนาการของการจัดการทะเลและชายฝั่งระดับสากล 15
1.3 สรปุ แผนพัฒนาเศรษฐกจิ และสงั คมแห่งชาติ ฉบบั ที่ 1-3 16
1.4 สรปุ แผนพัฒนาเศรษฐกจิ และสงั คมแหง่ ชาติ ฉบบั ที่ 4-6 17
1.5 สรปุ แผนพฒั นาเศรษฐกจิ และสังคมแหง่ ชาติ ฉบบั ท่ี 7-9 18
1.6 สรุปแผนพฒั นาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบบั ที่ 10-11 19
1.7 เปรียบเทียบกฎหมายพ้นื ทบ่ี ังคบั ใชก้ ่อน พ.ร.บ.ส่งเสริมการบริหารจดั การทรัพยากร 20
ทางทะเลและชายฝั่ง พ.ศ.2558
1.8 สรปุ แผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแหง่ ชาติ ฉบับที่ 12 21
1.9 เปรยี บเทียบสทิ ธสิ ่ิงแวดล้อมของรัฐธรรมนญู แห่งราชอาณาจักรไทย 21
1.10 กฎหมายและความตกลงระหว่างประเทศ (ความปลอดภยั ทางทะเล) 30
1.11 กฎหมายและความตกลงระหว่างประเทศ (มลพษิ ทางทะเล) 31
1.12 กฎหมายและความตกลงระหว่างประเทศ (ความรบั ผิดและการชดเชยความ 32
เสยี หาย)
1.13 กฎหมายและความตกลงระหวา่ งประเทศ (ความมั่นคงทางทะเล) 32
1.14 กฎหมาย/ความตกลงและความร่วมมือระหว่างประเทศ (การทำประมง) 33
1.15 กฎหมาย/ความตกลงและความรว่ มมือระหวา่ งประเทศ (ทรัพยากรและ 33
สงิ่ แวดลอ้ ม)
1.16 กฎหมาย กฎข้อบังคับต่าง ๆ ทเี่ กีย่ วกับกจิ กรรมการใช้ทะเลไทยในปจั จุบัน 34
2.1 ปริมาณสัตวน์ ้ำเค็มและน้ำจืด จำแนกตามวิธกี ารทำประมง ปี 2538-2557 49
2.2 ตัวอยา่ งระบบนิเวศชายฝ่งั 50
2.3 ชนิดของหญ้าทะเลที่พบบรเิ วณชายฝง่ั ทะเลอ่าวไทยและทะเลอันดามนั 61
3.1 เปรยี บเทียบอุณหภูมบิ รเิ วณน้ำทะเลในละติจดู ท่ตี ่างกันของมหาสมุทรแอดแลนติก 87
อนิ เดียและแปซิฟกิ ในซีกโลกเหนือและซีกโลกใต้ (องศาเซลเซยี ส)
3.2 การจำแนกโดยการใช้ขนาดของอนภุ าค 89
3.3 กำลงั ผลิตเบอื้ งต้นในระบบนเิ วศตา่ ง ๆ ในทะเล 106

ศ

สารบญั ตาราง (ตอ่ )

ตารางที่ หน้า
4.1 ปรมิ าณสารตะกั่วที่พบในสตั วน์ ้ำเศรษฐกิจ 140
4.2 ปรมิ าณทองแดงท่ีพบในสัตวน์ ำ้ เศรษฐกจิ 140
4.3 ปริมาณตกคา้ งสูงสดุ ของสารกลมุ่ PAHs ของกฎระเบยี บสหภาพยุโรป 144
5.1 ตวั อยา่ งกจิ กรรมเศรษฐกิจสีนำ้ เงนิ 170
5.2 อัตราการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจและผลติ ภัณฑ์มวลรวมภาคเฉลีย่ ต่อหวั ท้ังสาม 173
ทางเลอื ก
5.3 ผลประเมนิ ตามกรอบ SEA ของแนวทางเลอื กทั้ง 3 ทางเลือก 173
5.4 เปา้ หมายทางเศรษฐกิจ 175
5.5 ศักยภาพดา้ นการท่องเท่ียว 175
5.6 ศักยภาพดา้ นศนู ย์กลางการขนส่งและโลจิสตกิ ส์ 177
5.7 มติ ผิ ลประโยชน์ทางเศรษฐกิจเชงิ พนื้ ที่ 187
5.8 มูลคา่ ผลประโยชน์แห่งชาตทิ างทะเลของไทยต่อปี (พ.ศ.2559) 189
6.1 ประโยชนแ์ ละข้อจำกดั ของเทคนคิ ในการมีส่วนร่วมของประชาชน 205
6.2 พฤติกรรมตอบสนองความขดั แยง้ 210
6.3 ตวั อยา่ งแผนการจดั การความขดั แยง (Conflict Resolution Plan) 213
6.4 เทคนิคการมีสวนรวมกบั กลุมผูทีม่ ีสวนไดสวนเสียที่มีความสนใจแตกตางกัน 214
6.5 แนวทางการจดั ประเภทผูมสี วนไดสวนเสยี 215
6.6 เทคนิคการเจรจาไกล่เกลยี่ 217
6.7 บทบาทวทิ ยากรกระบวนการ 217
6.8 การออกแบบกลมุ่ 218
6.9 ลกั ษณะของความพอเพียง 219
6.10 เงือ่ นไขการตดั สนิ ใจสำหรบั การจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั 218
6.11 ตัวอย่างการนำผลการประเมนิ มลู ค่าส่ิงแวดล้อมไปประยุกตใ์ ช้ 229
6.12 การนำเครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์มาใช้เพอ่ื การจัดการส่ิงแวดล้อมในตา่ งประเทศ 229
6.13 การประเมนิ ผลผลติ ของโครงการโดยตรง 230

ษ

สารบญั ตาราง (ตอ่ ) หน้า
241
ตารางท่ี
7.1 List of GEF Small Grants Green Economy projects in Barbados 251
financed in 2014 252
7.2 กรณศี กึ ษา The Great Barrier Reef 252
7.3 กรณศี กึ ษา Puerto Rico’s Northeast Marine Corridor 253
7.4 กรณศี กึ ษา Baltic Sea 253
7.5 กรณศี ึกษา Mediterranean Sea 254
7.6 กรณีศึกษา South Africa 254
7.7 กรณีศกึ ษา Belize Maya 255
7.8 กรณีศกึ ษา Flower Garden Banks 255
7.9 กรณศี กึ ษา Flower Garden Banks 256
7.10 กรณศี ึกษา Clarion-Clipperton Zone 256
7.11 กรณศี ึกษา Ross Sea Regional MPA 257
7.12 กรณศี ึกษา Coral Triangle Initiative 257
7.13 กรณศี ึกษา Gulf of California, Mexico 258
7.14 กรณีศึกษา West Africa to Wadden Sea 258
7.15 กรณีศึกษา Eastern Tropical Pacific
7.16 กรณศี ึกษา High Seas

ส

ห

แผนบรหิ ารการสอนประจำรายวชิ า

รายวชิ า การจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง รหสั วชิ า 4453205
(Marine and Coastal Resources Management) จำนวนหนว่ ยกติ 3 (2-2-5)

คำอธบิ ายรายวชิ า
หลักการจัดการทรัพยากรทะเลและชายฝั่ง การใช้ประโยชน์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง

โดยการบูรณาการมิติทางด้านนิเวศบริการ พื้นฐานด้านสมุทรศาสตร์ ตลอดจนมิติทางด้านภาวะและ
ของเสียที่ส่งผลกระทบต่อทรัพยากรทะเลและชายฝั่ง การพัฒนาและจัดการทรัพยากรทะเลและ
ชายฝั่งอย่างยั่งยืน โดยให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการทรัพยากรทะเลและ
ชายฝ่ัง รวมถงึ กรณศี กึ ษาการจัดการทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่ ท้งั ในและตา่ งประเทศ

จดุ มุ่งหมายของรายวิชา
1. เพื่อให้นักศึกษามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับพื้นฐานหลักการจัดการทรัพยากรทะเลและ
ชายฝง่ั
2. เพอ่ื ให้นกั ศึกษามีความร้คู วามเขา้ ใจเก่ียวกบั ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝ่ัง
3. เพื่อให้นักศึกษามีความรู้ความเข้าใจเก่ียวกับการใช้ประโยชนท์ รัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั
โดยการบูรณาการมิตทิ างดา้ นนเิ วศบรกิ าร
4. เพ่ือให้นักศึกษามคี วามร้คู วามเข้าใจเก่ียวกบั พ้นื ฐานดา้ นสมุทรศาสตร์
5. เพื่อให้นักศึกษามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับมิติทางด้านภาวะและของเสียทีส่ ่งผลกระทบต่อ
ทรพั ยากรทะเลและชายฝ่งั
6. เพี่อให้นักศึกษามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการพัฒนาและจัดการทรัพยากรทะเลและ
ชายฝั่งอย่างยั่งยืน โดยให้ความสำคัญกับการมีส่วนร่วมของชุมชนในการจัดการทรัพยากร
ทะเลและชายฝ่ัง
7. เพื่อให้นักศึกษามีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับกรณีศึกษาการจัดการทรัพยากรทางทะเลและ
ชายฝ่ังทัง้ ในและต่างประเทศ

เน้อื หา จำนวน 8 ชัว่ โมง

แผนการสอนประจำสปั ดาห์ที่ 1-2
บทที่ 1 ความรู้พน้ื ฐานการจดั การทรัพยากรทะเลและชายฝ่งั

ฬ

1.1 บทนำ

1.2 ความหมายและขอบเขต

1.3 อาณาเขตทางทะเล

1.4 การพัฒนาการของการจัดการทะเลและชายฝ่งั

1.5 ทศิ ทางนโยบาย แนวคิดระดบั นานาชาติ

1.6 กฎหมายทะเลระหว่างประเทศ

1.7 กฎหมาย/ความตกลงและความรว่ มมือระหวา่ งประเทศท่เี ก่ยี วกับการทำประมง

1.8 กฎหมายและความตกลงระหว่างประเทศท่เี กย่ี วกับทรัพยากรและสง่ิ แวดล้อม

1.9 กฎหมายไทยเกย่ี วกับทะเลและชายฝงั่

แผนการสอนประจำสัปดาห์ท่ี 3-4 จำนวน 8 ชว่ั โมง

บทที่ 2 ระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝง่ั

2.1 ทรพั ยากรชายฝง่ั

2.2 ทรัพยากรแร่ธาตุ

2.3 ทรัพยากรพลังงานจากทะเล

2.4 ทรัพยากรสิง่ มีชีวติ ในทะเล

2.5 ระบบนเิ วศชายฝ่งั

2.6 ระบบนิเวศป่าชายเลน

2.7 ระบบนเิ วศปะการงั

2.8 ระบบนเิ วศหญา้ ทะเล

2.9 ระบบนเิ วศหาดทราย

2.10 ระบบนเิ วศหาดโคลน

2.11 ระบบนเิ วศหาดหิน

2.12 ระบบนเิ วศปา่ ชายหาด

2.13 คณุ ค่าและความสำคัญของระบบนิเวศชายฝง่ั

แผนการสอนประจำสัปดาห์ที่ 5-6 จำนวน 8 ช่ัวโมง

บทท่ี 3 พนื้ ฐานด้านสมุทรศาสตร์

3.1 ความหมายและสาขาการศึกษาด้านทะเลและชายฝ่ัง

3.2 ภมู ิศาสตร์ของมหาสมทุ ร

3.3 ประวตั ศิ าสตรก์ ารศึกษาดา้ นทะเลและชายฝ่ัง

3.4 เพลทเทคโทนิค

3.5 นำ้ และเคมขี องนำ้ ทะเล

อ

3.6 สมบัติฟิสกิ สข์ องนำ้ ทะเล

3.7 ตะกอนพ้ืนทะเล

3.8 คลน่ื

3.9 น้ำขน้ึ -น้ำลง

3.10 กระแสนำ้ ในมหาสมุทร

3.11 ภูมิอากาศเหนือมหาสมุทร

3.12 สภาพแวดล้อมในทะเลและบริเวณชายฝง่ั

3.13 กำลังผลติ ทางชวี ภาพและการเคล่ือนยา้ ยพลังงานในมหาสมุทร

3.14 ส่งิ มีชีวติ ในทะเลและชายฝัง่

แผนการสอนประจำสัปดาห์ที่ 7-8 จำนวน 8 ชัว่ โมง

บทท่ี 4 มลพษิ ทางทะเลและชายฝงั่

4.1 ความหมาย

4.2 แหล่งที่มาของมลพิษทางทะเลและชายฝงั่

4.3 การจำแนกสารมลพิษทีป่ ลอ่ ยลงสู่ทะเลและชายฝ่งั

4.4 ประเภทของการปล่อยสารมลพิษลงสทู่ ะเลและชายฝง่ั

4.5 มลพิษทางน้ำทิง้

4.6 ยูโทรฟเิ คชนั และนำ้ เปลย่ี นสี

4.7 มลพิษจากน้ำมัน

4.8 สารมลพษิ ท่ตี กคา้ งยาวนาน

4.9 โลหะหนัก

4.10 สารโพลีไซคลิก อะโรมาตกิ ไฮโดรคารบ์ อน

4.11 สารกมั มันตรังสี

4.12 การขดุ ลอกทะเลและบริเวณชายฝ่งั

4.13 ปัญหาขยะในทะเลและบรเิ วณชายฝ่ัง

4.14 นำ้ ระบายความรอ้ น

แผนการสอนประจำสัปดาห์ท่ี 9 สอบกลางภาค

แผนการสอนประจำสปั ดาห์ที่ 10-11 จำนวน 8 ชว่ั โมง

บทท่ี 5 การใชป้ ระโยชน์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝัง่ โดยการบรู ณาการมิตทิ างดา้ น

นิเวศบรกิ าร

5.1 ความหมายและนยิ าม

5.2 การตอบแทนคุณค่าของระบบนเิ วศ

ฮ

5.3 การวางแผนเชิงพน้ื ที่ทางทะเลตามหลัก DPSIR

5.4 เศรษฐกจิ สีนำ้ เงนิ (Blue Economy)

5.5 แผนปฏริ ปู ประเทศด้านทรพั ยากรทางทะเลและชายฝั่ง

5.6 การศกึ ษาผลกระทบเชิงยุทธศาสตรส์ ำหรับการพฒั นาพ้ืนทช่ี ายฝง่ั ทะเลใต้

5.7 ประโยชนจ์ ากทะเลและชายฝั่ง

5.8 ผลประโยชนแ์ ห่งชาติทางทะเลของไทย

5.9 มลู คา่ ผลประโยชน์แห่งชาติทางทะเลของไทย

5.10 การรักษาผลประโยชนข์ องชาติทางทะเล

แผนการสอนประจำสปั ดาห์ท่ี 12-14 จำนวน 12 ชั่วโมง

บทที่ 6 เคร่อื งมือสรา้ งการมีส่วนร่วมของประชาชนในการพฒั นาและจัดการทรัพยากร

ทะเลและชายฝ่งั อย่างยัง่ ยืน

6.1 ความหมายของเคร่ืองมอื

6.2 การมสี ว่ นร่วมของประชาชน

6.3 การศึกษาข้อมลู ชมุ ชน

6.4 ความขัดแย้งและการจดั การ

6.5 การวเิ คราะห์ความขดั แย้ง

6.6 แผนทค่ี วามขดั แยง้

6.7 การวเิ คราะหผ์ มู้ สี ว่ นไดส้ ว่ นเสีย

6.8 การไกลเ่ กล่ยี

6.9 วทิ ยากรกระบวนการ

6.10 ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียง

6.11 การประเมนิ สภาวะเรง่ ด่วน

6.12 การจดั การความเสี่ยง

6.13 การประเมินขดี ความสามารถในการรองรับของส่งิ แวดล้อม

6.14 การประเมนิ ผลกระทบสิง่ แวดลอ้ ม

6.15 การประเมนิ สงิ่ แวดลอ้ มระดบั ยทุ ธศาสตร์

6.16 เคร่ืองมือทางเศรษฐศาสตร์

6.17 การตดิ ตามตรวจสอบและประเมนิ ผล

แผนการสอนประจำสัปดาห์ท่ี 15-16 จำนวน 8 ชัว่ โมง

บทที่ 7 กรณศี ึกษาการจัดการทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่ ทั้งในและตา่ งประเทศ

7.1 เศรษฐกิจสีนำ้ เงิน

กก

7.2 การอนรุ กั ษ์ทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ังในกรณกี ารเปลี่ยนแปลงสภาพ
ภูมอิ ากาศ
7.3 การอนุรกั ษ์พื้นทเี่ ช่ือมต่อทางทะเล
7.4 การปอ้ งกันการกดั เซาะชายฝัง่
7.5 การบริหารจดั การขยะทะเล
แผนการสอนประจำสปั ดาห์ท่ี 17 สอบปลายภาค

วิธีการสอนและกจิ กรรม

วธิ กี ารสอน
บรรยาย อภิปราย ศึกษาค้นคว้า และ แบบฝึกหัด โดยสอดแทรกคุณธรรม จริยธรรมที่พึง
ประสงค์ความรับผิดชอบ และจรรยาบรรณทางวิชาชีพ ประเด็นทางจริยธรรมที่เกี่ยวข้องกับ
สิ่งแวดล้อมทั้งในระดับบุคคล สังคม และประเทศ มอบหมายงานให้ทำสม่ำเสมอและส่งตาม
กำหนดเวลา เคารพกฎระเบียบต่างๆ โดยคำนึงถึงความซื่อสัตย์ ไม่มีการทุจริตในการลอกงาน การ
สอบ บรรยายพร้อมยกตัวอย่างกรณีศึกษากำหนดให้ทำงานกลุ่มเพื่อการศึกษาและวิเคราะห์
กรณีศึกษา โดยการใช้ทฤษฎีและแนวคิดทางสิ่งแวดล้อม ใช้กระบวนการเรียนรู้โดยศึกษาค้นคว้า
ลักษณะกลุ่มปฏิบัติการและจัดทำรายงานร่วมกัน เพื่อให้นักเรียนได้แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและ
แก้ปัญหาร่วมกันใช้กระบวนการกลุ่ม (Group discussion) ในกิจกรรมกรณีศึกษาทางสิ่งแวดล้อม
การอภปิ รายกลมุ่ ยอ่ ย และจดั ทำรายงาน พรอ้ มนำเสนอในชน้ั เรียนหรอื แบบออนไลน์
กิจกรรม
การใช้สื่อ เวปไซต์ เครือข่ายโซเซียลมีเดีย เช่น Facebook, Line ร่วมกับนักศึกษาเพื่อสร้าง
ความตระหนักทางดา้ นการจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง การทำรายงาน มกี ารทำรายงานผล
การศึกษาโดยวเิ คราะห์สถานการณ์การจดั การทรพั ยากรทะเลและชายฝั่ง การจำลองสถานการณ์การ
จัดการทรัพยากรทะเลและชายฝั่ง ระบุสาเหตุ บ่งชี้ปัญหาและผลกระทบ สามารถนำเสนอกิจกรรม
การพัฒนาที่ไม่ส่งผลกระทบ มุ่งสู่การฟื้นฟูและอนุรักษ์ทรัพยากรทะเลและชายฝั่ง ได้ โดยใช้มุมมอง
จากทั้งเจ้าของทรัพยากรทะเลและชายฝั่ง และตัวผู้ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรทะเลและชายฝั่ง โดย
เชื่อมโยงข้อมูลองค์ประกอบด้านบริบทพื้นที่และชุมชน ทั้งนี้จัดการเรียนรู้กระบวนวิชาเรียนรู้ผ่าน
กิจกรรมได้ตามความเหมาะสมของช่วงเวลา โดยอาจกำหนดกิจกรรมที่มีลักษณะเฉพาะตามจุดเน้น
ของหลักสูตรการจัดการสิ่งแวดล้อมหรือจัดการเรียนการสอนภายใต้หัวข้อที่กำหนดโดยใช้กิจกรรม
หรือมีการมอบหมายงานในลักษณะโครงการ (Project) เพื่อตอบสนองทักษะเพ่ือการดำรงชีวิตใน
ศตวรรษที่ 21 ใช้เคร่ืองมือทจ่ี ำเปน็ ที่มีอยู่ในปัจจบุ นั ตอ่ การทำงานทเ่ี ก่ียวกบั คอมพิวเตอร์และสามารถ

ขข

ใช้เทคโนโลยสี ารสนเทศได้อย่างเหมาะสม สามารถแนะนำประเด็นการแก้ไขปัญหาโดยใชส้ ารสนเทศ
ต่อปัญหาที่เก่ียวข้องอย่างสร้างสรรค์ผ่านการอบรมเชงิ ปฏบิ ตั ิการด้านการจัดการทรัพยากรทะเลและ
ชายฝงั่ โดยเรียนรรู้ ว่ มกบั องค์กรเครอื ข่ายพลเมือง เชน่ Beach for life กลุ่มเฝ้าระวังชายหาด

ส่ือการเรียนการสอน

1. เอกสารประกอบการสอนรายวิชาการจดั การทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั
2. สอื่ มลั ตมิ ีเดียและหนงั สอื เก่ยี วกบั การจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝัง่
3. ห้องเรียนเสมือนจริง เช่น Google classroom รายวิชาการ การจัดการทรัพยากรทางทะเล

และชายฝ่งั
4. คอมพวิ เตอร์และเครอื่ งฉายภาพสามมิตปิ ระกอบการบรรยาย

การวดั และประเมนิ ผล

1. การวดั ผล

1.1 คะแนนระหว่างภาค รอ้ ยละ 70

1.1.1 ความรับผิดชอบและมีวินัยในการเรยี น รอ้ ยละ 10

1.1.2 กจิ กรรมระหวา่ งบทเรยี นและทา้ ยบท รอ้ ยละ 20

1.1.3 รายการและการนำเสนอจากการคน้ คว้า ร้อยละ 20

1.1.4 สอบกลางภาค ร้อยละ 20

1.2 คะแนนปลายภาค ร้อยละ 30

รวม รอ้ ยละ 100

2. ประเมนิ ผล แบบอิงเกณฑ์

คะแนน ระดบั คะแนน หมายถึง ค่าระดับคะแนน

80-100 A ดีเยีย่ ม 4.0

75-79 B+ ดีมาก 3.5

70-74 B ดี 3.0

65-69 C+ ดพี อใช้ 2.5

60-64 C พอใช้ 2.0

55-59 D+ ออ่ น 1.5

50-54 D อ่อนมาก 1.0

0-49 E ตก 0.0

1

แผนบรหิ ารการสอนประจำบทที่ 1
ความรพู้ ้นื ฐานการจดั การทรัพยากรทะเลและชายฝงั่

จำนวน 8 ชัว่ โมง สัปดาห์ท่ี

1-2

หัวขอ้ เน้อื หา

1. บทนำ

2. ความหมายและขอบเขต

3. อาณาเขตทางทะเล

3.1 พน้ื ทอ่ี าณาเขต

3.2 อ่าวประวตั ศิ าสตร์

3.3 สทิ ธอิ ธปิ ไตยในไหล่ทวปี ของไทย

4. การพัฒนาการของการจัดการทะเลและชายฝ่งั

4.1 การพฒั นาการของการจดั การทะเลและชายฝ่ังระดับสากล

4.2 ชว่ งท่ี 1 การจัดการทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่ ในชว่ งก่อนปี พ.ศ. 2518

4.3 ช่วงที่ 2 การจัดการทรพั ยากรทางทะเลและชายฝัง่ ในชว่ งปี พ.ศ. 2518 -2535

4.4 ชว่ งท่ี 3 การจัดการทรพั ยากรทางทะเลและชายฝั่งในช่วงปี พ.ศ. 2535 ถงึ
พ.ศ. 2558

4.5 ช่วงที่ 4 การจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝงั่ ภายหลังปี พ.ศ. 2558
5. ทศิ ทางนโยบาย แนวคิดระดับนานาชาติ

5.1 Agenda 21
5.2 SDGs เป้าหมายท่ี 12
5.3 SDGs เป้าหมายท่ี 13
5.4 SDGs เปา้ หมายที่ 14
5.5 SDGs เปา้ หมายท่ี 15
5.6 เศรษฐกจิ สีน้ำเงิน (Blue Economy)
5.7 เศรษฐกจิ หมนุ เวยี น (Circular Economy)

2

5.8 ดัชนคี ุณภาพมหาสมทุ ร (Ocean Health Index)
5.9 การศกึ ษาผลกระทบเชงิ ยทุ ธศาสตร์
6. กฎหมายทะเลระหวา่ งประเทศ
6.1 อนสุ ญั ญากรุงเจนวี า ว่าดว้ ยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1958
6.2 อนสุ ัญญาสหประชาชาตวิ า่ ด้วยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982
6.3 กฎหมายและความตกลงระหวา่ งประเทศ กลุ่มการเดนิ เรือและความปลอดภยั

ทางทะเล
6.4 ด้านความม่ันคงทางทะเล
7. กฎหมาย/ความตกลงและความรว่ มมือระหว่างประเทศที่เก่ยี วกบั การทำประมง
8. กฎหมายและความตกลงระหวา่ งประเทศท่ีเก่ยี วกบั ทรพั ยากรและส่ิงแวดล้อม
9. กฎหมายไทยเกีย่ วกับทะเลและชายฝ่ัง
9.1 กฎหมาย กฎขอ้ บงั คับต่าง ๆ ท่ีเกย่ี วกับกจิ กรรมการใช้ทะเลไทยในปัจจบุ นั
9.2 เขตบงั คับใชก้ ฎหมายในพ้ืนที่ทะเลและชายฝั่ง

คำสำคญั

1. ความหมายและขอบเขต
2. อาณาเขตทางทะเล
3. การพัฒนาการของการจัดการทะเลและชายฝ่งั
4. ทศิ ทางนโยบาย แนวคดิ ระดบั นานาชาติ
5. กฎหมายทะเลระหวา่ งประเทศ
6. กฎหมาย/ความตกลงและความร่วมมือระหว่างประเทศท่เี กยี่ วกับการทำประมง
7. กฎหมายและความตกลงระหวา่ งประเทศทเี่ ก่ียวกบั ทรัพยากรและสง่ิ แวดล้อม
8. กฎหมายไทยเกี่ยวกบั ทะเลและชายฝ่ัง

วัตถปุ ระสงคเ์ ชิงพฤติกรรม

เมอื่ ผเู้ รยี นศึกษาบทเรยี นนีแ้ ล้วสามารถ
1. อธบิ ายความหมาย ขอบเขตและอาณาเขตทางทะเลได้
2. อธบิ ายการพฒั นาการของการจดั การทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั ตงั้ แต่อดีตจนถึง
ปัจจุบันได้