เอกสารประกอบการสอนทะเลและชายฝั่ง263_edit

158

159

160

161

162

163

164

165

166

167

168

169

170

171

172

173

174

175

176

177

178

179

180

181

182

183

184

185

186

187

188

189

บทสรปุ ประจาบทที่ 5

‘บริการทางระบบนเิ วศ’ คอื ประโยชนท์ ่มี นุษย์ได้รับจากระบบนิเวศเพ่ือให้มีความเป็นอยู่ที่ดี
ทั้งทางตรงและทางอ้อม ทั้งเป็นประโยชน์ท่ีจับต้องได้ (tangible) และจับต้องไม่ได้ (intangible) อาทิ
บรกิ ารด้านการจัดหา (Provisioning Services) คือ ผลิตภัณฑ์ท่ีได้จากระบบนิเวศ ได้แก่ อาหารและ
เส้นใย เชื้อเพลิง แหล่งพันธุกรรม สารเคมีจากธรรมชาติ ยารักษาโรค น้าสะอาด บริการด้านการ
ควบคุม (Regulating Services) คือ ประโยชน์ที่ได้รับจากการควบคุมกระบวนการของระบบนิเวศ
ตามธรรมชาติ ได้แก่ การควบคุมระบบภูมิอากาศ การควบคุมการไหลของน้า ควบคุมการกัดเซาะ
ชายฝ่งั การกรองน้าสะอาดและการบาบัดของเสีย การควบคุมทางชีวภาพ การผสมเกสร การป้องกัน
พายุ บริการด้านวัฒนธรรม (Cultural Services) คือ ประโยชน์ท่ีไม่ใช่วัตถุท่ีมนุษย์ได้รับจากระบบ
นิเวศผ่านการเสริมสร้างจิตวิญญาณ การพัฒนาด้านสติปัญญา นันทนาการ และประสบการณ์ด้าน
สุนทรียภาพ ได้แก่ ความหลากหลายทางวัฒนธรรม คุณค่าทางจิตวิญญาณและศาสนา รากฐานของ
การศึกษา คุณค่าทางความงาม การพักผ่อนและการท่องเที่ยวเชิงนิเวศ บริการด้านการ
สนับสนุน (Supporting Services) คือ บริการท่ีจาเป็นเพื่อสนับสนุนการผลิตบริการของระบบนิเวศ
ด้านอ่ืน ๆ ท้ังหมด ได้แก่ การผลิตขั้นต้น การผลิตออกซิเจนในบรรยากาศ การก่อตัวและการกักเก็บ
ดนิ การหมนุ เวยี นสารอาหาร การหมนุ เวียนของน้า และการเป็นถนิ่ ท่อี ยอู่ าศัยของสิ่งมีชีวิต

ซึ่งการบรกิ ารทางระบบนิเวศมีหลักการในการจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ังท่ีสาคัญ
ไดแ้ ก่ การตอบแทนคณุ คา่ ของระบบนิเวศ การวางแผนเชิงพน้ื ที่ทางทะเลตามหลัก DPSIR เศรษฐกิจสี
น้าเงิน (Blue Economy)

นอกจากน้ี ราชอาณาจักรไทย ยังมีแผนปฏิรูปประเทศด้านทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง
การศึกษาผลกระทบเชิงยุทธศาสตรส์ าหรบั การพฒั นาพื้นทชี่ ายฝ่ังทะเลใต้ มงุ่ เนน้ การใช้ประโยชน์จาก
ทะเลและชายฝั่ง ดูแลผลประโยชน์แห่งชาติทางทะเลของไทย มูลค่าผลประโยชน์แห่งชาติทางทะเล
ของไทย รวมถึงการรักษาผลประโยชน์ของชาตทิ างทะเล

190

คาถามทบทวนประจาบทที่ 5

คาชีแ้ จง จงตอบคาถามต่อไปนี้ให้ถูกต้อง

1. จงอธิบายนยิ ามของคาว่า ‘บริการทางระบบนเิ วศ
2. จงอธิบายหลักการ การตอบแทนคณุ คา่ ของระบบนิเวศ
3. จงอธบิ ายหลกั การ การวางแผนเชงิ พ้นื ท่ที างทะเลตามหลกั DPSIR
4. จงอธิบายหลกั การ เศรษฐกิจสีนา้ เงนิ (Blue Economy)
5. จงอธิบายแผนปฏิรปู ประเทศดา้ นทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั พอสงั เขป

กิจกรรมประจาบทที่ 5

กิจกรรมรายบคุ คล

ให้นักศึกษาแต่ละคนนาเสนอการบริการทางระบบนิเวศ โดยบันทึกเป็นคลิปวีดีโอพร้อม
เอกสารนาเสนอ คนละ 5-10 นาที ประกอบด้วยเนื้อหาสาคัญ คอื

- สถานท่ี
- ประเภทบรกิ าร
- ประโยชนแ์ ละมูลคา่ ผลประโยชน์
- แนวทางการอนุรกั ษ์ รกั ษาและต่อยอดการบรกิ ารทางระบบนเิ วศดังกล่าว

191

เอกสารอ้างองิ ประจาบทที่ 5

กระบวนการพัฒนานโยบายเศรษฐกิจสนี ้าเงิน. (2559). สืบค้น 3 สงิ หาคม 2563, จาก
https://www.uneca.org/economic-report-africa-2016

กจิ กรรมการแข่งขนั เรือใบ จังหวดั ภเู ก็ต. (2561). สบื คน้ 3 สิงหาคม 2563, จาก
https://www.aroundonline.com/phuket-kings-cup-regatta-2019/

คณะอนกุ รรมการจดั การความรเู้ พื่อผลประโยชนแ์ ห่งชาติทางทะเล (อจชล.). (2563). ทะเลและ
มหาสมทุ รและผลประโยชนข์ องชาตทิ างทะเล.กรงุ เทพ: สานักสภาความมั่นคงแห่งชาติ
(สมช.) สานักนายกรฐั มนตรี.

โครงสรา้ งการแบ่งส่วนราชการของ ศรชล. (2562). สบื คน้ 3 สงิ หาคม 2563, จาก
http://www.misc.go.th/?page_id=1751

ธนติ โสรัตน.์ (2559). รายงานทศิ ทางเศรษฐกจิ ปี 2559 (รายงานการศึกษา). กรงุ เทพ: สภาองค์การ
นายจา้ งผู้ประกอบการคา้ และอตุ สาหกรรมไทย.

บริการของระบบนิเวศท้ัง 4 ด้าน. (2563). สบื ค้น 3 สิงหาคม 2563, จาก
https://envs.au.dk/en/research-areas/society-environment-and-
resources/biodiversity-and-ecosystem-services/

พระราชบญั ญัติ การรกั ษาผลประโยชน์ของชาติทางทะเล พ.ศ. 2562. (2562). สืบคน้ 3 สงิ หาคม
2563, จาก
http://www.ratchakitcha.soc.go.th/DATA/PDF/2562/A/030/T_0001.PDF

มูลค่าการขนส่งสินคา่ ระหว่างประเทศ พ.ศ. 2555 - 2559. (2560). สืบค้น 3 สิงหาคม 2563, จาก
https://www.nesdc.go.th/ewt_dl_link.php?nid=9359

ลดาวลั ย์ คาภา (2560). Thailand Roadmap to the Goals (เอกสารนาเสนอ). กรุงเทพ: มูลนิธิ
มั่นพฒั นา.

สานกั งานนโยบายแผนงานขนสง่ และจราจร. (2559). ภาพรวมของการศกึ ษาผลกระทบเชิง
ยุทธศาสตรส์ าหรบั การพัฒนาพื้นที่ชายฝง่ั ทะเลภาคใต้. กรงุ เทพ: กระทรวงคมนาคม.

Abdul A. S. and Charles O. L. (1995). Concepts of International Politics in Global
Perspective. Prentice Hall.

PEMSEA (Partnerships in Environmental Management for the Seas of East Asia). (2015).
Sustainable Development Strategy for the Seas of East Asia (SDS-SEA).
Quezon City, Philippines: PEMSEA.

Whisnant R. and Reyes A. (2015). Blue Economy for Business in East Asia: Towards an
Integrated Understanding of Blue Economy. Quezon City, Philippines.

192

193

แผนบรหิ ารการสอนประจาบทที่ 6
เคร่ืองมือสรา้ งการมสี ว่ นรว่ มของประชาชนในการพฒั นาและ

จดั การทรัพยากรทะเลและชายฝั่งอยา่ งยง่ั ยืน

จานวน 12 ช่ัวโมง สัปดาห์ที่ 12-14

หัวข้อเนอ้ื หา

1. ความหมายของเครื่องมือ
2. การมสี ่วนรว่ มของประชาชน

2.1 ความหมายของการมสี ว่ นรว่ มของประชาชน
2.2 ประโยชนข์ องการมสี ว่ นรว่ มของประชาชน
2.3 เงือ่ นไขพ้ืนฐานของการมีสว่ นร่วมของประชาชน
2.4 ระดบั ขนั้ และรูปแบบการมีส่วนรว่ มในระดับต่าง ๆ
2.5 องคป์ ระกอบของภาคีท่ีเข้ามามสี ่วนรว่ ม
2.6 การมสี ่วนร่วมของประชาชนในการจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั
2.7 เทคนคิ ในการมสี ว่ นรว่ มของประชาชน
3. การศึกษาข้อมลู ชมุ ชน
3.1 ลาดับการทางานกบั ชุมชน
3.2 ปรบั ทุกข์ผกู มิตร
3.3 ศกึ ษาขอ้ มูลพ้นื ฐานชุมชน
4. ความขัดแย้งและการจดั การ
5. การวิเคราะห์ความขดั แย้ง
5.1 พลวตั รของความขัดแยง้ (Dynamic of Conflict)
5.2 การขยายตวั ของความขดั แย้ง (Escalation of Conflict)
5.3 ความขัดแย้งด้านทรัพยากร กรณศี ึกษา พน้ื ทบ่ี า้ นขนุ สมุทรจีน
6. แผนทค่ี วามขัดแย้ง
6.1 แผนทีค่ วามขัดแย้ง
6.2 วงกลมของความขัดแยง้
7. การวิเคราะหผ์ ู้มีส่วนได้ส่วนเสยี
7.1 เทคนิคการมสี ่วนร่วมกบั ผ้มู ีส่วนได้สว่ นเสีย
7.2 แนวทางการตง้ั คาถาม
7.3 แนวทางการจดั ประเภทผู้มีสว่ นได้ส่วนเสีย
8. การไกลเ่ กล่ยี
9. วทิ ยากรกระบวนการ

194

10. ปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียง
11. การประเมินสภาวะเร่งด่วน
12. การจดั การความเสีย่ ง

12.1 การบรหิ ารความเสยี่ ง
12.2 การควบคุมความเสีย่ ง
13. การประเมินขีดความสามารถในการรองรบั ของส่ิงแวดล้อม
13.1 ความหมาย
13.2 ประเภทของการรองรับของส่งิ แวดล้อม
13.3 แบบจาลองการรองรับของส่งิ แวดลอ้ ม
14. การประเมินผลกระทบส่งิ แวดล้อม
15. การประเมินส่ิงแวดล้อมระดบั ยุทธศาสตร์
16. เครอื่ งมือทางเศรษฐศาสตร์
16.1 แนวคิดมาตรการ
16.2 ความสมั พันธร์ ะหว่างสภาพแวดล้อมกับการขยายตวั ทางเศรษฐกิจ
16.3 การตีคา่ ความเสียหายของสิ่งแวดลอ้ ม
16.4 เครอ่ื งมือทส่ี นับสนนุ หรอื สร้างแรงจงู ใจใหอ้ นุรักษส์ ่งิ แวดลอ้ ม
16.5 มลู ค่ารวมทางเศรษฐกิจจากทรัพยากรชายฝง่ั
16.6 การประเมินมลู คา่ ทางเศรษฐศาสตรจ์ ากทรัพยากรชายฝ่งั
16.7 การนาผลการประเมนิ มูลคา่ สิ่งแวดลอ้ มไปประยุกตใ์ ช้
16.8 กรณีศึกษาต่างประเทศ
17. การตดิ ตามตรวจสอบและประเมินผล

คาสาคัญ

1. การมีสว่ นร่วมของประชาชน
2. การศกึ ษาข้อมลู ชุมชน
3. ความขัดแยง้ และการจัดการ
4.. การวเิ คราะห์ความขดั แย้ง
5. แผนท่ีความขดั แย้ง
6. การวเิ คราะห์ผูม้ สี ว่ นไดส้ ่วนเสยี
7. การไกลเ่ กลี่ย
8. วทิ ยากรกระบวนการ
9. ปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง
10. การประเมินสภาวะเร่งด่วน
11. การจัดการความเสยี่ ง
12. การประเมนิ ขดี ความสามารถในการรองรบั ของสง่ิ แวดลอ้ ม
13. การประเมนิ ผลกระทบสงิ่ แวดล้อม

195

14. การประเมินส่ิงแวดลอ้ มระดับยทุ ธศาสตร์
15. เคร่ืองมือทางเศรษฐศาสตร์
16. การตดิ ตามตรวจสอบและประเมนิ ผล

วตั ถุประสงค์เชิงพฤติกรรม

เม่ือผู้เรยี นศกึ ษาบทเรียนนี้แลว้ สามารถ
1. อธิบายเทคนิคการมีส่วนร่วมของประชาชน การศึกษาข้อมูลชุมชนความขัดแย้งและการ
จัดการ การวิเคราะห์ความขัดแย้ง แผนท่ีความขัดแย้ง การวิเคราะห์ผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และการไกล่
เกล่ยี ได้
2. อธิบายวิทยากรกระบวนการ ปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง การประเมินสภาวะเร่งด่วน การ
จดั การความเสีย่ งได้
3. อธิบายการประเมนิ ขดี ความสามารถในการรองรบั ของส่ิงแวดล้อม การประเมินผลกระทบ
สิ่งแวดล้อม การประเมินสิ่งแวดล้อมระดับยุทธศาสตร์ เครื่องมือทางเศรษฐศาสตร์ และการติดตาม
ตรวจสอบและประเมินผลได้

การวดั และประเมนิ ผล

1. สงั เกตจากพฤติกรรมและการตอบคาถามระหวา่ งเรยี น
2. ตรวจคาถามทบทวนทา้ ยบทและกิจกรรมประจาบท

ส่ือประกอบการสอน

1. เอกสารประกอบการสอน การจดั การทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง

196

197

198

199

200

201

202

203

204

205

206

207