เอกสารประกอบการสอนทะเลและชายฝั่ง263_edit

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

29

30

31

32

33

บทสรุปประจาบทท่ี 1

การจดั การทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั หมายถึง การควบคุมหรือการดาเนินการให้เป็นไป
ตามเป้าหมาย วัตถุประสงค์ แผนหรือนโยบายการจัดการทะเลและชายฝ่ังที่วางไว้ซึ่งก็คือ การแก้ไข
ปญั หาความเส่ือมโทรมของทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง โดยการจัดการการใช้ประโยชน์และแก้ไข
ปญั หาความขดั แย้ง ให้เป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ส่วนชายฝั่ง เขตชายฝ่ัง และพื้นที่
ชายฝ่ัง จะใช้ในความหมายเดียวกันโดยหมายถึง ขอบเขตหรืออาณาเขตหรือพื้นท่ีท่ีมีการเช่ือมต่อกัน
ระหว่างแผ่นดินและทะเล โดยท้ังแผ่นดินและทะเลต่างก็มีปฏิสัมพันธ์ซ่ึงกันและกันโดยผ่าน
กระบวนการต่าง ๆ ท้ังกายภาพ เคมี และชวี ภาพ โดยแผนพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ ฉบับที่
12 มีแนวทางการพฒั นาด้านทรพั ยากรธรรมชาตแิ ละสงิ่ แวดลอ้ มท่ีสาคัญ ประกอบด้วย (1) การรักษา
ฟ้ืนฟูทรัพยากรธรรมชาติ สร้างสมดุลของการอนุรักษ์และใช้ประโยชน์อย่างยั่งยืนและเป็นธรรม (2)
เพ่ิมประสิทธิภาพการบริหารจัดการทรัพยากรน้าเพ่ือให้เกิดความมั่นคง สมดุล และยั่งยืน (3) การ
แก้ไขปัญหาวิกฤตสิ่งแวดล้อม (4) ส่งเสริมการผลิตและการบริโภคท่ีเป็นมิตรกับส่ิงแวดล้อม (5)
สนับสนุนการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก และเพิ่มขีดความสามารถในการปรับตัวต่อการ
เปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (6) การบริหารจัดการเพ่ือลดความเสี่ยงด้านภัยพิบัติ (7) การพัฒนา
ระบบการบริหารจัดการและกลไกแก้ไขปัญหาความขัดแย้งด้านทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม
และ (8) การพัฒนาความร่วมมือด้านสิ่งแวดล้อมระหว่างประเทศ นอกจากน้ี ยังมีหลัก Agenda 21
SDGs เป้าหมายที่ 12-15 เศรษฐกิจสีน้าเงิน เศรษฐกิจหมุนเวียน ดัชนีคุณภาพมหาสมุทร การศึกษา
ผลกระทบเชิงยุทธศาสตร์ รวมถึง กฎหมายทะเลระหว่างประเทศท่ีสาคัญหลายฉบับ ซ่ึงมีเจตนารมณ์
เสริมสร้างความมั่นคง มั่งค่ัง ความปลอดภัยทางทะเลเป็นสาคัญตามเขตบังคับใช้กฎหมายในพ้ืนที่
ทะเลและชายฝ่ัง

34

คาถามทบทวนประจาบทท่ี 1

คาชแี้ จง จงตอบคาถามต่อไปนีใ้ หถ้ ูกต้อง

1. จงอธิบายความหมายของคาว่า “การจดั การทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่ัง”
2. จงอธิบายความหมายของคาว่า “ทรพั ยากรทางทะเลและชายฝง่ั ”
3. ราชอาณาจกั รไทยมีพ้ืนที่ทับซ้อนทางทะเลกับประเทศใดบา้ ง
4. สทิ ธิสิ่งแวดล้อมของรฐั ธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทยเก่ยี วกับจดั การทรัพยากรทางทะเล
และชายฝง่ั ของปี พ.ศ. 2560 แตกตา่ งจากฉบับอ่ืนอย่างไร
5. จงอธบิ ายเปา้ ประสงคข์ อง SDG เป้าหมายท่ี 12-15 พอสงั เขป

กิจกรรมประจาบทที่ 1

กจิ กรรมรายบุคคล

ให้นักศกึ ษาแต่ละคนทาแผนท่ีเขตบังคับใช้กฎหมายของพื้นท่ีลุ่มน้าทะเลสาบสงขลาเชื่อมต่อ
กบั คาบสมทุ รสทงิ พระจนถงึ เขตเศรษฐกิจจาเพาะเพ่ือรองรบั การวางแผนเชงิ พ้ืนที่ทางทะเล

35

เอกสารอา้ งองิ ประจาบทท่ี 1

การประชมุ อนุสญั ญากรุงเจนีวา วา่ ดว้ ยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1958. (2559). สบื ค้น 16 มิถนุ ายน
2563, จาก https://legal.un.org/avl/ha/gclos/gclos.html

เขตแดนทางทะเลของไทยในทะเลอนั ดามัน. (2548). สบื ค้น 16 มิถุนายน 2563, จาก
http://mrpolicy.trf.or.th/

เขตอานาจบังคับใช้ของกฎหมายที่เกยี่ วข้องบางฉบบั จนถงึ เขตเศรษฐกจิ จาเพาะเพือ่ รองรับการ
วางแผนเชิงพื้นท่ีทางทะเลของประเทศไทย. (2558). สืบคน้ 16 มถิ นุ ายน 2563, จาก
http://www.mkh.in.th/images/M_images/law-.jpg

เผดจ็ สจี นั ทร์. (2548). ท่ดี ินชายทะเลและพนื้ ที่ชายฝั่งทะเล. สานกั อนรุ ักษ์ทรัพยากรทางทะเลและ
ชายฝงั่ .

แผนทกี่ ารอ้างเขตไหล่ทวปี ทับซ้อนในอ่าวไทย. (2548). สบื คน้ 16 มถิ ุนายน 2563, จาก
http://mrpolicy.trf.or.th/

พระราชบญั ญัติส่งเสรมิ การบริหารจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั (2558, 26 มีนาคม). ราช
กจิ จานุเบกษา เลม่ 132.

พระราชบัญญัติส่งเสรมิ และรักษาคุณภาพส่ิงแวดล้อมแห่งชาติ (ฉบบั ท่ี 2) พ.ศ. 2561. (2561). สืบค้น
16 มิถนุ ายน 2563, จาก
http://www.mnre.go.th/samutsongkhram/th/news/detail/24541

พระราชบัญญตั สิ ่งเสริมและรักษาคุณภาพสงิ่ แวดล้อมแหง่ ชาติ พ.ศ. 2518. (2518). สืบค้น 16
มิถุนายน 2563, จาก https://dl.parliament.go.th/handle/lirt/14773

พ้นื ท่ีพฒั นารว่ มไทย-มาเลเซยี . (2548). สบื ค้น 16 มิถนุ ายน 2563, จาก http://mrpolicy.trf.or.th/
พื้นที่อาณาเขตทางทะเลของประเทศไทย. (2558). สืบค้น 16 มิถนุ ายน 2563, จาก

http://www.navy.mi.th/thaiasa
ราชบณั ฑิตยสถาน. (2546). พจนานุกรมฉบบั ราชบัณฑติ ยสถาน พ.ศ. 2542. กรงุ เทพ: นานมบี ุ๊คส์

พับลิเคชัน่ ส์.
สานกั งานนโยบายแผนงานขนสง่ และจราจร. (2559). ภาพรวมของการศึกษาผลกระทบเชงิ

ยุทธศาสตร์สาหรบั การพฒั นาพืน้ ทช่ี ายฝง่ั ทะเลภาคใต้ (รายงานผลการศึกษา). กรงุ เทพ:
กระทรวงคมนาคม.
สุวลกั ษณ์ สาธุมนสั พนั ธ์.ุ (2555). การจัดการชายฝั่ง: การบูรณาการสคู่ วามย่ังยืน (Coastal
Management: Integration to Sustainable). นครปฐม: สานักพิมพ์มหาวทิ ยาลัยมหิดล.
หลักการของ Agenda 21. (2016). สืบค้น 16 มิถนุ ายน 2563, จาก
https://americanpolicy.org/home/agenda-21-booklet-2/
อนสุ ัญญาสหประชาชาติว่าดว้ ยกฎหมายทะเล ค.ศ. 1982. (1982). สบื คน้ 16 มถิ ุนายน 2563, จาก
http://iilss.net/the-third-un-conference-on-the-law-of-the-sea-1973-1982/
อาณาเขตทางทะเลของประเทศไทย. (2558). สบื คน้ 16 มิถุนายน 2563, จาก
http://www.navy.mi.th/thaiasa

36

AGENDA 21 BELOW THE WATER-LINE OF THE SUSTAINABILITY ICEBERG GREEN EFFECT
MARKETABLE. (2016). June 17, 2020, Retrieved from
https://americanpolicy.org/home/agenda-21-booklet-2/

Blue Economy – Harnessing Blue. (2019). June 17, 2020, Retrieved from
https://escaribbean.com/blue-economy-harnessing-blue-benefits

Chua T. E. (2006). The dynamics of integrated coastal management: Practical
applications in the sustainable coastal development in East Asia. Global
Environment Facility/United Nations Development Programme/Internation
Maritime Organization Regional Programme on Building Partnerships in
Environmental Management for the Seas of East Asia (PEMSEA). Quezon city,
Philippines: PEMSEA.

Circular Economy. (2019). June 17, 2020, Retrieved from
https://unctad.org/fr/node/2993

David R. B. (2012). The Environmental Right to a Healthy Environment. Vancouver:
University of British Columbia Press.

French P.W. (1997). Coastal and Estuarine management. New York: Rout edge.
James R. M. and Daly E. (2011). Constitutional Environmental Rights Worldwide,

(Delaware: Widener Law School Legal Studies Research Paper Series no.11-35,
2011), 332.
Kay R. and Alder J. (2005). Coastal planning and management (2nd ed.). New York:
Taylor and Francis.
OCEAN HEALTH INDEX. (2014). June 17, 2020, Retrieved from
http://www.oceanhealthindex.org/news/Updated_2014_scores
SDGs เปา้ หมายที่ 12. (2016). June 17, 2020, Retrieved from
https://www.sdgmove.com/2016/10/07/goal-12-responsible-consumption-and-
production/
SDGs เป้าหมายที่ 13. (2016). June 17, 2020, Retrieved from
https://sdgmove.wordpress.com/2016/10/07/goal-13-climate-action/
SDGs เป้าหมายที่ 14. (2016). June 17, 2020, Retrieved from
https://www.sdgmove.com/2016/10/07/goal-14-life-below-water/
SDGs เปา้ หมายท่ี 15. (2016). June 17, 2020, Retrieved from
https://www.sdgmove.com/2016/10/07/goal-15-life-on-land/
World Bank. (1996). Guidelines for integrated coastal zone management. In J. C. Post
and C. G. Lundin (Eds.), Environmentally Sustainable Development Studies
and Monographs Series, No. 9. Washington, D. C.: World Bank.

37

แผนบริหารการสอนประจาบทที่ 2
ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่ง

จานวน 8 ชวั่ โมง สัปดาห์ท่ี 3-4

หัวข้อเนือ้ หา

1. ทรัพยากรชายฝ่ัง
1.1 ทรัพยากรสง่ิ ไม่มชี วี ติ
1.2 ทรัพยากรส่งิ มีชีวิต

2. ทรพั ยากรแรธ่ าตุ
3. ทรพั ยากรพลงั งานจากทะเล

3.1 พลังงานจากลม (Wind Energy)
3.2 พลงั งานจากนา้ ข้ึน-นา้ ลง (Ocean Tidal Energy)
3.3 พลงั งานคล่นื (Wave Energy)
3.4 เทคโนโลยพี ลังงานคลนื่ ทะเล
4. ทรัพยากรสงิ่ มีชวี ิตในทะเล
5. ระบบนิเวศชายฝง่ั
5.1 ประเภทของระบบนเิ วศชายฝงั่
5.2 โครงสรา้ งของระบบนเิ วศ
5.3 หนา้ ทีข่ องระบบนเิ วศ
6. ระบบนเิ วศป่าชายเลน
6.1 หว่ งโซ่อาหารเบอ้ื งต้นในปา่ ชายเลน
6.2 ประเภทของปา่ ชายเลน 6 แบบ
6.3 สถานการณป์ ่าชายเลนในประเทศไทย
6.4 ประโยชน์และความสาคญั ของป่าชายเลน
7. ระบบนิเวศปะการัง
7.1 รูปแบบแนวปะการังในประเทศไทย
7.2 กายวภิ าคศาสตรข์ องปะการัง
7.3 การสืบพันธ์ุ
7.4 ปจั จยั สิ่งแวดล้อมในระบบนิเวศแนวปะการัง
8. ระบบนิเวศหญา้ ทะเล
8.1 ข้อมลู ทางชวี วทิ ยา
8.2 ประโยชนแ์ ละความสาคัญ
8.3 ภาวะคกุ คามหญา้ ทะเล
8.4 การฟน้ื ฟหู ญา้ ทะเล

38

9. ระบบนิเวศหาดทราย
9.1 ลกั ษณะหาดทรายของประเทศไทย
9.2 ลกั ษณะทางกายภาพของหาดทรายในพ้ืนที่
9.3 ส่งิ มชี ีวิตทพ่ี บบรเิ วณหาดทรายในพน้ื ที่
9.4 พชื ชายหาด
9.5 กล่มุ สัตวท์ ี่พบในระบบนิเวศหาดทราย
9.6 การปรบั ตัวของสัตว์
9.7 ปจั จัยที่มผี ลต่อส่ิงมชี วี ติ บนหาดทราย
9.8 ห่วงโซ่อาหารระบบนเิ วศหาดทราย
9.9 ความสาคญั และการใช้ประโยชน์ระบบนเิ วศหาดทราย

10. ระบบนิเวศหาดโคลน
10.1 ลกั ษณะทางกายภาพของหาดโคลน
10.2 ส่ิงมชี ีวติ ในพ้ืนท่หี าดโคลน
10.3 อา่ ว กอไก่
10.4 ปัญหาการกดั เซาะชายฝ่ังหาดโคลน

11. ระบบนเิ วศหาดหนิ
11.1 ลกั ษณะทางกายภาพของหาดหนิ
11.2 สงิ่ มีชวี ิตในระบบนิเวศหาดหนิ

12. ระบบนิเวศปา่ ชายหาด
12.1 ขอบเขตปา่ ชายหาด
12.2 โครงสรา้ งและการแพรก่ ระจายของพชื ป่าชายหาด
12.3 พรรณพชื ในปา่ ชายหาด
12.4 บทบาทของป่าชายหาด

13. คณุ ค่าและความสาคัญของระบบนิเวศชายฝ่งั
13.1 คณุ ค่าและมลู ค่าของระบบนเิ วศชายฝ่ัง

คาสาคญั

1. ทรัพยากรชายฝ่งั
2. ทรพั ยากรแร่ธาตุ
3. ทรพั ยากรพลงั งานจากทะเล
4. ทรัพยากรส่งิ มีชีวิตในทะเล
5. ระบบนเิ วศชายฝง่ั
6. ระบบนิเวศป่าชายเลน
7. ระบบนเิ วศปะการงั
8. ระบบนิเวศหญ้าทะเล
9. ระบบนเิ วศหาดทราย

39

10. ระบบนิเวศหาดโคลน
11. ระบบนิเวศหาดหนิ
12. ระบบนเิ วศป่าชายหาด
13. คณุ ค่าและความสาคัญของระบบนิเวศชายฝั่ง

วตั ถปุ ระสงคเ์ ชิงพฤตกิ รรม

เมื่อผเู้ รียนศึกษาบทเรยี นนแ้ี ล้วสามารถ
1. อธิบายความหมาย ทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั ได้
2. อธบิ ายความสมั พันธ์ระบบนเิ วศทางทะเลและชายฝั่งได้
3. อธิบายคุณค่าและความสาคัญของระบบนิเวศชายฝั่งได้

การวัดและประเมินผล

1. สังเกตจากพฤติกรรมและการตอบคาถามระหวา่ งเรียน
2. ตรวจคาถามทบทวนท้ายบทและกจิ กรรมประจาบท

ส่ือประกอบการสอน

1. เอกสารประกอบการสอน การจดั การทรัพยากรทางทะเลและชายฝง่ั

40

41

42

43

44

45

46

47

48

49

50

51

52

53

54

55

56

57