เอกสารประกอบการสอนทะเลและชายฝั่ง263_edit

58

59

60

61

62

63

64

65

66

67

68

69

70

71

บทสรุปประจาบทที่ 2

ระบบนิเวศทางทะเลและชายฝั่งประกอบด้วยทรัพยากรท่ีมีชีวิตและไม่มีชีวิต อาทิเช่น
ทรัพยากรพลังงานจากทะเล ประกอบด้วย พลังงานจากลม พลังงานจากน้าขึ้น-น้าลง พลังงานคล่ืน
และเทคโนโลยีพลังงานคลื่นทะเล และทรัพยากรส่ิงมีชีวิตในทะเล เป็นแหล่งทาการประมงที่สาคัญ
ของโลกจะอยู่ในบริเวณแนวชายฝ่ัง โดยเฉพาะในเขตไหล่ทวีป เน่ืองจากเป็นบริเวณท่ีมีกาลังผลิตสูง
นอกจากนี้ยังมีระบบนิเวศท่ีสาคัญได้แก่ ระบบนิเวศชายฝ่ัง ระบบนิเวศป่าชายเลน ระบบนิเวศ
ปะการัง ระบบนิเวศหญ้าทะเล ระบบนิเวศหาดทราย ระบบนิเวศหาดโคลน ระบบนิเวศหาดหิน
ระบบนิเวศป่าชายหาด ซ่ึงมีความจาเป็นต่อการประเมินมูลค่าทางเศรษฐศาสตร์ของระบบนิเวศเป็น
ศาสตร์ที่มีความสาคัญอย่างย่ิงในยุคปัจจุบัน เพราะการกาหนดนโยบายหรือโครงการพัฒนาต่าง ๆ
ล้วนจาเป็นตอ้ งชั่งนา้ หนักระหว่างผลได้กบั ผลเสยี ตอ่ มลู ค่าเศรษฐกิจรวมของของระบบนิเวศชายฝ่ังท้ัง
ในระดับท้องถน่ิ และระดบั สากล

72

คาถามทบทวนประจาบทท่ี 2

คาช้แี จง จงตอบคาถามต่อไปนใ้ี หถ้ ูกต้อง

1. จงยกตวั อย่างทรัพยากรพลงั งานจากทะเลในพนื้ ทจ่ี งั หวัดสงขลา
2. จงอธบิ ายโดรงสรา้ งของระบบนเิ วศชายฝ่ัง
3. จงอธิบายประโยชนแ์ ละความสาคัญของปา่ ชายเลน
4. จงอธิบายรปู แบบแนวปะการงั ท่ีพบในประเทศไทยมแี บบใดบ้าง
5. จงอธิบายกลมุ่ สัตว์ทพ่ี บในระบบนเิ วศหาดทรายแตกต่างจากระบบนเิ วศอ่ืนอย่างไร

กจิ กรรมประจาบทที่ 2

กจิ กรรมรายบคุ คล

ให้นักศึกษาแต่ละคนทาแผนท่ีระบบนิเวศชายฝ่ังในพื้นที่ลุ่มน้าทะเลสาบสงขลาเช่ือมต่อ
คาบสมทุ รสทิงพระจนถงึ เขตเศรษฐกิจจาเพาะเพ่ือใช้ในการวางแผนอนุรักษ์ รักษาและต่อยอด ระบบ
นเิ วศทางทะเลและชายฝั่ง

73

เอกสารอ้างอิงประจาบทที่ 2

กรมทรัพยากรธรณี. (2561) .ธรณวี ทิ ยาชายฝัง่ ในประเทศไทย (รายงานวชิ าการ). กรุงเทพ: สว่ น
ธรณวี ิทยาทางทะเล สานกั เทคโนโลยธี รณี.

ก้อนแร่แมงกานีส (Manganese nodules). (2019). สบื คน้ 26 มิถนุ ายน 2563, จาก
wikipedia.org/wiki/ Manganese nodules.

การกระจายคา่ ความเค็มของมหาสมทุ ร. (2559). สบื คน้ 26 มถิ ุนายน 2563, จาก
https://www.sciencelearn.org.nz/images/766-map-of-ocean-salinity

การทางานของพลงั งานกระแสน้าจากนา้ ข้นึ - นา้ ลงในมหาสมุทร. (2558). สบื ค้น 26 มถิ ุนายน
2563, จาก https://ienergyguru.com/2015/10/พลงั งานมหาสมทุ ร

เกลือ (Salt). (2109). สบื คน้ 26 มถิ ุนายน 2563, จาก wikipedia.org/wiki/salt_Farmer
ขอบเขตของป่าที่หลากหลายของอุทยานฯเขาลาปี-หาดทา้ ยเหมอื ง จว.พงั งา. (2562). สืบคน้ 26

มิถนุ ายน 2563, จาก https://th.wikipedia.org/wiki/อทุ ยานแห่งชาติเขาลาปี-หาดทา้ ย
เหมือง
โครงการกฎหมายทะเลแหง่ เอเชยี อาคเนย์ (SEAPOL). (2542). บทบาทของทะเลในการฝ่าวกิ ฤติ
เศรษฐกิจไทย (เอกสารประกอบการสัมมนาวันที่ 12 พฤษภาคม 2542). ณ หอ้ งแกรนด์บอล
รูม โรงแรมแม่นา้ , กรงุ เทพฯ.
จานวนชว่ั โมงการจบั สัตว์น้าของชาติท่ีทาประมงมากทีส่ ุดในโลก 15 ชาติ ในปี 2016. (2017). สบื ค้น
26 มถิ ุนายน 2563, จาก https://www.bbc.com/thai/international-43187369
ชนดิ ของหญา้ ทะเลท่ีพบบริเวณชายฝงั่ ทะเลอา่ วไทยและทะเลอันดามัน. (2562). สบื ค้น 26 มถิ ุนายน
2563, จาก http://chm-
thai.onep.go.th/CHM/MarineBio/WEBPAGE_USED/SEAGRASS.html
แบบคอลัมน์นา้ สัน่ (a) และ แบบศูนยร์ วมนา้ (b). (2558). สืบค้น 26 มิถนุ ายน 2563, จาก
https://ienergyguru.com/2015/10/พลังงานมหาสมุทร
ประโยชนแ์ ละความสาคัญของป่าชายเลน. (2562). สืบคน้ 26 มถิ นุ ายน 2563, จาก
https://www.dmcr.go.th/detailAll/26548/nws/141
ปริมาณสัตว์น้าเคม็ และนา้ จืด จาแนกตามวิธีการทาประมง ปี 2538-2557. (2558). สืบค้น 26
มิถุนายน 2563, จาก https://www.fisheries.go.th/strategy-stat
แผนภูมคิ วามอนุเคราะห์ของ NOAA. (2562). สืบคน้ 26 มิถุนายน 2563, จาก
https://reefresilience.org/th/value-of-reefs/
พนื้ ทป่ี า่ ชายเลนคงสภาพ พ.ศ.2539 -2561. (2562). สืบคน้ 26 มถิ ุนายน 2563, จาก
https://dmcrth.dmcr.go.th/manpro/detail/11681/
เพชร (Diamonds). (2019). สบื ค้น 26 มถิ ุนายน 2563, จาก wikipedia.org/wiki Diamonds in
sea
ระบบแบบวงจรปดิ (a) แบบวงจรเปดิ (b) และไฮบรดิ (c). (2558). สืบค้น 26 มิถุนายน 2563, จาก
https://ienergyguru.com/2015/10/พลงั งานมหาสมุทร

74

แร่ฟอสเฟต (phosphate nodules). (2019). สบื ค้น 26 มิถุนายน 2563, จาก
wikipedia.org/wiki/ phosphate nodules

สตั วท์ อ่ี าศัยอยู่บรเิ วณหาดทรายในพื้นท.ี่ (2558). สบื คน้ 26 มถิ นุ ายน 2563, จาก
http://www.sci.psu.ac.th/chm/biodiversity/beach.html

สารไฮโดรคารบ์ อน (Hydrocarbon). (2019). สืบคน้ 26 มิถุนายน 2563, จาก
https://climate.mit.edu/posts/deep-sea-hydrocarbon-south-asia

หว่ งโซ่อาหารของระบบนิเวศชายฝง่ั . (2558). สบื ค้น 26 มิถนุ ายน 2563, จาก
http://blog.hmns.org/2015/05/food-chains-link-the-creatures-of-coastal-
ecology/

หว่ งโซ่อาหารในระบบนเิ วศป่าชายเลน. (2558). สืบคน้ 26 มิถุนายน 2563, จาก
https://mangroveforestndahl.weebly.com/food-chainswebs.html

ห่วงโซ่อาหารระบบนิเวศหาดทราย. (2558). สืบค้น 26 มิถุนายน 2563, จาก
http://www.sci.psu.ac.th/chm/biodiversity/beach.html

อณุ หภูมบิ ริเวณผวิ นา้ ทะเล. (2559). สบื คน้ 26 มิถุนายน 2563, จาก
http://sea.axipix.ru/th/view/4124570

Kathiresan K. and Bingham B. L. (2001). Biology of Mangrove. ADVANCES IN MARINE
BIOLOGY. 40, 81-251.

Sumich, J. L. (1996). An Introduction to the Biology of Marine Life; Sixth Edition.
Dubuque, IA, USA: Wm. C. Brown. 255–269.

Tucker R., Viljoen R. and Viljoen M. (2016). A Review of the Witwatersrand Basin - The
World’s Greatest Goldfield. Episodes. 39, 105.
10.18814/epiiugs/2016/v39i2/95771.

Vallega A. (1999). Fundamentals of integrated coastal management. Dordrecht,
Netherlands: Kluwer Academic Publishers.

75

แผนบริหารการสอนประจาบทที่ 3
พื้นฐานดา้ นสมุทรศาสตร์

จานวน 8 ชว่ั โมง สปั ดาหท์ ี่ 5-6

หัวข้อเน้อื หา

1. ความหมายและสาขาการศึกษาดา้ นทะเลและชายฝ่ัง
2. ภมู ิศาสตรข์ องมหาสมุทร
3. ประวตั ศิ าสตร์การศึกษาดา้ นทะเลและชายฝั่ง

3.1 การเดนิ ทางในมหาสมุทรในยุคเริ่มต้น
3.2 จุดเร่มิ ตน้ ของการศึกษาวิทยาศาสตรด์ ้านทะเลและชายฝ่งั
4. เพลทเทคโทนิค
5. นา้ และเคมีของนา้ ทะเล
5.1 สมบัติของนา้ เกีย่ วกบั การรบั และถา่ ยเทความร้อน
5.2 ความรอ้ นแฝงของน้า
5.3 ความผันแปรของความเค็มในมหาสมุทร
6. สมบตั ฟิ สิ ิกสข์ องน้าทะเล
6.1 อุณหภมู ิและการกระจายอุณหภมู ใิ นนา้ ทะเล
6.2 ความหนาแนน่
6.3 แสงในทะเล
6.4 เสียงในทะเล
7. ตะกอนพ้นื ทะเล
7.1 การจาแนกตะกอนโดยใช้ขนาดของอนภุ าค
7.2 การจาแนกตะกอนตามแหลง่ กาเนิด
7.3 การเคลอ่ื นย้ายตะกอน
7.4 การกระจายของตะกอนในมหาสมุทร
8. คล่ืน
8.1 ส่วนประกอบของคลื่น
8.2 การสะท้อนกลับของคล่นื
8.3 คล่ืนน้าลึก
8.4 คล่นื น้าตนื้
8.5 คล่นื ใต้น้า
9. น้าขน้ึ -น้าลง
9.1 อิทธิพลท่ีทาให้เกิดน้าข้นึ -นา้ ลง
9.2 รปู แบบการข้นึ ลงของน้า

76

9.3 คลื่นนา้ ขนึ้ น้าลง
10. กระแสนา้ ในมหาสมทุ ร

10.1 กระแสนา้ ในมหาสมุทร
10.2 การหมุนเวียนของน้าในแตล่ ะมหาสมุทร
11. ภมู ิอากาศเหนือมหาสมุทร
11.1 การเปล่ยี นแปลงทิศทางของกระแสลมเหนือมหาสมทุ ร
11.2 ก๊าซที่มผี ลตอ่ ชน้ั บรรยากาศของโลก
11.3 ปรากฏการณ์เอลนีโญ และ ลานญี า
12. สภาพแวดล้อมในทะเลและบริเวณชายฝั่ง
12.1 การแบ่งสภาพแวดลอ้ มในทะเล
12.2 ชายฝ่งั ทะเล
12.3 ชายหาด
12.4 เอสทรู ี่
13. กาลงั ผลิตทางชวี ภาพและการเคลอ่ื นยา้ ยพลังงานในมหาสมทุ ร
13.1 กาลังผลิตในมหาสมุทร
13.2 การไหลเวียนของพลังงานและธาตุอาหาร
13.3 ระดับของวงจรอาหารและพรี ามิดชวี ภาพ
14. สิ่งมชี วี ิตในทะเลและชายฝง่ั
14.1 พัฒนาการของสิง่ มชี ีวติ ในทะเลและชายฝ่ัง
14.2 การจาแนกส่ิงมีชวี ิตในทะเลและชายฝ่งั
14.3 การแบ่งกลมุ่ ของสิง่ มีชวี ิตในทะเลและชายฝง่ั

คาสาคัญ

1. ความหมายและสาขาการศึกษาดา้ นทะเลและชายฝ่ัง
2. ภมู ศิ าสตรข์ องมหาสมทุ ร
3. ประวัตศิ าสตรก์ ารศึกษาดา้ นทะเลและชายฝ่ัง
4. เพลทเทคโทนิค
5. นา้ และเคมีของน้าทะเล
6. สมบัตฟิ ิสกิ ส์ของนา้ ทะเล
7. ตะกอนพืน้ ทะเล
8. คล่นื
9. น้าขน้ึ -น้าลง
10. กระแสนา้ ในมหาสมทุ ร
11. ภูมิอากาศเหนอื มหาสมุทร
12. สภาพแวดล้อมในทะเลและบรเิ วณชายฝง่ั
13. กาลังผลิตทางชวี ภาพและการเคล่อื นยา้ ยพลังงานในมหาสมทุ ร

77

14. สงิ่ มีชวี ิตในทะเลและชายฝง่ั

วตั ถุประสงค์เชิงพฤตกิ รรม

เมอ่ื ผู้เรียนศึกษาบทเรยี นนแี้ ล้วสามารถ
1. อธิบายความหมายและสาขาการศึกษาดา้ นทะเลและชายฝ่งั ได้
2. อธิบายภูมศิ าสตรข์ องมหาสมุทรและประวัตศิ าสตร์การศกึ ษาด้านทะเลและชายฝง่ั ได้
3. อธบิ ายเพลทเทคโทนคิ เคมีของนา้ ทะเล สมบัตฟิ สิ ิกส์ของนา้ ทะเล ตะกอนพื้นทะเล คล่นื
น้าข้ึน-นา้ ลง กระแสน้าในมหาสมทุ ร ภมู อิ ากาศเหนือมหาสมทุ รสภาพแวดลอ้ มในทะเลและบริเวณ
ชายฝั่งได้
4. อธบิ ายกาลังผลิตทางชีวภาพและการเคล่ือนย้ายพลังงานในมหาสมทุ รและส่งิ มีชีวติ ใน
ทะเลและชายฝั่งได้

การวดั และประเมนิ ผล

1. สงั เกตจากพฤติกรรมและการตอบคาถามระหวา่ งเรยี น
2. ตรวจคาถามทบทวนท้ายบทและกิจกรรมประจาบท

สื่อประกอบการสอน

1. เอกสารประกอบการสอน การจัดการทรัพยากรทางทะเลและชายฝ่งั

78

79

80

81

82

83

84

85

86

87

88

89

90

91

92

93

94

95

96

97

98

99

100

101

102

103

104

105

106

107