พา-สา-ไท : ภาษาเธอ

94

เอกสารอ้้างอิงิ
ศุภุ ชัยั ต๊๊ะวิิชัยั . (2557). “มโนทััศน์์พื้้น� ที่่ใ� นภาษาไทย: กรณีีศึึกษาคํําว่่า “หลังั ”
ที่่ป� รากฏในเว็็บไซต์์พันั ทิิปดอทคอม.” มนุษุ ยศาสตร์์และสัังคมศาสตร์์ 6, 1
(มกราคม – มิิถุนุ ายน): 131-148.
สํํานักั งานราชบััณฑิิตยสภา. พจนานุกุ รม ฉบับั ราชบัณั ฑติิยสถาน พ.ศ. 2554.
สืืบคน 28 ตุุลาคม 2564, จาก https://dictionary.orst.go.th/index.php
โสมรวีี สมเพชร. (2563). “การขยายความหมายของคํําว่า่ “กัดั ” ในภาษาไทย:
การศึึกษาตามแนวอรรถศาสตร์์ปริชิ าน.” ภาษาและวรรณคดีีไทย 37, 2
(กรกฎาคม – ธัันวาคม); 1-36.

95

ขอ “เกาะ” ได้ไ้ หม

นายจามิกิ ร โพธิ์์เ� ผื่อ�่ นน้้อย 05610643

ส่่วนนำำ�
ภาษาไทยเป็็นภาษาที่่�มีีความพิิเศษในการสร้้างสรรกลวิิธีีใหม่่อยู่�ตลอดเวลา
เห็น็ ได้้จากในสังั คมไทยมัักเกิดิ กระแสการใช้้คํําใหม่่ ๆ ที่่ไ� ม่่เคยถููกนํํามาใช้้มาก่่อน เช่่น
คํําว่่า จุุงเบย ต๊๊าซ และสุุดปััง เป็็นต้้นซึ่่�งเป็็นสิ่่�งที่่�คนในสัังคมไทยอาจคุ้้�นชิินกัับ
การประสบกัับคํําไม่่คุ้ �นหูู และก็็เป็็นสิ่่�งที่่�เข้้าใจโดยทั่่�วกัันว่่าสิ่ �งเหล่่านี้้�เป็็นสิ่่�งที่่�ไม่่ยั่ �งยืืน
ตามการใช้้งานในกระแสความนิิยมสั้น� ๆ เท่า่ นั้้�น แต่ค่ ํําในภาษาไทยที่่�ถููกใช้้มายาวนาน
จนกลายเป็็นส่่วนหนึ่่�งในชีีวิิตประจํําวัันยัังมิิได้้ถููกนํํามาศึึกษาอย่่างจริิงจััง เพราะเป็็น
สิ่ �งที่่�คนในสัังคมไทยศึึกษาจากประสบการณ์์จนกลายเป็็นความเข้้าใจโดยปริิยาย แต่่
ความเข้้าใจในความหมายของคํํานั้้�นเป็็นสิ่่�งที่่�เกิิดขึ้้�นช่่วงเวลาหนึ่่�ง ซึ่่�งอาจก่่อให้้เกิิด
ความสัับสนต่่อการใช้้ภาษาในระหว่่างช่่วงวััยที่่�แตกต่่างกัันได้้ ผู้้�วิิจััยจึึงพิิจารณาถึึง
การสร้้างความเข้้าใจของความหมายของคํําได้้อย่่างถ่่องแท้้เพื่่�อป้้องกัันมิิให้้เกิิดความ
สัับสนต่่อการใช้้งานในสถานการณ์์ต่่าง ๆ ได้้อย่่างไม่่เกิิดความผิิดพลาดใด ๆ
ผู้้�วิิจััยจึึงต้้องการศึึกษาคํําว่่า “เกาะ” ในภาษาไทยที่่�ถููกใช้้ในชีีวิิตประจํําวัันมาเป็็น
เวลานานและเต็็มไปด้้วยความซัับซ้้อนจากความสััมพัันธ์์ระหว่่างความหมายที่่�ขึ้้�นอยู่ �
กัับว่า่ จะถููกนํําไปปรับั ใช้้ตามสถานการณ์อ์ ย่า่ งไร
วัตั ถุุประสงค์ข์ องการวิจิ ัยั
1. เพื่่อ� อธิิบายความหมายของคํําว่า่ “เกาะ” ในภาษาไทย
2. เพื่�่อวิเิ คราะห์ค์ วามสััมพัันธ์์ระหว่่างความหมายต่่าง ๆ ของคํําว่่า “เกาะ”
ในภาษาไทย

96

การทบทวนวรรณกรรมที่เ�่ กี่่�ยวข้อ้ ง
ผู้้�วิิจััยได้้ทํําการทบทวนวรรณกรรมจากงานวิิจััยและบทความวิิชาการทั้้�งหมด
2 ชิ้้น� โดยผู้้�วิิจััยได้้เริ่�มจากการศึึกษางานของ โสมรวีี สมเพชร1 พบว่า่ ความหมายของ
คํําว่่ากััดที่่�ถููกใช้้ในชีีวิิตประจํําวัันนั้้�นมีีลัักษณะขยายออกจากความหมายหลัักที่่�มีี
ความหมายว่่ากดไว้้ไม่่ให้้หลุุดไปค่่อนข้้างมาก เช่่น การกััดของสารเคมีีหรืือการกััดโดย
ใช้้วาจาของมนุุษย์์ ซึ่่�งโสมรวีีได้้มีีวิิธีีการศึึกษาที่่�น่่าสนใจเป็็นอย่่างมากในการจํําแนก
ประเภทของคํําว่า่ กััดตามลักั ษณะทางกายภาพและความหมายเชิิงเปรีียบ ดังั นั้้�นผู้�ว้ ิจิ ัยั
จึึงได้้พยายามศึึกษางานวิิจััยชิ้ �นนี้้�เพื่่�อเป็็นแนวทางใน การทํําความเข้้าใจความหมาย
อื่่�น ๆ ที่่�ยัังไม่่ถููกนํํามาศึึกษาและผู้้�วิิจััยเองก็็ได้้นํําการวิิธีีศึึกษาดัังกล่่าวไปประยุุกต์์
เพื่่�อทํําความเข้้าใจความของคํําว่่า “เกาะ” ซึ่่�งเป็็นจุุดประสงค์์หลัักของงานวิิจััย
นอกจากนี้้�ผู้้�วิิจััยยัังได้้ศึึกษางานของ ศุุภชััย ต๊๊ะวิิชััย2 พบว่่างานชิ้้�นนี้้�มีีการศึึกษาคํํา
ในชีีวิิตประจํําวัันโดยใช้้วิิธีีการเก็็บข้้อมููลได้้อย่่างน่่าสนใจ อีีกทั้้�งยัังมีีวิิธีีการศึึกษาที่่�ใช้้
การวิิเคราะห์์มโนทััศน์์พื้้�นที่่�เพื่่�อให้้ได้้มาซึ่ �งความเข้้าใจในโครงสร้้างของคํําว่่าหลัังมาก
ยิ่ �งขึ้้�น ซึ่่�งทํําให้้ผู้้�วิิจััยสนใจในแนวทางของการวิิเคราะห์์เชิิงมโนทััศน์์พื้้�นที่่�มากยิ่ �งขึ้้�น
แต่่ด้้วยข้้อจํํากััดในด้้านข้้อมููลของผู้้�วิิจััยจึึงทํําให้้สามารถวิิเคราะห์์ข้้อมููลได้้บางส่่วน
ตามที่่ไ� ด้้เก็บ็ ข้้อมููลเบื้้อ� งต้้น
สมมติิฐานของการวิิจััย
1. ความหมายของคํําว่่า “เกาะ” มีีลักั ษณะจํําแนกออกได้้เป็น็ 2 ประเภท
1. ความหมายทางกายภาพ 2. ความหมายเชิิงเปรีียบ
2. คํําว่า่ “เกาะ” ถููกนํําไปใช้้ในความหมายเชิิงเปรีียบในประเด็น็ ด้้านสังั คมและ
วััฒนธรรม

1 โสมรวีี สมเพชร (2563), การขยายความหมายของคํําว่่า “กัดั ” ในภาษาไทย: การศึกึ ษาตามแนวอรรถศาสตร์์
ปริชิ าน,วารสารภาษาแ ล ะวรรณคด ี ไทย, ป ีี ท ี ่37,ฉ บ ั ั บ ท ี ่2(กรกฎาคม–ธ ั ั น ว า ค ม 2563), https://
so04.tci-thaijo.org/index.php/THlanglit/article/view/248119/168625 (เข้้าถึึงวัันที่่� 24 ตุุลาคม 2564).
2 ศุภุ ชัยั ต๊๊ะวิชิ ััย (2557), มโนทััศน์์พื้้�นที่่�ในภาษาไทย: กรณีีศึกึ ษาคํําว่า่ “หลังั ” ที่่ป� รากฏ
ในเว็บ็ ไซต์์พัันทิปิ ดอทคอม, วารสารม น ุุษย ศ าสตร ์แ ล ะส ังคม ศ าสต ร์, ป ีี ท ี ่6,ฉ บ ั ั บ ท ี ่1(มกราคม-
ม ิถ ุน าย น 2557), https://e-ournal.sru.ac.th/index.php/jhsc/article/view/113/pdf_109 (เข้้าถึึงเมื่อ่� 24
ตุลุ าคม 2564)

97

ประโยชน์ท์ ี่�่ได้จ้ ากการวิิจััย
1. เข้้าใจถึึงความหมายของคํําว่า่ “เกาะ” ว่า่ สามารถจํําแนกด้้วยกระบวนการอย่่างไร
2. เช้้าใจถึึงความสัมั พันั ธ์ร์ ะหว่่างความหมายต่า่ ง ๆ ของคํําว่า่ “เกาะ” ว่่ามีี
ลัักษณะเป็็นอย่่างไร
3. เข้้าใจถึึงปััจจัยั ด้้านสังั คมและวััฒนธรรมที่่ส� ่่งผลต่อ่ ความสัมั พันั ธ์์ของคํําว่่า “เกาะ”
ความหมายของคํําว่า่ “เกาะ” ที่พ่� บเจอในชีีวิติ ประจํําวันั
ผู้้�วิิจััยจะอธิิบายความหมายของคํําว่่า “เกาะ” ตามพจนานุุกรม
ฉบับั ราชบััณฑิิตยสถาน พ.ศ. 2554 ซึ่่�งจะมีีความหมายที่่� 1-2 เป็็นคํํานาม ความหมาย
ที่่� 3 เป็น็ คํําวิเิ ศษณ์์ และความหมายที่่� 4-9 เป็น็ กริยิ า นอกจากนี้ย�้ ังั มีี แม่ค่ ํําในความหมาย
ที่่� 4 และมีีลููกคํําในความหมายที่่� 4-9 ดังั นี้ ้� ความหมายที่�่ 1 น. ส่ว่ นของแผ่น่ ดินิ ที่่ม� ีี
นํ้้�าล้้อมรอบ ความหมายที่่� 2 น. ละเมาะ โดยปริิยายใช้้เรีียกพื้้�นที่่�ซึ่�งมีีต้้นไม้้เป็็นต้้น
ขึ้้�นหนาแน่่น มีีทุ่่�งหรืือที่่�เตีียนล้้อมรอบ หรืือสิ่่�งอื่่�นที่่�มีีลัักษณะคล้้ายคลึึงเช่่นนั้้�น
ความหมายที่่� 3 ว. เสีียงเคาะ ความหมายที่�่ 4 ก. จัับหรืือยึึดสิ่ง� ใดไว้้เพื่อ�่ ทรงอยู่� เช่น่
นกเกาะกิ่�งไม้้ แมงมุุมเกาะฝา, เอาสิ่ง� มีีขอเป็็น
ต้้นเกี่�ยวเข้้ากัับสิ่่�งอื่่�นเพื่่�อให้้ติิดอยู่� เช่่น เอาขอเกาะต้้นไม้้, โดยปริิยายหมาย
ความถึึงอาการที่่เ� ข้้าไปติดิ แน่น่ อยู่� เช่น่ ปลิิงเกาะ หรืือเข้้าเป็น็ หมู่�หรืือกลุ่�มเดีียวกััน เช่น่
ดิินเกาะเป็็นก้้อน บิินเกาะหมู่่� วิ่่�งเกาะกลุ่�ม ความหมายที่่� 5 ก. ไปเอาตััวมา
โดยอํํานาจศาลเป็น็ ต้้น เช่่น ไปเกาะตััวมา ความหมายที่่� 6 เกาะกินิ หมายถึึง ก. อาศัยั
กินิ อยู่่�กับั คนอื่น�่ โดยเอาแต่ป่ ระโยชน์ฝ์ ่า่ ยเดีียว ไม่ช่ ่ว่ ยทํํางานหรืือช่ว่ ยเหลืือจุนุ เจืือผู้น�้ั้้น� ,
ทํําตัวั ดุจุ กาฝาก ความหมายที่�่ 7 เกาะชายกระโปรง หมายถึึง ก. อาศััยผู้ห้� ญิิงหาเลี้้�ยง
เช่่น สามีีของเธอไม่่ทํํางานเลย ดีีแต่่เกาะชายกระโปรงภรรยา ความหมายที่่� 8
เกาะชายผ้้าเหลืือง หมายถึึง ก. พึ่่�งพาผลบุุญจากผู้้�ที่่�บวชเป็็นพระภิิกษุุสามเณร เช่่น
ถ้้ามีีลููกชายก็็จะได้้บวชให้้พ่่อแม่่ได้้เกาะชายผ้้าเหลืือง ความหมายที่่� 9 เกาะแกะ
หมายถึึง ก. พููดพาดพิิงเชิิงชู้้�สาว, พููดเชิิงเกี้้�ยวพาราสีี, เช่่น มัันเกาะแกะเกิินกํ้้�า
เป็็นธรรมดา (ขุุนช้้างขุุนแผน), เคาะแคะก็็ว่่า3

3 เว็็บไซต์พ์ จนานุุกรม ฉบับั ราชบััณฑิิตยสถาน สามารถเข้้าถึึงได้้ที่่� https://dictionary.orst.go.th/
(เข้้าถึึงวัันที่่� 24 ตุุลาคม 2564)

98

เมื่่�อเห็็นความหมายที่่�หลากหลายของคํําว่่า “เกาะ” จะพบว่่าความหมาย
ต่า่ ง ๆ จะถููกใช้้ในบริิบทที่่แ� ตกต่า่ งกัันออกไป โดยผู้้�วิิจัยั แสดงให้้เห็็นถึึงความเชื่่อ� มโยง
ด้้วยการจํําแนกเป็น็ ประเภทตามลักั ษณะทางกายภาพ และความหมายเชิงิ เปรีียบซึ่่ง� จะมีี
ลัักษณะแตกต่่างกัันอย่่างสิ้ �นเชิิงจากการที่่�ลัักษณะทางการภาพที่่�จํําเป็็นต้้องใช้้อวััยวะ
ในร่่างกายเพื่่�อยึึดเหนี่่�ยวสิ่่�งใดไว้้ เช่่น มนุุษย์์เกาะมนุุษย์์ มนุุษย์์เกาะสิ่่�งของ
มนุษุ ย์เ์ กาะสััตว์์ สััตว์์เกาะสััตว์ ์ สัตั ว์์เกาะสิ่ง� ของ และสัตั ว์เ์ กาะมนุุษย์์ เป็น็ ต้้น ลัักษณะ
เช่่นนี้้�จะสัังเกตและทํําความเข้้าใจได้้ง่่ายเมื่่�อมีีการใช้้อวััยวะนร่่างกายในการเกาะ
สิ่ �งต่่าง ๆ แต่่ลัักษณะการเกาะที่่�เป็็นความหมายเชิิงเปรีียบนั้้�นค่่อนข้้างสัังเกตได้้ยาก
จากการที่่�อวััยวะในร่่างกายจะไม่่สามารถเป็็นเครื่่�องยืืนยัันได้้เหมืือนเช่่นการเกาะของ
สััตว์์ ดัังนั้้�นเราจึึงจํําเป็็นต้้องสร้้างข้้อสัังเกตเพื่่�อที่่�จะทํําความเข้้าใจได้้ง่่ายเมื่่�อเห็็น
การเกาะเชิิงเปรีียบโดยจะอธิิบายการยกตััวอย่่างตั้้�งแต่่ ความหมายที่่� 6-9 ดัังนี้้�
ความหมายที่่� 6 เกาะกิิน ซึ่่�งเป็็นการพยายามฉกฉวยผลประโยชน์์จากผู้้�อื่่�น โดยที่่�
ตัวั เองไม่ย่ อมเสีียผลประโยชน์ใ์ ด ๆ เพื่อ�่ ความสะดวกสบาย เช่น่ การเช่า่ หอพักั ร่ว่ มกับั เพื่อ�่ น
แต่่ไม่ย่ อมทํําความสะอาด เพราะคิิดว่่ายัังไงเดี๋�ยวเพื่อ�่ นก็็ต้้องทํําอยู่่�ดีี ความหมายที่�่ 7
เกาะชายกระโปรง ที่่�เป็็นการเอาชีีวิิตรอดด้้วยการหวััง พึ่่�งพาผู้้�หญิิงโดยใช้้วิิธีีทาง
ความรักั หรืืออื่�น่ ๆ เพื่อ�่ ให้้ผู้ห�้ ญิงิ ดููแลในด้้านต่า่ ง ๆ ความหมายที่�่ 8 เกาะชายผ้้าเหลืือง
ซึ่�งไม่่ใช่ก่ ารเกาะผ้้าเหลืืองจริิง ๆ แต่่การเปรีียบเทีียบให้้เหมาะกับั ว่า่ ลููกเป็น็ ตัวั แทนใน
การได้้ทํําพิิธีีสํําคััญของศาสนาพุุทธ ดัังนั้้�นพ่่อแม่่ก็็ควรได้้รัับบุุญกุุศลตามไปด้้วย
เช่น่ กันั จากการเป็็นบิดิ ามารดาผู้�ใ้ ห้้กํําเนิดิ และความหมายที่�่ 9 เกาะแกะเป็น็ การเข้้า
ไปเกี่่�ยวข้้องกัับผู้้�อื่่�น โดยมีีจุุดประสงค์์เพื่่�อต้้องการมีีความสััมพัันธ์์เชิิงชู้้�สาว เช่่น
นักั ศึกึ ษาสาวไปฝึกึ งาน มัักจะโดนรุ่่�นพี่่�ที่่ท� ํํางานเข้้ามาเกาะแกะ หรืือก็ค็ ืือเข้้ามาหว่า่ น
ล้้อมเพื่่�อหวัังจะมีีความสััมพัันธ์์เชิิงชู้้�สาวนั่่�นเอง จากการอธิิบายความหมายที่่� 6-9
จะพบว่่าคํําว่่าเกาะในความหมายเปรีียบจะมีีลัักษณะที่่�เข้้าไปเกี่่�ยวข้้องกัับ
ผลประโยชน์ซ์ึ่ง� ก็เ็ ป็น็ การเกาะด้้วยสิ่�งอื่่�นนอกจากอวััยวะเช่น่ มืือ แต่่เป็น็ การเกาะด้้วย
วาจา พฤติิกรรม และความเชื่อ�่ (ระบบชายเป็็นใหญ่ ่ ศาสนา) อย่่างไรก็็ตามคํําว่า่ เกาะ
สามารถใช้้ได้้ในสถานการณ์์ขึ้้�นอยู่่�กัับว่่าถููกใช้้ในบริิบทอย่่างไรและมีีระดัับของ
ความเหมาะสมมากแค่่ไหน

99

สรุปุ ผลการศึกึ ษา
งานวิจิ ัยั ชิ้น� นี้พ�้ ยายามสร้้างความเข้้าใจในความหมายของคํําว่า่ เกาะมากยิ่ง� ขึ้น�้
ทั้้�งในลัักษณะของความหมายทางกายภาพที่่�เป็็นการใช้้อวััยวะในร่่างกายยึึดเกาะ
สิ่ �งใดไว้้ เช่่น สมพรใช้้มืือเกาะราวบัันได นกเกาะกิ่ �งไม้้ และจิ้ �งจกเกาะผนััง เป็็นต้้น
โดยจะสัังเกตได้้ว่่าสิ่ �งมีีชีีวิิตทั้้�งสามใช้้อวััยวะที่่�แตกต่่างกัันในการเกาะมนุุษย์์ใช้้มืือที่่�มีี
กล้้ามเนื้้�อเป็็นส่่วนสํําคััญในการยึึดเหนี่่ย� ว นกใช้้เท้้าจัับกิ่่�งไม้้เพื่อ�่ เป็น็ ฐานในการทรงตััว
และจิ้ �งจกที่่�ใช้้ทั้้�งมืือและเท้้าในเกาะจัับผนัังเพื่่�อที่่�จะได้้ใช้้ประโยชน์์จากพัังผืืดในการ
ยึึดเหนี่่�ยว นอกจากนี้้�คํําว่่าเกาะมีีความหมายเชิิงเปรีียบที่่�ไม่่ได้้อวััยวะในร่่างกาย
ยึึดเหนี่่�ยวสิ่ �งใด แต่่การแฝงความหมายอื่่�น ๆ เช่่น สมรไปเกาะกิินปองพลเพื่่�อนรััก
วิิเชีียรไปเกาะชายกระโปรงยุุพิิน และพ่่อแม่่ไปเกาะชายผ้้าเหลืืองลููก ทั้้�งสามประโยค
ล้้วนมีีคํําว่า่ เกาะทั้้ง� สิ้น� แต่ไ่ ม่ม่ ีีประโยคไหนเลยที่่ใ� ช้้อวัยั วะในร่า่ งการยึึดเหนี่่ย� ว เนื่อ�่ งจาก
ในประโยคแรกสมรต้้องการเอาตััวรอดจากอุุปสรรคจึึงต้้องเข้้าไปทํําตััวเป็็นกาฝากกัับ
ปองพลด้้วยวิิธีีต่่าง ๆ เพื่่�อรอดพ้้นอุุปสรรค ในประโยคที่่�สองวิิเชีียรนั้้�นไม่่ได้้เกาะ
ชายกระโปรงเพื่่�อเดิินตาม แต่่เป็็นการพยายามสููบแรงงานและเงิินจากยุุพิินเพื่่�อ
เอาตััวรอด โดยที่่�ตััวเองอยู่�อย่่างสุุขสบาย และประโยคสุุดท้้ายพ่่อแม่่นั้้�นไม่่ได้้เกาะ
ชายผ้้าเหลืืองลููกเพื่่�อเดิินตามเข้้าโบสถ์์ แต่่เป็็นการใช้้ความหมายเชิิงวััฒนธรรมที่่�
ต้้องการได้้รับั บุุญจากความเชื่่�อที่่ว� ่า่ การมีีส่ว่ นร่ว่ มทางศาสนามากยิ่ง� ได้้บุุญมาก จึึงเป็น็
การเปรีียบเทีียบเพื่�อ่ หวังั ว่า่ จะได้้รัับบุญุ จากการที่่ล� ููกบวชทดแทนพระคุณุ ดังั นั้้น� ผู้ว้� ิิจัยั
จึึงหวังั ว่า่ งานวิจิ ััยชิ้น� นี้�้จะสร้้างองค์์ความรู้้�ให้้แก่่ผู้ท้� ี่่�ได้้บ้้างในแง่่มุุมใดมุุมหนึ่่ง�

100

เอกสารอ้า้ งอิงิ
พจนานุกุ รม ฉบัับราชบัณั ฑิิตยสถาน. [ออนไลน์]์ . แหล่ง่ ที่่ม� า: https://dictionary.
orst.go.th/. (เข้้าถึึงเมื่อ่� 24 ตุลุ าคม 2564).
ศุภุ ชััย ต๊๊ะวิิชััย. (2557). มโนทััศน์์พื้้น� ที่่�ในภาษาไทย: กรณีีศึกึ ษาคํําว่า่ “หลังั ”
ที่ป�่ รากฏ ในเว็บ็ ไซต์พ์ ันั ทิปิ ดอทคอม. วารสารมนุษุ ยศาสตร์แ์ ละ
สัังคมศาสตร์.์ ปีที ี่่� 6, ฉบัับที่่� 1 (มกราคม-มิิถุุนายน 2557).
[ออนไลน์์]. แหล่่งที่่�มา: https://e-journal.sru.ac.th/index.php/jhsc/
article/view/113/pdf_109 (เข้้าถึึงเมื่�อ่ 24 ตุุลาคม 2564).
โสมรวีี สมเพชร. (2563). การขยายความหมายของคํําว่า่ “กัดั ” ในภาษาไทย:
การศึกึ ษาตามแนวอรรถศาสตร์ป์ ริิชาน. วารสารภาษาและวรรณคดีีไทย.
ปีีที่่� 37, ฉบัับที่่� 2 (กรกฎาคม–ธัันวาคม 2563). [ออนไลน์์]. [แหล่่งที่่ม� า]:
https://so04.tcithaijo.org/index.php/THlanglit/article/
view/248119/168625 (เข้้าถึึงเมื่่�อ 24 ตุุลาคม 2564).

101

ขอ “จุ๊๊�บ” หน่อ่ ย กลายเป็น็ การลัักขโมย

นางสาวกััญญา ปััญจศิริ ิิ 05610020

ส่ว่ นนำำ�
คํําว่า่ “จุ๊�บ” ในภาษาไทย ในปัจั จุุบัันกลายเป็น็ คํําหลายความหมาย เนื่�่องจาก
กลุ่�มผู้้�คํําที่่�มีีความหลากหลายทางเพศที่่�มัักจะมีีการคิิดคํําใหม่่ๆ มาใช้้กัันอยู่�เสมอได้้
นํําเอาคํําว่่า “จุ๊๊�บ” มาใช้้เป็็นกิิริิยาที่่�มีีความหมายต่่างไปจากเดิิมโดยสิ้้�นเชิิง
แต่่เดิิมคํํานี้้�เป็็นคํําที่่�นิิยมใช้้กัันในหมู่่�วััยรุ่่�นไทยที่่�หลายคนรู้้�จััก ตามพจนานุุกรม
ฉบับั ราชบัณั ฑิติ ยสถาน พ.ศ. 2554 เช่น่ “สามีีจุ๊๊บ� หน้้าผากภรรยา” จุ๊๊บ� หยามถึึง การจููบ
แบบเบาๆ “รักั นะจุ๊�บๆ” จุ๊๊บ� หมายถึึง การทํําเสีียงดููดปาก และความหมายของคํําว่่า
จุ๊ �บ ที่่�เกิิดขึ้้�นมาใหม่่ เช่่น “แอบจุ๊๊�บตัังแม่่ที่่�อยู่�วางบนโต๊๊ะ” จุ๊๊�บ หมายถึึง ขโมย,ลััก
ที่่�ตอนนี้้ม� ัักนิยิ มใช้้กลุ่�มในกลุ่�มวััยรุ่่�นนั้้�นเอง
ความน่่าสนใจของคํําว่่า “จุ๊ �บ” คืือ คํํานี้้�เป็็นคํําที่่�ถููกคิิดขึ้้�นโดยบุุคคลผู้้�มีี
ความหลากหลายทางเพศซึ่่�งแสดงให้้เห็็นถึึงความคิิดสร้้างสรรค์์ของคนกลุ่ �มนี้้�เป็็น
อย่่างมาก ที่่�มีีการนํําคํํามาประยุุกต์์ใช้้คํําทํําให้้คํํา ๆ มีีความหมายที่่�หลากหลาย
มากขึ้้�น ยกตััวอย่่างคํําอื่่�นๆ เช่่น “ชะนีี” หมายถึึง ผู้้�หญิิง เป็็นคํําที่่�กลุ่�มผู้้�มีีความ
หลากหลายทางเพศใช้้เรีียกผู้�ห้ ญิิง เนื่อ่� งจากเสีียงร้้องของชะนีีนั้้น� มีีเสีียงคล้้ายคํําว่่า ผััว
จึึงมีีการนํําคํํานี้ม�้ าใช้้เรีียกแทนผู้ห�้ ญิงิ “นก” ที่่ไ� ม่ใ่ ช่ส่ ัตั ว์์ แต่ม่ ีีความหมายเป็น็ คํํากิริ ิยิ าที่่ม� ีี
ความหมายว่่า ชวด สููญเสีียสิ่ �งอัันพึึงปรารถนาไป เนื่่�องจากนกออกอาหารเป็น็ เวลา
ไม่่ว่่าจะหาอาหารได้้หรืือไม่่ได้้ก็็ต้้องบิินกลัับรัังในท้้ายที่่�สุุด ในที่่�เปรีียบเทีียบกัับนก
ที่่�หาอาหารไม่ไ่ ด้้นั้้น� เอง จากตััวอย่า่ งทํําหมดแสดงให้้เห็็นถึึงการนํําตัวั ไปประยุกุ ต์ใ์ ช้้ให้้
มีีความหมายหลากหลายมากขึ้น้�
ทั้้ง� นี้�ผ้ ู้เ้� ขีียนเห็น็ ว่่าคํําว่่า “จุ๊�บ” ที่่ค� ่่อนข้้างเป็็นคํําแสลงของวัยั รุ่่�นสมััย อาจไม่่
ค่่อยเป็็นเป็็นรู้้�จัักในหมู่�ผู้้�ใหญ่่มากนั้้�น และความน่่าสนใจของการเกิิดความหมายใหม่่
ของคํําขึ้้�นมานี้้�จึึงได้้มีีการวิิเคราะห์์ความสััมพัันธ์์ระหว่่างความหมายของว่่า “จุ๊ �บ”
เกิดิ ขึ้น้� ในบทความนี้้�

102

“จุ๊๊�บ” ที่ไ�่ ม่ใ่ ช่ก่ ารแสดงความรักั
จุ๊๊�บ ในภาษาไทยตามพจนานุุกรมฉบัับราชบััณฑิิตยสถาน พ.ศ. 2554
มีีความหมายอยู่�สองอย่่างคืือ “การจููบแบบเบาๆ” กับั “การทํําเสีียงดููดปาก” ที่่เ� ป็็น
การแสดงความรัักอย่่างหนึ่่�งของคู่่�รััก จากตััวอย่่างทั้้�งสองความหมายนี้้�ต่่างก็็มีีความ
เกี่�ยวข้้องกับั การจููบ หรืือการทํําเสีียงจุ๊�บ ๆ ที่่�ต้้องมีีการทํํารููปปากให้้เหมืือนกัับการจููบ
ซึ่�งตีีความได้้ว่า่ การ จุ๊๊บ� ที่่�เป็น็ คํํากิิริิยาที่่ห� มายถึึงการลัักขโมยนั้้�น น่า่ จะเป็น็ การตีีความ
จากลัักษณะมืือตอนที่่�หยิิบของ คืือมีีการทํํามืือในลัักษณะจีีบนิ้้�ว ที่่�จะต้้องเอานิ้้�วชี้้�
ประกบกัับนิ้้ว� โป้้งและกางนิ้้ว� ที่่�เหลืือ ซึ่่ง� คล้้ายคลึึงกัับการที่่ป� ากจููบ
หากเปรีียบเทีียบกัับลัักษณะการขโมยอื่�่นๆ เช่น่ คํําว่่า ฉก หมายถึึงการงฉวย
หรืือชิงิ ไปโดยเร็ว็ ความหมายของคํําว่า่ จุ๊๊บ� ไม่่ได้้ดููรวดเร็ว็ และรุนุ แรงขนาดนั้้�น รุนุ แรง
ในที่่�นี้้�หมายถึึงลัักษณะตอนที่่�หยิิบจัับสิ่่�งของ การ ฉก ดููเป็็นการหยิิบจัับสิ่่�งของไป
อย่่างรุุนแรง หยิิบที่่�มืือ แต่่การ จุ๊๊�บ จะมีีความหมายที่่�เบากว่่านั้้�น ในลัักษณะแบบที่่�
เป็็นการแอบหยิิบเบาๆ เงี ยบ ๆ ไม่่ให้้อีีกฝ่่ายรู้้�ตััว หยิิบแบบจีีบมืือหยิิบสิ่่�งของช้้า ๆ
ค่อ่ ย ๆ ทํําเป็น็ ภาพในมุุมมองของคํําว่า่ จุ๊๊�บ การคืือการขโมยสิ่�งของเล็็ก ๆ น้้อย ๆ เช่่น
ขนมของเพื่่�อน แบงค์์ยี่�สิิบที่่�วางอยู่่�บนโต๊๊ะ ปากกาที่่�หล้้นอยู่่� เป็็นต้้น และคํําว่่า จุ๊๊�บ
ก็็ไม่่ใช่่การขโมยที่่�ใหญ่่โตถึึงขั้ �นขึ้้�นโรงขึ้้�นศาลกััน เป็็นแค่่การขโมยของที่่�ในบ้้างครั้�ง
อาจจะเป็็นของสิ่ �งคััญเล็็ก แต่่ส่่วนก็็มัักจะใช้้กัับของที่่�ไม่่ได้้สํําลัักสํําคััญกัับผู้้�ถููกขโมย
ขนาดนั้้น�
ความหมายของคํําว่่า “จุ๊�บ” ล้้วนมีีความหมายสััมพัันธ์์กัับคํําว่่า “จุ๊�บ” ที่่�มีี
การขยายความหายจากความหมายทางกายภาพซึ่่�งแสดงกิิริิยาการหยิิบสิ่่�งของโดยทํํา
มืือจีีบ ผ่่านกระบวนการทางปริิชาน ได้้แก่่กระบวนการนามนััยโดยอาศััยปริิบท
โดยความหมายของพื้้�นฐานของคํําว่่า “จุ๊�บ” คืือ “การจููบแบบเบาๆ” ซึ่่�งขยายไปสู่่�
ความหมายอื่น�่
จากผลการวิิเคราะห์์ความความของคํําว่่า “จุ๊ �บ” ในภาษาไทยช่่วยยืืนยััน
ได้้ว่่าคํําว่่า “จุ๊ �บ” ในภาษาไทยเป็็นคํําหลายความหาย เนื่่�องจากคํําว่่า “จุ๊ �บ” มีี
ความหมายหลายอย่่าง และความหมายต่่าง ๆ เหล่่านั้้�นล้้วนเกี่ �ยวข้้องสััมพัันธ์์กััน
โดยมีีการขยายความหมายผ่า่ นกระบวนการปริชิ าน อัันได้้แก่ก่ ระบวนการนามนัยั

103

เอกสารอ้้างอิิง
โสมรวีีสมเพชร. (2563). การขยายความหมายของคํําว่่า “กััด”
ในภาษาไทย: การศึกึ ษาตามแนวอรรถศาสตร์์ปริชิ าน, วารสารภาษาและ
วรรณคดีีไทย, ปีีที่่� 37. (ฉบัับที่่� 2). กรุุงเทพฯ:จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลัยั .
ไอพีีเอทีี. (2550). ศััพท์แ์ สลงก์ก์ ระเทย. สืืบค้้น 27 ตุลุ าคม 2564, จาก
https://www.dek-d.com/board/view/758701/
เทพลีีลา. (2564). ทายศัพั ท์์LGBTQ+ | เทพลีีลา. สืืบค้้น 27 ตุลุ าคม 2564, จาก
https://www.youtube.com/watch?v=kF1VesISPoQ

104

ขึ้้น� ๆ ลง ๆ งง Ship

นางสาวดารารัตั น์์ เกษมสมใจ 05610164

ส่ว่ นนำำ�
“ขึ้้�นรถลงเรืือ ขึ้้น� เหนืือล่่องใต้”้ จากประโยคนี้�้ ทำำ�ให้้ผู้้�เขีียนเกิดิ ความสนใจ
ขึ้้�นมาว่า่ เหตุใุ ด “ลงเรืือ” จึึงใช้้กริิยาว่่า ลง ทั้้ง� ๆ ที่่�ในความเป็น็ จริงิ แล้้ว “ลงเรืือ” ก็็มีี
ความหมายไปในทางเดีียวกัับคำ�ำ ว่่า “ขึ้้�นเรืือ” ดัังนั้้�นผู้้�เขีียนจึึงสนใจที่่�จะศึึกษาในเรื่่�อง
ของการใช้้คำำ�ว่่า ลง กัับยานพาหนะต่่าง ๆ เพื่่�อศึึกษาว่่ามีีพาหนะชนิิดใดบ้้างที่่�ใช้้
คำำ�ว่่า ลง แต่่สื่่�อความหมายว่่า ขึ้้�น เพราะในทางกลับั กัันอย่่าง รถ ก็็ถืือเป็็นพาหนะ
อีีกอย่่างที่่�ใช้้คำำ�ว่่า ขึ้้�น–ลง แต่่การขึ้้�นรถคืือการนำำ�ตััวบุุคคลเข้้าไปยัังยานพาหนะ
ส่ว่ นลงรถคืือการออกจากพาหนะนั้้�น ๆ แสดงให้้เห็น็ ถึึงความต่า่ งของการใช้้คำ�ำ คู่่�ขึ้�น้ -ลง
ที่่ต� ่่างกัับเรืือ จึึงเกิิดการศึึกษาหััวข้้อนี้้�ขึ้้�น ทั้้�งนี้้�จะเห็็นว่่าพาหนะทางน้ำำ��มัักใช้้คำ�ำ ว่่า ลง
แทนคำำ�ว่่า ขึ้�้น ทั้้�งลงแพ ลงเรืือ แต่่ด้้วยบริิบทในสัังคมปััจจุุบันั ทำำ�ให้้คำำ�ว่่าลงเรืือถููกใช้้
ในบริบิ ทอื่น่� ด้้วย ซึ่่�งเป็็นความน่่าสนใจของภาษาไทยในอีีกมุมุ หนึ่่�งด้้วย
งานวิิจััยนี้้�มีีวััตถุุประสงค์์เพื่่�อศึึกษาคำำ�ว่่า “ลง” ซึ่่�งเป็็นคำำ�กริิยาหลัักที่่�ใช้้กัับ
ยานพาหนะ และมีีความหมายว่่า “ขึ้้�น” คำำ�ถามวิิจััยคืือ เหตุุใดยานพาหนะทางน้ำำ��
ส่ว่ นใหญ่ถ่ ึึงใช้้คำ�ำ ว่า่ “ลง” แทนคำ�ำ ว่า่ “ขึ้น�้ ” ที่่ส� ่ง่ ผลให้้เกิดิ วัตั ถุปุ ระสงค์ใ์ นข้้อถัดั ไปที่่ว� ่า่
เพื่อ่� ศึกึ ษาความหมายของคำำ�ว่า่ “ลงเรืือ” ที่่�เป็็นคำ�ำ ศััพท์ส์ แลงของกลุ่�มวัยั รุ่่�น และอะไร
คืือสาเหตุุที่่�ทำำ�ให้้คำำ�ว่่า “ลงเรืือ” มีีความหมายที่่�เปลี่่�ยนแปลงไปจนนำำ�ไปสู่่�การใช้้
ในบริบิ ทใหม่่
ผลการศึึกษาพบว่่าสาเหตุุที่่�ผู้้�ใช้้ภาษาไทยเลืือกใช้้คำำ�ว่่า “ลงเรืือ” คืือใน
มุุมมองของผู้้�คนนั้้�นแสดงถึึงตำำ�แหน่่งพื้้�นที่่�ของท่่าน้ำำ��หรืือโป๊๊ะเทีียบเรืือที่่�อยู่่�สููงกว่่า
ตััวเรืือ ทำ�ำ ให้้ขณะที่่ก� ้้าวเข้้าไปยังั เรืือต้้องเดิินลงไปเล็็กน้้อย จึึงเป็น็ ที่่�มาของการใช้้คำำ�ว่่า
“ลงเรืือ” นอกจากนี้้�ยัังพบว่่ากลุ่ �มวััยรุ่่�นใช้้คำำ�นี้้�ในอีีกนััยยะหนึ่่�งในความหมายของการ
จิ้น� หรืือชิิป การเปลี่่�ยนแปลงทางความหมายนี้้�มีีสาเหตุสุ ำำ�คััญมาจากอิทิ ธิพิ ลทางภาษา

105

1. คำำ�กริิยา “ลง” ที่่�มีีความหมายว่า่ “ขึ้้�น”
แต่่ไหนแต่่ไรมา คนไทยก็็มีีความผููกพัันกัับแม่่น้ำำ�� ลำำ�คลอง มาอย่่างยาวนาน
เพราะบ้้านเรืือนของคนไทยนั้้�นตั้้�งอยู่่�ริิมน้ำำ�� ดัังนั้้�น พาหนะหลัักที่่�ใช้้ก็็คืือ เรืือ เป็็นที่่�
น่่าสัังเกตว่่า คนมัักจะใช้้คำำ�ว่่า “ลงเรืือ” แทนคำำ�ว่่า “ขึ้้�นเรืือ” และพาหนะทางน้ำำ��
ส่ว่ นใหญ่ก่ ็ม็ ักั ใช้้คำ�ำ ว่า่ “ลง” ด้้วย แต่่ “ลง” ในที่่น� ี้ส�้ ื่อ�่ ความหมายว่า่ “ขึ้น�้ ” เหตุทุี่่เ� ป็น็ เช่น่ นี้�้
เพราะลัักษณะของพาหนะทางน้ำำ��มัักอยู่ �ในทิิศทางที่่�ต่ำำ��กว่่าจุุดที่่�บุุคคลยืืนหรืือที่่�เรีียก
กัันว่่าพื้้�นผิิวโลก ทั้้�งนี้้�การรัับรู้้�การเคลื่่�อนที่่�และทิิศทาง สามารถพิิจารณาจากความ
แตกต่่างระหว่่างจุุดเริ่�มต้้นและจุุดหมายของการเคลื่่�อนที่่� โดยถ้้าจุุดเริ่�มต้้นอยู่�ต่ำำ��กว่่า
จุุดหมายจะเป็็นการเคลื่่�อนที่่�ที่่�มีีทิิศทาง ขึ้้�น ถ้้าจุุดเริ่�มต้้นอยู่�สู งกว่่าจุุดหมายจะเป็็น
การเคลื่่�อนที่่�ที่่�มีีทิิศทาง ลง (โสภาวรรณ แสงไชย,2537:29) ดัังนั้้�นพาหนะที่่�ใช้้คู่่�กัับ
คำำ�ว่่า ลง ได้้แก่่ แพ เรืือ เพราะยานพาหนะทั้้�ง 2 ชนิิดนี้้�เป็็นพาหนะทางน้ำำ��ที่่�ต้้อง
โดยสารผ่่านทางแม่น่ ้ำ��ำ ลำ�ำ คลอง ซึ่่ง� จะอยู่�ต่ำ�� กว่า่ พื้้�นดินิ เสมอ
จากที่่�กล่่าวมาจะสัังเกตได้้ว่่าการก้้าวเข้้าไปในแพหรืือเรืือนั้้�นทิิศทางที่่�ก้้าวลง
เป็น็ แนวดิ่ง� จึึงต้้องใช้้คำำ�ว่่า ลง แต่ห่ ากเทีียบกัับยานพาหนะอื่�่น ๆ เช่น่ รถ เครื่่อ� งบินิ
มัักจะใช้้คำำ�ว่่า ขึ้้�น เพราะทิิศทางของรถหรืือเครื่่�องบิินมัักจะอยู่่�ตำำ�แหน่่งที่่�สููงกว่่าจุุดที่่�
บุุคคลยืืน ทำำ�ให้้ต้้องใช้้การก้้าวขึ้้�นทั้้�งนี้้�จึึงเกิิดการใช้้คำำ�ว่่าขึ้้�น-ลงจากการดููทิิศทางของ
จุดุ เริ่�มต้้นไปยังั จุุดหมายและทำำ�ให้้ ลง ในบริิบทนี้�้มีีความหมายว่่า ขึ้�น้

106

2. “ลงเรืือ” - คำ�ำ สแลงในกลุ่�มวัยั รุ่่�น
ลงเรืือ นอกจากความหมายที่่แ� ปลว่า่ การเข้้าไปอยู่�ในเรืือแล้้วนั้้น� คำ�ำ ว่า่ “ลงเรืือ”
ยัังมีีความหมายในอีีกนััยยะหนึ่่�งที่่�ใช้้เป็็นคำำ�สแลงเฉพาะกลุ่ �ม ส่่วนมากมัักพบ
ในทวิิตเตอร์์ ลงเรืือในบริิบทนี้้�คืือการที่่�เหล่่าแฟนคลัับจิินตนาการจัับคู่่�ให้้กัับศิิลปิิน
ตััวละครสมมติจิ ากการ์ต์ ููน ภาพยนตร์์หรืือนวนิิยายที่่�ตััวเองชื่น่� ชอบหรืือมัักเรีียกกัันว่่า
“จิ้น� ” หรืือ “ชิิป”
นอกจากนี้้ � ชิปิ (Ship) ในภาษาอัังกฤษมีีความหมายโดยตรงคืือ เรืือ แต่่ในที่่�นี้�้
เกิิดเป็็นการพ้้องเสีียงของคำำ�ว่่า “Ship” ที่่�น่่าจะมาจาก Relationship ซึ่่�งเป็็น
ความหมายโดยนััยทั้้�งนี้้�ด้้วยอิิทธิิพลทางภาษาในเรื่่�องของการทัับศััพท์์ภาษาอัังกฤษ
นำำ�ไปสู่่�กลไกการขยายความหมายแบบนามนััยที่่�ทำำ�ให้้คำำ�นี้้�เกิิดความหมายใหม่่และ
เป็็นคำำ�ที่่�ใช้้กัันเพีียงบางกลุ่ �ม จึึงอาจจะเป็็นที่่�มาของการใช้้คำำ�ว่่า ลงเรืือที่่�นำำ�มาใช้้
ในการจิ้�นกัันของคู่่�ศิลิ ปินิ คำ�ำ นี้�ม้ ีีการใช้้ในหลายบริิบท ดังั ตารางต่อ่ ไปนี้้�

คาํ บรบิ ท ตวั อยา่ งประโยค

การเรม�ิ ตน้ จิน� •คนู่ ีเ� คมีดีจงั เลย นา่ ชปิ ลงเรอื

•มาลงเรอื นีด� ว้ ยกนั สิ
ลงเรือ การชกั ชวนใหม้ าจนิ� ดว้ ยกนั •โอ๊ยคนู่ ีโ� มเมนตแ์ รงมาก มาลงเรอื นีด� ว้ ยกนั

เถอะคะ่

การมองหาคทู่ �ีตอ้ งการจนิ� •เรือไหนนา่ ลงบา้ ง

ตารางแสดงบริบิ ทคำ�ำ สแลง (ลงเรืือ)

107

อีีกทั้้ง� เราก็ม็ ักั จะเห็น็ สื่อ�่ บันั เทิงิ ต่า่ ง ๆ ใช้้คำ�ำ ว่า่ ลงเรืือ ในการพาดหัวั ข่า่ วบันั เทิงิ
ของเหล่่าคู่�จิ้�นในวงการ เช่่น “GMMTV ชวนลงเรืือ!! รวมคู่�จิ้ �นสุุดฮอตจััดหนััก ใน
Y I LOVE U FAN PARTY” (Entertainment.trueid 3 ส.ค. 60) หรืือ “GMMTV
พาลงเรืือลำำ�ใหม่่ในซีีรีีส์์ คนละทีีเดีียวกััน-ต้้นหนชลทีี” (Sanook 8 ก.ค. 63)
จากตัวั อย่า่ งข้้างต้้นจะเห็น็ ว่า่ สื่อ�่ บันั เทิงิ ก็น็ ำ�ำ คำ�ำ ว่า่ “ลงเรืือ” นี้ม�้ าใช้้ในบริบิ ทการชิปิ หรืือ
การจิ้ �นด้้วย เพราะการเปลี่่�ยนแปลงทางความหมายจึึงเกิิดการใช้้คำำ�นี้้�ขึ้้�น เพื่่�อให้้มีี
ความทันั สมัยั และสามารถเข้้าถึึงกลุ่�มวััยรุ่่�นมากขึ้น�้



ภาพแสดงบริบิ ทคู้จ้�ิ้น�

3. สรุุปผลการศึกึ ษา
จากการศึกึ ษาครั้�งนี้พ้� บว่่ายานพาหนะทางน้ำำ��ทั้้ง� แพและเรืือ จะใช้้กริยิ า “ลง”
ในความหมายของการขึ้้�น ซึ่่�งการใช้้คำำ�กริิยาว่่า “ลง” อาจสัังเกตจากตำำ�แหน่่งของ
จุุดเริ่�มต้้นไปสู่่�จุุดหมาย เมื่่�อจุุดหมายต่ำำ��กว่่าจุุดเริ่�มต้้นจึึงใช้้คำำ�ว่่า “ลง”และในทาง
กลัับกัันก็็มัักใช้้คำำ�ว่่า “ขึ้้�น” สำำ�หรัับตำำ�แหน่่งของจุุดหมายที่่�สููงกว่่า ดัังนั้้�นจึึงใช้้คำำ�ว่่า
“ขึ้้�นรถ” และ “ลงเรืือ” เพราะยานพาหนะทั้้�ง 2 ชนิิดนี้้�มีีตำำ�แหน่่งของจุุดหมายที่่�
ต่า่ งกันั จึึงทำ�ำ ให้้ทิศิ ทางในการใช้้กริยิ าเปลี่่ย� นแปลงตามไปด้้วย จึึงเกิดิ เป็น็ ที่่ม� าของคำ�ำ ว่า่
“ลงเรืือ” ในบริิบทของการก้้าวเข้้าไปสู่่�ยานพาหนะนั้้น� ๆ

108

นอกจากนี้้� คำำ�ว่่า “ลงเรืือ” ในอีีกความหมายหนึ่่�งเป็็นการศึึกษาการ
เปลี่่�ยนแปลงทางความหมาย จากความหมายเดิิมคืือการโดยสารยานพาหนะ กลายเป็็
นการใช้้ในเรื่่�องของการจิ้ �นและชิิปของศิิลปิิน ซึ่่�งความหมายนี้้�เกิิดจากกระบวนการ
นามนัยั ที่่เ� กิดิ เป็น็ ความหมายใหม่ ่ ทั้้ง� นี้ไ�้ ด้้รับั อิทิ ธิพิ ลจากการใช้้คำ�ำ ทับั ศัพั ท์ภ์ าษาอังั กฤษ
ที่่�เชื่่�อมโยงกัับการแปลความหมายในภาษาไทยด้้วย ทำำ�ให้้เกิิดการใช้้คำำ�ว่่า “ลงเรืือ”
ในบริบิ ทอื่น�่ ๆ ที่่�เป็็นการใช้้ของบุคุ คลบางกลุ่�มเท่า่ นั้้น� และสามารถอนุมุ านได้้ว่่า ลงเรืือ
ได้้ถููกเปลี่่�ยนแปลงทางความหมายโดยสิ้น� เชิิง
มนุุษย์์มีีการพััฒนาในหลายด้้าน ภาษาก็็เป็็นสิ่่�งหนึ่่�งที่่�เกิิดการเปลี่่�ยนแปลง
และพััฒนาอยู่�เสมอ ไม่่ว่่าจะเป็็นด้้านการพููด การเขีียนหรืือการเปลี่่�ยนแปลงทาง
ความหมาย ในฐานะของผู้้�ใช้้ภาษา การเรีียนรู้้�ภาษาจึึงเกิิดขึ้้�นอย่่างต่่อเนื่่�องและเกิิด
มุุมมองใหม่่ ๆ ตามบริิบททางสัังคม ผู้้�เขีียนหวัังว่่าบทความชิ้ �นนี้้�จะเป็็นประโยชน์์
ให้้กัับผู้้�อ่่าน ทำำ�ให้้ผู้้�อ่่านตระหนัักถึึงความสำำ�คััญของภาษาได้้รัับความรู้้�ที่่�น่่าสนใจ
เกี่่�ยวกัับการเปลี่่�ยนแปลงของภาษา เพราะภาษานั้้�นไม่่เคยหยุุดพััฒนาเช่่นเดีียว
กัับมนุษุ ย์์เรา

109

เอกสารอ้้างอิิง
โสภาวรรณ. (2537). กริยิ ารอง ขึ้้น� และ ลง ในภาษาไทย
(วิทิ ยานิพิ นธ์์ปริญิ ญามหาบััณฑิิต). กรุุงเทพฯ. จุุฬาลงกรณ์ม์ หาวิทิ ยาลัยั .
สืืบค้้นจาก http://cuir.car.chula.ac.th/handle/123456789/62342
Entertainment Report_1. (2560). GMMTV ชวนลงเรืือ!! รวมคู่�จิ้น� สุุดฮอต
จัดั หนักั ใน Y I LOVE U FAN Party. สืืบค้้น 21 ตุลุ าคม 2564, จาก
https://entertainment.trueid.net/detail/XYmDOkDq9Xpo
Khanittha J. (2560). GMMTV พาลงเรืือลำำ�ใหม่ใ่ นซีีรีีส์์ “คนละทีีเดีียวกันั -
ต้้นหนชลธีี”. สืืบค้้น 23 ตุลุ าคม 2564, จาก https://www.sanook.
com/movie/100605/
Pigabyte. (2020). เปิิด Insight ผู้้�บริโิ ภคกลุ่�ม Y Shippers และ ‘คู่่�ชิิป’
ไหนคืือที่่ส� ุดุ ปีี 2020 ที่่�ถููกพููดถึึงมากที่่�สุุดบน Twitter. สืืบค้้น 21 ตุุลาคม
2564, จาก https://www.marketingoops.com/reports/behaviors/
insight-y-shippers/

110

“ตกรถ”
ยังั ไม่ไ่ ด้ข้ ึ้้น� ทํําไมถึงึ ตก

นายศุกุ รีี สมิทิ ธิิชัยั นนท์์ 620510732

ส่ว่ นนำำ�
คํําว่่า “ตกรถ” หมายความว่่าไม่่ได้้ขึ้�น้ รถเพราะไปไม่ท่ ััน เป็น็ คํําที่่ค� นไทยใช้้
กัันมาอย่่างยาวนานจนกระทั่่�งยุุคโลกาภิิวััตน์์ที่่�สร้้างความเจริิญก้้าวหน้้าทาง
เทคโนโลยีีการสื่่�อสารโทรคมนาคมทํําให้้เกิิดเครืือข่่ายอิินเทอร์์เน็ต็ ขึ้น้� นํําไปสู่่�การ
เปลี่่ย� นแปลงของระบบเศรษฐกิิจและการลงทุุนแบบใหม่่ ตลาดหุ้้�นกลายเป็น็ กลไก
สํําคััญในการขัับเคลื่่�อนเศรษฐกิิจโลกในปััจจุุบัันผู้้�คนจากทั่่�วทุุกมุุมโลกเฝ้้ามอง
ความผันั ผวนของตลาดหุ้้น� เพื่อ่� ทํําการซื้�อขายตลอดเวลา
คํําว่า่ “ตกรถ” ถููกนํํามาใช้้ โดยผู้้�ใช้้ภาษาในวงการผู้�เ้ ล่น่ หุ้้�นไทย โดยมีี
การปรับั ขยายความหมาย เป็็นซื้้อ� หุ้้น� ที่่� ต้้องการไม่่ทัันคํําว่า่ “ตกรถ” เกิิดจากอะไรใน
เมื่�อ่ ผู้�พ้ ููดไม่ไ่ ด้้พลััดลงหรืือหล่น่ ลงจากรถและเหตุใุ ดคํําว่า่ “ตกรถ” จึึงมีีการปรับั ขยาย
ความหมายจากไม่่ได้้ขึ้�้นรถเพราะไปไม่่ทันั สู่่�ซื้้�อหุ้้�นที่่ต� ้้องการไม่ท่ ันั ปัจั จัยั ที่่ท� ํําให้้เกิดิ
การปรัับขยายความหมายคืืออะไร งานวิจิ ััยนี้จ�้ ึึงมีีวััตถุปุ ระสงค์์เพื่�่อวิิเคราะห์ท์ ี่่ม� าของ
คํําว่า่ “ตกรถ” และการปรัับขยายความหมายโดยใช้้ภาพร่า่ งความหมายของคํําและ
กระบวนการอุุปลักั ษณ์์เพื่อ่� อธิิบายงปรากฏการณ์์ทางภาษาดังั กล่่าว
ผลการศึึกษาพบว่่าคํําว่า่ “ตกรถ”ในความหมายไม่่ได้้ขึ้้�นรถเพราะไปไม่ท่ ััน
เกิิดจากผู้พ�้ ููดมีีจุดุ สนใจต่อ่ ภาพร่า่ งความหมายของคํําว่่า “ตก” ต่า่ งกัันในสอง
สถานการณ์์จึึงทํําให้้เกิดิ คํําว่า่ “ตกรถ” ที่่ไ� ม่่ได้้หมายถึึงพลัดั ลงหรืือหล่่นลงจากรถ
ส่ว่ นการปรัับขยายความหมายของคํําว่า่ “ตกรถ” จากความหมายไม่ไ่ ด้้ขึ้้น� รถเพราะ
ไปไม่่ทันั สู่่�ความหมายซื้อ� หุ้้น� ที่่ต� ้้องการไม่่ทันั มีีปััจจัยั สํําคัญั คืือกระบวนการอุปุ ลัักษณ์์
ที่่เ� ปรีียบเทีียบความเหมืือนระหว่่างสิ่ง� สองสิ่�ง มีีรายละเอีียดดัังนี้้�

111

1. “ตกรถ” ความหมายที่�่หนึ่่�ง: ไม่่ได้้ขึ้้น� ยานพาหนะเพราะไปไม่ท่ ันั
คนไทยใช้้คํําว่่า “ตกรถ” สืืบต่อ่ กัันมาอย่า่ งยาวนาน แต่เ่ คยสัังเกตบ้้างไหมว่า่
ในเมื่่�อผู้้�พููดไม่่ได้้พลััดลง หรืือหล่่นลงมาจากรถ แล้้วเหตุุใดคํําว่่าตกจึึงมีีความหมาย
ขยายออกว่า่ ไม่ไ่ ด้้ขึ้น�้ ยานพาหนะ สาเหตุทุ ี่่เ� ป็น็ เช่น่ นั้้น� เพราะผู้พ�้ ููดมีีจุดุ สนใจต่อ่ ภาพร่า่ ง
ความหมายของคํําว่่า “ตก” ต่่างกัันในสองสถานการณ์์คืือสถานการณ์์ทั่่�วไปและ
สถานการณ์ต์ กรถ จึึงเกิิดปรากฏการณ์ก์ ารขยายความหมายขึ้น้�
1.1 “ตก” ในสถานการณ์์ทั่่ว� ไป: จุดุ สนใจของผู้้�พููดต่่อภาพร่่างความหมาย
ผู้้�วิิจััยจะใช้้ภาพร่่างความหมายของคํําว่่า “ตก” ในสถานการณ์์ทั่่�วไปเพื่่�อ
อธิิบายเกี่ย� วกัับจุุดสนใจของผู้�้พููดต่่อภาพร่า่ งความหมายของคํํา กล่่าวคืือ คํําว่่า “ตก”
ที่่�มีีความหมายในสถานการณ์์ทั่่�วไปว่่าพลััดลงหรืือหล่่นลง ผู้้�พููดมีีจุุดสนใจที่่�
ภาพการเคลื่�่อนที่่ล� งของวััตถุุ

ภาพที่่� 1 แสดงจุดุ สนใจของผู้�้พููดต่่อภาพร่่างความหมายคำำ�ว่่า
“ตก” ในสถานการณ์์ทั่่�วไป

112

1.2 “ตก” ในสถานการณ์์ “ตกรถ”: จุดุ สนใจของผู้้�พูดู ต่่อภาพร่า่ งความหมาย
ผู้้�วิิจัยั จะใช้้ภาพร่่างความหมายของคำำ�ว่่า “ตก” ในสถานการณ์์ “ตกรถ” เพื่�่อ
อธิิบายเกี่่�ยวกัับจุุดสนใจของผู้้�พููดต่่อภาพร่่างความหมายของคำำ� กล่่าวคืือเมื่่�อผู้้�ใช้้
ภาษาอยู่ �ในเหตุุการณ์์ที่่�ตนไม่่ได้้ขึ้้�นยานพาหนะเพราะไปไม่่ทััน ผู้้�พููดเปลี่่�ยนจุุดสนใจ
จากการเคลื่่�อนที่่�ลงไปสู่่�ผลของการตก คืืออยู่่�นอกขอบเขตของจุุดอ้้างอิิง ดัังนั้้�นเมื่่�อ
ผู้�พ้ ููดกล่่าวว่่า “ตกรถ” จึึงหมายถึึงอยู่่�นอกขอบเขตของรถ

ภาพที่่� 2 แสดงจุดุ สนใจของผู้�้พููดต่อ่ ภาพร่่างความหมายคำ�ำ ว่่า
“ตก” ในสถานการณ์์ “ตกรถ”

2. “ตกรถ” ความหมายที่่�สอง: ซื้้�อหุ้้�นที่ต�่ ้อ้ งการไม่ท่ ันั
เมื่่�อซื้�อหุ้้น� ที่่ต� ้้องการไม่่ทันั เหตุใุ ดจึึงใช้้คำำ�ว่า่ “ตกรถ” ในเมื่อ่� ตััวผู้้พ� ููดกำ�ำ ลัังนั่่ง�
อยู่�ที่�หน้้าจอคอมพิิวเตอร์์ สาเหตุุที่่�เป็็นเช่่นนั้้�นเนื่่�องจากคำำ�ว่่า “ตกรถ” ความหมาย
ที่่�สองเกิิดจากการปรัับขยายความหมายของคำำ�ว่่า “ตกรถ” ความหมายที่่�หนึ่่�ง
โดยมีีสาเหตุุสำ�ำ คััญคืือ กระบวนการอุุปลักั ษณ์์ ดัังนี้�้

2.1 “ตกรถ” และ “ตกรถ”: กระบวนการอุุปลักั ษณ์์
กระบวนการอุุปลัักษณ์์ คืือการนำำ�สิ่่�งสองสิ่่�งที่่�ต่่างกลุ่�มความหมาย แต่่มีี
ลัักษณะที่่�เหมืือนกัันมาเปรีียบเทีียบกััน โดยการทำำ�แผนผััง (Mapping) ลัักษณะเด่่น
บางอย่า่ งของวงต้้นเค้้าไปสู่่�วงเป้า้ หมาย และทำ�ำ ให้้วงเป้า้ หมายที่่�เป็็นสิ่่�งนามธรรม

113

สามารถตีีความให้้เป็็นรููปธรรมมากขึ้้�นโดยอาศััยประสบการณ์์ตรงจากลัักษณะที่่�
เป็็นรููปธรรมของวงต้้นเค้้า กล่่าวคืือ วงต้้นเค้้าของสถานการณ์์ “ไม่่ได้้ขึ้้�นรถเพราะ
ไปไม่่ทันั ” มีีลัักษณะบางอย่่างเหมืือนกัับ วงเป้า้ หมายสถานการณ์์ “ซื้อ� หุ้้�นที่่�ต้้องการ
ไม่่ทััน” จึึงเกิิดการเชื่่�อมโยงลัักษณะที่่�เหมืือนกัันจากวงต้้นเค้้าซึ่ �งเป็็นสิ่่�งรููปธรรมสู่�
วงเป้้าหมายซึ่ �งเป็็นสิ่่�งนามธรรมดัังแผนผััง

ภาพที่่� 3 แสดงการเชื่อ่� มโยงลัักษณะเด่่นของสถานการณ์์ “ตกรถ”
และสถานการณ์์ “ซื้อ� หุ้้น� ที่่�ต้้องการไม่่ทันั ”


แผนผัังดัังกล่่าวแสดงให้้เห็็นการเชื่่�อมโยงลัักษณะที่่�เหมืือนกัันของทั้้�งสอง
สถานการณ์์ การเปรีียบเทีียบเหล่่านี้้�ทำำ�ให้้การครอบครองหุ้้�นซึ่่�งเป็็นสิ่่�งนามธรรม
กลายเป็็นรููปธรรมมากขึ้้�นคืือเหมืือนการนั่่�งบนรถ และการซื้ �อหุ้้�นไม่่ทัันก็็เหมืือนการ
ขึ้้น� รถไม่่ทันั ดังั นั้้น� ผู้�ใ้ ช้้ภาษาจึึงเลืือกใช้้คำำ�ว่า่ “ตกรถ” เป็น็ คำ�ำ จำ�ำ กััดความของ“ ซื้้อ� หุ้้น�
ที่่�ต้้องการไม่่ทััน” เนื่่�องจากมีีลัักษณะความหมายที่่�เชื่่�อมโยงกัันและทำำ�ให้้เห็็นภาพ
อย่า่ งเป็น็ รููปธรรมมากขึ้�้น

114

3. สรุปุ ผลการศึกึ ษา
จากที่่�กล่่าวมาทั้้�งหมด สรุุปได้้ว่่าสาเหตุุของการเกิิดคำำ�ว่่า “ตกรถ” ใน
ความหมายไม่่ได้้ขึ้้�นรถเพราะไปไม่่ทััน เกิิดจากจุุดสนใจของผู้้�พููดต่่อภาพร่่าง
ความหมายของคำำ�ว่่า “ตก” ในสถานการณ์์ที่่� 1 คืือ สถานการณ์์ทั่่�วไป ผู้้�พููดจะมีี
จุุดสนใจที่่�ภาพการเคลื่่�อนที่่�ลงของวััตถุุ แต่่ในสถานการณ์์ที่่� 2 คืือไม่่ได้้ขึ้้�นรถ
เพราะไปไม่่ทััน ผู้้�พููดจะมีีจุุดสนใจที่่�ผลของการตก คืืออยู่่�นอกขอบเขตของรถ
ดังั นั้้น� คำ�ำ ว่า่ “ตกรถ” จึึงเกิดิ ขึ้น�้ จากจุดุ สนใจต่อ่ คำ�ำ ว่า่ “ตก” ในสถานการณ์ท์ ี่่ส� องนั่่น� เอง
สาเหตุุที่่�ความหมายของคำำ�ว่่า “ตกรถ” ขยายจากไม่่ได้้ขึ้้�นรถเพราะไปไม่่ทััน
สู่ �ความหมายว่่าซื้้�อหุ้้�นที่่�ต้้องการไม่่ทััน มีีปััจจััยสำำ�คััญคืือกระบวนการอุุปลัักษณ์์
ที่่�เปรีียบเทีียบความเหมืือนระหว่่างสิ่ �งสองสิ่�ง กล่่าวคืือ สถานการณ์์ไม่่ได้้ครอบครอง
หุ้้�นที่่�ต้้องการเพราะซื้�อไม่่ทััน เหมืือนกัับสถานการณ์์ไม่่ได้้ขึ้้�นรถเพราะไปไม่่ทััน ดัังนั้้น�
ผู้้�พููดจึึงใช้้คำำ�ว่่า “ตกรถ” มาจำำ�กััดความสถานการณ์์ซื้ �อหุ้้�นที่่�ต้้องการไม่่ทัันนั่่�นเอง

115

เอกสารอ้้างอิงิ
Lakoff, G., & Johnson, M. (1980, 2003). Metaphors we live by. Chicago :
The University of Chicago Press.
Lee, David. (2001). Extension from spatial meanings Cognitive
Linguistics: An Introduction (pp. 30-51). New York: Oxford
University Press.
Foley, W. (1997). Anthropological Linguistics: An Introduction.
Oxford: Blackwell.

116

“ติดิ ดอย” อะไรหนาวที่ส่� ุดุ

นางสาวนภัสั วรรณ เกตุจุ ันั ทร์์ 620510294

ส่่วนนำ�ำ
งานวิิจััยนี้้�มีีวััตถุปุ ระสงค์์เพื่่�อวิิเคราะห์์ความหมายและความสััมพัันธ์์ของคำำ�ว่่า
“ติิดดอย” ในภาษาไทย ด้้วยความสััมพันั ธ์์ทางความหมายของคำำ� (sense relations)
ในรููปแบบของคำำ�หลายความหมาย (polyseme) ผู้ว�้ ิจิ ัยั มีีความสนใจในการลงทุุน จึึงมีี
ความจำำ�เป็็นต้้องศึึกษาภาษานัักลงทุุน ไม่่ว่่าจะเป็็นศััพท์์เฉพาะและศััพท์์แสลงเพื่่�อ
ใช้้ในการสื่อ�่ สารแลกเปลี่่ย� นข้้อมููลกันั ในหมู่่�ของนักั ลงทุนุ หนึ่่ง� ในศัพั ท์ท์ ี่่น� ่า่ สนใจคืือคำ�ำ ว่า่
“ติดิ ดอย” โดยผู้ว�้ ิจิ ัยั สงสัยั ว่า่ เหตุใุ ดจึึงต้้องติดิ อยู่่�บนดอย (ติดิ เกาะหรืือติดิ ถ้ำ��ำ ไม่ไ่ ด้้หรืือ?)
จึึงนำำ�มาสู่ �การวิิเคราะห์์และนำำ�มาสู่ �ข้ อสมมติิฐานว่่าอาจเป็็นเพราะโครงสร้้างของราคา
มีีลัักษณะคล้้ายดอยก็็เป็็นได้้ และเมื่่�อซื้�อสิินทรััพย์์ (เช่่น หุ้้�น ฟอเร็็กซ์์ หรืือ คริิปโต)
ในจุุดที่่�ราคาสููง หรืืออยู่่�บนดอย แต่่ราคากลัับปรัับตััวลง ทำำ�ให้้ต้้องทนถืือไว้้
นัักลงทุุนจึึงเรีียกกัันว่่า “ติิดดอย”

117

แนะนำ�ำ “ดอย”
คำำ�ว่่า “ดอย” มีีความหมายตรงตััวตามราชบััณฑิิตยสถานแปลว่่า ภููเขา
แต่่ปััจจุุบัันถููกนำำ�มาเปรีียบกัับโครงสร้้างราคาของสิินค้้าในตลาดหุ้้�น ฟอเร็็กซ์์ หรืือ
คริิปโต เป็น็ ต้้น ความหมายของคำำ�ว่า่ “ดอย” จึึงขยายและถููกใช้้กันั อย่่างแพร่ห่ ลายใน
กลุ่�มนักั ลงทุนุ

ภาพที่่� 1 คำ�ำ ว่่า “ดอย” หมายถึึงภููเขา ภาพที่่� 2 แสดงคำำ�ว่า่ “ดอย”
เช่น่ ดอยอินิ ทนนท์์ ดอยอ่า่ งขาง ดอยผ้้าห่่มปก หมายถึึงโครงสร้้างราคาของสินิ ค้้านั้้�น ๆ

หากเปรีียบเทีียบภาพทั้้ง� สองภาพจะเห็น็ ว่า่ โครงสร้้างราคามีีลักั ษณะคล้้ายกับั
ภููเขา นักั ลงทุนุ จึึงเปรีียบเทีียบโครงสร้้างราคากัับภููเขา และเรีียกว่า่ “ดอย” เหมืือนกันั

พิชิ ิติ ยอดดอย ท้้าลมหนาว
ในการท่่องเที่่�ยวช่่วงหน้้าหนาว “ดอย” เป็็นสถานที่่�ยอดนิิยมของผู้้�คน
มากมาย และเมื่่�อพููดถึึงการไปเที่่�ยวดอย ก็็ต้้องไปให้้ถึึง “ยอดดอย” เพื่่�อวิิวที่่�สวย
และอากาศที่่�สุุดแสนบริิสุุทธิ์� นัักลงทุุนจึึงเชื่่�อมวงมโนทััศน์์ (conceptual domain)
สองวงเข้้าด้้วยกันั คืือวงเป้้าหมาย (target domain) การที่่ต� นเข้้าซื้อ� หุ้้น� บนจุุดสููงสุดุ
ของโครงสร้้างราคากับั วงต้้นเค้้า (source domain) การท่อ่ งเที่่�ยวบนยอดดอย

118

วงต้้นเค้้า (source domain) : วงต้้นเค้้า (source domain) :
การท่่องเที่่�ยวบนยอดดอย การท่่องเที่่�ยวบนยอดดอย

ต่่อมานัักลงทุุนได้้นำำ�วงมโนทััศน์์นี้้�มาพััฒนา โดยการสร้้างคำำ�ว่่า “ติิดดอย”
หมายถึึงการซื้ �อหุ้้�นมาในราคาที่่�แพงมาก เสมืือนไปอยู่่�บนยอดดอย แต่่พอจะขาย
ราคาหุ้้�นดัันร่่วงต่ำำ��ลงมาอย่่างมาก และมีีแนวโน้้มต่ำำ��ลงเรื่่�อย ๆ (จนบางครั้ �งอาจ
ไปได้้ถึึงตีีนดอย) ทำำ�ให้้นัักลงทุุนตััดสิินใจขายไม่่ได้้ เพราะต้้องขาดทุุนหนัักแน่่ ๆ
จึึงได้้แต่่ทำำ�ใจถืือไป

119

ยกตััวอย่่าง เช่่น คุุณซื้ �อหุ้้�นที่่�ราคา 15 บาท และจากนั้้�น ราคาก็็ลดลงมา
เรื่่�อย ๆ จนเหลืือ 4 บาท และขยัับอยู่�แถวๆ 4-7 บาท โดยไม่่มีีทีีท่่าว่่าจะกลัับขึ้น�้ ไป
ที่่� 15 บาท อีีกเลย สถานการณ์์แบบนี้�้คืือการที่่ค� ุณุ ได้้ “ติดิ ดอย” ไปแล้้ว
หากเชื่อ�่ มวงมโนทัศั น์์ (conceptual domain) อีีกครั้ง� จะเห็็นว่า่ นักั ลงทุุนได้้
เปรีียบเทีียบวงเป้้าหมาย (target domain) คืือการซื้้�อหุ้้�นในราคาที่่�แพงมาก
และต้้องทำำ�ใจถืือไปเรื่่�อย ๆ เพราะไม่่อยากขายออกไปโดยที่่�ขาดทุุนอยู่่� กัับวงต้้นเค้้า
(source domain) คืือการท่อ่ งเที่่ย� วบนยอดดอย และต้้องติดิ อยู่่�บนนั้้น� การ “ติดิ ดอย”
จึึงกลายเป็น็ คำ�ำ หลายความหมาย (polyseme)
“ติดิ ดอย” อะไรหนาวที่่�สุุด

120

จากภาพประกอบข้้างต้้น “ติิดดอย” อะไร คงก็็ไม่่หนาวเท่่า “ติิดดอย”
สิินทรััพย์์อย่่างหุ้้�น ฟอเร็็กซ์์ หรืือ คริิปโต เพราะบนยอด “ดอย” หรืือ ภููเขา
อย่่างดอยแม่่สลอง ดอยม่่อนแจ่่ม ก็็ยัังมีีวิิวที่่�สวยงามและอากาศที่่�บริิสุุทธ์์แต่่หาก
อยู่่�บนยอด “ดอย” หรืือ จุุดสููงสุุดของโครงสร้้างราคาแล้้วละก็็...นอกจากจะอ้้างว้้าง
หายใจไม่ท่ ั่่�วปอดแล้้ว ความหนาวบนนั้้น� อาจทำ�ำ ให้้เย็น็ ไปถึึงกระดููกเลยทีีเดีียว

สรุุปผลการศึกึ ษา
คำำ�หลายความหมาย เกิิดจากการขยายความหมายผ่่านกระบวนการ
ทางปริิชาน เช่่น อุปุ ลัักษณ์์ (metaphor) หรืือ นามนััย (metonomy) ในส่ว่ นของ
การขยายความหมายของคำำ�ว่่า “ติิดดอย” นั้้�น เป็็นการขยายแบบอุุปลัักษณ์์
หมายถึึงการเปรีียบเทีียบสิ่่�งหนึ่่�ง เป็็นอีีกสิ่ �งหนึ่่�ง เพื่่�อให้้เกิิดความหมายที่่�ชััดเจนขึ้้�น
อุุปลัักษณ์์ เป็็นการเชื่่�อมโยงวงมโนทััศน์์ (conceptual domain) สองวงเข้้าด้้วยกััน
คืือวงเป้้าหมาย (target domain) กับั วงต้้นเค้้า (source domain) จากการวิเิ คราะห์์
ความสััมพัันธ์์ของคำำ�ว่่า “ติิดดอย” จะเห็็นว่่า การติิดดอยในภาษาที่่�ใช้้อยู่�ในกลุ่�มของ
นัักลงทุนุ หมายถึึงการซื้�อสิินทรััพย์์หรืือสิินค้้า จากตลาดหุ้้�นหรืือคริิปโต ในราคาที่่�สููง
หรืือแพงมากแต่่ต้้องทนถืือต่่อในขณะราคาปรัับตััวลง (วงเป้้าหมาย) เปรีียบเหมืือน
การขึ้้�นไปอยู่่�บนยอดดอยหรืือสุุดสููงของภููเขา และติิดอยู่่�บนนั้้�น (วงต้้นเค้้า)
การเชื่่�อมวงมโนทััศน์์ระหว่่างการทนถืือสิินทรััพย์์เหล่่านี้้� โดยที่่�ราคากำำ�ลัังตกและ
วงมโนทััศน์์ของการติิดอยู่่�บนจุุดสููงสุุดของยอดเขา แสดงให้้เห็็นว่่านัักลงทุุนใช้้
อุปุ ลักั ษณ์ห์ รืือการเปรีียบเทีียบ เพื่อ�่ ให้้เข้้าใจและเห็น็ ภาพการ “ติดิ ดอย” ได้้อย่า่ งชัดั เจน
มากขึ้้�น คำำ�ว่า่ “ติิดดอย” จึึงกลายเป็็นคำำ�หลากความหมาย ตามบริบิ ทของผู้้�ใช้้ระหว่่าง
บุุคคลทั่่�วไปและนัักลงทุุน

121

เอกสารอ้า้ งอิงิ
Krungsri GURU. (ม.ป.ป.). plearnเพลินิ . เรีียกใช้้เมื่่�อ 27 ตุลุ าคม 2564 จาก
ติดิ ดอยคืืออะไร ทำำ�ไมใคร ๆ ก็็กลััว: https://www.krungsri.com/th/
plearn-plearn/when-your-stock-value-is-stuck-at-the
สำำ�นักั งานราชบััณฑิิตยสภา. (ม.ป.ป.). เรีียกใช้้เมื่�อ่ 27 ตุุลาคม 2564 จาก
พจนานุุกรม ฉบัับราชบััณฑิิตยสถาน พ.ศ. 2554: https://dictionary.orst.
go.th/

122

“ฉีีดยา” ปรัับขยายความหมายแลวหนึ่่�ง

นางสาวสุนุ ิิศา สุดุ รอด 05610748
ส่ว่ นนำ�ำ
เมื่่�อพููดถึึงคํําว่า “ฉีีดยา” จะนึึกถึึงเวลาปวยหนัักแลวไปโรงพยาบาลเพื่่�อให
หมอหรืือพยาบาลนํําเข็็มท่ี่่�มีียามาจิ้ �มในส่วนต่างๆของร่างกาย เพื่่�อให�อาการปวย
ทุเุ ลาลง หรืือ บางคนที่่�กลัวั เข็ม็ อาจกลายเปนฝนร�ายไปเลยเมื่่�อไดยิินคํําๆนี้้�แตปจจุบุ ันั
ได้้มีีการขยายความหมายมาเปนคํําที่่�นิิยมใช�ในวััยรุุน หรืือที่่�เรีียกว่า คํําสแลง โดยมีี
ความหมายวา่ “การอวยเกิินเหตุุ เวอร์เกิินจริงิ ” เมื่อ่� เกิดิ การขยายความหมาย คํําวา่
“ฉีีดยา” จึึงเปนคํําที่่ม� ีีหลายความหมาย แตทํําไมความหมายของคํําที่่�ขยายออกมาจึึง
มีีความเกี่ย� วของกับั การฉีีดยาที่่�เปนความหมายในเชิิงปริบิ ท
คํําถามวิจิ ััย คืือ เหตุุใดคํําวา่ “ฉีีดยา” ที่่น� ิยิ มใชใ� นวัยั รุนุ ปจจุบุ ััน จึึงมีีความเชื่อ�่ มโยงกับั
“ฉีีดยา” ที่่เ� ปนความหมาย เดิิมที่่�เปนการอธิิบายความหมายในเชิงิ ปริบิ ท
วััตถุุประสงค์์ของการวิิจััย เพื่่�อศึึกษาความหมายและการปรัับขยายความหมายใน
เชิิงมโนทัศั นของคํําว่า “ฉีีดยา”
สมมติิฐาน คืือ การปรัับขยายความหมายของคํําว่า “ฉีีดยา”ที่่�นิิยมใช�ในปจจุุบัันมีี
ความเชื่อ�่ มโยงกับั ความหมายเดิิม โดยอาศััยอุุปลักั ษณเ์ ชิงิ มโนทัศั น์์
ประโยชนที่่ไ� ดจากการวิิจัยั สามารถเขาใจถึึงการปรัับขยายความหมายและการเปลี่่ย� น
ความหมายของคํํามากขึ้้�น รวมถึึงไดรัับรููความหมายของคํําที่่�นํํามาศึึกษาเพิ่่�มเติิม
จากเดิมิ

123

จากผลการศึกึ ษาพบวา่ ความหมายของคํําวา่ “ฉีีดยา” มีีทั้้ง� หมด 2 ความหมาย
ความหมายที่่� 1 คืือ “เอายาฉีีดเขาไปในร่างกายทางใตผิิวหนััง ทางกลามเนื้้�อ
หรืือทางเสนเลืือด” ซึ่่�งเปนความหมายเดิิมโดยอาศััยปริิบทในการอธิิบายความหมาย
และความหมายที่่� 2 คืือ “การอวยแบบเกิินเหตุุ เวอร์เกิินจริิง” ทั้้�งสองความหมายมีี
ความสััมพัันธกัันในกลไกอุุปลัักษณ์เชิิงมโนทััศน และรวมถึึงประโยค
“ฉีีดยาใหฉัันตายไปเถิิดหมอ” ที่่�ไม่ไดมีีการจํํากััดความหมายอย่างชััดเจน แต่ถ�าหาก
นิิยามความหมายก็็มีีความเชื่่�อมโยงกัันในเชิิงมโนทััศนกัับ 2 ความหมาย
ขางตน โดยสามารถอธิิบายการปรัับขยายความหมายของคํําทั้้�งหมดได ดัังราย
ละเอีียดตอ่ ไปนี้้�
1.“ฉีีดยา” กัับความหมายที่�ไ่ มนาปลื้�ม

“แพทยฉีีดยาใหเ� กิินขนาดจนทํําให�เกิดิ มึึนเมา”
จากประโยคตััวอย่างขางตน ความหมายของคํําว่า “ฉีีดยา”
สํํานัักงานราชบััณฑิิตยสภา (ม.ป.ป.) ได�อธิิบายความหมายของคํํานี้้�ไว�ว่า “เอายาฉีีด
เขาไปในร่างกายทางใตผิิวหนััง ทางกลามเนื้้�อ หรืือทางเสนเลืือด” แต่ในขณะเดีียวกััน
“ฉีีดยา” ก็็สามารถแยกคํําและความหมายออกจากกัันไดซึ่่�งเมื่่�อนํําความหมายมา
รวมกันั จึึงได�เปนความหมายอย่างที่่�ได�อธิิบายไปแลว โดยเมื่่�อแยกออกเปนสองคํําจึึงมีี
ความหมายดัังนี้�้
คํําว่า “ฉีีด” หมายถึึง ใชกํําลัังอััดหรืือดัันใหของเหลวอย่างนํ้้�าพุุ่งออก
จากช่องเล็็กๆ
คํําวา่ “ยา” หมายถึึง สิ่่ง� ที่่ใ� ช�แกห� รืือปองกัันโรค หรืือบํํารุงุ รา่ งกาย เรีียกชื่อ�่
ต่าง ๆ กันั คืือ เรีียกตามลัักษณะก็ม็ ีีเชน ยาผง ยาเมด็็ ยานํ้้�า เรีียกตามสีีก็ม็ ีีเชน ยาแดง
ยาเขีียว ยาเหลืือง ยาดํํา เรีียกตามรสหรืือกลิ่น� ก็ม็ ีี เชน ยาขม ยาหอม เรีียกตามวิธิ ีีทํําก็ม็ ีี
เชน ยาต�ม ยากลั่น� ยาดอง เรีียกตามกิริ ิิยาที่่ใ� ชก็็มีี เชน ยากวาด ยากินิ ยาฉีีด ยาดม
ยาอม

124

2.“ฉีีดยา” กัับความหมายใหมๆ่
คํําหลายคํํามีีความเปลี่่�ยนแปลงและขยายความหมายออกไปเพื่่�อให�เกิิด
ความหมายใหมหนึ่่ง� ในนั้้น� คืือคํําวา่ “ฉีีดยา” ซึ่ง� เปนที่่น� ิยิ มใชใ� นวัยั รุุนปจจุุบัันหรืือเรีียก
อีีกอยา่ งว่า คํําสแลง โดยมีีความหมายและตัวั อยา่ งการใช คํําจาก Slang.in.th
(ม.ป.ป.) ดัังนี้้�

“ฉีีดยา” ความหมาย การอวยแบบเกิินเหตุุ เวอรเ์ กิินจริงิ
ตัวั อย่างการใชคํํา A: มึึงนี่่ก� ็็เปนคนสวยเหมืือนกันั เนาะ
B: อะกะเทยฉีีดยา แลวหนึ้้ง� !!
3.“ฉีีดยา” กัับอุปุ ลักั ษณเ์ ชิิงมโนทััศนในการปรับั ขยายความหมาย
การปรัับขยายความหมายของคํําว่า “ฉีีดยา” เกี่่�ยวของกัับอุุปลัักษณ์เชิิง
มโนทััศน โดยความหมายแรกเดิิมและความหมายใหม หากนํํามาเปรีียบเทีียบจะเห็็น
ถึึงจุดุ เชื่อ�่ มโยงของทั้้�งสองความหมาย คืือ มโนทัศั น ความรููสึึก กลาวคืือ “ฉีีดยา” ใน
ความหมายเดิิมจะทํําให�มนุุษย์เขาใจถึึงความหมายของคํํานั้้�นๆผ่านกระบวนการ
ความคิดิ เพื่อ�่ นํําความรููสึึกที่่เ� คยไดรับั หรืือประสบการณจากการ “ฉีีดยา” มาเปรีียบเทีียบ
เพื่่�อเชื่�่อมโยงถึึงความหมาย “ฉีีดยา” ที่่ข� ยายความหมายออกแลว เดิิมในการไปฉีีดยา
ความรููสึึกหลัังจากการฉีีดอาจมีีความหลากหลายกัันไป เชน เพลีีย อ่อนแรง เจ็็บ
หรืือเคลิ้ �ม ซึ่่�งอาจอยููที่่�ปจจััยอื่่�นด�วยเชน ตััวยาที่่�ใช�ในการฉีีด เปนตน แต่แนนอนว่า
ความรููสึึกที่่�จะปรากฎขึ้้น� หลังั จากการฉีีดยา คืือ เพลีียและอ่อนแรง เมื่�่อนํําความรููสึึกนี้้�
ไปเชื่่�อมโยงกัับความหมายใหมที่่�มีีการให�ความหมายว่า อวยเกิินเหตุุ เวอร์เกิินจริิง
ความรููสึึกของคนฟงที่่�ไดยิินคํําพููดที่่�ไม่เปนความจริิง ถ�าผููฟงรููสึึกไปถึึงความหมาย
เชิิงลบ อาจจะเกิิดอาการเพลีีย อ่อนแรง หรืืออ่อนใจกัับคํําพููดนั้้�นๆแต่ถ�าหากเปน
ความหมายในเชิิงบวก ผููฟงอาจจะมีีความรููสึึกเคลิ้ �มไปกัับการอวยนั้้�น จึึงเปนจุุด
เชื่่�อมโยงกัันของความหมายทั้้�งสองที่่�ใช�ในการปรัับขยายความหมายของคํําภายใต
อุปุ ลัักษณ์เชิิงมโนทััศน

125

นอกจากทั้้�ง 2 ความหมายที่่�กลาวมาขางตน ถ�าหากว่าเคยเห็น็ หรืือไดยินิ
ประโยคที่่�ว่า “ฉีีดยาใหฉันั ตายไปเถิดิ หมอ” ซึ่่ง� เปนวลีีที่่น� ิิยมใชกันั อยา่ งแพรห่ ลายใน
Social Media และเปนเนื้้�อเพลงท่่อนหนึ่่�งในเพลง ทหารพิกิ ารรักั ของศิิลปน
ศรเพชร ศรสุพุ รรณ (โรส มีีเดีีย แอนด เอ็็นเตอร์เทนเมนท Rose Media & Entert-
tainment,2560) คํําว่า “ฉีีดยา” ในประโยคนี้้ไ� ม่ได�ให�ความหมายที่่ช� ัดั เจนแบบ 2
คํําที่่น� ํํามาเปรีียบเทีียบขางตน ถา� จะให�กลาวถึึงความหมายคงนิิยามได�ว่า ความรููสึึกที่่�
อยากตายแตใ่ นทางกลัับกันั ก็ไ็ มไ่ ด�ตายจริิง หรืือไม่ไดรููสึึกแบบนั้้�นจริงิ ๆ อาจจะใช�ใน
ตอนที่่�รููสึึกเสีียใจมากหรืือในบางกรณีีที่่�รููสึึกดีีมากในความรููสึึกจนอยากตายเลยก็็ได
จึึงได�ใชประโยคนี้�ม้ าอธิิบายความรููสึึกของตนเอง หากเปรีียบในอุุปลักั ษณเ์ ชิงิ มโนทัศั น
ความหมายของคํํานี้้�อยููในแวดวงเดีียวกัับ คํําวา่ “ฉีีดยา” ในความหมายที่่� 1 และ 2
กลาวคืือมีีความเชื่�อ่ มโยงกัันจากมโนทััศน ความรูสู ึึก ในการปรับั ขยายความหมาย
ของคํํา ความรููสึึกในที่่�นี้้ค� ืือ อยากตาย ปจจััยยาที่่ใ� ชจึึงสามารถระบุุไดว� ่า เปนยาที่่ม� ีีพิิษ
จึึงสามารถอธิิบายความรููสึึกออกมาได�อยา่ งชััดเจน โดยอาศััยความรููสึึกนึึกคิิดในการ
อธิิบายความหมายของคํําเชื่่�อมโยงกัันภายใตอุุปลัักษณ์เชิิงมโนทััศนเชนกััน

4.สรุุปผลการศึึกษา
คํําวา่ “ฉีีดยา” ในความหมายเดิิมและความหมายใหม มีีการเชื่่�อมโยงกันั
เนื่่�องจากอุุปลัักษณ์เชิิงมโนทััศนที่่�มีีการเชื่่�อมวงความหมายของคํําเขาด�วยกััน
ดว� ยมโนทัศั นที่่�เรีียกวา่ ความรููสึึก ถึึงแมคํําว่า ฉีีดยา ในความหมายเดิมิ ที่่เ� กี่ย� วของกัับ
ด�านการแพทยจะดููมีีความเปนไปได�ยากที่่�จะเชื่่�อมโยงกัับความหมายใหม
ซึ่�งดููเนนใช�ความรููสึึกเปนตัวั กํําหนดความหมาย แตใ่ นด�านของความรููสึึก ความคิดิ
และประสบการณที่่ผ� ่านมา มนุษุ ย์ย่อมเขาใจและเชื่่�อมโยงไปถึึงความรููสึึกนั้้�นได ถึึงแม
จะดููไมมีีความเกี่่�ยวของกัันเท่าที่่�ควรก็็ตามปฏิิเสธไม่ได�เลยว่าภาษามีีความสํําคััญ
และมีีความเกี่�ยวของในการใชชีีวิิตของมนุุษย ความหมายของคํําที่่�ใชใ� นชีีวิติ ประจํําวััน
มัักมีีความเชื่่�อมโยงกัับสิ่่�งต่างๆรอบตััวเราทั้้�งมองเห็็นได�เปนรููปธรรมและในรููปแบบ
นามธรรมการศึึกษาความหมายของคํําและหมั่่�นสัังเกตถึึงคํําใหมที่่�เกิิดขึ้้�นจะทํําให�เรา
เปนคนที่่�รอบรููและฉุุกคิดิ ถึึงความเปลี่่ย� นแปลงของสิ่ง� ตา่ งๆรอบตััว

126

เอกสารอ้า้ งอิิง
คลัังขอมููลภาษาไทยแหง่ ชาติิ ในพระราชููปถััมภส์ มเด็็จพระเทพรััตนราชสุุดฯ
สยามบรมราชกุุมารีี. TNC: THAINATIONAL CORPUS (Third Edition) ใน
ราชููปถััมภส์ มเด็จ็ พระเทพรััตนราชสุดุ าฯ สยามบรมราชกุุมารีี.
สืืบคน 30 ตุุลาคม 2564, จาก http://www.arts.chula.ac.th/ling/tnc/
โรส มีีเดีีย แอนด เอ็็นเตอร์เทนเมนท Rose Media & Entertainment. (2560).
ทหารพิิการรััก - ศรเพชร ศรสุพุ รรณ (Official Audio). สืืบคน 31
ตุุลาคม 2564, จาก https://youtu.be/1ddxbYVcHwI
สํํานักั งานราชบััณฑิติ ยสภา. พจนานุกุ รม ฉบัับราชบัณั ฑติิยสถาน พ.ศ. 2554.
สืืบคน 30 ตุุลาคม 2564, จาก https://dictionary.orst.go.th/index.php
Slang.in.th. คนหาศััพท์สแลง ศััพทวััยรุนุ ศัพั ท์วงใน. สืืบคน 31 ตุลุ าคม 2564,
จาก https://slang.in.th/

127

‘ชอบ’ ปวดหััว เหตุุใดถึึงชอบ?

นางสาวกนกภรณ์ ์ ธานีี 05610006

ส่่วนนำ�ำ
คํําว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทยมีีหลายความหมาย ความหมายที่่�ทั่่�วไปเข้้าใจและ
ใช้้กัันโดยทั่่�วไป คืือความหมายว่า่ พึึงพอใจ และทํําบ่่อยๆ เช่่น “เขาชอบอ่่านหนัังสืือ”
โดยคํําว่่า ชอบ นี้้�หมายถึึง ‘เขา’ รู้้�สึึกพอใจ กัับการอ่่านหนัังสืือ ทํําให้้อ่่านหนัังสืือ
บ่อ่ ย ๆ นอกจากนี้ย้� ังั มีีการใช้้คํําว่่า ‘ชอบ’ กับั กริิยาอาการที่่ผ� ู้�้พููดไม่ไ่ ด้้ชอบจริงิ ๆ เช่่น
“ฉัันชอบปวดหััวตอนเช้้า” โดยคํําว่่า ชอบ ในประโยคไม่ไ่ ด้้มีีความหมายว่่าผู้�พ้ ููดพอใจ
ให้้เกิิดอาการปวดหััวในตอนเช้้า แต่่หมายถึึงอาการปวดหััวเกิิดขึ้้�นบ่่อยๆ ในตอนเช้้า
ทํําให้้เห็น็ ว่่าคํําว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทยเป็็นคํําหลายความหมาย
จากการศึึกษางานวิิจััยที่่�เกี่ �ยวกัับคํําหลายความหมายในภาษาไทย พบว่่ายััง
ไม่่มีีใครที่่�ศึกึ ษาวิิจััยเกี่�ยวกัับความหมายของคํําว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทยที่่�เป็น็ คํําหลาย
ความหมาย ผู้้�วิิจััยจึึงสนใจวิิเคราะห์์ความหมายของคํําว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทย และ
วิิเคราะห์์ว่่าความหมายของคํําว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทยมีีการขยายความหมายอย่่างไร
งานวิิจััยนี้้�มีีวััตถุุประสงค์์เพื่่�อวิิเคราะห์์ความหมายของคํําว่่า ‘ชอบ’
ในภาษาไทย และเพื่่�อวิิเคราะห์์การขยายความหมายของคํําว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทย
โดยผู้้�วิิจััยมีีสมมติิฐาน คืือ คํําว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทยมีีการขยายความหมายแบบ
นามนัยั โดยผู้ว�้ ิจิ ัยั เลืือกเก็บ็ ข้้อมููลจากคลังั ภาษาไทยแห่ง่ ชาติ ิ ด้้วยการสุ่�มเลืือกประโยค
มา 30 ประโยค
จากการศึึกษาพบว่่าคํําว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทยมีี 2 ความหมาย ได้้แก่่
1. พอใจ และทํําบ่อ่ ยๆ 2. ทํําบ่อ่ ย ๆ หรืือเกิดิ ขึ้น�้ บ่อ่ ย ๆ นอกจากนี้�ย้ ังั พบว่า่ ความหมาย
ของคํําว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทยทั้้ง� 2 ความหมายมีีการขยายความหมายผ่่านกระบวน
การทางปริิชาน ได้้แก่่ กระบวนการนามนััยแบบเน้้นผลลััพธ์์มีีรายละเอีียดดัังนี้้�

128

1. ความหมายของคํําว่า่ ‘ชอบ’ ในภาษาไทย
คํําว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทยเป็็นคํําที่่�ใช้้พููดกัันโดยทั่่�วไปและสามารถ
ใช้้ได้้ในหลายบริิบท เมื่อ่� วิเิ คราะห์์คํําว่า่ ‘ชอบ’ มีี2 ความหมาย ดัังนี้้�
ความหมายที่่� 1 คืือ พอใจ เป็็นความหมายที่่�ผู้้�กระทํํารู้้�สึึกพอใจกัับสิ่่�งใดสิ่�ง
หนึ่่�ง หรืือรู้้�สึึกพอใจกัับกริิยาอาการใดกริิยาอาการหนึ่่ง�
ตััวอย่่างที่่� 1 เขาชอบเธอ
ตัวั อย่า่ งที่่� 2 เขาชอบอ่่านหนัังสืือ

จากตััวอย่่างที่่� 1 ผู้้�กระทํํา คืือ ‘เขา’ รู้้�สึึกพอใจกัับบุุคคลหนึ่่�ง คืือ ‘เธอ’
และตัวั อย่่างที่่� 2 ผู้ก�้ ระทํํา คืือ‘เขา’ รู้ส�้ ึึกพอใจกัับกริยิ าอาการอ่า่ นหนังั สืือ
ความหมายที่่� 2 คืือ ทํําบ่่อยๆ หรืือเกิดิ ขึ้้น� บ่่อยๆ เป็น็ ความหมายที่่�ผู้ก�้ ระทํํา
กระทํํากริยิ าอาการใด อาการหนึ่่�งบ่่อยๆ หรืือกริิยาอาการนั้้�นเกิดิ ขึ้น�้ บ่่อย ๆ โดยมีีทั้้ง�
กริิยาอาการที่่�เกิดิ ขึ้้�นบ่อ่ ยๆ ทั้้ง� ที่่ผ� ู้้�กระทํํารู้�้สึึก พอใจ และกริยิ าอาการที่่เ� กิดิ ขึ้น�้ บ่อ่ ย ๆ
ทั้้ง� ที่่ผ� ู้ก�้ ระทํําไม่่ได้้รู้ส�้ ึึกพอใจ
ตััวอย่่างที่่� 3 เขาชอบขี่่�จักั รยานไปโรงเรีียนทุุกเช้้า
ตัวั อย่่างที่่� 4 เธอชอบปวดหลังั
ตััวอย่่างที่่� 5 ฝนชอบตกตอนเช้้า

129

จากตัวั อย่า่ งที่่� 3 ผู้ก�้ ระทำ�ำ คืือ ‘เขา’ กระทำ�ำ กริยิ า ‘ขี่จ� ักั รยานไปโรงเรีียนทุกุ เช้้า’
สื่อ�่ ถึึงความหมายว่า่ ผู้ก�้ ระทำ�ำ มีีการกระทำ�ำ กริยิ าอาการนั้้น� บ่อ่ ยๆ ในช่ว่ งเวลาเช้้าของทุกุ วันั
เนื่อ�่ งจากผู้ก�้ ระทำ�ำ มีีความรู้ส�้ ึึกพอใจกับั กริยิ า ‘ขี่จ� ักั รยาน’ ส่ว่ นตัวั อย่า่ งที่่� 4 ผู้ก�้ ระทำ�ำ คืือ
‘เธอ’ ไม่ไ่ ด้้มีีความรู้ส� ึึกพอใจกับั กริยิ าอาการ ‘ปวดหลังั ’ แต่ก่ ริยิ าอาการนั้้น� เกิดิ ขึ้น�้ บ่อ่ ยๆ
กัับผู้้�กระทำำ� และตััวอย่่างที่่� 5 ผู้้�กระทำำ� คืือ ‘ฝน’ ซึ่่�งเป็็นสิ่่�งไม่่มีีชีีวิิตไม่่สามารถ
มีีความรู้ส�้ ึึกพอใจได้้ แต่ก่ ็็สามารถเกิิดร่่วมกับั คำำ�ว่่า ‘ชอบ’ ได้้ เนื่อ�่ งจากสื่่อ� ความหมาย
ถึึงกริิยาที่่� ‘ฝนตก’ นั้้�นเกิดิ ขึ้น้� บ่่อยๆ ในตอนเช้้า
2. การขยายความหมายของคำ�ำ ว่า่ ‘ชอบ’ ในภาษาไทย
เคยสงสััยกัันหรืือไม่่ว่่าทำำ�ไมในภาษาไทยถึึงใช้้คำำ�ว่่า ‘ชอบ’ ร่่วมกัับกริิยา
อาการต่่างๆ ในด้้านลบที่่ผ� ู้พ�้ ููดไม่่ได้้ชอบทำำ�กริิยาอาการนั้้น� จริงิ ๆ จนเกิิดเป็็นมุกุ ตลกที่่�
มัักนำำ�มาแซ็็วกัันเมื่่�อมีีคนพููดขึ้้�นมาว่่า “ฉัันชอบปวดหััวตอนเช้้า” ผู้้�ต่่อบทสนทนา
มักั จะแซ็็วคำำ�พููดนั้้น� เช่น่ “ทำ�ำ ไมถึึงชอบปวดหัวั ล่ะ่ ชอบความเจ็็บปวดหรืือ” หรืือไม่ก่ ็็
“ชอบปวดหัวั ทำ�ำ ไม ไม่เ่ ห็น็ สบายตัวั เลย” นั่่น� เป็น็ เพราะว่า่ ความหมายของคำ�ำ ว่า่ ‘ชอบ’
มีีการขยายความหมายด้้วยกระบวนการทางปริิชาน ได้้แก่่ กระบวนการ
นามนััยแบบเน้้นผลลััพธ์์

130

ความหมายที่่� 1 ‘พอใจ’ ขยายไปยังั ความหมายที่่� 2 ‘ทำ�ำ บ่อ่ ยๆ หรืือเกิดิ ขึ้น�้ บ่อ่ ยๆ’
ด้้วยกระบวนการนามนััยแบบเน้้นผลลััพธ์์ ซึ่่�งเป็็นการขยายความหมายไปสู่่�
ผลลััพธ์์ของคำำ�ว่่า ‘ชอบ’ กล่่าวคืือ การที่่�ผู้้�กระทำำ�รู้้�สึึกพอใจกัับการกระทำำ�กริิยา
อาการหนึ่่�ง ๆ เช่น่ ชอบอ่่านหนัังสืือ เป็็นเหตุุให้้ผู้้�กระทำ�ำ กระทำ�ำ กริิยาอาการนั้้�นบ่อ่ ย ๆ
ดัังนั้้�น ความหมายพื้้�นฐาน ‘พอใจ’ จึึงขยายไปสู่่�ความหมายที่่�กระทำำ�กริิยาอาการ
บ่อ่ ย ๆ โดยอาจจะมีีความรู้้�สึึกพอใจกัับกริยิ าอาการนั้้น� หรืือไม่ก่ ็็ได้้ คืือ ความหมายที่่� 2
‘ทำำ�บ่่อยๆ หรืือเกิิดขึ้้�นบ่อ่ ยๆ’
จากการวิิเคราะห์์ความหมายของคำำ�ว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทย พบว่่า
มีีความหมายทั้้�งหมด 2 ความหมาย ได้้แก่่ 1. พอใจ และทำำ�บ่่อยๆ 2. ทำำ�บ่่อยๆ
หรืือเกิิดขึ้้�นบ่่อยๆ และยัังพบว่่าความหมายของคำำ�ว่่า ‘ชอบ’ ในภาษาไทยทั้้�ง 2
ความหมายมีีการขยายความหมายผ่่านกระบวนการทางปริิชาน ได้้แก่่กระบวน
การนามนััยแบบเน้้นผลลัพั ธ์์
ผลการวิิจััยบรรลุุวััตถุุประสงค์์ทั้้�ง 2 ข้้อ และสอดคล้้องกัับสมมติิฐานว่่า
ความหมายของคำ�ำ ว่า่ ‘ชอบ’ มีีการขยายความหมายด้้วยกระบวนการทางปริชิ าน ได้้แก่่
กระบวนการนามนัยั แบบเน้้นผลลัพั ธ์์

131

เอกสารอ้า้ งอิงิ
กชณิิภา วิิชยปรีีชา. (2556). การศึกึ ษาเปรีียบเทีียบคำ�ำ กริิยา “kan”
ในภาษาจีีนกลางกับั คำ�ำ ว่า่ “ดูู” ในภาษาไท ย. (วิิทยานิิพนธ์์มหาบัณั ฑิิต
สาขาภาษาจีีน). จุฬุ าลงกรณ์ม์ หาวิิทยาลััย, กรุงุ เทพฯ.
จิริ ััชย์ ์ หิริ ััญรััศ. (2550). การศึึกษาความหมายของคำ�ำ ว่า่ ‘เอา’ ในภาษาไทย.
(วิทิ ยานิิพนธ์์มหาบััณฑิิต สาขา ภาษาศาสตร์)์ . จุฬุ าลงกรณ์์มหาวิทิ ยาลัยั ,
กรุุงเทพฯ.
ราชบัณั ฑิิตยสถาน. (2556). พจนานุุกรม ฉบับั ราชบััณฑิติ ยสถาน พ.ศ. 2554.
กรุงุ เทพฯ: ราชบััณฑิิตยสถาน.
รุ่�งทิพิ ย์์ รััตนภานุุศร. (2549). การขยายความหมายของคำ�ำ กริยิ าแสดงการรับั รู้้�ด้้วย
ตาในภาษาไทย. (วิทิ ยานิิพนธ์์มหาบัณั ฑิติ สาขาภาษาศาสตร์์).
จุฬุ าลงกรณ์ม์ หาวิิทยาลัยั , กรุงุ เทพฯ.
วิไิ ลพร ศรีีจัันทร์ห์ ล้้า. (2553). การขยายความหมายของคำ�ำ เรีียกอวัยั วะร่า่ งกาย
ภายนอกในภาษาไทยอีีสานถิ่่น� ขอนแก่่น. (การศึกึ ษาค้้นคว้้าอิสิ ระ
สาขาภาษาไทย). มหาวิิทยาลััยมหาสารคาม.

132

“เท้้า” และบทบาทที่่�เป็น็ มากกว่่าอวัยั วะ

นางสาวนันั ทวััชร์ ์ อํําพลจันั ทน์์ 620510003
ส่่วนนำำ�
สํําหรัับผู้้�ใช้้ภาษาไทยแล้้ว เป็็นที่่�ทราบโดยทั่่�วกัันว่่า “เท้้า” หมายถึึงอวััยวะ
หนึ่่�งในร่่างกายมนุุษย์์ที่่�ใช้้ในการเดินิ และทํําหน้้าที่่�รับั น้ํํ�าหนัักตัวั ทั้้�งหมด แต่่นอกเหนืือ
จากความหมายในข้้างต้้น คํําว่่า “เท้้า” ยัังมีีความสํําคััญและมีีบทบาทเกี่ �ยวเนื่่�องกัับ
คํําอีีกหลายคํําในภาษาไทย สามารถแสดงมโนทัศั น์์ สะท้้อนวิธิ ีีคิดิ และสร้้างภาพจํําใน
สมองของผู้้ใ� ช้้ภาษาได้้อย่่างแจ่่มชัดั
ความหมายอันั หลากหลายของคํําว่่า “เท้า้ ”
การวิิเคราะห์์ความหมายของคํําในหััวข้้อนี้้�ผู้้�เขีียนสัันนิิษฐานว่่าความหมาย
ของคํําว่า่ “เท้้า” ที่่เ� ป็น็ คํํานาม หมายถึึงอวัยั วะที่่ใ� ช้้ในการเดินิ และการรับั น้ำ��ำ หนักั น่า่ จะ
ถููกใช้้เป็น็ ความหมายแรก ต่่อมาจึึงได้้มีีการปรัับขยายความหมายและหน้้าที่่�กลายเป็็น
คํํากริิยา ดัังจะปรากฏให้้เห็็นในคํําต่่าง ๆ ที่่�ผู้้�เขีียนยกขึ้้�นมาเป็็นกรณีีศึึกษา ได้้แก่่
“เท้้าคาง” “เท้้าแขน” “เท้้าเอว” “เท้้าแชร์์” “เท้้าความ” และ “ไม้้เท้้า” โดยคํําว่่า
“เท้้า” ที่่�เป็็นส่่วนประกอบในคํําเหล่่านี้้�เป็็นคํํากริิยาที่่�มีีความหมายว่่า “ยััน” และ
“อ้้างถึึง” ตามพจนานุุกรมฉบับั ราชบัณั ฑิิตยสถาน
กระบวนการปรับั ขยายความหมายของคํําว่า่ “เท้า้ ”
การที่่�คํําคํําหนึ่่�งจะสามารถเกิิดการปรัับขยายความหมายได้้ ผู้้�ใช้้ภาษาต้้องใช้้
คํําคํํานั้้�นในความหมายเดิิมจนเกิิดความเคยชิินและมีีมโนทััศน์์บางอย่่างต่่อคํํานั้้�น
อย่่างฝัังลึึกเป็็นภาพจํํา ต่่อมาเมื่่�อได้้พบสิ่่�งใหม่่ที่่�มีีลัักษณะใกล้้เคีียงกัับภาพจํํานั้้�นก็็จะ
เกิดิ การนํําไปเทีียบเคีียงความหมายกับั มโนทัศั น์เ์ ริ่ม� แรก คํําเดิมิ จึึงเกิดิ ความหมายใหม่่
ที่่�ใกล้้เคีียงความหมายเดิิมและยัังให้้ภาพที่่�คล้้ายคลึึงกัับภาพจํําที่่�เป็็นความหมายแรก

133

ถึึงแม้้ว่่าความหมายใหม่่นั้้�นจะเกิิดการเปลี่่�ยนแปลงชนิิดของคํําไปแล้้วก็็ตาม โดย
กระบวนการปรัับขยายความหมายนี้้�เป็็นกระบวนการปริิชานที่่�มีีการเชื่่�อมโยงส่่วนสอง
ส่่วนที่่�ใกล้้ชิิดกััน (conceptual proximity) ภายในวงมโนทััศน์์เดีียวกััน
(conceptual domain)
สาเหตุทุ ี่่ค� ํําว่า่ “เท้้า” สามารถนํํามาใช้้เป็น็ คํํากริยิ าได้้นั้้น� เกี่ย� วเนื่อ�่ งกับั มุมุ มอง
ทางภาษาที่่�มีีผลต่่อการเชื่่�อมโยงส่่วนของความหมายที่่�ใกล้้เคีียงกัันภายในวงมโนทััศน์์
เนื่่�องจากความหมายเดิิมของคํําว่่า “เท้้า” ที่่�เป็็นคํํานามนั้้�นก็็หมายถึึงอวััยวะที่่�
นอกเหนืือจากจะใช้้ในการเดิินแล้้ว ยังั ทํําหน้้าที่่� “ค้ำำ�� ยันั ” และ “รองรับั น้ำ�ำ�หนััก” ของ
ร่า่ งกายอีีกด้้วย คํําว่า่ “เท้้า” จึึงให้้ภาพของการเป็น็ หลักั ที่่แ� ข็ง็ แกร่ง่ อยู่�ด้านล่า่ ง ทํํากริยิ า
“ยััน” บางสิ่ �งเอาไว้้ให้้สามารถตั้ �งอยู่�ได้้โดยไม่่ล้้ม และให้้ภาพไปถึึงการเป็็น “ฐาน”
ล่่างสุุดของสิ่่�งต่่าง ๆ จึึงเกิิดความหมายว่่า “อ้้างถึึง” ขึ้้�น เพราะการจะอ้้างถึึง
สิ่ �งใดได้้นั้้�นก็็ต้้องสืืบสาวราวเรื่่�องมาจากสิ่ �งที่่�เป็็นพื้้�นฐานหรืือเป็็นที่่�มาของสิ่ �งนั้้�นเป็็น
อันั ดัับแรก

1. คํํากริยิ า “เท้า้ ” ที่ห�่ มายถึงึ “ยันั ” - การให้ภ้ าพสิ่ง� ต่า่ ง ๆ โดยเปรีียบเทีียบกับั ร่า่ งกาย
สํําหรับั ความหมายของคํําว่า่ “เท้้า” ที่่เ� ป็น็ คํํากริยิ า แปลว่า่ “ยันั ” เกิดิ ขึ้น�้ จาก
กระบวนการดัังที่่�กล่่าวมาข้้างต้้น เนื่่�องจากมนุุษย์์มีีเท้้าเป็็นอวััยวะที่่�ใช้้ค้ำำ��ยัันร่่างกาย
ทํําให้้ผู้ใ้� ช้้ภาษาเกิิดมโนทัศั น์ท์ ี่่ว� ่่า คํํากริิยาที่่ห� มายถึึงการค้ํ�ายันั ก็จ็ ะสามารถเรีียกว่่าเท้้า
ได้้เช่่นเดีียวกัับที่่�ใช้้เรีียกอวััยวะของร่่างกายนั่่�นเอง กระบวนการเกิิดของความหมาย
ใหม่่นี้้�จึึงคล้้ายกัับการนํําภาพของร่่างกายที่่�มีีเท้้าเป็็นอวััยวะที่่�ทํําหน้้าที่่�ค้ำำ��ยัันและรัับ
น้ำำ��หนัักไปซ้้อนทัับกัับภาพของวััตถุุอื่่�น ๆ ที่่�เกิิดการค้ำำ��ยัันและรัับน้ำำ��หนัักวััตถุุนั้้�นใน
ลัักษณะเดีียวกััน โดยจะเห็น็ ได้้จากภาพประกอบดังั นี้้�

134

ภาพที่่� 1 การนำำ�ภาพของร่า่ งกายไปซ้อ้ นทัับกัับวัตั ถุุอื่่น�

กระบวนการดัังกล่่าวนี้้�ทํําให้้เกิิดคํําว่่า “เท้้าคาง” ที่่�หมายถึึงการใช้้แขนเป็็น
หลักั ค้ำ�ำ�ยันั โดยวางคางไว้้ด้้านบน คํําว่า่ “เท้้าแขน” ที่่�หมายถึึงการนั่่�งพัับเพีียบเอาแขน
เท้้าพื้้น� และคํําว่า่ “เท้้าเอว” ที่่�หมายถึึงการใช้้แขนค้ำ��ำ ยัันไว้้กับั เอว
ทั้้�งสามคํํานี้้�มีีลัักษณะร่่วมที่่�น่่าสัังเกตคืือ เกิิดการ “ทิ้้�งน้ำำ��หนััก” ลงไปบนสิ่่�ง
ที่่ใ� ช้้ในการค้ำ�ำ�ยันั โดย “เท้้าคาง” คืือการทิ้้�งน้ำ��ำ หนัักลงไปบนมืือที่่�รองอยู่�ใต้้คางแล้้วใช้้
แขนเป็็นสิ่่�งค้ำำ��ยััน “เท้้าแขน” คืือการทิ้้�งน้ำำ��หนัักลงไปบนแขนขณะนั่่�งพัับเพีียบโดยใช้้
แขนในการค้ำำ��ยััน ส่่วน “เท้้าเอว” คืือการทิ้้�งน้ำำ��หนัักลงไปบนเอวโดยใช้้แขนเป็็นสิ่่�ง
ค้ำำ��ยััน หน้้าที่่�ของแขนที่่�ปรากฏในสามคํํานี้้�จึึงมีีลัักษณะเช่่นเดีียวกัับคํํานาม “เท้้า” ที่่�
เป็็นอวัยั วะที่่ใ� ช้้ค้ำ��ำ ยันั และรัับน้ำ�ำ�หนักั ทั้้ง� หมดที่่ร� ่่างกายทิ้้�งลงมา
ด้้วยเหตุนุ ี้้เ� อง คํําว่า่ “เท้้า” จึึงสามารถนํําไปประสมกับั คํําอื่น�่ ได้้อีีก เกิิดเป็น็
ความหมายใหม่ท่ ี่่ย� ังั คงให้้ภาพของการค้ำ�ำ�ยััน เช่่น คํําว่่า “ไม้้เท้้า” ที่่�หมายถึึง ไม้้ที่่�ใช้้
การค้ำ�ำ�ยันั และรัับน้ำ�ำ�หนักั ของร่า่ งกาย
2. คํํากริิยา “เท้้า” ที่ห�่ มายถึงึ “อ้า้ งถึึง” – การให้้ภาพของความเป็น็ “ฐาน”
นอกจากคํําว่่า “เท้้า” จะเกิิดการขยายความหมายและหน้้าที่่�ออกไปเป็็น
คํํากริิยา “ยััน” แล้้ว มโนทััศน์์ของคํําว่่า “เท้้า” ยัังเคลื่่�อนย้้ายออกจากจุุดเดิิมตาม
บริิบทการใช้้ที่่�เปลี่่�ยนแปลงไปอีีกด้้วย คํําว่่า “เท้้า” จึึงให้้ภาพที่่�เพิ่่�มขึ้้�นจนหมายรวม
ถึึงการ เป็็น “ฐาน”

135

การเคลื่่�อนย้้ายของความหมายในลัักษณะนี้้�ต่่อเนื่่�องมาจากความหมายแรก
ของคํําว่า่ “เท้้า” ที่่เ� ป็น็ คํํานามหมายถึึงอวัยั วะดังั ที่่ก� ล่า่ วไปแล้้วในข้้างต้้น จะสังั เกตได้้ว่า่
ตํําแหน่่งของ “เท้้า” นั้้�นอยู่่�ล่่างสุุด เป็็น “ฐาน” รองรัับน้ำำ��หนัักทั้้�งหมดของร่่างกาย
คํําที่่�น่่าสนใจและสามารถนํํามาใช้้เทีียบเคีียงความหมายในบริิบทนี้้�ได้้อีีกคํําหนึ่่�งคืือ
คํําว่า่ “เชิงิ ” ดังั จะปรากฏในคํําว่า่ “เชิงิ เขา” หรืือ “เชิงิ เทีียน” เป็น็ ต้้น โดยคํําว่า่ “เชิงิ ”
หมายถึึง “ตีีน” ซึ่่�งเป็็นฐานที่่�ตั้ �งของบางสิ่�งบางอย่่าง และคํําว่่า “ตีีน” นั้้�นก็็เป็็นคํํา
ที่่�มีีความหมายเหมืือนกัับคํําว่่า “เท้้า” นั่่�นเอง จะเห็็นได้้จากภาพประกอบดัังนี้้�

ภาพที่่� 2 การให้้ภาพของความเป็น็ “ฐาน”

การเคลื่่�อนย้้ายของความหมายดัังกล่่าวจึึงทํําให้้เกิิดคํําว่่า “เท้้าแชร์์” ที่่�
หมายถึึงผู้เ�้ ป็็นหััวหน้้าวงแชร์ ์ มีีหน้้าที่่จ� ััดการและรัับผิดิ ชอบเรื่�่องเงินิ ตามปกติจิ ะเป็น็ ผู้�้
ได้้เงิินเป็็นคนแรกโดยไม่่เสีียดอกเบี้้�ย และคํําว่่า “เท้้าความ” ที่่�หมายถึึงการอ้้างถึึง
เนื้้�อความที่่�เคยพููดหรืือเขีียนมาแล้้ว จะเห็น็ ได้้ว่่าคํําว่่า “เท้้า” ที่่�เป็็นส่่วนประกอบใน
สองคํํานี้้�ได้้แสดงมโนทััศน์์ของการเป็็น “ฐาน” หรืือเป็็น “หลััก” ที่่�การกระทํําใด ๆ
จะต้้องเกิดิ ขึ้้น� ณ ที่่น� ั้้น� เป็็นอัันดัับแรก และเป็น็ การ “อ้้างถึึง”สิ่ง� ที่่�เป็น็ พื้้�นฐานก่่อนการ
กระทํําหรืือเหตุุการณ์์อื่่�น ๆ จะเกิิดตามมาทีีหลัังในลัักษณะจากล่่างขึ้้�นบน

136

สรุปุ ผลการศึกึ ษา
การวิเิ คราะห์ก์ ระบวนการขยายความหมายของคํําว่า่ “เท้้า” ในบริิบทต่า่ ง ๆ
เป็็นการศึึกษาโครงสร้้างมโนทััศน์์ของคํํา อัันเป็็นผลมาจากการกํําหนดภาพจํําจาก
ความหมายแรกของคํําแล้้วนํําไปเทีียบเคีียงหรืือซ้้อนทัับกัับบริิบทการใช้้ที่่�ใกล้้เคีียง
กััน ทํําให้้เกิิดความหมายที่่�เคลื่่�อนย้้ายออกจากตํําแหน่่งเดิิมแต่่ก็็ยัังคงเค้้าของ
ความหมายแรกอยู่่� ถึึงแม้้ว่า่ ความหมายและหน้้าที่่�ของคํําจะเปลี่่ย� นแปลงไปแล้้วก็ต็ าม
ด้้วยเหตุุนี้้ � คํําเล็็ก ๆ ง่า่ ย ๆ เช่่น “เท้้า” จึึงให้้ความหมายที่่ก� ว้้างขวางและครอบคลุุม
เนื่่�องจากการปรัับขยายออกเป็็นคํํากริิยา “ยััน” และ “อ้้างถึึง” สามารถขัับเน้้น
ความหมายเดิมิ ได้้อย่่างกลมกลืืนและให้้ภาพชััดเจน คํําว่่า “เท้้า” จึึงเป็็นอีีกคํําหนึ่่�งที่่�มีี
บทบาทสํําคัญั ในภาษาไทย
ปรากฏการณ์์การปรัับขยายความหมายในลัักษณะนี้้�ไม่่ได้้เกิิดขึ้้�นเฉพาะใน
ภาษาไทยเท่่านั้้�น เราสามารถพบการปรัับขยายความหมายและหน้้าที่่�ของคํําจาก
คํํานามออกเป็็นคํํากริยิ าเช่่นนี้ใ�้ นภาษาอังั กฤษได้้เช่่นเดีียวกันั โดยผู้เ�้ ขีียนขอยกตัวั อย่า่ ง
คํําว่่า “Google” ซึ่่�งเป็็นคํํานามหมายถึึงชื่่�อบริิษััทมหาชนอเมริิกัันสร้้างเสิิร์์ชเอนจิิน
(โปรแกรมค้้นหา) อีีเมล แผนที่่� และเครืือข่่ายออนไลน์์ต่า่ ง ๆ โดย Google มีีชื่อ่� เสีียง
เป็็นอย่่างมากในส่่วนของเสิิร์์ชเอนจิิน เมื่่�อผู้้�คนต้้องการค้้นหาสิ่ �งใดก็็มัักจะนึึกถึึง
Google เป็็นอัันดัับแรก ด้้วยเหตุุนี้้�เองทํําให้้ Google กลายเป็็นภาพแทนของการ
“ค้้นหา” เป็็นผลให้้ความหมายขยายออกจนเกิิดคํําว่า่ Google ที่่�เป็น็ คํํากริิยา แปลว่่า
“ค้้นหา” ไปโดยปริิยาย
จากคํําว่่า “เท้้า” และคํําว่่า “Google” ที่่�ผู้้�เขีียนได้้ยกขึ้้�นมาเป็็นกรณีี
ศึกึ ษา แสดงให้้เห็็นว่่ามโนทัศั น์์ของผู้ใ�้ ช้้ภาษามีีผลต่อ่ การปรับั ขยายความหมายของคํํา
หากผู้้�ใช้้ภาษาได้้กํําหนดภาพให้้แก่่สิ่ �งใดแล้้ว ภาพนั้้�นย่่อมผููกโยงกัับสิ่่�ง ๆ นั้้�นอย่่าง
เหนีียวแน่่น ส่ง่ ผลต่อ่ เนื่�อ่ งไปถึึงสิ่ง� อื่�่นที่่�มีีความเกี่ย� วโยงหรืือคล้้ายคลึึงกัับสิ่่ง� ๆ นั้้�นด้้วย
สะท้้อนให้้เห็็นลัักษณะความคิิดของผู้้�ใช้้ภาษาที่่�มีีความเชื่่�อมโยงและต่่อเนื่่�องกััน
จนเกิิดกระบวนการปรัับขยายความหมายอัันซัับซ้้อน โดยที่่�ผู้้�ใช้้ภาษาเองก็็อาจไม่่ได้้
ตั้ �งใจกํําหนดขึ้้�น แต่่เป็็นสิ่่�งที่่�เกิิดขึ้้�นเองตามธรรมชาติิของภาษาซึ่ �งใช้้มาอย่่างยาวนาน
จนฝังั รากลึึกลงในวิิถีีชีีวิติ ของมนุษุ ย์์

137

รายการอ้า้ งอิงิ
สุุภาพร ชัยั ธััมมะปกรณ์์. 2557. เท้า้ ความ กับั ท้้าวความ. สืืบค้้นเมื่�่อ 28 ตุลุ าคม
2564, จาก https://supapornhuang.wordpress.com/2014/10/04/
refer
RU library’s Webmaster. 2549. พจนานุุกรมฉบับั ราชบััณฑิติ ยสถาน พ.ศ.
2542. สืืบค้้นเมื่่�อ 28 ตุุลาคม 2564, จาก https://www.lib.ru.ac.th/
miscell2/?p=2149
สํํานักั งานราชบััณฑิิตยสภา. 2564. พจนานุุกรมฉบับั ราชบััณฑิิตยสถาน พ.ศ.
2564. สืืบค้้นเมื่่อ� 29 ตุลุ าคม 2564, จาก https://www.orst.go.th/
royin/?m=i
ศุุภชัยั ต๊๊ะวิชิ ััย. (ม.ป.ป.). ครั้้ง� ที่่� ๑๐ กลไกการขยายความหมายของคํําและแบบ
ฝึึกหััด. เนื้้อ� หาสํําหรัับการเรีียนการสอนในวิิชาอรรถศาสตร์.์
ภาควิิชาภาษาไทย มหาวิิทยาลััยศิลิ ปากร.

138

ตัักบาตร-ใส่บ่ าตรเหมือื นกัันหรืือเปล่่า
คว่ำ��ำ บาตร-หงายบาตรจะบาปไหม ?

นางสาวอภิญิ ญา สกุลุ งาม 05610494

ส่่วนนำ�ำ
บาตรที่่�เราเคยเห็็นกัันมาตั้ �งแต่่เด็็ก ๆ อาจย้้อนไปถึึงความทรงจำำ�วััยเยาว์์ที่่�
ต้้องมีีผู้ใ�้ หญ่ใ่ นบ้้านสักั คนปลุกุ เราขึ้น�้ มาเพื่อ�่ รีีบตื่น�่ ไปใส่บ่ าตรพร้้อมกับั คำ�ำ สร้้อยที่่ม� ักั จะ
ต่่อว่่า เมื่่�อใส่่บาตรก็็จะได้้บุุญ จะได้้เรีียนเก่่ง ๆ ซึ่่�ง ณ ตอนนั้้�นบุุญหรืืออะไรก็็ไม่่
อยากได้้ทั้้�งนั้้�น ขอนอนก็พ็ อ แต่่เมื่อ�่ เราโตขึ้�น้ มาหน่อ่ ย เราก็จ็ ะเห็็นคำำ�ว่า่ ตักั บาตรซึ่�ง
สามารถใช้้สลัับกัับคำำ�ว่่า ตัักบาตรได้้ เมื่่�อเราโตขึ้้�นเรื่่�อย ๆ เริ่ �มติิดตามข่่าวสาร
บ้้านเมืือง บาตรที่่�เราเคยรู้้�จัักว่่าเป็็นภาชนะของพระสงฆ์์เพีียงอย่่างเดีียว กลัับมีีคำำ�ว่่า
หงายบาตรและคว่ำำ��บาตรปรากฏขึ้้�นมาในคลัังคำำ�ศััพท์์เสีียอย่่างนั้้�น แถมหงายหรืือ
คว่ำ�ำ�ภาชนะอื่่น� ก็็ไม่่ทำำ� แต่ไ่ ปทำ�ำ กัับภาชนะของพระสงฆ์เ์ สีียอย่า่ งนั้้�น ตอนเห็น็ ครั้ง� แรก
ก็็อาจจะงง ๆ เมื่อ�่ เห็็นหลาย ๆ ครั้ง� เราก็็เข้้าใจในปริิบทเอง
ตัักบาตร - ใส่่บาตรเหมือื นกันั หรือื เปล่า่
หากจะย้้อนกลัับไปตามคำำ�เดิิม จำำ�เป็็นต้้องดููความหมายของคำำ�ว่่า บาตร
ตามพจนานุุกรมฉบัับราชบัณั ฑิิตยสถาน พ.ศ. 2554 บาตร หมายถึึง ภาชนะชนิิดหนึ่่ง�
สำำ�หรับั ภิกิ ษุสุ ามเณรใช้้รับั อาหารบิิณฑบาต เมื่่�อเราสังั เกตรููปคำ�ำ เวลาเห็น็ คำ�ำ ว่า่ ใส่บ่ าตร
หรืือตัักบาตร บางครั้�งเราก็็อาจจะมีีลัังเลบ้้างว่่า จะตัักบาตร หรืือใส่บ่ าตรดีี และเมื่่�อ
พิจิ ารณาไปถึึงกิริ ิยิ าอาการที่่เ� กิดิ จากการใส่่บาตร อาจเห็็นภาพความแตกต่า่ งชัดั เจนขึ้น�้
ใส่่บาตร คืือการที่่�เรานำำ�สิ่่�งของไปใส่่ในบาตรพระ แต่่เมื่่�อนึึกถึึงคำำ�ว่่าตัักบาตรเราจะ
เห็็นถึึงกิิริิยาอาการของการตักั อาหารเพื่อ�่ นำำ�ไปใส่ใ่ นบาตรพระ

139

คำำ�ว่่าตัักบาตรตามที่่�คนนิิยมใช้้ทั่่�วไปเราจะเห็็นว่่าคำำ�นี้้�ได้้รัับการใช้้เป็็นรููปแบบทางการ
เช่น่ พิธิ ีีตัักบาตรเทโว พิธิ ีีทำำ�บุุญตักั บาตร ประเพณีีตัักบาตรดอกไม้้ ส่่วนคำำ�ว่่า ใส่บ่ าตร
เราจะเห็็นคนใช้้เป็็นรููปแบบภาษาปากมากกว่่า เช่่น แม่่เรีียกฉัันไปใส่่บาตรตอนเช้้า
ฉัันไม่่ชอบใส่่บาตร การตัักบาตรอาจเริ่ �มมาจากการที่่�คนสมััยก่่อนนิิยมนำำ�ข้้าวใส่่
ภาชนะของตนเองเมื่่�อพระสงฆ์์มาบิิณฑบาต ก็จ็ ะใช้้ช้้อนหรืือทััพพีีตัักข้้าวจากภาชนะ
ของตนเองใส่่ในบาตรของพระ เมื่่�อยุุคสมััยเปลี่่�ยนไป ผู้้�คนมีีความเร่่งรีีบจึึงเปลี่่�ยน
รููปแบบจากการตัักข้้าวใส่่ในบาตรพระเป็็นการนำำ�ข้้าวที่่�ใส่่ถุุงแบบสำำ�เร็็จใส่่ลงไปใน
บาตรพระแทน
แต่่หากกล่่าวอีีกนััยหนึ่่�งคำำ�ว่่า ตัักบาตร ตามพจนานุุกรมไทย-ไทย
ราชบััณฑิิตยสถาน มีีการเทีียบคำำ�ว่่าตััก คำำ�ภาษาไทย กัับคำำ�ว่่า ฎาก่่ คำำ�ภาษาเขมร
แปลว่า่ วางลง ตักั บาตรอาจจะรับั รููปคำ�ำ ภาษาเขมรตั้ง� แต่อ่ ดีีต และนำ�ำ มาใช้้ในภาษาไทย
หมายถึึงการอาหารวางลงในบาตรพระ จากคำำ�ว่่าตัักบาตรที่่�ใช้้ในอดีีต ก็็มีีการปรัับรููป
คำำ�ให้้เข้้ากัับยุุคสมััยปััจจุุบัันว่่า ใส่่บาตร เมื่่�อเรานำำ�มาใช้้ในยุุคปััจจุุบัันบางครั้�งเราก็็
สามารถใช้้แทนกันั ได้้ตามความเหมาะสมในภาษาพููด ส่ว่ นภาษาทางการคำ�ำ ว่า่ ตักั บาตร
ถืือว่า่ เป็็นคำ�ำ ที่่ถ� ููกต้้องและเหมาะสมที่่�สุดุ

คว่ำ��ำ บาตร – หงายบาตรจะบาปหรืือไม่่
ตามความหมายพจนานุกุ รม ราชบัณั ฑิติ ยสถาน พ.ศ. 2554 คว่ำ��ำ บาตร หมายถึึง
ไม่่ยอมคบค้้าสมาคมด้้วย ซึ่่�งมาจากความหมายเดิิม คืือสัังฆกรรม (กิิจที่่�พระสงฆ์์
ตั้�งแต่่ 4 รููปขึ้้�นไปรวมกัันทำำ�ภายในสีีมา เช่่น การทำำ�อุุโบสถ การสวดพระปาติิโมกข์์)
ที่่�พระสงฆ์์ประกาศลงโทษคฤหััสถ์์ผู้้�ประทุุษร้้ายต่่อศาสนาด้้วยการไม่่คบไม่่
รัับบิิณฑบาต ส่่วนคำำ�ว่่าหงายบาตร หมายถึึง สัังฆกรรมที่่�คณะสงฆ์์ประกาศยกโทษ
ให้้แก่่คฤหััสถ์์ที่่�เคยถููกประกาศคว่ำำ��บาตรมาแล้้วด้้วยการยอมรัับบิิณฑบาต
เหมืือนเดิมิ

140

เดิิมทีีนั้้�นคำำ�ว่่าคว่ำำ��บาตร และหงายบาตรใช้้ในแค่่หมู่่�ของพระสงฆ์์ แต่่เมื่่�อ
ยุุคสมััยเปลี่่�ยนไป กลัับเพิ่่�มความหมายให้้ใช้้ในวงคนทั่่�วไป โดย คำำ�ว่่า คว่ำำ��บาตร
นำำ�มาใช้้แทนคำำ�ว่่า Boycott ในภาษาอัังกฤษ หมายถึึง ไม่่ยอมคบค้้าสมาคมด้้วย
ส่ว่ นหงายบาตรนั้้�นไม่่พบเห็น็ การนำำ�มาใช้้ในความหมายเพิ่่ม� เติิมแบบคว่ำ��ำ บาตร
การคว่ำำ��บาตรในปริิบทที่่�เพิ่่�มเข้้ามานี้้�จะใช้้ในกรณีีใหญ่่ ๆ ค่่อนข้้างมีี
ความรุุนแรงและส่่งผลกระทบต่่อฝ่่ายที่่�ถููกคว่ำำ��บาตร ใช้้ในทางการค้้าและการเมืือง
ระหว่่างประเทศ ซึ่่�งเราเคยเห็็นตามข่่าว อาทิิ สหรััฐอเมริิกาคว่ำำ��บาตรประเทศไทย
อาจหมายถึึง สหรััฐอเมริิกาจะยกเลิิกการติิดต่่อการค้้ากัับประเทศไทย แต่่ในนััยยะ
ของความหมายก็็อาจไม่่ยกเลิิกทั้้�งหมดแต่่แค่่ส่่วนหนึ่่�ง ซึ่่�งหากเกิิดขึ้้�นจริิงถืือว่่าเป็็น
เรื่อ�่ งที่่�รุนุ แรงมาก ๆ
ส่่วนจะบาปหรืือไม่่นั้้�นก็็ไม่่เกี่�ยวกัันทั้้�งสิ้�น เพราะคำ�ำ ว่่าคว่ำำ�� บาตรในปริบิ ทของ
พระสงฆ์์นั้้�น เราไม่่ได้้ทำำ� แต่่เป็็นพระสงฆ์์ที่่�คว่ำำ��บาตรอุุบาสกอุุบาสิิกา เพราะต้้องการ
ตัักเตืือนให้้มีีสติิ และสำำ�นึึกตน หากจะบาปก็็คงเป็็นบาปที่่�คนนั้้�นได้้ทำำ�ผิิด
จึึงต้้องถููกคว่ำ��ำ บาตรจากพระสงฆ์์นั่่น� เอง

สรุุปผลการศึึกษา
คำำ�ว่่า ตัักบาตร และใส่่บาตร ในภาษาพููดใช้้แทนกัันได้้บางกรณีี แต่่จะ
ไม่ใ่ ช้้คำ�ำ ว่า่ ใส่บ่ าตรในภาษาที่่เ� ป็น็ ทางการ หรืือชื่อ�่ งานสำ�ำ คัญั ต่า่ ง ๆ ส่ว่ นคำ�ำ ว่า่ ตักั บาตร
จะใช้้ในภาษาราชการเพราะมีีความเป็็นทางการมากกว่่า และคำ�ำ ว่า่ ตักั เดิมิ ที่่อ� าจนำ�ำ มา
จากภาษาเขมร แปลว่่า วางลง เมื่่�อนำำ�มาใช้้ในภาษาไทย ความหมายอาจย้้ายที่่�
กลายเป็็นกิิริิยาอาการการใช้้ช้้อนหรืือทััพพีีตัักอาหาร แทนความหมาย วางลง
คว่ำำ��บาตร และหงายบาตร เราจะเห็็นว่่า คำำ�ว่่าคว่ำำ��บาตรมีีความหมายที่่�
กว้้างขึ้�้นมา เดิิมมาจากคำำ�ที่่ใ� ช้้ในหมู่่�พระสงฆ์ ์ ต่่อมามีีการนำ�ำ คำ�ำ ว่า่ คว่ำ�ำ� บาตรมาใช้้แทน
คำำ�ภาษาอัังกฤษ Boycott หมายถึึง ไม่่ยอมคบค้้าสมาคมด้้วย ซึ่่�งขยายมาใช้้
ในหมู่�คนทั่่ว� ไป

141

เอกสารอ้า้ งอิงิ
สำ�ำ นักั งานราชบัณั ฑิิตยสภา. (ม.ป.ป.). พจนนุกุ รม ฉบัับราชบััณฑิติ ยสภา
พ.ศ. ๒๕๕๔. สืืบค้้น 25 ตุลุ าคม 2564, จาก https://dictionary.orst.
go.th
บริษิ ััทเทนเซ็น็ ต์์ประเทศไทย จำ�ำ กััด. (2564) แปล ไทย-ไทย ราชบััณฑิติ ยสถาน.
สืืบค้้น 25 ตุุลาคม 2564, จาก https://dictionary.sanook.com/
search/ dict-th-th-royal-institute

142

ตายตายตายตายตาย ใครตาย?

นางสาวธััญญา ศรีีธัญั ญา 05610694
ส่ว่ นนำำ�
คํําว่่าตายดููจะมีีความหมายไม่่ค่่อยโสภาเท่่าไหร่่นััก แต่่เราก็็ได้้ยิินกัันทั่่�วไปใน
ทุุกๆวััน ประโยคธรรมดาก็็พููดอาการไม่่มีีชีีวิิตกัันได้้ปกติิคนไทยที่่�ถืือคติิความเชื่่�อ
มากมาย ไม่ก่ ลัวั ตายสินิ ะ ในบทนี้เ�้ ราจะมาพิจิ ารณาคํําว่า่ ตาย ว่า่ ในสังั คมไทยคํําว่า่ ตาย
ถููกใช้้อย่่างไรบ้้าง ใช้้ในปริิบทไหน มีีความหมายที่่�เปลี่่�ยนไปหรืือไม่่และประเด็็น
เกี่ �ยวข้้องที่่�น่่าสนใจ มาดููกัันว่่าคนไทยพููดคํําว่่าตายในสถานการณ์์ไหนบ้้างก่่อนอื่่�น
คํําว่่าตายเป็น็ คํําไทย มีีความหมายตามพจนานุกุ รมดัังนี้้�
(1) ก. สิ้้น� ใจ, สิ้้น� ชีีวิติ , ไม่่เป็น็ อยู่่�ต่่อไป, สิ้้น� สภาพของการมีีชีีวิิต, เช่น่
สภาวะสมองตาย
(2) ก. เคลื่�่อนไหวไม่่ได้้เช่่น มืือตาย ตีีนตาย
(3) ก. ไม่เ่ ดิินเพราะเครื่อ่� งเสีียหรืือหยุดุ เป็็นต้้น เช่น่ รถยนต์์ตาย นาฬิิกาตาย
(4) ก. ยืืนแต้้มอยู่�อย่่างเดีียว เช่่น ลููกเต๋๋าตายหก คืือออกแต้้มหกเสมอ
(5) ก. ลักั ษณะที่่ป� ระตููในการเล่่นการพนันั บางประเภท เช่่น โป ถั่่ว�
ไม่่ออกเลย หรืือนาน ๆ จึึงจะออกสัักครั้ง� หนึ่่�ง
(6) ก. ผิดิ ตามที่่�กติกิ ากํําหนดไว้้ในการเล่น่ กีีฬาหรืือการละเล่น่ บางชนิิด.
เราจะเห็็นได้้ว่า่ ความหมายของคํําว่า่ ตายมีีการใช้้อย่่างหลากหลาย
แค่่ในพจนานุุกรมก็็มีีถึึงหกความหมาย ยัังไม่่นัับคํําลููกกลุ่�มของคํําว่่าตายที่่�มีี
อีีกมากมาย เมื่่�อเราได้้ความหมายจากพจนานุุกรมมาเเล้้ว เรามาวิิเคราะห์์ดููว่่าตาย
เเต่่ละอััน อะไรตายบ้้าง และนอกจากคํําตามความหมายที่่�พจนานุุกรมให้้มานั้้�น
คนไทยยังั ใช้้คํําว่่าตายแบบอื่น่� อีีกหรืือไม่่

143

1. ตายในลัักษณะอากััปกริิยา
ในความหมาย1-3 ของคํําว่่าตาย เป็็นการตายของสิ่�งที่่�เคยมีีชีีวิิต หรืือมีีความ
สามารถในการขยับั เคลื่่อ� นที่่ไ� ด้้ดููได้้จากคํําอธิิบายเเละการยกตัวั อย่่าง ความหมายที่่� 1
หมายถึึงสิ้ �นใจ สิ้้�นสภาพการมีีชีีวิิต ซึ่่�งเป็็นมโนทััศน์์หลัักของคํํา ว่่าตายโดยทั่่�วไป
ความหมายที่่� 2 เป็็นการใช้้มโนทััศน์์เดีียวกัันมามองอาการเคลื่่�อนไหวไม่่ได้้ว่่าตาย
เพราะลัักษณะหนึ่่�งของอาการตายคืือไม่่เคลื่่�อนไหว โดยความหมายที่่�สองนี้้�ใช้้กัับสิ่่�งที่่�
มีีชีีวิติ ในเชิิงกายภาพชีีววิิทยา จากตัวั อย่่างมืือตายตีีนตาย เปลี่่�ยนจากความหมายเเรก
ด้้วยกลไกนามนััย ในขณะที่่�ความหมายที่่� 3 คํําว่่าตายถููกใช้้กัับสิ่่�งวััตถุุที่่�ไม่่มีีชีีวิิตและ
มีีอาการไม่ท่ ํํางาน คืือรถตาย นาฬิิกาตาย
ในการใช้้คํําว่่าตายโดยทั่่�วไปของคนไทยไม่่ได้้มีีความจริิงจัังมากนััก บางทีีก็็
ใช้้เป็็นคํําแซว เช่่นเเมวที่่�นอนนิ่่�งๆก็็บอกว่่าแมวนอนตาย ด้้วยความรู้้�สึึกเชิิงเอ็็นดูู
มโนทััศน์์ของคํําว่่าตายในกลุ่�มนี้้�นอกจากจะใช้้กัับสิ่่�งมีีชีีวิิต ยัังใช้้กัับส่่วนหนึ่่�ง
ของสิ่ �งมีีขีีวิิตหรืือสิ่ �งไม่่มีีชีีวิิตก็็ได้้เราจะสามารถสรุุปรวมคุุณสมบััติิของความหมาย
คํําว่่าตายกลุ่�มนี้�้ได้้ว่่า 1. เคยมีีชีีวิิตหรืือขับั เคลื่่�อนได้้ 2. เสีียหรืือหยุุด ความมีีชีีวิิตนั้้�นไป
เราก็็จะได้้ภาพว่่า คนไทยมองว่่าการทํํางานของเครื่่�องจัักรกลคืือการมีีชีีวิิต ดัังนั้้�นจึึง
สามารถใช้้คํําว่่าตายได้้กระบวนการนี้้�เกิิดขึ้้�นจากการใช้้อุุปลัักษณ์์เชิิงมโนทััศน์์ของ
วงความหมายมีีชีีวิติ คืือ ขับั เคลื่�อ่ นใช้้งานได้้ด้้วยกลไล

2. คํําว่่าตายในเกม
คํําว่า่ ตายในความหมายที่่� 4-6 ถููกใช้้ในปริบิ ทที่่ต� ่า่ งออกไป คืือเป็น็ การใช้้ในเกม
ซึ่ �งส่่วนใหญ่่เป็็นเกมการพนััน แสดงให้้เห็็นถึึงมโนทััศน์์อีีกอัันหนึ่่�งของคํําว่่าตายใน
ภาษาไทย คืือใช้้เป็็นคํํากริิยาในกลุ่ �มเฉพาะ ที่่�มีีหน้้าที่่�เเตกต่่างกัันออกไปในเเต่่ละเกม

3. คํําขยาย
ในพจนานุกุ รมฉบัับปีี 2554 ยัังให้้ความหมายคํําว่า่ ตายไว้้อีีกความหมายหนึ่่�ง
คืือ ตาย (ว) คํําประกอบท้้ายประโยความหมายว่า่ เเย่,่ เต็ม็ ทีี, ยิ่่�งนััก เช่่น ร้้อนจะตาย,
คํําเปล่่งเสีียงแสดงความ ตกใจหรืือประหลาดใจเป็็นต้้น เช่่น อุ้้�ยตาย ตายแล้้ว