1.AISA_การวิเคราะห์งบการเงิน_present_2565_เฉลย

ทบทวนความรู้ วิชาการวิเคราะหง์ บการเงิน

Accredited Investment and Securities Analyst (AISA)
เป็นคณุ วฒุ ิภายใต้หลกั สตู ร Certified Investment and Securities Analyst (CISA)
บริหารจดั การหลกั สตู รโดย ตลาดหลกั ทรพั ยแ์ ห่งประเทศไทย

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 1

การวิเคราะหง์ บการเงิน

บทที่ 1 บทที่ 3 บทท่ี 5

งบการเงิน และ งบกาไรขาดทนุ แนวคิดและเครื่องมือ
มาตรฐานการรายงาน เบด็ เสรจ็ สาหรบั การวิเคราะห์

ทางการเงิน งบการเงิน

บทที่ 2 บทท่ี 4 บทท่ี 6

งบแสดงฐานะการเงิน งบกระแสเงินสด การวิเคราะห์
อตั ราส่วนทางการเงิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 2

การวิเคราะหง์ บการเงิน บทที่ 9 บทที่ 11

บทท่ี 7 สินทรพั ยไ์ ม่ งบการเงินรวม
หมนุ เวียน
สินค้าคงเหลือ

บทที่ 8 บทที่ 10

สินทรพั ยท์ างการเงิน หนี้สินทางการเงิน
และสญั ญาเช่า

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 3

บทที่ 1

งบการเงิน และมาตรฐานการ
รายงานทางการเงิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 4

วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้

1. อธบิ ายลกั ษณะและจาแนกประเภทของธุรกจิ รวมทงั้ ระบุประเภทของการดาเนินกจิ กรรมหลกั ทางธุรกจิ
2. เชอ่ื มโยงบทบาททางบญั ชใี นการสะทอ้ นภาพผลการดาเนนิ กจิ กรรมทางธุรกจิ
3. อธบิ ายสมการและสมมตฐิ านทางบญั ชี รวมทงั้ อธบิ ายกระบวนการทางบญั ชใี นการจดั ทารายงานทางการเงนิ
4. อธบิ ายความหมายและวตั ถุประสงคข์ องงบการเงนิ รวมทงั้ ระบุประโยชน์และขอ้ จากดั ของงบการเงนิ
5. อธบิ าย และจาแนกความตอ้ งการของผใู้ ชง้ บการเงนิ แตล่ ะประเภท
6. อธบิ าย และจาแนกความแตกตา่ งของลกั ษณะกจิ การทม่ี สี ว่ นไดเ้ สยี สาธารณะกบั กจิ การทไ่ี มม่ สี ่วนไดเ้ สยี

สาธารณะ
7. อธบิ ายจุดประสงคแ์ ละองคป์ ระกอบของงบการเงนิ ฉบบั สมบรู ณ์
8. อธบิ ายความหมายและความสาคญั ของมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ
9. อธบิ ายกรอบแนวคดิ ของมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ของ IFRS ในเรอ่ื งของการรบั รรู้ ายการ การวดั มลู ค่า

รายการ และการเปิดเผยขอ้ มลู
10. อธบิ ายกรอบแนวคดิ สาคญั ของมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ของประเทศไทย รวมทงั้ ระบุขอ้ แตกต่าง

ของมาตรฐานรายงานทางการเงนิ ของประเทศไทยกบั มาตรฐานสากล

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 5

Key Content ประเภทของงบการเงินและ
วตั ถปุ ระสงค์
ความร้ทู วั่ ไปเก่ียวกบั
งบการเงิน รายงานของผสู้ อบบญั ชี

1.1 บทที่ 1 1.3
1.4
1.2 งบการเงิน และ
ข้อควรพิจารณาในการ มาตรฐานการ
รายงานทางการเงิน
จดั ทางบการเงิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 6

1.1 ความรทู้ วั่ ไปเกี่ยวกบั งบการเงิน

• งบการเงิน (financial statements) หมายถงึ รายงานทใ่ี หข้ อ้ มลู ทางการเงนิ ของกจิ การเพอ่ื แสดงใหเ้ หน็
ถงึ ฐานะการเงนิ และผลการดาเนนิ งาน โดยงบการเงนิ ฉบบั สมบรู ณ์ตามมาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 1 เรอ่ื ง
การนาเสนองบการเงนิ ไดแ้ ก่ งบแสดงฐานะการเงนิ งบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ งบแสดงการเปลย่ี นแปลง
ในสว่ นของผถู้ อื หนุ้ งบกระแสเงนิ สด นโยบายการบญั ชแี ละหมายเหตุประกอบงบการเงนิ

• การนาเสนองบการเงินโดยถกู ต้องตามที่ควรและเป็นไปตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน
เป็นความรบั ผดิ ชอบของผบู้ รหิ ารของกจิ การ ผบู้ รหิ ารตอ้ งใชด้ ุลยพนิ จิ ในการนามาตรฐานการรายงานทาง
การเงนิ ทเ่ี หมาะสมมาใช้ โดยขอ้ ควรพจิ ารณาในการจดั ทาและนาเสนองบการเงนิ ใหถ้ กู ตอ้ งตามท่คี วร

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 7

1.1 ความรทู้ วั่ ไปเกี่ยวกบั งบการเงิน

การแปลความหมายจากสมการบญั ชี

สินทรพั ย์ = หน้ีสนิ + สว่ นของผถู้ อื หนุ้ จะเหน็ ไดว้ า่ (หน้ีสนิ + สว่ นของผถู้ อื หนุ้ ) เป็นแหลง่ ทม่ี าของเงนิ ทนุ ในการจดั หาทรพั ยส์ นิ

สินทรพั ย์ = หนี้สิน + ส่วนของผ้ถู ือห้นุ

แหลง่ ท่ีมาของเงินทนุ ในการจดั หาทรพั ยส์ ิน

ยกตวั อยา่ งเช่น บรษิ ทั A มสี นิ ทรพั ย์ 100 บาท มหี น้ีสนิ 30 บาท และมสี ว่ นผถู้ อื หนุ้ 70 บาท

สินทรพั ย์ = หนี้สิน + ส่วนของผ้ถู ือห้นุ หมายความวา่ บรษิ ทั มสี นิ ทรพั ยท์ งั้ หมด 100 บาท
เพอ่ื ใชใ้ นการดาเนินธรุ กจิ โดยแหลง่ ทม่ี าของ
100 = 30 + 70 เงนิ ทุนในการจดั หาสนิ ทรพั ยด์ งั กลา่ วเพ่อื นามาใช้
ในการดาเนินงาน เกดิ จากการก่อหน้ี 30 บาท
แหลง่ ที่มาของเงินทนุ ในการจดั หา และเป็นเงนิ ทนุ จากเจา้ ของกจิ การจานวน 70 บาท
ทรพั ยส์ ิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 8

1.2 ข้อควรพิจารณาในการจดั ทางบการเงิน

ข้อพิจารณา

การนาเสนองบการเงินโดยถกู ต้องตามท่ีควรและเป็ นไปตามมาตรฐานการรายงานทางการเงิน
การดาเนินงานต่อเน่ือง (going concern)
เกณฑค์ งค้าง (accrual basis of accounting)
ความมีสาระสาคญั และการนาเสนอด้วยยอดรวม (materiality and aggregation)
การหกั กลบ (offsetting)
ความถี่ในการรายงาน (frequency of reporting)
ข้อมลู เปรียบเทียบเพ่ิมเติม (comparative information)
ความสมา่ เสมอในการนาเสนอ (consistency of presentation)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 9

1.3 ประเภทของงบการเงินและวตั ถปุ ระสงค์

กจิ การสามารถรายงานเหตุการณ์ทางเศรษฐกจิ ในงบการเงนิ ไดด้ งั น้ี

งบการเงิน เหตกุ ารณ์ทางเศรษฐกิจ

งบแสดงฐานะการเงิน รายงานขอ้ มลู เกย่ี วกบั ฐานะการเงินของกิจการ ณ วนั ใดวนั หน่งึ (สนิ ทรพั ย์ หน้สี นิ และ
สว่ นของผถู้ อื หุน้ )
งบกาไรขาดทุน
รายงานขอ้ มลู เกย่ี วกบั ผลการดาเนินงานของกิจการสาหรบั ชว่ งระยะเวลาหน่งึ (รายได้
งบกระแสเงินสด และคา่ ใชจ้ า่ ยสาหรบั แต่ละงวด)

งบแสดงการเปลี่ยนแปลงในส่วนของผถู้ ือห้นุ รายงานขอ้ มลู เกย่ี วกบั กระแสเงนิ สดของกจิ การในกิจกรรมดาเนินงาน กิจกรรมการ
หรอื งบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อ่ืน ลงทนุ และกิจกรรมจดั หาเงิน
หมายเหตปุ ระกอบงบการเงิน
รายงานขอ้ มลู เกย่ี วกบั การเปลี่ยนแปลงรายการทางบญั ชี รวมถึงรายการกาไรท่ีไมไ่ ด้
เกิดจากการดาเนินงานปกติ เชน่ กาไรจากการตรี าคาทด่ี นิ เป็นตน้

ให้คาอธิบายเกี่ยวกบั ข้อมลู ในงบการเงินและการตดั สนิ ใจเลอื กนโยบายการบญั ชที ่ี
เหมาะสม

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 10

1.4 รายงานของผสู้ อบบญั ชี

• กอ่ นวเิ คราะหข์ อ้ มลู ทางการเงนิ ในงบการเงนิ ผใู้ ชข้ อ้ มลู ควรทาความเขา้ ใจรายงานผสู้ อบบญั ชี (auditor’s report)
เพราะรายงานผ้สู อบบญั ชีแสดงถึงผลการตรวจสอบงบการเงินว่าถกู ต้องตามท่ีควรและผ้สู อบบญั ชีได้
ปฏิบตั ิงานตรวจสอบตามมาตรฐานการสอบบญั ชีได้อย่างครบถว้ นหรือไมแ่ ละเพียงใด

• รายงานผสู้ อบบญั ชแี บง่ ออกตามประเภทความเหน็ ของผสู้ อบบญั ชเี ป็น 4 ประเภท และมคี วามหมายแตกต่างกนั
• รายงานผสู้ อบบญั ชขี องกจิ การอาจเป็นการส่งสญั ญาณหรือเป็นการให้ข้อมลู เพิ่มเติมที่สาคญั ต่อการทาความ

เข้าใจงบการเงินของผ้ใู ช้งบการเงินโดยทวั่ ไป
• การแสดงความเหน็ ในรายงานผสู้ อบบญั ชี โดยทวั่ ไปมี 4 ประเภท ได้แก่ (1) ความเหน็ อย่างไม่มีเง่ือนไข (2)

ความเหน็ อย่างมีเง่ือนไข (3) ความเหน็ ว่างบการเงินไมถ่ กู ต้อง และ (4) การไมแ่ สดงความเหน็ หรืองดแสดง
ความเหน็

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 11

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. ในเดอื นพฤศจกิ ายน กจิ การสามารถขายสนิ คา้ เป็นเงนิ เชอ่ื ได้ 100 บาท เงนิ สดได้ 50 บาท และสามารถเกบ็
ชาระจากนาย ก ซ่ึงซ้ือสนิ ค้าจากกจิ การในเดอื นตุลาคม 40 บาท นอกจากนัน้ กจิ การยงั จ่ายค่าใช้จ่าย
พฤศจกิ ายน จานวน 60 บาท และค่าใชจ้ า่ ยของเดอื นตุลาคมบางสว่ นทถ่ี งึ กาหนดชาระในเดอื นพฤศจกิ ายน
จานวน 30 บาท และกจิ การพบว่ามคี ่าใชจ้ ่ายของเดอื นพฤศจกิ ายน จานวน 20 บาท จะถงึ กาหนดชาระใน
เดอื นธนั วาคม กาไรตามเกณฑค์ งคา้ งและเกณฑเ์ งนิ สดสาหรบั เดอื นพฤศจกิ ายนเทา่ กบั เทา่ ใด

กาไรตามเกณฑค์ งค้าง (บาท) กาไรตามเกณฑเ์ งินสด (บาท)

1) 0 70
2) 80 0
3) 0 80
4) 70 0

เฉลย 4

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 12

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. เฉลย 4

รายไดต้ ามเกณฑค์ งคา้ ง = 100 บาท + 50 บาท = 150 บาท
คา่ ใชจ้ า่ ยตามเกณฑค์ งคา้ ง = 60 บาท + 20 บาท = 80 บาท
กาไรตามเกณฑค์ งคา้ ง = 150 บาท - 80 บาท = 70 บาท

เงนิ สดรบั = 50 บาท + 40 บาท = 90 บาท
เงนิ สดจา่ ย = 60 บาท + 30 บาท = 90 บาท
กาไรตามเกณฑเ์ งนิ สด = 90 บาท - 90 บาท = 0 บาท

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 13

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. งบการเงนิ ทบ่ี รษิ ทั ในตลาดหลกั ทรพั ยต์ อ้ งจดั ทา ไดแ้ กง่ บการเงนิ ใด
1) งบแสดงฐานะการเงนิ งบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ งบกระแสเงนิ สด และงบกาไรสะสม
2) งบแสดงฐานะการเงนิ งบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ งบกระแสเงนิ สด งบกาไรสะสม และหมายเหตุประกอบ

งบการเงนิ
3) งบแสดงฐานะการเงนิ งบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ งบกระแสเงนิ สด งบแสดงการเปลย่ี นแปลงสวนของเจา้ ของ และ

หมายเหตุประกอบงบการเงนิ
4) งบแสดงฐานะการเงนิ งบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ งบกาไรสะสม งบกระแสเงนิ สด และงบแสดงการเปลย่ี นแปลง

สวนของเจา้ ของ

เฉลย 3

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 14

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. เฉลย 3

จากมาตรฐานการบญั ชฉี บบั ท่ี 1 ในคานยิ ามขอ้ ท่ี 7 และขอ้ กาหนดของตลาดหลกั ทรพั ยแ์ หง่ ประเทศไทย
งบการเงนิ ทส่ี มบูรณ์จะตอ้ งประกอบไปดว้ ย

1. งบแสดงฐานะการเงนิ
2. งบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็
3. งบกระแสเงนิ สด
4. งบแสดงการเปลย่ี นแปลงสวนของเจา้ ของ
5. หมายเหตุประกอบงบการเงนิ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 15

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. บรษิ ทั นวมนิ ทร์ จากดั มยี อดคงเหลอื ของบญั ชตี า่ งๆ ณ วนั ท่ี 31ธนั วาคม 25X1 ดงั น้ี

(หน่วย:ลา้ นบาท)

เงนิ สด 2 เงนิ เบกิ เกนิ บญั ชี 3

เงนิ ลงทนุ ระยะสนั้ 1 เจา้ หน้ีการคา้ 3

ลกู หนกี ารคา้ 4 สว่ นเงนิ กยู้ มื ระยะยาวทถ่ี งึ กาหนดชาระใน 1 ปี 2

ตวั ๋ เงนิ รบั 2 เงนิ กยู้ มื ระยะยาว 10

สนิ คา้ คงเหลอื 4 ทุนเรอื นหนุ้ ?

เงนิ ลงทนุ ในบรษิ ทั รว่ ม 5 สว่ นเกนิ มลู คา่ หนุ้ 2

ทด่ี นิ อาคารและอุปกรณ์สทุ ธิ 10 กาไรสะสม (1 มกราคม 25X1) 5

สนิ ทรพั ยไ์ มม่ ตี วั ตน 5 รายได้ 20

สนิ ทรพั ยอ์ น่ื ๆ 2 คา่ ใชจ้ า่ ย 15

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 16

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

ทุนเรอื นหนุ้ ณ 31 ธนั วาคม 25X1 เทา่ กบั เทา่ ใด
1) 2 ลา้ นบาท
2) 3 ลา้ นบาท
3) 4 ลา้ นบาท
4) 5 ลา้ นบาท

เฉลย 4

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 17

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. เฉลย 4

สนิ ทรพั ย์ = เงนิ สด + เงนิ ลงทุนระยะสนั้ + ลกู หน้กี ารคา้ + ตวั ๋ เงนิ รบั +

สนิ คา้ คงเหลอื + เงนิ ลงทนุ ในบรษิ ทั รว่ ม + ทด่ี นิ อาคารและ

อุปกรณ์ + สนิ ทรพั ยท์ ไ่ี มม่ ตี วั ตน + สนิ ทรพั ยอ์ น่ื ๆ

= 2 + 1 + 4 + 2 + 4 + 5 + 10 + 5 + 2 = 35 บาท

หน้ีสนิ = เงนิ เบกิ เกนิ บญั ชี + เจา้ หน้กี ารคา้ + สว่ นเงนิ กยู้ มื ระยะยาวท่ี

กาหนดชาระใน 1 ปี + เงนิ กยู้ มื ระยะยาว

= 3 + 3 + 2 + 10 = 18 บาท

สนิ ทรพั ย์ 35 = หน้ีสนิ 18 + สว่ นของผถู้ อื หนุ้ 17

สว่ นของผถู้ อื หนุ้ = ทุนเรอื นหนุ้ + สว่ นเกนิ มลู คา่ หนุ้ + กาไรสะสมปลายงวด

17 = ทนุ เรอื นหนุ้ + 2 + 5 + 20 - 15

ดงั นนั้ ทุนเรอื นหนุ้ ณ วนั ท่ี 31 ธนั วาคม 25X1 เทา่ กบั 5 ลา้ นบาท

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 18

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. บรษิ ทั ทาสอ่ื บนั เทงิ แหง่ หน่ึง ไดร้ บั คา่ สมาชกิ รายปีจากลกู คา้ ในวนั ท่ี 1 เม.ย. 2558 จานวน 2,400 บาท
สาหรบั เขา้ ดู website ไดเ้ ป็นเวลา 12 เดอื น สมมตใิ หก้ จิ การปิดบญั ชี ณ 31 ธนั วาคม 2558 ขอ้ ใดต่อไปน้ี
ถูกตอ้ งเกย่ี วกบั การแสดงรายการในงบการเงนิ

งบแสดงฐานะการเงนิ 31 ธ.ค.2558 (บาท) งบกาไรขาดทนุ ปี 2558 (บาท)
1) รายไดร้ บั ลว่ งหน้า – หน้ีสนิ 1,800 รายได้ 600
2) รายไดร้ บั ลว่ งหน้า – สนิ ทรพั ย์ 1,800 รายได้ 600
3) รายไดร้ บั ลว่ งหน้า – หน้ีสนิ 600 รายได้ 1,800
4) รายไดร้ บั ลว่ งหน้า – สนิ ทรพั ย์ 600 รายได้ 1,800

เฉลย 3

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 19

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. เฉลย 3

จากการท่บี รษิ ทั ไดร้ บั ค่าสมาชกิ รายปีจากลูกค้า เม่อื วนั ท่ี 1 เมษายน 2558 จานวน 2,400 บาท นัน้
ทาให้ ณ สน้ิ ปี 2558 กจิ การสามารถรบั รรู้ ายไดจ้ ากคา่ สมาชกิ นิตยสารรายปีจากลกู คา้ เป็นระยะเวลา 9 เดอื น
ส่วนอกี 3 เดอื น ใหถ้ อื เป็นรายไดร้ บั ล่วงหน้า ซ่งึ ถอื เป็นหน้ีสนิ ของกจิ การท่มี ตี ่อลูกคา้ ดงั นัน้ กจิ การจะมี
รายได้ และรายไดร้ บั ลว่ งหน้า ดงั น้ี

รายไดส้ าหรบั ปี 2558 = 2,400 X 9/12
= 1,800 บาท

รายไดร้ บั ลว่ งหน้า = 2,400 – 1,800
(หน้ีสนิ ของกจิ การ ณ 31 ธนั วาคม 2558) = 600 บาท

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 20

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

5. หากผตู้ รวจสอบบญั ชี พบวา่ การตรี าคาสนิ คา้ คงเหลอื ของกจิ การมปี ัญหา ทาใหส้ ง่ ผลกระทบต่อ
ตวั เลขสนิ ทรพั ย์ และกาไรสทุ ธใิ นงบการเงนิ เรอ่ื งดงั กลา่ วไดแ้ จง้ ใหผ้ บู้ รหิ ารรบั ทราบ แตก่ จิ การมไิ ด้
ดาเนินการใดๆ เกย่ี วกบั การปรบั ปรุงงบการเงนิ ผสู้ อบบญั ชจี ะดาเนินการออกรายงานของผสู้ อบ
บญั ชแี บบใด

1) ไมม่ เี งอ่ื นไข (Unqualified)
2) มเี งอ่ื นไข (Qualified)
3) ไมถ่ กู ตอ้ ง (Adverse)
4) ไมแ่ สดงความเหน็ (Disclaimer)

เฉลย 2

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 21

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

5. เฉลย 2

ปกตริ ายงานของผสู้ อบบญั ชจี ะเป็นแบบ ถูกตอ้ งโดยไมม่ เี งอ่ื นไข ยกเวน้ จะพบรายการทไ่ี มถ่ ูกตอ้ งตามควร
ในสาระสาคญั ตามมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ผสู้ อบบญั ชจี ะรายงานแบบ มเี ง่อื นไข แต่ถา้ พบความ
ผดิ พลาดมากจะรายงาน แบบไมถ่ ูกตอ้ ง และถ้าไมส่ ามารถไดร้ บั ขอ้ มลู อนั เป็นสาระสาคญั ในการตรวจสอบ
จะรายงานแบบไมแ่ สดงความเหน็

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 22

บทท่ี 2

งบแสดงฐานะการเงิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 23

วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้

1. อธบิ ายรปู แบบและองคป์ ระกอบของงบแสดงฐานะการเงนิ
2. อธบิ ายและจาแนกประเภทของรายการตา่ ง ๆ ทแ่ี สดงในงบแสดงฐานะการเงนิ ไดแ้ ก่ สนิ ทรพั ย์ หน้ีสนิ และ

สว่ นของเจา้ ของหรอื สว่ นของผถู้ อื หนุ้
3. อธบิ ายหลกั เกณฑใ์ นการจดั ประเภทรายการในงบแสดงฐานะการเงนิ
4. อธบิ ายความหมาย และความแตกต่างของสนิ ทรพั ย์ และหน้ีสนิ รวมทงั้ อธบิ ายแนวคดิ พน้ื ฐานการวดั มูลคา่

ของสนิ ทรพั ยแ์ ละหน้ีสนิ แต่ละประเภท
5. อธบิ ายองคป์ ระกอบ และประโยชน์ของงบแสดงการเปลย่ี นแปลงสว่ นของเจา้ ของหรอื สว่ นของผถู้ อื หนุ้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 24

Key Content บทท่ี 2 หนี้สินหมนุ เวียนและหนี้สิน
ไมห่ มนุ เวียน
รปู แบบและองคป์ ระกอบ งบแสดงฐานะ
ของงบแสดงฐานะการเงิน การเงิน 2.3

2.1 2.4
ส่วนของผถู้ ือห้นุ
2.2

สินทรพั ยห์ มนุ เวียน
และสินทรพั ยไ์ ม่
หมนุ เวียน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 25

2.1 รปู แบบและองคป์ ระกอบของงบแสดงฐานะการเงิน

• งบแสดงฐานะการเงนิ (statement of financial position) เป็นรายงานทางการเงนิ ทก่ี จิ การจดั ทาขน้ึ ตามมาตรฐานการ
รายงานทางการเงนิ อนั ประกอบด้วยสินทรพั ย์ หนี้สินและส่วนของผถู้ ือห้นุ (องคป์ ระกอบของงบการเงนิ ทเ่ี กย่ี วขอ้ ง
โดยตรงกบั การวดั ฐานะทางการเงนิ ของกจิ การ) โดยงบการเงนิ ดงั กลา่ วเป็นการแสดงฐานะการเงนิ ของกจิ การ ณ วนั ใดวนั
หน่ึง

• รายการบญั ชตี ่างๆ ในงบแสดงฐานะการเงนิ เป็นยอดรวมสะสมมาตงั้ แตว่ นั ทเ่ี รม่ิ กจิ การจนถงึ วนั ทร่ี ะบุในงบแสดงฐานะ
การเงนิ ทงั้ น้ี ยอดรวมของสินทรพั ยร์ วมที่ปรากฏในงบแสดงฐานะการเงิน ณ วนั ใดวนั หนึ่งของกิจการจะเท่ากบั
ผลรวมของจานวนหนี้สินทงั้ หมดและส่วนของผถู้ ือห้นุ เสมอ

• งบแสดงฐานะการเงนิ ใหข้ อ้ มลู ทเ่ี ป็นประโยชน์ดงั ตอ่ ไปน้ี
1) ใหข้ อ้ มลู ฐานะการเงนิ (ขอ้ มลู เกย่ี วกบั สนิ ทรพั ย์ หน้ิสนิ และสว่ นของผถู้ อื หนุ้ ) ของกจิ การวา่ เป็นอยา่ งไร ณ วนั ใดวนั หน่ึง
ทก่ี จิ การนาเสนอรายงาน
2) ผใู้ ชง้ บการเงนิ สามารถวเิ คราะหง์ บการเงนิ โดยใชก้ ารวเิ คราะห์ common size analysis และการวเิ คราะหอ์ ตั ราสว่ นทาง
การเงนิ โดยใชข้ อ้ มลู ในงบแสดงฐานะการเงนิ เพอ่ื การตดั สนิ ใจเชงิ เศรษฐกจิ และการลงทุน
3) ใหข้ อ้ มลู แกผ่ ใู้ ชง้ บการเงนิ เกย่ี วกบั โครงสร้างทนุ ของกิจการ (capital structure) เพอ่ื สรา้ งความเขา้ ใจเกย่ี วกบั
แหลง่ ทม่ี าและใชไ้ ปของเงนิ ทุนของกจิ การ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 26

2.1 ข้อจากดั ของงบแสดงฐานะการเงิน

• มลู คา่ ของรายการบญั ชสี ว่ นใหญใ่ นงบแสดงฐานะการเงนิ แสดงตามราคาทุนเดมิ (ณ วนั ทไ่ี ดส้ นิ ทรพั ยม์ า) เน่อื งจาก
มลู คา่ ของสนิ ทรพั ยอ์ าจเปลย่ี นแปลงเน่ืองจากดชั นรี าคาทเ่ี ปลย่ี นแปลงไป (price level change) ราคาทนุ เดิมจงึ
อาจไมไ่ ด้สะท้อนเนื้อหาทางเศรษฐกิจ

• มลู คา่ ของรายการบญั ชใี นงบแสดงฐานะการเงนิ บางรายการใชว้ ธิ ปี ระมาณมลู คา่ ของรายการ เชน่ อายกุ ารใช้งานของ
สนิ ทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวยี น ประมาณการหน้สี นิ หรอื คา่ เผอ่ื หน้สี งสยั จะสญู เป็นตน้ การใชข้ อ้ มลู ดงั กลา่ วจงึ มีข้อจากดั
ว่ามลู ค่าท่ีเกิดจากการประมาณมคี วามถกู ต้องมากน้อยเพียงใด

• งบแสดงฐานะการเงนิ แสดงรายการเฉพาะมลู คา่ ทค่ี ดิ เป็นจานวนเงนิ ได้ กลา่ วคอื กิจการจะบนั ทึกรายการท่ี
สามารถวดั มลู ค่าเป็นจานวนเงินได้เท่านัน้ แตย่ งั มอี กี หลายรายการทก่ี จิ การไมส่ ามารถบนั ทกึ ในงบแสดงฐานะ
การเงนิ เชน่ ผบู้ รหิ ารคนสาคญั จานวนพนกั งาน ปรมิ าณการผลติ สนิ คา้ เป็นตน้ ผ้ใู ช้งบการเงินจงึ ต้องหาข้อมูล
จากแหล่งอ่ืนเพ่ิมเติม เช่น แบบแสดงรายการข้อมลู ประจาปี /งานประจาปี (one report) รายงานการ
วิเคราะหข์ องฝ่ ายบริหาร (MD&A) เพื่อนามาประกอบการวิเคราะหท์ างการเงิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 27

2.2 สินทรพั ยห์ มนุ เวียน และสินทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวียน

รายการในงบแสดง คาอธิบาย
ฐานะการเงิน
• ทรพั ยากรทอ่ี ยใู่ นการควบคมุ ของกจิ การ โดยทรพั ยากรดงั กล่าวเป็นผลของเหตุการณ์ในอดตี ซง่ึ กจิ การคาดวา่ จะไดร้ บั
สินทรพั ย์ (assets) ประโยชน์เชงิ เศรษฐกจิ จากทรพั ยากรนนั้ ในอนาคต
สินทรพั ยห์ มนุ เวียน
(current assets) • สนิ ทรพั ยใ์ นงบแสดงฐานะการเงนิ ควรแยกแสดงรายการเป็นรายบรรทดั เพราะแต่ละรายการมลี กั ษณะหรอื หน้าท่ีของ
รายการทแ่ี ตกตา่ งกนั รวมทงั้ เกณฑท์ ใ่ี ชว้ ดั มลู คา่ กแ็ ตกตา่ งกนั
สินทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวียน
(non-current assets) • หมายถงึ รายการสนิ ทรพั ยข์ องกจิ การทเ่ี ป็นเงนิ สดหรอื ทม่ี วี ตั ถุประสงคท์ จ่ี ะเปลย่ี นเป็นเงนิ สด หรอื ขายหรอื ใชห้ มดไป
ภายใน 12 เดอื น หรอื รอบระยะเวลาการดาเนนิ งานตามปกตหิ รอื วฏั จกั รการดาเนนิ งานปกติ (normal operation cycle)
โดยนบั จากวนั ทใ่ี นงบแสดงฐานะการเงนิ เชน่ รายการเงนิ สดและเทยี บเทา่ เงนิ สด เงนิ ลงทนุ ระยะสนั้ ลกู หน้ีการคา้
สนิ คา้ คงเหลอื เงนิ ใหก้ ยู้ มื ระยะสนั้ และสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นอน่ื เป็นตน้

• การจดั ประเภทสนิ ทรพั ยเ์ ป็นสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นตามมาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 1 เรอ่ื ง การนาเสนองบการเงนิ มี
เงอ่ื นไขดงั น้ี
1) สนิ ทรพั ยน์ นั้ เป็นเงินสดหรือรายการเทียบเท่าเงินสดท่ีไมม่ ีข้อจากดั การใช้
2) กจิ การถอื สนิ ทรพั ยน์ นั้ ไวเ้ พ่ือการค้าหรือถือไว้ระยะสนั้ และกจิ การคาดว่าจะได้รบั ประโยชน์จากสินทรพั ยน์ ัน้
ภายในระยะเวลา 12 เดือน โดยนับจากวนั ที่ในงบแสดงฐานะการเงิน หรอื กจิ การคาดวา่ จะได้รบั ประโยชน์
จากสินทรพั ยน์ ัน้ ภายในรอบระยะเวลาการดาเนินงานตามปกติ

หมายถงึ สนิ ทรพั ยท์ ไ่ี มเ่ ขา้ เงอ่ื นไขเป็นสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นอนั มอี ายกุ ารใหป้ ระโยชน์มากกวา่ 12 เดอื น เชน่ เงนิ ลงทนุ ระยะ
ยาว ทด่ี นิ อาคารและอปุ กรณ์ เป็นตน้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 28

2.3 หนี้สินหมนุ เวียน และหนี้สินไมห่ มนุ เวียน

รายการในงบแสดง คาอธิบาย
ฐานะการเงิน
• หมายถงึ ภาระผกู พนั ในปัจจุบนั ของกจิ การ ภาระผกู พนั ดงั กลา่ วเป็นผลของเหตุการณ์ในอดตี ซง่ึ การ
หนี้สิน ชาระภาระผกู พนั นัน้ คาดว่าจะส่งผลให้กิจการสญู เสียทรพั ยากรท่ีมปี ระโยชน์เชิงเศรษฐกิจ
(liabilities)
หนี้สินหมนุ เวียน • หน้สี นิ ทแ่ี สดงในงบแสดงฐานะการเงนิ แบง่ ออกได้เป็นหนี้สินหมนุ เวียนและหนี้สินไม่หมนุ เวียน
(current liabilities) • เป็นหนี้สินท่ีถงึ กาหนดชาระภายใน 12 เดือน หรอื ภายในรอบระยะเวลาการดาเนินงานตามปกติ

หนี้สินไมห่ มนุ เวียน ของกิจการ เช่น เงนิ เบกิ เกนิ บญั ชี เงนิ กรู้ ะยะสนั้ จากสถาบนั การเงนิ เจา้ หน้กี ารคา้ ค่าใชจ้ า่ ยคา้ งจา่ ย
(non-current liabilities) รายไดร้ บั ลว่ งหน้า ฯลฯ
• การจดั ประเภทเป็นหน้สิ นิ หมุนเวยี นตามมาตรฐานการบญั ชี พจิ ารณาดงั น้ี
1) เป็นหน้สี นิ ทถ่ี ึงกาหนดชาระภายในระยะเวลา 12 เดือน
2) กจิ การคาดว่าจะชาระหนี้นัน้ คืนภายใน 12 เดือน หรือตามรอบระยะเวลาการดาเนินงาน

ตามปกติ
หมายถงึ หน้สี นิ ทม่ี กี าหนดชาระคนื มากกวา่ 12 เดอื น หรอื มากกว่ารอบระยะเวลาการดาเนินงานตามปกตขิ อง
กจิ การ เชน่ เงนิ กรู้ ะยะยาวจากสถาบนั การเงนิ หนุ้ กู้ ประมาณการผลประโยชน์พนกั งาน ฯลฯ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 29

2.4 ส่วนของผถู้ อื ห้นุ

รายการในงบแสดง คาอธิบาย
ฐานะการเงิน
• หมายถงึ ส่วนได้เสียคงเหลือในสินทรพั ยข์ องกิจการ หลงั จากที่กิจการนาสินทรพั ยท์ ่ีมีรวมกนั
ส่วนของผถู้ ือห้นุ ทงั้ หมดและหกั ด้วยหนี้สินทงั้ หมดออกแล้ว
(owners’ equity)
• สว่ นของผถู้ อื หนุ้ มคี วามสมั พนั ธก์ บั รายการสนิ ทรพั ยแ์ ละหน้สิ นิ ของกจิ การ
• กจิ การจะแยกแสดงรายการในสว่ นของผถู้ อื หนุ้ โดยแยกแสดงเป็นทนุ ท่ีได้รบั ส่วนเกินมลู ค่าห้นุ

กาไรสะสมที่ได้จดั สรรแล้วและที่ยงั ไม่ได้จดั สรร และอ่ืนๆ ภายใต้ส่วนของผถู้ ือห้นุ ในงบแสดง
ฐานะการเงิน

การเพิ่มขึน้ ของส่วนของผถู้ ือห้นุ การลดลงของส่วนของผถู้ อื ห้นุ

• การออกหนุ้ เพมิ่ ทนุ • การซอ้ื คนื หนุ้ (treasury shares)
• การแปลงหนุ้ กแู้ ปลงสภาพเป็นหนุ้ สามญั • การลดทนุ
• กจิ การมกี ารรบั รกู้ าไรสุทธจิ ากการดาเนนิ งานในระหว่างงวด • การจา่ ยปันผล
• การออกหุน้ เพม่ิ ทนุ สาหรบั การไดม้ าซง่ึ สนิ ทรพั ยใ์ นการควบรวม • กจิ การมกี ารรบั รขู้ าดทุนสุทธใิ นระหว่างงวด

กจิ การ
• การใชส้ ทิ ธใิ นการซอ้ื หุน้ ตามออปชนั และใบสาคญั แสดงสทิ ธิ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 30

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. จากสมการบญั ชี ในงบแสดงฐานะการเงนิ ขอ้ ใดต่อไปน้ีกลา่ วถกู ตอ้ ง
I. การจดั หาเงนิ ของกจิ การ สามารถดาเนินการไดจ้ ากการกอ่ หน้ีสนิ หรอื ใชส้ ว่ นของผถู้ ือหนุ้
II. เมอ่ื จดั หาเงนิ มาได้ กจิ การจะนาไปลงทนุ จนไดท้ รพั ยากรเชงิ เศรษฐกจิ ทจ่ี ะสามารถใช้ประโยชน์ได้
อยา่ งยาวนานตอ่ เน่ืองไปในอนาคต นนั่ คอื กจิ การมสี นิ ทรพั ย์
III. กจิ การทม่ี สี นิ ทรพั ยม์ าก แสดงฐานะการเงนิ ของกจิ การวา่ อยใู่ นระดบั ทด่ี ี มคี วามมนั่ คง เน่ืองจาก
สามารถนาทรพั ยากร เชน่ เงนิ สดและรายการเทยี บเทา่ ลกู หน้ี เงนิ ลงทนุ สนิ คา้ คงเหลอื เป็นตน้
ไปใชใ้ หเ้ กดิ ประโยชน์ได้
1) I. และ II.
2) I. และ III.
3) II. และ III.
4) I., II. และ III.

เฉลย 1

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 31

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. เฉลย 1

ขอ้ I. ถกู
ขอ้ II. ถูก
ขอ้ III. ผดิ เพราะในการพจิ ารณาฐานะการเงนิ ของกจิ การวา่ อยใู่ นระดบั ทด่ี ี มคี วามมนั่ คงหรอื ไม่ ต้องมองจาก
สนิ ทรพั ยท์ ป่ี ลอดหน้ี นนั่ กค็ อื สว่ นของเจา้ ของตอ้ งมากนนั่ เอง

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 32

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. ยอดคงเหลอื ของลกู หน้กี ารคา้ ของกจิ การ ณ 31 ธนั วาคม 2557 มดี งั น้ี

ลกู หน้กี ารคา้ 200,000 บาท

หกั คา่ เผอ่ื หน้สี งสยั จะสญู 2% 4,000 บาท

ลกู หน้สี ทุ ธิ 196,000 บาท

ในระหวา่ งงวดกจิ การมกี ารตดั จาหน่ายหน้สี ญู (ตามกฎหมาย) จานวน 3,000 บาท และมกี ารขายเชอ่ื เพมิ่ ขน้ึ อกี

100,000 บาท และเกบ็ เงนิ จากลกู หน้ไี ด้ 70,000 บาท ผลของเหตุการณ์ขา้ งตน้ จะทาใหบ้ ญั ชตี า่ งๆ ดงั ต่อไปน้ีแสดงยอด

เทา่ ใด ณ 31 ธนั วาคม 2558

ลกู หน้ีการคา้ (บาท) หน้สี ญู (บาท)

1) 227,000 3,000

2) 207,000 3,000

3) 227,000 0

4) 207,000 0

เฉลย 1 Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 33

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. เฉลย 1

หน้สี ญู = 3,000 บาท

ลกู หน้ีการคา้ ณ 31 ธ.ค.2548 = 200,000-3,000+(100,000-70,000)
= 227,000 บาท

ดงั นัน้ ผลของเหตุการณ์ขา้ งตนั จะทาใหห้ น้ีสญู มมี ลู คา่ เพม่ิ ขน้ึ 3,000 บาท และลูกหน้ีการคา้
ตอนสน้ิ งวดมคี า่ เทา่ กบั 227,000 บาท

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 34

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. กจิ การกยู้ มื จากธนาคาร 10 ลา้ นบาท ทม่ี กี าหนดชาระคนื ทกุ สน้ิ ปี ปีละ 2 ลา้ นบาท เป็นเวลา 5 ปี
การจดั หาเงนิ ดงั กลา่ วจะถกู บนั ทกึ ไวใ้ นรายการใดในงบแสดงฐานะการเงนิ ของกจิ การ
I. หน้ีสนิ ระยะยาว
II. หน้ีสนิ หมนุ เวยี น
III. หน้ีสนิ ทอ่ี าจจะเกดิ ขน้ึ

1) I. เทา่ นนั้
2) I. และ II.
3) I. และ III.
4) I., II. และ III.

เฉลย 2

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 35

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. เฉลย 2

การบนั ทกึ รายการ จะต้องบนั ทกึ เป็นหน้ีสนิ หมุนเวยี น 2 ล้านท่จี ะครบกาหนดชาระในปีท่ี 1 และอกี
8 ลา้ นบาท ทม่ี กี าหนดชาระในปีท่ี 2-5 จะถูกบนั ทกึ เป็นหน้สี นิ ระยะยาว

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 36

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. ขอ้ ใดต่อไปน้ีกลา่ วถกู ตอ้ งเกย่ี วกบั สนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี น
I. เป็นเงนิ สด หรอื รายการเทยี บเทา่ เงนิ สด ทไ่ี มม่ ขี อ้ จากดั ในการใช้
II. คาดวา่ จะไดร้ บั ประโยชน์จากสนิ ทรพั ยน์ นั้ หรอื ตงั้ ใจจะขายหรอื ใช้ ในการดาเนินงานตามปกตขิ อง
กจิ การ โดยประโยชน์จากสนิ ทรพั ยน์ นั้ จะเกดิ ภายใน 12 เดอื นนบั จากรอบระยะเวลารายงาน
III. มสี นิ ทรพั ยน์ นั้ ไวโ้ ดยมวี ตั ถุประสงคเ์ บอ้ื งตน้ คอื มไี วเ้ พอ่ื คา้

1) I. และ II.
2) I. และ III.
3) II. และ III.
4) I., II. และ III.

เฉลย 4

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 37

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. เฉลย 4

ทุกขอ้ คอื คาอธบิ ายของสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี น

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 38

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

5. ขอ้ ใดต่อไปน้ีเรยี งลาดบั ถกู ตอ้ ง (จากบนลงลา่ ง) ในหมวดสนิ ทรพั ยท์ แ่ี สดงในงบแสดงฐานะการเงนิ
1) เงนิ สด เงนิ ลงทุนระยะสนั้ ลกู หน้ีการคา้ เงนิ ลงทนุ ในบรษิ ทั รว่ ม สนิ คา้ คงเหลอื
2) ลกู หน้ีการคา้ สนิ คา้ คงเหลอื เงนิ ลงทนุ ในบรษิ ทั รว่ ม ทด่ี นิ อาคารและอุปกรณ์ สนิ ทรพั ยอ์ น่ื
3) เงนิ สด เงนิ ลงทุนในบรษิ ทั รว่ ม ลกู หน้ีการคา้ สนิ คา้ คงเหลอื ทด่ี นิ อาคารและอปุ กรณ์
4) เงนิ สด เงนิ ลงทนุ สนิ คา้ คงเหลอื สนิ ทรพั ยอ์ น่ื สนิ ทรพั ยไ์ มม่ ตี วั ตน ทด่ี นิ อาคารและอปุ กรณ์

เฉลย 2

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 39

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

5. เฉลย 2

เน่ืองจากรายการสนิ ทรพั ยใ์ นงบแสดงฐานะการเงนิ ตอ้ งแสดงตามลาดบั ของสภาพคลอ่ ง รายการท่ีคลอ่ ง
ทส่ี ุดจะปรากฏก่อน (บนสุด) ในหมวดสนิ ทรพั ย์ โดยเรมิ่ จาก สนิ ทรพั ย์หมุนเวยี น, เงนิ ใหก้ ู้ยมื ระยะยาวแก่
กจิ การทเ่ี กย่ี วขอ้ งกนั , เงนิ ลงทุนในบรษิ ทั รว่ ม, ทด่ี นิ อาคารอุปกรณ์, สนิ ทรพั ยไ์ มม่ ตี วั ตนและ
สนิ ทรพั ยอ์ ่นื ตามลาดบั

ซง่ึ จากตวั เลอื กท่ี 2 จะเหน็ ไดว้ า่ เรยี งลาดบั ตามรายการสนิ ทรพั ยท์ ง่ี บแสดงฐานะการเงนิ กาหนดไว้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 40

บทท่ี 3

งบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 41

วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้

1. อธบิ ายรปู แบบและองคป์ ระกอบของงบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็
2. อธบิ ายและจาแนกประเภทรายการตา่ งๆ ของงบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็
3. อธบิ ายหลกั เกณฑใ์ นการรบั รรู้ ายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ า่ ย และประเดน็ สาคญั ต่าง ๆ ทเ่ี กย่ี วกบั การรบั รรู้ ายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ า่ ย รวมทงั้

ผลกระทบของประเดน็ ดงั กลา่ วทม่ี ผี ลต่อกาไรและการวเิ คราะหท์ างการเงนิ
4. เปรยี บเทยี บวธิ กี ารรบั รรู้ ายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ า่ ยตา่ งๆ รวมทงั้ สามารถอธบิ ายผลกระทบของความแตกตา่ งในแต่ละวธิ ี

ทม่ี ตี อ่ งบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ งบแสดงฐานะการเงนิ งบกระแสเงนิ สด และอตั ราสว่ นทางการเงนิ ตา่ ง ๆ
5. อธบิ าย จาแนก และวเิ คราะหร์ ายการไมป่ กตหิ รอื ไมเ่ กดิ ขน้ึ ประจา การดาเนินงานทย่ี กเลกิ การเปลย่ี นแปลง

ทางบญั ชี และรายการปรบั ปรงุ ของงวดก่อน
6. คานวณ และแปลความหมายกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็
7. อธบิ าย และจาแนกความแตกต่างระหวา่ งกาไร (ขาดทนุ ) สาหรบั งวด (กาไรสทุ ธ)ิ และกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ รวม
8. จาแนกความแตกต่างระหวา่ งโครงสรา้ งเงนิ ทุนแบบพน้ื ฐาน (simple capital structure) และโครงสรา้ งเงนิ ทนุ

แบบซบั ซอ้ น (complex capital structure) เพอ่ื นาไปใชใ้ นการคานวณกาไรตอ่ หนุ้
9. อธบิ ายความหมายและความสาคญั ของกาไรตอ่ หุน้
10. อธบิ ายองคป์ ระกอบของกาไรตอ่ หุน้ และคานวณกาไรต่อหนุ้ ในกรณตี า่ ง ๆ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 42

Key Content ค่าใช้จ่ายและการรบั รคู้ ่าใช้จ่าย
3.3
ความหมาย รปู แบบและ
ความสาคญั ของ งบกาไร 3.4
กาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็
ขาดทุนเบด็ เสรจ็ และกาไรต่อห้นุ

3.1 บทท่ี 3 Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 43

3.2 กาไรขาดทุน
เบด็ เสรจ็

รายได้และการรบั รู้
รายได้

3.1 ความหมาย รปู แบบและความสาคญั ของงบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็

• งบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ (statement of comprehensive income) เป็นงบการเงนิ ทส่ี ะทอ้ นผลการดาเนินงานของกจิ การสาหรบั
หน่ึงรอบระยะเวลาบญั ชี เชน่ รายไตรมาสหรอื รายปี โดยกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ รวม (total comprehensive income) เป็นการ
เปลย่ี นแปลงของสว่ นของเจา้ ของในระหวา่ งงวดอนั เน่ืองจากรายการหรอื เหตุการณ์อ่นื ๆ นอกเหนือจากการเปลย่ี นแปลงทเ่ี ป็นผลมา
จากเจา้ ของกจิ การ

• ตวั เลขกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ รวมเทา่ กบั ผลรวมของกาไรสุทธปิ ระจางวดและกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อน่ื
• กาไรขาดทนุ สาหรบั งวด (net income หรือ NI) เป็นการเปลย่ี นแปลงในสว่ นของเจา้ ของ (สนิ ทรพั ยส์ ทุ ธ)ิ ในระหวา่ งงวด ซง่ึ เกดิ

จากรายการหรอื เหตุการณ์อ่นื ๆ ทไ่ี มไ่ ดเ้ กดิ จากรายการทเ่ี กดิ ขน้ึ กบั สว่ นของเจา้ ของ ไมว่ า่ จะเป็นการลงทุนจากเจา้ ของ หรอื การจา่ ย
คนื เจา้ ของ เชน่ การเพมิ่ ทุน การลดทุน หรอื การจา่ ยเงนิ ปันผลใหแ้ ก่เจา้ ของ
• กาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่ืน (other comprehensive income: OCI) เป็นรายการรายไดแ้ ละคา่ ใชจ้ า่ ย (รวมถงึ การปรบั ปรงุ การจดั
ประเภทรายการใหม)่ ซง่ึ ไมอ่ นุญาตใหร้ บั รใู้ นกาไรขาดทนุ ประจางวด แต่อนุญาตใหร้ วมในกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ ได้
• มาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 1 เร่อื ง การนาเสนองบการเงนิ ไดก้ าหนดทางเลอื กในการแสดงผลการดาเนินงานได้ 2 แบบ คอื
1) การแสดงผลการดาเนินงานในงบการเงนิ เดยี ว ไดแ้ ก่ งบกาไรขาดทนุ และกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็
2) การแสดงผลการดาเนินงานใน 2 งบ ไดแ้ ก่ งบกาไรขาดทุนและงบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 44

3.1 ความหมาย รปู แบบและความสาคญั ของงบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็

• สาหรบั การนาเสนอขอ้ มลู ทางการเงนิ เกย่ี วกบั กาไรขาดทุน กาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อ่นื และกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ รวม
กจิ การสามารถนาเสนอขอ้ มลู ทงั้ สามสว่ นในงบกาไรขาดทนุ และกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อน่ื โดยมที างเลอื กในการ
นาเสนอ 2 รปู แบบ ไดแ้ ก่
1) รปู แบบที่ 1: นาเสนอข้อมูลทงั้ 3 ส่วนภายในงบการเงิน 1 งบ ทเ่ี รยี กวา่ “งบกาไรขาดทนุ และกาไรขาดทนุ
เบด็ เสรจ็ อน่ื ” (statement of profit and loss and other comprehensive income) หรอื อาจเรยี กวา่ “งบกาไร
ขาดทนุ เบด็ เสรจ็ ” (statement of comprehensive income)
2) รปู แบบที่ 2: นาเสนอข้อมูลทงั้ 3 ส่วนภายในงบการเงิน 2 งบ สาหรบั งบแรก ไดแ้ ก่ “งบกาไรขาดทุน” (income
statement หรอื statement of profit and loss) ซง่ึ งบแรกน้ีนาเสนอขอ้ มลู เฉพาะสว่ นของกาไรขาดทุนเทา่ นัน้
สาหรบั งบทส่ี อง ไดแ้ ก่ “งบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ ” ใหน้ าผลลพั ธจ์ ากงบแรก (ไดแ้ ก่ รายการในบรรทดั สดุ ทา้ ยของบ
แรก-รายการกาไรขาดทนุ ) มานาเสนอเป็นบรรทดั เรม่ิ แรกของงบทส่ี องและบวกหรอื หกั ดว้ ยกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็
อน่ื (OCI) และแสดงรายการกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ รวมเป็นยอดรวมในบรรทดั สดุ ทา้ ยของงบทส่ี อง

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 45

3.2 รายได้และการรบั รรู้ ายได้

• รายได้ (income) หมายถงึ การเพม่ิ ขน้ึ ของประโยชน์เชงิ เศรษฐกจิ ในรอบระยะเวลาบญั ชใี นรปู ของกระแสเขา้ หรอื การเพมิ่ คา่ ของสนิ ทรพั ย์
หรอื การลดลงของหน้สี นิ อนั สง่ ผลใหส้ ว่ นของเจา้ ของเพม่ิ ขน้ึ ทงั้ น้ี ไมร่ วมถงึ เงนิ ทนุ ทไ่ี ดร้ บั จากผมู้ สี ว่ นรว่ มในสว่ นของเจา้ ของ

• รายได้จะเกิดขึ้นเม่ือกิจการมีการเพิ่มขึ้นของประโยชน์เชิงเศรษฐกิจอนั ส่งผลให้ส่วนของเจ้าของเพ่ิมขึน้ ผา่ นรายการกาไรขาดทนุ
และกาไรสะสมทเ่ี พม่ิ ขน้ึ โดยรปู แบบของประโยชน์เชงิ เศรษฐกจิ สามารถแบ่งไดเ้ ป็น 3 ลกั ษณะ ไดแ้ ก่
1) กระแสเขา้ ของประโยชเ์ ชงิ เศรษฐกจิ (เช่น การรบั เงนิ จากการขายสนิ คา้ และบรกิ าร)
2) การเพมิ่ คา่ ของสนิ ทรพั ย์ (เช่น การเพมิ่ ขน้ึ ของมลู คา่ ยตุ ธิ รรมของเงนิ ลงทนุ ทก่ี าหนดใหว้ ดั มลู คา่ ยตุ ธิ รรมผ่านกาไรขาดทุน)
3) การลดลงของหน้สี นิ (เชน่ การรบั รรู้ ายไดค้ วบคไู่ ปกบั การลดลงของบญั ชเี งนิ รบั ลว่ งหน้าอนั เป็นผลจากการสง่ มอบสนิ คา้ แลว้ )

• การเพิ่มขึ้นของประโยชน์เชิงเศรษฐกิจของกิจการอนั เกดิ จากการไดร้ บั เงนิ ทุนจากเจา้ ของไมถ่ อื วา่ เป็นรายไดต้ ามคานิยามขา้ งตน้

• กรอบแนวคิดสาหรบั การรายงานทางการเงินกาหนดให้รายได้ (income) หมายรวมถงึ รายได้ (revenues) และผลกาไร (gains)

 รายได้ หมายถงึ รายได้ที่เกิดจากการดาเนินกิจกรรมตามปกติของกิจการ (the ordinary activities of the entity) เชน่ รายได้
จากการขาย รายไดค้ า่ ธรรมเนยี ม ดอกเบย้ี รบั รายไดเ้ งนิ ปันผล รายไดค้ า่ สทิ ธแิ ละรายไดค้ า่ เชา่ เป็นตน้

 ผลกาไรแสดงถึงการเพิ่มขึน้ ของประโยชน์เชิงเศรษฐกิจท่ีเกิดจากกิจกรรมตามปกติของกิจการหรือไม่กไ็ ด้ เชน่ กาไรจากการ
ขายเครอ่ื งจกั ร กาไรจากการขายเงนิ ลงทนุ ในตราสารทนุ เป็นตน้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 46

3.2 ตวั อย่างการรบั รรู้ ายได้จากการขายสินคา้

• บรษิ ทั การคา้ จากดั ทาธรุ กจิ ผลติ เสอ้ื ยดื ใหแ้ กล่ กู คา้ โดยกจิ การมรี อบระยะเวลาบญั ชเี รม่ิ ตงั้ แตว่ นั ท่ี 1 มกราคม-31 ธนั วาคม ของทกุ
ปี ในวนั ท่ี 18 พฤษภาคม 25x3 กจิ การไดร้ บั คาสงั่ ซอ้ื จากลกู คา้ ประจาทาง e-mail โดยลกู คา้ ตอ้ งการใหท้ างกจิ การผลติ เสอ้ื ยดื สฟี ้า
พรอ้ มปักโลโกแ้ ละลวดลายทล่ี กู คา้ กาหนดไวอ้ ยา่ งเฉพาะเจาะจงทด่ี า้ นหน้าของเสอ้ื จานวนรวม 1,000 ตวั โดบใหส้ ง่ มอบเสอ้ื จานวน
500 ตวั ณ สน้ิ เดอื นมถิ ุนายน 25x3 และทเ่ี หลอื อกี 500 ตวั ณ สน้ิ เดอื นกรกฏาคม 25x3

• บรษิ ทั การคา้ จากดั ไดต้ อบกลบั e-mail ไปยงั ลกู คา้ โดยแนบใบเสนอราคาในการผลติ เสอ้ื จานวน 1,000 ตวั ในราคาตวั ละ 400 บาท
และระบุวา่ ลกู คา้ ไมส่ ามารถขอยกเลกิ คาสงั่ ซอ้ื ไดเ้ ม่อื กจิ การไดเ้ รม่ิ ทาการผลติ เสอ้ื แลว้ เพราะเสอ้ื ทล่ี ูกคา้ สงั่ ใหบ้ รษิ ทั การคา้ จากดั
ผลติ ให้ มลี กั ษณะเฉพาะเจาะจง โดยบรษิ ทั การคา้ จากดั ไดใ้ หเ้ ครดติ เทอม 15 วนั แกล่ กู คา้ รวมถงึ ไดแ้ จง้ ใหล้ กู คา้ ไดร้ บั ทราบ
เกย่ี วกบั เงอ่ื นไขการจา่ ยชาระพรอ้ มกบั แนบเอกสารทเ่ี กย่ี วขอ้ ง

• ต่อมาลกู คา้ ไดส้ ง่ e-mail กลบั มาทบ่ี รษิ ทั การคา้ จากดั แจง้ การรบั ทราบ credit term และเงอ่ื นไขการจา่ ยชาระเงนิ พรอ้ มกบั แนบ
เอกสารอนุมตั ใิ บเสนอราคาขายมาพรอ้ มกนั ทงั้ น้ี กจิ การไดม้ กี ารสง่ มอบเสอ้ื ใหแ้ กล่ กู คา้ ตามทไ่ี ดม้ กี ารตกลงกนั ไวเ้ รยี บรอ้ ยแลว้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 47

3.2 ตวั อย่างการรบั รรู้ ายได้กรณีอ่ืนๆ: การฝากขาย

การฝากขาย (consignments) หมายถงึ การทฝ่ี ่ายหน่งึ ทเ่ี ป็นเจา้ ของสนิ คา้ เรยี กวา่ ผฝู้ ากขาย (consignor) ส่งสนิ คา้ ไปยงั อกี ฝ่ายหน่งึ ทเ่ี รยี กว่า
ผรู้ บั ฝากขาย (consignee) หรอื ตวั แทนจาหน่าย (dealer) เพ่อื ชว่ ยทาหน้าทข่ี ายสนิ คา้ แทน ทงั้ น้ี ความเส่ียงและผลตอบแทนของความเป็น
เจ้าของ รวมทงั้ กรรมสิทธิในสินค้ายงั คงเป็นของผฝู้ ากขาย จนกระทงั่ ผรู้ บั ฝากขายสามารถขายสินค้าได้ กรรมสิทธิในสินค้าจึงจะโอนไป
เป็นของผซู้ ื้อ และผฝู้ ากขายจึงจะบนั ทึกรายการขายได้

จากลกั ษณะของการฝากขายดงั กล่าวขา้ งตน้ ความแตกต่างระหว่างการขายทวั่ ไปและการฝากขายสามารถสรปุ ไดด้ งั ต่อไปน้ี

ขอ้ แตกต่าง การขาย การฝากขาย

การบนั ทึกรายไดจ้ ากการขาย ผขู้ ายจะบนั ทกึ รายไดจ้ ากการขายทนั ทเี ม่อื มกี าร ผฝู้ ากขายจะยงั ไมม่ กี ารบนั ทึกรายไดจ้ ากการ
สง่ มอบสนิ คา้ ขายเม่อื ส่งมอบสินค้าไปยงั ผรู้ บั ฝากขาย แต่จะ
บนั ทึกเมื่อไดร้ บั รายงานการขายจากผรู้ บั ฝาก
ขาย หรอื เมอ่ื ผรู้ บั ฝากขายส่งมอบสินค้าให้แก่ผู้

ซื้อเพราะในบางกรณีผฝู้ ากขายอาจไมไ่ ดร้ บั รายงาน

การขาย ณ สน้ิ งวดบญั ชี

กรรมสิทธิในสินค้า เม่อื มกี ารสง่ มอบสนิ คา้ กรรมสทิ ธจิ์ ะเป็นของผซู้ อ้ื เมอื่ มีการส่งมอบสินคา้ ไปยงั ผรู้ บั ฝากขาย
ทนั ที กรรมสิทธ์ิในสินค้ายงั คงเป็นของผฝู้ ากขาย และ
กรรมสิทธ์ิจะโอนไปยงั ผซู้ ือ้ เมอื่ ผรู้ บั ฝากขายมี

การส่งมอบสินค้าไปยงั ผซู้ ื้อ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 48

3.2 ตวั อยา่ งการรบั ร้รู ายได้กรณีอ่ืนๆ: การรบั ร้รู ายได้ของธรุ กิจก่อสรา้ ง

การรบั ร้รู ายได้ค่าก่อสรา้ ง (recognition of construction revenue) ใชห้ ลกั การสาคญั 5 ขนั้ ตอนของ TFRS 15 คอื กจิ การรบั รู้
รายไดเ้ ม่อื แสดงการสง่ มอบสนิ คา้ หรอื บรกิ ารทส่ี ญั ญาใหล้ กู คา้ ในจานวนเงนิ ทส่ี ะทอ้ นถงึ สง่ิ ตอบแทนทก่ี จิ การคาดวา่ จะมสี ทิ ธไิ ดร้ บั จาก
การแลกเปลย่ี นสนิ คา้ หรอื บรกิ ารนนั้ ๆ ตามทก่ี ลา่ วมาขา้ งตน้ สาหรบั ตน้ ทุนการกอ่ สรา้ ง (construction costs) ประกอบดว้ ย
• ตน้ ทนุ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งโดยตรงกบั งานก่อสรา้ งตามสญั ญา ไดแ้ ก่ ตน้ ทุนวสั ดุ คา่ แรงงานกอ่ สรา้ ง คา่ เสอ่ื มราคาโรงงานและอุปกรณ์ เป็นตน้

ซง่ึ กจิ การอาจลดตน้ ทุนรายการน้ีไดจ้ ากรายไดท้ ก่ี จิ การไดร้ บั จากผลพลอยไดท้ ไ่ี มร่ วมอยใู่ นรายไดค้ า่ กอ่ สรา้ ง เชน่ รายไดจ้ ากการขาย
วสั ดกุ อ่ สรา้ งทเ่ี หลอื หรอื จากการจาหน่ายโรงงานหรอื อปุ กรณ์เมอ่ื สน้ิ สุดสญั ญาก่อสรา้ ง เป็นตน้
• ตน้ ทุนทเ่ี กย่ี วกบั การกอ่ สรา้ งโดยทวั่ ไปทส่ี ามารถปันสว่ นใหก้ บั งานกอ่ สรา้ งตามสญั ญา เชน่ คา่ ประกนั ภยั คา่ โสหยุ้ การกอ่ สรา้ งและ
ตน้ ทนุ การกูย้ มื เป็นตน้
• ตน้ ทนุ อน่ื ทส่ี ามารถเรยี กเกบ็ จากผวู้ า่ จา้ งไดภ้ ายใตเ้ งอ่ื นไขของสญั ญาก่อสรา้ ง เชน่ ตน้ ทนุ การบรหิ ารทวั่ ไปและตน้ ทนุ ในการพฒั นาท่ี
กจิ การสามารถเรยี กเกบ็ จากผวู้ า่ จา้ งไดต้ ามเงอ่ื นไขทร่ี ะบไุ วใ้ นสญั ญา โดยทต่ี น้ ทุนการกอ่ สรา้ งนนั้ ใหร้ วมถึงตน้ ทนุ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั งาน
ก่อสรา้ งในชว่ งเวลาตงั้ แต่วนั ทก่ี จิ การแน่ใจวา่ จะไดร้ บั งานก่อสรา้ งไปจนกระทงั่ การกอ่ สรา้ งแลว้ เสรจ็ ตามสญั ญา

กิจการต้องมีการรบั ร้รู ายได้ค่าก่อสร้างตลอดช่วงเวลาหนึ่ง (over time) ท่ีปฏิบตั ิงาน โดยวดั ระดบั ความก้าวหน้าของภาระงาน
จากวิธีปัจจยั นาเข้า (input model) ซง่ึ เหมอื นกบั การรบั รรู้ ายไดต้ ามวธิ อี ตั ราสว่ นของงานทท่ี าเสรจ็ (percentage of completion)
ตวั อย่างเช่นการวดั โดยใช้ต้นทนุ ของปัจจยั นาเข้ามาเป็นเกณฑ์

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 49

3.2 การรบั รรู้ ายได้ประเภทอื่นๆ

ประเภทรายได้ แนวทางการรบั ร้รู ายได้

รายได้ดอกเบีย้ และเงินปันผล • ตามขอ้ กาหนดของมาตรฐานทางการเงนิ ให้มกี ารรบั ร้รู ายได้ดอกเบยี้ ตามเกณฑค์ งค้างด้วยวิธีอตั รา
ดอกเบีย้ ที่แท้จริง โดยกิจการสามารถคานวณรายได้ดอกเบยี้ โดยใช้อตั ราดอกเบยี้ ที่แท้จริงคณู กบั มลู ค่า
รายได้จากการให้เช่า ตามบญั ชีขนั้ ต้นของสินทรพั ยท์ างการเงิน เมอ่ื สนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ถกู พจิ ารณาว่ามกี ารด้อยค่าดา้ นเครดติ
อสงั หาริมทรพั ย์ ตอ้ งคานวณรายไดด้ อกเบย้ี โดยใชอ้ ตั ราดอกเบย้ี ทแ่ี ทจ้ รงิ และมลู ค่าตามบญั ชสี ุทธิ (มลู คา่ ตามบญั ชขี นั้ ตน้ หกั ดว้ ย
รายได้จากการให้บริการ ค่าเผ่อื ผลขาดทุนดา้ นเครดติ ทค่ี าดว่าจะเกดิ ขน้ึ ) ของสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ หากสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ดงั กล่าวไม่
อสงั หาริมทรพั ย์ ดอ้ ยคา่ ดา้ นเครดติ แลว้ กจิ การจะคานวณรายไดด้ อกเบย้ี บนมลู ค่าตามบญั ชขี นั้ ตน้ ดงั เดมิ

• ส่วนเงนิ ปันผลจากเงนิ ลงทุนถือเป็นรายได้เมอ่ื กิจการมสี ิทธิในการรบั เงินปันผล

รายไดค้ า่ เชา่ จากอสงั หารมิ ทรพั ยเ์ พ่อื การลงทุนให้รบั ร้ใู นกาไรหรือขาดทุนโดยวิธีเส้นตรงตลอดอายสุ ญั ญาเช่า
คา่ ใชจ้ า่ ยเรมิ่ แรกทเ่ี กดิ ขน้ึ เป็นการเฉพาะเพ่อื ใหเ้ กดิ สญั ญาเช่าถูกรบั รเู้ ป็นส่วนหน่งึ ของรายไดค้ ่าเช่าทงั้ สน้ิ ตามสญั ญา
ค่าเช่าท่ีอาจเกิดขึ้นรบั รเู้ ป็นรายได้ในรอบระยะเวลาบญั ชีซึ่งค่าเช่านัน้ เกิดขึ้น

รายไดจ้ ากการใหบ้ รกิ ารรบั รเู้ มอ่ื ลูกค้ามอี านาจควบคมุ ในบริการด้วยจานวนเงินท่ีสะท้อนถึงสิ่งตอบแทนที่
กิจการคาดว่าจะมีสิทธิได้รบั ซึ่งไม่รวมจานวนเงินที่เกบ็ แทนบคุ คลท่ีสาม รายไดท้ ร่ี บั รไู้ มร่ วมภาษมี ลู ค่าเพม่ิ
และแสดงสุทธจิ ากสว่ นลดการคา้ และส่วนลดตามปรมิ าณ โดยรายได้จากการให้บริการรบั ร้ตู ลอดช่วงเวลาหนึ่ง
(over time) เม่อื ได้ให้บริการแก่ลกู ค้าแล้ว

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 50