1.AISA_การวิเคราะห์งบการเงิน_present_2565_เฉลย

6.4 การทุจริตในการจดั ทางบการเงิน - แรงจงู ใจการทุจริตในงบการเงิน

การทุจริตในงบการเงินท่ีเกิดขนึ้ จริงมกั มสี าเหตมุ าจาก 3 สาเหตหุ ลกั ๆ ได้แก่
1. เงื่อนไขในการดาเนินธรุ กิจที่สนับสนุนให้เกิดการทุจริตงบการเงิน ไดแ้ ก่ การมคี วามกดดนั ทางเศรษฐกจิ อนั เป็นผล

จากการทก่ี จิ การมผี ลการดาเนินงานทล่ี ดลง กจิ การอยใู่ นอุตสาหกรรมทก่ี าลงั ประสบปัญหาทางธุรกจิ ลูกคา้ มคี วาม
ตอ้ งการในสนิ คา้ ลดลงอยา่ งมากสง่ ผลใหย้ อดขายของกจิ การลดลงอยา่ งต่อเน่ือง ความลม้ เหลวทางธรุ กจิ ของกิจการ ฯลฯ
2. โครงสร้างของกิจการหรอื ระบบการทางานท่ีเอือ้ ให้เกิดการทุจริต โดยปัจจยั ทส่ี นับสนุนใหเ้ กดิ การทุจรติ ในการจดั ทา
งบการเงนิ ไดแ้ ก่ กจิ การขาดกลไกการกากบั ดแู ลกจิ การทด่ี ี ไมม่ รี ะบบการควบคุมภายในหรอื ระบบควบคุมภายในไมม่ ี
ประสทิ ธภิ าพและประสทิ ธผิ ล กจิ การเปลย่ี นแปลงผสู้ อบบญั ชหี รอื เลอื กผสู้ อบบญั ชที ไ่ี มม่ ปี ระสบการณ์ ฯลฯ
3. ทางเลือกของนโยบาย ซง่ึ ปัจจยั น้ีเกดิ จากการทม่ี าตรฐานการรายงานทางการเงนิ ในปัจจุบนั เป็นลกั ษณะแบบหลกั การ
(principle based) โดยเปิดโอกาสใหผ้ บู้ รหิ ารสามารถใชด้ ลุ ยพนิ ิจในการเลอื ก (choice) วธิ ปี ฏบิ ตั ทิ างบญั ชใี หเ้ หมาะสมกบั
เหตุการณ์ทางเศรษฐกจิ แต่ในทางปฏิบตั ิกิจการอาจใช้ช่องว่างดงั กลา่ วเพ่อื การตกแต่งกาไรหรือไมก่ ไ็ ด้ ขนึ้ อย่กู บั
แรงกดดนั โอกาสและแรงจงู ใจต่างๆ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 151

6.4 การทุจริตในการจดั ทางบการเงิน - สญั ญาณเตือนภยั เกี่ยวกบั การทุจริต

สญั ญาณเตือนภยั จากกลไกการ สญั ญาณเตือนภยั จาก สญั ญาณเตือนจากพฤติกรรม สญั ญาณเตือนภยั จากข้อมูล

กากบั ดแู ล รปู แบบการจดั ตงั้ ธรุ กิจ ของผบู้ ริหาร ในรายงานการเงิน

• โครงสรา้ งของระบบควบคุมภายใน • บรษิ ทั ทเ่ี ตบิ โตอยา่ งรวดเรว็ ใน • การจดั ตงั้ หน่วยงานเพ่อื รบั ช่วง • อตั ราสว่ นทางการเงนิ ทส่ี าคญั
ขณะทบ่ี รษิ ทั อยใู่ นอุตสาหกรรม ใหข้ อ้ มลู ทข่ี ดั แยง้ กนั เอง เชน่
ทไ่ี มเ่ พยี งพอและไมม่ ปี ระสทิ ธผิ ล ทม่ี กี ารแขง่ ขนั สงู และภาวะ ผลประโยชน์ (nominee) หรอื
• ไมไ่ ดม้ กี ารกาหนดขอบเขตอานาจ อุตสาหกรรมอยใู่ นชว่ งชะลอตวั กจิ การมอี ตั ราการเตบิ โตของ
ขายสนิ ทรพั ยข์ องตนเองใหแ้ ก่ ยอดขายสงู แตอ่ ตั รากาไรสทุ ธิ
หน้าทแ่ี ละความรบั ผดิ ชอบไวอ้ ยา่ ง กลบั ลดลงอยา่ งต่อเน่อื ง
กจิ การในราคาทส่ี งู เกนิ ความเป็น • กจิ การมกี าไรจานวนมากจาก
ชดั เจนและเป็นลายลกั ษณ์อกั ษร
• การกาหนดเป้าหมายหรอื นโยบาย จรงิ รายการทไ่ี มไ่ ดเ้ กดิ ขน้ึ
• การใชข้ อ้ มลู ภายใน (insider บอ่ ยครงั้
ทไ่ี มส่ ามารถบรรลุได้ • ผสู้ อบบญั ชไี มแ่ สดงความเหน็
trading) เพ่อื ใหไ้ ดร้ บั ประโยชน์ ตอ่ งบการเงนิ หรอื แสดง

จากการซอ้ื ขายหนุ้ ของบรษิ ทั ความเหน็ แบบมเี งอ่ื นไข หรอื
• การนาเงนิ หรอื สนิ ทรพั ยข์ อง แสดงความเหน็ วา่ งบการเงนิ
ไมถ่ ูกตอ้ ง
บรษิ ทั ไปหาประโยชน์สว่ นตวั

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 152

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. หากในงบแสดงฐานะการเงนิ ณ 31 ธนั วาคม กจิ การมยี อดลกู หน้ีการคา้ 20 บาท ยอดเจา้ หน้ีการคา้
10 บาท โดยในงบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ มยี อดขายสาหรบั ปี 200 บาท และตน้ ทุนขาย 150 บาท
จงคานวณหา “ระยะเวลาในการจดั เกบ็ หน้ี” (กาหนดให้ 1 ปีมี 365 วนั )
1) 18.25 วนั
2) 24.33 วนั
3) 36.50 วนั
4) 48.67 วนั

เฉลย 3

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 153

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. เฉลย 3

“ระยะเวลาในการจดั เกบ็ หน้ี” (กาหนดให้ 1 ปีมี 365 วนั )

ใหห้ าอตั ราหมนุ ของสนิ คา้ คงเหลอื กอ่ น = ขายเชอ่ื (ขาย) / ลกู หน้ีการคา้ ถวั เฉลย่ี
= 200 / 20
= 10 รอบตอ่ ปี

ระยะเวลาในการจดั เกบ็ หน้ี = 365 / 10
= 36.5 วนั

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 154

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. จากสว่ นหน่ึงของงบกาไรขาดทุน จงคานวณหา “ความสามารถในการจา่ ยดอกเบย้ี ”

กาไรขนั้ ตน้ 50 บาท

หกั คา่ ใชจ้ า่ ยในการขายและบรหิ าร 20 บาท

กาไรกอ่ นดอกเบย้ี และภาษอี ากร 30 บาท

หกั ดอกเบย้ี จา่ ย 10 บาท

กาไรกอ่ นภาษอี ากร 20 บาท

หกั ภาษอี ากร 6 บาท

กาไรสทุ ธิ 14 บาท

1) 2 เทา่

2) 3 เทา่

3) 4 เทา่

4) 5 เทา่ เฉลย 2

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 155

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท = 30 / 10
= 3 เทา่
2. เฉลย 2

ความสามารถในการจา่ ยดอกเบย้ี
ใหน้ ากาไรกอ่ นจา่ ยดอกเบย้ี คอื EBIT / ดอกเบย้ี จา่ ย

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 156

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. ณ วนั ท่ี 31 ธนั วาคม 2557 กจิ การมเี งนิ สด 100,000 บาท เงนิ ลงทนุ ระยะสนั้ 10,000 บาท ลกู หน้ีและ
ตวั ๋ เงนิ รบั 400,000 บาท นอกจากนนั้ อตั ราสว่ นทุนหมนุ เวยี นเรว็ (quick ratio) เทา่ กบั 1.5 ซง่ึ คดิ เป็น
0.75 เทา่ ของอตั ราทุนหมนุ เวยี น (current ratio) อตั ราสว่ นหน้สี นิ หมนุ เวยี นต่อสนิ ทรพั ยร์ วม (current
liabilities to total assets) เทา่ กบั 0.17 และมสี ว่ นของผถู้ อื หนุ้ เทา่ กบั 1,200,000 บาท กจิ การมี
สนิ ทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวยี น และหน้สี นิ ไมห่ มนุ เวยี นเทา่ กบั เทา่ ใด ณ 31 ธนั วาคม 2557

สนิ ทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวยี น (บาท) หน้สี นิ ไมห่ มนุ เวยี น (บาท)
1) 680,000 340,000
2) 1,320,000 800,000
3) 1,320,000 460,000
4) 2,000,000 1,800,000

เฉลย 3

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 157

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. เฉลย 3

Quick Ratio (1.5) = เงนิ สด (100,000) + เงนิ ลงทุนระยะสนั้ (10,000)
หน้ีสนิ หมนุ เวยี น + ลกู หน้แี ละตวั ๋ เงนิ รบั (400,000) / หน้สี นิ หมนุ เวยี น

= 340,000 บาท

Current Ratio (1.5 / 0.75 = 2) = สนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี น / หน้สี นิ หมนุ เวยี น (340,000)
สนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี น = 680,000 บาท

Current Liabilities to Assets) (0.17) = หน้สี นิ หมนุ เวยี น (340,000) / สนิ ทรพั ยร์ วม

สนิ ทรพั ยร์ วม = 2,000,000 บาท

สนิ ทรพั ยร์ วม (2,000,000) = สนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี น (680,000) + สนิ ทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวยี น
สนิ ทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวยี น = 1,320,000 บาท

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 158

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. ถา้ อตั ราสว่ นทุนหมนุ เวยี น (current ratio) มากกวา่ 1 แลว้ ขอ้ ใดตอ่ ไปน้ี เป็นจรงิ มากทส่ี ดุ

1) อตั ราสว่ นทนุ หมนุ เวยี นเรว็ (quick ratio) น้อยกวา่ 1
2) อตั ราสว่ นทนุ หมนุ เวยี นเรว็ มากกวา่ หรอื เทา่ กบั อตั ราสว่ นเงนิ สด (cash ratio)
3) กจิ การมสี ภาพคลอ่ งทด่ี สี ามารถจา่ ยชาระหน้เี มอ่ื ทวงถาม
4) อตั ราสว่ นเงนิ สด (cash ratio) น้อยกวา่ 1

เฉลย 2

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 159

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. เฉลย 2

จากโจทยก์ าหนดใหค้ า่ อตั ราสว่ นทนุ หมนุ เวยี นมคี า่ มากกวา่ 1 นนั้ หมายความวา่ สนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นจะ
มคี า่ มากกวา่ หน้สี นิ หมนุ เวยี น
ขอ้ 1. ผดิ เน่อื งจากอตั ราสว่ นทนุ หมนุ เวยี นเรว็ น้อยกวา่ อตั ราสว่ นทนุ หมนุ เวยี นแตไ่ มจ่ าเป็นตอ้ งน้อย

กวา่ 1
ขอ้ 2. ถกู เน่อื งจาก อตั ราสว่ นทนุ หมนุ เวยี นเรว็ รวมเอาลกู หน้แี ละตวั ๋ เงนิ รบั ในขณะทอ่ี ตั ราสว่ นเงนิ สด

ไมน่ บั รวมรายการดงั กลา่ ว
ขอ้ 3. ผดิ กจิ การอาจมสี ภาพคลอ่ งต่ากไ็ ด้ หากสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นมอี งคป์ ระกอบของสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี น

ทม่ี สี ภาพคลอ่ งต่าไวเ้ ป็นจานวนมาก เชน่ สนิ คา้ คงเหลอื
ขอ้ 4. ผดิ อตั ราสว่ นน้จี ะน้อยกวา่ อตั ราสว่ นทนุ หมนุ เวยี น แตไ่ มจ่ าเป็นตอ้ งน้อยกวา่ 1

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 160

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

5. กจิ การมยี อดขายสาหรบั ปีน้ี 2,000,000 บาท และมรี บั คนื สนิ คา้ และสว่ นลดจ่าย 40,000 บาท และมลี ูกหน้ี
ตนั งวดและปลายงวด เทา่ กบั 250,000 บาท และ 320,000 บาท ตามลาดบั ใหค้ านวณหาระยะเวลาเกบ็ หน้ี
สาหรบั ปีน้ี
1) 50 วนั
2) 52 วนั
3) 54 วนั
4) 56 วนั

เฉลย 3

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 161

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

5. เฉลย 3

“ระยะเวลาในการจดั เกบ็ หน้ี” (กาหนดให้ 1 ปีมี 365 วนั )

ใหห้ าอตั ราหมนุ ของสนิ คา้ คงเหลอื กอ่ น = ขายเชอ่ื (ขาย) / ลกู หน้ีการคา้ ถวั เฉลย่ี
= (2,000,000 – 40,000) / (250,000 + 320,000 / 2)
= 6.88 รอบตอ่ ปี

ระยะเวลาในการจดั เกบ็ หน้ี = 365 / 6.88
= 53.05 วนั หรอื 54 วนั

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 162

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

6. เมอ่ื พจิ ารณาอตั ราผลตอบแทนของผถู้ อื หนุ้ สามญั แลว้ (return on common equity) กจิ การสามารถนาเอา
แนวคดิ ระบบ Dupont มาใชไ้ ด้ สมมตวิ า่ ถา้ กจิ การมอี ตั รากาไรสทุ ธิ (net profit margin ) เทา่ กบั 8% และมี
อตั ราการหมนุ เวยี นของสนิ ทรพั ยร์ วม (total assets turnover) เทา่ กบั 1.5 เทา่ กจิ การตอ้ งดารงสดั สว่ น
ของผถู้ อื หนุ้ สามญั ตอ่ สนิ ทรพั ยร์ วม (common equity to total assets) เทา่ ใด จงึ จะทาใหก้ จิ การสามารถ
สรา้ งอตั ราผลตอบแทนตอ่ ผถู้ อื หนุ้ สามญั ไดเ้ ทา่ กบั 20%

1) 0.60
2) 1.00
3) 1.20
4) 1.67

เฉลย 1

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 163

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

6. เฉลย 1

ROE = (กาไรสทุ ธิ / ขาย) x (ขาย / สนิ ทรพั ยร์ วม) x (สนิ ทรพั ยร์ วม / สว่ นของผถู้ อื หนุ้ )
= อตั รากาไรสทุ ธิ x อตั ราหมนุ ของสนิ ทรพั ย์ x อตั ราทวคี ณู ของสว่ นของผถู้ อื หนุ้

0.20 = 0.08 x 1.5 x Multiplier

Multiplier = 1.67

อตั ราทวคี ณู ของสว่ นของผถู้ อื หนุ้ = สนิ ทรพั ยร์ วม / สว่ นของผถู้ อื หนุ้
สดั สว่ นของผถู้ อื หนุ้ สามญั ต่อสนิ ทรพั ยร์ วม (common equity to total assets) = 1 / 1.67

= 0.60

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 164

บทที่ 7

สินค้าคงเหลือ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 165

วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้

1. อธบิ ายความหมายและความสาคญั ของการวเิ คราะหส์ นิ คา้ คงเหลอื
2. ระบุการจดั ประเภทรายการสนิ คา้ คงเหลอื และตน้ ทุนของสนิ คา้ คงเหลอื
3. คานวณยอดสนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวด และตน้ ทุนสนิ คา้ ขายโดยใชท้ างเลอื กวธิ กี ารคานวณตา่ ง ๆ เชน่ วธิ เี ขา้ กอ่ นออกกอ่ น

(FIFO) วธิ ถี วั เฉลย่ี ถ่วงน้าหนกั (weighted average cost: WAC) และวธิ รี าคาเจาะจง (specific Identification Cost: SIC)
4. อธบิ ายความสมั พนั ธข์ องขอ้ มลู สนิ คา้ คงเหลอื และตน้ ทนุ ขายในแต่ละทางเลอื กวธิ คี านวณ เมอ่ื ระดบั ตน้ ทุนคงท่ี และเมอ่ื

ระดบั ตน้ ทุนเปลย่ี นแปลงไป
5. เปรยี บเทยี บและอธบิ ายถงึ ผลกระทบจากวธิ กี ารบญั ชที แ่ี ตกตา่ งกนั ต่อตน้ ทุนสนิ คา้ ขายและยอดสนิ คา้ คงเหลอื
6. อธบิ ายผลกระทบของทางเลอื กในการบญั ชสี นิ คา้ คงเหลอื ของกจิ การทม่ี ตี อ่ กาไร กระแสเงนิ สด และเงนิ ทนุ ดาเนินงาน

รวมถงึ อตั ราสว่ นความสามารถในการทากาไร สภาพคลอ่ งทางการเงนิ และความสามารถในการจา่ ยชาระหน้ี
7. อธบิ ายผลกระทบของขอ้ ผดิ พลาดเกย่ี วกบั การบนั ทกึ สนิ คา้ คงเหลอื ทม่ี ตี อ่ งบการเงนิ และอตั ราสว่ นทางการเงนิ
8. อธบิ ายการรายงานสนิ คา้ คงเหลอื ในงบการเงนิ และการใชห้ ลกั การราคาทุนหรอื มลู คา่ สทุ ธทิ จ่ี ะไดร้ บั

(Net Realizable Value) แลว้ แต่อยา่ งใดจะต่ากวา่

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 166

Key Content

สินค้าคงเหลือและ 7.1 บทท่ี 7 การวดั มลู ค่าและการบนั ทึก
ต้นทุนของสินค้า รายการสินค้าคงเหลือ
สินค้าคงเหลือ
คงเหลือ 7.2

7.3
การนาเสนอและเปิ ดเผยข้อมูล
เก่ียวกบั สินค้าคงเหลือ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 167

7.1 ความหมายของสินค้าคงเหลือ

• สนิ คา้ คงเหลอื เป็นสนิ ทรพั ยห์ มุนเวยี นทส่ี าคญั มากรายการหน่ึงในสนิ ทรพั ยท์ งั้ หมดของกจิ การ ดงั นนั้ การวดั มลู ค่าและแสดง
รายการสินค้าคงเหลือในงบการเงินจึงมีผลกระทบท่ีสาคญั ต่อการแสดงฐานะการเงินและผลการดาเนินงานของกิจการ

• มาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 2 เร่อื ง สนิ คา้ คงเหลอื ไดใ้ หค้ วามหมายของสนิ คา้ คงเหลอื ไวว้ า่ หมายถงึ สนิ ทรพั ยอ์ นั มลี กั ษณะใด
ลกั ษณะหน่ึงดงั ตอ่ ไปน้ี
1) ถือไว้เพื่อขายตามลกั ษณะการประกอบธรุ กิจตามปกติของกิจการ
2) อย่ใู นระหว่างกระบวนการผลิตเพื่อให้เป็ นสินค้าสาเรจ็ รปู เพื่อขาย
3) อย่ใู นรปู ของวตั ถดุ ิบ หรือวสั ดทุ ี่มีไว้เพื่อใช้ในกระบวนการผลิตสินค้าหรือให้บริการ

• สนิ คา้ คงเหลอื จงึ ประกอบดว้ ย
1) สนิ คา้ ทซ่ี อ้ื มาและถอื ไวเ้ พอ่ื ขายต่อ เชน่ สนิ คา้ ทผ่ี คู้ า้ ปลกี ซอ้ื มาและถอื ไวเ้ พอ่ื ขายต่อ หรอื ท่ดี นิ อาคารและอสงั หารมิ ทรพั ยท์ ่ี
ถอื ไวเ้ พอ่ื ขายต่อ
2) สนิ คา้ สาเรจ็ รปู ทผ่ี ลติ หรอื สนิ คา้ ระหวา่ งผลติ โดยกจิ การ วตั ถุดบิ หรอื วสั ดทุ ถ่ี อื ไวเ้ พอ่ื รอทจ่ี ะใชใ้ นกระบวนการผลติ
3) ตน้ ทนุ ทเ่ี กดิ ขน้ึ ในการทาใหเ้ สรจ็ สน้ิ ตามสญั ญาทท่ี ากบั ลกู คา้ ทไ่ี มก่ ่อใหเ้ กดิ สนิ คา้ คงเหลอื ท่ตี อ้ งบนั ทกึ ตามมาตรฐานการ
รายงานทางการเงนิ ฉบบั ท่ี 15 เร่อื ง รายไดจ้ ากสญั ญาทท่ี ากบั ลกู คา้

• มาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 2 เร่อื ง สนิ คา้ คงเหลอื กาหนดวา่ สินค้าคงเหลือต้องวดั มลู ค่าด้วยราคาทนุ หรอื มลู ค่าสทุ ธิที่จะ
ได้รบั แล้วแต่มลู ค่าใดจะตา่ กว่า

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 168

7.1 ความสมั พนั ธร์ ะหว่างสินค้าคงเหลือและต้นทุนขาย

• สนิ คา้ คงเหลอื จะแสดงเป็นสนิ ทรพั ยร์ ายการหน่งึ ในงบแสดงฐานะการเงนิ เมอ่ื กจิ การมกี ารขายสนิ คา้ คงเหลอื ออกไปก็จะโอนต้นทุนของสินค้า
คงเหลือออกไปเป็นต้นทุนขายในงบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ โดยต้นทุนขายจะเป็นรายการค่าใช้จ่ายท่ีนาไปหกั จากยอดขายในงบกาไร
ขาดทุนเบด็ เสรจ็

• ยอดของสนิ คา้ คงเหลอื จะถูกระทบดว้ ยเหตุการณ์ 2 ประการ ไดแ้ ก่ การซื้อหรือผลิตสินค้าคงเหลือ และการขายสินค้าคงเหลือ ความสมั พนั ธ์
ระหว่างยอดซอ้ื ตน้ ทนุ ขาย สนิ คา้ คงเหลอื ตน้ งวดและสนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวด สามารถแสดงไดด้ งั ต่อไปน้ี
ต้นทุนขาย (cost of goods sold) = สินค้าคงเหลือต้นงวด (beginning inventory) + การซื้อหรือผลิตสินค้า (purchase or production)
- สินค้าคงเหลือปลายงวด (ending inventory)
หรอื
สินค้าคงเหลือปลายงวด = สินค้าคงเหลือต้นงวด + การซื้อหรือผลิตสินค้า-ต้นทุนขาย
หรอื
ต้นทุนขาย + สินค้าคงเหลือปลายงวด = สินค้าคงเหลือต้นงวด + การซื้อหรือผลิตสินค้า

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 169

7.2 วิธีการบญั ชีเก่ียวกบั สินค้าคงเหลือ

• วธิ กี ารบนั ทกึ สนิ คา้ คงเหลอื แบบต่อเน่อื ง (perpetual inventory method) วิธีนี้กิจการจะมีการบนั ทึกรายการรบั -จา่ ยสินค้า ไว้ในบญั ชี
ทกุ รายการ และมีบญั ชีคมุ สินค้าแต่ละประเภทเพอ่ื บนั ทึกปริมาณและราคาทุนของสินค้าท่ีรบั -จ่าย และคงเหลือทาให้สามารถ
ทราบต้นทนุ ขายและสินค้าคงเหลือทกุ ขณะ

• วธิ บี นั ทกึ สนิ คา้ คงเหลอื แบบสน้ิ งวด (periodic inventory method) วิธีนี้กิจการจะไม่บนั ทึกรายการรบั -จ่ายสินคา้ ไว้ในบญั ชีทุกรายการ
แต่จะมีการตรวจนับและตีราคาสินค้าคงเหลือ ณ วนั สิ้นงวดบญั ชีแล้วคานวณต้นทุนขาย

• มาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 2 เรอ่ื ง สนิ คา้ คงเหลอื ไดก้ าหนดไวด้ งั น้ี
1) ต้นทุนสินค้าคงเหลือของแต่ละรายการ ซ่ึงโดยปกติไม่อาจสบั เปลี่ยนกนั ได้และเป็นสินค้าหรอื บริการท่ีผลิตขึน้ และแยก
ต่างหากไว้สาหรบั โครงการใดโครงการหนึ่งโดยเฉพาะ ต้องมีการคานวณโดยใช้วิธีราคาเจาะจงสาหรบั ต้นทุนของแต่ละ
รายการ
2) นอกเหนอื จากน้ี ให้คานวณมูลค่าสินค้าคงเหลือโดยวิธีเข้าก่อนออกก่อนหรอื วิธีเฉล่ียถว่ งน้าหนัก ซง่ึ กจิ การต้องใช้วิธีการ
คานวณต้นทุนด้วยวิธีเดียวกบั สินค้าคงเหลือทกุ ชนิดท่ีมีลกั ษณะและการใช้คล้ายคลงึ กนั สาหรบั สนิ คา้ คงเหลอื ทม่ี ลี กั ษณะ
แตกต่างกนั จะใชว้ ธิ กี ารคานวณตน้ ทนุ ทแ่ี ตกตา่ งกนั ไดต้ ามความเหมาะสม

• มาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 2 เรอ่ื ง สนิ คา้ คงเหลอื กาหนดไมใ่ ห้ใช้วิธีเข้าหลงั ออกก่อน (LIFO) ในการประเมนิ ตน้ ทนุ สนิ คา้ คงเหลอื

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 170

7.2 วิธีราคาเจาะจง

• วธิ รี าคาเจาะจง เป็นวธิ กี ารบนั ทกึ ต้นทนุ ที่เจาะจงได้ในสินค้าคงเหลือเฉพาะตวั แต่ละรายการ กลา่ วคอื ถา้ สนิ คา้ คงเหลอื สามารถ
แยกออกไดโ้ ดยชดั แจง้ วา่ สินค้ารายการใดซื้อมาหรือผลิตขึน้ มาเมื่อใดและในราคาเท่าใด กใ็ ห้ตีราคาสินค้าคงเหลือตาม
ราคาที่แท้จริงของแต่ละรายการท่ีคงเหลืออยนู่ ัน้ ถา้ สนิ คา้ คงเหลอื ในวนั สุดทา้ ยของรอบระยะเวลาบญั ชมี อี ยจู่ านวน 100 หน่วย
และสามารถเจาะจงลงไปไดอ้ ยา่ งชดั เจนวา่ เป็นสนิ คา้ ทซ่ี อ้ื มาในครงั้ ท่ี 5 และครงั้ ท่ี 6 ครงั้ ละ 50 หน่วย ตน้ ทุนสนิ คา้ คงเหลอื ในวนั
สุดทา้ ยของรอบระยะเวลาบญั ชจี ะมรี าคารวม 250 บาท ซึ่งคานวณได้ดงั ต่อไปนี้
- ซอ้ื มาครงั้ ท่ี 5 จานวน 50 หน่วย ราคาหน่วยละ 2 บาท ดงั นนั้ ตน้ ทนุ ของสนิ คา้ ทซ่ี อ้ื มาเทา่ กบั 100 บาท (50x2)
- ซอ้ื มาครงั้ ท่ี 6 จานวน 50 หน่วย ราคาหน่วยละ 3 บาท ดงั นนั้ ตน้ ทุนของสนิ คา้ ทซ่ี ่อื มาเทา่ กบั 150 บาท (50 x3)
ดงั นัน้ ต้นทนุ ของสินค้าท่ีซื้อมา ณ สิ้นงวด เท่ากบั 250 บาท (100+150)

• วธิ นี ้ีจงึ มคี วามเหมาะสมกบั สินค้าท่ีซือ้ มาหรอื ผลิตขึน้ เฉพาะเพื่อโครงการใดโครงการหนึ่งเป็ นการเฉพาะ หรอื กบั ธรุ กิจที่มี
สินค้าจานวนไม่มาก หรือมีลกั ษณะพิเศษที่สามารถแยกได้อยา่ งชดั เจน โดยไมป่ ะปนกบั สนิ คา้ คงเหลอื ชน้ิ อ่นื ๆ เชน่
เคร่อื งจกั ร อุปกรณ์และเพชรพลอย เป็นตน้ กจิ การมกั จะบนั ทึกราคาทนุ ของสินค้าแต่ละชิ้นแยกไว้ต่างหาก เม่ือขายสินค้าชิ้น
ใดออกไปจะสามารถระบรุ าคาทนุ ของสินค้าชิ้นนัน้ ซ่ึงทาให้งา่ ยต่อการคานวณต้นทนุ ขาย

• การบนั ทกึ ตน้ ทุนตามวธิ เี ฉพาะเจาะจงจะไมเ่ หมาะสมหากสนิ คา้ คงเหลอื มรี ายการจานวนมาก และโดยปกตมิ ลี กั ษณะเหมอื นกนั และ
สามารถสบั เปลย่ี นกนั ได้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 171

7.2 วิธีเข้าก่อนออกก่อน

• วธิ เี ขา้ กอ่ นออกกอ่ น (FIFO) มขี อ้ สมมตวิ า่ สินค้าคงเหลือรายการท่ีซื้อมาหรอื ผลิตขึ้นมาก่อนจะขายออกไป
ก่อน จงึ เป็นผลให้รายการสินค้าคงเหลือท่ีเหลืออยู่ ณ วนั สิ้นงวด เป็นสินค้าที่ซื้อมาหรอื ผลิตขึ้นในครงั้
หลงั สดุ ดงั นนั้ ต้นทุนสินค้าขายจะคานวณได้จากราคาของสินค้าคงเหลือที่ซื้อมา หรอื ผลิตขึน้ มาครงั้ แรก
และครงั้ ต่อๆ ไปตามลาดบั สว่ นต้นทนุ สินค้าคงเหลือจะคานวณได้จากราคาของสินค้าคงเหลือท่ีซื้อมา
หรอื ผลิตขึน้ มาครงั้ หลงั สดุ ไต่ขึน้ มาตามลาดบั

• กจิ การท่ีมีสินค้าคงเหลือประเภทที่ล้าสมยั หรอื เน่าเสียง่ายถ้าเกบ็ ไว้นาน ควรเลือกใช้วิธีนี้ เพราะลกั ษณะ
การจาหน่ายสินค้า หรือ Flow of Goods จะเป็นไปตามวิธีการคานวณต้นทุนของสินค้าคงเหลือและ
ต้นทุนขาย หรือ Flow of Costs

• วธิ นี ้จี ะใช้ได้กบั กิจการที่มีการบนั ทึกบญั ชีสินค้าคงเหลือทงั้ แบบ Perpetual และ Periodic และนยิ มใช้
ในทางปฏบิ ตั เิ พราะสามารถคดิ ตน้ ทุนของสนิ คา้ คงเหลอื ไดใ้ กลเ้ คยี งความเป็นจรงิ ไมว่ า่ ราคาของสนิ คา้ จะเพม่ิ ขน้ึ
หรอื ลดลง เพราะสินค้าคงเหลือในวนั สดุ ท้ายของรอบระยะเวลาบญั ชีจะมีความใกล้เคียงกบั ราคาตลาดใน
ขณะนัน้ มากท่ีสดุ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 172

7.2 วิธีเข้าหลงั ออกก่อน

• วธิ เี ขา้ หลงั ออกกอ่ น (LIFO) มขี อ้ สมมตวิ า่ สินค้าคงเหลือที่ซื้อมาหรือผลิตขึน้ มาครงั้ หลงั สดุ ท้ายจะถกู ขายออกไปก่อน เป็นผลให้
สินค้าท่ีคงเหลืออยู่ ณ วนั สิ้นงวด เป็นสินค้าที่ถกู ซื้อมาหรือผลิตขึน้ มาในครงั้ แรกๆ ดงั นนั้ ต้นทุนขายสินค้าจะคานวณได้จาก
ราคาของสินค้าคงเหลอื ที่ถกู ซือ้ มาหรอื ผลิตขึน้ มาครงั้ หลงั สดุ และไต่ลาดบั ขนึ้ มาตามลาดบั ต้นทนุ สินค้าคงเหลือจะคานวณ
จากราคาของสินค้าคงเหลือที่ซื้อมาหรอื ผลิตขึน้ ครงั้ แรกๆ

• กจิ การทม่ี สี นิ คา้ คงเหลอื ประเภทเหลา้ ควรเลอื กใชว้ ธิ นี ้ี เพราะเหลา้ เป็นสนิ คา้ ทย่ี ง่ิ เกบ็ ไวน้ านกจ็ ะยง่ิ มรี าคาทส่ี งู ขน้ึ เพราะผบู้ รโิ ภคมคี วาม
เชอ่ื วา่ รสชาตขิ องเหลา้ จะดขี น้ึ ประกอบกบั ลกั ษณะการจาหน่าย หรอื Flow of Goods จะเป็นไปตาม Flow of Costs ในการคานวณตน้ ทนุ
สนิ คา้ ดว้ ยเพราะกจิ การจะมกี ารจดั เรยี งสนิ คา้ ทซ่ี อ้ื มาหรอื ผลติ ขน้ึ มาครงั้ หลงั ๆ ไวด้ า้ นนอกหรอื จดั เรยี งตอ่ จากสนิ คา้ คงเหลอื ทม่ี ไี วก้ ่อน
หน้าน้แี ลว้ โดยไมต่ อ้ งเคลอ่ื นยา้ ยสนิ คา้ นนั้ ออกมากอ่ น ซง่ึ จะทาใหง้ า่ ยต่อการจดั เรยี งและการขนสง่ สนิ คา้ เพ่อื ไปจดั จาหน่าย

• วธิ ี LIFO น้ี สามารถใช้ได้กบั การบนั ทึกสินค้าคงเหลือแบบ Periodic และแบบ Perpetual แต่ผลการคานวณจะไมเ่ ทา่ กนั โดย
ต้นทุนสินค้าคงเหลือจะไม่เป็นตามราคาตลาด ณ ขณะนัน้ ถ้าระดบั ราคาสินค้ามีการเปลี่ยนแปลงอย่างมาก กลา่ วคอื ถา้ ราคา
ตลาดของสนิ คา้ มแี นวโน้มเพม่ิ สงู ขน้ึ เรอ่ื ยๆ ตน้ ทนุ ขายกจ็ ะมมี ลู คา่ สงู ทาใหก้ าไรลดลงและสนิ คา้ คงเหลอื จะมรี าคาต่า ในทางตรงขา้ ม ถา้
ราคาตลาดของสนิ คา้ มแี นวโน้มลดลงเรอ่ื ยๆ ตน้ ทนุ ขายกจ็ ะมรี าคาต่า ทาใหก้ าไรเพม่ิ ขน้ึ และสนิ คา้ คงเหลอื จะมรี าคาสงู กวา่ ปกติ

• มาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ที่ 2 เรอ่ื ง สินค้าคงเหลือ ไม่ระบใุ ห้ใช้วิธีนี้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 173

7.2 วิธีถวั เฉลี่ยถว่ งน้าหนัก

• วธิ ถี วั เฉลย่ี ถ่วงน้าหนกั หรอื เรยี กไดอ้ กี อยา่ งหน่งึ วา่ วธิ ตี น้ ทุนถวั เฉลย่ี ถ่วงน้าหนกั เป็นวิธีท่ีต้นทุนสินค้าคงเหลือแต่ละรายการจะมีการกาหนด
จากการถวั เฉลี่ยต้นทุนของสินค้าท่ีคล้ายคลึงกนั ณ วนั ต้นงวดกบั ต้นทุนของสินค้าท่ีคล้ายคลึงกนั ท่ีซื้อมาหรือผลิตขึ้นในระหว่างงวด
ซง่ึ วิธีการคานวณต้นทุนถวั เฉล่ียอาจคานวณเป็นงวดๆ ไป (periodic) หรอื มกี ารคานวณตน้ ทุนทุกครงั้ ทไ่ี ดร้ บั สนิ ค้ากไ็ ด้ หรอื ทเ่ี รยี กวา่ วิธีถวั
เฉลี่ยเคล่ือนที่ (perpetual) ทงั้ น้ี ขน้ึ อยกู่ บั สถานการณ์ของกจิ การ

• วธิ ตี น้ ทนุ ถวั เฉลย่ี ถ่วงน้าหนกั สาหรบั กจิ การทม่ี กี ารบนั ทกึ สนิ คา้ คงเหลอื เมอ่ื สน้ิ งวด (periodic) จะคานวณโดยนาปริมาณสินค้าคงเหลือทงั้ หมด
ท่ีมีอย่เู มอ่ื ตอนต้นงวดและที่ซื้อมา หรือผลิตขึ้นมาระหว่างงวดไปหารต้นทนุ สินค้าท่ีมอี ย่ทู งั้ หมด กจ็ ะไดต้ น้ ทุนถวั เฉลย่ี ต่อหน่วยไปใชใ้ น
การคานวณตน้ ทุนสนิ คา้ คงเหลอื และตน้ ทุนขายเมอ่ื ตอนสน้ิ งวด การคานวณตน้ ทนุ ถวั เฉลย่ี ต่อหน่วยตามวธิ นี ้ีได้มีการนาปริมาณสินค้ามาเป็น
ตวั ถว่ งน้าหนัก เพราะในการซอ้ื หรอื ผลติ สนิ คา้ แต่ละครงั้ มกั จะมรี าคาและปรมิ าณทแ่ี ตกต่างกนั อยา่ งไรกต็ าม ถา้ ราคาสินค้ามีการเปลี่ยนแปลง
มาก ต้นทนุ ถวั เฉล่ียต่อหน่วยท่ีคานวณได้กจ็ ะมคี วามแตกต่างจากราคาตลาดมากขึ้นตามไปด้วย ต้นทุนสินค้าคงเหลือจะสงู หรือตา่ กว่า
ราคาตลาดมากหรือไม่นัน้ ขึ้นอยู่กบั ว่ามีสินค้าคงเหลือ ณ ต้นงวด เป็นจานวนมากหรอื น้อย ซึ่งถอื ว่าเป็นจดุ บกพร่องของวิธีนี้

• วธิ ถี วั เฉลย่ี เคลอ่ื นท่ี หรอื ทเ่ี รยี กว่าตน้ ทนุ ถวั เฉลย่ี เคล่อื นทส่ี าหรบั กจิ การทบ่ี นั ทกึ สนิ คา้ คงเหลอื แบบต่อเน่ือง (perpetual) จะคานวณเหมอื นกบั วธิ ี
ตน้ ทนุ ถวั เฉลย่ี ถ่วงน้าหนกั แบบ Periodic ตามทก่ี ลา่ วมาแลว้ แต่จะมกี ารคานวณต้นทนุ ถวั เฉลี่ยทกุ ครงั้ ท่ีมีการซื้อหรือผลิตสินค้า และ
นามาใช้ในการคานวณต้นทนุ ขายของสินค้าท่ีขายออกไปทกุ ครงั้ ซ่ึงจะใช้ต้นทุนถวั เฉล่ียต่อหน่วยท่ีคานวณได้จนกว่าจะมีการซื้อ หรอื
ผลิตสินค้าเพิ่มติม จึงจะใช้ต้นทนุ ถวั เฉล่ียที่มีการคานวณใหม่

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 174

7.3 การวดั มลู ค่าสินค้าคงเหลือด้วยราคาทนุ หรือมลู ค่าสทุ ธิท่ีจะได้รบั
แล้วแต่มลู ค่าใดจะตา่ กว่า

• มาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 2 เรอ่ื ง สนิ คา้ คงเหลอื ระบวุ ่าสินค้าคงเหลือต้องวดั มลู ค่าด้วยราคาทุนหรือมูลค่าสทุ ธิท่ีจะได้รบั แล้วแต่มูลค่าใด
จะตา่ กว่า

• มาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 2 ไดใ้ หค้ านยิ ามของมลู ค่าสทุ ธทิ จ่ี ะไดร้ บั (net realizable value) วา่ หมายถงึ ราคาโดยประมาณท่ีคาดว่าจะขายได้
ตามลกั ษณะการประกอบธรุ กิจตามปกติและหกั ด้วยประมาณการต้นทุนในการผลิตสินค้านัน้ ให้เสรจ็ และต้นทนุ อนั จาเป็ นต้องจ่ายไป
เพื่อให้สามารถขายสินค้านัน้ ได้ ตน้ ทุนของสนิ คา้ คงเหลอื อาจจะไมไ่ ดร้ บั คนื ถ้าสนิ คา้ คงเหลอื เหล่านนั้ เกดิ ความเสยี หายหรอื เกดิ ความลา้ สมยั
บางสว่ นหรอื ทงั้ หมด หรอื ราคาขายลดลง และหากตน้ ทนุ ในการทาต่อใหเ้ สรจ็ หรอื ประมาณการตน้ ทุนทเ่ี กดิ ขน้ึ เพ่อื ทาใหส้ นิ คา้ ขายไดเ้ พมิ่ ขน้ึ การตี
ราคาสินค้าคงเหลือลดลงจากราคาทุนให้เท่ากบั มลู ค่าสทุ ธิท่ีจะได้รบั สอดคล้องกบั แนวคิดที่ว่าสินทรพั ยไ์ มค่ วรแสดงมลู ค่าตามบญั ชีท่ี
สงู กว่ามลู ค่าที่คาดว่าจะได้รบั จากการขายสินค้าหรือประโยชน์ที่จะได้รบั จากการใช้

• การแสดงมลู คา่ ของสนิ คา้ คงเหลอื ใหเ้ ท่ากบั มลู ค่าสุทธทิ จ่ี ะไดร้ บั มกั พจิ ารณาจากสนิ คา้ แต่ละรายการ แต่ในบางสถานการณ์ อาจมคี วามเหมาะสมท่ี
จะพจิ ารณาจากกลุ่มสนิ คา้ ทม่ี ลี กั ษณะคลา้ ยคลงึ กนั หรอื มคี วามเกย่ี วพนั กนั

• ในการประมาณการมลู ค่าสุทธทิ จ่ี ะไดร้ บั ให้ถอื ตามหลกั ฐานที่เก่ียวกบั จานวนเงินท่ีคาดว่าจะได้รบั จากสินค้าคงเหลือซ่ึงเช่ือถือได้มากท่ีสดุ
ท่ีมีอย่ใู นขณะประเมินมลู ค่า โดยใหม้ กี ารพจิ ารณาการเปลย่ี นแปลงของราคาหรอื ตน้ ทุนทเ่ี กย่ี วขอ้ งโดยตรงกบั เหตุการณ์ทเ่ี กดิ ขน้ึ ภายหลงั วนั สน้ิ
งวดบญั ชี ซง่ึ ยนื ยนั ว่าสถานการณ์นนั้ ปรากฏอยแู่ ลว้ ณ วนั สน้ิ งวด และใหพ้ จิ ารณาถงึ วตั ถุประสงคข์ องกจิ การในการถอื ครองสนิ คา้ คงเหลอื ดว้ ย
เชน่ มลู ค่าสทุ ธิท่ีจะได้รบั ของปริมาณสินค้าคงเหลือที่กิจการถือไว้เพ่ือขายหรือให้บริการตามสญั ญาท่ีแน่นอนให้ถือตามราคาท่ีกาหนด
ไว้ในสญั ญานัน้ หากจานวนตามสญั ญาการขายนัน้ มีน้อยกว่าปริมาณสินค้าคงเหลือที่ถือครองไว้ มลู ค่าสทุ ธิท่ีจะได้รบั ของสินค้า
คงเหลือนัน้ ส่วนที่เกินกว่าปริมาณในสญั ญาให้ถอื ตามราคาขายโดยทวั่ ไป

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 175

7.3 การเปิ ดเผยข้อมลู เกี่ยวกบั สินค้าคงเหลือ

ข้อมูลที่มาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ที่ 2 เรอ่ื ง สินค้าคงเหลือ กาหนดให้กิจการต้องเปิ ดเผยในหมายเหตุ
ประกอบงบการเงินที่เกี่ยวข้องกบั สินค้าคงเหลือ เพื่อให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์เพิ่มเติมในรายละเอียดกบั
ผใู้ ช้งบการเงิน ซ่ึงรายการที่ต้องเปิ ดเผยข้อมูลประกอบด้วย

1. นโยบายการบญั ชที ใ่ี ชใ้ นการวดั มลู คา่ สนิ คา้ คงเหลอื รวมถงึ วธิ ที ใ่ี ชค้ านวณตน้ ทนุ
2. มลู คา่ ตามบญั ชรี วมของสนิ คา้ คงเหลอื และมูลคา่ ตามบญั ชขี องสนิ คา้ คงเหลอื แต่ละประเภทจาแนกตามความเหมาะสมของ

แต่ละกจิ การ
3. มลู คา่ ตามบญั ชขี องสนิ คา้ คงเหลอื ทแ่ี สดงดว้ ยมลู คา่ ยตุ ธิ รรมหกั ตน้ ทุนในการขาย
4. มลู คา่ ของสนิ คา้ คงเหลอื ทร่ี บั รเู้ ป็นคา่ ใชจ้ า่ ยในระหวา่ งงวดบญั ชนี นั้
5. มลู คา่ ของสนิ คา้ คงเหลอื ทป่ี รบั ลดลงทร่ี บั รเู้ ป็นคา่ ใชจ้ า่ ยในงวดบญั ชนี นั้
6. มลู คา่ การกลบั รายการปรบั ลดมลู คา่ สนิ คา้ คงเหลอื
7. สถานการณ์หรอื เหตุการณ์ทท่ี าใหม้ กี ารกลบั รายการปรบั ลดมลู คา่ สนิ คา้ คงเหลอื
8. มลู คา่ ตามบญั ชขี องสนิ คา้ คงเหลอื ทใ่ี ชเ้ ป็นหลกั ประกนั หน้ีสนิ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 176

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. ขอ้ ใดต่อไปน้ีกลา่ วไมถ่ กู ต้อง

I. สนิ คา้ คงเหลอื อาจถอื ไวเ้ พอ่ื ขายตามลกั ษณะการประกอบธุรกจิ ตามปกตขิ องกจิ การ หรอื อยใู่ นระหว่าง
กระบวนการผลติ เพอ่ื ใหเ้ ป็นสนิ คา้ สาเรจ็ รปู เพอ่ื ขาย หรอื อยใู่ นรปู ของวตั ถุดบิ หรอื วสั ดุทม่ี ไี วเ้ พอ่ื ใชใ้ น
กระบวนการผลติ สนิ คา้ หรอื ใหบ้ รกิ าร

II. สาหรบั สนิ คา้ คงเหลอื การประเมนิ มลู คา่ ตามบญั ชี ใหร้ าคาทุนหรอื มลู คา่ สทุ ธทิ ค่ี าดวา่ จะได้รบั แลว้ แต่ราคาใดจะ
สงู กวา่

III. นโยบายบญั ชใี นเรอ่ื งการตรี าคาสนิ คา้ คงเหลอื โดยทวั่ ไปแบบเขา้ กอ่ นออกกอ่ น (FIFO) จะทาใหม้ ลู คา่ สนิ คา้
คงเหลอื ปลายงวดสงู กวา่ และมตี น้ ทนุ สนิ คา่ ทข่ี ายสงู กวา่ ทาใหก้ าไรน้อยกวา่ แบบใชค้ า่ เฉล่ยี (Average)

1) I. และ II. เฉลย 3
2) I. และ III.
3) II. และ III.
4) I., II. และ III.

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 177

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. เฉลย 3

ขอ้ I. ถูก
ขอ้ II. ผดิ เพราะการประเมนิ มลู คา่ ตามบญั ชขี องสนิ คา้ คงเหลอื ใหร้ าคาทุนหรอื มลู ค่าสทุ ธทิ ่ีคาดว่าจะไดร้ บั

แลว้ แต่ราคาใดจะต่ากวา่ (Lower of Cost or Net Realizable Value)
ขอ้ III. ผดิ เพราะโดยทวั่ ไปแบบเขา้ กอ่ นออกกอ่ น (FIFO) จะทาใหม้ ลู คา่ สนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวดต่ากวา่ และ

มตี น้ ทนุ สนิ คา้ ทข่ี ายต่ากวา่ ทาใหก้ าไรมากกวา่ แบบใชค้ า่ เฉลย่ี (Average)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 178

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. ถา้ กจิ การตอ้ งการแสดงกาไรใหส้ งู โดยมที างเลอื กในการตรี าคาสนิ คา้ คงเหลอื 2 วธิ คี อื FIFO ระบุ
ตน้ ทุน = 100 บาท และ LIFO ระบุตน้ ทุน = 150 บาท กจิ การควรเลอื กการตรี าคาสนิ คา้ วธิ ใี ด
ควรบนั ทกึ รายการดงั กลา่ วในงบกาไรขาดทุนอยา่ งไร
1) เลอื กวธิ ี FIFO โดยบนั ทกึ เป็นตน้ ทุนขาย
2) เลอื กวธิ ี FIFO โดยบนั ทกึ เป็นหน้ีสนิ
3) เลอื กวธิ ี LIFO โดยบนั ทกึ เป็นตน้ ทุนขาย
4) เลอื กวธิ ี LIFO โดยบนั ทกึ เป็นหน้ีสนิ

เฉลย 1

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 179

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. เฉลย 1

ควรเลอื กวธิ ี FIFO โดยบนั ทกึ เป็นตน้ ทนุ ขาย เพราะการทต่ี น้ ทุนต่ากวา่ จะแสดงกาไรท่สี งู กวา่

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 180

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. ถา้ กาหนดใหป้ ี 2558 มขี อ้ มลู ดงั น้ี ตน้ ทุนขาย 135,000 บาท สนิ คา้ คงเหลอื ตน้ งวด 35,000 บาท
ซอ้ื 150,000 บาท จงคานวณหายอดสนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวด และในปี 2559 จงคานวณหาตน้ ทนุ ขาย
หากสนิ คา้ คงเหลอื ตน้ งวด 50,000 บาท ซอ้ื 120,000 บาท สนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวด 70,000 บาท

สนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวดปี 2558 ตน้ ทุนขายปี 2559
1). 20,000 บาท 100,000 บาท
2) 20,000 บาท 130,000 บาท
3) 50,000 บาท 100,000 บาท
4) 50,000 บาท 130,000 บาท

เฉลย 3

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 181

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. เฉลย 3

สนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวด = สนิ คา้ คงเหลอื ตน้ งวด + ซอ้ื (ผลติ )– ตน้ ทนุ ขาย
= 35,000 + 150,000 - 135,000
= 50,000 บาท

สนิ คา้ คงเหลอื ปลายงวด = สนิ คา้ คงเหลอื ตน้ งวด + ซอ้ื (ผลติ )– ตน้ ทนุ ขาย
70,000 = 50,000 + 120,000 - ตน้ ทุนขาย
ตน้ ทนุ ขาย = 100,000 บาท

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 182

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. ขอ้ ใดไม่ถกู ต้องเกย่ี วกบั สนิ คา้ คงเหลอื

1) ประกอบดว้ ย สนิ คา้ สาเรจ็ รปู งานระหวา่ งทา วตั ถุดบิ
2) หาก ณ วนั ปลายงวดราคาทนุ ของสนิ คา้ เทา่ กบั 100 บาท แต่ราคาตลาด เทา่ กบั 80 บาท

กจิ การตอ้ งแสดงสนิ คา้ ในงบแสดงฐานะการเงนิ ณ วนั ปลายงวด เทา่ กบั 80 และรบั รู้
ผลต่าง 20 บาท เป็นคา่ ใชจ้ า่ ยในงบกาไรขาดทุน
3) ตน้ ทุนในการซอ้ื สนิ คา้ คงเหลอื ไดแ้ ก่ ราคาซอ้ื อากรขาเขา้ และภาษอี น่ื (สทุ ธจิ ากจานวน
ทจ่ี ะไดร้ บั คนื จากหน่วยงานทม่ี หี น้าทจ่ี ดั เกบ็ ภาษ)ี รวมทงั้ คา่ ขนสง่ ค่าขนยา้ ย และ
คา่ ใชจ้ า่ ยอน่ื ๆ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งโดยตรงกบั การซอ้ื สนิ คา้ คงเหลอื และใหน้ าส่วนลดการคา้
เงนิ ทไ่ี ดร้ บั คนื และรายการอน่ื ๆ ทค่ี ลา้ ยคลงึ กนั ไปหกั ออกจากมลู คา่ ตน้ ทุนในการซ้อื
4) กจิ การสามารถคานวณราคาทนุ ของสนิ คา้ คงเหลอื โดยเลอื กใชร้ ะหวา่ งวธิ รี าคาเจาะจงหรอื
วธิ ถี วั เฉลย่ี ถว่ งน้าหนกั วธิ ใี ดวธิ หี น่ึง

เฉลย 4 Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 183

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. เฉลย 4

ขอ้ 1. ถกู
ขอ้ 2. ถกู
ขอ้ 3. ถกู
ขอ้ 4. ผดิ เพราะนอกจากวธิ รี าคาเจาะจง (specification) หรอื วธิ ถี วั เฉลย่ี ถว่ งน้าหนกั (weighted average

method) แลว้ กจิ การยงั สามารถเลอื กใชว้ ธิ เี ขา้ กอ่ น-ออกกอ่ น (FIFO) หรอื วธิ เี ขา้ หลงั -ออกกอ่ น (LIFO)
ในการคานวณราคาทนุ ของสนิ คา้ คงเหลอื ไดอ้ กี ดว้ ย

(ตามมาตรฐานการบญั ชไี ทยไมอ่ นุญาตใหใ้ ชว้ ธิ วี ธิ เี ขา้ หลงั -ออกกอ่ น (LIFO))

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 184

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

5. กจิ การมขี อ้ มลู เกย่ี วกบั สนิ คา้ ทซ่ี อ้ื มาเพอ่ื ขายสาหรบั เดอื นมกราคม 2548 ดงั น้ี

1 ม.ค. ยกมา 1,000 หน่วยๆ ละ 100 บาท

15 ม.ค. ซอ้ื 800 หน่วยๆ ละ 110 บาท

25 ม.ค. ซอ้ื 400 หน่วยๆ ละ 120 บาท

ณ 31 ม.ค. กจิ การตรวจนบั สนิ คา้ คงเหลอื ในโกดงั ไดเ้ พยี ง 500 เครอ่ื ง

สนิ คา้ คงเหลอื และตน้ ทุนสนิ คา้ ขาย ภายใตว้ ธิ ถี วั เฉลย่ี ถ่วงน้าหนกั (WA) เขา้ กอ่ น-ออกกอ่ น (FIFO) และเขา้ หลงั -

ออกกอ่ น (LIFO) เทา่ กบั เทา่ ใด

สนิ คา้ คงเหลอื (บาท) ตน้ ทุนสนิ คา้ ขาย (บาท)

WA FIFO LIFO WA FIFO LIFO

1) 182,359 186,000 177,000 53,635 50,000 59,000

2) 53,635 50,000 59,000 182,359 186,000 177,000

3) 53,635 59,000 50,000 182,359 177,000 186,000

4) 182,359 177,000 186,000 53,635 59,000 50,000

เฉลย 3 Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 185

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

5. เฉลย 3

สนิ คา้ ทข่ี ายไป = สนิ คา้ ทม่ี ไี วเ้ พอ่ื ขาย – สนิ คา้ คงเหลอื = 1,700 หน่วย
ตน้ ทุนเฉลย่ี ต่อหน่วย = (1,000 + 800 + 400) – 500 = 107.27 บาทตอ่ หน่วย
= 236,000 / 2,200

วธิ ถี วั เฉลย่ี ถ่วงน้าหนกั (WA) ใชส้ นิ คา้ คงเหลอื และสนิ คา้ ทข่ี ายไป คณู ดว้ ยตน้ ทุนเฉลย่ี ตอ่ หน่วย ไดเ้ ทา่ กบั
53,635 บาท และ182,359 บาทตามลาดบั

วธิ เี ขา้ กอ่ น-ออกกอ่ น (FIFO) สนิ คา้ คงเหลอื = (400 x 120) + (100 x 110) = 59,000 บาท
ตน้ ทุนขาย = (1,100 x 100) + (700 x 110) = 177,000 บาท

วธิ เี ขา้ หลงั -ออกกอ่ น (LIFO) สนิ คา้ คงเหลอื = (500 x 100) = 50,000 บาท
ตน้ ทุนขาย
= (400 x 120) + (800 x 110)

+ (500 x 100) = 186,000 บาท

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 186

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

6. ขอ้ ใด ไม่ถกู ต้อง เกย่ี วกบั การตรี าคาสนิ คา้ โดยวธิ ถี วั เฉลย่ี ถว่ งน้าหนกั (WA) เขา้ ก่อน-ออกกอ่ น
(FIFO) เขา้ หลงั -ออกก่อน (LIFO)
1) ตน้ ทุนสนิ คา้ ขายของวธิ ี WA จะมคี า่ อยรู่ ะหวา่ งตน้ ทนุ สนิ คา้ ขายของวธิ ี FIFO และวธิ ี LIFO
2) ในขณะทร่ี าคาของสนิ คา้ คงเหลอื เพม่ิ ขน้ึ นนั้ FIFO จะใหต้ น้ ทนุ สนิ คา้ ขายต่าทส่ี ดุ
3) ในขณะทร่ี าคาของสนิ คา้ คงเหลอื เพมิ่ ขน้ึ นนั้ LIFO จะใหส้ นิ คา้ คงเหลอื ต่าทส่ี ดุ
4) ในขณะทร่ี าคาของสนิ คา้ คงเหลอื ลดลงนนั้ FIFO จะใหส้ นิ คา้ คงเหลอื สงู ทส่ี ดุ

เฉลย 4

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 187

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

6. เฉลย 4

ขอ้ 1. ถูก
ขอ้ 2. ถกู
ขอ้ 3. ถกู
ขอ้ 4. ผดิ เพราะในขณะทร่ี าคาสนิ คา้ ลดลงนนั้ วธิ เี ขา้ กอ่ น-ออกกอ่ น (FIFO) จะใหม้ ลู คา่ สนิ คา้ คงเหลอื

ต่าทส่ี ดุ และตน้ ทุนสนิ คา้ ขายสงู สดุ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 188

บทที่ 8

สินทรพั ยท์ างการเงิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 189

วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้

1. อธบิ ายความหมายและความสาคญั ของการวเิ คราะหส์ นิ ทรพั ยท์ างการเงนิ
2. อธบิ ายแนวคดิ การจดั ประเภทและจาแนกประเภทของสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ
3. อธบิ ายแนวคดิ การวดั มลู คา่ และการรบั รรู้ ายการสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ เมอ่ื เรม่ิ แรกและภายหลงั ของสนิ ทรพั ย์

แตล่ ะประเภท
4. อธบิ ายและวเิ คราะหผ์ ลกระทบของการดอ้ ยคา่ ตามวธิ ี Expected Credit Loss Model ทม่ี ตี ่องบการเงนิ และอตั ราส่วน

ทางการเงนิ
5. อธบิ ายหลกั การตดั รายการออกจากบญั ชแี ละการเปลย่ี นแปลงกระแสเงนิ สดตามสญั ญา
6. อธบิ ายหลกั การรบั รแู้ ละการวดั มลู คา่ อนุพนั ธท์ างการเงนิ
7. อธบิ ายหลกั การบญั ชกี ารป้องกนั ความเสย่ี ง
8. วเิ คราะหผ์ ลกระทบของอนุพนั ธท์ างการเงนิ ทม่ี ตี อ่ การงบการเงนิ และอตั ราสว่ นทางการเงนิ
9. อธบิ ายหลกั การเปิดเผยเกย่ี วกบั ความสาคญั ของสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ
10. อธบิ ายหลกั การเปิดเผยขอ้ มลู เกย่ี วกบั สนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ และการเปิดเผยความเสย่ี งและการป้องกนั ความเสย่ี ง

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 190

Key Content การด้อยค่า และการตดั รายการ
สินทรพั ยท์ างการเงิน
ความหมายและประเภท
ของสินทรพั ยท์ างการเงิน 8.3

8.1 บทที่ 8 8.4
การบญั ชีสาหรบั อนุพนั ธท์ าง
8.2 สินทรพั ยท์ าง
การเงิน การเงินและการป้องกนั ความเส่ียง

การวดั มลู ค่าและการ Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 191
รบั รรู้ ายการสินทรพั ย์

ทางการเงิน

8.1 ความหมายและประเภทของสินทรพั ยท์ างการเงิน

• สนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ (เชน่ เงนิ สด ลกู หน้ี เงนิ ลงทนุ และสนิ ทรพั ยต์ ราสารอนุพนั ธ์) เกดิ ขน้ึ ในมมุ มองของผถู้ ือเคร่ืองมือทาง
การเงิน (financial instrument holder) ขณะทห่ี น้ีสนิ ทางการเงนิ (เชน่ เจา้ หน้ี หนุ้ กู้ หน้ีสนิ ตราสารอนุพนั ธ์ หนุ้ สามญั หนุ้
บรุ มิ สทิ ธ)ิ เกิดขึน้ ในมมุ มองของผอู้ อกเครื่องมือทางการเงิน (financial instrument issuer)

• มาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ฉบบั ท่ี 9 เร่อื ง เครอ่ื งมอื ทางการเงนิ (TFRS 9) กาหนดใหก้ จิ การจดั ประเภทสนิ ทรพั ยท์ าง
การเงนิ เป็น 3 ประเภทใหญ่ ไดแ้ ก่
1) วิธีราคาทนุ ตดั จาหน่าย
2) วิธีมลู ค่ายตุ ิธรรมผา่ นกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อื่น
3) วิธีมลู ค่ายตุ ิธรรมผา่ นกาไรหรือขาดทนุ

• การจดั ประเภทสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ดงั กลา่ วเป็นไปตามเกณฑท์ งั้ 2 ขอ้ อนั ไดแ้ ก่
1) ตามโมเดลธรุ กิจ (business model) ของกิจการในการจดั การสินทรพั ยท์ างการเงิน
2) ตามลกั ษณะของกระแสเงินสดตามสญั ญาของสินทรพั ยท์ างการเงิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 192

8.1 ความหมายและประเภทของสินทรพั ยท์ างการเงิน

• วิธีมูลคา่ ยุติธรรมผา่ นกาไรหรอื ขาดทุน: การวดั มลู ค่าสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ดว้ ยมลู ค่ายตุ ธิ รรมผา่ นกาไรหรอื ขาดทุน (fair value through profit or loss: FVPL)
กิจการจะใช้จานวนมลู ค่ายุติธรรมของสินทรพั ยท์ างการเงิน โดยผลต่างที่เกิดขึน้ จากมลู คา่ ยตุ ิธรรมและมลู คา่ ท่ีรบั รไู้ วเ้ ร่ิมแรก ให้มีการรบั รผู้ า่ นกาไร
ขาดทุน (profit or loss: PL)
ตวั อยา่ งของสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ทว่ี ดั มลู คา่ ยตุ ธิ รรมผา่ นกาไรขาดทนุ คอื สนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ทถ่ี อื ไวเ้ พ่อื คา้ ตราสารหน้ที ไ่ี มไ่ ดว้ ดั มลู คา่ ดว้ ยวธิ รี าคาทนุ ตดั
จาหน่ายหรอื ดว้ ยมลู คา่ ยตุ ธิ รรมผา่ นกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อน่ื ตราสารทุนทไ่ี มไ่ ดว้ ดั มลู คา่ ยุตธิ รรมผา่ นกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อ่ืน และสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ทก่ี จิ การ
ใชว้ ธิ วี ดั มลู ค่ายตุ ธิ รรมผ่านกาไรหรอื ขาดทุนภายใตข้ อ้ กาหนด เร่อื ง ทางเลอื กในการวดั มลู ค่ายตุ ธิ รรม (fair value option)

ตารางดงั ต่อไปน้แี สดงการจดั ประเภทรายการและวดั มลู ค่าของสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ จากเครอ่ื งมอื ทางการเงนิ ทงั้ การวดั มลู ค่าเมอ่ื เรม่ิ แรกและการวดั มลู คา่ ภายหลงั

การจดั ประเภทรายการ ประเภทของเครอื่ งมือทาง การวดั มูลค่าเมื่อเริ่มแรก การวดั มลู ค่าภายหลงั ผลกาไร / ผลขาดทุนที่

สินทรพั ยท์ างการเงินวดั มลู คา่ ด้วยมลู คา่ การเงิน ยงั ไม่เกิดขึน้
ยตุ ิธรรมผา่ นกาไรหรอื ขาดทนุ (FVPL)
ตราสารหน้ี ตราสารทุน และตราสาร มลู ค่ายุตธิ รรม มลู คา่ ยุตธิ รรม กาไรหรอื ขาดทุน
สินทรพั ยท์ างการเงินวดั มลู ค่าด้วยมลู ค่า อนุพนั ธ์
ยตุ ิธรรมผ่านกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อื่น
(FVOCI) ตราสารหน้แี ละตราสารทนุ มลู คา่ ยุตธิ รรมบวกตน้ ทนุ การทา มลู คา่ ยุตธิ รรม กาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่นื
สินทรพั ยท์ างการเงินวดั มลู ค่าด้วยราคา รายการ
ทนุ ตดั จาหน่าย (amortized cost)
ตราสารหน้ี มลู คา่ ยตุ ธิ รรมบวกหรอื หกั ตน้ ทนุ ราคาทนุ ตดั จาหน่าย -
การทารายการ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 193

8.2 การจดั ประเภทรายการและการวดั มลู ค่าของสินทรพั ยท์ างการเงิน

ตราสารหน้ี อนุพนั ธ์ ตราสารทุน
FVPL
กระแสเงนิ สดตามสญั ญามเี พยี งแค่ ไม่ ใช่ ถอื ไวเ้ พอ่ื คา้
เงนิ ตน้ และดอกเบย้ี เทา่ นนั้ (SPPI) ไม่ ไม่ ไม่
ใช่
ใช่ เลอื ก
Held to Collect ไม่ FVOCI Option
Held to Collect
and Sell ใช่

ใช่ ใช่ FVOCI
(no recycling)
เลอื ก FVPL Option

ไม่ ไม่
Amortized Cost FVOCI
(recycling allowed)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 194

8.2 ประเภทของเงินลงทุน

เงินลงทนุ แบง่ ได้ 2 ประเภท ได้แก่ เงินลงทนุ ระยะสนั้ และเงินลงทนุ ระยะยาว

1) เงนิ ลงทุนระยะสนั้ (หรอื เงนิ ลงทุนชวั่ คราว) เป็นเงินลงทุนท่ีกิจการถือไว้ไม่เกิน 1 รอบระยะเวลาบญั ชี ซึ่งมีวตั ถปุ ระสงคเ์ พ่ือการค้าหรือทา
กาไรระยะสนั้ เงนิ ลงทนุ ระยะสนั้ รวมถงึ หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื คา้ หลกั ทรพั ยเ์ ผอ่ื ขาย เงนิ ลงทุนทวั่ ไป และตราสารหน้ีทจ่ี ะครบกาหนดภายในหน่งึ ปี กจิ การ
จดั ประเภทเงนิ ลงทุนระยะสนั้ เป็นรายการสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นในงบแสดงฐานะการเงนิ โดยมคี วามหมายของเงนิ ลงทุนดงั กล่าวดงั ต่อไปน้ี

ประเภทของเงินลงทุน ความหมาย

หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื คา้ เงนิ ลงทนุ ในตราสารหน้ีทุกชนดิ หรอื ตราสารทนุ ในความตอ้ งการของตลาดทก่ี จิ การถอื ไว้ โดยมวี ตั ถุประสงคท์ จ่ี ะขายเงนิ ลงทุนใน
(trading securities) อนาคตอนั ใกล้ ซง่ึ เป็นการมงุ่ หวงั ทากาไรในระยะสนั้ กิจการจะวดั มูลคา่ หลกั ทรพั ยเ์ พ่อื ค้าดว้ ยมูลคา่ ยตุ ิธรรม (fair value)
ส่วนเปลี่ยนแปลงในมูลคา่ ให้รบั รใู้ นรายการกาไรขาดทุน

หลกั ทรพั ยเ์ ผ่อื ขาย เงนิ ลงทนุ ในตราสารหน้ีทุกชนิด หรอื ตราสารทนุ ในความตอ้ งการของตลาดทก่ี จิ การถอื ไวโ้ ดยจะไมข่ ายในอนาคตอนั ใกลน้ ้ี
(available for sale securities) กลา่ วคอื ไมจ่ ดั เป็นหลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื คา้ ทงั้ น้ี หลกั ทรพั ยเ์ ผอ่ื ขายอาจถกู จดั ประเภทเป็นเงินลงทนุ ชวั่ คราว (ภายใต้สินทรพั ย์
หมุนเวียน) หรอื เป็นเงินลงทุนระยะยาว (ภายใต้สินทรพั ยไ์ ม่หมนุ เวียน) กไ็ ด้

เงนิ ลงทนุ ทวั่ ไป เงนิ ลงทนุ ในตราสารทนุ ทไ่ี ม่อยใู่ นความตอ้ งการของตลาดทไ่ี มส่ ามารถจดั ประเภทเป็นหลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื คา้ และเผ่อื ขาย ทาให้
กิจการไม่สามารถจดั ประเภทเป็นหลกั ทรพั ยเ์ พอื่ คา้ หรอื หลกั ทรพั ยเ์ ผอื่ ขาย เงินลงทุนทวั่ ไปอาจจาแนกประเภทเป็น
เงินลงทุนชวั่ คราวหรอื เงินลงทนุ ระยะยาวกไ็ ด้

ตราสารหน้ีทจ่ี ะถอื จนครบกาหนด เงนิ ลงทุนในหลกั ทรพั ยป์ ระเภทตราสารหน้ีท่ีกิจการถือไว้โดยมคี วามตงั้ ใจอย่างแน่วแน่ท่ีจะถือไว้จนครบกาหนดไถ่ถอน
(held-to-maturity securities)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 195

8.2 ประเภทของเงินลงทนุ (ต่อ)

2) เงนิ ลงทนุ ระยะยาว หมายถงึ เงนิ ลงทนุ ทก่ี จิ การถอื ไวโ้ ดยมีวตั ถปุ ระสงคท์ ่ีจะถือไว้เกิน 1 ปี เชน่ ตราสารทนุ ทจ่ี ดั ประเภทเป็นหลกั ทรพั ยเ์ ผ่อื
ขาย เงนิ ลงทนุ ทวั่ ไป ตราสารหน้ที จ่ี ดั ประเภทเป็นหลกั ทรพั ยเ์ ผ่อื ขายและตราสารหน้ที จ่ี ะถอื จนครบกาหนด กจิ การจดั ประเภทโดยแสดง
รายการเงินลงทนุ ระยะยาวภายใต้สินทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวียน
ทงั้ น้ี การรบั รมู้ ลู ค่าเงนิ ลงทุนระยะสนั้ และระยะยาวดงั กล่าว (แบ่งออกเป็นตราสารหน้แี ละตราสารทุน) ตามหลกั การบญั ชกี าหนดใหก้ จิ การรบั รู้
มลู ค่าทม่ี กี ารเปลย่ี นแปลง ดงั น้ี

ประเภทเงินลงทนุ การวดั มูลค่าเร่ิมแรก การรบั รมู้ ูลค่าที่เปล่ียนแปลงไป

(1) เงินลงทนุ ในตราสารหนี้

(1.1) หลกั ทรพั ยเ์ ผ่อื ขาย มลู คา่ ยุตธิ รรม • รบั รมู้ ลู คา่ ทเ่ี ปลย่ี นแปลงเป็นรายการกาไรขาดทุน
เบด็ เสรจ็ อน่ื (OCI)
(1.2) ตราสารหน้ีทจ่ี ะถอื จนครบกาหนด ราคาทนุ ตดั จาหน่าย
(2) เงินลงทุนในตราสารทุนในความต้องการของตลาด มลู ค่ายุตธิ รรม • ในกรณทข่ี าย ใหร้ บั รมู้ ลู ค่าทเ่ี ปลย่ี นแปลงในงบกาไร
ขาดทนุ
(3) เงินลงทุนในตราสารทนุ ที่ไม่อยใู่ นความต้องการของตลาด ราคาทุน
• ไมไ่ ดร้ บั ผลกระทบ
• ตดั บญั ชสี ว่ นเกนิ / รบั รสู้ ว่ นต่ากว่ามลู ค่า
• รบั รมู้ ลู คา่ ทเ่ี ปลย่ี นแปลงเป็นรายการกาไรขาดทนุ

เบด็ เสรจ็ อน่ื (OCI)
• ในกรณทข่ี าย ใหร้ บั รมู้ ลู ค่าทเ่ี ปลย่ี นแปลงในงบกาไร

ขาดทุน
• ไมไ่ ดร้ บั ผลกระทบ / ทดสอบการดอ้ ยคา่
• ตดั บญั ชสี ว่ นเกนิ / รบั รสู้ ว่ นต่ากวา่ มลู ค่า

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 196

8.3 การด้อยค่าของสินทรพั ยท์ างการเงิน

• การดอ้ ยคา่ ของสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ตาม TFRS 9 ครอบคลมุ เฉพาะสินทรพั ยท์ างการเงินวดั ด้วยมลู ค่ายตุ ิธรรรมผา่ นกาไร
ขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่ืน (FVOCI) และสินทรพั ยท์ างการเงินวดั มลู ค่าด้วยราคาทนุ ตดั จาหน่าย (amortized costs) เท่านัน้

• การดอ้ ยคา่ ของสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ตาม TFRS 9 ไม่ครอบคลมุ ถึงสินทรพั ยท์ างการเงินวดั มลู ค่าด้วยมลู ค่ายตุ ิธรรมผา่ น
กาไรหรือขาดทนุ (FVPL) เพราะสินทรพั ยท์ างการเงินท่ีวดั มลู ค่าด้วย FVPL ต้องแสดงรายการในงบการเงินด้วยมลู ค่า
ยตุ ิธรรมอยแู่ ล้ว และผลกาไรหรือขาดทนุ ท่ียงั ไม่เกิดขึน้ (unrealized gain/loss) จากการเปล่ียนแปลงมลู ค่ายตุ ิธรรมของ
สินทรพั ยก์ ม็ ีการรบั ร้ใู นกาไรหรอื ขาดทนุ เช่นเดียวกบั ผลขาดทนุ จากการด้อยค่าของสินทรพั ยท์ างการเงิน

• แมว้ า่ สนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ วดั มลู คา่ ดว้ ย FVOCI จะแสดงรายการในงบแสดงฐานะการเงนิ ดว้ ยมลู คา่ ยตุ ธิ รรม แต่ยงั ตอ้ งมกี าร
พจิ ารณาเร่อื งการดอ้ ยคา่ เนื่องจากผลกาไรหรอื ผลขาดทนุ ที่ยงั ไม่เกิดขึน้ จากการเปลี่ยนแปลงมลู ค่ายตุ ิธรรมสินทรพั ย์
ทางการเงินวดั มลู ค่าด้วย FVOCI รบั ร้เู ป็นรายการกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อื่น (other comprehensive income) ในขณะที่
ผลขาดทนุ จากการด้อยค่าของสินทรพั ยท์ างการเงินจะรบั ร้ผู า่ นกาไรหรอื ขาดทนุ

• ขอบเขตการพจิ ารณาเรอ่ื งการรบั รผู้ ลขาดทุนจากการดอ้ ยคา่ ยงั ขยายขอบเขตไปถงึ ภาระผกู พนั วงเงนิ สนิ เช่อื ทบ่ี อกเลกิ ไมไ่ ดแ้ ละ
สญั ญาค้าประกนั ทางการเงนิ ทบ่ี อกเลกิ ไมไ่ ดท้ ก่ี จิ การ (ซง่ึ สว่ นใหญ่เป็นธนาคารพาณิชย)์ ใหแ้ ก่กจิ การอ่นื ดว้ ย

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 197

8.4 การบญั ชีสาหรบั อนุพนั ธท์ างการเงินและการป้องกนั ความเสย่ี ง

• TFRS 9 ไดใ้ หค้ านิยามของอนุพนั ธว์ ่า หมายถงึ เครอ่ื งมอื ทางการเงนิ หรอื สญั ญาอ่นื ทม่ี ลี กั ษณะทงั้ สามขอ้ ดงั ต่อไปน้ี
(1) มลู คา่ ของเครอ่ื งมอื ทางการเงนิ เปลย่ี นแปลงไปตามการเปลย่ี นแปลงของตวั แปรทร่ี ะบไุ ว้ เช่น อตั ราดอกเบย้ี ราคาของเคร่ืองมอื ทาง
การเงนิ ราคาสนิ คา้ โภคภณั ฑ์ อตั ราแลกเปลย่ี นเงนิ ตราต่างประเทศ ดชั นีราคาหรอื ดชั นีอตั รา อนั ดบั ความน่าเช่อื ถอื ด้านเครดติ หรอื ดชั นี
ความน่าเช่อื ถอื ดา้ นเครดติ หรอื ตวั แปรอ่นื โดยมเี งอ่ื นไขว่ากรณขี องตวั แปรทไ่ี มใ่ ชต่ วั แปรทางการเงนิ ตวั แปรนัน้ ตอ้ งไมใ่ ช่ตวั แปรท่ี
เฉพาะเจาะจงกบั คสู่ ญั ญาฝ่ายใดฝ่ายหน่งึ (บางครงั้ เรยี กวา่ รายการอา้ งองิ หรอื underlying)
(2) ไมม่ กี ารจา่ ยเงนิ ลงทุนสุทธเิ ม่อื เรม่ิ แรกหรอื จ่ายดว้ ยจานวนเพยี งเลก็ น้อยเม่อื เทยี บกบั สญั ญาประเภทอ่นื ซง่ึ มีการเปลย่ี นแปลงของมลู ค่าใน
ลกั ษณะเดยี วกนั ต่อการเปลย่ี นแปลงของปัจจยั ตลาด และ
(3) การรบั หรอื จ่ายชาระจะกระทาในอนาคต

• TFRS 9 กาหนดว่าเมอ่ื กิจการมีรายการเกี่ยวกบั อนุพนั ธ์ หากอนุพนั ธไ์ มเ่ ข้าเงื่อนไขของการบญั ชีป้องกนั ความเสี่ยง (qualified hedge)
ไม่ว่าอนุพนั ธน์ ัน้ จะมีสถานะเป็นสินทรพั ยท์ างการเงินหรอื หนี้สินทางการเงิน อนุพนั ธน์ ัน้ ต้องวดั มลู ค่าด้วยมลู ค่ายตุ ิธรรมผา่ นกาไร
หรือขาดทนุ (FVPL) เสมอ อยา่ งไรกต็ าม หากอนุพนั ธเ์ ข้าเงื่อนไขของการบญั ชีป้องกนั ความเส่ียง อนุพนั ธน์ ัน้ ยงั ต้องวดั มลู ค่าด้วย
มลู ค่ายตุ ิธรรมเสมอ แต่จะรบั ร้ผู ลกาไรหรือผลขาดทนุ ที่ยงั ไม่เกิดขึ้นจากการเปลี่ยนแปลงมูลค่ายตุ ิธรรมของอนุพนั ธใ์ นกาไรหรือ
ขาดทนุ หรอื เป็นรายการกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อ่ืน ซึ่งจะขึ้นอย่กู บั ประเภทของการป้องกนั ความเส่ียง

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 198

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. ขอ้ ใดถกู ตอ้ งเกย่ี วกบั บญั ชเี งนิ ลงทนุ
I. หลกั ทรพั ยเ์ ผอ่ื ขาย การวดั มลู คา่ เรมิ่ แรกใชม้ ลู คา่ ยตุ ธิ รรม ตอ่ มาการรบั รมู้ ลู คา่ ทเ่ี ปล่ียนแปลงไปเป็นรายการ
กาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อน่ื (OCI) และหากมกี ารขายในภายหลงั ใหร้ บั รมู้ ลู คา่ ทเ่ี ปลย่ี นแปลงในงบกาไรขาดทุน
II. หลกั ทรพั ยเ์ พอ่ื คา้ เป็นการมงุ่ หวงั ทากาไรในระยะสนั้ กจิ การจะวดั มลู คา่ หลกั ทรพั ยเ์ พ่อื คา้ ดว้ ยมลู คา่ ยตุ ธิ รรม
(fair value) สว่ นเปลย่ี นแปลงในมลู คา่ ใหร้ บั รใู้ นรายการกาไรขาดทุน
III. ตราสารหน้ีทจ่ี ะถอื จนครบกาหนด วดั มลู คา่ เรมิ่ แรกใชม้ ลู คา่ ยตุ ธิ รรม ตอ่ มาการรบั รมู้ ลู ค่าทเ่ี ปลย่ี นแปลงไปเป็น
รายการกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่นื (OCI) แลว้ ทยอยตดั จาหน่ายในบญั ชสี ว่ นเกนิ / สว่ นต่ากวา่ มลู คา่
1) I. และ II.
2) I. และ III.
3) II. และ III.
4) I., II. และ III.

เฉลย 1

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 199

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. เฉลย 1

ขอ้ I. ถกู
ขอ้ II. ถกู
ขอ้ III. ผดิ เพราะตราสารหน้ีทจ่ี ะถอื จนครบกาหนด วดั มลู คา่ เรมิ่ แรกใชร้ าคาทุนตดั จาหน่าย

ตอ่ มาจะไมม่ กี ารรบั รมู้ ลู คา่ ทเ่ี ปลย่ี นแปลงไป แตใ่ ชก้ ารตดั บญั ชสี ว่ นเกนิ / รบั รสู้ ว่ นต่ากวา่ มลู คา่

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 200