1.AISA_การวิเคราะห์งบการเงิน_present_2565_เฉลย

3.2 การรบั รรู้ ายได้ประเภทอ่ืนๆ (ต่อ)

ประเภทรายได้ แนวทางการรบั ร้รู ายได้

รายได้จากการขาย • รายไดจ้ ากการขายอสงั หารมิ ทรพั ยพ์ ฒั นาเพ่อื ขายถกู รบั ร้เู มื่อได้โอนอานาจควบคมุ อสงั หาริมทรพั ยใ์ ห้กบั
สงั หาริมทรพั ย์ ลกู ค้าด้วยจานวนเงินท่ีสะท้อนถึงส่ิงตอบแทนที่กิจการคาดว่าจะมสี ิทธิได้รบั ซ่ึงไม่รวมจานวนเงินที่เกบ็
แทนบคุ คลที่สาม ภาษีมลู ค่าเพ่ิม หรอื ภาษีขายอื่นๆ และแสดงสทุ ธิจากส่วนลดและส่ิงตอบแทนท่ีกิจการได้
จ่ายให้กบั ลกู ค้า

• สาหรบั สญั ญาทม่ี กี ารรวมการขายอสงั หารมิ ทรพั ยแ์ ละสนิ คา้ อ่นื เขา้ ดว้ ยกนั กิจการจะบนั ทึกอสงั หาริมทรพั ยแ์ ละ
สินค้าอื่นแยกจากกนั หากอสงั หาริมทรพั ยแ์ ละสินค้าดงั กล่าวสามารถแยกออกจากกนั ได้และลูกค้าได้รบั
ประโยชน์จากอสงั หาริมทรพั ยแ์ ละสินค้านัน้ แยกจากกนั ส่ิงตอบแทนท่ีได้รบั จะถกู ปันส่วนตามสดั ส่วนของ
ราคาขายที่เป็นเอกเทศของอสงั หาริมทรพั ยแ์ ละสินค้านัน้ ๆ

• เงินมดั จาและเงินงวดของอสงั หาริมทรพั ยพ์ ฒั นาเพื่อขายซ่ึงได้รบั จากลกู ค้าก่อนวนั ท่ีรบั ร้รู ายได้แสดงเป็น
หนี้สินตามสญั ญาในงบแสดงฐานะการเงิน เงินมดั จาและเงินงวดจะรบั ร้เู ป็นรายได้เม่ือกิจการได้โอนการ
ควบคมุ ในอสงั หาริมทรพั ยใ์ ห้กบั ลกู ค้า หากเงนิ รบั ลว่ งหน้าดงั กล่าวมอี งคป์ ระกอบเกย่ี วกบั การจดั หาเงนิ ทม่ี ี
นยั สาคญั ดอกเบย้ี จา่ ยใหบ้ นั ทกึ โดยใชว้ ธิ อี ตั ราดอกเบย้ี ทแ่ี ทจ้ รงิ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 51

3.3 ค่าใช้จ่ายและการรบั รคู้ ่าใช้จ่าย

• ค่าใช้จ่าย หมายถงึ การลดลงของประโยชน์เชงิ เศรษฐกจิ ในรอบระยะเวลารายงาน หรอื การลดค่าของสนิ ทรพั ยห์ รอื การเพมิ่ ขน้ึ ของหน้สี นิ อนั 52
สง่ ผลใหส้ ่วนของเจา้ ของลดลง โดยทไ่ี มร่ วมถงึ การแบง่ ปันใหแ้ ก่สว่ นของเจา้ ของและรายการขาดทุน

• ตามข้อกาหนดของมาตรฐานการบญั ชี กจิ การตอ้ งทาการวเิ คราะหค์ ่าใชจ้ า่ ยทร่ี บั รใู้ นสว่ นกาไรขาดทนุ (profit or loss) โดยใชว้ ธิ ลี กั ษณะ
ของคา่ ใชจ้ า่ ย (nature of expense method) หรอื วธิ หี น้าทข่ี องคา่ ใชจ้ า่ ย (function of expense method) โดยใหก้ จิ การพจิ ารณาเลอื กว่าแบบ
ใดจะใหข้ อ้ มลู ทเ่ี ชอ่ื ถอื ไดแ้ ละมคี วามเกย่ี วขอ้ งกบั การตดั สนิ ใจมากกว่า อยา่ งไรกต็ าม ถา้ กจิ การเลอื กใชว้ ธิ หี น้าท่ีของค่าใชจ้ า่ ย กจิ การจะตอ้ ง
เปิดเผยขอ้ มลู เพม่ิ เตมิ เกย่ี วกบั ลกั ษณะของคา่ ใชจ้ ่าย (รวมถงึ ค่าเส่อื มราคา ค่าตดั จาหน่ายและค่าใชจ้ ่ายผลประโยชน์ของพนกั งาน) ไวใ้ นหมาย
เหตุประกอบงบการเงนิ
 สาหรบั วิธีลกั ษณะค่าใช้จ่าย กจิ การนาเสนอการวเิ คราะหค์ ่าใชจ้ ่ายตามลกั ษณะของค่าใชจ้ ่ายรายการนนั้ ๆ ในกาไรหรอื ขาดทนุ เชน่
คา่ วตั ถุดบิ ทใ่ี ชใ้ นการผลติ คา่ เส่อื มราคาและค่าตดั จาหน่าย คา่ ขนส่งสนิ คา้ ไปใหก้ บั ลกู คา้ เงนิ เดอื นค่าจา้ งและผลประโยชน์ของพนกั งาน
และค่าใชจ้ า่ ยทางการตลาด โดยไมม่ กี ารปันสว่ นระหว่างหน่วยงานภายในกจิ การและไมไ่ ดร้ ะบุว่าค่าใชจ้ ่ายต่างๆ เหล่านัน้ เกย่ี วขอ้ งกบั
กจิ กรรมใดๆ เช่น กจิ กรรมการผลติ กจิ กรรมการขาย กจิ กรรมการบรหิ ารงาน เป็นตน้
 ส่วนวิธีหน้าท่ีค่าใช้จ่าย หรอื วิธีต้นทุนขาย (cost of sales method) จะมกี ารจดั ประเภทและปันส่วนค่าใชจ้ า่ ยท่เี กดิ ขน้ึ ตามกจิ กรรม
หลกั หรอื ตามหน้าทข่ี องค่าใชจ้ า่ ยนนั่ เอง เช่น ตน้ ทนุ ขายเป็นยอดรวมของคา่ ใชจ้ า่ ยทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั กจิ กรรมการผลติ สนิ คา้ สาหรบั สนิ คา้
สว่ นทไ่ี ดข้ ายออกไปแลว้ ค่าใชจ้ า่ ยในการขายเป็นยอดรวมของค่าใชจ้ ่ายทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั กจิ กรรมการขายสนิ คา้ เชน่ ค่าขนสง่ ค่าใชจ้ า่ ย
ทางการตลาด เงนิ เดอื นพนกั งานขาย เป็นตน้ ค่าใชจ้ า่ ยในการบรหิ ารเป็นยอดรวมของค่าใชจ้ า่ ยทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั การบรหิ ารงานส่วนกลาง
เช่น เงนิ เดอื นของผบู้ รหิ าร ค่าเสอ่ื มราคาของอาคารและอุปกรณ์สานกั งาน เป็นตน้ อยา่ งไรกต็ าม ในการนาเสนอค่าใชจ้ ่ายตามหน้าท่ี
กจิ การจะตอ้ งใชด้ ลุ ยพนิ ิจในการปันสว่ นค่าใชจ้ า่ ยไปยงั กจิ กรรมต่างๆ ซง่ึ อาจจะทาใหก้ ารเปรยี บเทยี บกนั ไดแ้ ละความน่าเชอ่ื ถอื ของ
ขอ้ มลู ลดลงไประดบั หน่งึ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand

3.3 ประเดน็ พิเศษเก่ียวกบั การรบั ร้คู ่าใช้จ่าย: การซ่อมแซมและ
บารงุ รกั ษาทรพั ยส์ ิน

การซ่อมแซม (repairs) หมายถงึ การทาใหส้ นิ ทรพั ยท์ เ่ี กดิ ความเสยี หายชารดุ ใหอ้ ยใู่ นสภาพทด่ี แี ละพรอ้ มใชง้ านไดอ้ กี ครงั้ หน่งึ ซง่ึ แบง่ ออกได้
เป็น 2 ประเภท ไดแ้ ก่
1) การซอ่ มแซมตามปกตหิ รอื การซ่อมแซมธรรมดา (ordinary repairs) ซง่ึ เป็นการซ่อมแซมเลก็ ๆ น้อยและเป็นจานวนเงนิ ไมม่ าก หรอื เป็นการ

เปลย่ี นชน้ิ สว่ นเลก็ ๆ บางชน้ิ ซึ่งให้ถอื เป็นค่าใช้จ่ายประจางวดและนาไปหกั จากรายได้ โดยมกี ารบนั ทกึ บญั ชดี งั น้ี
เดบติ คา่ ซอ่ มแซม
เครดติ เงนิ สด

ในกรณที ก่ี ารซอ่ มแซมควรจะกระทาทุกปีแต่กจิ การรอไวห้ ลายๆ ปี จงึ จะซอ่ มแซมซง่ึ ทาใหค้ า่ ซอ่ มแซมมจี านวนสงู และทาใหใ้ นปีทม่ี กี าร
ซอ่ มแซมจะมคี า่ ใชจ้ า่ ยสงู กว่าปีอ่นื ๆ ดงั นนั้ จงึ ควรทาการประมาณการค่าซ่อมแซมดงั กล่าวเป็นค่าใช้จ่ายของแต่ละงวด โดยมกี าร
บนั ทกึ บญั ชดี งั ต่อไปน้ี

เมอ่ื มกี ารประมาณค่าซอ่ มแซมของแต่ละปี โดยทย่ี งั ไมม่ กี ารจา่ ยค่าซ่อมแซมจรงิ
เดบติ คา่ ซ่อมแซม
เครดติ ประมาณการคา่ ซ่อมแซม

และเมอ่ื มกี ารจา่ ยค่าซ่อมแซมจรงิ
เดบติ ประมาณการคา่ ซ่อมแซม
เครดติ เงนิ สด
โดยบญั ชปี ระมาณการค่าซอ่ มแซมถอื เป็นบญั ชปี ระเภทหน้สี นิ กะประมาณ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 53

3.3 ประเดน็ พิเศษเก่ียวกบั การรบั รคู้ ่าใช้จ่าย: ค่าใช้จ่ายเก่ียวกบั
การรบั ประกนั

• กจิ การโดยสว่ นใหญม่ กี ารรบั ประกนั คณุ ภาพสนิ คา้ ใหแ้ กล่ กู คา้ ใน 2 รปู แบบคอื
1. การรบั ประกนั คณุ ภาพสนิ คา้ ทร่ี ะบใุ นสญั ญาเมอ่ื มกี ารขายสนิ คา้ การรบั ประกนั สนิ คา้ รปู แบบน้ีรวมอยใู่ นราคาขายของสินค้าแล้วและเป็นการ
รบั ประกนั ท่ีเรียกว่าการรบั ประกนั คณุ ภาพสินค้าตามปกติ (assurance-type warranty) เพอ่ื สรา้ งความมนั่ ใจใหแ้ กล่ กู คา้ วา่ สนิ คา้ หรอื บรกิ ารนนั้ จะ
สามารถใชง้ านไดต้ ามคณุ ลกั ษณะทต่ี กลงกนั
2. การรบั ประกนั คณุ ภาพสนิ คา้ ทก่ี จิ การไดใ้ หบ้ รกิ ารเพม่ิ เตมิ นอกเหนอื จากการรบั ประกนั ตามปกติ การรบั ประกนั สนิ คา้ รปู แบบน้ีไม่รวมอยใู่ นราคาขาย
ของสินค้าและเป็นการรบั ประกนั ท่ีเรียกว่าการให้บริการรบั ประกนั (service-type warranty) ดงั นนั้ กิจการต้องมีการบนั ทึกภาระผกู พนั จาก
การปฏิบตั ิตามสญั ญาแยกต่างหากจากการขายสินค้า

• กจิ การตอ้ งมกี ารบนั ทึกการรบั ประกนั คณุ ภาพสินค้าตามปกติตามขอ้ กาหนดของมาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 37 เรอ่ื ง ประมาณการหน้ีสนิ หน้สี นิ ทอ่ี าจ
เกดิ ขน้ึ และสนิ ทรพั ยท์ อ่ี าจเกดิ ขน้ึ โดยรบั รคู้ ่าใช้จ่ายในการรบั ประกนั สินค้าและประมาณการหนี้สินในงวดที่กิจการขายสินค้าหรือให้บริการ
กจิ การตอ้ งประมาณการหน้ีสนิ ทป่ี ระกอบดว้ ยตน้ ทนุ ทงั้ หมดทจ่ี ะเกดิ ขน้ึ ภายหลงั จากการขายเน่ืองจากมกี ารแกไ้ ขซอ่ มแซมขอ้ บกพร่องของสนิ คา้ หรอื
บรกิ าร

• ในบางกจิ การใหส้ ทิ ธแิ กล่ กู คา้ ในการเลอื กซอ้ื บรกิ ารรบั ประกนั เพมิ่ แยกต่างหาก เป็นการขยายระยะเวลาในการรบั ประกนั ต่อเน่อื งจากการรบั ประกนั สนิ คา้
ตามปกตทิ เ่ี ป็นการแกไ้ ขซอ่ มแซมขอ้ บกพรอ่ งของสนิ คา้ หรอื บรกิ าร ณ จดุ ขาย เชน่ การขายเครอ่ื งคอมพวิ เตอรท์ ร่ี บั ประกนั ซ่อมฟรเี ป็นเวลา 1 ปี และเสนอ
การใหบ้ รกิ ารรบั ประกนั เพมิ่ เตมิ อกี 2 ปี โดยทล่ี กู คา้ ตอ้ งจ่ายเงนิ เพม่ิ เตมิ เพอ่ื ซอ้ื บรกิ ารรบั ประกนั น้ี ดงั นนั้ กิจการต้องถือว่าการให้บริการรบั ประกนั
เพิ่มเติมนี้เป็นการให้บริการแยกต่างหากและเป็นภาระท่ีกิจการต้องปฏิบตั ิเพ่ิมเติม การให้บริการรบั ประกนั เป็นการขายแยกต่างหากและมี
ราคาขายแบบเอกเทศ ดงั นนั้ กจิ การตอ้ งปันสว่ นราคาของรายการใหแ้ กภ่ าระทต่ี อ้ งปฏบิ ตั แิ ต่ละรายการ และมีการรบั รเู้ ป็นรายได้ในงวดที่กิจการ
ให้บริการรบั ประกนั แก่ลูกค้าแล้วตามวิธีเส้นตรง ส่วนค่าใช้จา่ ยท่ีเกี่ยวกบั การให้บริการรบั ประกนั เพ่ิมถือว่าเป็ นค่าใช้จา่ ยเม่อื เกิดรายการ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 54

3.3 การตดั จาหน่ายหนี้สญู

• การตดั จาหน่ายหน้สี ญู (write off a bad debt) จะทาไดเ้ มอ่ื ไดม้ กี ารตดิ ตามทวงถามหน้ีจนถงึ ทส่ี ดุ แลว้ แต่กย็ งั ไมไ่ ด้รบั การชาระหน้ี และหน้ี
สญู นนั้ เขา้ เกณฑท์ จ่ี ะถอื เป็นค่าใชจ้ า่ ยในการคานวณกาไรสุทธิ ตามกฏหมายภาษอี ากร ให้มีการตดั จาหน่ายลกู หนี้การค้ารายนัน้ ไปสู่
บญั ชีหนี้สญู และขณะเดียวกนั กใ็ ห้ลงบญั ชีกลบั รายการบญั ชีค่าเผอื่ ผลขาดทนุ จากการด้อยค่าของลกู หนี้การค้าและขาดทุนจากการ
ด้อยค่าของลกู หนี้การค้าด้วยจานวนเดียวกนั

• ในกรณที ค่ี าดหมายไดค้ อ่ นขา้ งแน่นอนว่าจะไมไ่ ดร้ บั ชาระหน้ี และยงั ตดั จาหน่ายลกู หน้กี ารคา้ เป็นสญู ไมไ่ ดต้ ามกฏหมายภาษอี ากร กจิ การอาจ
ตดั จาหน่ายลกู หน้กี ารคา้ เป็นสญู ในทางบญั ชไี ด้ โดยการลดจานวนลกู หน้ีการคา้ ลง พรอ้ มกบั ลดจานวนค่าเผ่อื ผลขาดทุนจากการดอ้ ยค่าของ
ลกู หน้กี ารคา้

• ในการตดั จาหน่ายหน้ีสญู จงึ สามารถแยกการพจิ ารณาเป็น 2 กรณี ไดแ้ ก่

กรณี ก: การจาหน่ายบญั ชีลกู หนี้การค้าเป็นสญู ซ่ึงเป็นไปตามเกณฑก์ ฏหมายภาษีอากร ซ่ึงต้องปฏิบตั ิตามกฏกระทรวง ฉบบั ท่ี 186
(พ.ศ. 2534) ออกตามความในประมวลรษั ฏากรว่าด้วยการจาหน่ายหนี้สญู จากบญั ชีลกู หนี้ ซึ่งกาหนดหลกั เกณฑ์ วิธีการ และเง่ือนไข
ในการจาหน่ายหนี้สญู จากบญั ชีลูกหนี้ของบริษทั หรอื ห้างห้นุ ส่วนนิติบคุ คล

กรณี ข: การจาหน่ายบญั ชีลกู หนี้การค้าเป็นสญู เป็นเพียงรายการทางบญั ชี หรอื ไม่เข้าข่ายการยอมรบั ตามกฎหมายภาษีอากร

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 55

3.4 ความสมั พนั ธร์ ะหว่างกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ รวม กาไรขาดทนุ และกาไร
ขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่ืน

• งบกาไรขาดทนุ และกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่นื นาเสนอขอ้ มลู เกย่ี วกบั ผลการดาเนินงานของกจิ การในชว่ งระยะเวลาทร่ี ายงาน งบน้ใี หข้ อ้ มลู อนั
เกย่ี วกบั กาไรขาดทนุ (profit or loss) กาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อ่ืน (other comprehensive income: OCI) และกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ รวม
(total comprehensive income) ซง่ึ สามารถแสดงความสมั พนั ธไ์ ดด้ งั ต่อไปน้ี
กาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ รวม (total comprehensive income) = กาไรขาดทุน (profit or loss)
+ กาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่ืน (other comprehensive income)

รายได้ - ค่าใชจ้ ่าย = กาไร (ขาดทุน) สาหรบั งวด

กาไร (ขาดทุน) สาหรบั งวด +|- กาไร (ขาดทุน) = กาไร (ขาดทุน)
เบ็ดเสรจ็ อน่ื เบ็ดเสรจ็ รวม

• กาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ รวม หมายถงึ การเปลี่ยนแปลงในส่วนของเจ้าของระหว่างงวด อนั เป็นผลมาจากรายการหรือเหตกุ ารณ์อื่นใดที่มิได้มา
จากผเู้ ป็นเจ้าของ

• กาไรขาดทนุ หมายถงึ ผลรวมของรายได้จากการดาเนินงานของกิจการหกั ด้วยผลรวมของค่าใช้จ่ายจากการดาเนินงานของกิจการ ทงั้ นี้
ส่วนของกาไรขาดทนุ ไม่รวมถงึ องคป์ ระกอบของกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อื่น

• กาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่นื ประกอบดว้ ยรายได้และค่าใช้จ่ายอื่นท่ีไมไ่ ด้รบั อนุญาตให้รบั ร้ใู นกาไรขาดทุน ทงั้ น้ี องคป์ ระกอบของกาไรขาดทุน
เบด็ เสรจ็ อ่นื ประกอบดว้ ยรายการทม่ี รี ายละเอยี ดในหน้าถดั ไป

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 56

3.4 องคป์ ระกอบของกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อื่น (OCI)

กาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่ืน ประกอบด้วยรายได้และค่าใช้จ่ายท่ีไม่ได้รบั อนุญาตให้รบั ร้ใู นกาไรขาดทนุ องคป์ ระกอบของ OCI
ประกอบด้วย
• การเปล่ียนแปลงในส่วนเกินทนุ จากการตีราคาสินทรพั ยต์ ามขอ้ กาหนดของมาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 16 เร่อื ง ทด่ี นิ อาคารและ

อุปกรณ์ และมาตรฐานการบญั ชฉี บบั ท่ี 38 เร่อื ง สนิ ทรพั ยไ์ มม่ ตี วั ตน
• การวดั มลู ค่าใหม่ของโครงการผลประโยชน์พนักงานทก่ี าหนดไวต้ ามขอ้ กาหนดของมาตรฐานการบญั ชฉี บบั ท่ี 19 เร่อื ง

ผลประโยชน์ของพนกั งาน
• ผลกาไรและขาดทนุ จากการแปลงค่างบการเงินของหน่วยงานต่างประเทศตามขอ้ กาหนดของมาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 21 เร่อื ง

ผลกระทบจากการเปลย่ี นแปลงของอตั ราแลกเปลย่ี นเงนิ ตราต่างประเทศ
• ผลกาไรและขาดทนุ จากเงินลงทนุ ในตราสารทนุ ทเ่ี ลอื กกาหนดใหว้ ดั มลู คา่ ดว้ ยมลู คา่ ยตุ ธิ รรมผา่ นกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อน่ื ตาม

ขอ้ กาหนดของมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ฉบบั ท่ี 9 เร่อื ง เครอ่ื งมอื ทางการเงนิ
• ผลกาไรและขาดทนุ จากสินทรพั ยท์ างการเงินทว่ี ดั มลู คา่ ดว้ ยมลู คา่ ยตุ ธิ รรมผา่ นกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อน่ื ตามขอ้ กาหนดของ

มาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ฉบบั ท่ี 9 เรอ่ื ง เคร่อื งมอื ทางการเงนิ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 57

3.4 องคป์ ระกอบของกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อื่น (OCI) (ต่อ)

กาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่ืน ประกอบด้วยรายได้และค่าใช้จ่ายท่ีไม่ได้รบั อนุญาตให้รบั ร้ใู นกาไรขาดทนุ องคป์ ระกอบของ OCI
ประกอบด้วย

• ส่วนของผลกาไรและขาดทนุ ที่มีประสิทธิผลจากเครื่องมือที่ใช้ป้องกนั ความเส่ียงในการป้องกนั ความเสย่ี งในกระแสเงนิ สด (cash flow hedge) และ
ผลกาไรและขาดทนุ จากเครอ่ื งมอื ทใ่ี ชป้ ้องกนั ความเสย่ี งในการป้องกนั ความเสย่ี งเงนิ ลงทุน (hedging instruments) ในตราสารทุนทว่ี ดั มลู ค่าดว้ ยมลู ค่า
ยตุ ธิ รรมผ่านกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อ่นื ตามขอ้ กาหนดของมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ฉบบั ท่ี 9 เรอ่ื ง เครอ่ื งมอื ทางการเงนิ

• หนี้สินบางรายการท่ีเลือกกาหนดให้วดั มลู ค่าด้วยมลู ค่ายตุ ิธรรมผา่ นกาไรขาดทนุ จานวนการเปลย่ี นแปลงมลู ค่ายตุ ธิ รรมทเ่ี ป็นผลจากการ
เปลย่ี นแปลงความเสย่ี งดา้ นเครดติ ของหน้สี นิ ตามขอ้ กาหนดของมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ฉบบั ท่ี 9 เรอ่ื ง เครอ่ื งมอื ทางการเงนิ

• การเปล่ียนแปลงมูลค่าในมลู ค่าตามเวลาของสิทธิเลือก เมอ่ื แยกมลู คา่ ทแ่ี ทจ้ รงิ และมลู ค่าตามเวลาของสทิ ธเิ ลอื ก และเลอื กกาหนดใหเ้ ฉพาะการ
เปลย่ี นแปลงในมลู คา่ ทแ่ี ทจ้ รงิ ของ สทิ ธเิ ลอื กเป็นเครอ่ื งมอื ทใ่ี ชป้ ้องกนั ความเสย่ี ง ตามขอ้ กาหนดของมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ฉบบั ท่ี 9 เรอ่ื ง
เครอ่ื งมอื ทางการเงนิ

• การเปล่ียนแปลงในมลู ค่าขององคป์ ระกอบราคาล่วงหน้าของสญั ญาฟอรเ์ วิรด์ เมอ่ื แยกสว่ นขององคป์ ระกอบราคาล่วงหน้าและองคป์ ระกอบราคา
ปัจจบุ นั ของสญั ญาฟอรเ์ วริ ด์ ออกจากกนั และเลอื กกาหนดใหเ้ ฉพาะการเปลย่ี นแปลงในมลู ค่าขององคป์ ระกอบราคาปัจจบุ นั ของสญั ญาฟอรเ์ วริ ด์ เป็น
เครอ่ื งมอื ทใ่ี ชใ้ นการป้องกนั ความเสย่ี ง และการเปลย่ี นแปลงในมลู ค่าของสว่ นต่างอตั ราแลกเปลย่ี นเงนิ ตราต่างประเทศของเครอ่ื งมือทางการเงนิ เมอ่ื ไมน่ า
ส่วนต่างอตั ราแลกเปลย่ี นเงนิ ตราต่างประเทศไปรวมในการเลอื กกาหนดเครอ่ื งมอื ทางการเงนิ เป็นเครอ่ื งมอื ทใ่ี ชใ้ นการป้องกนั ความเส่ียง ตามขอ้ กาหนด
ของมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ฉบบั ท่ี 9 เรอ่ื ง เครอ่ื งมอื ทางการเงนิ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 58

3.4 ตวั อย่างรายการกาไร (ขาดทนุ ) เบด็ เสรจ็ อื่นบางรายการที่พบบอ่ ย

ประเภทของกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อื่น ตวั อย่าง

ส่วนเกินทนุ จากการตีราคาสินทรพั ยใ์ หม่ กจิ การซอ้ื ทด่ี นิ ในราคาทุน 10 ลา้ นบาท แต่ตอ่ มา ณ วนั สน้ิ งวด มลู ค่ายตุ ธิ รรมของ
ทด่ี นิ ทไ่ี ดร้ บั การตรี าคาเป็นจานวน 12 ลา้ นบาท เพราะมกี ารพฒั นาระบบ
กาไร (ขาดทนุ ) จากการเปลี่ยนแปลง สาธารณูปโภคและคมนาคมบรเิ วณโดยรอบทด่ี นิ แปลงดงั กลา่ ว กิจการท่ีเลือกท่ีจะ
สมมติฐานจากการคานวณตามหลกั ตีราคาสินทรพั ยใ์ หม่จะบนั ทึกส่วนเกินจากการตีราคาที่ดินใหม่จานวน 2 ล้าน
คณิตศาสตรป์ ระกนั ภยั บาท รายการนี้จะไม่ส่งผลกระทบต่อกาไร (ขาดทนุ ) สาหรบั งวด แต่จะจดั
ประเภทรายการเป็ นส่วนหนึ่งของรายการกาไร (ขาดทนุ ) เบด็ เสรจ็ อื่น (OCI)

หากขอ้ มลู สถติ ชิ ว้ี า่ ประชากรจะมอี ายเุ ฉลย่ี ยนื ยาวมากขน้ึ และพนกั งานมแี นวโน้มจะ
ทจ่ี ะทางานใหก้ บั กจิ การจนกระทงั่ เกษยี ณมากขน้ึ จะทาใหผ้ ลประโยชน์ทก่ี จิ การ
จะตอ้ งจา่ ยเป็นผลประโยชน์ใหก้ บั พนกั งานมจี านวนสงู ขน้ึ ซึ่งจะทาให้สารอง
ผลประโยชน์พนักงานเพิ่มมากขึน้ และจะทาให้เกิดผลขาดทนุ จากการ
เปลี่ยนแปลงสมมติฐานในการคานวณตามหลกั คณิตศาสตรป์ ระกนั ภยั

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 59

3.4 ตวั อย่างรายการกาไร (ขาดทุน) เบด็ เสรจ็ อ่ืนบางรายการท่ีพบบอ่ ย (ต่อ)

ประเภทของกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อื่น ตวั อย่าง

ผลสะสมจากการแปลงคา่ งบการเงนิ ของ หากอตั ราแลกเปลย่ี นลดลงจากเดมิ เชน่ อตั ราแลกเปลย่ี นตน้ งวด 5.00 บาทไทยต่อ
หน่วยงานในตา่ งประเทศ 1 หยวนจนี เปลย่ี นไปเป็นปลายงวด 4.50 บาทไทยต่อ 1 หยวนจนี จะทาให้บริษทั
ใหญ่ท่ีมีเงินลงทนุ ในบริษทั ยอ่ ย (ซึ่งเป็นสินทรพั ยไ์ ม่หมนุ เวียน) มีผลต่างอตั รา
แลกเปลี่ยนเป็นผลขาดทนุ เน่ืองจากส่งผลกระทบทางลบต่อยอดเงินลงทนุ ใน
บริษทั ย่อยในรปู เงินบาทไทย

กาไร (ขาดทุน) จากการเปลย่ี นแปลงมลู คา่ กจิ การซอ้ื สนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ในราคาทุน 1 ลา้ นบาท (โดยมกี ารจดั ประเภทของ
ของสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ทว่ี ดั มลู คา่ ดว้ ยมลู คา่
ยตุ ธิ รรมผา่ นกาไร (ขาดทุน) เบด็ เสรจ็ อ่นื สนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ดงั กลา่ วเป็นสนิ ทรพั ยท์ างการเงนิ ทว่ี ดั มลู คา่ ด้วยมลู คา่ ยตุ ธิ รรม

ผา่ นกาไร (ขาดทนุ ) เบด็ เสรจ็ อน่ื ) และตอ่ มา ณ วนั สน้ิ งวดมลู คา่ ยตุ ธิ รรม
เปลย่ี นแปลงไปเป็น 1.2 ลา้ นบาท กิจการจะบนั ทึกกาไรจากการเปลี่ยนแปลง
มลู ค่ายตุ ิธรรมของสินทรพั ยท์ างการเงินดงั กล่าวจานวน 200,000 บาท เป็น

ส่วนหน่ึงของกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่ืน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 60

3.4 ตวั อย่างการคานวณกาไรต่อห้นุ ขนั้ พืน้ ฐาน (basic EPS)

กาไรต่อห้นุ ขนั้ พืน้ ฐาน กรณีไม่มีความซบั ซ้อนใดๆ

ในปี 25X1 บรษิ ทั ก รายงานกาไรสทุ ธสิ าหรบั ปีจานวน 1,200,000 บาท และกจิ การมหี นุ้ สามญั ทอ่ี อกจาหน่ายแลว้ ตงั้ แต่วนั ท่ี 1 ม.ค. 25X1
จานวน 500,000 หุน้ โดยจานวนหนุ้ สามญั น้ไี มม่ กี ารเปลย่ี นแปลงในระหวา่ งปี 25X1

จากขอ้ มลู ขา้ งตน้ กาไรต่อหุน้ พน้ื ฐาน สาหรบั ปี 25X1 เท่ากบั 2.40 บาทต่อห้นุ การคานวณแสดงดงั ขา้ งล่างน้ี

กาไรต่อหนุ้ พ้ืนฐาน กาไรหรือขาดทนุ ทเ่ี ป็นของผู้ถอื หนุ้ สามญั
= จานวนถวั เฉล่ยี ถว่ งนา้ หนกั ของหนุ้ สามัญทถี่ อื โดยผู้ถอื หนุ้

= 1,200,000 บาท
500,000 หนุ้

= 2.40 บาทต่อหนุ้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 61

3.4 การคานวณกาไรต่อห้นุ ปรบั ลด

• วตั ถุประสงคข์ องการคานวณกาไรต่อหุน้ ปรบั ลด (diluted earnings per share) คอื การวดั มลู ค่าของส่วนได้เสียของห้นุ สามญั แต่ละหน่วยใน
ผลการดาเนินงานของกิจการสาหรบั 1 งวดเวลา โดยคานึงถึงผลกระทบจากการแปลงสภาพเป็นห้นุ สามญั หรือการใช้สิทธิซื้อห้นุ สามญั
ที่เกิดจากตราสารท่ีอาจเปลี่ยนเป็นห้นุ สามญั ที่ผถู้ ือห้นุ ถือครองอยู่ในระหว่างวด

• การคานวณกาไรต่อหุน้ ปรบั ลด กจิ การตอ้ งพจิ ารณาผลกระทบของตราสารท่ีอาจเปลี่ยนเป็นห้นุ สามญั ที่จะทาให้กาไรต่อห้นุ ขนั้ พืน้ ฐาน
(basic EPS) ลดลง โดยใหพ้ จิ ารณาวา่ ตราสารที่อาจเปล่ียนเป็นห้นุ สามญั ปรบั ลดถกู แปลงสภาพเป็นห้นุ สามญั (converted) หรอื ได้ถกู ใช้
สิทธิเปลี่ยนสภาพเป็นห้นุ สามญั (exercised) จะส่งผลกระทบต่อการคานวณตวั ตงั้ (numerator) และตวั หาร (denominator) ของกาไร
ต่อห้นุ ขนั้ พื้นฐาน (basic EPS) อย่างไร

• กาไรต่อหนุ้ ปรบั ลดสามารถคานวณไดต้ ามสตู รดงั ต่อไปน้ี

กาไรต่อหนุ้ ปรับลด
= กาไรหรือขาดทนุ ทเ่ี ปน็ ของผู้ถอื หนุ้ สามัญ

+|- ผลกระทบต่อกาไรทเ่ี กดิ จากตราสารทอ่ี าจเปล่ยี นเปน็ หนุ้ สามญั
จานวนถวั เฉล่ียถว่ งนา้ หนักของหนุ้ สามัญทถ่ี อื โดยผู้ถอื หนุ้

+ จานวนถวั เฉลย่ี ถว่ งน้าหนักของหนุ้ สามญั ทเ่ี กดิ จากตราสารทอ่ี าจเปล่ียนเปน็ หนุ้ สามญั

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 62

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. ขอ้ ใดต่อไปน้กี ลา่ วถกู ตอ้ งเกย่ี วกบั คณุ ภาพของกาไร
I. การทก่ี จิ การมกี าไรสทุ ธมิ ากๆ ทุกปี จะสง่ ผลดตี อ่ กระแสเงนิ สดจากการดาเนนิ งาน ทาใหก้ จิ การหมด
ปัญหาในเรอ่ื งขาดสภาพคลอ่ ง
II. คณุ ภาพของกาไรทด่ี ี ตอ้ งเกดิ มากจากธุรกจิ หลกั (Core Business) ไมใ่ ชเ่ กดิ จากรายการอ่นื เชน่ กาไร
จากการขายสนิ ทรพั ย์ หรอื กาไรจากอตั ราแลกเปลย่ี น
III. กาไรจากรายการคา้ ทเ่ี กดิ ขน้ึ ซ้าบอ่ ยๆ ครงั้ (Recurring) จะมผี ลดกี วา่ รายการทไ่ี มเ่ กดิ ขน้ึ บอ่ ยนกั (Non-
recurring)

1) I. และ II.
2) I. และ III.
3) II. และ III.
4) I., II. และ III.

เฉลย 3

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 63

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. เฉลย 3

ขอ้ I. ผดิ เพราะการทก่ี จิ การมกี าไรสทุ ธมิ ากๆ อาจเกดิ มาจากรายการ Non-cash ทาใหไ้ มม่ กี ระแสเงนิ สด
ไหลเขา้ กจิ การ จนอาจประสบกบั ภาวะขาดสภาพคลอ่ งได้

ขอ้ II. ถกู
ขอ้ III. ถกู

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 64

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้กี ลา่ วถกู ตอ้ ง เกย่ี วกบั งบกาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็
I. งบกาไรขาดทุน (Statement of Income) เป็นสว่ นหน่ึงของงบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ (Statement of
Comprehensive Income)
II. ผลรวมของกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ (Comprehensive Income) กบั กาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อน่ื (Other
Comprehensive Income) คอื กาไรสทุ ธิ (Net Income)
III. กาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อ่นื (Other Comprehensive Income) จะเป็นรายการทไ่ี มไ่ ดเ้ ป็นเงนิ สด (Non-cash)
ไมไ่ ดเ้ ป็นแกนหลกั ของกจิ การ (Non-core) และไมไ่ ดเ้ กดิ ซ้าบอ่ ยๆ ครงั้ (Non-recurring)

1) I. และ II.
2) I. และ III.
3) II. และ III.
4) I., II. และ III.

เฉลย 2

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 65

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. เฉลย 2

ขอ้ I. ถกู
ขอ้ II. ผดิ เพราะผลรวมของกาไรสทุ ธิ (Net Income) กบั กาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ อ่นื (Other Comprehensive Income)

คอื กาไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็ (Comprehensive Income)
ขอ้ III. ถูก

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 66

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. ขอ้ ใดคอื องคป์ ระกอบของรายการ OCI
I. กาไรจากการตรี าคาสนิ ทรพั ย์ ทด่ี นิ อาคาร และอุปกรณ์ และสนิ ทรพั ยไ์ มม่ ตี วั ตน
II. กาไรและขาดทุนจากการแปลงคา่ งบการเงนิ ของหน่วยงานตา่ งประเทศ
III. กาไรและขาดทนุ จากการวดั มลู คา่ เงนิ ลงทุนเผอ่ื ขาย
IV. สว่ นของกาไรและขาดทนุ ทม่ี ปี ระสทิ ธผิ ลจากเครอ่ื งมอื ป้องกนั
V. การวดั มลู คา่ ใหมข่ องโครงการผลประโยชน์ทก่ี าหนดไว้
VI. กาไรจากการออกหนุ้ สามญั จาหน่ายไดใ้ นราคาทส่ี งู กวา่ มลู คา่ ทต่ี ราไว้

1) I. II. และ III.
2) I. II. III. และ IV.
3) I. II. III. IV. และ V.
4) I. II. III. IV. V. และ VI.

เฉลย 3 Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 67

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. เฉลย 3

องคป์ ระกอบของรายการ OCI มี 5 ประเภทดงั น้ี
I. กาไรจากการตรี าคาสนิ ทรพั ย์ ทด่ี นิ อาคาร และอุปกรณ์ และสนิ ทรพั ยไ์ มม่ ตี วั ตน
II. กาไรและขาดทนุ จากการแปลงคา่ งบการเงนิ ของหน่วยงานตา่ งประเทศ
III. กาไรและขาดทนุ จากการวดั มลู คา่ เงนิ ลงทุนเผอ่ื ขาย
IV. สว่ นของกาไรและขาดทนุ ทม่ี ปี ระสทิ ธผิ ลจากเครอ่ื งมอื ป้องกนั
V. การวดั มลู คา่ ใหมข่ องโครงการผลประโยชน์ทก่ี าหนดไว้

สว่ นกาไรจากการออกหุน้ สามญั จาหน่ายไดใ้ นราคาทส่ี งู กว่ามูลค่าทต่ี ราไว้ จะถูกบนั ทกึ ไวใ้ นบญั ชสี ว่ นเกนิ
มลู คา่ หนุ้ สามญั ซง่ึ เป็นหน่งึ ในรายการสว่ นของผถู้ อื หนุ้ ของงบแสดงฐานะการเงนิ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 68

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. เกย่ี วกบั งบกาไรขาดทุนสาหรบั กจิ การทไ่ี มม่ ธี ุรกรรมซบั ซอ้ น ขอ้ ใดตอ่ ไปน้ีกลา่ วถูกตอ้ ง
I. กาไรขนั้ ตน้ หกั คา่ ใชจ้ า่ ยดาเนินงาน เป็นกาไรจากการดาเนินงาน (กาไรก่อนดอกเบย้ี และภาษ)ี
II. กาไรจากการดาเนินงาน (กาไรก่อนดอกเบย้ี และภาษ)ี หกั ตน้ ทุนทางการเงนิ เป็นกาไรก่อนภาษี
III. กาไรกอ่ นภาษี หกั คา่ ใชจ้ า่ ยภาษเี งนิ ได้ เป็นกาไรสทุ ธิ ซง่ึ ถา้ หารดว้ ยจานวนหุ้นถวั เฉลย่ี ถว่ ง
น้าหนกั จะเป็นกาไรสทุ ธติ ่อหนุ้ (Earnings Per Share: EPS)

1) I. และ II.
2) I. และ III.
3) II. และ III.
4) I., II. และ III.

เฉลย 4

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 69

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. เฉลย 4

ทกุ ขอ้ กลา่ วถูกตอ้ งเกย่ี วกบั งบกาไรขาดทุนสาหรบั กจิ การทไ่ี มม่ ธี ุรกรรมซบั ซอ้ น

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 70

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

5. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้ีกลา่ วถกู ตอ้ ง เกย่ี วกบั งบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็
I. รายได้ หกั ตน้ ทุนขายหรอื ใหบ้ รกิ าร เป็นกาไรขนั้ ตน้ (Gross Margin: GM)
II. กาไรขนั้ ตน้ (Gross Margin: GM) หกั คา่ ใชจ้ า่ ยทางการขายและการตลาด แลว้ หกั คา่ ใชจ้ า่ ยทางการบรหิ าร เป็นกาไร
จากการดาเนินงาน (Operating Margin) หลงั จากบวกและหกั รายไดอ้ น่ื และคา่ ใชจ้ ่ายอ่นื หากไมม่ สี ว่ นแบ่งกาไร
(ขาดทนุ ) จากบรษิ ทั รว่ ม / กจิ การร่วมคา้ จะเป็นกาไร (ขาดทุน) กอ่ นตน้ ทนุ การเงนิ และภาษเี งนิ ได้ (Earnings Before
Interest and Taxes: EBIT)
III. กาไร (ขาดทุน) ก่อนตน้ ทนุ การเงนิ และภาษเี งนิ ได้ (Earnings Before Interest and Taxes: EBIT) หกั ตน้ ทนุ ทาง
การเงนิ แลว้ หกั ภาษเี งนิ ได้ หากไมม่ รี ายการพเิ ศษทเ่ี กดิ จากธุรกรรมทไ่ี มต่ ่อเน่ือง จะไดก้ าไร (ขาดทนุ ) เบด็ เสรจ็
(Comprehensive Income)

1) I. และ II. เฉลย 1
2) I. และ III.
3) II. และ III.
4) I., II. และ III.

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 71

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

5. เฉลย 1

ขอ้ I. ถูก
ขอ้ II. ถูก
ขอ้ III. ผดิ ผลลพั ธท์ ไ่ี ดจ้ ะเป็นกาไร (ขาดทนุ ) สทุ ธิ (Net Income) กอ่ น หลงั จากนนั้ จะพจิ ารณารว่ มกบั

กาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ อ่นื (Other Comprehensive Income) ถงึ จะไดก้ าไรขาดทนุ เบด็ เสรจ็
(Comprehensive Income)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 72

แบบฝึ กหดั ท้ายบท 1,000
200
6. กจิ การมขี อ้ มลู บางสว่ นในงบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ ดงั น้ี (500)
รายได้ (150)
รายไดอ้ น่ื (180)
ตน้ ทุนขาย / ใหบ้ รกิ าร (120)
คา่ ใชจ้ า่ ยทางการขายและการตลาด 120
คา่ ใชจ้ า่ ยทางการบรหิ าร (100)
คา่ ใชจ้ า่ ยอน่ื (50)
สว่ นแบ่งกาไร (ขาดทุน) จากบรษิ ทั รว่ ม / กจิ การรว่ มคา้ (120)
ตน้ ทุนการเงนิ
คา่ ใชจ้ า่ ยภาษเี งนิ ได้ Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 73
ขาดทุนจากการดาเนินงานทย่ี กเลกิ สทุ ธจิ ากภาษี

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

จงหากาไรจากการดาเนินงาน (Operating Margin) และกาไร (ขาดทนุ ) สาหรบั ปี (Profit Margin)

กาไรจากการดาเนินงาน กาไร (ขาดทนุ ) สาหรบั ปี
(Operating Margin) (Profit Margin)
1) 500 220
2) 500 100
3) 170 220
4) 170 100

เฉลย 4

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 74

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

6. เฉลย 4

กาไรจากการดาเนนิ งาน (Operating Margin) = 170

คานวณจาก = 1,000-500-150-180

กาไร (ขาดทนุ ) สาหรบั ปี (Profit Margin) = 100
คานวณจาก = 170+200-120+120-100-50-120

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 75

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

7. บรษิ ทั นครธนกอ่ สรา้ ง มสี ญั ญาก่อสรา้ งถนนมลู คา่ 20 ลา้ นบาท เป็นระยะเวลา 4 ปี ตน้ ทนุ ประมาณการอยา่ ง

น่าเช่อื ถอื ของทงั้ โครงการ อยทู่ ่ี 10 ลา้ นบาท ขอ้ มลู ต่อไปน้ีเป็นขอ้ มลู ณ ปลายปีท่ี 2 ของการกอ่ สรา้ ง

ตนั ทุนทเ่ี กดิ ขน้ึ แลว้ ในปีท่ี 1 2 ลา้ นบาท

ตน้ ทนุ ทเ่ี กดิ ขน้ึ แลว้ ในปีท่ี 2 4 ลา้ นบาท

ตน้ ทุนทค่ี าดวา่ จะเกดิ ขน้ึ อกี จนเสรจ็ สน้ิ โครงการ 6 ลา้ นบาท

รายรบั ทร่ี บั รไู้ ปแลว้ ในปีท่ี 1 4 ลา้ นบาท

รายไดท้ ต่ี อ้ งรบั รใู้ นปีท่ี 2 ของการกอ่ สรา้ งตามวธิ รี อ้ ยละของงานทท่ี าเสรจ็ (percentage of completion method) และ

กาไรทร่ี บั รใู้ นปีท่ี 2 เทา่ กบั ขอ้ ใด

รายได้ (ลา้ นบาท) กาไร (ลา้ นบาท)

1) 10 4

2) 6 2

3) 8 4

4) 6 0

เฉลย 2 Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 76

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

7. เฉลย 2

รายไดท้ ต่ี อ้ งรบั รใู้ นปีท่ี 2 ของการกอ่ สรา้ งตามวธิ รี อ้ ยละของงานทท่ี าเสรจ็ (percentage of completion

method) และกาไรทร่ี บั รใู้ นปีท่ี 2 สามารถคานวณ ไดด้ งั น้ี

ตน้ ทุนทเ่ี กดิ ขน้ึ จรงิ สะสม = 2,000,000+4,000,000 = 6 ลา้ นบาท

ตน้ ทุนรวมของโครงการโดยประมาณ = 6,000,000+6,000,000 = 12 ลา้ นบาท

อตั รารอ้ ยละของงานทท่ี าเสรจ็ = 6/12 = 0.5 หรอื 50%

รายไดร้ บั รสู้ ะสม = 0.5X 20,000.000 = 10 ลา้ นบาท

รายไดร้ บั รแู้ ลว้ ในปีท่ี 1 = 4 ลา้ นบาท

รายไดท้ ต่ี อ้ งรบั รใู้ นปีท่ี 2 = 10,000,000-4,000,000 = 6 ลา้ นบาท

กาไรทร่ี บั รใู้ นปีท่ี 2 = 6,000,000 -4,000,000 = 2 ลา้ นบาท

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 77

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

8. ขอ้ ใดไม่ถกู ต้องเกย่ี วกบั วธิ ปี ฏบิ ตั ทิ างการบญั ชเี กย่ี วกบั กาไรต่อหุน้

1) ในกรณที ก่ี จิ การมรี ายการพเิ ศษ กจิ การตอ้ งแสดงรายการกาไรก่อนรายการพเิ ศษต่อหนุ้ รายการพเิ ศษ
หลงั ภาษตี อ่ หนุ้ และกาไรสทุ ธติ อ่ หุน้ ซง่ึ รายการตอ่ หุน้ ทงั้ 3 รายการ จะตอ้ งถอื ปฏบิ ตั ใิ ชส้ าหรบั คานวณ
กาไรตอ่ หนุ้

2) ในกรณที ม่ี โี ครงสรา้ งเงนิ ทุนซบั ซอ้ นกจิ การตอ้ งคานวณกาไรตอ่ หนุ้ ปรบั ลดควบคกู่ บั กาไรตอ่ หนุ้ ขนั้
พน้ื ฐาน

3) ตวั อยา่ งหลกั ทรพั ยท์ ท่ี าใหเ้ กดิ การปรบั ลดของกาไรต่อหุน้ (หุน้ สามญั เทยี บเทา่ ปรบั ลด) ไดแ้ ก่ หลกั ทรพั ย์
แปลงสภาพออปชนั ใบสาคญั แสดงสทิ ธใิ นการซอ้ื หลกั ทรพั ย์ หนุ้ บุรมิ สทิ ธแิ ปลงสภาพ

4) ถา้ ในโครงสรา้ งเงนิ ทุนทซ่ี บั ซอ้ นของกจิ การ กจิ การมหี ลกั ทรพั ยท์ ก่ี ่อใหเ้ กดิ ผลการปรบั เพม่ิ กาไรต่อหนุ้
กจิ การยงั คงตอ้ งนาหลกั ทรพั ยด์ งั กลา่ วมารวมคานวณกาไรตอ่ หนุ้ ปรบั ลด

เฉลย 4

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 78

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

8. เฉลย 4

ขอ้ 1. ถูก
ขอ้ 2. ถูก
ขอ้ 3. ถกู
ขอ้ 4. ผดิ เน่อื งจาก วธิ กี ารปฏบิ ตั ทิ างบญั ชสี าหรบั ทก่ี จิ การมโี ครงสรา้ งเงนิ ทุนซบั ซ้อน ทภ่ี ายในโครง

สรา้ งเงนิ ทนุ มหี ลกั ทรพั ยท์ ก่ี อ่ ใหเ้ กดิ ผลการปรบั เพมิ่ กาไรต่อหนุ้ (antidilutive) บรษิ ทั ไมต่ อ้ งเสนอ
ขอ้ มลู กาไรต่อหนุ้ แบบปรบั ลด จะเสนอเพยี งแคก่ าไรตอ่ หนุ้ พน้ื ฐานเทา่ นนั้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 79

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

9. วนั ท่ี 1 มกราคม 2557 บรษิ ทั อุตสาหกรรมรงุ่ เรอื ง จากดั ออกหนุ้ กแู้ ปลงสภาพ 6% ตามราคาหน้าตวั ๋

มลู คา่ 100,000 บาท อตั ราการแปลงสภาพคอื 20 หนุ้ สามญั ตอ่ หนุ้ กู้ 1,000 บาท นอกจากน้ีกจิ การไดอ้ อก

หนุ้ บุรมิ สทิ ธชิ นดิ สะสมเงนิ ปันผล 5% แปลงสภาพมลู คา่ 100,000 บาท ณ 1 กรกฎาคม 2557 ซง่ึ ทงั้ หมดน้ี

สามารถแปลงเป็นหนุ้ สามญั ได้ 1,500 หนุ้ กจิ การมยี อดคงเหลอื ของหนุ้ สามญั ณ 1 มกราคม 2557 เทา่ กบั

20,000 หนุ้ และมกี าไรสทุ ธปิ ระจาปี 2557 เทา่ กบั 85,000 บาท อตั ราภาษเี งนิ ไดเ้ ทา่ กบั 30% ในระหวา่ งงวด

ไมม่ กี ารใชส้ ทิ ธแิ ปลงสภาพใดๆ ทงั้ สน้ิ ใหค้ านวณหาอตั รากาไรตอ่ หนุ้ ขนั้ พน้ื ฐาน (basic earnings per

share) และกาไรตอ่ หนุ้ ปรบั ลด (diluted earnings per share) สาหรบั ปี 2557

กาไรต่อหนุ้ ขนั้ พน้ื ฐาน (บาท) กาไรตอ่ หนุ้ ปรบั ลด (บาท)

1) 4.13 4.03

2) 4.13 3.92

3) 4.25 4.03

4) 4.25 3.92

เฉลย 2 Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 80

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

9. เฉลย 2

กาไรสทุ ธใิ นสว่ นของผถู้ อื หนุ้ สามญั = 85,000 – (5% x 100,000 x 6/12)

จานวนหนุ้ สามญั ถวั เฉลย่ี ถ่วงน้าหนกั = 82,500 บาท
กาไรตอ่ หนุ้ ขนั้ พน้ื ฐาน
= 20,000 หนุ้

= 82,500 / 20,000 = 4.13

กาไรสทุ ธทิ ป่ี รบั คา่ แลว้ = 82,500 + (5% x 100,000 x 6/12)

จานวนหนุ้ สามญั ถวั เฉลย่ี ถ่วงน้าหนกั ทป่ี รบั คา่ แลว้ + (100,000 x 6% x (1-0.3))
กาไรต่อหนุ้ ปรบั ลด
= 89,200 บาท

= 20,000 + (100,000 x 20/1000) + (1,500 x 6/12)

= 22,750 หนุ้

= 89,200 / 22,750 = 3.92

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 81

บทท่ี 4

งบกระแสเงินสด

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 82

วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้

1. อธบิ ายทม่ี าและประโยชน์ของงบกระแสเงนิ สด
2. อธบิ ายรปู แบบและจาแนกองคป์ ระกอบของงบกระแสเงนิ สด
3. อธบิ ายความสมั พนั ธร์ ะหวา่ งงบกระแสเงนิ สดและงบการเงนิ อ่นื ๆ ไดแ้ ก่ งบกาไรขาดทุนเบด็ เสรจ็ งบแสดงฐานะการเงนิ

และงบแสดงการเปลย่ี นแปลงในสว่ นของผถู้ อื หนุ้
4. อธบิ ายและจาแนกประเภทกระแสเงนิ สดตามกจิ กรรมทเ่ี กดิ ขน้ึ ไดแ้ ก่ (1) กจิ กรรมดาเนินงาน (2) กจิ กรรมลงทุน และ (3)

กจิ กรรมจดั หาเงนิ
5. อธบิ ายแนวทางในการจดั กลมุ่ รายการในงบกระแสเงนิ สด
6. คานวณและแปลความหมายของงบกระแสเงนิ สด
7. วเิ คราะหป์ ระเดน็ ตา่ งๆ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั การจดั ประเภทกระแสเงนิ สด ไดแ้ ก่ กระแสเงนิ สดทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั รายการทด่ี นิ

อาคารและอปุ กรณ์ ความแตกตา่ งอนั เน่ืองมาจากวธิ กี ารบญั ชี ดอกเบย้ี รบั และเงนิ ปันผลรบั ดอกเบย้ี จา่ ย และรายการทไ่ี ม่
เกย่ี วขอ้ งกบั เงนิ สด

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 83

Key Content การจดั ทางบกระแสเงินสด
4.3
ท่ีมา รปู แบบ และ
องคป์ ระกอบของงบกระแส 4.4
การวิเคราะหแ์ ละประเมินผลจาก
เงินสด งบกระแสเงินสด

4.1

บทที่ 4

งบกระแสเงินสด

4.2
ประเภทของกระแสเงิน
สดในงบกระแสเงินสด

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 84

4.1 ท่ีมา รปู แบบและองคป์ ระกอบของงบกระแสเงินสด

• ใชป้ ระเมนิ ความสามารถในการดาเนินงานของกจิ การทจ่ี ะกอ่ ใหเ้ กดิ รายการเงนิ สดและรายการเทยี บเทา่ เงนิ สด
• ใหข้ อ้ มลู อนั เป็นประโยชน์ต่อการตดั สนิ ใจทม่ี คี วามเกย่ี วขอ้ งกบั เงนิ สดของกจิ การ ทแ่ี สดงใหเ้ หน็ ถงึ จงั หวะและเวลา หรอื ความไม่

แน่นอนทจ่ี ะเกดิ รายการเงนิ สดดงั กลา่ ว
• ใหข้ อ้ มลู ทแ่ี สดงถงึ การเปลย่ี นแปลงของเงนิ สดในแต่ละรอบระยะเวลาบญั ชี โดยแยกแสดงเป็ นกิจกรรมดาเนินงาน กิจกรรม

ลงทนุ และกิจกรรมจดั หาเงิน
• การนาขอ้ มลู ในงบกระแสเงนิ สดไปพจิ ารณาการเปลย่ี นแปลงของสนิ ทรพั ยส์ ทุ ธิ (net asset) สภาพคลอ่ ง (liquidity) โครงสรา้ ง

เงนิ ทุนของกจิ การ (capital structure) และการจดั การเกย่ี วกบั เงนิ สดภายใตค้ วามไมแ่ น่นอนตา่ งๆ ตามสภาพแวดลอ้ มทางธุรกจิ ท่ี
เปลย่ี นแปลงไป
• จากวตั ถุประสงคข์ า้ งตน้ งบกระแสเงนิ สดสามารถใหข้ อ้ มลู แก่ผใู้ ชง้ บการเงนิ เชน่

จานวนเงนิ สดทไ่ี ดม้ าหรอื ใชไ้ ปในการดาเนนิ งาน แหล่งเงนิ สดสาหรบั การชาระหน้ี ทาไมเงนิ สดของกจิ การลดลง
ทงั้ ทก่ี จิ การมรี ายไดเ้ พมิ่ ขน้ึ

กจิ การมคี ่าใชจ้ า่ ยเงนิ สดอะไรบา้ งในการ เงนิ ลงทุนของกจิ การเพม่ิ ขน้ึ ไดอ้ ยา่ งไร กจิ การใชเ้ งนิ สดทไ่ี ดร้ บั จากการจดั หา
ดาเนนิ งาน แหลง่ เงนิ สดสาหรบั รายการสนิ ทรพั ยถ์ าวรใน เงนิ ทุนเพมิ่ เตมิ อยา่ งไร
การจา่ ยเงนิ ปันผลเมอ่ื กจิ การขาดทุนจากการ การดาเนินงาน
ดาเนินงาน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 85

4.2 ประเภทของกระแสเงินสดในงบกระแสเงินสด

กิจกรรม รายการ ผลกระทบ ช่ือบญั ชีและประเภทรายการ

1. กิจกรรมดาเนินงาน กระแสเงนิ สดเขา้
กระแสเงนิ สดเขา้
รบั ชาระหน้จี ากลกู หน้ี กระแสเงนิ สดออก ลกู หน้ีการคา้ สนิ ทรพั ยห์ มุนเวยี น
กระแสเงนิ สดออก เงนิ สด สนิ ทรพั ยห์ มุนเวยี น
รบั รายไดจ้ ากการขาย กระแสเงนิ สดออก สนิ คา้ คงเหลอื สนิ ทรพั ยห์ มุนเวยี น
กระแสเงนิ สดออก เจา้ หน้ีการคา้ หน้สี นิ หมนุ เวยี น
ซอ้ื สนิ คา้ คงเหลอื เงนิ เดอื นคา้ งจา่ ย หน้สี นิ หมุนเวยี น
กระแสเงนิ สดออก ภาษคี า้ งจา่ ย หน้สี นิ หมุนเวยี น
จ่ายชาระหน้เี จา้ หน้กี ารคา้ กระแสเงนิ สดออก
กระแสเงนิ สดเขา้ ทด่ี นิ อาคารและอปุ กรณ์ สนิ ทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวยี น
จ่ายเงนิ เดอื นคา้ งจ่าย กระแสเงนิ สดเขา้ เงนิ ลงทุนระยะยาว สนิ ทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวยี น
ทด่ี นิ อาคารและอุปกรณ์ สนิ ทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวยี น
จ่ายภาษคี า้ งจา่ ย เงนิ ลงทุนระยะยาว สนิ ทรพั ยไ์ ม่หมนุ เวยี น
2. กิจกรรมลงทุน

จ่ายซอ้ื อปุ กรณ์สานกั งาน

ซอ้ื เงนิ ลงทนุ ในบรษิ ทั ย่อย

ขายอปุ กรณ์สานกั งาน

ขายเงนิ ลงทนุ ในบรษิ ทั ร่วม

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 86

4.2 ประเภทของกระแสเงินสดในงบกระแสเงินสด

กิจกรรม รายการ ผลกระทบ ช่ือบญั ชีและประเภทรายการ

3. กิจกรรมจดั หาเงิน สว่ นของผถู้ อื หนุ้
หน้ีสนิ ไมห่ มุนเวยี น
การออกหุน้ หรอื ตราสารทุนอ่นื ๆ กระแสเงนิ สดเขา้ หุน้ ทนุ สว่ นของผถู้ อื หนุ้
กระแสเงนิ สดเขา้ หุน้ กู้ หน้ีสนิ ไมห่ มุนเวยี น
การออกหุน้ กู้ กระแสเงนิ สดออก หุน้ ทุน
กระแสเงนิ สดออก หุน้ กู้
การซอ้ื หนุ้ ทนุ กลบั คนื

การจา่ ยชาระหนุ้ กู้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 87

4.3 การจดั ทางบกระแสเงินสด

• มาตรฐานการบญั ชี ฉบบั ท่ี 7 เรอ่ื ง งบกระแสเงนิ สด ใหแ้ นวทางในการจดั ทางบกระแสเงนิ สด โดยมีวิธีการแสดงในส่วนของ
กระแสเงินสดจากกิจกรรมดาเนินงานที่แตกต่างกนั ที่แสดงได้ 2 วิธี คือ วิธีทางตรงและวิธีทางอ้อม ส่วนกระแสเงินสด
จากกิจกรรมลงทนุ และกิจกรรมจดั หาเงินแสดงเหมือนกนั ไม่ว่ากิจการจะใช้วิธีทางตรงหรือทางอ้อม

• สาหรบั วธิ ที างตรง (direct method) กจิ การจะแสดงเงินสดรบั และเงินสดจ่ายตามลกั ษณะของรายการหลกั ท่ีเกิดจากการ
ดาเนินธรุ กิจท่ีสาคญั โดยการคานวณงบกระแสเงนิ สดวธิ นี ้ีจะปรบั ปรงุ รายการรายไดแ้ ต่ละรายการทไ่ี มใ่ ช่รายการเงนิ สดท่ี
เกย่ี วขอ้ ง ขอ้ ดขี องวธิ นี ้ีคอื การนาเสนอรปู แบบของข้อมลู ท่ีดีกว่าสาหรบั การนาไปใช้เพ่ือประเมินจานวนเงินสดท่ีใช้ใน
การดาเนินการในรปู ของกระแสเข้า (cash inflow) หรือกระแสออก (cash outflow) ของรายการเงินสด

• สาหรบั วธิ ที างออ้ ม (indirect method) กจิ การตอ้ งมกี ารปรบั ปรงุ กาไรสทุ ธิด้วยรายการท่ีไม่ได้รบั หรือจ่ายเป็นเงินสด เชน่
รายไดค้ า้ งรบั คา่ ใชจ้ า่ ยคา้ งจา่ ย คา่ เสอ่ื มราคา คา่ ตดั จาหน่าย เป็นตน้ เพอ่ื ใหไ้ ดก้ ระแสเงนิ สดจากการดาเนินงาน รวมทงั้ ท่ี
เกย่ี วขอ้ งกบั กระแสเงนิ สดจากการลงทุนหรอื การจดั หาเงนิ ขอ้ ดขี องวธิ นี ้ีคอื เป็นการแสดงใหเ้ หน็ ถงึ ความแตกต่างระหวา่ งกาไร
สทุ ธิ (net income) และกระแสเงินสดจากกิจกรรมการดาเนินงาน (cash flows from operation) ซง่ึ ชว่ ยใหผ้ ใู้ ชง้ บการเงนิ
สามารถนาขอ้ มลู ไปใชพ้ ยากรณ์กระแสเงนิ สด โดยพจิ ารณาวา่ กาไรสทุ ธหิ รอื กระแสเงนิ สดสามารถชว่ ยในการพยากรณ์ไดด้ กี วา่
วิธีทางอ้อมนี้เป็นท่ีนิยมในทางปฏิบตั ิในหลายๆ ประเทศทวั ่ โลกและประเทศไทย

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 88

4.3 การจดั ทางบกระแสเงินสด

• ประเดน็ การพจิ ารณาสาหรบั กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมดาเนนิ งานทจ่ี ดั เตรยี มจากวธิ ที างออ้ ม มดี งั น้ี

รายการบญั ชี เพ่ิมขึ้น (increase) ลดลง (decrease)

สนิ ทรพั ย์ (assets) กระแสเงนิ สดออก กระแสเงนิ สดเขา้

หน้สี นิ (liabilities) กระแสเงนิ สดเขา้ กระแสเงนิ สดออก

• จากตารางขา้ งตน้ จะเหน็ ว่าเมอ่ื
1) กจิ การมสี นิ ทรพั ยเ์ พม่ิ ขน้ึ จะเกดิ กระแสออกของเงนิ สด (การนาเงนิ ไปซอ้ื สนิ ทรพั ย)์ ในทางตรงขา้ ม เมอ่ื สนิ ทรพั ยล์ ดลงจะเกดิ กระแสเขา้
ของเงนิ สด (การไดเ้ งนิ จากการขายสนิ ทรพั ยอ์ อกไป)
2) กจิ การมหี น้สี นิ เพมิ่ ขน้ึ จะเกดิ กระแสเขา้ ของเงนิ สด (การจดั หาเงนิ ทุนจากหน้สี นิ ) ในทางตรงขา้ ม เมอ่ื หน้สี นิ ลดลงจะเกดิ กระแสเงนิ สดออก
(การนาเงนิ ไปใชค้ นื หน้สี นิ )

เมอ่ื พจิ ารณาการเพม่ิ ขน้ึ หรอื ลดลงของรายการสนิ ทรพั ยแ์ ละหน้ีสนิ แลว้ จะนาไปคานวณเพอ่ื หายอดของกระแสเงนิ สดจากการดาเนนิ งานสุทธไิ ด้
ดงั ต่อไปน้ี

กระแสเงินสดจากการดาเนินงานสทุ ธิ = กาไรสทุ ธิ + ค่าเส่ือมราคาและค่าตดั จาหน่าย (+/-) ขาดทนุ / กาไรจากการขายสินทรพั ย์ (+/-)
การลดลง / เพิ่มขึน้ ของสินทรพั ยด์ าเนินงาน (+/-) การเพ่ิมขึ้น / ลดลงของหนี้สินดาเนินงาน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 89

4.4 การวิเคราะหแ์ ละประเมินผลจากงบกระแสเงินสด
ช่ืออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราสว่ นกระแสเงนิ สดจากกจิ กรรม เป็นตวั ชี้วดั ท่ีแสดงถึงสภาพคล่องของกิจการ หากอตั ราส่วนยงิ่ สงู กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรม
ดาเนนิ งานต่อหน้สี นิ หมนุ เวยี น จะยงิ่ ดเี พราะแสดงใหเ้ หน็ ว่ากจิ การมกี ระแสเงนิ สดเพยี งพอสาหรบั ดาเนินงานสุทธิ / หน้สี นิ
นามาชาระหน้สี นิ หมนุ เวยี น หมนุ เวยี นเฉลย่ี

อตั ราสว่ นกระแสเงนิ สดจากกจิ กรรม เป็นตวั ชี้วดั ท่ีแสดงถึงความสามารถในการชาระหนี้ของกิจการ กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรม
ดาเนนิ งานต่อหน้สี นิ รวม หากอตั ราสว่ นยง่ิ สงู จะยง่ิ ดเี พราะแสดงใหเ้ หน็ วา่ กจิ การมกี ระแสเงนิ ดาเนนิ งานสทุ ธิ / หน้สี นิ รวม
สดเพยี งพอสาหรบั นามาชาระหน้สี นิ รวม เฉลย่ี

อตั ราสว่ นกระแสเงนิ สดจากกจิ กรรม เป็นอตั ราส่วนที่แสดงให้เหน็ ถึงความสามารถของกิจการในการ (กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรม
ดาเนินงานต่อดอกเบย้ี จา่ ย จ่ายชาระดอกเบีย้ จากกระแสเงินสด ซง่ึ จะเป็นการส่งสญั ญาเตอื น ดาเนินงานสุทธิ + ดอกเบย้ี จา่ ย) /
ทางการเงนิ กรณที ก่ี จิ การไมม่ กี ระแสเงนิ สดเพยี งพอต่อการจ่าย ดอกเบย้ี จา่ ย
ดอกเบย้ี อตั ราสว่ นน้ยี ง่ิ สงู จะยง่ิ ดี

อตั ราสว่ นกระแสเงนิ สดจากกจิ กรรม เป็นอตั ราสว่ นทแ่ี สดงใหเ้ หน็ ถงึ ความสามารถในการทากาไรตาม กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรม
ดาเนินงานต่อรายไดร้ วม เกณฑเ์ งนิ สด โดยเป็นการเปรียบเทียบกระแสเงินสดที่เกิดขึ้นกบั ดาเนนิ งานสุทธิ / รายไดจ้ ากการ
ยอดขายสินค้าหรอื บริการท่ีให้ความสาคญั กบั รายการที่เป็นเงิน ขายสนิ คา้ หรอื ใหบ้ รกิ าร
สด อตั ราส่วนนี้ยิ่งสงู ย่ิงดีเพราะแสดงว่ากิจการสามารถสร้าง
กระแสเงินสดจากยอดขายสินค้าหรือบริการได้สงู

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 90

4.4 การวิเคราะหแ์ ละประเมินผลจากงบกระแสเงินสด

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราส่วนคุณภาพของกาไร กจิ การจะนาตวั เลขกระแสเงนิ สดจากการดาเนินงานสุทธไิ ป กระแสเงนิ สดจากการดาเนนิ งาน
เปรยี บเทยี บกบั กาไรสุทธเิ พ่อื พิจารณาความสามารถของกิจการ สทุ ธิ / กาไรสทุ ธิ
อตั ราสว่ นการนาเงนิ ไปลงทนุ ต่อ ในการสร้างกระแสเงินสดจากกาไรสทุ ธิกล่าวคือกาไรสทุ ธิของ
กิจการจะต้องสะท้อนกระแสเงินสดของกิจการได้ด้วย เงนิ ลงทุนในสนิ ทรพั ยถ์ าวร / (เงนิ
สดจากการขายสนิ ทรพั ยถ์ าวร +
เป็นอตั ราสว่ นทใ่ี ชพ้ จิ ารณาว่ากจิ การมคี วามตอ้ งการเงนิ สดเพอ่ื การ คา่ เส่อื มราคา)
ลงทุนมากหรอื น้อยเพยี งใดเมอ่ื นามาเปรยี บเทยี บกบั กระแสเงนิ สด
จากการขายสนิ ทรพั ยข์ องกจิ การ ถ้าอตั ราส่วนสงู มากๆ และ
มากกว่า 1 แสดงว่ากระแสเงินสดของกิจการอาจมไี มเ่ พียงพอ
สาหรบั การนาไปลงทุนต่อเม่อื นามาเปรียบเทียบกบั กระแสเงิน
สดจากการขายสินทรพั ย์ ทาให้กิจการมคี วามจาเป็นต้องจดั หา
แหล่งเงินทนุ อื่นเพ่ิมเติมสาหรบั การลงทุนในทรพั ยส์ ิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 91

แบบฝึ กหดั ท้ายบท 20,000
10,000
1. บรษิ ทั มฟี ้า มขี อ้ มลู เกย่ี วกบั กระแสเงนิ สดสาหรบั ปี 25X1 ดงั น้ี (หน่วย : บาท) 5,000
4,000
คา่ เสอ่ื มราคา / คา่ ตดั จาหน่าย 15,000
หน้ีสงสยั จะสญู 10,000
ขาดทุนจากการจาหน่ายสนิ ทรพั ยถ์ าวร 5,000
ลกู หน้ีการคา้ ลดลง 200,000
สนิ คา้ คงเหลอื เพม่ิ ขน้ึ 95,000
เจา้ หน้ีการคา้ เพม่ิ ขน้ึ 50,000
เงนิ ปันผลคา้ งจา่ ยเพมิ่ ขน้ึ 20,000
รายจา่ ยลงทุน 100,000
เงนิ สดรบั จากการขายสนิ ทรพั ยถ์ าวร 164,000
กยู้ มื เงนิ ระยะยาว
ประกาศจา่ ยปันผล
เงนิ สดตน้ งวด
เงนิ สดปลายงวด

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 92

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. ใหค้ านวณหา กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมจดั หาเงนิ และกระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมลงทุน สาหรบั ปี 25X1

กระแสเงนิ สด กระแสเงนิ สด
จากกจิ กรรมจดั หาเงนิ (บาท) จากกจิ กรรมลงทุน (บาท)
1) 30,000
2) 35,000 (105,000)
3) 30,000 (105,000)
4) 35,000 105,000
105,000

เฉลย 2

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 93

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท = กยู้ มื เงนิ ระยะยาว - ประกาศจา่ ยปันผล
+ เงนิ ปันผลคา้ งจา่ ยเพมิ่ ขน้ึ
1. เฉลย 2
= 50,000 - 20,000 + 5,000
กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมจดั หาเงนิ = 3,500
= เงนิ สดรบั จากการขายสนิ ทรพั ยถ์ าวร - รายจ่ายลงทุน
กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมลงทุน = 95,000 - 200,000
= (105,000)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 94

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. บรษิ ทั เทวาศรม มขี อ้ มลู ในงบแสดงฐานะการเงนิ เปรยี บเทยี บ บางสว่ น ดงั น้ี

25X1 25X2 (หน่วย : ลา้ นบาท)

ทด่ี นิ 100 150

อุปกรณ์ 30 100

หกั คา่ เสอ่ื มราคาสะสม 5 20

ทด่ี นิ และอุปกรณ์สทุ ธิ 125 230

ตวั ๋ เงนิ จา่ ย 100 120

สว่ นเกนิ ทนุ จากการตรี าคาทด่ี นิ 0 30

ในระหวา่ งงวด ปี 25X2 กจิ การขายทด่ี นิ ราคาทนุ 20 ลา้ นบาท ไดก้ าไรมา 10 ลา้ นบาท และออกตวั ๋ เงนิ จา่ ย 20 ลา้ นบาท

เพอ่ื แลกกบั อปุ กรณ์ในมลู คา่ เดยี วกนั และในระหวา่ งปีไมม่ กี ารจาหน่ายอปุ กรณ์ใดๆ ใหค้ านวณหากระแสเงนิ สดจาก

กจิ กรรมลงทุนสาหรบั ปี 25X2

1) 30 ลา้ นบาท

2) 60 ลา้ นบาท

3) 80 ลา้ นบาท เฉลย 2
4) 110 ลา้ นบาท

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 95

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. เฉลย 2

การทท่ี ด่ี นิ เพมิ่ ขน้ึ จาก 100 ลา้ นบาท เป็น 150 ลา้ นบาท เพม่ิ ขน้ึ มา 50 ลา้ นบาท แต่มกี ารขายทด่ี นิ

ราคาทนุ ไป 20 ลา้ นบาท ไดก้ าไรมา 10 ลา้ นบาท แสดงวา่ ทด่ี นิ มาเพม่ิ 70 ลา้ นบาท แตม่ สี ว่ นเกนิ ทนุ จาก

การตรี าคาทด่ี นิ ซง่ึ เป็นรายการทไ่ี มใ่ ชเ่ งนิ สด 30 ลา้ นบาท

กระแสเงนิ สดรบั จากการขายทด่ี นิ = 30 ลา้ นบาท

กระแสเงนิ สดจา่ ยจากการซอ้ื ทด่ี นิ = 40 ลา้ นบาท

อุปกรณ์เพมิ่ ขน้ึ จาก 30 ลา้ นบาท เป็น 100 ลา้ นบาท เพม่ิ ขน้ึ มา 70 ลา้ นบาท แต่มกี ารออกตวั ๋ เงนิ จา่ ย 20
ลา้ นบาทเพอ่ื แลกกบั อุปกรณ์ในมลู คา่ เดยี วกนั แสดงวา่ มกี ารจา่ ยเงนิ ซอ้ื อุปกรณ์ 50 ลา้ นบาท

กระแสเงนิ สดสทุ ธจิ ากกจิ กรรมลงทนุ = 30 – 40 – 50
= - 60 ลา้ นบาท

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 96

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้กี ลา่ วไม่ถกู ต้อง 97
I. หากกจิ การประกาศจา่ ยและจา่ ยเงนิ ปันผล ถอื เป็นกจิ กรรมดาเนินงาน โดยเป็นรายการทท่ี าใหเ้ งนิ สดของ
กจิ การลดลง และไปเพมิ่ ในสว่ นของผถู้ อื หนุ้ มากขน้ึ
II. การกยู้ มื เงนิ จากธนาคารเป็นกจิ กรรมจดั หาเงนิ ทาใหส้ นิ ทรพั ยค์ อื เงนิ สดเพม่ิ ขน้ึ และหน้สี นิ คอื เงนิ กยู้ มื
ธนาคารเพมิ่ ขน้ึ ดว้ ย
III. การใชเ้ งนิ สดซอ้ื ทด่ี นิ อาคาร และอุปกรณ์ ถอื เป็นกจิ กรรมดาเนินงาน โดยเป็นรายการทท่ี าใหเ้ งนิ สดของ
กจิ การลดลง และมสี นิ ทรพั ยค์ อื ทด่ี นิ อาคาร และอุปกรณ์ มากขน้ึ

1) I. และ II.
2) I. และ III.
3) II. และ III.
4) I., II. และ III.

เฉลย 2

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. เฉลย 2

ขอ้ I. ผดิ เพราะหากกจิ การประกาศจา่ ยและจา่ ยเงนิ ปันผล ถอื เป็นกจิ กรรมจดั หาเงนิ ทุน โดยเป็นรายการท่ี
ทาใหเ้ งนิ สดของกจิ การลดลง และกระทบทาใหก้ าไรสะสมในสว่ นของผถู้ อื หนุ้ ลดลงดว้ ย

ขอ้ II. ถกู
ขอ้ III. ผดิ เพราะการใชเ้ งนิ สดซอ้ื ทด่ี นิ อาคาร และอุปกรณ์ ถอื เป็นกจิ กรรมลงทนุ โดยเป็นรายการทท่ี าให้

เงนิ สดของกจิ การลดลง และมสี นิ ทรพั ยค์ อื ทด่ี นิ อาคาร และอุปกรณ์ เพมิ่ มากขน้ึ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 98

แบบฝึ กหดั ท้ายบท ปี 2553 ปี 2554

4. ตอ่ ไปน้เี ป็นขอ้ มลู บางสว่ นของบรษิ ทั แหง่ หน่งึ 70,000 100,000
50,000 20,000
กาไรสทุ ธิ 30,000 60,000
คา่ เสอ่ื มราคา 65,000
ลกู หน้ี 42,000
สนิ คา้ คงเหลอื
เจา้ หน้ี Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 99
ใหค้ านวณกระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมดาเนนิ งาน โดยวธิ ที างออ้ ม
1) + 113,000 บาท
2) + 127,000 บาท
3) + 142,000 บาท
4) + 156,000บาท

เฉลย 2

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท 100,000
20,000
4. เฉลย 2 10,000
12,000
กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมดาเนินงาน โดยวธิ ที างออ้ ม (15,000)
กาไรสทุ ธิ
บวก คา่ เสอ่ื มราคา = + 127,000 บาท
ลกู หน้ลี ดลง
เจา้ หน้ีเพม่ิ ขน้ึ Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 100
หกั สนิ คา้ คงเหลอื เพม่ิ ขน้ึ

กระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมดาเนินงาน โดยวธิ ที างออ้ ม