1.AISA_การวิเคราะห์งบการเงิน_present_2565_เฉลย

บทท่ี 5

แนวคิดและเครอ่ื งมอื สาหรบั
การวิเคราะหง์ บการเงิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 101

วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้

1. อธบิ ายกรอบแนวคดิ การวเิ คราะหง์ บการเงนิ
2. อธบิ ายและจาแนกประเดน็ ทค่ี วรพจิ ารณาในการวเิ คราะหง์ บการเงนิ
3. อธบิ ายและจาแนกขนั้ ตอนในการวเิ คราะหง์ บการเงนิ
4. อธบิ ายประเภทขอ้ มลู และแหลง่ ขอ้ มลู สาหรบั ใชใ้ นการวเิ คราะหง์ บการเงนิ
5. อธบิ ายแนวทางการปรบั ปรุงขอ้ มลู ทเ่ี กย่ี วขอ้ งในการวเิ คราะหง์ บการเงนิ
6. อธบิ ายหลกั การวเิ คราะหแ์ ละแปลความหมายขอ้ มลู งบการเงนิ ในดา้ นตา่ ง ๆ
7. อธบิ ายและจาแนกเคร่อื งมอื สาหรบั ใชใ้ นการวเิ คราะหง์ บการเงนิ ต่าง ๆ
8. ประยกุ ตใ์ ชแ้ นวคดิ และเครอ่ื งมอื การวเิ คราะหง์ บการเงนิ ในการวเิ คราะหเ์ พอ่ื ประกอบการตดั สนิ ใจลงทนุ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 102

Key Content การจดั ทางบกระแสเงินสด

แนวคิด และประเดน็
ที่ควรพิจารณาในการ
วิเคราะหง์ บการเงิน

5.1 บทท่ี 5

แนวคิดและ 5.3 เครอื่ งมือสาหรบั การ
เครือ่ งมือสาหรบั วิเคราะหง์ บการเงิน
การวิเคราะหง์ บ
5.2
การเงิน

กระบวนการในการ การวิเคราะหแ์ ละประเมินผลจาก
วิเคราะหง์ บการเงิน งบกระแสเงินสด

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 103

5.1 แนวคิดและประเดน็ ท่ีควรพิจารณา ในการวิเคราะหง์ บการเงิน

• การวเิ คราะหง์ บการเงนิ เป็นการศึกษาความสมั พนั ธข์ องข้อมูลต่างๆ ที่ปรากฏในงบการเงินและ
แนวโน้มของรายการในงบการเงินในช่วงเวลาที่แตกต่างกนั เพ่ือประเมินผลการดาเนินงานและฐานะ
การเงินในอดีต ปัจจบุ นั และอนาคตของกิจการ

• ในการวเิ คราะหง์ บการเงนิ ผใู้ ชข้ อ้ มลู อาจใชเ้ ทคนคิ การวเิ คราะหเ์ ปรยี บเทยี บงบการเงนิ ในปีปัจจุบนั กบั ปีกอ่ น
(ทงั้ การวเิ คราะหแ์ นวนอนหรอื การวเิ คราะหแ์ นวดง่ิ ) การวเิ คราะหอ์ ตั ราสว่ น การแสดงแนวโน้มของขอ้ มลู และ
การประเมนิ ประสทิ ธภิ าพ เทคนิคการวเิ คราะหด์ งั กลา่ วจะชว่ ยใหไ้ ดข้ อ้ มลู พน้ื ฐานในการแสดงขอ้ มลู เพอ่ื การ
ตดั สนิ ใจของผใู้ ชง้ บการเงนิ และนกั วเิ คราะห์

• การดาเนินงานของกจิ การหรอื ทเ่ี รยี กวา่ “กจิ กรรมดาเนินงาน” (operating activities) สง่ ผลกระทบโดยตรงตอ่
ตวั เลขทางการเงนิ ทร่ี ายงานในงบการเงนิ ของกจิ การ เพราะเหตุการณ์เชงิ เศรษฐกจิ ทเ่ี กดิ ขน้ึ ทุกรายการ
กจิ การจะนาไปบนั ทกึ รายการบญั ชี ทาใหต้ วั เลขและอตั ราสว่ นทางการเงนิ ของกจิ การมกี ารเปลย่ี นแปลงไป
นอกจากนนั้ เหตุการณ์ทางเศรษฐกจิ ทม่ี าจากปัจจยั ของอุตสาหหกรรม นโนบายการบรหิ ารงาน และนโยบาย
การบญั ชี (accounting policy) จะนาไปสกู่ ารเปลย่ี นแปลงของตวั เลขและอตั ราสว่ นทางการเงนิ ของกจิ การ
เชน่ เดยี วกนั

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 104

5.1 ปัจจยั ท่ีควรพิจารณาในการวิเคราะหง์ บการเงิน

ในการวิเคราะหง์ บการเงิน ผใู้ ช้งบการเงินควรพิจารณาปัจจยั สาคญั ได้แก่

• คณุ ภาพของรายการทางการเงิน โดยงบการเงนิ ทใ่ี ชใ้ นการวเิ คราะหต์ อ้ งจดั ทาขน้ึ ตามมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ ทเ่ี ป็น
ทย่ี อมรบั ถูกตอ้ งตามทค่ี วรในสาระสาคญั ตามมาตรฐานการรายงานทางการเงนิ และปราศจากขอ้ ผดิ พลาดหรอื สง่ิ ท่ขี ดั แยง้ กบั
ขอ้ เทจ็ จรงิ อนั เป็นสาระสาคญั

• ความแตกต่างของขนาดกิจการและลกั ษณะธรุ กิจ ซง่ึ ทาใหก้ ารเปรยี บเทยี บขอ้ มลู และอตั ราสว่ นทางการเงนิ ระหวา่ งกจิ การ
(ไมว่ า่ จะอยใู่ นธรุ กจิ ประเภทเดยี วกนั หรอื คนละประเภทธรุ กจิ กนั ) ไมส่ ามารถเปรยี บเทยี บกนั ไดโ้ ดยตรง

• การใช้นโยบายการบญั ชีที่แตกต่างกนั ซง่ึ จะทาใหก้ ารเปรยี บเทยี บขอ้ มลู และอตั ราสว่ นทางการเงนิ ระหวา่ งกจิ การทาไดย้ าก
ยง่ิ ขน้ึ

• ข้อจากดั ของงบการเงิน ซง่ึ ทาใหผ้ ใู้ ชง้ บการเงนิ ไมส่ ามารถใชข้ อ้ มลู จากงบการเงนิ เพยี งแหลง่ เดยี วเพอ่ื วตั ถุประสงคใ์ นการ
วเิ คราะห์ แตจ่ าเป็นตอ้ งใชข้ อ้ มลู จากแหลง่ อ่นื ๆ ทน่ี ่าเชอ่ื ถอื (เชน่ แบบแสดงรายการขอ้ มลู ประจาปี/งานประจาปี (one report)
บทวเิ คราะหอ์ ตุ สาหกรรม ฯลฯ) เพอ่ื นามาประกอบการวเิ คราะหด์ ว้ ย

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 105

5.2 การวิเคราะหค์ ณุ ภาพของงบการเงิน

• งบการเงนิ ทม่ี คี ณุ ภาพ หมายถงึ งบการเงินท่ีสะท้อนความเป็นจริง ไม่มีการใช้กลอบุ ายทางบญั ชีและการบนั ทึกบญั ชี
แบบ one time gain ที่ทาให้งบการเงินของกิจการดดู ีกว่าความเป็ นจริง

• งบแสดงฐานะการเงนิ ทม่ี คี ณุ ภาพจะมีการแสดงส่วนของหนี้สินและภาระผกู พนั ทางการเงินอย่างระมดั ระวงั อนั ทาให้
โอกาสทจ่ี ะเกดิ ปัญหาทางการเงนิ มนี ้อยลง งบแสดงฐานะการเงินท่ีมีคณุ ภาพประกอบด้วยสินทรพั ยท์ ่ีมีมลู ค่าตามราคา
ตลาดสงู กว่ามลู ค่าทางบญั ชี ดว้ ยความสามารถทางการบรหิ ารของฝ่ายจดั การทท่ี าใหเ้ กดิ มลู คา่ เพม่ิ (value-added) ทผ่ี ลกั ดนั
ใหส้ นิ ทรพั ยข์ องกจิ การมมี ลู คา่ ตามราคาตลาดสงู ขน้ึ เกนิ กวา่ มลู คา่ ตามบญั ชี ในทางตรงกนั ขา้ ม งบแสดงฐานะการเงินท่ีไม่มี
คณุ ภาพเกิดขึน้ จากการที่กิจการมีสินทรพั ยท์ ่ีตกยคุ สินค้าคงเหลือที่ไม่มีผตู้ ้องการหรือล้าสมยั และมีสินทรพั ยท์ ี่ไม่
ก่อให้เกิดรายได้จานวนมากแสดงอย่ใู นบญั ชี

• กาไรท่ีมีคณุ ภาพท่ีแสดงในงบกาไรขาดทนุ ต้องมาจากหลกั การบญั ชีท่ีระมดั ระวงั ไมม่ กี ารแสดงรายไดส้ งู เกนิ ความเป็น
จรงิ และตน้ ทุนต่ากวา่ ความเป็นจรงิ งบกาไรขาดทุนทม่ี คี ณุ ภาพสงู คอื งบทส่ี ามารถแสดงจานวนกาไรทส่ี ามารถแปลงเป็นเงนิ สด
ในจานวนทใ่ี กลเ้ คยี งกนั กาไรทม่ี คี ณุ ภาพคอื กาไรทเ่ี กดิ ขน้ึ ซ้าๆ กนั อยา่ งตอ่ เน่ือง เชน่ กาไรท่มี าจากยอดขายใหแ้ ก่ลกู คา้ ทค่ี าด
วา่ จะมรี ายการซอ้ื ซ้าอยา่ งต่อเน่ืองกบั ทางกจิ การ และจากตน้ ทุนทไ่ี มไ่ ดจ้ งใจทาใหต้ ่าลงจากการลดราคาหรอื การกาหนดราคาท่ี
ต่าผดิ ปกตเิ ป็นการชวั่ คราว

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 106

5.2 การวิเคราะหส์ ญั ญาณเตือนเกี่ยวกบั การทุจริตในงบการเงิน

ลกั ษณะของกิจการอนั เป็ นข้อบง่ ชี้หรอื สญั ญาณเตือน (warning signs หรือ red flags) ว่าอาจมีการทจุ ิตในงบการเงิน
ได้แก่

1) สญั ญาณเตือนจากกลไกการกากบั ดแู ล ไดแ้ ก่ โครงสรา้ งของระบบควบคุมภายในทไ่ี มเ่ พยี งพอและไมม่ ปี ระสทิ ธผิ ล หรอื มจี ุดออ่ น
ของระบบควบคุมภายในทม่ี สี าระสาคญั ไมไ่ ดม้ กี ารกาหนดขอบเขตอานาจหน้าทแ่ี ละความรบั ผดิ ชอบทช่ี ดั เจนและเป็นลายลกั ษณ์
อกั ษร การมอบหมายใหบ้ ุคคลคนเดยี วหรอื กลมุ่ บุคคลเพยี งกลมุ่ เดยี วตดั สนิ ใจในทกุ เร่อื งทเ่ี กย่ี วกบั การดาเนินกจิ การของบรษิ ทั

2) สญั ญาณเตือนภยั จากพฤติกรรมของผบู้ ริหาร ไดแ้ ก่ การมผี บู้ รหิ ารทข่ี าดความซ่อื สตั ยแ์ ละใหค้ วามสาคญั กบั ประโยชน์สว่ นตวั
มากกวา่ ประโยชน์ของบรษิ ทั โดยรวม การทผ่ี บู้ รหิ ารมกี ารทา Insider Trading การทผ่ี บู้ รหิ ารนาสนิ ทรพั ยข์ องทางบรษิ ทั ไปใชเ้ พอ่ื
ประโยชน์สว่ นตวั การทารายการระหวา่ งกนั ระหวา่ งบรษิ ทั และผบู้ รหิ าร (หรอื nominee ของผบู้ รหิ าร) โดยไมม่ เี หตุผลสนบั สนุน
เพยี งพอ การปลอ่ ยเงนิ กใู้ หแ้ ก่บรษิ ทั สว่ นตวั ของผบู้ รหิ ารเพอ่ื เป็นการโยกยา้ ยถา่ ยเทผลประโยชน์จากกจิ การไปยงั ผบู้ รหิ าร

3) สญั ญาณเตือนภยั จากข้อมลู ในรายงานทางการเงิน เชน่ กจิ การมกี าไรจานวนมากจากรายการทเ่ี กดิ ขน้ึ ไมบ่ อ่ ยครงั้ อตั ราสว่ นทาง
การเงนิ สาคญั ทข่ี ดั แยง้ กนั เอง เชน่ กจิ การมอี ตั ราการเตบิ โตของยอดขายสงู แตอ่ ตั รากาไรสทุ ธลิ ดลงอยา่ งต่อเน่ือง มกี ารเปลย่ี นแปลง
นโยบายทางบญั ชจี ากทม่ี คี วามระมดั ระวงั มาเป็นวธิ แี บบเชงิ รกุ โดยไมอ่ ธบิ ายถงึ เหตุผลในการเปลย่ี นแปลง

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 107

5.3 ประเภทของเครอื่ งมือในการวิเคราะหง์ บการเงิน

เครือ่ งมือในการวิเคราะหง์ บการเงิน
ปร1ะ) กกาอรบวเดิ คว้รายะหแ์ นวตงั้ (vertical analysis หรอื common size analysis)

2) การวเิ คราะหแ์ นวนอน (horizontal analysis)
3) การวเิ คราะหแ์ นวโน้ม (trend analysis)
4) การวเิ คราะหอ์ ตั ราสว่ นทางการเงนิ (financial ratio analysis)

การวเิ คราะหง์ บการเงนิ ทม่ี ปี ระสทิ ธภิ าพและสามารถใหผ้ ลการวเิ คราะหท์ ค่ี รบถว้ นและมคี วามหมาย
ต้องใช้เครอื่ งมอื การวิเคราะหท์ งั้ 4 ประกอบกนั กบั ความรคู้ วามเข้าใจเก่ียวกบั ธรุ กิจของผทู้ าการ
วิเคราะห์

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 108

5.3 การวิเคราะหแ์ นวตงั้

การวเิ คราะหแ์ นวตงั้ (vertical analysis) เป็นการวเิ คราะหเ์ ปรยี บเทยี บระหวา่ งรายการทเ่ี กดิ ขน้ึ ในงบการเงนิ เพอ่ื ศกึ ษา
ความสมั พนั ธข์ องรายการต่างๆ ในงบการเงนิ เดยี วกนั เชน่ คา่ ใชจ้ า่ ยในการดาเนินงานเป็นรอ้ ยละเทา่ ใดของยอดขาย รายการ
ลกู หน้ีการคา้ เป็นรอ้ ยละเทา่ ใดของสนิ ทรพั ยร์ วม โดยมตี วั อยา่ งของการวเิ คราะหแ์ นวตงั้ สาหรบั งบกาไรขาดทุนดงั น้ี

หน่วย: ลา้ นบาท 25X1 25X2 25X3
จานวนเงิน สดั ส่วน จานวนเงิน สดั ส่วน จานวนเงิน สดั ส่วน
ขาย
ตน้ ุทนขาย 400 100.00% 480 100.00% 528 100.00%
กาไรขนั้ ตน้
ค่าใชจ้ า่ ยในการดาเนินงาน 240 60.00% 300 62.50% 324 61.36%
ภาษเี งนิ ได้ 160 40.00% 180 37.50% 204 38.64%
กาไรสุทธิ 80 20.00% 96 20.00% 116 21.97%
32 8.00% 34 7.08% 36 6.82%
48 12.00% 50 10.42% 52 9.85%

สาหรบั การวเิ คราะหง์ บแสดงฐานะการเงนิ แบบแนวตงั้ กาหนดใหต้ อ้ งเทยี บสดั สว่ นของแต่ละรายการกบั สนิ ทรพั ยร์ วม 109
(สนิ ทรพั ยร์ วมเป็น 100%)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand

5.3 การวิเคราะหแ์ นวนอนโดยใช้ปี ใดปี หน่ึงเป็นปี ฐาน

การวเิ คราะหแ์ นวนอน (horizontal analysis) เป็นการวเิ คราะหเ์ ปรยี บเทยี บรายการเดยี วกนั ในชว่ งเวลาทแ่ี ตกต่างกนั หรอื เป็น
การวเิ คราะหแ์ นวโน้มของรายการใดรายการหน่ึง

หน่วย: ล้านบาท 25X1 25X2 25X3
จานวนเงิน ร้อยละ จานวนเงิน ร้อยละ จานวนเงิน ร้อยละ
ขาย
ตน้ ุทนขาย 400 100.00% 480 120.00% 528 132.00%
กาไรขนั้ ตน้ 240 100.00% 300 125.00% 324 135.00%
ค่าใชจ้ า่ ยในการดาเนินงาน 160 100.00% 180 112.50% 204 127.50%
ภาษเี งนิ ได้ 80 100.00% 96 120.00% 116 145.00%
กาไรสทุ ธิ 32 100.00% 34 106.25% 36 112.50%
48 100.00% 50 104.17% 52 108.33%

การวเิ คราะหข์ า้ งตน้ แสดงวา่ ขอ้ มลู ในปี 25X1 ถกู ใชเ้ ป็นปีฐาน ซง่ึ จะเหน็ วา่ ยอดขายของกจิ การเพมิ่ ขน้ึ ทุกปี โดยปี 25X3 มยี อดขาย
สงู กวา่ ปี 25x1 รอ้ ยละ 32 แตก่ าไรสทุ ธเิ พม่ิ ขน้ึ น้อยกวา่ ในสดั สว่ นการเพมิ่ ของยอดขาย

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 110

5.3 การวิเคราะหแ์ นวนอน (การวิเคราะหโ์ ดยเปลี่ยนฐานทุกปี )

หน่วย: ลา้ นบาท 25X1 25X2 25X3
จานวนเงนิ รอ้ ยละ จานวนเงนิ รอ้ ยละ จานวนเงนิ รอ้ ยละ
ขาย
ตน้ ุทนขาย 400 100.00% 480 120.00% 528 110.00%
กาไรขนั้ ตน้ 240 100.00% 300 125.00% 324 108.00%
คา่ ใชจ้ า่ ยในการดาเนนิ งาน 160 100.00% 180 112.50% 204 113.33%
ภาษเี งนิ ได้ 80 100.00% 96 120.00% 116 120.83%
กาไรสุทธิ 32 100.00% 34 106.25% 36 105.88%
48 100.00% 50 104.17% 52 104.00%

การวเิ คราะหโ์ ดยใชป้ ีใดปีหน่งึ เป็นฐานจะทาใหไ้ มเ่ หน็ การเปลย่ี นแปลงของขอ้ มลู ในแต่ละปี (year-to-year change) อยา่ งชดั เจน เช่น ผลการ
วเิ คราะหโ์ ดยใชป้ ี 25X1 เป็นปีฐาน ทาใหท้ ราบวา่ ยอดขายในปี 25X3 เพม่ิ ขน้ึ รอ้ ยละ 32 จากปี 25x1 แต่จะไมท่ ราบถงึ อตั ราการเปลย่ี นแปลง
จากปี 25X2 แต่ถา้ เปลย่ี นฐานการวเิ คราะหเ์ ป็นปี 25X2 จะทราบวา่ ยอดขายในปี 25X3 เพม่ิ ขน้ึ เพยี งรอ้ ยละ 10 จากปี 25X2 ขณะทย่ี อดชาย
ในปี 25X2 เพม่ิ ขน้ึ รอ้ ยละ 20 จากปี 25X1

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 111

5.3 การวิเคราะหแ์ นวโน้ม (trend analysis)

การวเิ คราะหใ์ นรปู แบบน้เี ป็นการวเิ คราะหแ์ นวโน้มการเปลย่ี นแปลงในระยะยาว (อยา่ งน้อย 3 ปี) ของรายการใน
งบการเงนิ โดยกาหนดใหม้ ลู คา่ ของรายการในงบการเงนิ แต่ละรายการในปีฐานอยทู่ ่ี 100

ขาย 25X1 (ปี ฐาน) 25X2 25X3 25X4 25X5
ตน้ ุทนขาย 100.00 105.00 107.00 125.00 155.00
กาไรขนั้ ตน้ 100.00 104.00 108.00 138.00 165.00
คา่ ใชจ้ า่ ยในการดาเนินงาน 100.00 107.00 107.00 100.00 136.00
กาไรสทุ ธจิ ากการดาเนินงาน 100.00 111.00 122.00 144.00 178.00
ภาษเี งนิ ได้ 100.00 100.00 80.00 20.00 60.00
กาไรสทุ ธิ 100.00 100.00 80.00 20.00 60.00
100.00 100.00 80.00 20.00 60.00

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 112

5.3 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

อตั ราสว่ นทางการเงนิ สามารถแบง่ ออกไดเ้ ป็น 5 กลุม่ ใหญ่ ไดแ้ ก่

ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงิน การแปลความหมายและการประยกุ ตใ์ ช้

อตั ราสว่ นทใ่ี ชว้ ดั สภาพคลอ่ งและความสามารถ เป็นอตั ราสว่ นทใ่ี ชว้ ดั ความสามารถของกจิ การในการชาระภาระหน้ีระยะสนั้

ในการชาระหน้ีระยะสนั้ (ทงั้ หน้ีสนิ ทเ่ี กดิ จากการดาเนินงานและหน้ีสนิ ทม่ี ภี าระดอกเบย้ี )

อตั ราสว่ นวดั ความสามารถในการทากาไร เป็นอตั ราสว่ นทใ่ี ชว้ ดั และประเมนิ ความสามารถในการทากาไรของกจิ การ
ซง่ึ เป็นการพจิ ารณาทงั้ ในแงข่ องสดั สว่ นของกาไรประเภทตา่ งๆ ต่อรายได้
จากการดาเนินงาน การใชส้ นิ ทรพั ยเ์ พอ่ื สรา้ งกาไร และสดั สว่ นของกาไรต่อ
เงนิ ลงทุนโดยผถู้ อื หนุ้

อตั ราสว่ นวดั ประสทิ ธภิ าพในการดาเนินงาน เป็นอตั ราสว่ นทใ่ี ชว้ ดั และประเมนิ ประสทิ ธภิ าพของกจิ การในการใช้
สนิ ทรพั ยเ์ พอ่ื สรา้ งรายไดแ้ ละกาไร

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 113

5.3 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้ (ต่อ)

ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงิน การแปลความหมายและการประยกุ ตใ์ ช้
อตั ราสว่ นนโยบายทางการเงนิ ของกจิ การ
เป็นอตั ราสว่ นทใ่ี ชว้ ดั ความเสย่ี งทางการเงนิ (financial risk) ของ
อตั ราสว่ นวดั มลู คา่ ตลาด กจิ การทเ่ี กดิ ขน้ึ จากการใชแ้ หลง่ เงนิ ทุนประเภทหน้ีทม่ี ภี าระดอกเบย้ี
เพอ่ื สนบั สนุนการดาเนนิ ธุรกจิ และขยายกจิ การ

• เป็นอตั ราสว่ นทใ่ี ชใ้ นการประเมนิ การลงทนุ ในหลกั ทรพั ยป์ ระเภท
ตราสารทุน มลู คา่ กจิ การโดยรวม (enterprise value) รวมถงึ การ
จา่ ยผลตอบแทนใหแ้ กผ่ ถู้ อื หนุ้ ในรปู ของเงนิ ปันผล

• ตวั อยา่ งของอตั ราสว่ นประเภทน้ี ไดแ้ ก่ P/E, P/S, P/BV,
EV/EBITDA และอน่ื ๆ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 114

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. ทกุ ขอ้ กลา่ วถกู ตอ้ งเกย่ี วกบั เกณฑอ์ า้ งองิ มาตรฐานทใ่ี ชเ้ ปรยี บเทยี บอตั ราสว่ นทางการเงนิ
(Benchmark) ยกเว้นขอ้ ใด

1) แผนการเงนิ และงบประมาณ ทก่ี จิ การและผบู้ รหิ ารไดว้ างแผนและกาหนดไว้
2) ผลการดาเนินงานทผ่ี า่ นมาในอดตี ของกจิ การ
3) บรษิ ทั จดทะเบยี นในตลาดหลกั ทรพั ย์ ทม่ี คี วามน่าเชอ่ื ถอื ของขอ้ มลู ทางการเงนิ
4) ความคาดหวงั ของผมู้ สี ว่ นไดเ้ สยี ในธรุ กจิ

เฉลย 3

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 115

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

1. เฉลย 3

เกณฑอ์ า้ งองิ มาตรฐานทใ่ี ชเ้ ปรยี บเทยี บอตั ราสว่ นทางการเงนิ (Benchmark) ควรพจิ ารณาจาก
1) แผนการเงนิ และงบประมาณ ทก่ี จิ การและผบู้ รหิ ารไดว้ างแผนและกาหนดไว้
2) ผลการดาเนินงานทผ่ี า่ นมาในอดตี ของกจิ การ
3) ความคาดหวงั ของผมู้ สี ว่ นไดเ้ สยี ในธุรกจิ
หากตอ้ งการเปรยี บเทยี บกบั บรษิ ทั อ่นื ควรเป็นธุรกจิ ทม่ี คี วามใกลเ้ คยี งกนั

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 116

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. รายงานใดตอ่ ไปน้สี ามารถใชใ้ นการคน้ กลอุบายทางบญั ชี
I. งบการเงนิ และหมายเหตุประกอบงบการเงนิ
II. รายงานผสู้ อบบญั ชี
III. รายงานของคณะกรรมการตรวจสอบ
IV. บทวเิ คราะหข์ องฝ่ายจดั การ (management discussion and analysis)

1) l และ II
2) III และ IV
3) I, II และ III
4) I, II, III และ IV

เฉลย 4

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 117

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

2. เฉลย 4

รายงาน
1. งบการเงนิ และหมายเหตุประกอบงบการเงนิ
2. รายงานผสู้ อบบญั ชี
3. รายงานของคณะกรรมการตรวจสอบ
4. บทวเิ คราะหข์ องฝ่ายจดั การ (management discussion and analysis)
เอกสารทงั้ หมดดงั กลา่ ว สามารถใชใ้ นการคน้ กลอุบายทางบญั ชไี ด้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 118

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. ขอ้ ใดตอ่ ไปน้นี ่าจะเป็นสญั ญาณหรอื เหตุการณ์ทส่ี ง่ ผลใหก้ จิ การใชก้ ลอุบายทางบญั ชี
I. โบนสั ของผบู้ รหิ ารขน้ึ อยกู่ บั ผลกาไรของกจิ การ
II. แนวทางปฏบิ ตั ทิ างการบญั ชขี องกจิ การมคี วามยดื หยนุ่ สงู และขน้ึ อยกู่ บั การใชด้ ลุ ยพนิ จิ ของผบู้ รหิ าร
III. กจิ การกาลงั จะออกจาหน่ายหนุ้ สสู่ าธารณชนเป็นครงั้ แรก (initial public offering)
IV. กจิ การกาลงั ประสบกบั ภาวะขาดทุนหรอื มปี ัญหาทางการเงนิ

1) I, II และ III
2) II, III และ IV
3) I, III และ IV
4) I, II, III และ IV

เฉลย 4

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 119

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

3. เฉลย 4

I. โบนสั ของผบู้ รหิ ารขน้ึ อยกู่ บั ผลกาไรของกจิ การ
II. แนวทางปฏบิ ตั ทิ างการบญั ชขี องกจิ การมคี วามยดื หยนุ่ สงู และขน้ึ อยกู่ บั การใชด้ ลุ ยพนิ จิ ของผบู้ รหิ าร
III. กจิ การกาลงั จะออกจาหน่ายหนุ้ สสู่ าธารณชนเป็นครงั้ แรก (initial public offering)
IV. กจิ การกาลงั ประสบกบั ภาวะขาดทนุ หรอื มปี ัญหาทางการเงนิ
ทกุ เหตุการณ์ดงั กลา่ ว น่าจะเป็นสญั ญาณทอ่ี าจจะสง่ ผลใหก้ จิ การใชก้ ลอุบายทางบญั ชี

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 120

แบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. ขอ้ ใดถกู ตอ้ งในเรอ่ื งขอ้ จากดั ของการวเิ คราะหง์ บการเงนิ
I. หากอตั ราหมนุ ของสนิ คา้ คงเหลอื มคี า่ มาก แสดงวา่ กจิ การขายสนิ คา้ ไดเ้ รว็ แต่ทงั้ น้ีควร
เปรยี บเทยี บกบั ขอ้ มลู ในอดตี คแู่ ขง่ ขนั และนโยบายของกจิ การดว้ ย
II. หากบรษิ ทั มคี วามแตกตา่ งในการดาเนินธุรกจิ กอ็ าจไมส่ ามารถเปรยี บเทยี บอตั ราสว่ นทางการ
เงนิ ระหวา่ งบรษิ ทั ไดอ้ ยา่ งชดั เจน ตอ้ งเขา้ ใจความแตกต่างระหวา่ งบรษิ ทั ดว้ ย
III. การเปรยี บเทยี บอตั ราสว่ นการเงนิ ระหวา่ งงวดบญั ชขี องบรษิ ทั เดยี วกนั ตอ้ งคานึงถงึ
สถานการณ์ทอ่ี าจแตกตา่ งกนั ของงวดทเ่ี ปรยี บเทยี บดว้ ย
1) I. และ II.
2) I. และ III.
3) II. และ III.
4) I., II. และ III.

เฉลย 4

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 121

เฉลยแบบฝึ กหดั ท้ายบท

4. เฉลย 4

ทุกเหตุการณ์ ขอ้ จากดั ของการวเิ คราะหง์ บการเงนิ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 122

บทที่ 6

การวิเคราะหอ์ ตั ราส่วนทางการเงิน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 123

วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้

1. อธบิ ายความหมายและความสาคญั ของการวเิ คราะหอ์ ตั ราสว่ นทางการเงนิ ในการวเิ คราะหง์ บการเงนิ
2. อธบิ ายขอ้ จากดั ของการใชอ้ ตั ราสว่ นทางการเงนิ ในการวเิ คราะหง์ บการเงนิ
3. คานวณ และแปลความหมายเกย่ี วกบั การวเิ คราะหอ์ ตั ราสว่ นทางการเงนิ ตา่ งๆ ไดแ้ ก่ อตั ราสว่ นประสทิ ธภาพ

ในการดาเนินงาน อตั ราสว่ นสภาพคลอ่ ง อตั ราสว่ นการวดั ภาระหน้ีสนิ อตั ราสว่ นการวดั ความสามารถในการทากาไร และ
อตั ราสว่ นวดั มลู คา่ ตลาด
4. คานวณและอธบิ ายความหมายขององคป์ ระกอบตา่ งๆ ในการคานวณอตั ราผลตอบแทนตอ่ สว่ นของผถู้ อื หนุ้
โดยใชร้ ะบบการวเิ คราะหแ์ บบ DuPont
5. วเิ คราะหแ์ ละเปรยี บเทยี บผลการดาเนินงานของกจิ การโดยใชอ้ ตั ราสว่ นทางการเงนิ
6. อธบิ ายความาสาคญั ของการจดั อนั ดบั ความน่าเชอ่ื ถอื (credit rating) และสามารถนาอตั ราสว่ นทางการเงนิ มาใชเ้ ป็นสว่ น
หน่ึงในการพจิ ารณาจดั อนั ดบั ความน่าเชอ่ื ถอื
7. อธบิ ายความหมายของการทุจรติ ในงบการเงนิ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 124

Key Content การประยกุ ตใ์ ช้อตั ราส่วนทาง
การเงินในการวิเคราะหก์ ารลงทนุ
จดุ ประสงคแ์ ละประโยชน์ 6.3
ของการวิเคราะหอ์ ตั ราส่วน
6.4
ทางการเงิน การทุจริตในการจดั ทางบการเงิน

6.1 บทที่ 6

6.2 การวิเคราะห์
อตั ราส่วนทาง

การเงิน

ประเภทของอตั ราส่วน
ทางการเงินและการ

ประยกุ ตใ์ ช้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 125

6.1 จดุ ประสงคแ์ ละประโยชน์ของการวิเคราะหอ์ ตั ราส่วนทางการเงิน

• การวเิ คราะหง์ บการเงนิ และอตั ราสว่ นทางการเงนิ เป็นเทคนคิ ในการประเมนิ ประสทิ ธภิ าพการดาเนนิ งานของผูบ้ รหิ าร
วา่ เป็นไปตามเป้าหมายหรอื ไม่ และยงั สามารถใชเ้ ป็นเครอ่ื งมอื ในการประเมนิ แผนงานเพอ่ื พจิ ารณาผลการดาเนนิ งาน
ของกจิ การวา่ เป็นไปตามเป้าหรอื ไม่

• การวเิ คราะหง์ บการเงนิ เป็นการศกึ ษาความสมั พนั ธข์ องขอ้ มลู ตา่ งๆ ทป่ี รากฏในงบการเงนิ และแนวโน้มของรายการ
ในงบการเงนิ ในชว่ งเวลาทแ่ี ตกตา่ งกนั เพอ่ื ประเมนิ ผลการดาเนนิ งานและฐานะการเงนิ ในอดตี ปัจจบุ นั และอนาคต
ของกจิ การ

• การใชป้ ระโยชน์จากอตั ราสว่ นทางการเงนิ ควรพิจารณาถึงความสมั พนั ธข์ องกิจกรรมทางเศรษฐกิจที่สาคญั ของ
แต่ละกิจการ เช่น ความสมั พนั ธท์ ่ีเกี่ยวข้องกบั รายได้ ค่าใช้จา่ ย กาไรและกระแสเงินสด อยา่ งไรกต็ าม
อตั ราสว่ นดงั กลา่ วไมไ่ ดแ้ สดงใหเ้ หน็ ถงึ ความสมั พนั ธข์ องมลู คา่ กจิ การหรอื ราคาหลกั ทรพั ยท์ ช่ี ดั เจน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 126

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

อตั ราส่วนที่ใช้วดั สภาพคล่องและความสามารถชาระหนี้ระยะสนั้ ได้แก่

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราส่วนทุนหมนุ เวยี น สนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นรวมเป็นกเ่ี ท่าของหน้สี นิ หมนุ เวยี นรวม สนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี น / หน้สี นิ หมนุ เวยี น
(current ratio)
อตั ราส่วนทนุ หมนุ เวยี นเรว็ ผลรวมของสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นทม่ี สี ภาพคล่องสงู (อนั ไดแ้ ก่ เงนิ (เงนิ สดและรายการเทยี บเท่าเงนิ สด +
(quick ratio) สดและรายการเทยี บเทา่ เงนิ สด หลกั ทรพั ยใ์ นความตอ้ งการของ หลกั ทรพั ยใ์ นความตอ้ งการของตลาด +
ตลาด และลกู หน้กี ารคา้ ) เป็นกเ่ี ทา่ ของหน้สี นิ หมนุ เวยี น ลกู หน้กี ารคา้ ) / หน้สี นิ หมนุ เวยี น
อตั ราส่วนเงนิ สด
(cash ratio) เป็นอตั ราสว่ นความสมั พนั ธร์ ะหว่างรายการเงนิ สดและเทยี บเท่า (เงนิ สดและรายการเทยี บเท่าเงนิ สด +
เงนิ สดรวมถงึ เงนิ ลงทุนระยะสนั้ (ถา้ ม)ี กบั หน้สี นิ หมนุ เวยี น หลกั ทรพั ยใ์ นความตอ้ งการของตลาด) /
อตั ราสว่ นเงนิ สดมกั จะนามาใชเ้ มอ่ื กจิ การสมมตวิ ่าตอ้ งมกี ารจา่ ย หน้สี นิ หมนุ เวยี น
ชาระหน้สี นิ หมนุ เวยี นทนั ที

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 127

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ช่ืออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราหมนุ เวยี นของลกู หน้ีการคา้ เป็นการวเิ คราะหค์ ณุ ภาพหรอื สภาพคลอ่ งของ ยอดขายสทุ ธิ / ลกู หน้ีการคา้ เฉลย่ี
(receivables turnover) ลกู หน้ีการคา้ โดยเป็นการคานวณความถข่ี องการ
หมนุ เวยี นของลกู หน้ีการคา้ หากกจิ การสามารถเกบ็ 365 / อตั ราหมนุ เวยี นของลกู หน้ี
จานวนวนั โดยเฉลย่ี ทส่ี ามารถเรยี ก เงนิ จากลกู หน้ีการคา้ ไดเ้ รว็ กจิ การจะสามารถนาเงนิ การคา้
เกบ็ หน้ีจากลกู หน้ีการคา้ ไปจา่ ยชาระหน้ีสนิ ระยะสนั้ ไดเ้ รว็ ขน้ึ เช่นกนั
(average receivables collection
period)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 128

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราหมนุ เวยี นของสนิ คา้ เป็นการวเิ คราะหส์ ภาพคลอ่ งของสนิ คา้ คงเหลอื ตน้ ทุนขาย / สนิ คา้ คงเหลอื เฉลย่ี
คงเหลอื
(inventory turnover) (ความสามารถในขายสนิ คา้ เป็นจานวนครงั้ ตอ่ ปี)

จานวนวนั โดยเฉลย่ี ทส่ี ามารถ ซง่ึ อาจแสดงในรปู ของจานวนวนั โดยเฉลย่ี ทส่ี ามารถขาย
ขายสนิ คา้
(inventory outstanding period) สนิ คา้ ออกไปได้ โดยคานวณเทยี บกบั ยอดขายหรอื ตน้ ทนุ 365 / อตั ราหมนุ เวยี นของสนิ คา้
ขาย แต่โดยปกตแิ ลว้ จะคานวณโดยเทยี บกบั ตน้ ทุนขาย คงเหลอื
(cost of goods sold) เพราะไดห้ กั เอาสว่ นของกาไร (profit

margin) ออกจากยอดขายใหเ้ หลอื เฉพาะฐานตน้ ทุน

เชน่ เดยี วกบั สนิ คา้ คงเหลอื

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 129

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราหมนุ เวยี นของเจา้ หน้ี เป็นอตั ราสว่ นทางการเงนิ ทเ่ี ปรยี บเทยี บระหวา่ งตน้ ทนุ ตน้ ทุนขาย / เจา้ หน้ีการคา้ เฉลย่ี
การคา้ (AP turnover) ขายกบั เจา้ หน้ีการคา้ ซง่ึ จะบอกถงึ จานวนครงั้ ของการ
ชาระหน้ีในรอบระยะเวลาบญั ชี อตั ราสว่ นหมุนเวยี น 365 / อตั ราหมุนเวยี นของเจา้ หน้ี
จานวนวนั โดยเฉลย่ี ทจ่ี า่ ยชาระ เจา้ หน้ีสามารถนาไปคานวณหาระยะเวลาชาระหน้ี การคา้
หน้ีใหแ้ กเ่ จา้ หน้ีการคา้ เจา้ หน้ีการคา้ ไดอ้ กี ดว้ ยเพอ่ื ดวู า่ กจิ การสามารถยดื เวลา
(payables payment period) ชาระหน้ีไดน้ านเทา่ ไร

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 130

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ช่ืออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

วงจรการหมนุ เวยี นของเงนิ สด วงจรเงนิ สดเป็นการรวมขอ้ มลู จากอตั ราหมุนเวยี นของ ระยะเวลาการขายสนิ คา้ +
(cash conversion cycle) ลกู หน้ีการคา้ อตั ราหมุนเวยี นของสนิ คา้ คงเหลอื และอตั รา ระยะเวลาเรยี กเกบ็ หน้ี - ระยะเวลา
หมุนเวยี นของเจา้ หน้ีการคา้ เขา้ ดว้ ยกนั โดยวงจรเงนิ สด ในการจา่ ยชาระหน้ี
เป็นการวดั ระยะเวลาสทุ ธทิ เ่ี งนิ สดของกจิ การถูกนาไป
ลงทนุ ในสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นทส่ี าคญั โดยระยะเวลาเรยี ก
เกบ็ หน้ีเป็นการวดั ระยะเวลาทเ่ี งนิ สดของกจิ การถูกนาไป
ลงทุนในสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นประเภทลกู หน้ีการคา้
ระยะเวลาการขายสนิ คา้ เป็นการวดั ระยะเวลาทเ่ี งนิ สดของ
กจิ การถูกนาไปลงทนุ ในสนิ ทรพั ยห์ มนุ เวยี นประเภทสนิ คา้
คงเหลอื ซง่ึ ทงั้ สองสว่ นดงั กลา่ วเป็นภาระทก่ี จิ การตอ้ ง
จดั หาแหลง่ เงนิ ทนุ เพอ่ื นามาลงทุนในสนิ ทรพั ย์ แต่
ขณะเดยี วกนั กจิ การกจ็ ะไดร้ บั แหลง่ เงนิ ทุนจากเจา้ หน้ี
การคา้ เขา้ มาชดเชยสว่ นหน่ึง

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 131

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

อตั ราส่วนวดั ความสามารถในการทากาไร

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั รากาไรขนั้ ตน้ เป็นการคดิ อตั ราสว่ นรอ้ ยละของกาไรขนั้ ตน้ ต่อยอดขาย กาไรขนั้ ตน้ / ยอดขายสุทธิ
(gross profit margin) สุทธขิ องกจิ การ อกี นยั หน่ึงกค็ อื สว่ นของยอดขายสุทธทิ ่ี
เกนิ กวา่ ตน้ ทนุ สนิ คา้ ขายและตน้ ทุนการใหบ้ รกิ าร

อตั รากาไรจากการดาเนินงาน การเปรยี บเทยี บระหวา่ งกาไรจากการดาเนินงาน กาไรจากการดาเนินงาน / ยอดขาย
(operating profit margin) (operating profit) กบั รายไดจ้ ากการขายและใหบ้ รกิ ารของ สทุ ธิ
กจิ การ โดยกาไรจากการดาเนินงานเทา่ กบั กาไรขนั้ ตน้ หกั
ดว้ ยคา่ ใชจ้ า่ ยในการขายและบรหิ าร อกี นยั หน่ึง กาไรจาก
การดาเนินงานเทา่ กบั รายไดจ้ ากการขายและใหบ้ รกิ ารหกั
ดว้ ยตน้ ทนุ ขายและใหบ้ รกิ ารและคา่ ใชจ้ า่ ยในการขายและ
บรหิ าร

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 132

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ช่ืออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั รากาไรสทุ ธิ การวเิ คราะหอ์ ตั รากาไรสุทธคิ วรวเิ คราะหจ์ ากกาไรสทุ ธิ กาไรสุทธิ / รายไดร้ วม
(net profit margin) และรายไดใ้ นสว่ นทเ่ี ป็นการดาเนินงานปกติ (continuing
operation) เน่ืองจากผลทไ่ี ดจ้ ากการวเิ คราะหน์ ้ีจะ
นาไปใชใ้ นการพยากรณ์ผลการดาเนินงานของกจิ การใน
อนาคต ดงั นนั้ จงึ ไมค่ วรนาผลกาไรและรายไดจ้ าก
รายการพเิ ศษ และ/หรอื รายการทเ่ี กดิ ขน้ึ เป็นครงั้ คราว
มาพจิ ารณารวมในการวเิ คราะห์ เพราะรายการดงั กลา่ ว
คาดวา่ จะเป็นรายการทไ่ี มเ่ กดิ ขน้ึ อกี ในอนาคต (non-
recurring item)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 133

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราผลตอบแทนจากสนิ ทรพั ยร์ วม อตั ราสว่ นน้ีแสดงใหเ้ หน็ ถงึ ผลตอบแทนทไ่ี ดจ้ าก กาไรสุทธิ / สนิ ทรพั ยร์ วมสุทธเิ ฉลย่ี
(return on assets – ROA) การลงทุนทงั้ สน้ิ ของกจิ การหรอื การใชส้ นิ ทรพั ย์
รวมวา่ สามารถสรา้ งผลตอบแทนจากการลงทนุ กาไรสทุ ธิ / สว่ นของผถู้ อื หุน้ เฉลย่ี
อตั ราผลตอบแทนต่อสว่ นของผถู้ อื หนุ้ ไดม้ ากน้อยเพยี งใดและเพยี งพอหรอื ไม่
(return on owner’s equity – ROE)
เป็นอตั ราสว่ นทแ่ี สดงใหเ้ หน็ ถงึ ความสามารถใน
การสรา้ งผลตอบแทนจากเงนิ ทนุ ทผ่ี ถู้ อื หุน้ เอามา
ลงทนุ หลงั จากการจา่ ยผลตอบแทนคนื ใหแ้ กผ่ ู้
ลงทนุ ประเภทอน่ื ของกจิ การ (ไดแ้ ก่ เจา้ หน้ีทาง
การเงนิ และผถู้ อื หนุ้ บุรมิ สทิ ธ)ิ

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 134

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

การแยกองคป์ ระกอบของ ROE โดยใช้ DuPont Analysis

ROE สามารถแยกองคป์ ระกอบออกไดเ้ ป็น 2 อตั ราสว่ นหลกั คือ อตั รากาไรสทุ ธิ (net profit margin)
และอตั ราหมุนเวียนของส่วนของทนุ (equity turnover) โดย ROE สามารถแยกออกเป็นอตั ราสว่ นยอ่ ยไดด้ งั น้ี

อตั ราผลตอบแทนต่อ กาไรสุทธิ ยอดขายสุทธิ
ส่วนของผถู้ อื หุน้ (ROE) = ยอดขายสุทธิ X

= สว่ นของผถู้ อื หุน้

อตั รากาไรสุทธิ x อตั ราหมนุ เวยี นของส่วนของทุน

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 135

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

หากแยกวเิ คราะหอ์ งค์ประกอบของอตั ราหมุนเวยี นของส่วนของทุนจะพบว่า อตั ราหมุนเวยี นของส่วนของทุน จะถูก
กระทบจากโครงสรา้ งเงนิ ทุนของกจิ การ นัน่ คอื กจิ การสามารถเพมิ่ อตั ราหมุนเวยี นของส่วนของทุน (และเพม่ิ ROE)
โดยการเพ่ิมสดั ส่วนของการระดมเงินทุนผ่านทางส่วนของหนี้สินให้มากขึ้น (more leverage) แทนการระดม
เงินทนุ ผา่ นทางส่วนของทุนทงั้ หมด อตั ราหมนุ เวยี นของสว่ นของทนุ สามารถแยกองคป์ ระกอบยอ่ ยไดด้ งั น้ี

อตั ราหมนุ เวยี นของ = ยอดขายสทุ ธิ = ยอดขายสุทธิ X สนิ ทรพั ยร์ วมสุทธิ
สว่ นของทุน สว่ นของผถู้ อื หนุ้ สนิ ทรพั ยร์ วมสทุ ธิ สว่ นของผถู้ อื หนุ้
(equity turnover)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 136

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

หากนาเอาองคป์ ระกอบทไ่ี ดจ้ ากการวเิ คราะหแ์ บบ DuPont ทงั้ หมดสามสว่ นมาพจิ ารณารว่ มกนั อตั ราผลตอบแทน
ตอ่ สว่ นของผถู้ อื หนุ้ (ROE) สามารถแยกองคป์ ระกอบไดด้ งั น้ี

อตั ราผลตอบแทนต่อสว่ น = กาไรสทุ ธิ = กาไรสทุ ธิ ยอดขายสทุ ธิ X สนิ ทรพั ยร์ วมสทุ ธิ
ของผถู้ อื หุน้ (ROE) สว่ นของผถู้ อื หุน้ ยอดขายสทุ ธิ X สนิ ทรพั ยร์ วมสทุ ธิ สว่ นของผถู้ อื หุน้

อตั รา อตั ราหมนุ เวยี นของ อตั รา
= กาไรสทุ ธิ X X การกอ่ หน้ี
สนิ ทรพั ยร์ วม

จากการแยกองคป์ ระกอบของ ROE เป็นอตั ราสว่ นยอ่ ยสามอตั ราส่วน กจิ การสามารถเพมิ่ ROE ได้ โดยการเพ่ิมอตั รากาไร
สุทธิ (เพ่ิมความสามารถในการทากาไรของกิจการ) และ/หรือ การเพิ่มอตั ราหมุนเวียนของสินทรพั ย์รวม (เพ่ิม
ประสิทธิภาพในการใช้ทรพั ยส์ ินเพ่ือสร้างรายได้) และ/หรือ การเพ่ิมอตั ราการก่อหนี้ (เพิ่มสดั ส่วนการก่อหนี้)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 137

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

อตั ราส่วนวดั ประสิทธิภาพในการดาเนินงาน

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราหมุนเวยี นของสนิ ทรพั ยร์ วม เป็นอตั ราสว่ นทใ่ี ชว้ เิ คราะหป์ ระสทิ ธภิ าพในการนา ยอดขายสทุ ธิ / สนิ ทรพั ยร์ วมสทุ ธเิ ฉลย่ี
(total assets turnover) สนิ ทรพั ยร์ วมทม่ี อี ยมู่ าใชป้ ระโยชน์ในการสรา้ งรายได้

อตั ราหมุนเวยี นของสนิ ทรพั ยไ์ ม่ เป็นอตั ราสว่ นทใ่ี ชว้ เิ คราะหป์ ระสทิ ธภิ าพในการนา ยอดขายสุทธิ / สนิ ทรพั ยไ์ มห่ มนุ เวยี น
หมนุ เวยี น (net fixed assets สนิ ทรพั ยไ์ มห่ มุนเวยี นทม่ี อี ยมู่ าใชป้ ระโยชน์ในการ สุทธเิ ฉลย่ี
turnover) สรา้ งรายได้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 138

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราหมนุ เวยี นของสว่ นของทนุ เป็นอตั ราสว่ นทใ่ี ชว้ เิ คราะหป์ ระสทิ ธภิ าพในการนาสว่ น ยอดขายสทุ ธิ / สว่ นของทนุ เฉลย่ี
(equity turnover) ของทุนมาใชป้ ระโยชน์ในการสรา้ งรายได้ สว่ นของทนุ
ประกอบดว้ ยหุน้ บุรมิ สทิ ธิ หุน้ สามญั สว่ นเกนิ มลู คา่ หุน้
และกาไรสะสม การวเิ คราะหอ์ ตั ราสว่ นน้ีควรพจิ ารณา
ถงึ โครงสรา้ งของเงนิ ทุน (capital structure) รว่ มดว้ ย
เน่ืองจากการเพม่ิ ขน้ึ หรอื ลดลงของอตั ราสว่ นน้ีจะขน้ึ อยู่
กบั การเพม่ิ ขน้ึ หรอื ลดลงของหน้ีสนิ ดว้ ยเชน่ กนั

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 139

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ช่ืออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราหมนุ เวยี นของเงนิ ทุน เป็นการวดั ความสามารถของฝ่ายบรหิ ารในการหา ยอดขายสทุ ธิ / เงนิ ทนุ ระยะยาว
(capital turnover) รายไดเ้ มอ่ื เทยี บกบั จานวนเงนิ ทใ่ี ชห้ รอื ลงทุนวา่ เป็นก่ี ของกจิ การเฉลย่ี
เทา่ ประโยชน์ของการคานวณหาอตั ราหมุนเวยี นของ
อตั ราหมนุ เวยี นของสนิ ทรพั ย์ เงนิ ทุนคอื การทาใหฝ้ ่ายบรหิ ารไดท้ ราบถงึ การตดั สนิ ใจ ยอดขายสทุ ธิ / สนิ ทรพั ยห์ มุนเวยี น
หมนุ เวยี น ในการลงทุนและการใชส้ นิ ทรพั ยข์ องกจิ การทม่ี อี ยเู่ พอ่ื เฉลย่ี
(current assets turnover) สรา้ งรายไดว้ า่ สามารถทาไดอ้ ยา่ งเตม็ ประสทิ ธภิ าพ
หรอื ไม่

หากอตั ราการหมนุ เวยี นของสนิ ทรพั ยห์ มุนเวยี นสูงจะ
ชว่ ยใหก้ จิ การมคี วามคลอ่ งตวั ในการดาเนินธุรกจิ ทส่ี งู
เพราะสนิ ทรพั ยห์ มุนเวยี นเป็นสนิ ทรพั ยท์ ส่ี ามารถ
ก่อใหเ้ กดิ รายไดไ้ ดเ้ รว็

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 140

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

อตั ราส่วนวดั ภาระหนี้สินของกิจการ (อตั ราส่วนท่ีแสดงสดั ส่วนของหนี้สิน)

ช่ืออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราสว่ นหน้ีสนิ ตอ่ สว่ นของผถู้ อื หนุ้ แสดงใหเ้ หน็ ถงึ สดั สว่ นของภาระหน้ีสนิ ของ หน้ีสนิ รวม / สว่ นของผถู้ อื หุน้ รวม
(debt-to-equity ratio) กจิ การตอ่ สว่ นของผถู้ อื หนุ้ อตั ราสว่ นน้ียง่ิ สงู ยงิ่
แสดงถงึ ความเสย่ี งทางการเงนิ ของกจิ การทส่ี งู

อตั ราหน้ีสนิ ตอ่ สนิ ทรพั ยร์ วม แสดงใหเ้ หน็ ถงึ สดั สว่ นของหน้ีสนิ ของกจิ การต่อ หน้ีสนิ รวม / สนิ ทรพั ยร์ วม
(debt-to-total assets ratio สนิ ทรพั ยร์ วม อตั ราสว่ นน้ียงิ่ สงู ยง่ิ แสดงถงึ ความ
เสย่ี งทางการเงนิ ของกจิ การทส่ี งู

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 141

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราสว่ นความสามารถในการ อตั ราสว่ นยงิ่ สงู แสดงถงึ ความสามารถของกจิ การในการ EBITDA / ภาระดอกเบย้ี จา่ ย
จา่ ยภาระดอกเบย้ี (interest ชาระภาระดอกเบย้ี จากหน้ีสนิ ทางการเงนิ
coverage ratio: ICR)

อตั ราสว่ นความสามารถในการ อตั ราสว่ นยงิ่ สงู แสดงถงึ ความสามารถของกจิ การในการ EBITDA / (หน้ีสนิ ทางการเงนิ ระยะสนั้
จา่ ยชาระภาระผกู พนั (debt ชาระภาระหน้ีสนิ ทางการเงนิ (ทงั้ ระยะสนั้ และระยะยาว) + หน้ีสนิ ทางการเงนิ ระยะยาวทค่ี รบ
service coverage ratio:
DSCR) กาหนดชาระในหน่ึงปี)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 142

6.2 อตั ราส่วนวดั ภาระหนี้สินของกิจการ (อตั ราส่วนกระแสเงินสด)

อตั ราส่วนประเภทนี้ ได้แก่
• อตั ราสว่ นกระแสเงนิ สดต่อตน้ ทุนทางการเงนิ คงท่ี
• อตั ราสว่ นกระแสเงนิ สดตอ่ หน้สี นิ ทม่ี ภี าระดอกเบย้ี รวม
• อตั ราสว่ นกระแสเงนิ สดต่อหน้สี นิ หมนุ เวยี น
• อตั ราสว่ นกระแสเงนิ สดต่อเงนิ กยู้ มื รวม

กระแสเงนิ สดทใ่ี ชใ้ นอตั ราสว่ นทงั้ 4 ขา้ งตน้ เป็นกระแสเงินสดจากกิจกรรมดาเนินงาน (cash
flows from operation) ที่มาจากงบกระแสเงินสด โดยอตั ราสว่ นทงั้ 4 ขา้ งตน้ น้ี ถา้ ยง่ิ สงู ยงิ่ ดี และ
แสดงวา่ กจิ การมกี ระแสเงนิ สดจากกจิ กรรมดาเนนิ งานเพยี งพอเพอ่ื นามาชาระคนื ภาระหน้ีของกจิ การ
และนาไปใชเ้ พอ่ื วตั ถุประสงคอ์ ่นื

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 143

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้
อตั ราส่วนมลู ค่าตลาด (market value-based ratio)

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

กาไรสทุ ธติ อ่ หนุ้ เป็นการเปรยี บเทยี บกาไรสทุ ธติ อ่ แตล่ ะหนุ้ สามญั เพอ่ื ให้ (กาไรสทุ ธ-ิ เงนิ ปันผลของหุน้
(earnings per share: EPS) ทราบวา่ หุน้ สามญั แต่ละหุน้ จะไดร้ บั กาไรสทุ ธจิ านวนเทา่ ใด บุรมิ สทิ ธ)ิ / จานวนหนุ้ สามญั เฉลย่ี
กาไรสุทธทิ น่ี ามาคานวณ คือ กาไรสทุ ธิหลงั หกั ภาษีเงิน ถว่ งน้าหนกั
อตั ราสว่ นราคาตอ่ กาไร ได้นิติบคุ คลและหลงั หกั เงินปันผลของห้นุ บรุ ิมสิทธิ
(price-to-earnings ratio: จากกาไรสทุ ธิประจาปี (ถ้ามี) เพ่ือให้ได้จานวนกาไร ราคาตลาดของหุน้ / กาไรสทุ ธติ ่อหนุ้
P/E ratio) ของผถู้ ือห้นุ สามญั ในการคานวณกาไรต่อห้นุ

อตั ราสว่ นน้ีแสดงใหเ้ หน็ วา่ มลู คา่ หุน้ ของบรษิ ทั ตามราคา
ตลาด (market price) คานวณไดเ้ ป็นกเ่ี ทา่ ของกาไรสุทธิ
ตอ่ หุน้ (EPS)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 144

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ช่ืออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราการจา่ ยเงนิ ปันผล แสดงถงึ การจา่ ยเงนิ ปันผลโดยการเปรยี บเทยี บกบั กาไรสุทธิ เงนิ ปันผลจา่ ยตอ่ หนุ้ / กาไรสุทธติ อ่ หุน้
(dividend payout ratio) ของกจิ การ อกี นยั หน่ึง อตั ราการจา่ ยเงนิ ปันผลแสดงใหผ้ ใู้ ช้
งบการเงนิ ทราบถงึ นโยบายการจา่ ยเงนิ ปันผลของกจิ การซง่ึ
มลู คา่ ตามบญั ชี เป็นอกี ปัจจยั ทส่ี าคญั ทผ่ี ใู้ ชง้ บการเงนิ ควรพจิ ารณา
(book value)
เป็นราคาทไ่ี ดม้ าจากการบนั ทกึ บญั ชตี ามหลกั การบญั ชที ่ี สว่ นของผถู้ อื หนุ้ / จานวนหุน้ สามญั
ไดร้ บั การยอมรบั ทวั่ ไป ซง่ึ ยดึ ถอื ตามหลกั ตน้ ทุนในอดตี เฉลย่ี ถ่วงน้าหนกั
(historical cost) ดงั นนั้ ราคาทค่ี านวณไดจ้ ะเป็นมลู คา่ ตาม
บญั ชี (book value) แต่อาจไมใ่ ชร้ าคาทแ่ี ทจ้ รงิ ของหุน้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 145

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราสว่ นราคาต่อมลู คา่ ตามบญั ชี เป็นอตั ราสว่ นเปรยี บเทยี บระหวา่ งราคาตลาดของ ราคาตลาดของหนุ้ / มลู คา่ ตามบญั ชี
(price-to-book value ratio: P/BV ratio) หุน้ ตอ่ มลู คา่ ทางบญั ชตี ่อหุน้ คา่ น้ีเป็นทน่ี ิยม ตอ่ หุน้
เน่ืองจากหาไดง้ า่ ยจากงบการเงนิ แตอ่ าจ
อตั ราสว่ นราคาต่อยอดขาย (price to เบย่ี งเบนจากมาตรฐานไดถ้ า้ ใชม้ าตรฐานบญั ชที ่ี
sales ratio: P/S ratio) แตกต่างกนั และมลู คา่ ตามบญั ชมี คี วามแตกตา่ ง
จากมลู คา่ ตามปัจจยั พน้ื ฐานของหุน้ อยา่ งเป็น
สาระสาคญั

เป็นวธิ กี ารประเมนิ มลู คา่ ทน่ี ิยมใชว้ ธิ หี น่ึงเพราะ ราคาตลาดของหุน้ / ยอดขายตอ่ หนุ้
ยอดขายเป็นตวั แปรทางการเงนิ ทถ่ี ูกกระทบจาก
การบดิ เบอื นและกลลวงทางบญั ชนี ้อยกวา่ เม่อื
เทยี บกบั ตวั แปรทางการเงนิ อ่นื ๆ เชน่ กาไรสุทธิ
ต่อหุน้ และมลู คา่ ตามบญั ชี

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 146

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ชื่ออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราสว่ นราคาตอ่ กระแสเงนิ สด กระแสเงนิ สดเป็นอกี ตวั เลขทถ่ี กู ผลกระทบคอ่ นขา้ ง ราคาตลาด / กระแสเงนิ สดจาก
(price to cash flow ratio: P/CF) น้อยจากการเปลย่ี นแปลงวธิ กี ารทางบญั ชี จงึ ไดร้ บั กจิ กรรมดาเนินงานต่อหนุ้
ผลกระทบจากการตกแต่งบญั ชคี อ่ นขา้ งน้อยเม่อื
อตั ราสว่ นมลู คา่ ของธุรกจิ ต่อกาไร เทยี บกบั ตวั เลขทางบญั ชหี ลายๆ ตวั นอกจากน้ี มลู คา่ กจิ การรวม / EBITDA
ก่อนดอกเบย้ี ภาษี คา่ เสอ่ื มราคา กระแสเงนิ สดเป็นตวั แปรทางการเงนิ ทม่ี คี วามผนั
และคา่ ใชจ้ า่ ยตดั จาหน่าย ผวนน้อยกวา่ กาไร ดงั นนั้ P/CF จงึ เป็นตวั เลขทาง Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 147
(enterprise value per EBITDA: การเงนิ ทค่ี อ่ นขา้ งเสถยี รกวา่ เม่อื เทยี บกบั P/E และ
EV/EBITDA) P/S

เป็นอตั ราสว่ นทน่ี ามาใชเ้ พอ่ื สะทอ้ นมลู ค่ารวมของ
ธุรกจิ แทนทจ่ี ะเป็นมลู คา่ รวมของหุน้ สามญั มลู คา่
รวมของกจิ การ (EV) คานวณไดโ้ ดยการหาผลรวม
ของมลู คา่ ตลาดของหนุ้ สามญั หนุ้ กแู้ ละหุน้ บุรมิ สทิ ธิ
และหกั ลบดว้ ยรายการเงนิ สดและเทยี บเทา่ เงนิ สด

6.2 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

ช่ืออตั ราส่วน การแปลความหมาย สตู รการคานวณ

อตั ราผลตอบแทนของเงนิ ปัน เป็นอตั ราสว่ นทผ่ี ลู้ งทุนทต่ี อ้ งการผลตอบแทนจากการ เงนิ ปันผลต่อหุน้ / ราคาตลาดของหุน้
ผล (dividend yield) ลงทนุ ทค่ี อ่ นขา้ งมคี วามสม่าเสมอ ใชใ้ นการพจิ ารณา
การลงทุนของตน เชน่ การเปรยี บเทยี บระหวา่ งหุน้
สามญั ของหลายๆ กจิ การ หรอื เปรยี บเทยี บกบั อตั รา
ผลตอบแทนของการลงทนุ ทางเลอื กอ่นื ๆ เชน่ ดอกเบย้ี
เงนิ ฝากหรอื อตั ราดอกเบย้ี จากการลงทุนในตราสารหน้ี

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 148

6.3 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

การวิเคราะหศ์ กั ยภาพในการเจริญเติบโตของกิจการ
สตู รการคานวณอตั ราการเจรญิ เตบิ โต (sustainable growth) สามารถแสดงไดด้ งั ตอ่ ไปน้ี

g = RR x ROE

โดย
g = อตั ราการเตบิ โตในระยะยาว (sustainable growth)
RR = อตั ราการเกบ็ รกั ษากาไรเพอ่ื นากลบั ไปลงทนุ ต่อ (retention rate)
ROE = อตั ราผลตอบแทนตอ่ สว่ นของผถู้ อื หุน้

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 149

6.3 ประเภทของอตั ราส่วนทางการเงินและการประยกุ ตใ์ ช้

อตั ราการเกบ็ รกั ษากาไรสามารถคานวณได้จากสตู รดงั ต่อไปนี้

อตั ราการเกบ็ รกั ษากาไร = 1 – อตั ราการจา่ ยเงนิ ปันผลใหแ้ กผ่ ถู้ อื หนุ้ (dividend payout ratio)

(retention rate) = 1 – (เงนิ ปันผลจา่ ยตอ่ หนุ้ / กาไรตอ่ หนุ้ )

กลา่ วโดยสรปุ แลว้ อตั ราการเจริญเติบโตของกิจการที่สงู จะเป็นผลมาจากอตั ราการเกบ็ รกั ษากาไรที่สงู เพ่ือนา
เงินท่ีมีอย่กู ลบั มาลงทุนต่อในโครงการหรอื ธรุ กิจท่ีช่วยสรา้ งมลู ค่าเพ่ิมให้แก่กิจการ และ/หรืออตั รากาไรสทุ ธิ
ท่ีสงู และ/หรอื อตั ราการหมุนเวียนของสินทรพั ยร์ วมที่สงู และ/หรอื การเพิ่มภาระผกู พนั และความเส่ียงทาง
การเงิน โดยการใช้เงินทนุ จากแหล่งหนี้สินทางการเงินในสดั ส่วนที่มากขึ้น (more financial leverage)

Copyright 2022, The Stock Exchange of Thailand 150