เตรียมความพร้อมก่อนสอบV-NET

72

เทคนิคการใชง้ าน Google ให้มากกว่าการใช้สบื ค้นขอ้ มลู

1) เช็คเที่ยวบินขาเข้า และขาออกคุณสามารถตรวจสอบ Search Google ไฟล์ทเครื่องบินได้ทั้งหมด
ทั้งขาเข้า และขาออก เพียงแค่พิมพ์ สายการบิน และตามด้วยหมายเลขไฟล์ทนัน้ ๆ ยกตัวอย่าง เช่น "Nok Air
DD8302" หรอื "Thai Airways TG920" เป็นตน้ เราจะเห็นรายละเอียดของเทย่ี วบินอยา่ งละเอียดเลย

2) ตรวจสอบสภาพอากาศเช็คสภาพอากาศก่อนออกไปข้างนอกได้ง่ายๆ เพียงพิมพ์ Weather แล้ว
ตามด้วยสถานที่นั้นๆ เช่น "Weather สาทร" หรือ "พยากรณ์อากาศ ภูเก็ต" แต่วา่ สำหรับการพยากรณ์อากาศ
ในประเทศไทยนน้ั อาจจะยงั ไม่ครอบคลุมทุกพื้นที่นะครับ

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจิทลั (Digital literacy

73
3) แปลงหน่วยได้สารพัดหน่วยระบบ Search Google สามารถแปลงหน่วยได้แทบทุกหน่วยเลยครับ
เชน่ "1 GB = MB" หรือ "10 KM = Miles"

4) คุณสามารถใส่ตัวเลขที่ต้องการคำนวณในช่อง Search Google ได้ เช่น "(10*9)+(4*7)" คำตอบก็
จะออกมาภายในพริบตาเลยจ้า

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจิทัล (Digital literacy

74
5) Local Search
ค้นหาส่ิงทีต่ อ้ งการ โดยจำกดั ขอบเขตบรเิ วณของสถานท่ีท่ีต้องการ ตามด้วย : และส่ิงทตี่ อ้ งการค้นหา
เช่น "สลี ม: ร้านอาหารญี่ปุ่น" หรอื "ปทุมวนั : สระวา่ ยน้ำ"

6) ค้นหาคำนยิ าม
เหมือนฟีเจอร์นจี้ ะใช้ได้ดีกับภาษาอังกฤษเทา่ นั้น วิธกี ารใชก้ ค็ ือ Define: ตามดว้ ยคำที่ต้องทราบ เช่น
"define: Microsoft Surface" หรอื "define: Smart TV"

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจทิ ลั (Digital literacy

75
7) ดกู ารจราจรบนแผนท่ี
เลือกเส้นทางการขับขี่ที่เร็วที่สุดและประมาณระยะเวลาที่ใช้ในการเดินทางตามสภาพการจราจรใน
ปจั จุบัน

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี จิ ิทลั (Digital literacy

76

8.9 ใชง้ านไปรษณียอ์ ิเลก็ ทรอนกิ ส์

1. ความหมายของไปรษณีย์อิเลก็ ทรอนกิ ส์

e-Mail หรือ Electronic Mail เป็นไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ รับ-ส่งเอกสารอิเล็กทรอนิกส์โดย
ผ่านระบบเครือข่ายคอมพิวเตอร์ (Computer Network) ไปยังผู้รับที่อาจจะอยู่ที่ใดก็ได้ในโลก การใช้งาน
อเี มล์ทำใหเ้ ราสามารถตดิ ตอ่ กบั ผูค้ นทวั่ โลกได้ทนั ที โดยท่ีเราสามารถรบั และตอบจดหมายกลับได้ภายในเวลา
ไม่กี่นาที ทำให้ผู้ใช้งานมีความสะดวกรวดเร็ว ไม่ต้องเสียเวลารอคอยที่ยาวนานเหมือนกับไปรษณีย์ทั่วไป
การติดต่อโดยใช้ไปรษณีย์ธรรมดาติดต่อภายในประเทศอาจใช้เวลาประมาณ 1-3 วัน ถ้าหากเป็นจดหมายที่
ส่งไปยังตา่ งประเทศ (Air mail) อาจใชเ้ วลานานเป็นสัปดาห์ e-Mail ช่วยประหยัดคา่ ใชจ้ ่ายซึ่งถูกกว่าการใช้
โทรศัพท์หรือการส่งจดหมายโดยวิธีปกติที่ใชก้ ันหลายเท่าตัวโดยท่ัวไป ค่าใช้จ่ายในการส่ง e-Mail ไม่ว่าจะสง่
จากแหง่ ใดในทุกมมุ โลกก็ไม่ต่างกัน ไมว่ ่าจดหมายน้นั จะสัน้ หรอื ยาว จะสง่ ไปใกล้หรอื ไกล

e-Mail เป็นช่องทางสำหรับการส่งข้อมูลท่ีได้รบั ความนิยมอย่างสูง รูปแบบการใช้งานแตกตา่ งกันไป
นักเรียน-นักศึกษา นิยมใช้ในการติดต่อสื่อสาร ระหว่างกัน หรือติดต่อ ส่งข้อมูล ข้อความ ขอคำปรึกษาจาก
อาจารย์ผู้สอน องค์กรขนาดใหญ่ๆ ก็สามารถติดต่อกับบุคลากร หรือทำธุรกรรมผ่านระบบเครือข่าย
อินเทอรเ์ นต็ และอีเมล์ เปน็ ต้น

2. กระบวนการการของไปรษณยี ์อิเล็กทรอนกิ ส์

ผู้ใช้บริการสามารถติดต่อรับ-ส่งไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์หรือ E-mail กับผู้ใช้อินเตอร์เน็ตทั่วโลกกว่า
20 ล้านคน ได้ โดยไม่ต้องเสียค่าใช้จ่ายเพิ่มเติมอีก และบริการไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์นี้ก็รวดเร็วทันใจและ
สะดวกมาก โดย E-mail จะมีหลกั การทำงานดังนี้

• POP3 (Post Office Protocol) ซึ่งในปัจจุบันเป็น protocol มาตรฐานที่ใช้สำหรับรับ-ส่ง
จดหมายอเิ ลก็ ทรอนิกส์ ในปัจจุบนั น้ี

• SMTP (Simple Mail Transfer Protocol)
• IMAP (Internet Message Access Protocol)
• MIME (Multipurpose Internet Mail Extension)
วิธีการทำงานของ POP3
POP3 จะมีหลักหารทั่วไปคล้ายๆกับหลักการรับและสง่ ของระบบไปรษณีย์ในปัจจุบัน คือในทันทีที่มี
จดหมายมา ส่งที่ทำการไปรษณีย์ปลายทาง (โดยทั่วไปคือ Mail server ของ ISP หรือ องค์กรต่างๆ)จดหมาย
ฉบับนน้ั กจ็ ะคา้ ง อยทู่ ๆี่ ทำการฯ ไปจนกวา่ จะมีคนมาตดิ ตอ่ ขอรบั มัน ดว้ ยวธิ ีการนภ้ี าระของผูส้ ง่ จดหมายจะสิ้น
สุกเมื่อจดหมายถึง ที่ทำการไปรษณีย์ปลายทาง(ซึ่งก็เปรียบเสมือนโฮสต์ที่ทำหน้าที่เก็บจดหมายของผู้ใช้
ปลายทาง) POP3 จะเป็น Protocol แบบดึง('Pull' Protocol) เมื่อใดก็ตามที่เครื่องคอมพิวเตอร์ผู้ใช้บรอการ
(Client) มีความต้องการที่จะ ตรวจสอบข้อความ มันจะทำการเชื่อมต่อไปยัง เมล เซอเวอร์ และจะใช้ POP

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ัล (Digital literacy

77

เพื่อ Login เข้าปยังตู้รับจดหมาย (Mailbox) แล้วดึงจดหมายนั้นมาไว้ในเครื่องเราPOP จะเป็นหารบริการที่
เหมาะสมสำหรับคอมพวิ เตอร์ท่ีต้อง การตดิ ต่อเข้าอนิ เทอร์เน็ตทางโทรศัพท์ เพราะว่าเครื่องคอมพิวเตอร์ที่เรา
จะรบั E-mail ไม่จำเป็นท่ีจะตอ้ งเช่ือม ต่อกับอินเทอร์เน็ตตลอดเวลา
วิธีการทำงานของ SMTP

วิธีการนเี้ ปน็ วิธีท่นี ยิ มใช้กนั บน Unix ซง่ึ เปน็ โปรโต้คอลท่อี าศัยวธิ ีการสง่ จดหมายเป็นทอดๆระหว่าง
โฮสต์ ตอ่ ๆกนั จนกว่าจะไปถงึ โฮสปลายทาง สรปุ คือ วธิ กี ารนีเ้ ป็นวิธีเกา่ ถ้าไมเ่ ปน็ เครอื่ งคอมพวิ เตอร์ รบั เอาไว
้ตลอดเวลากจ็ ะไม่สามารถรับ จดหมายได้ และในปัจจบุ ันเคร่ือง PC สว่ นบคุ คลทงั้ หลายก็ไม่ได้ใช้ระบบปฏิบัติ
การUNIX และระบบปฏบิ ตั ิการที่ใช้ก็ไมร่ องรบั ไฟล์ในระบบ Unix นน่ั ก็หมายความว่า หากใชเ้ คร่อื ง PC ถงึ จะ
เปดิ เครือ่ งไว้ เคร่ืองนั้นกไ็ มส่ ามารถใชไ้ ฟลน์ น้ั ได้อยู่ดี ระบบนจี้ งึ เปน็ ระบบเกา่ ท่ไี ม่ได้ใช้ประโยชน์เทา่ ใดนัก
วิธีการทำงานของ IMAP

เป็น Protocol ที่มีลักษณะคล้ายคลึงกับ POP3 แต่จะแก้ปัญหาของ POP3 ได้ดีขึ้นคือ POPจะมี
วิธีการทำงานในลักษณะ "เก็บและสง่ ต่อ" (store-and-forward) ดงั นน้ั กระบวนการจดั การจดหมายตา่ งๆจึงยัง
ไม่ดีมากพอ IMAP จะแตกตา่ ง จาก POP ในเร่อื งของการตรวจสอบเมล์ ซงึ่ IMAP จะสามารถตรวจสอบเมล์ได้
3 แบบคอื

1) offline access คือดึงเมล์ ทั้งหมดมาเก็บไว้ที่เครื่องเราและ ลบเมล์ออกจากเครื่อง server(ซึ่ง
POP3 จะตรวจสอบด้วยวิธีนี้ และการใช้โปรแกรมดึงอีเมล์ (E-mail Client ) บางตัวเราสามารถสั่งให้เก็บ
จดหมายทีเ่ ราอ่านแลว้ ไว้ท่เี ครื่อง server ได้

2) Online-access อ่านเมล์แบบออนไลน์โดยใช้เครื่องเราเป็นตัวอ่านเมล์ ส่วนตัวจดหมายก็อยู่ที่
server

3) Disconnected access คือการผสมระหว่าง 2 วิธีแรกคือ เราสามารถเลือกเมล์ที่ต้องการนำมา
เก็บเครื่องเราก่อน ได้ โดยไม่ต้องดาวโหลดมาท้ังหมด ที่สำคัญเราสามารถรู้ไดว้ า่ เราได้มีการลบเมล์ไปเท่าไหร่
แล้ว โดย IMAP จะสามารถจดจำเอาไว้ไดว้ ่าเราได้ลบเมล์ฉบับไหนออกไปเมื่อมีการติดต่อกับ เซอร์เวอร์ในคร้ัง
ถัดไปจำนวน เมล์ในเครื่องเรากับเครื่องเซอร์เวอร์จะถูกปรับให้เข้ากันได้โดยอัติโนมัติ(คือการทำ
Synchronized) ด้วยเทคนิค

3. อเี มล์แอดเดรส (E-mail address)

อีเมล์ คือ วิธีการตดิ ต่อสอื่ สารด้วยตวั หนังสือ แทนการส่งจดหมายแบบกระดาษ โดยใชก้ ารส่งขอ้ มลู
ในรูปของสญั ญาณข้อมลู ทางอิเล็กทรอนกิ สผ์ ่านระบบเครอื ขา่ ยคอมพวิ เตอร์ จากเคร่ืองหนง่ึ ไปยังผรู้ บั อีกเครื่อง
หนึง่

อีเมล์แอดเดรส ( E- mail Address) คือ ที่อยู่ในอินเทอร์เน็ต หรือที่อยู่ของตู้จดหมายของผู้ใช้
อินเทอร์เนต็ ใชส้ ำหรับบอกตำแหนง่ ของผูร้ บั วา่ อยทู่ ี่ไหน เช่น [email protected]

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี จิ ทิ ลั (Digital literacy

78

ส่วนประกอบของอเี มลแ์ อดเดรส ประกอบดว้ ย สว่ นสำคัญ ดังตวั อยา่ งน้ี
1. ชอื่ บญั ชีสมาชกิ ของผู้ใช้เรยี กว่า user name อาจใช้ชอื่ จริง ชือ่ เล่น หรอื ช่ือองคก์ ร กไ็ ด้
2. ส่วนน้ี คือ เคร่อื งหมาย @ ( at sign) อา่ นว่า แอท
3. ส่วนที่สาม คือ โดเมนเนม (Domain Name) เป็นที่อยู่ของอินเทอร์เน็ตเซิร์ฟเวอร์ที่เราสมัครเป็น
สมาชกิ อยู่ เพ่อื อ้างถงึ เมล์เซิร์ฟเวอร์
4. ส่วนสุดท้ายเป็นรหัสบอกประเภทขององค์กรและประเทศ ในที่นี้คือ .co.th โดยที่ .co หมายถึง
commercial เป็นบริการเกี่ยวกับการคา้ สว่ น .th หมายถึง Thailand อยใู่ นประเทศไทย
รหสั บอกประเภทขององค์กร คือ

.com = commercial บรกิ ารด้านการคา้
.edu = education สถานศึกษา
.org = orgnization องคก์ รทไี่ ม่แสวงหากำไร
.gov = government หน่วยงานรัฐบาล
.net = network หน่วยงานบรกิ ารเครือข่าย
ตวั อยา่ ง e-mail address
[email protected] [email protected] [email protected]
การลงทะเบียนขอ e-mail address
ผู้ใช้บริการสามารถลงทะเบียนขอ e-mail address ได้จาก เว็บต์ที่ให้บริการทั้งแบบที่เสียค่าใช้จ่าย
และฟรี เว็บไซต์ทใี่ ห้บริการอีเมลฟ์ รี ไดแ้ ก่ www.yahoo.com , www.thaimail.com , www.hotmail.com
การรบั สง่ e-mail มีองคป์ ระกอบดังนี้
- เว็บไชตท์ ใ่ี ห้บรกิ ารรบั ส่ง e-mail เปรียบเหมือนทที่ ำการไปรษณีย์
- e-mail address ของผสู้ ง่
- e-mail address ของผรู้ ับ
ผูใ้ ห้บรกิ าร Email ในปจั จบุ ัน

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี จิ ทิ ลั (Digital literacy

79

1) Gmail
บริการฟรีอีเมลจาก Google ที่เป็นที่นิยมมากในประเทศไทยเพราะต้องใช้สำหรับการสมัครใช้งาน
บริการต่างๆ ของกูเกิล ซึ่งรวมไปถึงการเข้าใช้บริการโหลดแอพพลิเคชั่นต่างๆ จาก PlayStore โดยมือถือ
ระบบ Android ทุกเครื่องต้องสมัคร Gmail ก่อนรวมทั้งยังมี Google Drive ที่มีพื้นที่จัดเก็บข้อมูลสุดถึง 15
GB ไวใ้ หบ้ รกิ ารแบบฟรีๆ อีกด้วย
2) Hotmail หรอื Outlook
hotmail.com เป็นชื่อที่คุ้นเคยแต่ปัจจุบันถูกเปลี่ยนชื่อมาเป็น outlook.com แทนตั้งแต่ปี 2012 ซึ่ง
ไมโครซอฟท์ก็ยังเป็นผู้พัฒนาเช่นเคย เป็นอีกหนึ่งบริการฟรีอีเมลที่ได้รับความนิยมจากคนไทยเช่นกัน จาก
จุดเดน่ ท่มี บี รกิ ารจาก Microsoft ไวใ้ หบ้ รกิ ารแบบฟรีๆ รวมถึงการรับส่งอีเมลทแี่ นบไฟลไ์ ดส้ งู สดุ ถงึ 50Mb
3) Yahoo
หนึ่งในบริการฟรี email ที่มีมาอย่างยาวนานและเป็นที่นิยมมากในอดีต ซึ่งปัจจุบันก็ยังคงเปิดให้บริการอยู่มี
จุดเด่นที่จากส่ง email แต่ละครั้งสามารถส่งไฟล์ได้สูงถึง 100 Mb/ครั้ง ทำให้เป็นอีกหนึ่งตัวเลือกสำหรับ
บรกิ ารฟรอี ีเมลที่สง่ ไฟล์ใหญๆ่ ไดใ้ นคร้งั เดียว
4) iCloud Mail
iCloud Mail ที่มีมาพร้อมกับสมาร์ทโฟนและอุปกรณ์ต่างๆ ของ Apple ซึ่งอีกเมลนี้จะถูกเช่ือมกับ Apple ID
อยแู่ ลว้ ทำใหค้ นที่ใช้สมาร์ทโฟนของ Apple จะต้องมีไวใ้ ช้งาน
5) Yandex
ยานเดกซ์ (Yandex) ซึ่งเป็นหนึ่งในเว็บไซต์เสิร์ชเอนจนิ ทีน่ ิยมท่ีสุดในรัสเซีย มีประสิทธิภาพและเป็นที่ยอมรับ
ของคนภายในประเทศ เปิดในบริการมานานกว่า 20 ปีและยังมีการฒนาระบบและเครือข่ายของตนอย่าง
ตลอดเวลา และมีบริการฟรเี มล แผนที่ และข้อมูลขา่ วสารตา่ งๆ ไว้ให้บรกิ ารไม่ต่างจาก google
6) Aol Mail
Aol Mail ถึงแม้ชื่อจะไม่ค่อยคุ้นหูของคนไทยนักเพราะ Aol คือหนึ่งในผู้ให้บริการฟรี email ที่เป็นที่นิยม
มากๆ ในอดีตโดยเฉพาะในสหรัฐอเมริกา Aol ถือเป็นจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ที่มีการเปิดบริการมาอย่าง
ยาวนาน จนในช่วงหลงั ถกู gmail ของ google แซงหนา้ ไปแต่ก็ยงั มผี ูใ้ ชง้ านอยู่ไมน่ ้อย
7) GMX
อีกหนึ่งผู้ให้บริการอีเมลที่ชื่ออาจจะไม่คุ้นนัก แต่เรื่องระบบและฟีเจอร์ต่างๆ ของผู้ให้บริการอีเมลนี้โดดเด่น
กว่าใครในเรื่องความปลอดภัย จากระบบคัดกรอก email spam และ virus ต่างๆ ที่จะมาในรูปแบบอีกเมล
ทำใหค้ ุณมัน่ ใจไดว้ า่ งานท่สี ง่ ทางอีเมลจะปลอดภยั อยา่ งแน่นอน
8) Zoho
Zoho Mail เป็นอีเมลที่ออกแบบมาใช้กับธุรกิจโดยเฉพาะ ความปลอดภัยและเชื่อถือได้ซึ่งออกแบบมาเพ่ือ
ตอบสนองความต้องการด้านการส่อื สารขององค์กร โดยสามารถเลอื กท่จี ะสร้างอเี มลเป็นช่ือองคก์ รน้นั ได้เล
9) FastMail

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี จิ ทิ ลั (Digital literacy

80
FastMail บัญชอี เี มลทไ่ี ม่ฟรี แตค่ ณุ สมบัติท่ีขนาดกล่องจดหมายขนาด 100 MB สงู สดุ ถึง 60 GB และสามารถ
เขา้ ถึง IMAP ได้

10) ProtonMail
ProtonMail บริการอีเมลสุดปลอดภัย ด้วยฟีเจอร์การเข้ารหัสจากปลายทางถึงปลายทาง โดยกระบวนการ
เข้ารหัสจะอยู่ที่เครื่องของเรา ไม่ได้อยู่บนเซิร์ฟเวอร์ของ ProtonMail ทำให้ ProtonMail ก็ไม่สามารถอ่าน
อเี มลของเราได้ จึงมันใจได้เลยว่า email ของเราจะปลอดภยั แน่นอน

ข้นั ตอนการสมัครใชบ้ รกิ าร Hotmail บนคอมพิวเตอร์

1) เปิดเว็บเบราว์เซอร์เข้า Hotmail.com คุณจะถูก Redirected มาสู่หน้าลงทะเบียน
Outlook.live.com/Owa และใหด้ ำเนนิ การตามขั้นตอนดังต่อไปน้ี

คลก๊ิ “Create free account”

2) Create account : พิมพช์ ื่ออเี มลทต่ี ้องการสมคั รในชอ่ ง “New email” หลังจากน้นั กด “Next“
3) Create a password : ตั้งรหัสผ่านที่ต้องการ (แนะนำให้ตั้งรหัสที่คาดเดาได้ยาก ประกอบด้วย
อักษรภาษาองั กฤษพิมพ์ใหญ่ พิมพเ์ ล็ก ตวั เลข และอกั ษรพเิ ศษ) อย่าตง้ั รหสั ทคี่ าดเดาได้งา่ ย เช่น 123456789
หรอื Password เม่อื ตง้ั รหสั เสร็จใหก้ ด “Next“

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจิทัล (Digital literacy

81

4) What’s your name? : ใส่ช่ือ – นามสกลุ ของคณุ เพอื่ ลงทะเบียน หลังจากนั้นกด “Next“
5) What’s your birthdate? : เลือกประเทศที่อยู่ (ค่าเริ่มต้นจะเป็นประเทศไทย) และเปลี่ยนวัน –
เดอื น -ปเี กดิ ให้เรียบร้อย จากน้นั กด “Next“

6) Create account : ขั้นตอนนี้ระบบจะให้เรายืนยันตัวตนว่าไม่ใช่โปรแกรม (Bot) ให้เรากด
“Next“ ในขั้นตอนการยืนยันจะมีหลากหลายรูปแบบ เช่น การหมุนวัตถุให้ตรง หรือเลือกรูปภาพที่ตรงกับที่
ระบบแจง้ จากรูป Pick the parrot : คลกิ ท่รี ปู ภาพนกแก้ว

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ทิ ลั (Digital literacy

82

7) Stay signed In? : ระบบจะถามว่า ให้เข้าใช้งานไว้ตลอดเลยหรือไม่? คลิก “Yes” เพื่อตกลง
หลงั จากนน้ั ระบบจะเขา้ สู่หน้ากลอ่ งจดหมายโดยอตั โนมัติ

การลงทะเบียนเขา้ ใช้ Hotmail

สำหรบั คนทส่ี มัครฮอตเมลได้แล้ว แต่ต้องการลงทะเบียนเข้าใช้ที่คอมพวิ เตอรเ์ ครื่องอนื่ มวี ิธกี ารเข้าใช้
ดงั นี้

เปิด Outlook.live.com/Owa (เปดิ ในหนา้ ต่างใหม่) บนเวบ็ เบราว์เซอรข์ องคณุ
1) คลกิ ลงช่ือเขา้ ใช้ (Sign In) ทีบ่ ริเวณมมุ บนขวา
2) ให้ลงชอ่ื เข้าใช้ดว้ ยอีเมลที่เราสมคั รไป แลว้ กด “Next“
3) ใสร่ หัสผ่านท่ีไดต้ ้ังเอาไวก้ ด “Sign in“

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจิทลั (Digital literacy

83

วิธีการใช้งาน Hotmail : การอา่ น ตอบกลบั และส่งต่อ

เพื่อให้ผู้ใช้งานใหม่หรือคนที่สมัครฮอตเมลเป็นครั้งแรก สามารถใช้งานได้อย่างสะดวกรวดเร็วมาก
ยิ่งขึ้นได้รู้และเข้าใจเครื่องมือต่าง ๆต้องทำอย่างไร โดยเฉพาะ การอ่าน การตอบกลับและการส่งต่ออีเมล มี
ข้ันตอนดังน้ี

1) คลกิ “Inbox : กลอ่ งเขา้ ”
2) ระบบจะแสดงอีเมลทอี่ ยู่ใน Inbox ที่คนอืน่ สง่ มาหาเรา คลกิ อีเมลที่ต้องการเปิดอา่ น
3) เนือ้ หาของอีเมลจะถกู แสดงข้ึนมาใหเ้ ราไดอ้ ่าน
4) มมุ บนขวามือของอีเมลทเี่ ราไดเ้ ปิดอา่ นจะแสดงแถบเคร่ืองมอื สำหรบั การตอบกลบั และการสง่ ตอ่
Reply (สญั ลักษณล์ ูกศรยอ้ นกลับ) : ใชส้ ำหรบั การตอบกลบั อเี มลฉบับน้นั ๆถงึ คนที่สง่ อเี มลมาหาคณุ
Forward (สญั ลักษณล์ ูกศรไปทางขวามือ) : ใช้สำหรบั สง่ ตอ่ อเี มลฉบับนัน้ ๆให้ผรู้ ับคนอ่นื ๆ

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ทิ ลั (Digital literacy

84

วธิ กี ารสง่ อเี มล

ก่อนจะไปหัวข้อการใช้งานในส่วนอื่น ๆ เมื่อ สมัคร Hotmail แล้วสิ่งที่ควรรู้คือ วิธีการส่งอีเมล มี
ขัน้ ตอนดังนี้

เมื่อได้ลงทะเบียนเข้าใช้งานในหัวข้อก่อนหน้านี้แล้ว จะเข้าสู่หน้ากล่องจดหมายหลักของ Hotmail
เมอื่ คณุ ต้องการส่งอีเมลใหค้ ลิกที่ “ข้อความใหม่ หรอื New message” ท่มี มุ บนซา้ ยมือ

แสดงรายละเอยี ดการใชง้ านเคร่ืองมือตา่ ง ๆสำหรบั การส่งอีเมลใหม่ (ตามรูป)
1) To : ช่องสำหรับใสท่ ี่อยอู่ เี มลแอดเดรสทเ่ี ราต้องการสง่ ถึง
2) ชอ่ งสำหรับส่งสำเนาอเี มลใหบ้ ุคคลอื่นดว้ ย คอื Cc และ Bcc
Cc (Carbon Copy) : สำเนาทจ่ี ะสง่ ให้อีเมลแอดเดรสท่ีคณุ กรอกในชอ่ งนี้ จะไดร้ บั ข้อความเหมอื นกับ
อีเมลแอดเดรสทใ่ี ส่ในชอ่ ง To ทกุ ประการ แตเ่ ปน็ เพียงฉบับสำเนาเทา่ น้ัน
Bcc (Blind Carbon Copy) : อีเมลแอดเดรสที่กรอกในช่องนี้ จะได้รับข้อความเป็นสำเนาเหมอื นกบั
Cc : ทุกประการ เพียงแต่จะไมม่ ีใครในช่อง To และ Cc เห็นชอ่ื อีเมลแอดเดรสในชอ่ ง Bcc น้ี
3) ช่องสำหรบั ใสห่ ัวข้อของอีเมลทีต่ ้องการจะส่ง
4) ส่วนของเนือ้ หาของอีเมลท่ีต้องการจะส่ง (ในหัวข้อถัดไปผมไดเ้ ขียนถงึ วิธีใสล่ ายเซ็นหรือคำลงทา้ ย
ของอีเมลไวใ้ หแ้ ลว้ ครบั )
5) Attach (แนบไฟล์) ใช้สำหรับแนบเอกสารทใี่ ชส้ ่งประกอบไปกบั อเี มล เช่น รูปภาพ ไฟล์ PDF (หาก
มีไฟล์ที่ต้องแนบ ควรเช็คใหร้ อบคอบวา่ ไมไ่ ดล้ มื แนบไปดว้ ย)
6) Send : ปุ่มสำหรบั กดสง่ อีเมล
ในส่วนนี้เราสามารถกดสง่ อีเมลได้ 2 แบบด้วยกัน แบบแรกคือ คลิก Send เพื่อกดส่งทันที หรือคลิก
ลูกศรชี้ลงจะเจอ Send later คือ การตั้งเวลาในการส่ง (ระบบจะแสดงปฎิทินเพื่อให้เราเลือกวัน เวลา ที่
ตอ้ งการให้อเี มลสง่ ออกไป)

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ทิ ลั (Digital literacy

85

วิธที ำลายเซ็นสำหรับการสง่ อเี มล (Email Signature)

Email Signature คือ คำลงท้ายของอีเมลทุกฉบับท่ีเราได้ส่งออกไป มักประกอบดว้ ยคำลงท้าย ชื่อ ที่
อยู่ ข้อมูลสำหรับการติดต่อ ซึ่งโดยปกติเราจะต้องพิมพ์เองทุกครั้ง ซึ่งอาจจะทำให้รู้สึกเสียเวลาหรือบางครั้ง
อาจจะลมื

การทำ Email Signature สามารถทำตามขนั้ ตอนดงั นี้
1) ลงทะเบียนเขา้ ใชบ้ ัญชี Hotmail (Outlook) ของคณุ ให้เรยี บรอ้ ย
2) ที่มุมบนขวาให้คลิกสัญลักษณ์ที่ดูเหมือนเฟือง (การตั้งค่า) จากนั้นคลิก “View all Outlook
Settings : ดูการตงั้ ค่า Outlook ทั้งหมด“

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ัล (Digital literacy

86
เมือ่ เข้าสู่หน้าการต้ังคา่ (Setting) ให้คลิกท่ีเมนู “เขยี นและตอบกลบั : Compose and reply” และ
ทำการตงั้ คา่ ลายเซน็ อเี มลหรอื คำลงท้าย ตามข้ันตอนดังน้ี
1) กรอกรายละเอียดของ Email Signature หรือ คำลงท้ายที่คุณต้องการ (ส่วนใหญ่จะประกอบด้วย
คำกล่าวขอบคณุ ชอื่ -นามสกุล ตำแหนง่ ข้อมลู สำหรบั ติดต่อ)
2) กรอกช่อื สำหรบั Email Signature ที่ไดส้ รา้ งคร้งั น้ี คุณสามารถสรา้ งได้หลายเวอร์ช่ัน
3) กดบันทึก “Save“
4) กดเลือกชื่อ Email Signature ที่เราได้สร้างไว้เพื่อใช้สำหรับอีเมลใหม่ (New Message) หรีอ
อีเมลส่งตอ่ (Forward Mail) กดบันทกึ “Save“

บลอ็ กที่อยูอ่ เี มลใน Hotmail

หลังจากการใชง้ านมาสกั ระยะ คณุ อาจจะไดร้ ับอเี มลแปลก ๆ ซึง่ อาจจะเป็นสแปมทีส่ ง่ หาโดยท่ีเราไม่
ต้องการ เราสามารถบลอ็ กอีเมลเหลา่ นั้นไมใ่ ห้สามารถสง่ มาหาเราอกี ไดโ้ ดยทำตามขัน้ ตอนต่อไปน้ี

1) เข้าสู่ระบบบัญชอี ีเมล Outlook.com ของคุณ (บัญชี Hotmail)
2) คลิกรูปเฟ่ืองบนแถบเมนูมุมบนขวามือ เพื่อเข้าสู่ฟังก์ชั่นการตั้งค่า (Setting) หลังจากนั้นคลิกที่
“View all Outlook Settings“
3) เมื่อเข้าสูห่ น้าการตั้งค่าให้ คลิกที่ “Mail : จดหมาย” หลังจากนัน้ คลิกที่ “Junk email : จดหมาย
ขยะ“
4) ภายในหัวข้อ Junk email จะแสดงหัวข้อ Blocked senders and domains ให้คลิกที่คำว่า
“Add” เพือ่ แสดงกลอ่ งสำหรบั ให้เราพิมพ์อเี มลหรือโดเมนท่เี ราต้องการบลอ็ ก
5) พมิ พอ์ เี มล หรอื โดเมนของเวบ็ ไซตท์ ่ีเราต้องการบลอ็ ก หลังจากน้ันกด Enter ทคี่ ยี ์บอร์ด

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจทิ ัล (Digital literacy

87
หลังจากที่คุณ Enter ระบบจะแสดงรายชือ่ อีเมลที่คุณบล็อกเป็นที่เรียบร้อย ถ้าต้องการเปลี่ยนแปลง
คา่ สามารถลบออกได้ทรี่ ปู ถังขยะ หรอื รปู ดนิ สอเพ่อื ทำการเปลย่ี นแปลง

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ทิ ัล (Digital literacy

88

8.10 ใชง้ านปฏทิ นิ

Google Calendar คือ บริการปฏิทินแบบออนไลน์ของ Google ซึ่งทำให้คุณสามารถเก็บข้อมูล
เหตุการณ์ต่างๆ รวมไว้ในที่เดียวกันได้ ไม่ว่าจะเป็นการสร้างกำหนดการนัดหมายและกำหนดเวลาเหตุการณ์
ต่างๆ สามารถส่งข้อความเชิญ สามารถใช้ปฏิทินร่วมกับเพื่อนร่วมงาน และ ค้นหาเหตุการณ์ต่างๆ ได้ ซ่ึง
Google Calendar มีข้อดกี ว่าโปรแกรมท่อี ยู่ในคอมพิวเตอรต์ ่างๆดังน้ี

1. Google Calendar เปน็ บรกิ ารออนไลนแ์ ละให้บรกิ ารฟรี ซง่ึ ต่างกบั โปรแกรมในคอมพวิ เตอร์ท่ีต้อง
เสยี ค่าใช้จา่ ยเพ่อื ซอื้ โปรแกรมมาใช้

2. โปรแกรมในคอมพิวเตอร์มีการแสดงกิจกรรมในรูปแบบได้น้อย ซึ่งต่างจาก Google Calendar ท่ี
แสดงตารางกจิ กรรมไดห้ ลายรูปแบบมากกว่า

3. Google Calendar มีการแจ้งเตือนผ่านทางโทรศัพท์เคลื่อนที่ ส่วนโปรแกรมที่คล้ายกับ Google
Calendar ไมม่ กี ารแจง้ เตอื นแบบน้ี

4. Google Calendar ใชง้ านได้ง่ายและสะดวกกว่า จงึ ทำให้ผทู้ ี่เร่ิมใชง้ านเข้าใจได้ง่าย
5. Google Calendar สามารถใช้ทุกที่ที่มีอินเตอร์เน็ตจึงทำให้สะดวกกว่าโปรแกรมที่อยู่ใน
คอมพิวเตอร์ซ่ึงถา้ คอมพิวเตอร์เครื่องไหนไมม่ โี ปรแกรมน้ันก็จะใช้ไม่ได้

ประโยชน์ของ Google Calendar

1. เป็นตัวชว่ ยในการจดั ตารางเวลาให้กับเราได้อย่างสะดวกสบาย สามารถกำหนดกิจกรรมที่จะทำลง
ไปได้ทำให้เราได้เห็นอยา่ งชัดเจน เปลยี่ นแปลงข้อมูล ใส่สสี นั ไดต้ ามใจเราเพ่อื บง่ บอกถึงความเป็นตวั ของคุณ

2. เหตกุ ารณ์ในตาราง เราสามารถกำหนดให้แจง้ เตอื นทางอเี มล์ได้ หรอื ไม่ตอ้ งแจ้งกไ็ ด้
3. บริการนี้สามารถส่งข้อความเชิญท่ีเกี่ยวกับกิจกรรมของเราได้ทางอีเมล์ และยังกำหนดล่วงหน้าได้
อกี ด้วย
4. ใชป้ ฏิทินร่วมกันได้กับเพ่ือนของเรา และยงั กำหนดได้อีกวา่ จะใหใ้ ครใช้ได้หรือไม่ อีกท้ังแสดงได้อีก
ว่าเรากำลงั อยู่ในสถานะใดคล้ายกบั การใชบ้ ริการของ MSN
5. สามารถใช้บริการนไ้ี ด้ทกุ ทที่ ม่ี ีอินเตอรเ์ น็ต ทำใหส้ ะดวกตอ่ การใชง้ าน
6. สามารถแจ้งเตือนกิจกรรมที่กำลังจะมาถึงได้ทางโทรศัพท์เคลื่อนที่ ทำให้เรารู้ได้ล่วงหน้าอย่าง
รวดเรว็ และไม่พลาดกจิ กรรมหรือนดั หมายนั้นๆ

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจิทัล (Digital literacy

89

การใชง้ าน Google Calendar
1) การสร้างกจิ กรรม-นดั หมาย ในปฏทิ นิ

- เข้าถึง google calendar ได้จาก url http://calendar.google.com หรือเมื่ออยู่ในระบบแล้ว
เขา้ ถึงไดจ้ ากเมนู "Google Apps" ตามภาพ

- จะปรากฏหนา้ จอ Calendar

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ลั (Digital literacy

90

- จากนัน้ ให้กดปุ่ม "Create" เพ่อื สร้างกิจกรรมใน Calendar

- เมอ่ื ระบรุ ายละเอยี ดกจิ กรรมเสรจ็ แล้วใหก้ ดปุ่ม Save
- เมื่อถึงวันเวลาที่กำหนด ระบบจะทำการแจ้งเตือนไปที่ email (@g.sut.ac.th) / และส่ง SMS แจ้ง
เตือนไปยงั โทรศัพทท์ ี่ได้ลงทะเบียนไว้ (ตอ้ งregis เบอรโ์ ทรศัพท์)
2. การใช้ปฏิทนิ รว่ มกับผูอ้ น่ื (Shared Calendar)
- ไปที่เมนู Setting

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ัล (Digital literacy

91

- เลอื กทแ่ี ถบ Calendars / เลือกปฏิทนิ ทีต่ อ้ งการแชร์

- จากนัน้ กด "Shared this Calendar"
8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจิทัล (Digital literacy

92
- ที่หัวข้อ Share with specific people ให้กรอก Email ของบุคคลที่ต้องการแชร์ปฎิทินกับคุณ
แลว้ กด Save

ดังน้นั บคุ คลทค่ี ุณแชรป์ ฏิทนิ ด้วย จะเหน็ ขอ้ มูลของปฏทิ นิ ทค่ี ุณแชร์ ซึง่ บางคนจะเหน็ ปฏิทินแต่จะไม่
สามารถแก้ไขปฏิทินของคุณได้ -บางคนเห็นและสามารถจัดการแก้ไขปฏิทินของคุณได้ ขึ้นอยู่กับการกำหนด
สทิ ธข์ิ องคณุ

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจิทัล (Digital literacy

93

8.11 ใชง้ านส่ือสงั คม

สื่อสังคมออนไลน์(Social Media) หมายถึง สื่อดิจิทัลที่เป็นเครื่องมือในการปฏิบัติการ ทางสังคม
(Social Tool) เพื่อใช้สื่อสารระหว่างกันในเครือข่ายทางสังคม (Social Network) ผ่านทางเว็บไซต์และ
โปรแกรมประยุกต์บนสื่อใด ๆ ที่มีการเชื่อมต่อกับอินเทอร์เน็ต โดยเน้นให้ผู้ใช้ท้ังที่เป็นผู้ส่งสารและผู้รับสารมี
ส่วนร่วม (Collaborative) อย่างสร้างสรรค์ ในการผลิตเนื้อหาขึ้นเอง (User-GenerateContent:UGC) ใน
บคุ คลหรือหนว่ ยงานตา่ ง ๆ ร่วมกนั เปน็ เครือขา่ ยเพ่อื ใชท้ รัพยากรร่วมกนั แลกเปล่ยี น แบ่งปันทรพั ยากร ข้อมลู
ข่าวสาร ฯลฯ ปัจจุบนั คำว่า (Social Network) หมายถึงระบบเครือขา่ ยบนโลกออนไลน์ หรือการตดิ ต่อสื่อสาร
ผ่านอินเทอร์เน็ต ซึ่งปัจจุบันบริการเครือข่ายอินเทอร์เน็ตมีการนำมาใช้ในการสื่อสารระหว่างบุคคล เพื่อการ
สื่อสารทางธุรกิจ หรือการสื่อสารของหน่วยงานราชการ ตลอดจนองค์กรต่าง ๆ มีลักษณะเป็นการสื่อสารแบบ
สองทาง ที่มีรูปแบบการทำงานในลักษณะออนไลน์และสามารถที่จะใช้สร้างและเพิ่มเติมเนื้อหาได้สื่อสังคม
ออนไลน์จึงเป็นช่องทางการสื่อสารอีกช่องทางหนึ่งที่หน่วยงานราชการ หน่วยงานของรัฐ รัฐวิสาหกิจและ
หน่วยงานของเอกชนในทุกหน่วยงาน สามารถจะนำมาใช้ในการติดต่อสื่อสารกับบุคคลต่าง ๆ ได้เพื่อเผยแพร่
ข้อมูล การใหค้ วามรรู้ วมทง้ั เป็นการเผยแพร่ประชาสัมพนั ธ์และใชต้ ดิ ต่อสอ่ื สารกับสาธารณะ ซง่ึ กล่าวโดยทั่วไป
แล้ว สื่อสังคมออนไลน์จึงมีทั้งข้อดีและข้อด้อย ดังนั้นในฐานะที่หน่วยงานของรัฐเป็นองค์กรนิติบัญญัติในการ
นำมาใช้ควรจะกำหนดเงื่อนไขการใช้และข้อกำหนดความรับผิดชอบให้ชัดเจน นอกจากนี้สื่อสังคมออนไลน์ยงั
เป็นส่อื ท่มี ีการเปล่ยี นแปลงอย่างรวดเร็ว และเปน็ สอ่ื ที่มกี ารปรับปรงุ แกไ้ ขข้อมูลไดต้ ลอดเวลา จำเป็น ท่ีจะตอ้ ง
ติดตามความเคลื่อนไหวของเนื้อหาสาระอย่างต่อเน่ือง ตลอดจนตอบข้อสงสัยอย่างสมำ่ เสมอ และรวมทั้งต้อง
รักษาความเป็นกลาง และต้องไม่สร้างความแตกแยกในสังคมในการนำสื่อสังคมออนไลน์หลากหลายชนิด มา
ประยุกต์ใช้เพื่อเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารต่อสาธารณชน ด้วยความรู้สึกที่เป็นมิตร และเป็นประโยชน์ต่อ
สาธารณชน

ในปัจจุบันประเทศกำลังมีการพัฒนาเป็น “ประเทศไทย 4.0” สื่อสังคมออนไลน์(Social Media)ส่ือ
ดิจิทัลที่เป็นเครื่องมือในการปฏิบัติการทางสังคม (Social Tool)“ดิจิทัล 4.0” และ “ดิจิทัลไทยแลนด์” จะ
ส่งผลอะไรต่อชีวิตเราและประเทศไทยบ้างคนไทยมีชีวิตผูกติดกับดิจิทัลมานานแล้วไม่ว่าจะเป็นการใช้
อินเทอร์เน็ต ซ้อื ขายออนไลน์ อีคอมเมริ ์ซ ทำธรุ กรรมการเงนิ ผ่านแอพพลเิ คชน่ั การส่อื สาร แต่เพียงเท่าน้ียังไม่
พอที่จะพาสังคมไทยเข้าสู่ยุคดิจิทัล 4.0 ได้เทคโนโลยีและโลกดิจิทัลมักไปไว และเคลื่อนที่ไม่มีหยุดองค์กรจึง
จำเป็นต้องปรับตัวให้ทันตามเทรนด์พัฒนานวัตกรรมเพื่อต่อยอดการให้บริการ บนการแข่งขัน ที่รวดเร็วและ
รอบดา้ น จาก SME ใหก้ ลายเปน็ Smart Enterprise ท่ีมีศกั ยภาพสงู ข้นึ จากบริการธรรมดาให้กลายเปน็ High
Value Service เพื่อความมัน่ คง มงั่ ค่ัง เชื่อมน่ั และย่ังยนื ของหน่วยงานของรฐั

สำหรับในยุคนี้ เราคงจะหลีกเลี่ยงหรือหนีคำว่า Social Media ไปไม่ได้ เพราะไม่ว่าจะไปที่ไหนก็จะ
พบเห็นการใช้อยู่ตลอดเวลา ซึ่งหลายๆ คนก็อาจจะยังสงสัยว่า “Social Media” มันคืออะไรกัน คำว่า
“Social” หมายถึง สังคม ซึ่งในที่นี้จะหมายถึงสังคมออนไลน์ ซึ่งมีขนาดใหญ่มาก ในปัจจุบันคำว่า

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ัล (Digital literacy

94

“Media”หมายถึง สื่อ ซึ่งก็คือ เนื้อหา เรื่องราว บทความ วีดีโอ เพลง รูปภาพ เป็นต้น ดังนั้นคำว่า Social
Media จึงหมายถึง สื่อสังคมออนไลน์ที่มีการตอบสนองทางสังคมได้หลายทิศทาง โดยผ่านเครือข่าย
อินเตอร์เน็ต พูดง่าย ๆ ก็คือเว็บไซต์ทีบ่ ุคคลบนโลกน้ีสามารถมีปฏสิ ัมพันธ์โตต้ อบกันได้นั่นเองพื้นฐานการเกิด
Social Media ก็มาจากความต้องการของมนุษย์หรือคนเราที่ต้องการติดต่อสื่อสารหรือมีปฏิสัมพันธ์กัน จาก
เดิมเรามีเวบ็ ในยุค 1.0 ซ่งึ กค็ อื เวบ็ ท่ีแสดงเนื้อหาอย่างเดียว บคุ คลแต่ละคนไมส่ ามารถติดต่อหรือโต้ตอบกันได้
แต่เมื่อเทคโนโลยีเว็บพัฒนาเข้าสู่ยคุ 2.0 ก็มีการพัฒนาเว็บไซต์ที่เรียกว่า web application ซึ่งก็คือเวบ็ ไซต์มี
แอพลิเคชันหรือโปรแกรมต่างๆ ที่มีการโต้ตอบกับผู้ใช้งานมากขึ้น ผู้ใช้งานแต่ละคนสามารถโต้ตอบกันได้ผ่าน
หน้าเว็บสื่อสังคมออนไลน์(Social Media) เป็นรูปแบบการสื่อสารข้อมูลที่มีการนำเทคโนโลยีสารสนเทศและ
การสื่อสารเข้ามามีส่วนเกี่ยวข้อง โดยมีรูปแบบการสื่อสารที่หลากหลาย ทั้งในรูปแบบของการสร้างและการ
เผยแพร่ข้อมูล ปัจจุบันกระแสการใช้งานอินเทอร์เน็ตและโทรศัพท์ประเภทสมาร์ทโฟน และอุปกรณ์พกพา
เช่น แท็บเล็ต ที่เพิ่มขึ้น ส่งผลให้มีการใช้งานสื่อสังคมออนไลน์เพิ่มขึ้นตามไปด้วย ทำให้หน่วยงานทั้งภาครัฐ
และภาคเอกชน องคก์ ร หรอื กลุม่ บุคคลไดน้ ำส่อื สังคมออนไลนม์ าใชป้ ระโยชน์ท้ังในการส่ือสารติดตอ่ กันภายใน
หน่วยงาน การเผยแพร่ประชาสัมพันธ์และการติดต่อสื่อสารกับประชาชนมากขึ้นกล่าวโดยเฉพาะของรัฐใน
ฐานะองค์กรที่ใช้อำนาจนิตบิ ัญญัติโดยมสี มาชิกของรัฐ บุคลากรและหน่วยงานที่เก่ียวขอ้ งกับกฎหมาย ควรนำ
ช่องทางการสื่อสารผ่านสื่อสังคมออนไลน์มาประยุกต์ใช้ในการสื่อสารกับสาธารณชน โดยอาจนำไปใช้งาน
ร่วมกับสื่อประชาสัมพันธ์ในรปู แบบเดิม เช่น สื่อสิ่งพิมพ์โทรทัศน์วิทยุ เพื่อให้ข้อมูลและคำปรึกษาที่เกี่ยวข้อง
กับกฎหมาย การนำเสนอข้อมูล และเผยแพร่ประชาธิปไตย รวมทั้งการส่งเสริมธรรมาภิบาล ให้เข้าถึง
กลุ่มเป้าหมายมากข้ึนโดยเฉพาะกล่มุ คนรุ่นใหม่ทง้ั น้เี พื่อประโยชนข์ องประชาชนโดยตรง ทำให้ตดิ ต่อสือ่ สารกับ
ประชาชนได้โดยตรงและใกล้ชิดมากขึ้นดังนั้น เพื่อความเข้าใจในเรื่องสื่อสงั คมออนไลน์บทความนี้จะนำเสนอ
พฒั นาการของการสื่อสารออนไลน์ชนดิ ของส่ือสงั คมออนไลน์ข้อดี-ข้อเสยี ของสื่อสังคมออนไลน์การใช้สื่อสังคม
ออนไลน์ปัญหาในการใช้สื่อสังคมออนไลน์และการนำสื่อสังคมออนไลน์มาใช้ในหน่วยงาน ของรัฐเป็นนวตก
รรมตามยุค Thailand 4.0 ความหมาย และคุณลักษณะของสื่อสังคมออนไลน์ (Social Media) สื่อสังคม
ออนไลน์(Social Media) เป็นส่วนหนึ่งของเทคโนโลยีที่เรียกว่า เว็บ 2.0 (Web 2.0) คือเครื่องมือต่าง ๆ ท่ี
ทำงานบนเครือข่ายอินเทอร์เน็ตและเครือข่ายโทรศัพท์เคลื่อนที่ที่อนุญาตให้แต่ละบุคคลเข้าถึง แลกเปลี่ยน
สร้างเนื้อหา และสื่อสารกับบุคคลอื่น ๆ และการเข้าร่วมเครือข่ายออนไลน์ต่าง ๆ ซึ่งปัจจุบันบริการเครือข่าย
อินเทอรเ์ น็ตมีการนำมาใช้ในการสื่อสารระหวา่ งบคุ คลเพ่ือการสื่อสารทางธุรกิจ หรือการสอื่ สารของหน่วยงาน
ราชการ ตลอดจนองคก์ รต่าง

การสื่อสารของสื่อสังคมออนไลน์มีลักษณะเป็นการสื่อสาร แบบสองทาง ซึ่งมีคุณลักษณะที่สำคัญ
กลา่ วคือ

1) มีรปู แบบการทำงานในลักษณะออนไลน์
2) สามารถทจี่ ะใช้สรา้ งและเพม่ิ เตมิ เนอ้ื หาได้
สื่อสังคมออนไลนส์ ามารถท่จี ะใชง้ านได้ผา่ นเครื่องมือ อปุ กรณ์การสื่อสารตา่ ง ๆ เชน่ คอมพิวเตอร์ มือ
ถือ แท็บเล็ต หรืออุปกรณ์อื่น ๆ ที่มีการเชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตหรือเครือข่ายโทรศัพท์เคล่ือนที่ ดังนั้น สื่อสังคม

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจิทัล (Digital literacy

95

ออนไลนจ์ งึ เป็นชอ่ งทางการสือ่ สารอีกช่องทางหนึ่งทีห่ น่วยงานราชการจะนำมาใช้ในการติดต่อส่ือสารกับบุคคล
ต่างๆ ได้ เช่น หน่วยงานของของรัฐสามารถนำมาใช้ในการแลกเปลี่ยนข้อมูลเกี่ยวข้องกับของรัฐ การเสนอ
กฎหมาย การแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับกระบวนการนิติบัญญัติเป็นต้น สื่อสังคมออนไลน์ช่วยให้ผู้ใช้
สามารถสื่อสาร ถึงกันได้ทันทีและสามารถสื่อสารถึงกันแบบการสื่อสารสองทางได้ทำให้มีการปฏิสัมพันธ์กัน
มากขึ้น อย่างไรก็ตาม แม้ว่า สื่อสังคมออนไลน์จะสามารถสื่อสารแบบสองทางได้แต่พบว่าปัจจุบันหน่วยงาน
ของรฐั ส่วนใหญน่ ำมาใช้เป็นสื่อในการสื่อสารทางเดียวมากกวา่ พัฒนาการและชนิดของสื่อสังคมออนไลน์นับแต่
มีการพัฒนาเครือข่ายคอมพิวเตอร์ความเร็วสูงขึ้นในช่วงปลายทศวรรษ 1990 ทำให้เกิดเว็บไซต์ที่อนุญาตให้
ผใู้ ชส้ ร้างและนำเสนอเนอื้ หาไดด้ ้วยตนเองบนเครือขา่ ยอินเทอร์เนต็ มากขึ้น เช่น ในปี1997 Six Degrees.com
เป็นเว็บไซต์แรกที่เป็นสื่อสังคมออนไลน์ที่มีให้บริการ และตั้งแต่ปี 2002 เป็นต้นมา ได้มีการสร้างและขยาย
จำนวนสื่อสังคมออนไลน์เพิ่มมากขึ้น โดยมีทั้งสื่อสังคมออนไลน์ที่เปิดกว้างแก่ทุกกลุ่มเป้าหมาย และเฉพาะ
กลุ่มผู้สนใจเฉพาะด้าน เช่น Friendster และ Hubculture ต้นทศวรรษ 2000 สื่อสังคมออนไลน์มี การ
ขยายตัวการใช้งานหลากหลายมากขึ้น บางสื่อมีจำนวนผู้ใช้เป็นจำนวนเพิ่มมากขึ้น เช่น Facebook ในเดือน
กันยายน 2560 พบว่า มีจำนวนผู้ใช้ทั่วโลก 1.19 พันล้านคน Twitter เดือนกันยายน 2560 มีจำนวนผู้ใช้
มากกวา่ 230 ล้านคน เปน็ ต้น

ปัจจัยท่ีมีผลส่งใหม้ กี ารใช้สือ่ สังคมออนไลน์เพม่ิ ขนึ้ คอื

1. ปจั จัยทางดา้ นเทคโนโลยีทง้ั การเพ่ิมขีดความสามารถของเครือข่าย การปรับปรุง พฒั นาโปรแกรม
รวมทั้งการพัฒนาขีดความสามารถของคอมพิวเตอร์และมือถือให้มีประสทิ ธิภาพและการใชง้ านไดห้ ลากหลาย
ขน้ึ

2. ปัจจัยทางสงั คม ท่ีเกดิ จากกล่มุ วยั รุ่นทม่ี กี ารใช้งานสือ่ สังคมออนไลน์เป็นจำนวนเพมิ่ มากข้นึ
3. ปัจจัยทางด้านเศรษฐกิจ ได้แก่การซื้ออุปกรณ์คอมพิวเตอร์และซอฟแวร์เพิม่ ขึ้น เนื่องมาจากการ
พัฒนาด้านเทคโนโลยีที่ส่งผลให้อปุ กรณ์ต่างๆ มีประสิทธิภาพมากขึ้น ในขณะทีร่ าคาถูกลง รวมท้ังการให้ความ
สนใจตอ่ การนำสื่อสังคมออนไลนไ์ ปใช้ในเชิงธุรกิจมากขึ้น

ชนดิ ของส่ือสังคมออนไลน์

เครือข่ายสังคมออนไลน์ที่ให้บริการตามเว็บไซต์สามารถแบ่งขอบเขตตามการใช้งานโดยดูท่ี
วตั ถุประสงคห์ ลักของการเข้าใช้งาน และคุณลกั ษณะของเว็บไซต์ท่มี รี ่วมกนั กลา่ วคือ วัตถุประสงคข์ องการเข้า
ใช้งานมเี ป้าหมายในการใชง้ านไปในทางเดยี วกนั มีการแบ่งประเภทของเครอื ขา่ ยสังคมออนไลน์ออกตาม

วัตถปุ ระสงค์ของการเขา้ ใชง้ าน ได้ 9 ประเภท
1. สร้างและประกาศตัวตน (Identity Network) เครือข่ายสังคมออนไลน์ประเภทนี้ใช้สำหรับใหผ้ ู้
เข้าใช้งานได้มีพื้นที่ในการสร้างตัวตนขึ้นมาบนเว็บไซต์ และสามารถที่จะเผยแพร่เรื่องราวของตนผ่านทาง
อินเทอร์เน็ต โดยลักษณะของ การเผยแพร่อาจจะเป็นรูปภาพ วิดีโอ การเขียนข้อความลงในบล็อก อีกทั้งยัง
เป็นเว็บท่เี นน้ การหาเพ่ือนใหม่ หรือการค้นหาเพ่อื นเกา่ ท่ขี าดการตดิ ต่อ

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ทิ ัล (Digital literacy

96

การเขียนบทความได้อยา่ งเสรี ซงึ่ อาจจะถกู น ามาใช้ไดใ้ น 2 รูปแบบ ไดแ้ ก่
1.1) Blog บล็อก เป็นชื่อเรียกสั้นๆ ของ Weblog ซึ่งมาจากค าว่า “Web” รวมกับค าว่า

“Log” ที่เป็นเสมือนบันทึกหรือรายละเอียดข้อมูลที่เก็บไว้ ดังนั้นบล็อกจึงเป็นโปรแกรมประยุกต์บนเว็บที่ใช้
เก็บบันทึกเรื่องราว หรือเนื้อหาที่เขียนไว้โดยเจ้าของเขียนแสดงความรู้สึกนึกคิดต่างๆ โดยทั่วไปจะมีผู้ที่ทำ
หน้าที่หลักที่เรียกว่า “Blogger” เขียนบันทึกหรือเล่าเหตุการณ์ที่อยากให้คนอ่านได้รับรู้ หรือเป็นการเสนอ
มมุ มองและแนวความคดิ ของตนเองใสเ่ ขา้ ไปในบล็อกนน้ั

1.2) ไมโครบล็อก (Micro Blog) เครือข่ายสังคมออนไลน์ประเภทนี้มีลักษณะเด่นโดยการให้
ผู้ใช้โพสต์ข้อความจำนวนสั้นๆ ผ่านเว็บผู้ให้บริการ และสามารถกำหนดให้ส่งข้อความนั้นๆ ไปยัง
โทรศัพท์เคล่ือนท่ไี ด้ เช่น Twitter, Blauk, Weibo, Tout, Tumblr

2. สร้างและประกาศผลงาน (Creative Network) เครือข่ายสังคมออนไลน์ประเภทนี้ เป็นสังคม
สำหรับผู้ใช้ที่ต้องการแสดงออกและนำเสนอผลงานของตัวเอง สามารถแสดงผลงานได้จากทั่วทุกมุมโลก จึงมี
เวบ็ ไซตท์ ีใ่ ห้บริการพน้ื ที่เสมือนเปน็ แกลเลอรี่ (Gallery) ทใ่ี ช้จดั โชว์ผลงานของตวั เองไม่วา่ จะเป็นวิดโี อ รูปภาพ
เพลง อีกท้งั ยงั มีจดุ ประสงคห์ ลกั เพื่อแชรเ์ นอ้ื หาระหวา่ งผู้ใช้เวบ็ ท่ใี ชฝ้ ากหรือแบ่งปัน โดยใช้วิธีเดยี วกนั แบบเว็บ
ฝากภาพ แต่เว็บนี้เน้นเฉพาะไฟล์ที่เป็นมัลติมีเดีย ซึ่งผู้ให้บริการเครือข่ายสังคมออนไลน์ ประเภทน้ี
ได้แก่YouTube, Flickr, Multiply, Photobucket, Instagram, Vimero, Pinterest และ Slideshare เป็น
ตน้

3. ความชอบในสิ่งเดียวกัน (Passion Network) เป็นเครือข่ายสังคมออนไลน์ที่ทำหน้าที่เก็บในสิง่
ที่ชอบไว้บนเครือข่าย เป็นการสร้าง ที่คั่นหนังสือออนไลน์ (Online Bookmarking) มีแนวคิดเพื่อให้ผู้ใช้
สามารถเก็บหน้าเว็บเพจท่ีคั่นไว้ในเครื่องคนเดียวก็นำมาเก็บไว้บนเว็บไซต์ได้ เพอื่ ทีจ่ ะไดเ้ ป็นการแบ่งปันให้กับ
คนที่มีความชอบในเรื่องเดียวกัน สามารถใช้เป็นแหล่งอ้างอิงในการเข้าไปหาข้อมูลได้ และนอกจากนี้ยัง
สามารถโหวตเพื่อให้คะแนนกับที่คั่นหนังสือออนไลน์ที่ผู้ใช้คิดว่ามีประโยชน์และเป็นที่นิยม ซึ่งผู้ให้ บริการ
เครอื ข่ายสังคมออนไลน์ ได้แก่ Digg, Zickr, Ning, del.icio.us, Catchh และ Reddit เปน็ ตน้

4. เวทีทำงานร่วมกัน (Collaboration Network) เป็นเครือข่ายสังคมออนไลน์ที่ต้องการความคิด
ความรู้ และการตอ่ ยอดจากผู้ใชท้ ่ีเปน็ ผมู้ ีความรู้ เพอื่ ใหค้ วามรู้ท่ีได้ออกมามีการปรับปรงุ อย่างต่อเน่ืองและเกิด
การพัฒนาในท่สี ุด ซึ่งหากลองมองจากแรงจงู ใจที่เกดิ ข้นึ แลว้ คนทีเ่ ข้ามาในสังคมนม้ี ักจะเปน็ คนท่ีมคี วามภูมิใจ
ที่ได้เผยแพร่สิง่ ที่ตนเองรู้ และทำให้เกิดประโยชน์ต่อสังคม เพื่อรวบรวมข้อมูลความรู้ในเรื่องต่างๆ ในลักษณะ
เนื้อหา ทั้งวิชาการ ภูมิศาสตร์ประวัติศาสตร์ สินค้า หรือบริการ โดยส่วนใหญ่มักเป็นนักวิชาการหรือ
ผู้เชี่ยวชาญ ผู้ให้บริการเครือข่ายสังคมออนไลน์ในลักษณะเวทีทำงานร่วมกัน ในลักษณะเวทีท างานร่วมกัน
เชน่ Wikipedia, Google earth , Google Maps, Google Groups, Yahoo Groups, Pantip เปน็ ตน้

5. ประสบการณ์เสมอื นจรงิ (Virtual Reality) เครือข่ายสงั คมออนไลน์ประเภทนี้มีลักษณะเป็นเกม
ออนไลน์ (Online games) ซึ่งเป็นเว็บทีน่ ิยมมากเพราะเปน็ แหล่งรวบรวมเกมไว้มากมาย มีลักษณะเป็นวิดีโอ
เกมที่ผู้ใช้สามารถเลน่ บนเครือขา่ ยอินเทอร์เน็ต เกมออนไลน์นี้มลี กั ษณะเปน็ เกม 3 มติ ิท่ีผูใ้ ชน้ ำเสนอตัวตนตาม
บทบาทในเกม ผู้เล่นสามารถติดต่อปฏิสัมพันธ์กับผู้เล่นคนอื่นๆ ได้เสมือนอยู่ในโลกแห่งความเป็นจริง สร้าง

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ทิ ลั (Digital literacy

97

ความรู้สึกสนุกเหมือนได้มีสังคมของผู้เล่นที่ชอบในแบบเดียวกัน อีกทั้งยังมีกราฟิกที่สวยงามดึงดูดความสนใจ
และมีกิจกรรมต่างๆ ให้ผู้เล่นรู้สึกบันเทิง เช่น Second Life, Audition, Ragnarok, Pangya และ World of
Warcraft เป็นตน้

6. เครือข่ายเพื่อการประกอบอาชีพ (Professional Network) เป็นเครือข่ายสังคมออนไลน์เพ่ือ
การงาน โดยจะเปน็ การนำประโยชนจ์ ากเครือข่ายสังคมออนไลน์มาใช้ในการเผยแพร่ประวัติผลงานของตนเอง
และสรา้ งเครอื ข่ายเขา้ กับผู้อื่น นอกจากน้บี รษิ ทั ที่ต้องการคนมารว่ มงาน สามารถเข้ามาหาจากประวัติของผู้ใช้
ท่ีอยู่ในเครือข่ายสังคมออนไลน์นี้ได้ ผูใ้ หบ้ ริการเครือขา่ ยสังคมออนไลนป์ ระเภทน้ีไดแ้ ก่ Linkedin เป็นตน้

7. เครือขา่ ยท่เี ชอื่ มต่อกันระหวา่ งผใู้ ช้ (Peer to Peer : P2P) เป็นเครือขา่ ยสังคมออนไลน์แห่งการ
เชื่อมต่อกันระหว่างเครื่องผู้ใช้ด้วยกันเองโดยตรง จึงทำให้เกิดการสื่อสารหรือแบ่งปันข้อมูลต่างๆ ได้อย่าง
รวดเร็ว และตรงถงึ ผู้ใช้ทนั ที ซงึ่ ผใู้ หบ้ รกิ ารเครือข่ายสังคมออนไลน์ ประเภทนี้ ไดแ้ ก่ Skype และ BitTorrent
เป็นตน้

8. เครือข่ายสังคม (Socialnetworking site) เป็นเว็บไซต์ที่บุคคลหรือหน่วยงานสามารถสร้าง
ข้อมูลและเปลีย่ นข้อมูล (สถานะของตน) เผยแพร่รูปภาพภาพเคลื่อนไหว โดยที่บุคคลอ่ืนสามารถเข้ามาแสดง
ความชอบหรือส่งต่อ หรือเผยแพร่ หรือแสดงความเห็น โต้ตอบการสนทนา หรือแสดงความคิดเห็นเพิ่มเติมได้
ได้แก่ Facebook, Badoo, Google+, Linkdin, Orkut

9. โปรแกรมสงั คม (Socialnetwork Application) การรบั ส่งข้อความสั้นจากมือถือ – SMS (text
messaging) การแสดงตนว่าอยู่ ณ สถานที่ใด (Geo-spatial tagging) เป็นการแสดงตำแหน่งที่อยู่ พร้อม
ความเห็นและรูปภาพในสื่อสังคมออนไลน์การคุยโต้ตอบ การส่งรูปภาพ อารมณ์ และการแชร์ ได้แก่
Line,Facebook, Wechat, MSN เปน็ ต้น

ข้อด–ี ข้อเสยี ของสอ่ื สังคมออนไลน์

ในการนำสื่อสังคมออนไลน์มาใช้อาจมีวัตถุประสงค์ที่แตกต่างกัน แต่โดยรวมแล้วการนำสื่อสังคม
ออนไลน์มาใช้นั้น ส่วนใหญ่เพื่อเป็นการส่งเสริมแนวความคิด สนับสนุนและขยายวิธีการสื่อสาร และการจัด
กิจกรรมต่าง ๆ เพื่อเป็นการเผยแพร่ให้ทั่วถึงมากขึ้น และสร้างประสบการณ์ใหม่แก่ผู้ใช้มากขึ้น แต่การนำส่ือ
สังคมออนไลนม์ าใช้น้ัน มที ้ังข้อดีและขอ้ เสยี ดังนี้

ข้อดี
1) สามารถใช้สร้างเปน็ พื้นทใ่ี นการสนทนา/ สอื่ สารแก่สาธารณะได้
2) หนว่ ยงานหรอื องค์กรต่างๆสามารถเขา้ ไป ใกล้ชิดกับสาธารณชนมากข้ึน
3) สนับสนุนความโปร่งใสและธรรมาภิบาล สร้างโอกาสให้บุคคลหรือกลุ่มที่ 3 ในการ เข้า มามีส่วน
ร่วม และสนับสนุนเผยแพร่การส่งต่อข้อมูลในลักษณะ (Viral distribution) ทำให้มีการ กระจาย ข้อมูลอย่า
รวดเร็ว
4) ลดต้นทุนการดำเนินการช่วยใหเ้ ขา้ ใจความคิดเห็นของประชาชนมากขึ้น
5) สามารถตดิ ตามความเคล่อื นไหวได้ตลอดเวลา

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจิทลั (Digital literacy

98

6) ลดเวลาท่ีจะไดร้ ับขอ้ มลู ขา่ วสารลง
7) สามารถที่จะนำมาเป็นส่วนหน่ึงของกลยุทธ์ ในการสื่อสารและเป็นส่ือกลางในการขยายการเข้าถงึ
ขอ้ มลู ขา่ วสาร และเผยแพร่ ข่าวสาร

ข้อเสีย
1) มารยาท และ รูปแบบการใช้งานแตกต่างจากสือ่ รูปแบบอนื่
2) มคี วามเสย่ี งของความไมแ่ ท้จรงิ
3) การหลอกลวงความซือ่ สัตย์ ความไม่โปร่งใสในการใช้งาน
4) มศี ักยภาพในการเปล่ียนแปลงอยา่ งรวดเร็วและอยู่เหนือการควบคุมของเจา้ ของ
5) การหาเครือข่ายใหม่การสร้างเร่ืองใหม่ๆเป็นเรื่องยากที่จะคาดเดาได้วา่ จะมีจำนวนผู้ใช้เท่าใดและ
ไมม่ ีการรบั รองผลว่าการส่อื สารจะเกดิ ข้นึ และส่งสารไปยังผ้รู ับสือ่
สอ่ื สงั คมออนไลนม์ าใช้ควรจะมีการกำหนดข้อกำหนดความรับผดิ ชอบและเง่ือนไขใน การใชง้ านท่ีเป็น
ทางการ ถึงกฎระเบียบและประกาศให้บุคลากรทราบ โดยที่บางกรณีอาจมี ข้อกำหนดรวมถึงสมาชิกของรัฐ
ด้วย แต่อาจไม่บังคับใช้แก่สมาชิกของรัฐที่นำเสนอผลงาน ความเห็นทาง การเมืองของตนการนำสื่อสังคม
ออนไลน์มาใชเ้ พอื่ วัตถุประสงคต์ า่ ง ๆ ของของรัฐ สามารถนำมาใช้ประโยชน์ใน ดา้ นตา่ ง ๆ ไดด้ ังนี้การใหข้ ้อมูล
เพื่อให้ข้อมูลพื้นฐานและแหล่งข้อมูลต่าง ๆ แก่สาธารณชน รวมถึงการ แลกเปลี่ยนและการส่งเสริม
ประชาสัมพันธ์ข้อมูลเกี่ยวกับกิจการของของรัฐ เช่น การดำเนินการเกี่ยวกับกระบวนการตามกฎหมาย การ
ติดตามกระทู้ถาม การประชุมกรรมาธิการกจิ การพิเศษ การเยี่ยมชมของรัฐ และ รายงานการศึกษาที่น่าสนใจ
การศึกษา เป็นแหล่งในการค้นคว้า ติดตาม เอกสารประกอบการอบรม และ แหล่งข้อมูลต่าง ๆ ของครู
อาจารย์และนักเรียน รวมทั้งข้อมูลเกี่ยวกับรายงานการศึกษาของของรัฐ บทความ เอกสารต่าง ๆ ของของรัฐ
การเผยแพร่ประชาสมั พันธ์เพื่อเชื่อมต่อกับกลุ่มต่าง ๆ ทั้งภาครัฐ เอกชน และ องค์กรต่าง ๆ เพื่อเป็นชอ่ งทาง
สาธารณะสำหรบั การตดิ ต่อกับของรัฐการสร้างความร่วมมอื และติดต่อกับ ประชาชนเป็นช่องทางที่ได้ผลดีใน
การให้ข้อมูล และติดต่อกับประชาชน การส่งความคิดเห็น และสร้างความ สนใจต่อกระบวนการนิติบัญญัติ
รวมถึงการให้คำปรึกษาโดยตรงแก่สาธารณะ ในส่วนที่เกี่ยวข้องกับ กระบวนการนิติบัญญัตินโยบาย และกล
ยุทธ์ในการให้ประชาชนมีส่วนร่วมในกระบวนการนิติบัญญัติ ตัวอย่างการนำสื่อสังคมออนไลน์มาใช้ใน
หน่วยงานของของรัฐหน่วยงานของรัฐ อาทิของรัฐไทย ทั้งวุฒิสภา และสภาผู้แทนราษฎร ของรัฐสห
ราชอาณาจักรของรัฐสหภาพยุโรป ของรัฐนอร์เวย์ของรัฐสวีเดน มีการนำสื่อ สังคมออนไลน์ชนิดต่าง ๆ มาใช้
เป็นส่ือในการตดิ ต่อสอื่ สารกับสาธารณชน ดังน้ี
1. Twitter.com
2. Youtube.com
3. Flickr.com
4. Facebook.com
5. myspace.com

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี จิ ทิ ลั (Digital literacy

99

6. linkedin.com

บทสรปุ

บทบาทของส่อื สังคมออนไลนจ์ ะเขา้ ไปมสี ว่ นรว่ มในชีวติ ประจำวันของประชาชนเพิ่มขึ้น แต่อาจมี การ
เปลี่ยนแปลงการใช้ชนิดของสือ่ สังคมออนไลน์ประเภทต่างๆ ไปตามกระแสความนิยมของกลุ่มผู้ใชก้ ลุ่มต่าง ๆ
และความก้าวหน้าของเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร สื่อสังคมออนไลน์มีทั้งข้อดีและข้อด้อย รวมท้ัง
อาจ สง่ ผลกระทบต่อสงั คม เศรษฐกจิ อาญากรรมคอมพวิ เตอร์และความมนั่ คง ทง้ั ในแง่บวกและแง่ลบ แต่หาก
นำข้อดีและผลที่เกิดขึ้นในแง่ดีมาใช้ในการสื่อสารข้อมูลจากหน่วยงานราชการสู่สาธารณะ และลดข้อด้อย
รวมทั้ง หาแนวทางการป้องกันผลด้านลบมิให้เกิดขึ้น สื่อสังคมออนไลน์จะเป็นอีกช่องทางหนึ่งที่จะช่วย
สนับสนนุ สื่อ หลักที่มีอยู่เดิมไดเ้ ป็นอย่างดีสร้างโอกาสให้หน่วยงานราชการสามารถสือ่ สารกับสาธารณะ และ
เข้าถึง กลมุ่ เป้าหมายกลมุ่ ต่าง ๆ ได้มากข้ึน

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจิทัล (Digital literacy

100

8.12 ใชง้ านโปรแกรมการส่ือสาร

สำหรับโปรแกรมทม่ี กี ารใชง้ านบนอินเทอร์เน็ตมี 5 ประการ ดงั ต่อไปน้ี

1. โปรแกรมระบบปฏบิ ัตกิ าร

โปรแกรมระบบปฏิบัติการ เป็นโปรแกรมที่สำคัญมากสำหรับการใช้งานเครื่องคอมพิวเตอร์ทุกชนิด
เพราะเป็นโปรแกรมที่จัดทรัพยากรต่างๆในระบบ เช่น หน่วยความจำการบันทึกข้อมูล และอุปกรณ์เชื่อมต่อ
อื่นๆ เชน่ เคร่ืองพมพ์ จอภาพ โมเดม็

2. โปรแกรมเวบ็ บราวน์เซอร์

โปรแกรมเวบ็ บราวน์เซอร์ คือ โปรแกรมที่ใช้ในการนเปิดเวบ็ เพจต่างๆ ในอินเทอร์เน็ตโปรแกรมนี้จะ
มีความสามารถมากมายที่จะเป็นประโยชน์ในการท่องเว็บ และโปรแกรมเว็บบราวน์เซอร์เปรีบยเสมือนตัว
แปลภาษา เพราะเวบ็ เพจเหลา่ นจี้ ะใชร้ ปู แบบคำสั่งภาษาHTML จะแปลคำสงั่ ตา่ งๆมายงั จอผล

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ทิ ัล (Digital literacy

101

3. โปรแกรมรบั สง่ จดหมายอิเล็กทรอนกิ ส์

โปรแกรมรับส่งจดหมายอิเล็กทรอนิกส์ ทำหน้าที่เก็บข้อมูลจดหมายโดยสร้างโฟลเดอร์สำหรับเก็บ
จดหมายไว้ในเครอ่ื งคอมพิวเตอร์ของเรา โปรแกรมจะดึงจากเครอ่ื ง Mail Server มาไวโ้ ฟลเดอรท์ ่ีเราสรา้ งไว้

4. โปรแกรมสำหรับสื่อสารบนอนิ เทอร์เนต็
โปรแกรมสำหรับสื่อสารบนอินเทอร์เน็ต เป็นโปรแกรมที่ใช้สำหรับการสื่อสารระหว่างผู้ใช้งาน

อินเทอร์เน็ตด้วยกัน ในรูปแบบของการพิมพ์ข้อความโต้ตอบ ที่เรียกว่าการ Chat รูปแบบของเสียงโดยการ
สนทนาผ่านไมโครโฟน

5. โปรแกรมมัลตมิ เี ดยี บนอนิ เทอร์เน็ต
โปรแกรมมัลติมเี ดยี บนอนิ เทอรเ์ น็ตในปจั จุบนั มีหลากหลายรปู เเบบ เชน่ ภาพ ภาพเคลือ่ นไหว ดังนั้น

เพื่อเป็นการสนับสนุนการทำงานในรูปแบบมัลติมีเดียของระบบเครือข่ายอินเทอร์เน็ตจะต้องติดตั้งโปรแกรม
ประเภทนไ้ี ว้ ทำให้ผูใ้ ช้สมมารถรับข้อมูลอย่างมีประสิทธิภาพ

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ิทลั (Digital literacy

102

กล่มุ สำหรบั ใชง้ านบนเว็บและการตดิ ตอ่ ส่อื สาร ( Web and Communication )
การเติบโตของเครือข่ายอินเทอร์เน็ตทำใหม้ ีผู้พัฒนาโปรแกรมเพ่ือใช้งานเฉพาะอย่างเพิ่มมากขึน้ เชน่

โปรแกรมสำหรับการตรวจเช็คอีเมล์ การท่องเว็บไซต์ การจัดการและดูแลเว็บรวมถึงการส่งข้อความ
ติดต่อสื่อสาร การประชุมทางไกลผ่านเครือขา่ ย เป็นตน้ ตัวอย่างของโปรแกรมสามารถดูไดจ้ ากตารางต่อไปนี้

ลกั ษณะโปรแกรม ตวั อย่างโปรแกรม
จดั การอเี มล์ ( Electronic mail ) • Microsoft Outlook
• Outlook Express
• Mozzila Thunderbird

ทอ่ งเวบ็ ( Web browser ) • Microsoft Internet Explorer
• Mozzila Firefox
• Opera

ประชุมทางไกล ( Video Conference ) • Microsoft Netmeeting

ถา่ ยโอนไฟล์ ( File Transfer ) • Cute_FTP
• WS_FTP

สง่ ข้อความด่วน ( Instant messaging ) • MSN Messenger/Windows Messenger
• ICQ

สนทนาบนอินเทอรเ์ น็ต ( IRC ) • PIRCH
• MIRC

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจิทัล (Digital literacy

103

8.13 ใชง้ านธรุ กรรมอเิ ล็กทรอนกิ ส์

ลกั ษณะของการใชง้ านธรุ กรรมอเิ ลก็ ทรอนิกส์

ใช้งานการซอื้ หรอื ขายสนิ คา้ ออนไลน์ได้ถกู ต้องตามหลักความปลอดภยั
ใชง้ านระบบการชำระเงนิ ทางอเิ ล็กทรอนกิ สไ์ ด้ถูกต้องตามหลกั ความปลอดภยั
ใช้งานบริการออนไลนไ์ ด้ถกู ตอ้ งตามหลักความปลอดภัย
ใช้งานออนไลน์ได้ถกู ตอ้ งตามหลกั ความปลอดภัย

ธรุ กรรมทางอิเล็กทรอนิกส์

สังคม สารสนเทศเป็นสังคมใหม่ การอย่รู ่วมกนั ในสงั คมสารสนเทศ จำเป็นตอ้ งมกี ฎเกณฑ์ เพ่ือการอยู่
ร่วมกันโดยสันติและ สงบสุข เอื้อประโยชน์ซึ่งกันและกัน ทุกวันนี้เครือข่ายอินเทอร์เน็ตไดเ้ ข้ามามีบทบาท ใน
ชีวิตประจำวัน มีการใช้ คอมพิวเตอร์ และระบบสื่อสารกันมาก ขณะเดียวกันก็มีผู้ใช้เทคโนโลยี สารสนเทศ
ในทางที่ไม่ถูก ไม่ควร ดังน้ันจึง จำเป็นต้องมีกฎหมายเทคโนโลยีสารสนเทศ และเมื่อมีกฎหมายแล้ว ผู้ใช้
เทคโนโลยสี ารสนเทศจะปฏเิ สธ ความผดิ วา่ ไมร่ ู้ กฎหมายไมไ่ ด้

ทำไมจงึ ต้องมีการออกกฎหมายเทคโนโลยีสารสนเทศ

ดว้ ยความก้าวหนา้ ทางด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ทำให้มีการพฒั นาระบบคอมพิวเตอร์ อุปกรณ์
สำนักงาน อัตโนมัติ ตลอดจนเครื่องมือสื่อสารเพื่อการประกอบกิจการงานและการทำธุรกรรมต่าง ๆ โดย
เทคโนโลยีเอ้ือประโยชน์ ต่อการ ทำงานด้านต่าง ๆ ทำให้มีผู้ใช้เทคโนโลยีสารสนเทศมากข้ึนเรื่อย ๆ การมี
กฎหมายจะทำให้เกิดความน่าเชื่อถือ และความเชื่อมั่นในการทำธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ และพาณิชย์
อิเลก็ ทรอนกิ ส์ (E-Commerce E-Business) โดย ที่นานาชาตทิ ี่พฒั นาแล้วต่างพัฒนากฎหมายของตนเอง โดย
เน้นความเป็นสากลที่จะติดต่อค้าขายระหว่างกัน ด้วยเหตุน้ี ประเทศไทยก็ จำเป็นที่จะต้องออกกฎหมาย
เทคโนโลยีสารสนเทศเช่นกนั

หากพิจารณาการเปลี่ยนแปลงของสถานการทำงานขององค์กรทั่วไป ทุกองค์กรกำลังก้าวเข้าสู่
สังคมสารสนเทศ มีความ พยายามที่จะลดการใช้กระดาษเอกสาร หันมาใช้ข้อมูลทางอิเล็กทรอนิกส์แทน และ
นำมาแลกเปลี่ยน (EDI) กันได้ง่าย ขณะเดียวกันการดำเนนิ การทางธรุ กิจ เช่น การฝากถอนเงินอัตโนมัติ การ
ทำธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์ และ การตดิ ต่อสือ่ สาร แบบไรพ้ รมแดน มีการซื้อขายสินค้าผ่านอนิ เทอร์เน็ตมากข้ึน
มีการบริหารรายการย่อยขององคก์ ร ผ่านทางเครือข่าย มีการทำงานระบบออนไลน์ ที่สามารถเปิดบริการการ
ทำงานไดต้ ลอดยสี่ บิ สีช่ ่วั โมง

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจทิ ลั (Digital literacy

104

กฎหมายเทคโนโลยีสารสนเทศของไทย

หลายประเทศ เช่น สิงคโปร์ อินเดีย เกาหลีใต้ สหรัฐอเมริกา ฯลฯ ล้วนมีกฎหมายเทคโนโลยี
สารสนเทศของตนแล้ว สำหรับประเทศไทย คณะรัฐมนตรีอนุมัติเมื่อวันที่ 15 ธันวาคม 2541 ให้
กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีโดยศูนย์ เทคโนโลยอี ิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แหง่ ชาตเิ ปน็ ผูร้ า่ ง มี
การกำหนดกฎหมายท่จี ะร่างทั้งส้ินหกฉบบั

กฎหมายธุรกรรมอิเล็กทรอนิกส์เน้นในเรื่องข้อความที่จัดทำข้ึนเป็นรูปข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์จะไม่ถูก
ปฏิเสธความ มีผลทางกฎหมาย ถ้าข้อมูลได้จัดทำขึ้นเป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์ โดยสามารถที่จะเข้าถึงเพื่อนำ
ข้อความออกมาใชใ้ นภายหลังได้ให้ถือว่าข้อความน้ันได้ทำเปน็ หนังสือ หรอื มหี ลักฐานเป็นหนังสือแล้ว (มาตรา
6 และมาตรา 7) โดยมีการ พิสูจน์หลักฐานที่เป็นข้อมูลอิเล็กทรอนิกส์และชั่งน้ำหนักพยานหลักฐาน (มาตรา
10) ขอ้ มูลเหลา่ น้ีสามารถสง่ และรบั ผ่านเครือข่าย เพือ่ รองรบั วทิ ยาการสมยั ใหม่

กฎหมายลายมอื ชอ่ื อเิ ล็กทรอนิกส์เนน้ ในเรื่องการใชล้ ายมือช่ือดจิ ิตอล (digital signature) เพ่ือยืนยัน
เอกสาร หรือหลักฐาน และองค์กรที่ทำหน้าที่ออกใบรับรองลายมือชื่อ การประกอบการรับรองลายมือชื่อ
อนญุ าต ตลอดจนการกำกับการประกอบการรับรอง เพือ่ ใหร้ ะบบลายมือช่อื ดจิ ติ อลเป็นสว่ นหนงึ่ เสมือนการลง
ลายมือชอื่ ในเอกสาร

กฎหมายอาชญากรรมทางคอมพิวเตอร์เป็นกฎหมายที่เข้ามากำกับดูแลความสงบสุขของการใช้
เทคโนโลยี สารสนเทศ เน้นในเรื่องสิทธิการใช้การละเมิดสิทธิ์โดยเฉพาะผู้บุกรุกหรือ hacker ที่ถือว่าเป็นการ
กระทำการบุกรุกและเปน็ อาชญากรรมทางคอมพวิ เตอร์

กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล เนื่องจากข้อมูลในรูปดิจิตอลสามารถเผยแพร่และกระจายได้
รวดเร็ว การสง่ ต่อการกระจายขา่ วสารอาจกระทบ ถึงสทิ ธสิ ่วนบคุ คล กฎหมายจึงค้มุ ครองข้อมลู ส่วนบคุ คล

กฎหมายว่าด้วยกำรโอนเงินทำงอิเล็กทรอนิกส์เนื่องจากกิจการทางด้านการเงินและการโอนเงินทาง
อเิ ลก็ ทรอนกิ สใ์ นรูปแบบท่ีเป็นท้ัง eCash eMoney หรือ การใช้เครดติ แลกเปล่ียนกันจะมีบทบาท มีการใช้ตั๋ว
สัญญาใช้ เงินแบบอิเลก็ ทรอนกิ ส์ ใช้รูปแบบเอกสารการเงิน อเิ ล็กทรอนกิ สต์ ่าง ๆ

กฎหมายลำดบั รองรฐั ธรรมนญู มาตรา 78

ในมาตรา 78 แห่งรัฐธรรมนูญราชอาณาจักรไทยปัจจุบัน เน้นให้รัฐต้องกระจายอำนาจให้ท้องถิ่น
พึ่งตนเองและ ตัดสินใจ ในกิจการท้องถิ่นได้เอง พัฒนาเศรษฐกิจท้องถิ่นและระบบสาธารณูปโภค และ
สาธารณปู การ ตลอดทั้ง โครงสร้างพื้นฐาน สารสนเทศ ในท้องถิ่นให้ท่วั ถึงและเทา่ เทยี มกนั ทั้งประเทศ

กฎหมายเทคโนโลยีสารสนเทศจึงมีส่วนช่วยในการสร้างประโยชน์ในเรื่องความสงบสุข และลด
อาชญากรรมทาง ดา้ นเทคโนโลยี สง่ เสรมิ ใหเ้ กดิ ความเชื่อมัน่ ในเร่อื งการทำธุรกรรมอเิ ล็กทรอนกิ ส์

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ัล (Digital literacy

105

การทำธุรกรรมอเิ ลก็ ทรอนิกสผ์ ่านเครอื ข่าย

กฎหมายเทคโนโลยีสารสนเทศของไทยกำลังอยู่ในระดับการร่าง โดยสองฉบับแรกกำลังเข้าสู่สภาใน
การประชมุ สมัยต่อไป ซง่ึ คาดวา่ จะแล้วเสร็จในอกี ไม่นาน

กฎหมายเทคโนโลยสี ารสนเทศ เป็นเพียงเครื่องมือสำหรับการสรา้ งความน่าเชื่อถือ และความสงบสขุ
ของคนใน สังคมสารสนเทศ สิ่งที่สำคัญคือ ผู้ใช้อินเทอร์เน็ตทุกคนจะต้องรู้ภาระหน้าที่ ความรับผิดชอบของ
ตนเอง การดูแลสิทธิของตนเอง ไม่นำสิทธิของตนเองไปให้ผู้อื่นใช้ ซึ่งหากผู้อื่นนำไปใช้ในทางที่ผิดกฎหมาย
เช่น นำรหสั ลบั ของตนเองไป ใชใ้ นทางที่ผิดกฎหมาย เจา้ ของจะตอ้ งรบั ผดิ ชอบและจะอ้างวา่ ไม่รกู้ ฎหมายไม่ได้
อา้ งอิงจาก: http://www.ku.ac.th/magazine_online/law.html

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ิทัล (Digital literacy

106

8.14 ใช้บัญชรี ายชอ่ื สว่ นบคุ คล

การใช้บญั ชรี ายช่ือส่วนบคุ คล

สรา้ งบัญชีรายช่ือบุคคลได้ถูกต้องตามข้อกำหนด
กำหนดรหสั ผา่ นได้ถูกต้องตามหลกั เกณฑค์ วามม่ันคงปลอดภัย
ใชอ้ ัตลกั ษณ์ของบุคคลในการยนื ยนั ตัวตนเพื่อเขา้ สู่ระบบได้ถกู ต้อง

สร้างรหสั ผา่ นทค่ี าดเดายาก

ความปลอดภยั ของรหัสผา่ นเริม่ ตน้ ด้วยการสร้างรหสั ผ่านท่ีคาดเดายาก รหัสผา่ นทคี่ าดเดายากคอื :
• ตอ้ งมีอักขระอยา่ งน้อย 12 ตัว แต่มากกวา่ 14 ตัวจะยงิ่ ดีขึ้น
• ชุดอกั ษรตัวพมิ พ์ใหญ่ ตัวอกั ษรพิมพเ์ ล็ก ตวั เลข และสญั ลักษณ์
• ไม่ใชห่ นึง่ ในพจนานุกรมหรือช่ือของบคุ คล อกั ขระ ผลิตภัณฑ์ หรือองค์กร
• แตกต่างจากรหสั ผ่านกอ่ นหนา้ ของคุณอย่างมาก
• คณุ สามารถรู้ไดง้ า่ ย แตค่ นอนื่ คาดเดาไดย้ าก พจิ ารณาใช้วลีทน่ี า่ อยู่ เชน่

"6MonkeysRLooking^"

รกั ษารหสั ผา่ นให้ปลอดภัย

เมอ่ื คณุ สร้างรหัสผา่ นท่ีคาดเดาไดย้ าก ให้ปฏิบัติตามแนวทางเหล่านเ้ี พอื่ รกั ษาความปลอดภัย:
• ไมใ่ ช้รหัสผ่านร่วมกับผู้ใด แม้แต่กับเพอื่ นหรือสมาชิกในครอบครัว
• ไมส่ ่งรหสั ผ่านทางอเี มล ข้อความโตต้ อบ หรือการส่อื สารดว้ ยวธิ อี ่ืนๆ ท่ไี มป่ ลอดภัย
• ใช้รหัสผ่านท่ีไม่ซ้ำกันสำหรับแตล่ ะเวบ็ ไซต์ ถา้ Crooks ขโมยข้อมลู บัญชีของคุณจากเว็บไซต์

หนึ่ง พวกเขาจะพยายามใช้ข้อมูลรับรองเหล่านั้นบนเว็บไซต์ที่เป็นที่รู้จักอื่นๆ อีกหลายร้อย
เว็บไซต์ เช่น ธนาคาร สื่อสังคม หรือช้อปปิ้งออนไลน์ โดยหวังว่าคุณจะใช้รหัสผ่านที่อื่นอีก
ครัง้ ซงึ่ เรียกว่า " ขอ้ มลู รบั รองการโจมตี "และเปน็ เร่ืองปกตมิ าก
• หากคุณไม่ต้องการจดจำรหัสผา่ นตา่ งๆ ไว้ ใหล้ องใชต้ วั จดั การรหสั ผา่ น ตัวจัดการรหสั ผา่ นท่ี
ดีที่สุดนี้จะอัปเดตรหัสผ่านที่เก็บไว้โดยอัตโนมัติ ทำการเข้ารหัส และกำหนดให้มีการรับรอง
ความถูกต้องโดยใช้หลายปัจจัยก่อนเข้าใช้งาน Microsoft Edge สามารถจดจำรหัสผ่านให้
คุณและกรอกรหัสผ่านให้คุณได้โดยอัตโนมัติเมื่อคุณต้องการ ดูที่ บันทึกหรือลืมรหัสผ่านใน
Microsoft Edge

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ลั (Digital literacy

107

• คุณสามารถจดรหัสผา่ นไวไ้ ด้ ตราบใดที่คณุ เกบ็ ไว้ในที่ปลอดภยั อยา่ เขียนบันทึกย่อช่วยเตือน
หรือการ์ดที่คุณเก็บไว้ใกล้ๆ กับสิ่งที่ป้องกันด้วยรหัสผ่าน แม้ว่าคุณจะคิดว่าสิ่งเหล่านั้นซ่อน
อยอู่ ย่างดี หรอื เขียนเพยี งคำใบ้ แทนทีจ่ ะเขียนรหสั ผา่ นของคุณ ใหล้ องเขยี นคำใบ้ที่ทำให้คุณ
จำรหัสผ่านได้ ดังนั้นถ้ารหัสผ่านของคุณคือ "Paris4$pringVacation" คุณสามารถจด "การ
เดินทางท่คี ณุ ชื่นชอบ" ได้

• เปลี่ยนรหสั ผ่านทันทีในบัญชที ค่ี ณุ สงสัยว่าอาจถูกโจมตี
เคล็ดลับ: Microsoft Edge มีฟีเจอร์ตรวจสอบรหัสผ่านที่ช่วยแจ้งให้คุณทราบเมื่อเราพบว่า
รหัสผ่านใดๆ ของคุณมีช่องโหว่ในการรั่วไหลของจ้อมูล สำหรับข้อมูลเพิ่มเติม ให้ดู ป้องกัน
บญั ชีออนไลนข์ องคุณโดยใช้ฟเี จอรต์ รวจสอบรหสั ผ่าน

• เปิดใช้งานการรับรองความถูกต้องแบบหลายปัจจัย (MFA) เมื่อใดก็ตามที่พร้อมใช้งาน MFA
ที่สร้างโดยแอป ซึ่งจะเพิ่มการรักษาความปลอดภัยอีกชั้นหนึ่งในกรณีที่บุคคลอาจคาดเดา
หรือขโมยรหสั ผ่านของคณุ หากตอ้ งการข้อมูลเพิ่มเติม ให้ดกู ารรับรองความถูกตอ้ งแบบ
หลายปัจจัย

เคล็ดลับ: หากคุณถูกขอให้สร้างคำตอบสำหรับคำถามรักษาความปลอดภัย ควรให้คำตอบที่ไม่เกี่ยวข้องกัน
ตัวอย่างเช่น หากคำถามคือ "คุณเกิดที่ไหน" คุณอาจตอบว่า "สีเขียว" คุณจะไม่พบคำตอบเช่นนี้เมื่อเข้าไปใน
Twitter หรอื Facebook (เพียงแนใ่ จว่าคำตอบนน้ั เหมาะสมดแี ลว้ และคุณจดจำได้)

อยา่ หลงกลและเปดิ เผยรหัสผา่ นของคุณ
อาชญากรอาจพยายามถอดรหัสผ่านของคุณ แต่บางครั้งอาจเป็นการง่ายกว่าที่จะใช้ประโยชน์จาก

ธรรมชาติของมนุษย์ และหลอกให้คุณเปิดเผยรหัสผ่าน ถ้าคุณได้รับข้อความอีเมลที่ดูเหมือนมาจากร้านค้า
ออนไลน์ (เชน่ eBay หรือ Amazon) หรอื โทรศพั ทจ์ าก "ธนาคาร" ของคุณทีพ่ ยายามยืนยันความต้องการ "ถูก
กฎหมาย" ของรหสั ผ่านหรือข้อมลู ที่ละเอยี ดอ่อนอน่ื ๆ ของคุณ อาจเป็นการฟชิ ชิ่ง (คุณอาจได้ยินเสยี งเกม con
เหล่าน้ี เรยี กว่า "วิศวกรรมสังคม".)

• ตอ่ ไปนีค้ อื คำแนะนำที่ควรปฏบิ ัตเิ พื่อป้องกนั รหัสผ่านและข้อมลู ทส่ี ำคญั อ่นื ๆ ของคุณ:
• โปรดระวังทุกคนที่ร้องขอข้อมูลที่ละเอียดอ่อนจากคุณ แม้ว่าจะดูเหมือนว่าเป็นบุคคลที่คุณ

รู้จักหรือบริษัทที่คุณไว้วางใจ ตัวอย่างเช่น คนหลอกลวงอาจขโมยข้อมูลบัญชีจากเพื่อนของ
คุณ และส่งอีเมลหาทุกๆ คนที่อยู่ในสมุดรายชื่อของเพื่อน ให้ปฏิบัติต่อการร้องขอข้อมูลท่ี
เปน็ ความลับที่ไมค่ าดคิดทงั้ หมดดว้ ยความระมดั ระวัง
• ห้ามแชรร์ หสั ผ่านของคุณเพื่อตอบสนองต่ออีเมลหรือโทรศัพท์ ตวั อยา่ งเช่น ในการตรวจสอบ
ขอ้ มลู เฉพาะตัวของคณุ แม้ว่าขอ้ มลู จะดเู หมือนว่ามาจากบริษทั หรอื บคุ คลที่เชอ่ื ถือได้

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี จิ ิทลั (Digital literacy

108
• เข้าถึงเว็บไซต์โดยใช้ลิงก์ที่น่าเชื่อถือเสมอ ผู้หลอกลวงสามารถคัดลอกลักษณะการสื่อสาร

ของบริษัทเพอื่ หลอกลวงคุณใหค้ ลิกลิงกโ์ ทรศัพท์หรอื ส่งิ ทแี่ นบมา ดังนน้ั โปรดใช้ความ
ระมัดระวังกับลิงก์ทีป่ รากฏในอีเมลโซเชียลมีเดีย หรอื ขอ้ ความ SMS ท่ไี มพ่ ึงประสงค์
ถา้ ไม่แน่ใจ ใหไ้ ปท่เี วบ็ ไซตอ์ ยา่ งเปน็ ทางการของธนาคารหรือบรกิ ารอืน่ ๆ ทีค่ ุณพยายาม
เข้าถึงโดยใชบ้ ๊กุ มาร์กของคณุ เอง หรือพมิ พ์ทอี่ ยทู่ ี่ถูกต้องของบริการด้วยตัวคุณเอง

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจทิ ลั (Digital literacy

109

8.15 ป้องกันภัยคุกคาม

การปอ้ งกนั ภัยคกุ คาม

1) ปรบั รุ่นของระบบปฏิบตั กิ ารไดถ้ ูกตอ้ งตามคู่มือการใช้งาน
2) กำหนดค่าไฟรว์ อลลส์ ่วนบคุ คล (Personal Firewall) ได้ถกู ตอ้ งตามคู่มอื การใชง้ าน
3) ปอ้ งกันขอ้ มลู สว่ นบคุ คลไดถ้ กู ตอ้ งตามเกณฑ์ทก่ี ำหนด

พ.ร.บ. คุม้ ครองขอ้ มูลส่วนบคุ คล

โดยกฎหมายฉบับนี้ มีต้นแบบมาจากกฎหมายการคุ้มครอง ‘สิทธิของข้อมูลส่วนบุคคล’ หรือ
General Data Protection Regulation (GDPR) ของสหภาพยุโรป ซึ่งเป็นกฎหมายการคุ้มครองข้อมูลส่วน
บุคคลที่มีบทลงโทษค่าปรบั ในอัตราที่สูงมาก ดังจะเห็นจากข่าวทีอ่ งค์กรระดับโลกหลายแห่งปล่อยปละละเลย
ทำใหม้ ีการรั่วไหลของขอ้ มลู สว่ นบุคคลของลูกค้าถูกปรับเปน็ ตัวเงินหลายร้อยล้านบาท

แม้กฎหมายของเราจะไม่มีโทษปรับที่รุนแรงเหมือน GDPR แต่หากเกิดความเสียหายขึ้น ความ
เสียหายในแง่ของชื่อเสียง ความเชื่อมั่นของลูกค้า เวลา และค่าใช้จ่ายในการแก้ไข อาจมากกว่าค่าปรับหลาย
เท่า ดังนั้นการป้องกันด้วยการปรับกระบวนการทำงานต่างๆ และนำเทคโนโลยีมาใช้เพื่อเพิ่มมาตรการการ
รกั ษาความปลอดภัยและควบคมุ การเขา้ ถึงข้อมลู สว่ นบคุ คล จึงเปน็ สิง่ ที่ดกี ว่า

เพือ่ ช่วยองค์กรในการปฏิบตั ติ ามกฎหมายฉบบั น้ี ไมโครซอฟท์จงึ ได้พฒั นาชดุ เครอ่ื งมือที่ช่วยให้องค์กร
ที่ใช้งาน Microsoft 365 สามารถปฏิบัติตาม พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลทั้งในรูปแบบของ Structured
และ Unstructured ได้อย่างสมบูรณ์แบบ โดย Microsoft 365 มีความสามารถหลักๆ ครอบคลุมการปฏิบัติ
ตาม พ.ร.บ. 3 ด้าน ได้แก่

1) การระบตุ วั ตน และกำหนดสิทธก์ิ ารเขา้ ถงึ ข้อมลู (Identity and Access Management)
2) การปกปอ้ งและคมุ้ ครองข้อมลู (Information Protection)
3) การป้องกันการถูกโจมตจี ากภยั คกุ คามทางไซเบอร์ (Threat Protection)

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี จิ ิทัล (Digital literacy

110
โดยมีหลากหลายเครื่องมือ ที่สามารถนำมาประยุกต์ใช้ รวมถึงมีขั้นตอนปฏิบัติที่ช่วยทำให้ผู้ใช้
Microsoft 365 สามารถปฏิบัติตาม พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคลได้ง่ายยิ่งขึ้น 7 ขั้นตอนหลักและ
เครือ่ งมือตา่ งๆ ประกอบดว้ ย

1. คน้ หาขอ้ มลู ส่วนบคุ คลที่กระจายอยูใ่ นองคก์ ร
ด้วย Advanced eDiscovery ระบบจะสามารถสแกนหาข้อมูลส่วนบุคคลที่กระจายอยู่ในระบบไอที
ส่วนต่างๆ ขององค์กรไม่ว่าจะอยู่ใน File Server ซอฟต์แวร์ที่ใช้อยู่ในองค์กร, Office 365 รวมถึงแอปพลิเค
ชนั บนระบบคลาวด์
ระบบสามารถทำ Classify หรือแบ่งประเภทเอกสาร เพื่อระบุว่าข้อมูลที่พบในไฟล์ต่างๆ นั้นเป็น
ข้อมูลส่วนบุคคลหรือไม่ รวมทั้งกำหนดระดับความสำคัญของข้อมูล ไม่ว่าจะเป็น วันเดือนปีเกิด เลขบัตร
ประชาชนของคนไทย เลขบตั รเครดติ และดำเนินการกำหนด Label ใหไ้ ฟล์ๆ น้ัน วา่ มีสิทธิการใช้งานระดับใด
อตั โนมตั ิ
เครื่องมือที่จำเป็นต้องใช้ : Advanced eDiscovery, Cloud App Security, Advanced Data
Governance, Azure Information Protection

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจทิ ัล (Digital literacy

111

2. Encryption ปกปอ้ งข้อมูลที่พบดว้ ยการเขา้ รหสั และกำหนดนโยบายรักษาความปลอดภยั
หลังจากค้นหาข้อมูลส่วนบุคคลต่างๆ พบแล้ว สิ่งที่ต้องทำต่อไปคือ ใช้ Advanced Information
Protection (AIP) ในการกำหนดนโยบายรกั ษาความปลอดภยั ดว้ ยการเข้ารหสั (Encryption) ทงั้ ข้อมลู ท่อี ยู่ใน
ระบบ เครื่องคอมพิวเตอร์ของผู้ใช้ Office 365 รวมถึงหากไฟล์ทถี่ กู ระบุว่ามีขอ้ มูลสว่ นบุคคลอยภู่ ายในถูกย้าย
ไปยังแอปพลิเคชันบนระบบคลาวด์ของผู้ให้บริการอ่ืนๆ กจ็ ะถูกเขา้ รหัสก่อนเชน่ กนั
ด้วยการทำงานร่วมกับ Intune โซลูชันบริหารจัดการการนำอุปกรณ์โมบายมาใช้งานในองค์กร ทำให้
การกำหนดนโยบายการเข้ารหสั ข้อมูลดังกล่าวยังครอบคลุมถึงข้อมูลท่ีถูกเก็บอยู่ในอุปกรณโ์ มบายต่างๆ อีกท้ัง
ยังสามารถกำหนดสิทธิเพิ่มเติมได้ว่า สามารถแชร์ข้อมูลดังกล่าวไปยังแอปพลิเคชันใดในอุปกรณ์โมบายได้บ้าง
ไม่ว่าจะเป็นการแชร์ไฟล์เอกสารไปยัง Line หรือ Facebook Messenger เป็นต้น ถือเป็นการรักษาความ
ปลอดภัยและป้องกันการรั่วไหลของข้อมูล (Data Loss Prevention) ให้แก่ข้อมูลส่วนบุคคลได้เป็นอย่างดี
หรือหากอุปกรณ์โมบายที่มีไฟล์ที่มีข้อมูลส่วนบุคคลเก็บอยู่เกิดสูญหายหรือถูกขโมย ระบบก็สามารถสั่งลบ
ข้อมลู ในอุปกรณจ์ ากระยะไกลได้
เครื่องมือที่จำเป็นต้องใช้ : Cloud App Security, Intune, BitLocker, Azure Information
Protection, Windows Information Protection
3. การกำหนดสทิ ธิการเข้าถึงข้อมลู
เป็นกระบวนการในการควบคุมการเข้าถึงข้อมูลของผู้ใช้ เพราะเพียงแค่การล็อกอินเข้าสู่ระบบด้วย
Username และ Password ในปัจจบุ นั นนั้ ไม่เพยี งพออีกต่อไป การระบตุ วั ตนผูใ้ ช้ผ่านอินเทอร์เน็ตหรือระบบ
คลาวด์อย่างมีประสิทธิภาพนั้น ควรใช้ระบบ Multi Factor Authentication โดยมีกระบวนการล็อกอินด้วย

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจทิ ัล (Digital literacy

112
วิธีอื่นๆ อย่างน้อยอีกหนึ่งชั้น ไม่ว่าจะเป็นใช้ระบบไบโอเมตริก รหัส PIN, การใช้รหัส OTP (One Time
Password) รวมถึงการเปรียบเทียบอุปกรณแ์ ละพฤตกิ รรมการล็อกอนิ เปน็ ต้น

เครื่องมือที่จำเป็นต้องใช้ : Azure Active Directory Premium, Multi-Factor Authentication,
Intune

4. ติดตามการใชง้ านข้อมูลและแอปพลเิ คชนั บนระบบคลาวดข์ องผู้ใช้
Microsoft 365 มีชุดเครื่องมือ ที่สามารถ ติดตาม ตรวจสอบ และป้องกัน การใช้งานไฟล์ที่มีข้อมูล
ส่วนตวั ไปใชง้ านบน
แอปพลิเคชันบนระบบคลาวด์อื่นๆ ที่ไม่ใช่ขององค์กร แต่เพื่อไม่เป็นการละเมิดสิทธิ์ส่วนบุคคล สิ่งที่
ผดู้ ูแลระบบเห็นจะเป็นแนวโน้มการใชง้ านแอปพลเิ คชันบนระบบคลาวด์ ซึ่งมปี ระโยชนใ์ นการวางแผนกำหนด
นโยบายการใชง้ านคลาวดข์ ององค์กร จะอนญุ าต หรืออนุญาตใหใ้ ช้โดยจำกัดสทิ ธิการใชง้ านบางอย่างกไ็ ด้ เช่น
ใช้กบั อุปกรณ์ใดได้บ้าง ใชก้ ับไฟลท์ ี่มีข้อมูลส่วนตัวประเภทใดได้บา้ ง ซง่ึ ไฟล์ที่มีข้อมลู สว่ นบุคคลอยู่ภายใน แต่
ถูกนำไปใช้งานบนบริการคลาวด์อื่นๆ นโยบายการปกป้องที่กำหนดไว้ตั้งแต่แรกก็จะติดตามไปด้วย ทำให้
ไฟล์ขอ้ มูลยงั คงมคี วามปลอดภัยแม้จะอย่นู อกระบบขององค์กรกต็ าม
เคร่ืองมือทจ่ี ำเปน็ ต้องใช้ : Cloud App Security, Azure Information Protection, Azure Active
Directory (Conditional Access)

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดิจิทลั (Digital literacy

113

5. ป้องกนั ข้อมลู จากการคุกคามและเจาะระบบทางไซเบอร์ก่อนท่จี ะเกดิ ความเสยี หาย
การปกป้องข้อมูลส่วนบุคคลของ Microsoft 365 ไม่ใช่แค่การแจ้งเตือนผู้ใช้ เมื่อเกิดเหตุการณ์เจาะ
ระบบหรือขโมยข้อมูลขึ้นเท่านั้น แต่ระบบรักษาความปลอดภัยอย่าง Advanced Threat Protection
สามารถป้องกันผู้ใช้และองค์กร ก่อนที่จะเกิดการบุกรุก เพื่อป้องกันไม่ให้เกิดความเสียหายจากการถูกเจาะ
ระบบหรือเขา้ มาขโมยขอ้ มลู
เคร่ืองมือรักษาความปลอดภัยของ Microsoft 365 ประกอบด้วย Advanced Threat Protection ที่
จะคอยปกป้องผู้ใช้จากภัยคุกคามใหม่ๆ ในโลกไซเบอร์ ตรวจจับไฟล์อันตรายที่แนบมากับอีเมล หรือลิงก์ต้อง
สงสัยต่างๆ ตรวจจับพฤติกรรมต้องสงสัยที่อาจเกิดขึ้นในระบบ และตอบสนองต่อเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นอย่าง
รวดเร็ว
เบื้องหลังกลไกรักษาความปลอดภัยอันทรงประสิทธิภาพของ Microsoft 365 คือระบบ Threat
Intelligent แสนฉลาด ประกอบด้วย AI และ Big Data ที่จะเก็บข้อมูลภัยคุกคามจากทั่วโลก วิเคราะห์
แนวโน้มอันตรายใหม่ จับตารูปแบบพฤติกรรมต้องสงสัย ซึ่งผู้ใช้สามารถวางใจได้ว่า ไฟล์ข้อมูลที่เก็บอยู่ใน
SharePoint, OneDrive และ Microsoft Teams จะเป็นไฟล์ทปี่ ลอดภยั แล้วจรงิ ๆ

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ลั (Digital literacy

114
6. แนวทางสำหรับองค์กร เพื่อปฏิบัตติ ามกฎหมาย
ที่ผ่านมา การที่เราจะสามารถปรับกระบวนการบริหารจัดการข้อมูลส่วนบุคคลในระบบไอทีของ
องค์กรให้เป็นไปตามกฎหมายนั้น มีเครื่องมือช่วยอยู่มากมาย แต่สำหรับองค์กรที่ยังไม่แน่ใจว่าควรเริ่มต้น
กระบวนการที่จุดไหนดี Microsoft 365 ก็ยังมี Compliance Manager เครื่องมือที่จะประเมินระดับการ
ปฏบิ ตั ิตามกฎหมายขององค์กรและแนะนำแนวทางปฏิบตั ิให้แก่องค์กรที่ใช้ Microsoft 365 ว่า การปฏิบตั ิตาม
พ.ร.บ. คุ้มครองขอ้ มูลส่วนบุคคลนั้น จะมขี ัน้ ตอนอยา่ งไรบ้าง และควรต้ังทมี ทำงานที่ประกอบดว้ ยบุคลากรที่มี
หน้าที่อะไรบ้าง โดยในปัจจุบันยังคงยึดกรอบปฏิบัติของ GDPR ส่วนกรอบปฏิบัติตาม พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูล
สว่ นบุคคลของประเทศไทยจะมีตามมาในเรว็ ๆ น้ี

7. ตอ้ งสามารถจดั การกับคำร้องขอของเจา้ ของข้อมูลได้
หนึ่งในข้อกำหนดของ พ.ร.บ. คุ้มครองข้อมูลส่วนบคุ คลก็คือ ให้สิทธิเจ้าของขอ้ มูลในการขอรับข้อมลู
ที่เกี่ยวกับตนหรือคดั คา้ นการเก็บรวบรวม ใช้ หรือเปิดเผยข้อมลู ส่วนบุคคลจากผู้ควบคุมข้อมูล ซึ่ง Microsoft
365 ก็มีเครื่องมือที่ช่วยให้องค์กรดึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องต่างๆ ทั้งในส่วนของ Structured และ Unstructured
data ออกมาไดอ้ ยา่ งรวดเรว็ เพื่อที่จะบริหารจัดการกบั คำรอ้ งขอของเจา้ ของข้อมูลได้

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ทิ ลั (Digital literacy

115

ทั้งหมดทีก่ ลา่ วไปแลว้ คือความสามารถด้านต่างๆ ของ Microsoft 365 ที่ช่วยให้องค์กรท่ีอยู่ในฐานะ
ถือครองข้อมูลส่วนบุคคลสามารถปฏิบัติตามข้อกำหนดของกฎหมายได้อย่างครอบคลุม ปกป้องข้อมูลส่วน
บุคคลที่อยู่ในระบบ ทั้งการรั่วไหลจากภายในและจากภัยคุกคามภายนอก รวมถึงปรับกระบวนการใช้งาน
ข้อมลู ส่วนบุคคลให้เป็นระบบระเบยี บ ง่ายตอ่ การดูแลและบริหารจดั การ

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ัล (Digital literacy

116

8.16 ปอ้ งกันมลั แวร์

มัลแวร์ (Malware)

Malicious Software หรือที่เรารู้จักกันว่ามัลแวร์ (Malware) เป็นชื่อเรียกโดยรวมของเหล่า
โปรแกรมคอมพิวเตอร์ทุกชนิดที่ถูกออกแบบมาเพื่อมุ่งร้ายต่อคอมพิวเตอร์และเครือข่าย ไม่ว่าจะเป็น ไวรัส
(Virus), วอรม์ (Worm), โทรจนั (Trojan), สปายแวร์ (Spyware) เปน็ ต้น ท่ีออกแบบมาเพื่อจงใจสง่ ผลกระทบ
ต่อระบบคอมพิวเตอร์ เมื่อตดิ ตัง้ ลงในระบบคอมพิวเตอรแ์ ลว้ กส็ ามารถเข้าถงึ ทรพั ยากรของระบบคอมพิวเตอร์
อาจแชร์ข้อมูลไปยังเซิร์ฟเวอรร์ ะยะไกลได้ โดยไม่ต้องกังวลเกี่ยวกับผู้ใชง้ าน หรืออาจติดตามรายละเอียดของ
ผู้ใชง้ านได้ ดังนน้ั ผ้ใู ช้งานคอมพิวเตอร์ทุกคนควรรลู้ ักษณะและพฤติกรรมการทำงานของมลั แวร์ในทุกรูปแบบ
รวมถึงการป้องกันตวั เองจากมัลแวร์งา่ ย ๆ ทใ่ี คร ๆ กส็ ามารถทำได้

ลกั ษณะและพฤตกิ รรมการทำงานของมลั แวรใ์ นแต่ละประเภท

1) ไวรัส (Virus) มักจะแฝงตัวมากับโปรแกรมคอมพิวเตอร์หรือไฟล์และสามารถแพร่กระจายไปยัง
เครื่องอื่น ๆ ได้โดยแนบตัวเองไปกับโปรแกรมหรือไฟล์ดังกล่าว แต่ไวรัสจะทำงานก็ต่อเมื่อมีการรันโปรแกรม
หรือเปดิ ไฟล์เทา่ นนั้

2) เวิร์ม (Worm) สามารถแพร่กระจายตัวเองไปยังคอมพิวเตอร์และอุปกรณ์เครื่องอื่น ๆ ผ่านทาง
ระบบเครอื ขา่ ย เช่น อีเมล หรอื ระบบแชรไ์ ฟล์

3) ม้าโทรจัน (Trojan) หลอกล่อผู้ใช้ว่าเป็นโปรแกรมที่ปลอดภัย แต่จริง ๆ แล้วจะทำให้เกิดความ
เสียหายเมื่อผใู้ ชห้ ลงเชื่อนำไปตดิ ตัง้ โดยทผ่ี ้ใู ชไ้ มร่ ตู้ วั วา่ มโี ปรแกรมอนื่ ท่ีอันตรายแฝงตวั มาดว้ ย

4) Backdoor เปดิ ช่องทางใหผ้ อู้ นื่ เขา้ มาใช้งานเครอ่ื งคอมพวิ เตอรข์ องเราโดยไม่รูต้ วั
5) Rootkit เปิดช่องทางให้ผู้อื่นเข้ามาติดตั้งโปรแกรมเพ่ิมเติมเพื่อควบคุมเครื่อง พร้อมได้สิทธิ์ของ
ผู้ดูแลระบบ (Root)
6) สปายแวร์ (Spyware) แอบดูพฤติกรรมและบันทึกการใช้งานของผู้ใช้ และอาจขโมยข้อมูล
ส่วนตัว เช่น บัญชีชื่อผู้ใช้งาน, รหัสผ่าน หรือข้อมูลทางการเงิน เป็นต้น พร้อมทั้งส่งข้อมูลดงั กล่าวไปในเครื่อง
ปลายทางทีไ่ ด้ระบเุ อาไว้อกี ด้วย
7) Ransomware ทำการเข้ารหัสหรือล็อกไฟล์ ผู้ใช้จะไม่สามารถเปิดไฟล์หรือคอมพิวเตอร์ได้
จากนน้ั ก็จะส่งข้อความ “เรียกค่าไถ”่ เพอื่ แลกกับการถอดรหสั เพ่ือกู้ข้อมลู คืนมา
8) แอดแวร์ เป็นซอฟต์แวรท์ ่เี ลน่ แสดง หรอื ดาวน์โหลดโฆษณาบนคอมพวิ เตอรโ์ ดยอัตโนมตั ิ

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ลั (Digital literacy

117

ชนดิ ของมลั แวร์

ขึน้ อยกู่ ับวา่ มัลแวร์ดงั กลา่ วจะถกู กระจายไปไปรูปแบบไหน โดยอาจจะแบง่ อยา่ งกวา้ ง ๆ ดังตอ่ ไปนี้

ไวรัส (Virus)
ไวรสั คอมพวิ เตอรน์ ้นั เปน็ สง่ิ ท่สี ื่อส่วนใหญ่ และผู้ใชง้ านทั่วไปเรียกโปรแกรมมลั แวรท์ ุกตัวท่รี ายงานใน

ข่าว โชคดีที่โปรแกรมมัลแวร์ส่วนใหญ่ไม่ใช่ไวรัส ไวรัสคอมพิวเตอร์จะแก้ไขไฟล์โฮสต์อื่น ๆ ที่ถูกต้อง (หรือช้ี
เปา้ ไปยงั ไฟลเ์ หลา่ น้นั ) ในลกั ษณะที่เมอ่ื ไฟล์ของเหย่ือถูก Execute ไวรัสกจ็ ะถูกดำเนนิ การเช่นกนั

เวิรม์ (Worms)
เวิร์มนั้นมีมาก่อนไวรัสคอมพิวเตอร์ ต้องย้อนกลับไปจนถึงวันที่ยังมีคอมพิวเตอร์แบบเมนเฟรม

แพรก่ ระจายไปโดยอีเมล ส่ิงที่ทำให้เวิร์มกลายเป็นสิ่งท่ีมชี ่ือเสียงในปลายปี 1990 และเปน็ เวลาเกือบทศวรรษ
ทีผ่ า่ นมาแล้ว ทีผ่ ู้เชยี่ วชาญดา้ นความปลอดภัยคอมพวิ เตอร์ ได้ตกอยใู่ นวงล้อมโดยเวริ ์มท่ีเป็นอันตราย ซึ่งเป็น
สิ่งที่แนบมาถึงพร้อมกับข้อความในอีเมล เมื่อบุคคลหนึ่งทำการเปิดอีเมลที่มีเวิร์ม และทั้งองค์กรจะติดไวรัส
(เวิรม์ ) ทั้งหมดในระยะเวลาอนั ส้ัน (น่ากลวั จรงิ ๆ)

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ัล (Digital literacy

118

โทรจนั (Trojans)
ปัจจุบันมัลแวร์ประเภทเวิร์มนั้นถูกแทนที่โดย ม้าโทรจัน (Remote Access Trojan) ซึ่งโปรแกรม

มัลแวร์ที่ถือว่าเป็นอาวุธที่เหมาะสมสำหรับแฮกเกอร์ โทรจันทำงานโดยการปลอมตัวเป็นโปรแกรมที่ถูก
กฎหมาย แต่มีคำแนะนำที่เป็นอันตราย พวกมันจะแฝงตัวอยู่ในเครื่องได้อย่างยาวนาน และนานกว่าไวรัส
คอมพวิ เตอร์ โดยส่วนใหญค่ อมพวิ เตอรใ์ นปจั จบุ ันติดมา้ โทรจนั มากกวา่ มัลแวรช์ นิดอนื่ ๆ

เหยื่อผู้เคราะห์ร้ายจะต้องติดโทรจันเพื่อทำงานให้มัน โทรจันมักจะมาถึงทางอีเมล หรือถูกติดโดย
ผู้ใช้งานเมือ่ พวกเขาเยี่ยมชมเวบ็ ไซต์ทมี่ ีความเส่ียง โทรจนั ท่ีได้รบั ความนิยมมากท่สี ุดคือโปรแกรมป้องกันไวรัส
ปลอม ที่โผล่ขึ้นมา และอ้างว่าเครื่องของคุณติดไวรัส แล้วทำการสั่งให้คุณเรียกใช้โปรแกรมเพื่อสแกนเครื่อง
คอมพิวเตอรข์ องคุณ ผ้ใู ชง้ านจะถกู โทรจนั เล่นงาน และโทรจันกจ็ ะทำการเขา้ ถึงสิทธ์ิตา่ งๆ ของอปุ กรณ์

ลกู ผสมและแบบรปู แบบที่แปลกใหม่ (Hybrids and Exotic Forms)
ปัจจุบันมลั แวร์สว่ นใหญ่เป็นการรวมกนั ของโปรแกรมที่เปน็ อันตราย ซงึ่ มักจะรวมถึงบางส่วนของโทร

จันและเวิร์ม และบางครั้งก็เป็นไวรัส โดยปกติแล้วโปรแกรมมัลแวร์ จะปรากฏแก่ผู้ใช้ปลายทางว่าเป็นโทรจนั
แตเ่ ม่ือดำเนินการแลว้ มนั จะโจมตีผู้ท่ตี กเปน็ เหย่ือรายอ่นื ผา่ นเครือขา่ ย เช่น เวิร์ม

โปรแกรมมัลแวร์ในปัจจุบันหลายแห่ง ถือว่าเป็นรูทคิท หรือโปรแกรมที่ซ่อนตัว โดยพื้นฐานแล้ว
โปรแกรมมัลแวร์จะพยายามปรับเปลี่ยนการตั้งค่าต่างๆ ในระบบปฏิบัติการ เพื่อควบคุม และซ่อนตัวจาก
โปรแกรมป้องกันมัลแวร์ ในการกำจัดโปรแกรมประเภทนี้ คุณต้องลบส่วนประกอบควบคุมออกจาก
หนว่ ยความจำ และกำจดั ดว้ ยการสแกนมัลแวร์ออกไป

บอทนั้นเป็นส่วนหนึ่งของ โทรจัน/เวิร์ม ที่พยายามทำให้เป้าหมายที่ถูกโจมตีแต่ละราย เป็นส่วนหน่งึ
ของเครือข่ายที่มีขนาดใหญ่กว่า Botmasters มีเซิร์ฟเวอร์ “คำสั่งและการควบคุม (Command and

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี จิ ทิ ลั (Digital literacy

119

Control, C2)” อย่างน้อยหนึ่งเซิร์ฟเวอร์ที่บอทของเป้าหมายได้ตรวจสอบ เพื่อรับการตั้งค่าที่อัปเดต โดย
Botnets มีการทำงานตั้งแต่คอมพิวเตอร์ที่ถูกบุกรุก ไปจนถึงเครือข่ายขนาดใหญ่ที่มีระบบหลายแสนระบบ
ภายใต้การควบคุมโดย botnet master เพยี งเครอ่ื งเดียว บอตเน็ตเหล่านีม้ ักจะถูกใหบ้ ริการในรูปแบบเช่า แก่
อาชญากรไซเบอรค์ นอ่ืน ๆ ทใี่ ชม้ ันเพอ่ื จุดประสงค์ทีไ่ มด่ ี

มลั แวร์เรยี กคา่ ไถ่ (Ransomware)
โปรแกรมมัลแวร์ที่เข้ารหัสข้อมูลของคุณ และถือเอาข้อมูลที่มีค่าเป็นตัวประกัน โดยรอการชำระเงิน

ดิจิทัล ซึ่งเป็นจำนวนเปอร์เซ็นต์ที่เพิ่มขึ้นอย่างมากของมัลแวร์ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา และเปอร์เซ็นต์ยังคง
เพม่ิ ขนึ้ อยา่ งต่อเนื่อง มัลแวร์เรยี กค่าไถ่น้นั มักเลอื กหน่วยงานท่ีเปน็ เป้าหมายต่างๆ ทีเ่ ปน็ สถานท่ีสำคัญๆ เช่น
โรงพยาบาล สถาน้ีตำรวจ หรือแม้แต่องคก์ รทีส่ ำคัญในเมอื งก็ตาม

โปรแกรมมัลแวร์เรียกค่าไถ่ส่วนใหญ่ มักแฝงมาในรูปแบบโทรจัน ซึ่งหมายความว่า พวกมันอาจจะ
ต้องแพร่กระจายผ่านทางโซเชียลมีเดียบางประเภท เมื่อดำเนินการแล้วให้ทำการค้นหา และเข้ารหัสไฟล์ของ
ผใู้ ช้งานส่วนใหญ่ ภายในไมก่ ่ีนาทแี ม้ว่าบางสว่ นจะใช้วธิ ี “เฝ้ารอและดู (Wait-and-See)” ด้วยการเฝ้าดผู ใู้ ชส้ กั
สองสามชั่วโมง ก่อนที่จะปิดไฟล์ต่างๆ โดยการเข้ารหัส ผู้ดูแลของระบบมัลแวร์จะประเมินความสามารถของ
เหยื่อ ว่าเหยื่อสามารถจ่ายค่าไถ่ได้เท่าใด และต้องแน่ใจว่าได้ทำการลบ หรือเข้ารหัสการสำรองข้อมูลท่ี
ปลอดภยั อืน่ ๆ ที่เก่ยี วขอ้ งแล้วดว้ ย

มัลแวร์เรียกค่าไถ่นั้น สามารถป้องกันได้เช่นเดียวกับโปรแกรมมัลแวร์ประเภทอื่น ๆ แต่เมื่อไหร่ก็
ตามที่มีการดำเนินการแล้วเข้ารหัสแล้ว เรายังสามารถย้อนค่าคืนกลับจากความเสียหายได้ โดยการสำรอง
ข้อมูลไว้ก่อนหนำนี้ จากการศึกษาบางส่วนพบว่าประมาณหนึ่งในสี่ของเหยื่อ มักเลือกที่จะจ่ายค่าไถ่ และ
นอกเหนือจากนั้นประมาณ 30 เปอร์เซ็นต์ จะไม่ถูกทำการปลดล็อคไฟล์ การปลดล็อกไฟล์ที่เข้ารหัสไม่ว่าจะ
ด้วยวิธีใดก็ตาม หากเป็นไปได้ก็จะเลือกใช้เครื่องมือบางอย่างเพื่อเป็นคีย์ในการถอดรหัส คำแนะนำที่ดีที่สุดก็
คือ คุณต้องทำการสำรองข้อมูลแบบออฟไลน์ของไฟล์ที่สำคัญทั้งหมด ก็จะช่วยบรรเทาลกระทบที่มา
จากมลั แวรเ์ รียกค่าไถ่ได้

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี จิ ิทัล (Digital literacy

120

มลั แวรแ์ บบไฟล์เลสส์ (Fileless Malware)
มัลแวร์แบบไฟล์เลสส์ ไม่ใช่มัลแวร์ประเภทอื่นที่แตกต่างกันนัก แต่มีคำอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับ

วิธีการใช้ประโยชน์และความพยายามอย่างต่อเนื่อง ที่แตกต่างจากมัลแวร์แบบดั้งเดิม ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของ
การเดินทางและติดแพร่กระจายไปยังระบบใหม่ โดยใช้ระบบไฟล์ มัลแวร์แบบไฟล์เลสส์ ซึ่งปัจจุบัน
ประกอบด้วยมากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ของมัลแวร์ทั้งหมด และมีแนวโน้มที่จะเติบโตขึ้นเรื่อย ๆ เป็นมัลแวร์ท่ี
ไม่ได้ใช้ไฟล์ หรือระบบไฟล์โดยตรง แต่จะใช้ประโยชน์ และแพร่กระจายในหน่วยความจำเท่านั้น หรือใช้ผ่าน
OS อืน่ ที่ไม่ใชไ่ ฟล์ เชน่ รจี ิสตรคี ยี ์ API หรอื งานท่ีกำหนดเวลาไว้

การโจมตีของไฟล์เลสส์จำนวนมาก เริ่มต้นด้วยการใช้ประโยชน์จากโปรแกรมที่ถูกต้องตามกฎหมาย
มกั ใช้เปน็ “กระบวนการยอ่ ย (sub-process)” ทีเ่ พงิ่ เปิดตัวใหม่ หรอื โดยการใช้เครือ่ งมอื ทถ่ี ูกกฎหมายที่มีอยู่
แล้ว ซึ่งมีอยู่ในระบบปฏิบัติการ (เช่น PowerShell หรือ Command dos ของ Microsoft) ผลลัพธ์ที่ได้คือ
การโจมตีแบบไฟล์เลสส์นั้น ยากที่จะตรวจจับและหยุดมันลง หากคุณไม่คุ้นเคยกับเทคนิค และโปรแกรมการ
โจมตีแบบทั่วไป และคุณก็ต้องการโปรแกรมในการรักษาความปลอดภัยคอมพิวเตอร์ท่ีมีความเชี่ยวชาญมาก
พอท่ีจะจดั การกบั มนั

แอดแวร์ (Adware)
โปรแกรมมัลแวร์เพียงตัวเดียวที่คุณติด คือแอดแวร์ ซึ่งพยายามเปิดเผยผู้ใช้ปลายทางที่ถกู โจมตีไปยงั

โฆษณาทีอ่ าจเป็นอนั ตราย โปรแกรมแอดแวร์ท่ัวไปอาจเปล่ียนเสน้ ทางการค้นหาเบราว์เซอร์ของผู้ใช้งาน ไปยัง
หนำเวบ็ ที่มลี ักษณะเหมอื นการส่งเสริมการขายผลติ ภณั ฑ์อื่น ๆ ซ่งึ สร้างความรำคาญแก่ผูใ้ ชง้ านทวั่ ไป

8. สมรรถนะเทคโนโลยีดจิ ทิ ัล (Digital literacy

121

มลั เวอรไ์ ทซิ่ง (Malvertising)
เพื่อไม่ให้สับสนกบั แอดแวร์ มัลเวอรไ์ ทซิ่ง คือการใช้โฆษณา หรือเครือข่ายโฆษณาท่ีถกู กฎหมาย เพื่อ

ส่งมัลแวร์ไปยงั คอมพิวเตอร์ของผู้ใช้งานท่ีไม่มีความสงสยั ใดๆ ตวั อยา่ งเชน่ อาชญากรไซเบอร์อาจจ่ายเงิน เพื่อ
วางโฆษณาบนเว็บไซต์ที่ถูกกฎหมาย เมื่อผู้ใช้คลิกที่โฆษณา โค้ดในโฆษณาจะเปลี่ยนเส้นทางผู้ใช้งาน ไปยัง
เว็บไซต์ที่เป็นอันตราย หรือติดตั้งมลั แวร์ในคอมพิวเตอร์ ในบางกรณีมัลแวร์ที่ฝังอยู่ในโฆษณา อาจทำงานโดย
อัตโนมตั ิ โดยไม่ต้องดำเนินการใด ๆ จากผ้ใู ช้งาน ซึ่งเป็นเทคนคิ ท่เี รียกวา่ “ถกู บังคบั ใหด้ าวน์โหลด”

อาชญากรไซเบอร์ ยังเป็นที่รู้จักกันในการเข้ายึดครองเครือข่ายโฆษณาที่ถูกต้องตามกฎหมาย ที่ส่ง
โฆษณาไปยงั เว็บไซตห์ ลาย บ่อยคร้งั ท่ีเวบ็ ไซต์ยอดนยิ มเชน่ New York Times, Spotify และตลาดหลักทรัพย์
ของลอนดอน กลายเปน็ พาหะสำหรบั โฆษณาทเี่ ป็นอนั ตรายทำใหผ้ ้ใู ชง้ านตกอย่ใู นอนั ตราย

เปา้ หมายของอาชญากรไซเบอร์ท่ีใช้มัลเวอร์ไทซ่ิงในการโฆษณา คือการสรา้ งรายได้ที่แน่นอน มัลแวร์
โฆษณาสามารถส่งมัลแวร์ทำเงินทุกชนิด รวมไปถึง มลั แวร์เรียกคา่ ไถ่ สครปิ ต์ การทำเหมอื งขอ้ มูล หรือโทรจัน
จากธนาคาร

สปายแวร์ (Spyware)
สปายแวร์ถูกใช้บอ่ ยท่ีสุด โดยผูท้ ตี่ ้องการตรวจสอบกิจกรรมคอมพิวเตอร์ของคนที่เปน็ ห่วง แน่นอนใน

การโจมตีเป้าหมายอาชญากร สามารถใช้สปายแวร์เพื่อบันทึกการกดแป้นของเหยื่อ และเข้าถึงรหัสผ่านหรือ
ทรัพย์สินทางปญั ญาตา่ งๆ

โปรแกรมแอดแวร์ และสปายแวร์มักจะทำการลบออกได้บ่อย และง่ายที่สุด เนื่องจากโปรแกรม
เหล่าน้นั ไม่ไดม้ เี จตนารา้ ยเท่ากับมัลแวร์ประเภทอ่นื ซ่งึ การค้นหาโปรแกรมทีเ่ ป็นอนั ตราย และปอ้ งกันไม่ให้ถูก
ดำเนนิ การ

8. สมรรถนะเทคโนโลยดี ิจทิ ลั (Digital literacy