ChanKen Tutor - ๔๓ -
(๕) เสนอความเห็นต่อผูม้ ีอานาจอนุมัตติ ามข้อ ๑๑๖ เพอื่ พจิ ารณาสั่งการใหห้ ัวหน้าฝ่าย
บรหิ ารของหน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถ่ินดาเนนิ การตอ่ ไป
(๖) ตรวจรับพสั ดโุ ดยปฏิบัติตามข้อ ๖๔ โดยอนโุ ลม
ข้อ ๑๑๙ การแลกเปลี่ยนพัสดุของหน่วยการบริหารราชการสว่ นทอ้ งถ่ินกบั สว่ นราชการ
หนว่ ยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถ่ินอนื่ หนว่ ยงานอ่ืนซึ่งมกี ฎหมายบญั ญัตใิ หม้ ฐี านะเป็นราชการบรหิ าร
สว่ นทอ้ งถิน่ หรอื รัฐวิสาหกิจ ใหอ้ ยู่ในดลุ พนิ จิ ของหัวหนา้ ฝ่ายบริหารของหน่วยการบริหารราชการส่วน
ท้องถิน่ และหวั หนา้ หนว่ ยงานนั้น ๆ ทีจ่ ะตกลงกัน
ข้อ ๑๒๐ ครุภณั ฑ์ท่ีได้รับจากการแลกเปลยี่ นเมือ่ ลงทะเบียนครุภณั ฑ์ของหน่วยการบริหาร
ราชการสว่ นท้องถน่ิ น้ันแลว้ ให้แจ้งสานกั งานตรวจเงินแผ่นดนิ หรือสานกั งานตรวจเงนิ แผ่นดินภูมิภาค
แล้วแตก่ รณี ทราบภายใน ๓๐ วัน นบั แตว่ ันทไี่ ด้รับครุภัณฑ์
ในกรณีการแลกเปลยี่ นครภุ ัณฑก์ ับเอกชน สว่ นราชการ หนว่ ยการบรหิ ารราชการ ส่วน
ทอ้ งถ่ิน หน่วยงานอนื่ ซึ่งมกี ฎหมายบญั ญัติให้มีฐานะเป็นราชการบริหารสว่ นท้องถ่ิน รัฐวสิ าหกิจ หรือเอกชน
ให้ส่งสาเนาหลักฐานการดาเนินการตามข้อ ๑๑๘ หรือข้อ ๑๑๙ ไปด้วย
สว่ นที่ ๖
การเช่า
ข้อ ๑๒๑ การเช่าสังหารมิ ทรัพย์ และการเชา่ อสังหาริมทรัพย์ตามหลกั เกณฑ์ท่ีกาหนดไว้ใน
หมวดน้ี ใหห้ ัวหน้าฝ่ายบรหิ ารของหนว่ ยการบริหารราชการส่วนทอ้ งถ่ินพิจารณาดาเนินการไดต้ ามความ
เหมาะสมและจาเป็นโดยสาหรบั การเช่าสงั หาริมทรัพยใ์ ห้นาขอ้ กาหนดเก่ียวกบั การซ้อื มาใช้โดยอนุโลม
ในกรณที ่ีมคี วามจาเป็นต้องจา่ ยเงนิ ค่าเช่าล่วงหน้าในการเชา่ อสังหาริมทรัพย์และ
สงั หาริมทรพั ย์ ใหก้ ระทาได้เฉพาะกรณกี ารเช่าซึ่งมีระยะเวลาไม่เกิน ๓ ปี ตามหลกั เกณฑด์ งั ตอ่ ไปน้ี
(๑) การเช่าจากสว่ นราชการ หน่วยการบรหิ ารราชการส่วนท้องถิ่นอ่ืน หน่วยงานอนื่ ซึ่งมี
กฎหมายบญั ญตั ิให้มีฐานะเปน็ ราชการบริหารสว่ นท้องถิ่น หรือรฐั วสิ าหกิจ จา่ ยได้ไมเ่ กินรอ้ ยละหา้ สิบของ
ค่าเช่าท้ังสัญญา
(๒) การเช่าจากเอกชนจ่ายไดไ้ ม่เกนิ ร้อยละย่ีสิบของค่าเช่าท้ังสญั ญา
การจา่ ยเงินค่าเช่าล่วงหน้านอกเหนอื จากหลกั เกณฑ์ข้างต้น ให้ขอทาความตกลงกบั ผวู้ า่
ราชการจังหวัดก่อน
การเช่าอสงั หาริมทรัพย์
ข้อ ๑๒๒ การเช่าอสงั หาริมทรพั ย์ ใหก้ ระทาได้ในกรณีดงั ต่อไปน้ี
(๑) เชา่ ทีด่ ินเพอื่ ใช้ประโยชนใ์ นราชการของหนว่ ยการบริหารราชการสว่ นท้องถิน่
(๒) เช่าสถานทเี่ พอื่ ใชเ้ ป็นที่ทาการในกรณที ีไ่ ม่มสี ถานท่ีของหน่วยการบริหารราชการสว่ น
ทอ้ งถิน่ หรือมแี ต่ไม่เพยี งพอ และถ้าสถานที่เช่าน้นั กว้างขวางพอจะใชเ้ ป็นที่พักของผซู้ ึ่งมีสิทธิเบกิ ค่าเช่า
บา้ นตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ด้วยค่าเช่าบ้านของขา้ ราชการสว่ นทอ้ งถิน่ ก็ได้
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๔๔ -
(๓) เชา่ สถานที่เพ่ือใช้เป็นท่ีพักสาหรับผู้มสี ิทธเิ บิกค่าเช่าทพ่ี ัก ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย
ว่าด้วยค่าเช่าบ้านของข้าราชการสว่ นท้องถ่ิน ในกรณีที่ต้องการประหยดั เงินงบประมาณ
(๔) เช่าสถานท่เี พอ่ื ใช้เป็นที่เกบ็ พสั ดขุ องหนว่ ยการบรหิ ารราชการสว่ นท้องถิ่น ในกรณีท่ีไม่
มีสถานที่เก็บเพียงพอ
การเช่าใหด้ าเนินการโดยวิธีตกลงราคา
ข้อ ๑๒๓ ก่อนดาเนินการเชา่ ให้เจ้าหนา้ ท่ีพสั ดทุ ารายงานเสนอหัวหน้าฝ่ายบรหิ ารของ
หน่วยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถิ่น ตามรายการดังตอ่ ไปน้ี
(๑) เหตุผลและความจาเป็นท่จี ะตอ้ งเชา่
(๒) ราคาคา่ เช่าท่ีผู้ใหเ้ ช่าเสนอ
(๓) รายละเอียดของอสังหาริมทรัพย์ที่จะเชา่ เช่น สภาพของสถานท่ี บริเวณท่ตี อ้ งการใช้
พรอ้ มทง้ั ภาพถ่าย (ถา้ มี) และราคาค่าเช่าครงั้ หลังสุด เป็นตน้
(๔) อตั ราคา่ เช่าของอสงั หารมิ ทรัพย์ ซ่ึงมีขนาดและสภาพใกล้เคียงกับท่ีจะเช่า (ถา้ มี)
ข้อ ๑๒๔ อสังหาริมทรพั ย์ซึง่ มีอัตราค่าเช่ารวมท้ังค่าบริการอื่นเก่ยี วกับการเช่าตามท่ีจะ
กาหนดไว้ในสัญญาไม่เกินเดือนละ ๒๐, ๐๐๐ บาท ให้หัวหนา้ ฝา่ ยบริหารของหน่วยการบรหิ ารราชการสว่ น
ท้องถนิ่ เปน็ ผู้พิจารณาอนุมัติ ถา้ เกินเดอื นละ ๒๐,๐๐๐ บาท ให้ขอทาความตกลงกับผู้ว่าราชการจงั หวดั กอ่ น
ส่วนท่ี ๗
สัญญาและหลักประกัน
สญั ญา
ข้อ ๑๒๕ การลงนามในสัญญาในการจดั หาตามระเบียบน้ี เป็นอานาจของหัวหนา้ ฝ่าย
บริหารของหน่วยการบริหารราชการสว่ นท้องถ่นิ และให้ทาเป็นภาษาไทยหรือภาษาอังกฤษ ตามตัวอย่างที่
กระทรวง มหาดไทยกาหนด
การทาสญั ญารายใดถ้าจาเป็นต้องมขี ้อความหรอื รายการแตกตา่ งไปจากตวั อยา่ งสัญญาที่
กระทรวงมหาดไทยกาหนด โดยมสี าระสาคญั ตามที่กาหนดไว้ในตวั อยา่ งสญั ญาและไม่ทาให้ทางหนว่ ยการ
บริหารราชการสว่ นท้องถน่ิ เสยี เปรยี บก็ใหก้ ระทาได้ เวน้ แตห่ วั หน้าฝ่ายบริหารของหน่วยการบริหารราชการ
สว่ นท้องถน่ิ เห็นว่าจะมปี ญั หาในทางเสยี เปรยี บหรอื ไม่รัดกุมพอกใ็ ห้ส่งร่างสญั ญานั้นไปใหอ้ ยั การจงั หวดั หรือ
สานักงานอัยการสงู สดุ พิจารณากอ่ น
ในกรณที ่ไี ม่อาจทาสัญญาตามตัวอยา่ งทกี่ ระทรวงมหาดไทยกาหนดได้ และจาเป็นตอ้ งร่าง
สญั ญาข้นึ ใหมต่ ้องสง่ ร่างสญั ญานนั้ ใหส้ านกั งานอยั การสูงสดุ พจิ ารณากอ่ น เว้นแตห่ วั หนา้ ฝ่ายบริหารของ
หนว่ ยการบรหิ ารราชการส่วนท้องถ่ินเห็นสมควรทาสญั ญาตามแบบท่ีเคยผ่านการพิจารณาของอัยการ
จงั หวัดหรือสานักงานอยั การสงู สุดมาแลว้ กใ็ หก้ ระทาได้
สาหรับการเช่าซ่งึ ผูเ้ ชา่ จะต้องเสียเงนิ อื่นใดนอกจากคา่ เช่า หรอื ในกรณีที่หัวหน้าฝ่ายบรหิ าร
ของหนว่ ยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถิ่นเห็นว่าจะมปี ัญหาในทางเสียเปรยี บหรือไม่รัดกุมพอ ให้สง่ รา่ ง
สัญญาให้อยั การจังหวัดหรือสานกั งานอยั การสูงสดุ แล้วแตก่ รณตี รวจพิจารณากอ่ น
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๔๕ -
ในกรณีจาเป็นตอ้ งทาสัญญาเปน็ ภาษาต่างประเทศ ให้ทาเปน็ ภาษาอังกฤษ แตต่ อ้ งมีคา
แปลตัวสัญญาและเอกสารแนบท้ายสัญญา เฉพาะทสี่ าคัญเป็นภาษาไทยไวด้ ้วย เวน้ แตเ่ ป็นการทาสญั ญา
ตามตวั อยา่ งที่กระทรวงมหาดไทยกาหนด ไม่ตอ้ งแปลเป็นภาษาไทย
ข้อ ๑๒๖ การจดั หาในกรณีดงั ต่อไปน้ีจะทาข้อตกลงเป็นหนังสอื ไว้ต่อกันกไ็ ด้ โดยให้อยู่ใน
ดลุ พนิ จิ ของหัวหน้าฝ่ายบริหารของหนว่ ยการบริหารราชการสว่ นทอ้ งถิ่น
(๑) การซ้อื การจ้าง หรือการแลกเปล่ียนโดยวิธตี กลงราคา
(๒) การจดั หาทคี่ ู่สัญญาสามารถส่งมอบพัสดไุ ดค้ รบถ้วนภายในห้าวันทาการของทาง
ราชการ นับต้ังแต่วันถดั จากวันทาข้อตกลงเปน็ หนังสือ
(๓) การซ้อื หรือการจ้างโดยวธิ ีกรณพี ิเศษและการจัดหาจากสว่ นราชการ
(๔) การซ้ือโดยวธิ ีพิเศษตามข้อ ๑๗ (๑) (๒) และ (๓)
(๕) การจ้างโดยวธิ ีพิเศษตามข้อ ๑๘ (๑) (๒) และ (๓)
(๖) การเชา่ ซง่ึ ผเู้ ช่าไมต่ ้องเสยี เงนิ อ่นื ใดนอกจากค่าเชา่
ในกรณกี ารจัดหาซ่งึ มีราคาไมเ่ กิน ๑๐,๐๐๐ บาท หรือในกรณีการซ้อื หรือการจ้างซงึ่ ใช้
วิธีดาเนินการตามข้อ ๓๒ วรรคสอง จะไม่ทาขอ้ ตกลงเป็นหนังสือไวต้ ่อกนั กไ็ ด้
ข้อ ๑๒๗ การทาสญั ญาหรือขอ้ ตกลงเปน็ หนังสอื ให้กาหนดคา่ ปรับเป็นรายวัน ในอตั รา
ตายตวั ระหวา่ งรอ้ ยละ ๐.๐๑-๐.๒๐ ของราคาพัสดทุ ยี่ งั ไม่ไดร้ บั มอบ เวน้ แต่การจา้ งซ่งึ ต้องการผลสาเร็จของ
งานทง้ั หมดพรอ้ มกัน ให้กาหนดค่าปรับเปน็ รายวันเป็นจานวนเงินตายตวั ในอัตราร้อยละ ๐.๐๑-๐.๑๐ ของ
ราคางานจ้างนั้น แตจ่ ะตอ้ งไม่ต่ากว่าวันละ ๑๐๐ บาท สาหรบั การกอ่ สร้างสาธารณูปโภคทม่ี ผี ลกระทบต่อ
การจราจร ให้กาหนดค่าปรับในอัตราร้อยละ ๐.๒๕ ของราคางานจ้างน้ัน
การกาหนดค่าปรบั ตามวรรคหนงึ่ ในอตั ราหรอื เป็นจานวนเงินเท่าใด ให้อยู่ในดุลพินิจของ
หัวหน้าฝ่ายบรหิ ารของหนว่ ยการบริหารราชการส่วนท้องถ่ิน โดยคานึงถึงราคาและลักษณะของพสั ดซุ ึ่งอาจ
มีผลกระทบตอ่ การท่คี ู่สญั ญาของหนว่ ยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถิ่นหลกี เลย่ี งไม่ปฏบิ ตั ิตามสัญญาหรอื
กระทบตอ่ การจราจรแลว้ แต่กรณี
ในกรณกี ารจัดหาสง่ิ ของทีป่ ระกอบกันเป็นชดุ ถ้าขาดส่วนประกอบส่วนหนึ่งส่วนใดไปแลว้
จะไมส่ ามารถใชก้ ารโดยสมบรู ณ์ แม้คู่สัญญาจะสง่ มอบสงิ่ ของภายในกาหนดตามสัญญา แตย่ ังขาด
ส่วนประกอบบางส่วน ต่อมาได้สง่ มอบสว่ นประกอบทย่ี ังขาดน้ันเกนิ กาหนดสัญญาให้ถือวา่ ไมไ่ ดส้ ่งมอบ
ส่ิงของนั้นเลย ให้ปรับเตม็ ราคาของท้งั ชดุ
ในกรณีที่การจัดหาสงิ่ ของคิดราคารวมทงั้ ค่าติดตงั้ หรอื ทดลองด้วย ถ้าติดต้ังหรอื ทดลองเกิน
กว่ากาหนดตามสัญญาเป็นจานวนวนั เท่าใด ให้ปรับเป็นรายวันในอตั ราที่กาหนดของราคาทั้งหมด
เมื่อครบกาหนดสง่ มอบพสั ดุตามสญั ญาหรือขอ้ ตกลง ใหห้ น่วยการบรหิ ารราชการสว่ น
ท้องถิน่ รีบแจ้งการเรียกค่าปรับตามสญั ญาหรือข้อตกลงจากคู่สัญญา และเมอ่ื คูส่ ัญญาได้ส่งมอบพัสดุใหห้ นว่ ย
การบรหิ ารราชการสว่ นท้องถ่นิ บอกสงวนสทิ ธกิ ารเรยี กคา่ ปรับในขณะท่ีรับมอบพัสดนุ ้นั ดว้ ย
ข้อ ๑๒๘ ให้หวั หน้าฝ่ายบริหารของหน่วยการบริหารราชการสว่ นท้องถ่ินสง่ สาเนาสัญญา
หรือขอ้ ตกลงเป็นหนงั สอื ซ่ึงมมี ลู คา่ ตงั้ แตห่ นง่ึ ล้านบาทข้ึนไป ให้สานกั งานตรวจเงนิ แผน่ ดินหรือสานักงาน
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๔๖ -
ตรวจเงนิ แผ่นดินภูมิภาค แลว้ แตก่ รณี และสรรพากรจงั หวดั ภายใน ๓๐ วนั นับแต่วันทาสญั ญาหรอื
ข้อตกลง
ข้อ ๑๒๙ สัญญาหรือขอ้ ตกลงเปน็ หนงั สอื ท่ีไดล้ งนามแล้วจะแก้ไขเปล่ยี นแปลงมไิ ด้เวน้ แต่
การแก้ไขนน้ั จะเป็นความจาเปน็ เพอ่ื ประโยชนแ์ ก่หนว่ ยการบริหารราชการส่วนทอ้ งถ่นิ หรอื ไม่ทาให้หนว่ ย
การบรหิ ารราชการสว่ นท้องถิ่นตอ้ งเสียประโยชน์ ทั้งน้ี การแกไ้ ขสญั ญาหรือขอ้ ตกลงดงั กล่าวจะตอ้ งอยู่
ภายใตข้ อบข่ายของวัตถุประสงคข์ องสญั ญาหรือขอ้ ตกลงดว้ ย โดยให้ถอื ปฏิบตั ิ ดังนี้
(๑) ถา้ งบประมาณดาเนนิ การตงั้ จ่ายจากเงินรายได้ ตามขอ้ ๕๗ ใหอ้ ยู่ในดุลพินิจของ
หวั หนา้ ฝา่ ยบริหารของหน่วยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถนิ่ ท่ีจะอนมุ ัตแิ กไ้ ขสญั ญาน้นั ได้
(๒) ถา้ งบประมาณดาเนินการตัง้ จ่ายจากเงินอุดหนุนท่ีกาหนดใหห้ น่วยการบริหารราชการ
สว่ นทอ้ งถน่ิ ไม่ตอ้ งตราเป็นงบประมาณรายจ่ายทงั้ หมดหรอื บางสว่ น ใหร้ ายงานเหตุผลความจาเปน็ เพอ่ื ขอ
ทาความตกลงกบั ผวู้ า่ ราชการจงั หวดั แต่ถ้ามกี ารเพิ่มวงเงินใหร้ ายงานเหตุผลความจาเป็นเสนอจงั หวัดเพ่ือ
กรมสง่ เสริมการปกครองท้องถิ่นพจิ ารณาขอทาความตกลงกับสานักงบประมาณก่อน
(๓) ถ้างบประมาณดาเนินการตั้งจ่ายจากเงินกภู้ ายในประเทศ หรอื เงินช่วยเหลือ หรอื เงินกู้
ให้ปฏิบตั ติ าม (๑) เวน้ แต่จะมหี ลกั เกณฑข์ องแหลง่ เงินน้ัน ๆ กาหนดไว้เป็นอย่างอน่ื
การแก้ไขเปลี่ยนแปลงสญั ญาหรอื ข้อตกลงตามวรรคหน่ึง หากมคี วามจาเป็นต้องเพิ่มหรอื
ลดวงเงนิ หรือเพ่มิ หรอื ลดระยะเวลาสง่ มอบของหรือระยะเวลาในการทางานให้ตกลงพร้อมกนั ไปและเมือ่ ได้
แก้ไขเปลยี่ นแปลงสัญญาหรือข้อตกลงดังกล่าวแลว้ ใหป้ ฏิบตั ิตามข้อ ๑๒๘ ดว้ ย
สาหรบั การจัดหาทเี่ กย่ี วกับความมั่นคงแข็งแรง หรอื งานเทคนิคเฉพาะอยา่ ง จะตอ้ งได้รบั
การรับรองจากวิศวกร สถาปนกิ และวศิ วกร ผชู้ านาญการ หรือผูท้ รงคุณวุฒิ ซงึ่ รบั ผดิ ชอบหรือสามารถรับรองคณุ
ลักษณะเฉพาะ แบบและรายการของงานกอ่ สรา้ ง หรืองานเทคนิคเฉพาะอย่างน้ันแลว้ แตก่ รณดี ว้ ย
การแกไ้ ขเปล่ียนแปลงสญั ญาหรอื ขอ้ ตกลงข้างตน้ ทม่ี ีผลเปน็ การเพ่ิมวงเงิน ใหป้ ฏิบัติตาม
ระเบยี บกระทรวงมหาดไทยวา่ ด้วยวธิ ีการงบประมาณด้วย
ข้อ ๑๓๐ ใหห้ ัวหนา้ ฝ่ายบริหารของหน่วยการบริหารราชการสว่ นทอ้ งถ่ินพิจารณาใชส้ ทิ ธิ
บอกเลิกสญั ญาหรอื ข้อตกลง ในกรณที มี่ เี หตุอนั เชอื่ ไดว้ ่า ผูร้ บั จ้างไม่สามารถทางานใหแ้ ล้วเสรจ็ ภายใน
ระยะเวลาท่กี าหนด
การตกลงกับคสู่ ญั ญาท่ีจะบอกเลิกสญั ญาหรือข้อตกลง ให้หวั หนา้ ฝ่ายบรหิ ารของหนว่ ยการ
บรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถ่นิ พจิ ารณาไดเ้ ฉพาะกรณีทเ่ี ป็นประโยชนแ์ ก่หน่วยการบริหาร ราชการส่วนท้องถนิ่
โดยตรง หรอื เพ่อื แกไ้ ขขอ้ เสียเปรียบของหน่วยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถน่ิ ในการที่จะปฏบิ ัตติ าม
สญั ญาหรอื ขอ้ ตกลงนนั้ ต่อไป
ข้อ ๑๓๑ ในกรณที คี่ ู่สญั ญาไม่สามารถปฏบิ ตั ติ ามสัญญาหรอื ข้อตกลงได้ และจะต้องมีการ
ปรบั ตามสญั ญาหรอื ข้อตกลงน้ัน หากจานวนเงนิ ค่าปรับจะเกินรอ้ ยละสิบของวงเงนิ ค่าพัสดุหรอื ค่าจ้าง ให้
หน่วยการบริหารราชการสว่ นท้องถ่ินพจิ ารณาดาเนินการบอกเลกิ สญั ญาหรือขอ้ ตกลง เว้นแต่ค่สู ญั ญาจะได้
ยินยอมเสียค่าปรบั ให้แกห่ น่วยการบริหารราชการสว่ นท้องถ่ิน โดยไม่มีเง่อื นไขใดๆ ท้งั สนิ้ ใหห้ ัวหน้าฝ่าย
บรหิ ารของหนว่ ยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถ่ินพิจารณาผ่อนปรนการบอกเลิกสญั ญาได้เท่าทจี่ าเป็น
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๔๗ -
ข้อ ๑๓๒ การงดหรือลดค่าปรบั ให้แก่ค่สู ัญญา หรือการขยายเวลาทาการตามสญั ญาหรือ
ข้อตกลงให้อยู่ในอานาจของหัวหนา้ ฝา่ ยบรหิ ารของหนว่ ยการบรหิ ารราชการส่วนทอ้ งถน่ิ ทจี่ ะพิจารณา แต่
ถา้ วงเงินในการส่ังการให้จัดหาครัง้ นั้นเกนิ อานาจของหวั หน้าฝ่ายบริหารของหนว่ ยการบริหารราชการสว่ น
ท้องถ่ิน ให้เสนอผวู้ า่ ราชการจงั หวดั พิจารณา และให้พิจารณาได้ตามจานวนวนั ท่มี ีเหตุเกิดข้นึ จรงิ เฉพาะ
กรณี ดังต่อไปน้ี
(๑) เหตเุ กิดจากความผิดหรือความบกพรอ่ งของหนว่ ยการบริหารราชการส่วนท้องถ่นิ
(๒) เหตสุ ุดวสิ ัย
(๓) เหตุเกิดจากพฤตกิ ารณ์อันหนึง่ อันใดทค่ี ู่สัญญาไม่ต้องรับผดิ ตามกฎหมาย
ใหห้ นว่ ยการบรหิ ารราชการส่วนทอ้ งถน่ิ ระบไุ ว้ในสญั ญากาหนดให้คูส่ ัญญาตอ้ งแจง้ เหตุ
ดงั กลา่ ว ให้หน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถ่นิ ทราบภายใน ๑๕ วัน นบั แต่เหตุน้ันไดส้ ้ินสุดลง หากมไิ ด้
แจง้ ภายในเวลาที่กาหนด คสู่ ัญญาจะยกมากล่าวอา้ ง เพื่อขอลดหรืองดคา่ ปรับ หรอื ขอขยายเวลาในภายหลัง
มิได้ เว้นแต่กรณีตาม (๑) ซึ่งมหี ลักฐานชัดแจ้งหรือหน่วยการบรหิ ารราชการส่วนท้องถ่ินทราบดอี ยู่แล้วตัง้ แต่ตน้
ข้อ ๑๓๓ ในกรณที ี่ไมม่ ีระเบียบกาหนดไวเ้ ป็นการเฉพาะและเป็นความจาเปน็ เพื่อ
ประโยชน์แก่หนว่ ยการบรหิ ารราชการส่วนท้องถิน่ ท่ีจะใช้สิทธติ ามเงอ่ื นไขของสญั ญาหรอื ขอ้ ตกลง หรือขอ้
กฎหมายให้อยู่ในดุลพินิจของกระทรวงมหาดไทยสั่งการไดต้ ามความจาเป็น
หลักประกัน
ข้อ ๑๓๔ หลกั ประกันซองหรือหลกั ประกันสญั ญา ใหใ้ ชห้ ลกั ประกันอยา่ งหนงึ่ อย่างใด
ดงั ตอ่ ไปน้ี
(๑) เงนิ สด
(๒) เชค็ ที่ธนาคารเซน็ สงั่ จ่าย ซึง่ เปน็ เชค็ ลงวันที่ท่ีใชเ้ ช็คน้นั ชาระต่อเจ้าหน้าที่ หรอื ก่อนวนั
นน้ั ไม่เกิน ๓ วันทาการ
(๓) หนงั สือคา้ ประกันของธนาคารภายในประเทศตามตวั อยา่ งท่กี ระทรวงมหาดไทยกาหนด
(๔) หนงั สือคา้ ประกันของบรรษทั เงินทุนอตุ สาหกรรมแห่งประเทศไทย บรษิ ัทเงินทุน หรือ
บรษิ ัทเงินทุนหลกั ทรพั ย์ที่ได้รบั อนญุ าตให้ประกอบกิจการเงนิ ทนุ เพื่อการพาณิชย์ และประกอบธรุ กิจคา้
ประกันตามประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทย ตามรายชื่อบริษทั เงินทนุ ทธ่ี นาคารแหง่ ประเทศไทยแจ้ง
เวียนให้สว่ นราชการตา่ ง ๆ ทราบแล้วโดยอนโุ ลม ให้ใช้ตามตัวอย่างหนงั สือค้าประกนั ของธนาคารท่ี
กระทรวงมหาดไทย
(๕) พนั ธบตั รรฐั บาลไทย
สาหรับการประกวดราคานานาชาติ ให้ใช้หนังสอื คา้ ประกนั ของธนาคารในต่างประเทศ
ทมี่ หี ลักฐานดี และหัวหน้าส่วนราชการเช่อื ถือเปน็ หลกั ประกนั ซองไดอ้ ีกประเภทหนึ่ง
ข้อ ๑๓๕ หลกั ประกันซองและหลักประกันสัญญาในข้อ ๑๓๔ ใหก้ าหนดมลู คา่ เป็นจานวน
เต็มในอตั รารอ้ ยละห้าของวงเงนิ หรือราคาพสั ดุทีจ่ ดั หาครั้งน้ัน แลว้ แตก่ รณี เวน้ แต่การจดั หาพัสดุท่หี ัวหน้า
ฝ่ายบริหารของหนว่ ยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถน่ิ เห็นว่ามีความสาคญั เป็นพิเศษ จะกาหนดอตั ราสูงกว่า
รอ้ ยละหา้ แตไ่ มเ่ กินรอ้ ยละสิบก็ได้
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๔๘ -
ในการทาสัญญาจดั หาพสั ดุทมี่ ีระยะเวลาผูกพันตามสัญญาเกิน ๑ ปี และพสั ดุนั้นไม่ตอ้ งมี
การประกันเพอื่ ความชารุดบกพรอ่ ง เชน่ พัสดใุ ชส้ น้ิ เปลือง ให้กาหนดหลกั ประกันในอัตราร้อยละห้าของ
ราคาพสั ดุท่ีส่งมอบในแต่ละปขี องสัญญา โดยให้ถือว่าหลักประกนั นี้เป็นการคา้ ประกันตลอดอายุสญั ญา และ
หากในปีต่อไปราคาพัสดุทส่ี ่งมอบแตกต่างไปจากราคาในรอบปีกอ่ น ให้ปรับปรุงหลักประกันตามอัตราสว่ นที่
เปลีย่ นแปลงไปน้ันก่อนครบรอบปี ในกรณีทีห่ ลกั ประกนั ต้องปรบั ปรุงในทางท่เี พ่ิมข้ึนและคสู่ ญั ญาไม่นา
หลักประกันมาเพมิ่ ให้ครบจานวนภายใน ๑๕ วนั กอ่ นการสง่ มอบพสั ดุงวดสุดท้ายของปีนนั้ ใหห้ นว่ ยการ
บรหิ ารราชการสว่ นท้องถิน่ หักจากเงินค่าพัสดงุ วดสุดท้ายของปีนั้นที่หน่วยการบริหารราชการส่วนทอ้ งถ่นิ
จะต้องจ่ายให้เป็นหลักประกันในสว่ นท่ีเพ่ิมขึน้
การกาหนดหลักประกันตามวรรคหนง่ึ และวรรคสอง จะต้องระบุไวเ้ ปน็ เง่ือนไขในเอกสาร
สอบราคาหรือเอกสารประกวดราคาและหรอื ในสัญญาด้วย
ในกรณีทีผ่ ู้เสนอราคาหรอื คู่สัญญาวางหลกั ประกนั ที่มีมูลค่าสงู กว่าทีก่ าหนดไวใ้ นระเบียบ
เอกสารสอบราคาหรือเอกสารประกวดราคา หรือสัญญา ใหอ้ นโุ ลมรับได้
ข้อ ๑๓๖ ในกรณีที่ส่วนราชการ หน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถ่ินอื่น หรอื
รัฐวสิ าหกจิ เป็นผ้เู สนอราคาหรือเป็นค่สู ัญญาไมต่ ้องวางหลักประกัน
ข้อ ๑๓๗ ใหห้ นว่ ยการบริหารราชการสว่ นท้องถ่ินคนื หลกั ประกนั ให้แกผ่ เู้ สนอราคา
คู่สญั ญาหรอื ผู้ค้าประกันตามหลักเกณฑด์ งั น้ี
(๑) หลักประกนั ซองให้คืนใหแ้ ก่ผู้เสนอราคาหรือผคู้ ้าประกันภายใน ๑๕ วัน นับแตว่ นั ที่ได้
พจิ ารณาในเบื้องต้นเรียบร้อยแล้ว เว้นแตผ่ ู้เสนอราคารายทีค่ ดั เลือกไว้ซึง่ เสนอราคาตา่ สุด ไม่เกนิ ๓ ราย
ใหค้ นื ไดต้ อ่ เมอื่ ได้ทาสญั ญาหรอื ขอ้ ตกลง หรือผู้เสนอราคาไดพ้ ้นจากข้อผูกพนั แล้ว
(๒) หลกั ประกันสญั ญาใหค้ ืนให้แก่คูส่ ญั ญาหรอื ผู้คา้ ประกนั โดยเรว็ และอยา่ งช้าต้องไมเ่ กิน
๑๕ วัน นบั แตว่ นั ท่ีคู่สญั ญาพน้ จากขอ้ ผกู พันตามสัญญาแลว้
การจดั หาทไ่ี มต่ อ้ งมีการประกนั เพอ่ื ความชารดุ บกพร่อง ใหค้ ืนหลักประกนั ให้แกค่ สู่ ญั ญาหรอื
ผู้ค้าประกนั ตามอตั ราสว่ นของพัสดุ ซ่งึ หน่วยการบรหิ ารราชการส่วนทอ้ งถ่ินไดร้ ับมอบไวแ้ ล้ว แต่ท้งั น้จี ะต้อง
ระบไุ วเ้ ป็นเงอื่ นไขในเอกสารสอบราคาหรือเอกสารประกวดราคาและในสัญญาด้วย
การคนื หลักประกันทีเ่ ป็นหนังสือคา้ ประกันของธนาคาร บรรษัทเงินทนุ อุตสาหกรรม แห่ง
ประเทศไทย บรษิ ัทเงินทุน หรอื บรษิ ัทเงินทนุ หลักทรัพย์ ในกรณีท่ีผเู้ สนอราคา หรือคู่สญั ญาไมม่ ารับภายใน
กาหนดเวลาข้างต้น ให้รีบส่งตน้ ฉบบั หนังสอื คา้ ประกันให้แกผ่ เู้ สนอราคาหรอื คสู่ ัญญาโดยทางไปรษณีย์
ลงทะเบียนโดยเร็ว พรอ้ มกับแจง้ ใหธ้ นาคาร บรรษัทเงินทนุ อตุ สาหกรรมแหง่ ประเทศไทย บริษทั เงินทนุ
หรือบรษิ ทั เงนิ ทนุ หลักทรพั ย์ ผู้ค้าประกันทราบดว้ ย
ส่วนที่ ๘
การลงโทษผ้ทู ง้ิ งาน
ข้อ ๑๓๘ เม่ือปรากฏกรณีใดกรณหี นง่ึ ดงั ต่อไปนี้
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๔๙ -
(๑) ผ้ทู ่ไี ด้รับการคัดเลอื กแลว้ ไมย่ อ่ มไปทาสญั ญา หรือข้อตกลงภายในเวลาทีห่ นว่ ยการ
บรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถน่ิ กาหนด
(๒) เม่ือคู่สญั ญาของหน่วยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถ่นิ หรอื ผู้รับจ้างช่วงทีห่ นว่ ยการ
บรหิ ารราชการส่วนทอ้ งถ่ินอนญุ าตใหร้ บั ช่วงงานได้ ไม่ปฏบิ ตั ติ ามสัญญาหรือข้อตกลงนั้น
(๓) พสั ดุทีซ่ อื้ หรือจ้างทา เกดิ ข้อบกพรอ่ งข้ึนภายในระยะเวลาทีก่ าหนดไว้ในสญั ญาหรือ
ขอ้ ตกลงและไม่ได้รับการแก้ไขใหถ้ กู ตอ้ งจากผูจ้ าหน่าย ผูร้ ับจ้าง หรอื คสู่ ญั ญา หรอื พัสดุทีซ่ ื้อหรือจ้างไม่ได้
มาตรฐานหรือวสั ดุทีใ่ ช้ไม่ได้มาตรฐานหรือไมค่ รบถ้วนตามทกี่ าหนดไว้ในสญั ญาหรือขอ้ ตกลง ทาให้งาน
บกพรอ่ งเสียหายอยา่ งร้ายแรง หรอื
(๔) สาหรับงานกอ่ สร้างสาธารณปู โภค หากปรากฏวา่ พัสดหุ รอื วัสดทุ ี่ซ้อื หรอื จ้าง หรอื ใช้โดย
ผูร้ บั จ้างช่วงท่ีหนว่ ยการบริหารราชการส่วนท้องถนิ่ อนุญาตให้รับช่วงงานได้ มขี ้อบกพร่องหรอื ไมไ่ ด้
มาตรฐานหรือไม่ครบถ้วนตาม (๓)
ให้หัวหนา้ ฝา่ ยบริหารของหนว่ ยการบริหารราชการส่วนทอ้ งถิ่นทารายงานไปยังผูว้ ่าราชการ
จงั หวดั โดยเรว็ เพือ่ พจิ ารณาใหบ้ คุ คลทไี่ ดร้ ับคัดเลือก ผ้จู าหนา่ ย ผู้รบั จ้าง คสู่ ญั ญาหรอื ผูร้ ับจ้างช่วงท่ี
หนว่ ยการบรหิ ารราชการส่วนท้องถิน่ อนญุ าตให้รบั ชว่ งงานได้ เป็นผู้ทงิ้ งาน แลว้ แต่กรณี พรอ้ มทัง้ เสนอ
ความเห็นของตนเพอ่ื ประกอบการพิจารณาของผู้ว่าราชการจงั หวดั ดว้ ย
เมอื่ ผู้ว่าราชการจังหวัดพิจารณาแลว้ เห็นว่า การกระทาตาม (๑) (๒) (๓) และ (๔) เปน็ การ
กระทาโดยไม่มีเหตผุ ลอันสมควร และบคุ คลดังกลา่ วสมควรเปน็ ผู้ท้งิ งาน ให้ผูว้ า่ ราชการจงั หวัดส่ังให้บคุ คล
ดงั กล่าวเป็นผทู้ ิ้งงาน แลว้ ส่งชือ่ บคุ คลนัน้ ไปยงั ปลัดกระทรวงมหาดไทยเพือ่ สง่ ชอ่ื ผทู้ งิ้ งานดงั กล่าวใหป้ ลดั
สานักนายกรฐั มนตรีพิจารณาแจง้ เวยี นใหส้ ว่ นราชการอ่ืนทราบ รวมท้งั แจ้งใหผ้ ูท้ ง้ิ งานรายน้ันทราบทาง
ไปรษณยี ์ลงทะเบยี นด้วย
ข้อ ๑๓๘/๑ เมอื่ ปลัดสานักนายกรัฐมนตรแี จ้งเวียนรายช่ือผทู้ ้งิ งานใหส้ ว่ นราชการตา่ งๆ
ทราบแล้ว ให้ปลัดกระทรวงมหาดไทยแจ้งเวยี นใหห้ น่วยการบรหิ ารราชการส่วนท้องถ่นิ ทราบและห้ามหน่วย
การบรหิ ารราชการส่วนทอ้ งถน่ิ ก่อนติ ิสัมพนั ธ์กบั ผ้ทู ้งิ งาน เวน้ แต่จะได้รบั การแจง้ เวียน เพกิ ถอนการเป็นผทู้ ิง้ งาน
การห้ามหน่วยการบรหิ ารราชการสว่ นท้องถน่ิ กอ่ นติ ิสัมพันธ์กบั ผู้ทงิ้ งานตามวรรคแรกให้ใช้
บงั คับกบั บคุ คลตามขอ้ ๑๓๘/๕ วรรคสอง และวรรคสามด้วย
บุคคลธรรมดาหรอื นติ บิ ุคคลใดท่อี ย่ใู นระหว่างการพิจารณาให้เป็นผู้ท้ิงงานตามข้อกาหนดใน
ส่วนนี้ ให้บคุ คลดังกลา่ วมสี ิทธเิ สนอราคาหรอื เสนองานใหแ้ กห่ นว่ ยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถ่ิน แต่ถ้าผล
การพิจารณาต่อมา ผ้วู ่าราชการจงั หวัดได้สั่งให้บุคคลธรรมดาหรือนิตบิ ุคคลน้นั เปน็ ผู้ทิ้งงานให้หวั หนา้ ฝา่ ย
บรหิ ารของหน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถน่ิ ตดั รายชอ่ื บุคคลดงั กล่าวออกจากรายชอื่ ผูม้ ีสิทธิได้รับการ
คัดเลอื กหรือยกเลิกการเปิดซองสอบราคา ประกวดราคา หรอื เสนองาน หรือ ยกเลกิ การลงนามในสญั ญาซ้ือ
หรือจ้างที่ได้กระทาก่อนการสั่งการของผู้ว่าราชการจังหวัด เว้นแต่ในกรณีที่หัวหน้าฝ่ายบรหิ ารของหน่วย
การบรหิ ารราชการส่วนทอ้ งถิน่ พิจารณาเห็นวา่ จะเป็นประโยชน์ แก่หนว่ ยการบริหารราชการส่วนท้องถ่ินอย่าง
ยิ่ง หัวหน้าฝ่ายบริหารของหน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถ่ินจะไมต่ ัดรายช่อื บุคคลดงั กลา่ วออกจาก
รายชื่อผมู้ ีสิทธไิ ด้รบั การคัดเลอื ก หรอื จะไมย่ กเลกิ การเปิดซองสอบราคา ประกวดราคาหรือเสนองานหรอื จะ
ไมย่ กเลิกการลงนามในสญั ญาซอ้ื หรอื จ้าง ทไ่ี ด้ทากอ่ นการสงั่ การของผู้วา่ ราชการจังหวดั กไ็ ด้
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๕๐ -
ข้อ ๑๓๘ /๒ ในกรณีการจ้างทป่ี รึกษาหรือการจ้างออกแบบและควบคมุ งาน หากตรวจสอบแลว้
ปรากฏว่า ผลจากการปฏิบตั ิตามสญั ญาดงั กล่าวมีข้อบกพรอ่ ง ผิดพลาด หรอื กอ่ ใหเ้ กดิ ความเสียหายแก่หน่วย
การบริหารราชการสว่ นทอ้ งถิ่นอยา่ งร้ายแรง ให้หวั หนา้ ฝา่ ยบริหารของหนว่ ยการบริหารราชการส่วนทอ้ งถน่ิ
ทารายงานเสนอผ้วู ่าราชการจังหวัดพิจารณาให้คู่สัญญาน้นั เปน็ ผู้ท้ิงงาน
การพิจารณาสัง่ ให้คู่สญั ญาเปน็ ผทู้ ้ิงงานตามวรรคหน่ึง ให้นาความในขอ้ ๑๓๘ วรรคสอง และ
วรรคสามมาใช้บงั คบั โดยอนุโลม
ขอ้ ๑๓๘/๓ ในการจัดหาพัสดตุ ามระเบียบนี้ หากมเี หตอุ ันควรสงสัยปรากฏในภายหลังวา่ ผู้
เสนอราคาหรือผู้เสนองานรายหนึ่งหรือหลายราย ไม่ว่าจะเป็นผู้เสนอราคาหรือผู้เสนองานท่ีได้รับคัดเลือก
หรือไม่กต็ าม กระทาการอันเปน็ การขัดขวางการแข่งขันราคาอยา่ งเปน็ ธรรมหรือกระทาการโดยไมส่ ุจริต
เช่น การเสนอเอกสารอนั เป็นเท็จ หรอื ใชช้ อื่ บคุ คลธรรมดาหรอื นิตบิ ุคคลอืน่ มาเสนอราคาแทนใหห้ น่วยการ
บรหิ ารราชการส่วนทอ้ งถิ่นท่ีเกีย่ วกับข้องดาเนนิ การตรวจสอบขอ้ เทจ็ จรงิ วา่ บคุ คลดงั กลา่ วสมควรเป็นผทู้ ้ิง
งานหรือไม่ โดยมีหนังสอื แจ้งเหตทุ หี่ น่วยการบริหารราชการสว่ นทอ้ งถิน่ สงสัยไปยัง ผู้เสนอราคาหรอื ผู้เสนอ
งานที่ถูกสงสัยทราบ พร้อมทั้งให้ช้ีแจงรายละเอียดข้อเท็จจริงภายในเวลาทหี่ นว่ ยการบรหิ ารราชการ
ส่วนทอ้ งถ่ินกาหนด แตต่ ้องไมน่ อ้ ยกว่า ๑๕ วนั นับแต่วนั ทไี่ ด้รับหนังสอื แจ้งจากหนว่ ยการบรหิ ารราชการ
ส่วนทอ้ งถ่นิ
เมือ่ หนว่ ยการบรหิ ารราชการสว่ นท้องถ่ินได้รบั คาช้ีแจงจากผเู้ สนอราคาหรอื ผู้เสนองานทถ่ี ูก
สงสัยตามวรรคหนง่ึ แล้ว ให้หัวหนา้ ฝ่ายบริหารของหน่วยการบรหิ ารราชการสว่ นท้องถิน่ ทารายงานไปยัง
ผ้วู ่าราชการจงั หวัด พร้อมท้งั เสนอความเห็นของตนเพ่อื ประกอบการพจิ ารณาของผวู้ า่ ราชการจงั หวดั วา่
บุคคลดงั กล่าวสมควรเปน็ ผู้ทิง้ งานหรือไม่
หากผเู้ สนอราคาหรอื ผู้เสนองานท่ถี ูกสงสัย ไม่ช้แี จงภายในกาหนดเวลาตามวรรคหนึ่ง ให้ถือ
ว่ามีเหตุอันควรเช่ือได้ว่ามีการกระทาอันเป็นการขัดขวางการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรมหรือมีการ
กระทาโดยไมส่ จุ ริต ใหห้ ัวหนา้ ฝ่ายบริหารของหนว่ ยการบรหิ ารราชการส่วนทอ้ งถ่นิ เสนอผู้ว่าราชการ
จังหวัด พรอ้ มทงั้ เสนอความเห็นเพื่อพิจารณาให้ผู้น้ันเป็นผู้ท้งิ งาน
การพิจารณาให้ผ้เู สนอราคาหรือผูเ้ สนองานเป็นผู้ทิ้งงานตามวรรคสองและวรรคสาม ให้นา
ความในขอ้ ๑๓๘ วรรคสอง และวรรคสาม มาใชบ้ งั คับโดยอนุโลม
ข้อ ๑๓๘/๔ ในกรณที ่ผี ู้เสนอราคาหรอื ผู้เสนองานที่รว่ มกระทาการอันเป็นการขัดขวางการ
แขง่ ขันราคาอย่างเป็นธรรมหรือกระทาการโดยไม่สุจริตรายใด ซึง่ มิใชเ่ ป็นผรู้ เิ ร่ิมให้มีการกระทาดังกลา่ ว ได้
ให้ความร่วมมือเป็นประโยชน์ต่อการพิจารณาของหน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถ่นิ ใหห้ ัวหนา้ ฝ่าย
บรหิ ารของหน่วยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถ่ินหรอื ผ้วู ่าราชการจังหวดั พจิ ารณาให้ผเู้ สนอราคาหรือผ้เู สนอ
งานรายนั้นได้รบั การยกเวน้ ท่ีจะไม่เป็นผู้ท้งิ งานได้ โดยแสดงเหตุผลหรอื ระบุเหตผุ ลไวใ้ นการเสนอความเหน็
หรือในการส่งั การ แลว้ แตก่ รณี
ข้อ ๑๓๘/๕ ในกรณีท่ีนิติบุคคลใดถกู สัง่ ใหเ้ ปน็ ผู้ทงิ้ งานตามขอ้ ๑๓๘ ขอ้ ๑๓๘/๒ หรือ ขอ้
๑๓๘/๓ ถ้าการกระทาดังกล่าวเกิดจากหุ้นสว่ นผู้จัดการ กรรมการผจู้ ดั การ ผ้บู ริหาร หรือผู้มอี านาจในการ
ดาเนนิ งานในกิจการของนติ ิบุคคลนน้ั ใหผ้ วู้ า่ ราชการจงั หวัดส่งั ให้บุคคลดังกล่าวเปน็ ผ้ทู ิ้งงานด้วย
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๕๑ -
ในกรณีท่ีนิตบิ คุ คลรายใดถูกสงั่ ให้เปน็ ผู้ทง้ิ งานตามข้อ ๑๓๘ ข้อ ๑๓๘/๒ หรือขอ้ ๑๓๘/๓
ให้คาสง่ั ดังกลา่ วมผี ลไปถงึ นิติบคุ คลอ่ืนที่ดาเนินธุรกิจประเภทเดียวกัน ซ่งึ มหี ุ้นส่วนผู้จัดการ กรรมการ
ผจู้ ดั การ ผู้บริหาร หรือผมู้ ีอานาจในการดาเนินงานในกิจการของนติ บิ ุคคลน้ันเปน็ บุคคลเดียวกันกับหนุ้ สว่ น
ผจู้ ัดการ กรรมการผู้จัดการ ผ้บู ริหาร หรือผู้มีอานาจในการดาเนินงานในกิจการของนติ ิบุคคลท่ถี ูกพิจารณาให้
เป็นผู้ท้ิงงานดว้ ย
ในกรณที ่บี ุคคลธรรมดารายใดถูกสั่งให้เป็นผู้ทงิ้ งานตามข้อ ๑๓๘ ขอ้ ๑๓๘/๒ หรือ ข้อ ๑๓๘/
๓ ให้คาสั่งดังกลา่ วมผี ลไปถึงนิติบุคคลอน่ื ทเี่ ข้าเสนอราคาหรือเสนองาน ซึง่ มีบุคคลดงั กล่าวเปน็ ห้นุ สว่ น
ผู้จดั การ กรรมการผู้จัดการ ผบู้ ริหาร หรือผมู้ ีอานาจในการดาเนนิ งานในกจิ กรรมของ นิตบิ คุ คลน้ันดว้ ย
ขอ้ ๑๓๘/๖ เพอ่ื ประโยชนใ์ นการดาเนนิ การใหเ้ ป็นไปตามระเบียบนี้ เมือ่ ปรากฏข้อเท็จจรงิ อนั
ควรสงสยั ว่ามีการกระทาตามขอ้ ๑๓๘ ขอ้ ๑๓๘/๒ หรือขอ้ ๑๓๘/๓ และผ้วู ่าราชการจงั หวัดยังไม่ได้รับ
รายงานจากหัวหนา้ ฝ่ายบริหารของหนว่ ยการบริหารราชการส่วนท้องถ่นิ ผวู้ ่าราชการจังหวดั อาจเรียกให้
ผูไ้ ด้รับการคดั เลอื ก ผู้จาหนา่ ย ผู้รับจา้ ง ค่สู ญั ญา ผู้เสนอราคาหรอื ผู้เสนองานที่มีขอ้ เทจ็ จริงอันควรสงสัย
ว่ามีการกระทาอันเป็นการขัดขวางการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม หรอื กระทาการโดยไมส่ ุจริตมาชีแ้ จง
ข้อเท็จจริงตอ่ ผ้วู า่ ราชการจังหวดั ทัง้ นีโ้ ดยมีหนงั สือแจง้ เหตุทผี่ วู้ า่ ราชการจังหวดั สงสยั ไปยังบคุ คลดงั กล่าว
พรอ้ มทัง้ แจ้งให้บุคคลนนั้ ชแ้ี จงรายละเอยี ดข้อเทจ็ จริงภายในเวลาทผี่ ู้วา่ ราชการจังหวดั กาหนด แตต่ อ้ งไม่
น้อยกวา่ ๑๕ วนั นับแตว่ ันทีไ่ ดร้ ับหนังสือแจ้งจากผวู้ ่าราชการจังหวัด
เมอ่ื ผวู้ ่าราชการจงั หวดั ได้รับคาช้ีแจงจากผไู้ ด้รบั คัดเลือก ผูจ้ าหน่าย ผูร้ ับจ้าง คสู่ ัญญา ผู้
เสนอราคาหรือผู้เสนองานที่ถกู สงสยั ตามวรรคหน่งึ แลว้ ให้ผวู้ า่ ราชการจังหวดั พิจารณาคาชี้แจง ดังกล่าว
หากคาช้ีแจงไม่มเี หตผุ ลรบั ฟังได้ ให้ผ้วู ่าราชการจังหวัดพจิ ารณาให้บุคคลดังกล่าวเป็นผทู้ ้งิ งาน และใหน้ า
ความในขอ้ ๑๓๘ วรรคสามมาใช้บงั คบั โดยอนุโลม
หากผไู้ ด้รับการคดั เลือก ผู้จาหน่าย ผรู้ บั จ้าง คสู่ ญั ญา ผู้เสนอราคาหรือผูเ้ สนองานท่ีถกู
สงสัยตามวรรคหนง่ึ ไม่ช้ีแจงภายในกาหนดเวลาทผี่ วู้ ่าราชการจงั หวดั ไดก้ าหนดไว้ ให้ถอื ว่ามเี หตอุ ันควร
เช่ือไดว้ ่ามีการกระทาอันเป็นการขัดขวางการแข่งขันราคาอย่างเป็นธรรม หรอื มกี ารกระทาโดยไมส่ ุจริต ให้
ผู้วา่ ราชการจังหวัดพจิ ารณาให้บคุ คลดงั กล่าวเป็นผู้ทิ้งงาน และใหน้ าความในขอ้ ๑๓๘ วรรคสามมาใชบ้ ังคับ
โดยอนุโลม
หมวด ๓
การควบคุมและการจาหนา่ ยพสั ดุ
สว่ นที่ ๑
การยืม
ข้อ ๑๓๙ การให้ยืมหรอื นาพัสดไุ ปใชใ้ นกิจการซ่ึงมิใชเ่ พ่อื ประโยชนข์ องหนว่ ยการบรหิ าร
ราชการสว่ นทอ้ งถิน่ หรือประโยชน์ของทางราชการจะกระทามไิ ด้
ข้อ ๑๔๐ การยืมพสั ดุประเภทใช้คงรูป ใหผ้ ู้ยืมทาหลักฐานการยืมเป็นลายลกั ษณ์อกั ษร
แสดงเหตผุ ลและกาหนดวันส่งคนื โดยมีหลักเกณฑ์ดงั ต่อไปน้ี
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๕๒ -
(๑) การให้หนว่ ยการบริหารราชการสว่ นท้องถนิ่ หรอื ส่วนราชการยืมจะต้องได้รบั อนุมัติจาก
หวั หนา้ ฝา่ ยบรหิ ารของหน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถิ่นผใู้ หย้ มื
(๒) การใหบ้ ุคคลยืมใช้ภายในสถานที่หนว่ ยการบริหารราชการส่วนทอ้ งถ่ินเดียวกัน จะต้อง
ไดร้ ับอนุมตั จิ ากหัวหน้าหน่วยงานซ่งึ รับผดิ ชอบพสั ดุน้ัน แตถ่ า้ ยมื ไปใช้นอกสถานท่หี นว่ ยการบริหาร
ราชการสว่ นท้องถ่ินจะต้องไดร้ บั อนุมัตจิ ากหัวหนา้ ฝ่ายบรหิ ารของหน่วยการบรหิ ารราชการสว่ นท้องถน่ิ
ข้อ ๑๔๑ ผู้ยืมพัสดปุ ระเภทใช้คงรปู จะต้องนาพสั ดุนั้นมาส่งคืนใหใ้ นสภาพที่ใชก้ ารได้
เรียบรอ้ ย หากเกดิ ชารดุ เสียหาย หรือใช้การไมไ่ ด้ หรือสญู หายไปให้ผู้ยืมจัดการแก้ไขซอ่ มแซมใหค้ งสภาพ
เดมิ โดยเสียค่าใช้จ่ายของตนเอง หรือชดใชเ้ ป็นพสั ดุประเภท ชนิด ขนาด ลักษณะและสภาพอย่างเดียวกัน
หรอื ชดใช้เป็นเงนิ ตามราคาทีเ่ ป็นอยใู่ นขณะยมื ตามหลักเกณฑ์ทก่ี ระทรวงมหาดไทยกาหนด
ขอ้ ๑๔๒ การยืมพัสดุประเภทใช้สิน้ เปลืองของหน่วยการบรหิ ารราชการส่วนท้องถิ่นอ่นื หรือ
ส่วนราชการ ให้กระทาไดเ้ ฉพาะเม่อื ผ้ยู ืมมีความจาเปน็ ต้องใชพ้ สั ดุน้ันเป็นการรีบด่วน จะดาเนินการจัดหาได้
ไม่ทันการและหนว่ ยการบริหารราชการส่วนทอ้ งถ่ินผู้ใหย้ ืมมพี สั ดนุ ั้น ๆ พอทจี่ ะให้ยมื ได้ โดยไม่เป็นการ
เสียหายแก่หนว่ ยการบริหารราชการสว่ นท้องถิ่นของตน และให้มีหลกั ฐานการยืมเป็นลายลักษณอ์ ักษร ทง้ั น้ี
โดยปกติผู้ยืมจะตอ้ งจดั หาพัสดุเปน็ ประเภท ชนดิ และปริมาณเชน่ เดียวกนั สง่ คนื ให้หน่วยการบริหาร
ราชการสว่ นทอ้ งถิน่ ผ้ใู หย้ มื
ข้อ ๑๔๓ เมอ่ื ครบกาหนดยืม ใหผ้ ูใ้ ห้ยืมหรอื ผู้รบั หน้าที่แทนมหี น้าทีต่ ดิ ตามทวงพัสดุ
ทใ่ี หย้ มื ไปคนื ภายใน ๗ วัน นบั แตว่ นั ครบกาหนด
สว่ นที่ ๒
การควบคุม
การเก็บรักษาพัสดุ
ข้อ ๑๔๔ พัสดุของหน่วยการบรหิ ารราชการส่วนทอ้ งถนิ่ ไมว่ า่ จะได้มาดว้ ยประการใด ให้
อยใู่ นความควบคุมตามระเบียบน้ี เวน้ แต่มีระเบียบกระทรวงมหาดไทยหรือกฎหมายกาหนดไว้เป็นอย่างอื่น
ข้อ ๑๔๕ เม่ือเจ้าหน้าท่ีพัสดไุ ดร้ ับมอบแล้ว ใหด้ าเนินการดังต่อไปน้ี
(๑) ลงบญั ชีหรือทะเบียนเพ่ือควบคมุ พสั ดุ แลว้ แต่กรณี แยกเป็นชนดิ และแสดงรายการตาม
ตัวอยา่ งท่กี ระทรวงมหาดไทยกาหนด โดยให้มีหลกั ฐานการรับเขา้ บญั ชีหรือทะเบียนไวป้ ระกอบรายการดว้ ย
สาหรบั พสั ดุประเภทอาหารสด จะลงรายการอาหารสดทุกชนดิ ในบญั ชเี ดียวกนั ก็ได้
(๒) เก็บรกั ษาพสั ดุใหเ้ ป็นระเบยี บเรียบร้อย ปลอดภัยและให้ครบถว้ นถกู ตอ้ งตรงตามบญั ชี
หรือทะเบียน
การเบิก - จ่ายพัสดุ
ข้อ ๑๔๖ การเบิกพัสดุจากหนว่ ยพสั ดขุ องหน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถน่ิ ให้หวั หนา้
หน่วยงานท่ีต้องใชพ้ สั ดุนั้นเปน็ ผ้เู บิก
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๕๓ -
ใหห้ วั หน้าหน่วยงานทม่ี ีหน้าทเ่ี ก่ียวกบั การควบคมุ พัสดุเป็นผู้สงั่ จ่ายพสั ดแุ ล้วแตก่ รณี
ข้อ ๑๔๗ ผูจ้ า่ ยพัสดุต้องตรวจสอบความถกู ต้องของใบเบกิ และเอกสารประกอบ (ถ้ามี)
แล้วลงบัญชีหรอื ทะเบยี นทกุ ครั้งท่ีมีการจ่าย และเกบ็ ใบเบิกจ่ายไว้เป็นหลกั ฐานดว้ ย
การตรวจสอบพัสดุประจาปี
ข้อ ๑๔๘ กอ่ นสิ้นเดือนกันยายนทุกปี ใหห้ วั หน้าฝา่ ยบริหารของหนว่ ยการบริหารราชการ
สว่ นทอ้ งถน่ิ แต่งตง้ั เจ้าหน้าท่ีของหนว่ ยการบริหารราชการส่วนท้องถิ่น ซึ่งมิใชเ่ จ้าหน้าท่พี ัสดุคนหน่ึงหรอื
หลายคนตามความจาเป็น เพื่อตรวจสอบการรับจ่ายพสั ดงุ วดตง้ั แต่วนั ที่ ๑ ตลุ าคมปกี อ่ นจนถึงวนั ท่ี ๓๐
กันยายนปปี ัจจุบนั และตรวจนับพัสดุประเภทท่ีคงเหลืออยูเ่ พยี งวนั สิน้ งวดนั้น
ในการตรวจสอบตามวรรคหนึง่ ใหเ้ ร่ิมดาเนินการตรวจสอบพสั ดุในวันเปิดทาการวนั แรกของ
เดอื นตุลาคมเป็นต้นไป วา่ การรบั จา่ ยถูกตอ้ งหรือไม่ พสั ดคุ งเหลอื มตี วั อยตู่ รงตามบญั ชีหรือทะเบียนหรือไม่มี
พสั ดใุ ดชารดุ เส่ือมคุณภาพ หรือสญู ไป เพราะเหตุใด หรอื พสั ดุใดไม่จาเป็นตอ้ งใชใ้ นราชการตอ่ ไป แล้วให้
เสนอรายงานผลการตรวจสอบดงั กล่าวต่อผแู้ ต่งต้ังภายใน ๓๐ วันทาการ นับแตว่ ันเร่ิมดาเนินการตรวจสอบ
พัสดุนนั้
เม่อื ผแู้ ต่งตงั้ ได้รบั รายงานจากเจ้าหน้าทีผ่ ตู้ รวจสอบแล้ว ใหส้ ง่ สาเนารายงานไปยัง
สานกั งานตรวจเงินแผ่นดิน หรอื สานักงานตรวจเงินแผ่นดนิ ภูมภิ าค แลว้ แต่กรณี ๑ ชุด
ข้อ ๑๔๙ เม่อื หวั หน้าฝา่ ยบริหารของหน่วยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถน่ิ ได้รับรายงาน
ดังกลา่ วตามข้อ ๑๔๘ และปรากฏว่ามีพัสดชุ ารุด เสอ่ื มสภาพ หรือสญู ไป หรือไม่จาเป็นตอ้ งใชใ้ นราชการ
ต่อไป กใ็ หแ้ ต่งตั้งคณะกรรมการสอบหาขอ้ เท็จจรงิ ข้ึนคณะหน่ึง โดยให้นาความในข้อ ๒๘ และขอ้ ๒๙ มาใช้
โดยอนุโลม เว้นแตก่ รณีท่เี หน็ ได้อย่างชดั เจนวา่ เป็นการเส่อื มสภาพเน่อื งมาจากการใชง้ านตามปกติ หรือ
สูญไปตามธรรมชาติ ให้หัวหนา้ ฝา่ ยบริหารของหน่วยการบริหารราชการสว่ นทอ้ งถน่ิ พจิ ารณาสง่ั การให้
ดาเนนิ การจาหน่ายตอ่ ไปได้
ถ้าผลการพิจารณาปรากฏว่า จะต้องหาตัวผูร้ ับผิดทางละเมดิ ใหห้ วั หน้าฝ่ายบริหาร
ของหนว่ ยการบรหิ ารราชการสว่ นท้องถ่นิ ดาเนินการตามกฎหมายและระเบียบทีเ่ ก่ียวข้องตอ่ ไป
ส่วนที่ ๓
การจาหน่าย
ขอ้ ๑๕๐ หลังจากการตรวจสอบแล้ว พัสดใุ ดหมดความจาเปน็ หรอื หากใช้ราชการต่อไปจะ
สิน้ เปลืองค่าใชจ้ ่ายมาก ใหเ้ จา้ หน้าทีพ่ ัสดเุ สนอรายงานตอ่ หัวหน้าฝ่ายบริหารของหน่วยการบริหารราชการ
ส่วนทอ้ งถน่ิ เพือ่ พจิ ารณาสั่งให้ดาเนนิ การตามวิธกี ารอย่างหน่งึ อยา่ งใดดงั ตอ่ ไปน้ี
(๑) ขาย ให้ดาเนินการขายโดยวิธีทอดตลาดกอ่ น แตถ่ า้ ขายโดยวธิ ีทอดตลาดแล้ว ไมไ่ ด้
ผลดี ให้นาวธิ ที ่กี าหนดเกี่ยวกับการซื้อมาใช้โดยอนุโลม เวน้ แต่การขายพสั ดคุ รง้ั หนึ่งซง่ึ มีราคาซ้อื หรอื ได้มา
รวมกนั ไม่เกนิ ๑๐๐,๐๐๐ บาท จะขายโดยวธิ ีตกลงราคาโดยไมต่ ้องทอดตลาดก่อนกไ็ ด้
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๕๔ -
การขายให้แก่สว่ นราชการ หน่วยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถน่ิ อ่ืน หน่วยงานอนื่ ซ่ึงมี
กฎหมายบัญญัตใิ ห้มฐี านะเป็นราชการบริหารสว่ นท้องถ่ิน รฐั วิสาหกิจ หรือองค์การสถานสาธารณกศุ ลตาม
มาตรา ๔๗(๗) แห่งประมวลรษั ฎากร ใหข้ ายโดยวิธีตกลงราคา
(๒) แลกเปลยี่ น ใหด้ าเนินการตามวธิ ีการแลกเปลย่ี นท่กี าหนดไวใ้ นระเบยี บนี้
(๓) โอน ใหโ้ อนแก่ส่วนราชการ หนว่ ยการบรหิ ารราชการส่วนท้องถ่ินอน่ื หนว่ ยงานอื่นซงึ่ มี
กฎหมายบัญญตั ใิ ห้มีฐานะเปน็ ราชการบรหิ ารสว่ นท้องถน่ิ รัฐวิสาหกิจ หรอื องคก์ ารสถานสาธารณกุศลตาม
มาตรา ๔๗(๗) แห่งประมวลรัษฎากร ท้ังนี้ใหม้ ีหลกั ฐานการส่งมอบไว้ต่อกันดว้ ย
(๔) แปรสภาพหรือทาลาย ตามหลกั เกณฑแ์ ละวิธกี ารท่ีหนว่ ยการบรหิ ารราชการส่วน
ท้องถิน่ กาหนด
การดาเนนิ การตามวรรคหนึ่ง โดยปกตใิ หแ้ ล้วเสรจ็ ภายใน ๖๐ วนั นบั แตว่ นั ท่ีหัวหน้าฝา่ ย
บรหิ ารของหน่วยการบริหารราชการส่วนทอ้ งถนิ่ สั่งการ
ข้อ ๑๕๑ เงนิ ที่ได้จากการจาหน่ายพัสดุ ใหถ้ อื ปฏิบัตติ ามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่า
ดว้ ยวิธีการงบประมาณหรือข้อตกลงในสว่ นที่ใชเ้ งนิ กู้หรือเงินช่วยเหลอื แล้วแต่กรณี
การจาหน่ายเป็นสูญ
ข้อ ๑๕๒ ในกรณีทีพ่ ัสดุสูญไปโดยไม่ปรากฏตัวผูร้ ับผิดหรือมีตัวผรู้ บั ผดิ แตไ่ ม่สามารถ
ชดใช้ตามหลักเกณฑ์เร่อื งความรับผดิ ทางแพง่ หรือมตี ัวพสั ดุอยู่แตไ่ ม่สมควรดาเนินการตามขอ้ ๑๕๐
ใหจ้ าหนา่ ยพสั ดุน้ันเป็นสูญ ตามหลักเกณฑด์ ังต่อไปนี้
(๑) ถา้ พสั ดนุ น้ั มรี าคาซอ้ื หรือได้มารวมกนั ไม่เกิน ๒๐๐,๐๐๐ บาท ใหห้ ัวหน้าฝ่ายบริหาร
ของหน่วยการบริหารราชการสว่ นท้องถ่นิ เป็นผู้พจิ ารณาอนุมัติ
(๒) ถ้าพัสดุนั้นมีราคาซอ้ื หรือได้มารวมกันเกิน ๒๐๐,๐๐๐ บาท ใหผ้ ู้ว่าราชการจังหวัด เปน็ ผู้
พจิ ารณาอนุมตั ิ
การลงจ่ายออกจากบญั ชีหรือทะเบียน
ข้อ ๑๕๓ เม่อื ได้ดาเนินการตามข้อ ๑๕๐ หรือขอ้ ๑๕๒ แล้ว ใหเ้ จา้ หน้าที่พสั ดลุ งจา่ ยพสั ดุ
น้ันออกจากบญั ชีหรือทะเบียนทันที แลว้ แจง้ ให้สานกั งานตรวจเงินแผ่นดินหรอื สานักงานตรวจเงินแผ่นดิน
ภูมิภาค แลว้ แต่กรณี ทราบภายใน ๓๐ วนั นบั แตว่ นั ลงจ่ายพัสดุนั้น
สาหรับพสั ดุซึ่งตอ้ งจดทะเบียนตามกฎหมาย ใหแ้ จ้งแก่นายทะเบียนภายในระยะเวลา
ทก่ี ฎหมายกาหนดด้วย
ข้อ ๑๕๔ ในกรณที ่พี สั ดขุ องหนว่ ยการบริหารราชการส่วนทอ้ งถิน่ เกดิ การชารุด เส่อื ม
คณุ ภาพ หรอื สูญไป หรอื ไม่จาเป็นต้องใชใ้ นราชการตอ่ ไป กอ่ นมีการตรวจสอบตามข้อ ๑๔๘ และได้
ดาเนินการตามหลักเกณฑ์เรอ่ื งความรับผิดทางแพง่ หรือระเบยี บน้โี ดยอนุโลม แลว้ แตก่ รณีเสรจ็ สิ้นแล้ว ถา้
หลักเกณฑ์ความรับผดิ ชอบของข้าราชการส่วนท้องถิ่นในทางแพ่งมิไดก้ าหนดไว้ เป็นอยา่ งอน่ื ให้
ดาเนนิ การตามข้อ ๑๕๐ ขอ้ ๑๕๒ และขอ้ ๑๕๓ โดยอนุโลม
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor - ๕๕ -
หมวด ๔
เบด็ เตลด็
ขอ้ ๑๕๕ การให้บุคคลใดใชป้ ระโยชน์หรอื ได้รบั สิทธใิ ด ๆ อันเก่ียวกบั พัสดุประเภททีด่ ิน
หรือสงิ่ กอ่ สร้างของหนว่ ยการบริหารราชการสว่ นท้องถน่ิ ต้องไดร้ บั ความเห็นชอบจากสภาหนว่ ยการบรหิ าร
ราชการสว่ นท้องถ่นิ น้ัน
ข้อ ๑๕๖ ผู้เชา่ พสั ดุประเภททด่ี นิ หรือส่งิ กอ่ สร้างของหน่วยการบริหารราชการสว่ นทอ้ งถิน่
ท่ปี ระสงคจ์ ะนาสิทธกิ ารเชา่ พัสดุดงั กล่าวไปก่อหนผ้ี กู พันใด ๆ ให้หนว่ ยการบรหิ ารราชการส่วนทอ้ งถ่ิน
พจิ ารณา ดงั น้ี
(๑) เหตผุ ลความจาเป็นของผเู้ ชา่
(๒) การกระทาดังกลา่ ว หน่วยการบริหารราชการส่วนท้องถน่ิ มไิ ด้เสยี ประโยชน์
เม่ือหนว่ ยการบรหิ ารราชการสว่ นทอ้ งถนิ่ พิจารณาเห็นสมควร ก็ให้รายงานเสนอผวู้ า่
ราชการจังหวดั เป็นผ้อู นมุ ตั ิ
ข้อ ๑๕๗ การตอ่ เตมิ ดัดแปลง หรอื ร้อื ถอนส่วนใดส่วนหนง่ึ ในพัสดุของหน่วยการบรหิ าร
ราชการสว่ นทอ้ งถ่นิ ประเภทอาคารหรือส่วนประกอบ ซ่งึ เปน็ สว่ นเลก็ น้อย เพอ่ื ประโยชน์แห่งความม่นั คง
แข็งแรง ความปลอดภัย การปอ้ งกนั อัคคภี ัย การสาธารณสุข การรักษาคุณภาพส่งิ แวดล้อม การผงั เมือง การ
สถาปัตยกรรม และการอานวยความสะดวกแกก่ ารจราจร ใหห้ ัวหน้าฝา่ ยบริหารของหน่วยการบริหาร
ราชการส่วนทอ้ งถน่ิ เป็นผู้อนุมัติ
หมวด ๕
บทเฉพาะกาล
ข้อ ๑๕๘ (ยกเลกิ )
ขอ้ ๑๕๙ รายชือ่ ผู้ทิง้ งานที่มีอยู่ก่อนระเบยี บนใ้ี ช้บังคบั ให้ถือว่าเปน็ ผูท้ ิง้ งานตามระเบียบน้ีดว้ ย
สาหรบั การพิจารณาลงโทษผทู้ ี่ได้รับการคัดเลือกแล้วไมย่ อมไปทาสัญญาหรือขอ้ ตกลง
ภายในเวลาทก่ี าหนด หรอื คู่สญั ญาของหน่วยการบริหารราชการส่วนทอ้ งถ่ินไม่ปฏบิ ัติตามสญั ญา ข้อตกลง
น้ัน โดยไมม่ เี หตุผลอนั สมควร ซ่ึงพฤติการณ์ดังกล่าวเกิดขึน้ ก่อนท่ีระเบียบน้ีจะใช้บังคับ ให้พิจารณาสง่ั การตาม
ระเบียบท่ีใชบ้ ังคับอยู่เดิม
ข้อ ๑๖๐ การพัสดุใดที่อยใู่ นระหว่างดาเนนิ การและยงั ไมแ่ ลว้ เสรจ็ ในวันที่ระเบียบ ฉบับน้ี
ใช้บงั คบั ใหด้ าเนินการต่อไปตามระเบียบทีใ่ ช้บงั คบั อยู่เดมิ จนกว่าจะดาเนนิ การแล้วเสรจ็ ตามขน้ั ตอนน้นั
และให้ถอื วา่ ไม่ขัดหรอื แย้งกับระเบียบน้ี สาหรับข้ันตอนต่อไปใหป้ ฏิบัติตามความในระเบยี บนี้
ประกาศ ณ วนั ที่ ๒ กันยายน พ.ศ. ๒๕๓๕
พลตารวจเอก เภา สารสนิ
(เภา สารสนิ )
รัฐมนตรีวา่ การกระทรวงมหาดไทย
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor สรปุ
ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย
วา่ ดว้ ยการรับเงนิ การเบิกจ่ายเงนิ การฝากเงนิ การเก็บรักษาเงิน
และการตรวจเงนิ ขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถิ่น
พ.ศ. ๒๕๔๗
[แก้ไขเพิ่มเติมถงึ (ฉบับที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๘]
ข้อ ๒ ระเบียบนี้ให้ใช้บังคับตั้งแตว่ นั ถัดจากวันประกาศในราชกิจจานเุ บกษาเป็นตน้ ไป
(ราชกจิ จานุเบกษา เล่ม ๑๒๒ ตอนพเิ ศษ ๙ ง ๓๑ มกราคม ๒๕๔๘)
ข้อ ๔ ให้ปลัดกระทรวงมหาดไทยรกั ษาการให้เป็นไปตามระเบียบนี้ และให้มอี านาจตคี วาม วนิ จิ ฉยั
ปญั หา กาหนดหลักเกณฑ์ และวธิ ปี ฏบิ ัติ เพ่ือดาเนนิ การให้เปน็ ไปตามระเบียบนี้
ในกรณีท่ีองคก์ รปกครองส่วนท้องถิ่นไมส่ ามารถปฏิบัตติ ามระเบียบนี้ได้ ให้ขอทาความตกลงกบั
ปลดั กระทรวงมหาดไทยกอ่ นการปฏิบัติ
ปลดั กระทรวงมหาดไทย อาจมอบอานาจตามวรรคสองใหอ้ ธบิ ดีกรมสง่ เสริมการปกครองท้องถ่ิน หรือ
ผู้วา่ ราชการจงั หวัดก็ได้
หมวด ๑
ข้อความทัว่ ไป
ข้อ ๕ ในระเบยี บนี้
(๑) “องคก์ รปกครองสว่ นท้องถ่นิ ” หมายความว่า องคก์ ารบรหิ ารสว่ นจังหวดั เทศบาล องคก์ ารบริหาร
สว่ นตาบล และองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่ินอืน่ ท่ีมกี ฎหมายจดั ตั้ง รวมท้งั กิจการพาณชิ ย์ขององค์กรปกครอง
ส่วนทอ้ งถนิ่ ดว้ ย
(๒) “สภาท้องถิ่น” หมายความวา่ สภาองค์การบริหารส่วนจงั หวดั สภาเทศบาล สภาองค์การบริหาร
ส่วนตาบล และสภาทอ้ งถ่ินอ่นื ท่ีมกี ฎหมายจัดตงั้
(๓) “ผ้บู ริหารทอ้ งถ่ิน” หมายความว่า นายกองคก์ ารบริหารสว่ นจังหวัด นายกเทศมนตรี คณะเทศมนตรี
นายกองค์การบรหิ ารสว่ นตาบล และผบู้ รหิ ารท้องถิน่ อ่ืนทม่ี ีกฎหมายจดั ตงั้
(๔) “ผชู้ ่วยผูบ้ ริหารท้องถ่ิน” หมายความว่า รองนายกองค์การบรหิ ารส่วนจงั หวัด รองนายกเทศมนตรี
รองนายกองค์การบริหารสว่ นตาบล และให้หมายความรวมถงึ เทศมนตรี และรองผู้บริหารท้องถิ่นอืน่ ที่มี
กฎหมายจัดต้งั
(๕) “ปลดั องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถ่ิน” หมายความว่า ปลดั องคก์ ารบรหิ ารส่วนจงั หวัด ปลดั เทศบาล
ปลดั องค์การบรหิ ารสว่ นตาบล และปลัดองค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ อ่นื ที่มีกฎหมายจดั ตัง้
(๖) “พนกั งานสว่ นทอ้ งถ่ิน” หมายความว่า ขา้ ราชการองคก์ ารบริหารส่วนจังหวดั พนกั งานเทศบาล
พนกั งานส่วนตาบล และพนักงานสว่ นท้องถนิ่ อืน่ ที่มีกฎหมายจดั ตั้ง
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๑๓
(๗) “หนว่ ยงาน” หมายความวา่ สานกั กอง สว่ น ฝา่ ย ตามโครงสร้างขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น
แต่ละรูปแบบ หรือหนว่ ยงานท่ีมีงบเฉพาะการ หรือหน่วยงานทไ่ี ด้แยกออกไปทาการรับจ่ายและเก็บรกั ษาเงิน
(๘) “ผู้เบิก” หมายความว่า หนว่ ยงานทไ่ี ด้รบั งบประมาณทว่ั ไปและงบประมาณเฉพาะการ รวมท้งั เงนิ
นอกงบประมาณด้วย
(๙) “หนว่ ยงานคลัง” หมายความวา่ หน่วยงานท่ีมหี น้าท่ีเกย่ี วกบั การรับเงิน การเบิกจ่ายเงนิ การฝาก
เงนิ การเก็บรกั ษาเงิน ตามระเบียบนี้
(๑๐) “หวั หนา้ หน่วยงานคลัง” หมายความว่า หัวหน้าหน่วยงาน ซ่ึงมหี น้าทเี่ กย่ี วกับการรับเงิน การ
เบกิ จา่ ยเงนิ การฝากเงิน การเก็บรักษาเงิน หรอื งานเกีย่ วกับการเงินการบัญชี ตามทก่ี าหนดไว้ในระเบยี บน้ี
และใหห้ มายความรวมถึงหัวหนา้ หน่วยงานท่ีมีงบเฉพาะการหรือหนว่ ยงานท่ีไดแ้ ยกไปทาการรับจ่ายและเกบ็
รกั ษาเงนิ ตา่ งหากจากหน่วยงานคลงั
(๑๑) “เจา้ หนา้ ท่ี” หมายความว่า ผู้ท่ีมีหน้าทรี่ ับจ่ายเงินและใหร้ วมถึงผู้ซงึ่ ได้รบั มอบหมายใหม้ หี น้าท่ี
รับจ่ายเงินดว้ ย
(๑๒) “ตนู้ ริ ภัย” หมายความรวมถึง กาปั่นหรอื ตู้เหล็กหรือหบี เหลก็ อันมน่ั คง ซึง่ ใช้สาหรบั เก็บรักษา
เงินขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถ่ิน
(๑๓) “หีบหอ่ ” หมายความว่า หีบ หรือถงุ หรือภาชนะอ่นื ใด ซ่งึ ใช้สาหรบั บรรจเุ งินเพอ่ื ฝากเก็บรกั ษา
ไว้ในตู้นิรภัยในลกั ษณะหีบหอ่ หรือสาหรบั บรรจุเงนิ เพื่อนาสง่ หรอื นาฝากสว่ นราชการ หรอื บรรจุเงินท่ีขอเบิก
คืนจากต้นู ริ ภัยของสว่ นราชการหรือองค์กรปกครองส่วนท้องถ่นิ
(๑๔) “อนุมตั ิฎกี า” หมายความวา่ อนุญาตให้จ่ายเงนิ จากองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ิน
(๑๕) “หลักฐานการจ่าย” หมายความว่า หลักฐานแสดงว่าได้มกี ารจา่ ยเงนิ ให้แก่ผูร้ ับหรือเจ้าหน้ี ตาม
ขอ้ ผูกพันแล้ว
(๑๖) “ใบสาคญั คจู่ ่าย” หมายความวา่ หลกั ฐานการจ่ายเงนิ ท่ีเป็นใบเสร็จรับเงิน หลกั ฐานของธนาคาร
แสดงการจ่ายเงินแกเ่ จา้ หน้ี หรือหลักฐานการนาเงินเข้าบญั ชีเงินฝากของผู้รบั ท่ีธนาคาร และให้รวมถึงใบ
นาสง่ เงินต่อหนว่ ยงานคลงั ด้วย
(๑๗) “เงนิ รายรับ” หมายความว่า เงินทง้ั ปวงท่อี งคก์ รปกครองส่วนท้องถน่ิ จดั เก็บหรอื ได้รบั ไวเ้ ป็น
กรรมสทิ ธ์ติ ามกฎหมาย ระเบียบ ข้อบังคับ หรอื จากนิตกิ รรม
(๑๘) “เงินนอกงบประมาณ” หมายความวา่ เงินท้งั ปวงทอี่ ยใู่ นความรับผดิ ชอบขององคก์ รปกครอง
สว่ นทอ้ งถน่ิ เวน้ แต่เงนิ ท่ีปรากฏตามงบประมาณรายจา่ ย และเงนิ ที่รัฐบาลอุดหนนุ ใหอ้ งค์กรปกครองส่วน
ท้องถนิ่ โดยระบวุ ตั ถุประสงค์
(๑๙) “รายงานสถานะการเงินประจาวนั ” หมายความรวมถึง ยอดเงนิ รับและจ่ายในแต่ละวนั รวมถึง
ยอดเงนิ ท่ฝี ากธนาคารและคลังจังหวดั ด้วย
(๒๐) “เงินยืม” หมายความว่า เงนิ งบประมาณหรือเงนิ นอกงบประมาณทอ่ี งคก์ รปกครองส่วนท้องถิน่
จ่ายใหแ้ กบ่ ุคคลใดยมื เพอื่ เป็นค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปราชการหรอื ปฏิบัติราชการอนื่ ใด
(๒๑) “แผนพัฒนา” หมายความรวมถงึ แผนยุทธศาสตร์การพัฒนาและแผนพัฒนาสามปขี ององคก์ ร
ปกครองสว่ นท้องถ่นิ หรอื ตามที่กฎหมายกาหนด
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๑๔
(๒๒) “แผนการใช้จ่ายเงิน” หมายความว่า แผนแสดงรายละเอยี ดการใชจ้ ่ายเงินของหน่วยงานผู้เบิก
ในช่วงระยะเวลาใดเวลาหนึ่ง ซึง่ หนว่ ยงานผเู้ บิกได้ยืน่ ต่อหนว่ ยงานคลัง ทุกระยะสามเดอื น
(๒๓) “ทนุ สารองเงนิ สะสม” หมายความว่า ยอดเงินสะสมจานวนรอ้ ยละย่ีสิบห้าของยอดเงนิ สะสม
ประจาทกุ สิ้นปงี บประมาณ เพ่อื รกั ษาเสถียรภาพการเงินการคลงั ขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ
(๒๔) “เงนิ สะสม” หมายความว่า เงนิ ทีเ่ หลือจ่ายจากเงินรายรบั ตามงบประมาณรายจ่ายประจาปีและ
หรอื งบประมาณรายจ่ายเพิ่มเติม และใหห้ มายความรวมถงึ เงินรายรบั อ่ืนทีอ่ งคก์ รปกครองสว่ นท้องถิ่นไดร้ ับไว้
ภายในวันส้ินปีงบประมาณหลังจากทไี่ ด้หกั ทุนสารองเงินสะสมไว้แลว้ และรวมทั้งเงินสะสมปีก่อน ๆ ดว้ ย
(๒๕) “หนีส้ ูญ” หมายความว่า หนท้ี ่อี งคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ ในฐานะเจ้าหน้ไี ม่มีทางท่ีจะได้รับชาระ
หนีจ้ ากลูกหนไ้ี ด้
(๒๖) “ ปี ” หมายความว่า ปีงบประมาณ
(๒๗) “นายอาเภอ” หมายความรวมถึง ปลดั อาเภอผู้เป็นหวั หน้าประจาก่ิงอาเภอดว้ ย
หมวด ๒
ขอ้ กาหนดในการรับเงนิ
สว่ นที่ ๑
การรับเงนิ
ขอ้ ๖ บรรดาแบบพิมพแ์ ละเอกสารใด ๆ ท่ใี ช้ในการรับเงิน การเบกิ จ่ายเงิน การฝากเงิน การถอนเงิน
การเกบ็ รกั ษาเงิน และการตรวจเงนิ ขององคก์ รปกครองส่วนท้องถนิ่ ตลอดจนแบบบัญชแี ละทะเบยี นตา่ ง ๆ
ให้เป็นไปตามที่กรมส่งเสริมการปกครองทอ้ งถ่ินกาหนด เว้นแต่จะมีกฎหมายระเบียบ ข้อบงั คับกาหนดไว้เป็น
อย่างอ่นื
ข้อ ๗ บรรดาเงินที่องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ ได้รับไว้เปน็ กรรมสทิ ธ์ิ ใหน้ าส่งเป็นเงนิ รายได้ท้ังสนิ้
ห้ามมใิ ห้กนั ไว้เป็นเงนิ ฝาก หรอื เงนิ นอกงบประมาณ เว้นแตจ่ ะมีกฎหมาย ระเบียบ ขอ้ บงั คบั คาส่ังหรอื
หนงั สอื สง่ั การกระทรวงมหาดไทยกาหนดไวเ้ ป็นอยา่ งอ่ืน
ความในวรรคหนึ่งไม่ใช้บังคับในกรณีทม่ี ผี อู้ ทุ ศิ ให้แก่องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถ่ิน เปน็ การ
เฉพาะเจาะจงว่าให้กระทาการอย่างใดอย่างหน่ึง หรือในกรณที ่อี งค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ินจัดหารายได้ขึ้นเป็น
ครง้ั คราวภายในขอบเขตอานาจหน้าที่ เพ่ือใช้จ่ายในกิจการอย่างใดอย่างหน่ึงโดยเฉพาะ
เงินรายไดท้ อ่ี งค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจดั หาข้ึนเป็นครั้งคราว หรอื เงนิ ท่ีมผี ูอ้ ทุ ศิ ให้ตามวรรคสอง
ถา้ ไมไ่ ดก้ าหนดไว้เป็นอยา่ งอนื่ หากมีเงินเหลือจ่าย หรือหมดความจาเป็นทีจ่ ะตอ้ งใชจ้ า่ ยแลว้ ใหน้ าส่งเป็น
รายได้ขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถนิ่
ข้อ ๘ การรบั เงินใหร้ ับเป็นเงินสด การรบั เงินเปน็ เชค็ หรือดร๊าฟด์ หรือตราสารอย่างอ่ืนให้ปฏิบตั ิตาม
วิธกี ารทก่ี รมสง่ เสริมการปกครองท้องถน่ิ กาหนด
ข้อ ๙ การรับเงินใหอ้ งคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิ่นออกใบเสรจ็ รบั เงินให้แก่ผู้ชาระเงนิ ทกุ ครัง้ เวน้ แตก่ าร
รับเงนิ ทีม่ ีเอกสารขององคก์ รปกครองส่วนท้องถิน่ ระบจุ านวนเงินทชี่ าระอนั มลี ักษณะเช่นเดียวกบั
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๑๕
ใบเสร็จรับเงนิ ซึ่งเอกสารดังกลา่ วจะต้องมกี ารควบคุมจานวนที่รับจ่ายทานองเดียวกับใบเสร็จรับเงิน และการ
รบั เงนิ ตามฎีกาเบิกเงินจากหน่วยงานคลงั
ใหใ้ ช้ใบเสร็จรบั เงินเล่มเดียวกันรบั เงินทุกประเภท เว้นแต่ เงนิ ประเภทใดมกี ารรบั ชาระเป็นประจาและ
มจี านวนมากรายจะแยกใบเสร็จรับเงนิ เล่มหน่งึ สาหรับการรบั เงินประเภทหน่งึ กไ็ ด้
ขอ้ ๑๐ ให้หนว่ ยงานคลังบันทกึ เงินทีไ่ ด้รับในสมุดเงินสด ภายในวันท่ีได้รับเงินสด เชค็ หรือดร๊าฟด์ หรือ
ตราสารอยา่ งอ่ืน นน้ั โดยแสดงใหท้ ราบว่า ได้รบั เงินตามฎีกา ใบเสร็จรบั เงิน หรอื เอกสารอน่ื เลม่ ใด เลขทใ่ี ด
จานวนเท่าใด
ในกรณีท่ีมกี ารรับเงนิ ภายหลงั กาหนดเวลาปิดบญั ชีสาหรบั วันนนั้ แลว้ ให้บนั ทึกการรับเงนิ ในวันน้ัน
และเกบ็ เงินสดในตูน้ ิรภัย
เงนิ ประเภทใดมใี บเสร็จรบั เงนิ วนั หนึ่ง ๆ หลายฉบบั จะรวมรับเงินประเภทน้นั ตามสาเนาใบเสร็จทุก
ฉบับมาบันทึกในบญั ชรี ายการเดยี วก็ได้ โดยใหแ้ สดงให้ทราบวา่ เป็นเงนิ รับตามใบเสรจ็ เลขท่ใี ด ถึงเลขทีใ่ ด
จานวนเงนิ รวมท้ังสิ้นเท่าใด ไว้ด้านหลงั สาเนาใบเสร็จรับเงนิ ฉบบั สดุ ท้าย
ข้อ ๑๑ เม่อื สนิ้ เวลารับเงินใหเ้ จา้ หนา้ ทีผ่ ู้มีหน้าทจ่ี ัดเก็บหรือรับชาระเงิน นาเงินที่ได้รับพร้อมสาเนา
ใบเสรจ็ รบั เงิน และเอกสารอ่นื ทีจ่ ัดเก็บในวันนน้ั ทั้งหมดสง่ ตอ่ เจา้ หน้าท่ีการเงินขององค์กรปกครองส่วน
ท้องถ่ิน เพือ่ นาเงินฝากธนาคาร กรณีท่ีนาฝากธนาคารไม่ทนั ใหเ้ ก็บรกั ษาไวใ้ นต้นู ิรภัย
ขอ้ ๑๒ ให้หนว่ ยงานคลงั จัดใหม้ ีการตรวจสอบจานวนเงินทเี่ จ้าหน้าท่ีจดั เกบ็ และนาสง่ กับหลกั ฐาน
และรายการท่ีบันทึกไวใ้ นสมดุ เงนิ สด ว่าถูกต้องครบถว้ นแล้วหรือไม่ หากการตรวจสอบปรากฏวา่ ถูกต้องแลว้
ใหผ้ ้ตู รวจแสดงยอดรวมเงนิ รบั ทงั้ สิ้นตามใบเสร็จรับเงินทุกฉบับท่ีได้รบั ในวันนั้นไว้ในสาเนาใบเสร็จรับเงิน
ฉบับสุดท้ายและลงลายมอื ชื่อกากับไว้ดว้ ย
สว่ นที่ ๒
ใบเสรจ็ รบั เงิน
ขอ้ ๑๓ ใบเสร็จรับเงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถ่ิน ให้มีสาระสาคญั อย่างนอ้ ย ดังต่อไปนี้
(๑) ตราเคร่ืองหมายและชือ่ ขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิน่
(๒) เลม่ ท่ีและเลขที่ของใบเสรจ็ รับเงนิ โดยให้พมิ พ์หมายเลขกากับเลม่ และหมายเลขกากบั เลขที่ใน
ใบเสร็จรับเงิน เรียงกนั ไปทุกฉบบั
(๓) ทีท่ าการหรอื สานักงานทอี่ อกใบเสร็จรับเงิน
(๔) วนั เดอื น ปี ทร่ี บั เงนิ
(๕) ช่ือและชอ่ื สกลุ ของบคุ คลหรอื ชื่อนติ ิบคุ คลผู้ชาระเงิน
(๖) รายการแสดงการรบั เงิน โดยระบุว่ารบั ชาระเงินคา่ อะไร
(๗) จานวนเงนิ ท่ีรับชาระทั้งตวั เลขและตวั อักษร
(๘) ข้อความระบวุ ่าได้มีการรบั เงินไวเ้ ป็นการถูกตอ้ งแลว้
(๙) ลายมอื ชื่อพรอ้ มชือ่ ในวงเลบ็ และตาแหนง่ ผ้รู ับเงนิ กากบั อย่างนอ้ ยหน่ึงคน
ใบเสร็จรับเงินทุกฉบับให้มีสาเนาเย็บติดไว้กบั เล่มอย่างน้อยหน่ึงฉบับ
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๑๖
หากองค์กรปกครองสว่ นท้องถนิ่ ใดประสงค์จะพิมพ์ใบเสรจ็ รับเงนิ ด้วยเครื่องคอมพวิ เตอร์พิมพ์
ใบเสรจ็ รบั เงินให้จดั ทาได้โดยใหม้ ีขนาดตามความเหมาะสมกับลักษณะงานที่ปฏิบัติมสี าเนาอย่างน้อยหน่งึ
ฉบบั และให้มีสาระสาคญั ตามวรรคหนึ่ง พรอ้ มทั้งใหก้ าหนดระบบวิธกี ารควบคมุ การพมิ พใ์ บเสรจ็ รับเงนิ
รวมทัง้ การพิมพ์ เล่มที่ เลขท่ี ให้รัดกมุ
ขอ้ ๑๔ ใหห้ น่วยงานคลงั จดั ทาทะเบยี นคุมใบเสรจ็ รับเงินไวเ้ พ่อื ให้ทราบ และตรวจสอบได้วา่ ได้
จดั พิมพ์ขน้ึ จานวนเท่าใด ไดจ้ ่ายใบเสร็จรับเงนิ เลม่ ใด หมายเลขใดถงึ หมายเลขใด ให้หน่วยงานใดหรอื
เจา้ หน้าที่ผ้ใู ด ไปดาเนินการจัดเก็บเงนิ เมือ่ วนั เดือน ปใี ด
การจา่ ยใบเสร็จรบั เงินใหห้ น่วยงานใด หรือเจ้าหนา้ ที่ไปจัดเกบ็ เงนิ ใหพ้ ิจารณาจ่ายให้ในจานวนท่ี
เหมาะสมแก่ลกั ษณะงานที่ปฏิบัติ และใหม้ หี ลักฐานการรับส่งใบเสรจ็ รับเงินนั้นไว้ด้วย
ข้อ ๑๕ ใบเสร็จรับเงินเล่มใด เมื่อไมม่ คี วามจาเป็นตอ้ งใช้ เชน่ ยุบ เลกิ สานักงานหรือไมม่ กี ารจดั เกบ็
เงนิ ตอ่ ไปอีก ให้หวั หนา้ หน่วยงานทร่ี ับใบเสร็จรับเงนิ นนั้ ไปนาสง่ คืนหนว่ ยงานท่ีจ่ายใบเสรจ็ นัน้ โดยเร็ว
ข้อ ๑๖ เมอ่ื สิ้นปใี ห้หัวหน้าหนว่ ยงานท่ีรับใบเสร็จรบั เงินไปดาเนนิ การจดั เกบ็ เงินแจง้ ใหห้ ัวหน้า
หนว่ ยงานคลังทราบว่า มีใบเสร็จรับเงินอยู่ในความรับผิดชอบเล่มใด เลขท่ใี ดถึงเลขทใ่ี ดและได้ใช้ใบเสร็จรบั เงินไป
แล้วเลม่ ใด เลขท่ีใดถงึ เลขที่ใด อยา่ งช้าไมเ่ กินวันที่สามสบิ เอ็ดตุลาคมของปีถดั ไป และให้หวั หน้าหน่วยงาน
คลงั รวบรวมรายงานเสนอผ่านปลัดองค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ เพ่อื นาเสนอผ้บู รหิ ารทอ้ งถ่ินทราบ
ขอ้ ๑๗ ใบเสรจ็ รบั เงินเลม่ ใดใช้สาหรับรับเงินของปีใด ใหใ้ ช้รบั เงินภายในปีน้ันเท่าน้ัน เมื่อขึ้นปีใหม่ก็
ใหใ้ ชใ้ บเสร็จรับเงินเล่มใหม่ ใบเสรจ็ รับเงนิ ฉบับใดที่ยงั ไม่ใชใ้ หค้ งตดิ ไวก้ บั เลม่ แต่ใหป้ รุ เจาะรู หรอื
ประทบั ตราเลิกใช้ เพื่อใหเ้ ป็นที่สังเกตมใิ ห้นามาใช้รบั เงินไดต้ ่อไป
ขอ้ ๑๘ ใบเสร็จรับเงินห้ามขูด ลบ แกไ้ ข เพิ่มเตมิ จานวนเงนิ หรือชอ่ื ผู้ชาระเงนิ หากใบเสร็จรบั เงิน
ฉบับใดลงรายการรับเงินผดิ พลาด ก็ให้ขีดฆ่าจานวนเงินและเขียนใหมท่ ั้งจานวน แล้วใหผ้ ู้รับเงนิ ลงลายมือชือ่
กากบั การขดี ฆ่านั้นไวด้ ้วย หรือขีดฆา่ เลกิ ใชใ้ บเสร็จรับเงนิ นั้นทัง้ ฉบับ และใหต้ ิดไว้กับสาเนาใบเสร็จรับเงินใน
เลม่ แล้วออกใบเสร็จรบั เงนิ ฉบับใหม่
ขอ้ ๑๙ ใหห้ นว่ ยงานคลังเก็บรกั ษาสาเนาใบเสรจ็ รับเงินซึง่ ยงั มิได้ตรวจสอบจากผู้มีอานาจตรวจสอบ
ไว้ในที่ปลอดภัยอย่าใหส้ ญู หาย และเมือ่ ได้ตรวจสอบแลว้ ก็ใหเ้ กบ็ ไว้อย่างเอกสารธรรมดา
หมวด ๓
การเก็บรักษาเงนิ
ส่วนท่ี ๑
ตู้นิรภัยเก็บเงนิ
ขอ้ ๒๐ ตู้นริ ภยั ขององค์กรปกครองส่วนท้องถนิ่ ให้ติดหรอื ต้งั ไวใ้ นหอ้ งม่ันคงหรือกรงเหลก็ หรือกรณี
ไมม่ ีห้องมัน่ คงหรอื กรงเหล็กใหต้ ดิ หรอื ตั้งไว้ในท่มี ั่นคงและปลอดภัยภายในสานกั งานขององค์กรปกครองส่วน
ทอ้ งถิ่นน้ัน
หากมีจานวนเงินสดทีเ่ กบ็ รักษาไว้ในตู้นิรภยั ตามวรรคหนง่ึ ใหน้ าฝากธนาคารท้ังจานวนในวันทาการ
ถดั ไป กรณีเทศบาลตาบลหรือองคก์ ารบรหิ ารสว่ นตาบลทม่ี ีพน้ื ท่ีหา่ งไกลการคมนาคมไม่สะดวก ไมส่ ามารถ
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๑๗
นาฝากธนาคารได้เป็นประจาทกุ วนั ใหเ้ ก็บรกั ษาเงนิ สดในตนู้ ริ ภยั ได้ และใหน้ าเงินสดดังกลา่ วฝากธนาคารใน
วันทาการสุดท้ายของสปั ดาห์
ข้อ ๒๑ ตู้นิรภยั ให้มีลูกกญุ แจอย่างนอ้ ยสองดอก แต่ละดอกมีลกั ษณะตา่ งกนั โดยให้กรรมการเกบ็
รักษาเงนิ ถือลูกกุญแจคนละดอก
ตนู้ ิรภัยหนึง่ ๆ ให้มีลกู กุญแจอย่างน้อยสองสารบั ให้กรรมการเก็บรักษาเงินเก็บรักษาหนึ่งสารับนอกนัน้
ใหน้ าฝากเก็บรักษาในลกั ษณะหบี หอ่ ไวใ้ นต้นู ริ ภัยเก็บเงินของสว่ นราชการอน่ื ตามท่เี หน็ สมควร
สว่ นท่ี ๒
กรรมการเก็บรักษาเงนิ
ข้อ ๒๒ ให้ผู้บริหารท้องถิ่นแตง่ ต้งั คณะกรรมการเก็บรกั ษาเงนิ ไว้ ณ สานกั งานอย่างนอ้ ยสามคน
ในจานวนน้ใี ห้หัวหน้าหน่วยงานคลังเป็นกรรมการโดยตาแหน่งหน่งึ คน และกรรมการเก็บรักษาเงินอืน่ อีก
อยา่ งน้อยสองคน
การแตง่ ตง้ั กรรมการเกบ็ รกั ษาเงินตามวรรคหนึง่ ใหแ้ ตง่ ตง้ั จากพนกั งานสว่ นทอ้ งถ่ินตัง้ แต่ระดับสาม
หรอื เทยี บเท่าขึ้นไป เวน้ แต่องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถ่นิ มพี นกั งานส่วนทอ้ งถน่ิ ไม่ครบจานวนท่ีจะแต่งตั้งเป็น
กรรมการ ให้แตง่ ตงั้ พนักงานสว่ นทอ้ งถิ่นระดับอื่น หรือผูช้ ว่ ยผบู้ ริหารทอ้ งถ่นิ เป็นกรรมการให้ครบจานวนกไ็ ด้
ขอ้ ๒๓ ให้กรรมการเกบ็ รกั ษาเงนิ เป็นผู้ถือลูกกุญแจตนู้ ิรภัย ในกรณีที่ตู้นิรภัยมที ่ใี ส่กุญแจสามดอก
และมีกรรมการสามคน ใหก้ รรมการถอื กุญแจคนละหน่ึงดอก แตถ่ ้าตู้นิรภัยมีท่ีใส่กุญแจสองดอกแตม่ ีกรรมการ
สามคน ก็ให้กรรมการที่อาวโุ สถอื กญุ แจคนละหนึง่ ดอก
ข้อ ๒๔ กรรมการเก็บรกั ษาเงนิ ผูใ้ ดไม่สามารถปฏบิ ตั ิหน้าทก่ี รรมการได้ ใหผ้ ้บู รหิ ารท้องถน่ิ พิจารณา
แต่งตั้งพนักงานส่วนทอ้ งถ่นิ หรือผู้ชว่ ยผู้บรหิ ารท้องถิ่น ตามข้อ ๒๒ เปน็ กรรมการแทนชวั่ คราวให้ครบ
จานวน การแต่งตัง้ ผู้ท่จี ะเป็นกรรมการแทนจะแต่งตั้งไว้เปน็ การประจาเพ่ือปฏิบตั หิ น้าที่แทนชว่ั คราวกไ็ ด้
การปฏบิ ัตหิ น้าท่กี รรมการแทนตามวรรคหน่งึ ตอ้ งส่งมอบและรบั มอบกญุ แจระหว่างกรรมการผู้ท่ี
ได้รบั มอบหมายใหท้ าหน้าที่กรรมการแทนชวั่ คราว รวมท้ังต้องตรวจนบั ตัวเงินและหลักฐานแทนตวั เงนิ เก็บ
รกั ษาไว้ในตนู้ ริ ภยั ใหถ้ กู ตอ้ งตามรายงานสถานะการเงินประจาวันแล้วบนั ทกึ การส่งมอบและรับมอบพรอ้ มกบั
ลงลายมือช่อื กรรมการทกุ คนไวใ้ นรายงานสถานะการเงินประจาวนั
ห้ามมใิ หก้ รรมการมอบลูกกุญแจใหผ้ อู้ ่นื ทาหน้าที่กรรมการแทน เวน้ แต่เปน็ การมอบใหก้ รรมการซ่งึ
ไดร้ ับแตง่ ตง้ั เปน็ กรรมการแทนชวั่ คราว
ข้อ ๒๕ กรรมการเกบ็ รักษาเงนิ ต้องเกบ็ รักษาลกู กุญแจไว้ในทีป่ ลอดภยั อย่าใหส้ ญู หายหรอื ให้ผู้ใด
ลกั ลอบนาไปพิมพ์แบบลกู กุญแจได้ หากปรากฏว่าลกู กุญแจสูญหาย หรือมกี รณีสงสยั ว่าจะมผี ู้ปลอมแปลงลกู
กญุ แจ ใหร้ ีบรายงานผู้บริหารทอ้ งถน่ิ เพอื่ สั่งการโดยเร็ว
ส่วนที่ ๓
การเก็บรักษาเงนิ
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๑๘
ข้อ ๒๖ ใหห้ วั หน้าหน่วยงานคลงั จัดทารายงานสถานะการเงนิ ประจาวันตามแบบที่กรมสง่ เสริมการ
ปกครองทอ้ งถิ่นกาหนดเป็นประจาทุกวันที่มกี ารรับจ่ายเงิน หากวันใดไม่มกี ารรบั จ่ายเงนิ จะไม่ทารายงาน
สถานะการเงินประจาวนั สาหรบั วนั นน้ั ก็ได้ แต่ให้หมายเหตุในรายงานสถานะการเงินประจาวันที่มกี ารรับ
จ่ายเงินในวันถัดไปให้ทราบด้วย
ขอ้ ๒๗ เมื่อสนิ้ เวลารับจ่ายเงนิ ให้เจา้ หนา้ ทดี่ าเนนิ การนาเงินท่ไี ด้รับนาฝากธนาคารท้งั จานวน หาก
นาฝากธนาคารไมท่ ันใหน้ าเงินที่จะเก็บรักษา และรายงานสถานะการเงนิ ประจาวัน ส่งมอบต่อคณะกรรมการ
เกบ็ รักษาเงนิ
ขอ้ ๒๘ กรณมี เี งินสดเก็บรักษาให้กรรมการเก็บรักษาเงินร่วมกันตรวจสอบตวั เงินกับรายงานสถานะ
การเงินประจาวนั เมื่อปรากฏว่าถูกต้องแล้วใหน้ าเงนิ เข้าเก็บรักษาในตูน้ ิรภัยและให้กรรมการทกุ คนลงลายมือ
ชอื่ ในรายงานสถานะการเงินประจาวันไวเ้ ป็นหลกั ฐาน แล้วใหห้ วั หนา้ หน่วยงานคลังเสนอผา่ นปลดั องค์กร
ปกครองสว่ นทอ้ งถ่นิ เพอื่ นาเสนอใหผ้ บู้ รหิ ารท้องถิ่นทราบ
ข้อ ๒๙ ในกรณีท่ีปรากฏว่า เงนิ ที่กรรมการได้รบั มอบใหเ้ ก็บรักษาไม่ตรงกับจานวนซึ่งแสดงไว้ในรายงาน
สถานะการเงินประจาวนั ให้คณะกรรมการเก็บรักษาเงนิ และผู้นาสง่ เงินร่วมกนั บันทึกจานวนเงนิ ที่ตรวจนับได้
ในรายงานสถานะการเงินประจาวนั และลงลายมือชือ่ กรรมการทุกคนพรอ้ มดว้ ยเจ้าหนา้ ที่ผูส้ ่งเงิน แล้วนาเงิน
เข้าเกบ็ รกั ษาไวใ้ นตนู้ ิรภยั และให้คณะกรรมการเกบ็ รักษาเงนิ รายงานให้ปลดั องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถ่นิ
ทราบทันที เพื่อเสนอผูบ้ ริหารทอ้ งถ่ินพจิ ารณาสั่งการ
ขอ้ ๓๐ เมอื่ นาเงนิ เข้าเก็บรักษาในตนู้ ิรภยั เรยี บรอ้ ยแล้ว ให้กรรมการเกบ็ รกั ษาเงนิ ใสก่ ญุ แจตู้นริ ภัยให้
เรยี บร้อยและลงลายมอื ช่ือบนกระดาษปิดทับ หรือตราประจาคร่ัง หรอื ดินเหนียว ของกรรมการเกบ็ รกั ษาเงิน
แตล่ ะคน ไว้บนเชือกผูกมดั ตนู้ ิรภัยในลักษณะท่ีแผ่นกระดาษปิดทบั หรอื ตราประจาคร่งั หรอื ดนิ เหนยี ว จะตอ้ ง
ถกู ทาลายเมื่อมกี ารเปิดตู้นริ ภัย
ในกรณที ่ีตนู้ ิรภัยต้งั อยู่ในห้องมัน่ คงหรอื กรงเหล็ก การลงลายมอื ชอื่ บนแผ่นกระดาษ ปดิ ทบั หรือตรา
ประจาคร่งั หรือดินเหนียวของกรรมการเก็บรักษาเงิน จะกระทาท่ีประตูหอ้ งมน่ั คงหรอื กรงเหลก็ แตเ่ พยี งแห่ง
เดยี วกไ็ ด้
ข้อ ๓๑ ในวนั ทาการถัดไป ใหค้ ณะกรรมการเกบ็ รักษาเงินมอบเงินทีเ่ กบ็ รักษาไวท้ ้ังหมดใหห้ ัวหน้า
หนว่ ยงานคลัง หรือเจ้าหน้าทก่ี ารเงินแลว้ แตก่ รณีรับไปเพอื่ ดาเนินการนาฝากธนาคารโดยให้ลงลายมอื ช่ือรบั
เงินไว้ในรายงานสถานะการเงินประจาวนั กอ่ นวันทาการที่รับเงินไปฝากธนาคาร
ข้อ ๓๒ กอ่ นเปิดประตหู อ้ งมัน่ คง หรือประตกู รงเหล็ก หรอื ตนู้ ิรภัย ใหก้ รรมการเก็บรกั ษาเงิน ตรวจ
กุญแจ ลายมือชอ่ื บนแผ่นกระดาษปิดทบั หรือตราประจาคร่ัง หรอื ดินเหนียวของกรรมการ เม่ือปรากฏว่าอย่ใู น
สภาพเรียบร้อยจึงใหเ้ ปดิ ได้
หากปรากฏว่า แผ่นกระดาษปดิ ทับ หรอื ตราประจาครั่ง หรือดนิ เหนียวของกรรมการเกบ็ รักษาเงินอยู่
ในสภาพไม่เรียบรอ้ ย หรอื มีพฤตกิ ารณ์อื่นใดท่สี งสัยว่าจะมกี ารทุจริต ให้รายงานให้ปลัดองค์กรปกครองส่วน
ทอ้ งถนิ่ ทราบ เพอ่ื เสนอผู้บริหารทอ้ งถ่ินพจิ ารณาสง่ั การ
ข้อ ๓๓ ใหห้ นว่ ยงานท่ีมีงบประมาณเฉพาะการ หรือหน่วยงานทไ่ี ดแ้ ยกออกไปทาการรับจ่ายและเก็บ
รกั ษาเงิน ให้นาข้อกาหนดในการเก็บรักษาเงินขององค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นมาถือปฏิบัติ
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๑๙
ส่วนท่ี ๔
การรบั ส่งเงิน
ข้อ ๓๔ เงนิ รายรับขององค์กรปกครองสว่ นท้องถน่ิ ที่เก็บรักษาไวต้ ามขอ้ ๒๐ ให้นาฝากธนาคารท้ัง
จานวน ภายในวันน้ัน ถา้ ฝากในวนั น้ันไม่ทันให้นาฝากตู้นิรภยั และวันรุ่งขนึ้ หรือวันทาการถดั ไปให้นาฝาก
ธนาคารท้ังจานวน
ขอ้ ๓๕ การรับส่งเงินขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่ิน ซ่ึงเป็นเงนิ สดและหรอื สถานท่ี ทีจ่ ะรับส่งอยู่
ห่างไกล หรือกรณีอืน่ ใดซึ่งเหน็ ว่าไม่ปลอดภยั แก่เงินที่รับสง่ ให้ผู้บรหิ ารทอ้ งถ่นิ แต่งตง้ั พนกั งานสว่ นทอ้ งถ่ิน
ตง้ั แตร่ ะดบั สาม หรือเทียบเท่าขึ้นไปอย่างน้อยสองคน เปน็ กรรมการ รบั ผดิ ชอบร่วมกันควบคุมการรับสง่ เงิน
และจดั ใหม้ ีเจา้ หน้าที่ตารวจควบคุมรกั ษาความปลอดภัยดว้ ยก็ได้
การแตง่ ตัง้ กรรมการตามวรรคหนง่ึ ให้ทาเป็นหนังสอื และให้มีหลักฐานการรับสง่ เงินระหวา่ งผู้มอบ
หรอื ผูร้ บั มอบเงนิ กบั กรรมการผู้นาสง่ หรอื ผู้รบั ไว้ทกุ คร้ัง หากกรรมการผใู้ ดไม่สามารถปฏิบัตหิ นา้ ทีต่ ามท่ี
ได้รบั แตง่ ต้งั ไวใ้ หน้ าความในขอ้ ๒๔ มาใชบ้ งั คับโดยอนุโลม
ข้อ ๓๖ ใหค้ ณะกรรมการรบั สง่ เงินมหี น้าทร่ี บั ผดิ ชอบร่วมกันในการควบคุมเงนิ ทน่ี าส่งโดยใหป้ ฏิบตั ิ
ดังนี้
(๑) ตรวจนบั จานวนเงินซึง่ ไดร้ ับมอบหมายให้รบั สง่ กบั ใบนาส่งและบนั ทกึ การรบั เงิน เพือ่ นาสง่ ให้
ถูกตอ้ งตรงกนั แลว้ ลงลายมือช่อื ในบนั ทกึ พรอ้ มกบั ผู้มอบหรือผรู้ บั มอบเงิน ทั้งสองฉบบั โดยใหค้ ณะกรรมการ
รับส่งเงนิ เก็บรักษาไวห้ น่ึงฉบับมอบใหผ้ ู้มอบหรอื ผู้รับมอบเก็บไว้เปน็ หลกั ฐานหนึง่ ฉบบั
(๒) บรรจเุ งินลงหบี ห่อใส่กุญแจหรือใชเ้ ชอื กผูกมัด และตราประจาครั่งหรือดนิ เหนียวของกรรมการ
รบั ส่งเงนิ ทกุ คนท่ีเชือกมดั หีบหอ่ ในลักษณะท่เี มอ่ื เปดิ หีบหอ่ ตราประจาคร่งั หรือดินเหนียวจะต้องถูกทาลาย
และมอบหีบห่อใหก้ รรมการซง่ึ เป็นผู้อาวุโสเพ่อื นาเงินเดินทางไปส่งต่อไป
(๓) ให้กรรมการรบั ส่งเงินพร้อมกนั ออกเดนิ ทางไปยงั สถานท่ีรับสง่ เงินทันที ห้ามมใิ ห้แยกยา้ ยจากกัน
หรอื หยุดพกั ระหว่างทางโดยไม่มีเหตุผลจาเป็น และเมื่อไปถึงสถานท่ีนาส่งเงินแลว้ ให้รบี นาเงินส่งให้เสร็จส้ิน
ภายในวนั ทาการนั้น หรืออย่างช้าภายในวันทาการถัดไป
(๔) ก่อนเปิดหบี ห่อเพ่ือนาส่งเงนิ ให้กรรมการรับส่งเงนิ ทกุ คนพร้อมกันตรวจสภาพลกู กญุ แจและตรา
ประจาครัง่ หรือดนิ เหนียว เมอ่ื ปรากฏว่าอย่ใู นสภาพเรียบรอ้ ยแลว้ จงึ ให้นาเงินออกสง่
หากปรากฏว่า หบี หอ่ อยู่ในลักษณะไมเ่ รยี บรอ้ ย หรือมีพฤติการณ์ชวนให้สงสยั ว่าจะมีการทุจริตเงินใน
หบี หอ่ ใหค้ ณะกรรมการรบั ส่งเงนิ รีบรายงานปลัดองคก์ รปกครองสว่ นท้องถิ่นเพ่ือนาเสนอผู้บรหิ ารทอ้ งถิ่น
พิจารณาสง่ั การต่อไป ส่วนเงนิ ใหค้ ณะกรรมการนาสง่ ให้แลว้ เสร็จ
(๕) กรณีจานวนเงินท่นี าสง่ มปี ลอมแปลงจานวนเท่าใด ให้คณะกรรมการรับส่งเงินนาส่งเงนิ ตาม
จานวนท่ีนาสง่ ได้ และใหบ้ ันทกึ จานวนเงินปลอมแปลงนั้นไว้ในบันทกึ การรับเงินเพ่ือนาส่ง แล้วลงลายมือช่ือ
กรรมการทกุ คนพรอ้ มด้วยเจา้ พนกั งานของผรู้ ับเงิน และเมอื่ กลบั ถงึ องคก์ รปกครองส่วนท้องถนิ่ แล้ว ให้
รายงานปลัดองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ เพือ่ นาเสนอผูบ้ ริหารท้องถ่ินพิจารณาสง่ั การ
(๖) เมือ่ คณะกรรมการรบั ส่งเงนิ ไดร้ ับสง่ เงินเสร็จเรียบร้อย และเดนิ ทางกลบั ถึงองคก์ รปกครองสว่ น
ท้องถนิ่ แล้ว ให้รีบมอบคูฉ่ บับใบนาส่งเงินหรือหลกั ฐานการรับมอบเงินให้หนว่ ยงานผู้นาสง่ หรือขอเบกิ เงินใน
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๒๐
วนั น้ัน หรืออย่างช้าในวนั ทาการถัดไป และให้หัวหน้าหนว่ ยงานผ้นู าส่งหรือขอเบิกเงินตรวจสอบหลักฐานการ
นาสง่ เงินหรอื ขอเบกิ เงิน เม่ือปรากฏวา่ ถูกต้องแล้วใหบ้ ันทึกการรับมอบต่อกันไว้
ขอ้ ๓๗ การถอนเงินฝากธนาคารขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิน่ หรอื หน่วยงานทไ่ี ด้แยกไปทาการ
รับจ่ายและเกบ็ รักษาเงิน ให้องคก์ รปกครองส่วนท้องถ่ินแจ้งเงอื่ นไขการส่ังจา่ ยต่อธนาคาร โดยให้ผ้มู อี านาจลง
นามสั่งจ่ายเงินร่วมกันอย่างนอ้ ยสามคน ในจานวนน้ีให้มผี บู้ ริหารทอ้ งถิน่ และปลดั องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถิน่
ลงนามส่ังจ่ายดว้ ยทุกคร้ัง และให้ผู้บรหิ ารทอ้ งถิ่นมอบหมายให้ผูช้ ว่ ยผบู้ ริหารท้องถิ่น หรอื ผดู้ ารงตาแหน่งไม่
ต่ากว่าหวั หน้าหนว่ ยงานอกี หนง่ึ คน และให้มอบหมายพนกั งานทอ้ งถิ่นตง้ั แตร่ ะดับสามหรือเทยี บเทา่ ขึ้นไป
เพ่มิ อีกหนึง่ คนในกรณีท่ไี ม่มผี ูบ้ ริหารทอ้ งถ่ินเป็นผูม้ อี านาจลงลายมอื ช่อื ถอนเงินฝากร่วมกัน
การถอนเงินฝากของหน่วยงานท่ีมงี บประมาณเฉพาะการ หรือหนว่ ยงานท่ีไดแ้ ยกออกไปทาการรับ
จา่ ยและเกบ็ รกั ษาเงิน ผู้บริหารทอ้ งถิ่นอาจแตง่ ตัง้ หัวหน้าหนว่ ยงานนั้นและพนกั งานสว่ นทอ้ งถนิ่ ต้งั แตร่ ะดับ
สามหรอื เทยี บเท่าข้ึนไปอกี หน่งึ คน เปน็ ผู้มอี านาจลงลายมอื ช่ือรว่ มกันถอนเงินฝากของหนว่ ยงานน้ัน ๆ
กรณีการถอนเงินฝากจากคลงั จังหวดั ใหป้ ฏิบัตติ ามระเบียบท่ีกระทรวงการคลงั กาหนด
หมวด ๔
การเบิกเงิน
ขอ้ ๓๘ ก่อนการเบกิ จา่ ยเงนิ ตามงบประมาณรายจ่ายประจาปีหรืองบประมาณรายจ่ายเพมิ่ เติมให้
หน่วยงานผู้เบกิ ยื่นแผนการใชจ้ า่ ยเงินต่อหน่วยงานคลังทุกสามเดอื น
ในกรณีที่มคี วามจาเป็น อาจปรับแผนการใช้จา่ ยเงินของหนว่ ยงานผเู้ บิกไดต้ ามความเหมาะสม และ
สอดคลอ้ งกบั ฐานะการคลงั ขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น
การจดั ทาแผนการใช้จ่ายเงินใหเ้ ปน็ ไปตามแบบทก่ี รมสง่ เสรมิ การปกครองท้องถ่ินกาหนด
ขอ้ ๓๙ การขอเบิกเงนิ จากหนว่ ยงานคลงั ขององค์กรปกครองส่วนท้องถิน่ ตามงบประมาณรายจ่าย
ประจาปงี บประมาณใด ใหเ้ บกิ ได้แตเ่ ฉพาะในปงี บประมาณนั้น รวมท้งั เงินอดุ หนุนท่ีรฐั บาลใหอ้ งค์กรปกครอง
สว่ นทอ้ งถิ่นโดยระบุวัตถุประสงค์ เว้นแต่
(๑) เปน็ เงินงบประมาณรายจ่ายท่ียังมไิ ดก้ อ่ หนี้ผูกพันในปงี บประมาณน้ัน และไดร้ ับอนมุ ตั ิให้กนั เงิน
ไวต้ อ่ ผูม้ อี านาจตามระเบียบแลว้
(๒) เปน็ งบประมาณรายจ่ายที่ได้ก่อหน้ผี กู พันไว้ก่อนสิน้ ปงี บประมาณ และไดร้ บั อนมุ ตั จิ ากผ้บู ริหาร
ทอ้ งถิ่นใหก้ นั เงินไปจ่ายในปีงบประมาณถดั ไป
(๓) กรณีมเี งินอุดหนุนท่ีรัฐบาลให้องคก์ รปกครองสว่ นท้องถ่ินโดยระบวุ ัตถุประสงคซ์ ่ึงเบกิ จ่ายไมท่ ัน
ภายในสิ้นปงี บประมาณทผี่ ่านมา และได้บันทกึ บญั ชไี วแ้ ล้ว
ข้อ ๔๐ การเบิกเงินขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถิน่ ใหห้ น่วยงานผูเ้ บกิ ขอเบกิ กับหนว่ ยงานคลัง โดย
ให้หัวหนา้ หน่วยงานผู้เบกิ เป็นผู้ลงลายมอื ชือ่ เบิกเงนิ และให้วางฎีกาตามแบบทกี่ รมส่งเสริมการปกครอง
ท้องถ่นิ กาหนด
การเบิกเงินต้องมหี ลักฐานการเบิกเพื่อประโยชนใ์ นการตรวจสอบ และใหผ้ ูเ้ บิกลงลายมือช่อื รับรอง
ความถกู ตอ้ งในหลักฐานการเบิกท่ีเป็นภาพถ่ายหรอื สาเนาทกุ ฉบับ
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๒๑
ขอ้ ๔๑ ฎกี าเบิกเงินจะต้องพมิ พจ์ านวนเงนิ ที่ขอเบกิ ทงั้ ตัวเลขและตวั อกั ษรจะต้องพิมพใ์ ห้ชดั เจน ห้าม
ขูดลบ หากผิดพลาดใหแ้ ก้ไขโดยวธิ ขี ดี ฆ่า แลว้ พมิ พ์ใหมท่ ้ังจานวน แล้วให้ผ้เู บิกลงลายมือช่อื รบั รองการขีดฆ่า
นนั้ ด้วย
การพิมพจ์ านวนเงินในฎกี าเบิกเงนิ ทเี่ ป็นตวั อกั ษร ให้พิมพจ์ านวนท่ขี อเบิกให้ชิดคาว่า “ตวั อักษร”
หรอื ขดี เส้นหน้าจานวนเงิน อยา่ ให้มีชอ่ งวา่ งที่จะพิมพ์จานวนเพ่ิมเตมิ ใหส้ ูงข้ึนได้
ข้อ ๔๒ เงินที่เบกิ ถ้าไมไ่ ด้จ่ายหรือจา่ ยไมห่ มดใหห้ น่วยงานผู้เบิกนาส่งคืนหน่วยงานคลงั ภายในสิบห้า
วนั นับจากวันทีไ่ ด้รบั เงินจากหน่วยงานคลัง
ขอ้ ๔๓ การขอเบกิ เงินงบประมาณรายจ่าย และหรือเงินอดุ หนุนท่รี ฐั บาลใหโ้ ดยระบุวัตถุประสงค์ ปใี ด
ใหว้ างฎกี าเบิกเงนิ ได้จนถึงวันทาการสดุ ท้ายของปีนั้น
ในกรณที ่ีได้มกี ารกันเงินไว้ ให้วางฎกี าได้จนถึงวันทาการสุดท้ายของระยะเวลาท่ีกันเงิน
ข้อ ๔๔ เงินประเภทใดซงึ่ โดยลักษณะจะต้องจ่ายประจาเดอื นในวันส้นิ เดอื น ให้วางฎีกาภายในวันท่ี
ยี่สบิ ห้าของเดอื นนั้น
ขอ้ ๔๕ การเบิกเงินซึ่งมลี ักษณะเป็นค่าใช้จ่ายประจาและมีการเรียกเก็บเป็นงวดๆ หรอื คา่ ใชจ้ ่ายอื่น ๆ
ตามประเภทท่ีกรมส่งเสริมการปกครองท้องถิน่ กาหนด ใหถ้ ือว่าคา่ ใช้จ่ายน้ันเกดิ ขึ้นเม่อื องคก์ รปกครองสว่ น
ท้องถิ่นได้รบั แจง้ ให้ชาระหน้ี และให้นามาเบกิ จ่ายจากงบประมาณรายจา่ ยประจาปีท่ีได้รบั แจ้งใหช้ าระหนไ้ี ด้
ขอ้ ๔๖ การเบิกเงนิ เดอื น คา่ จ้าง บาเหนจ็ บานาญ และเงนิ อนื่ ใดในลักษณะเดยี วกัน เงนิ คา่ เช่าบ้าน
พนักงานสว่ นท้องถน่ิ หรอื การเบกิ เงินชว่ ยเหลืออ่ืนใดให้เปน็ ไปตามกฎหมาย ระเบยี บ ขอ้ บังคับ คาสง่ั หรอื
หนังสอื สง่ั การกระทรวงมหาดไทย
ขอ้ ๔๗ การซือ้ เช่าทรพั ย์สิน หรือจ้างทาของ ให้หน่วยงานผู้เบิกรีบดาเนินการวางฎีกาเบกิ เงิน
โดยเรว็ อยา่ งช้าไมเ่ กินห้าวัน นับจากวันทไ่ี ดต้ รวจรับทรัพย์สินหรอื ตรวจรบั งานถกู ตอ้ ง
ข้อ ๔๘ เวน้ แต่กรณีทีก่ าหนดไว้ในข้อ ๕๑ และขอ้ ๕๒ การเบกิ เงินเพ่ือจา่ ยเป็นคา่ ซอื้ ทรพั ย์สินหรอื
จา้ งทาของ ใหม้ เี อกสารประกอบฎีกา ดงั นี้
(๑) สญั ญาซ้อื ทรพั ย์สิน หรือจา้ งทาของหรือเอกสารอืน่ อันเป็นหลักฐานแห่งหน้ี เช่น หลักฐานการ
ส่ังซอื้ หรือสัง่ จ้าง
(๒) ใบแจง้ หน้ี หรือใบส่งมอบทรัพยส์ ินหรือมอบงาน
(๓) เอกสารแสดงการตรวจรับทรัพย์สิน หรอื ตรวจรับงาน
เอกสารหลกั ฐานดังกลา่ วจะใชภ้ าพถ่ายหรือสาเนาซ่งึ ผ้เู บกิ ลงลายมือชือ่ รับรองกไ็ ด้
ขอ้ ๔๙ การเบิกเงนิ เพ่อื จ่ายล่วงหน้าตามสญั ญาซอื้ ทรพั ย์สิน หรือจ้างทาของใหม้ ีสัญญาซ้อื ทรพั ยส์ ิน
หรือจ้างทาของ หรอื หลกั ฐานอ่นื ซ่ึงแสดงว่าใกลจ้ ะถึงกาหนดจ่ายเงินแล้วประกอบฎีกาด้วย ซึง่ จะเป็นภาพถา่ ย
หรอื สาเนาซ่งึ ผูเ้ บิกลงลายมือชือ่ รับรองกไ็ ด้
ขอ้ ๕๐ การเบิกเงนิ เพื่อจ่ายเป็นคา่ ซอื้ ทรพั ย์สินหรอื จ้างทาของ ซึ่งเป็นการซื้อหรอื จ้างโดยวธิ ตี กลง
ราคาตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการพสั ดุ ให้แสดงรายการทรพั ย์สนิ และจานวนเงินเป็นราย
ประเภทประกอบฎีกาขอเบิกเงนิ
ขอ้ ๕๑ การเบิกเงนิ เพือ่ จ่ายเปน็ คา่ ซ้ือท่ดี นิ ให้มสี ัญญาจะซ้ือจะขาย หรอื สัญญาซ้อื ขายประกอบฎีกา
ด้วย ซง่ึ จะเป็นภาพถ่ายหรอื สาเนาซ่งึ ผู้เบิกลงลายมอื ชื่อรบั รองก็ได้
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๒๒
ข้อ ๕๒ การเบกิ เงนิ ในหมวดคา่ ตอบแทน ใชส้ อยและวัสดุ ให้ทาการเบิกจ่ายได้ตามงบประมาณท่ี
ไดร้ บั อนุมตั ิ และให้มีหลกั ฐานแสดงว่าเงนิ จานวนท่ขี อเบิกนี้ถูกตอ้ งตามวตั ถปุ ระสงค์และเป็นไปตามกฎหมาย
ระเบียบ ข้อบังคบั คาสัง่ หรือหนงั สือส่งั การกระทรวงมหาดไทย
ข้อ ๕๓ การเบิกเงินรายจ่ายงบกลางเป็นค่าใช้จ่ายอยา่ งใด ใหป้ ฏบิ ัติตามกฎหมาย ระเบียบ ขอ้ บังคบั
คาส่ังหรือหนังสือส่ังการกระทรวงมหาดไทย
ขอ้ ๕๔ การเบกิ เงนิ ในหมวดเงินอดุ หนุนทอ่ี งค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ มไิ ด้ดาเนินการเอง และได้ต้ัง
งบประมาณเพือ่ การนั้นตามระเบยี บไวแ้ ล้ว ใหด้ าเนนิ การไดต้ ามงบประมาณท่ีได้รับอนุมัติ ทงั้ นี้ การกอ่ ใหเ้ กดิ
หนีแ้ ละการเบิกเงนิ ต้องปฏิบตั ิตามระเบียบ ขอ้ บังคับ คาส่งั หรอื หนงั สอื ส่งั การกระทรวงมหาดไทย
ขอ้ ๕๕ การเบิกเงนิ นอกงบประมาณให้เปน็ ไปตามวธิ กี ารที่กรมส่งเสรมิ การปกครองทอ้ งถนิ่ กาหนด
ขอ้ ๕๖ ค่าใช้จา่ ยท่เี ป็นรายจ่ายประจาท่ีเกิดขนึ้ ในปีใด ใหเ้ บิกจากงบประมาณรายจ่ายในปีน้ันไปจ่าย
เงนิ ที่เบกิ ไปเพอ่ื จา่ ยใหย้ มื ถ้าจาเป็นตอ้ งจ่ายตดิ ต่อคาบเกี่ยวไปถงึ ปีงบประมาณใหม่ จะเบกิ เงินลว่ งหน้าจาก
ปีปัจจุบันไปจ่ายสาหรับระยะเวลาในปีใหมก่ ็ได้ โดยให้ถือวา่ เป็นรายจ่ายของปีที่เบิกเงินงบประมาณ ดงั ต่อไปนี้
(๑) คา่ ใชจ้ ่ายในการเดินทางไปราชการไม่เกินหกสบิ วนั
(๒) สาหรบั ปฏิบัติราชการอื่น ๆ ไมเ่ กนิ สบิ หา้ วัน
หมวด ๕
การกันเงนิ
ข้อ ๕๗ กรณีท่ีองคก์ รปกครองสว่ นท้องถ่นิ ได้กอ่ หนผ้ี กู พันไว้กอ่ นสนิ้ ปี โดยสัง่ ซอื้ หรอื สั่งจ้างหรอื การ
เช่าทรัพยส์ นิ ถ้าเห็นว่าการเบิกเงนิ ไปชาระหนผ้ี กู พันไม่ทันสน้ิ ปี ให้ผบู้ รหิ ารท้องถ่ินอนมุ ัติให้กันเงินไว้เบิกใน
ปีถัดไปไดอ้ กี ไม่เกินระยะเวลาหนงึ่ ปี
หากดาเนินการตามวรรคหน่ึงไม่แลว้ เสรจ็ ให้ขอขยายเวลาเบิกจา่ ยเงนิ ต่อสภาท้องถน่ิ ไดอ้ กี ไม่เกินหกเดอื น
ข้อ ๕๘ ให้วางฎีกากันเงินตามแบบทกี่ รมสง่ เสรมิ การปกครองท้องถน่ิ กาหนดก่อนวันสิน้ ปีอย่างน้อย
สามสบิ วัน เว้นแต่มเี หตุผลสมควร ผู้บริหารท้องถิ่นอาจพิจารณาอนุมตั ิใหข้ ยายเวลา ย่นื ขอกันเงินได้ไม่เกิน
วันทาการสุดท้ายของปนี ้ัน
ขอ้ ๕๙ ในกรณีทีม่ ีรายจ่ายหมวดค่าครุภัณฑ์ที่ดนิ และส่ิงกอ่ สร้าง ยังมไิ ด้ก่อหน้ผี ูกพัน แต่มคี วาม
จาเป็นจะตอ้ งใช้จ่ายเงินน้ันต่อไปอีก ใหอ้ งค์กรปกครองส่วนท้องถน่ิ รายงานขออนุมัตกิ ันเงนิ ต่อสภาทอ้ งถิ่นได้
อกี ไม่เกนิ ระยะเวลาหนง่ึ ปี
หากองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นยังมไิ ดด้ าเนนิ การกอ่ หนผี้ กู พนั ตามเงอ่ื นไขในวรรคหนึ่ง ใหข้ ออนมุ ัติ
ขยายเวลาเบกิ จ่ายเงินไดไ้ ม่เกินอีกหนึง่ ปีต่อสภาทอ้ งถิน่ หรือกรณีมคี วามจาเป็นต้องแกไ้ ขเปล่ยี นแปลง
รายการดงั กลา่ วท่ีทาให้ ลักษณะ ปริมาณ คณุ ภาพเปล่ียน หรือเปลี่ยนแปลงสถานทก่ี ่อสร้าง ใหข้ ออนมุ ัติ
เปลยี่ นแปลงและหรือขยายเวลาเบิกจา่ ยเงนิ ได้ไมเ่ กินอีกหนง่ึ ปตี ่อสภาทอ้ งถิน่ แล้วแต่กรณี
กรณีเมอื่ สน้ิ สดุ ระยะเวลาการกันเงินและขยายเวลาเบกิ จ่ายเงนิ แล้ว หากไมไ่ ดด้ าเนนิ การหรอื มเี งนิ
เหลอื จ่ายจากเงินดังกลา่ ว ให้เงนิ จานวนนนั้ ตกเป็นเงนิ สะสม
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๒๓
หมวด ๖
การตรวจและการอนุมตั ิฎีกา
ขอ้ ๖๐ ให้หวั หน้าหนว่ ยงานคลงั หรอื เจ้าหน้าทีก่ ารเงิน ท่ไี ด้รับมอบหมายเปน็ ผู้ตรวจฎกี า
การตรวจฎีกาตามวรรคหน่งึ เมือ่ ถกู ต้องในสาระสาคัญต่อไปนแ้ี ลว้ ให้เสนอผ้มู อี านาจเพ่อื อนุมตั ิฎีกา
(๑) มีลายมอื ช่ือของผู้เบิกเงินถูกตอ้ งตามตัวอยา่ ง
(๒) มหี น้ผี ูกพนั หรือมคี วามจาเป็นที่จะตอ้ งจ่ายเงิน กับถงึ กาหนดหรือใกลจ้ ะถงึ กาหนดท่ีจะต้อง
จา่ ยเงนิ
(๓) มเี งนิ งบประมาณเพียงพอ รายการถูกต้องตรงกับหมวดและประเภทในงบประมาณ
(๔) มเี อกสารประกอบฎีกาครบถ้วนถกู ตอ้ ง
ขอ้ ๖๑ ฎีกาหรือเอกสารประกอบฎีกาฉบับใดไม่ถกู ต้องในสาระสาคญั ตามข้อ ๖๐ ใหผ้ ู้ตรวจฎกี าแจง้
ใหผ้ ู้เบกิ ทราบ เพอ่ื ดาเนินการแกไ้ ข ถ้าผู้เบกิ ไม่แก้ไขให้ถกู ต้องภายในสามวันทาการนบั จากวันทไ่ี ด้รับทราบ
ให้ผตู้ รวจฎีกาคนื ฎีกา
ในกรณที ่ีฎกี ามีข้อผดิ พลาดเลก็ นอ้ ย ซ่ึงมใิ ชส่ าระสาคญั หรือจานวนเงินท่ีขอเบิกผูต้ รวจฎกี าจะแกไ้ ข
ให้ถูกต้องแลว้ แจ้งให้ผูเ้ บกิ ทราบก็ได้
ข้อ ๖๒ ฎีกาทตี่ รวจถกู ตอ้ งแล้วตามข้อ ๖๐ ใหห้ วั หน้าหน่วยงานคลงั หรือเจ้าหน้าท่ีการเงินทไี่ ด้รับ
มอบหมายนาเสนอผูบ้ รหิ ารทอ้ งถิน่ หรือผทู้ ่ีผบู้ รหิ ารทอ้ งถน่ิ มอบหมายเปน็ ผูอ้ นมุ ัตฎิ ีกา
ขอ้ ๖๓ การอนมุ ัติฎกี าจะกระทาไดเ้ ม่ือสาระสาคัญถูกต้องตามที่กาหนดไวใ้ นขอ้ ๖๐ และผู้ตรวจฎีกา
ไดล้ งลายมอื ชอ่ื ตรวจฎกี าน้ันแลว้
ในกรณีท่ีผู้อนุมตั ิมเี หตุผลสมควร จะอนุมตั ิฎีกาเป็นเงินจานวนต่ากวา่ ท่ขี อเบิกกไ็ ด้
ข้อ ๖๔ การอนุมตั ิฎกี าเบิกเงนิ เพอื่ จา่ ยเป็นคา่ ซอ้ื ทรัพย์สินหรือจ้างทาของ ในกรณีท่ไี ม่มีเหตุทักท้วง
ใหด้ าเนินการให้เสร็จภายในสามวนั ทาการนบั ถดั จากวันรับฎีกา ในกรณีทม่ี ีเหตุทักท้วงให้ดาเนนิ การใหเ้ สร็จ
ภายในสามวนั ทาการนบั ถัดจากวันทีผ่ ้เู บกิ ได้แกไ้ ขถกู ต้องแล้ว
ขอ้ ๖๕ เมอ่ื ผู้มอี านาจอนุมตั ิในฎกี าเบกิ เงนิ ใหอ้ งค์กรปกครองสว่ นท้องถนิ่ บันทึกลงในสมดุ เงินสด
ตามแบบทก่ี รมสง่ เสริมการปกครองท้องถิน่ กาหนด
ขอ้ ๖๖ เม่อื หน่วยงานท่ีมีงบประมาณเฉพาะการ หรอื หน่วยงานท่ีไดแ้ ยกออกไปทาการรบั จ่ายและเก็บ
รักษาเงนิ ไดร้ ับแจ้งรายการหน้ี หรือทารายการคานวณเงินค่าจ้างแรงงานแลว้ ใหจ้ ัดแยกประเภทการจ่ายส่ง
หนว่ ยงานคลังเพือ่ ตรวจสอบและนาเสนอผู้มีอานาจอนุมัติฎกี าตามข้อ ๖๒ เพื่อขออนุมัตจิ ่ายเงินตามรายการนั้น ๆ
หมวด ๗
ข้อกาหนดในการจ่ายเงิน
สว่ นที่ ๑
การจ่ายเงิน
ขอ้ ๖๗ องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถ่ินจะจ่ายเงินหรอื ก่อหนี้ผกู พันได้แต่เฉพาะทกี่ ฎหมาย ระเบียบ
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๒๔
ขอ้ บงั คับ หรือหนงั สือสัง่ การทีก่ ระทรวงมหาดไทยกาหนดไว้
ขอ้ ๖๘ การจ่ายเงินให้แกเ่ จ้าหน้ีหรือผู้มสี ทิ ธิใหจ้ ่ายเป็นเช็ค กรณีจาเปน็ ทไ่ี ม่อาจจา่ ยเป็นเชค็ ได้ ให้
จดั ทาใบถอนเงินฝากธนาคารเพอื่ ใหธ้ นาคารออกตวั๋ แลกเงินส่งั จ่ายให้เจ้าหนห้ี รอื ผมู้ ีสทิ ธิ การจ่ายเงินผ่าน
ธนาคารให้เปน็ ไปตามวธิ กี ารท่กี รมส่งเสริมการปกครองทอ้ งถิ่นกาหนด
ขอ้ ๖๙ การเขียนเชค็ สั่งจา่ ยใหป้ ฏบิ ตั ิ ดงั น้ี
(๑) การจ่ายเงินใหเ้ จ้าหนี้ ในกรณีซอื้ หรือเชา่ ทรพั ยส์ ิน หรือจา้ งทาของให้ออกเช็คส่งั จา่ ยในนามของ
เจ้าหนี้ ขีดฆา่ คาวา่ “หรือตามคาสัง่ ” หรือ “หรือผู้ถือ” ออกและขีดครอ่ มดว้ ย
(๒) การจ่ายเงินตามสิทธทิ ่พี ึงจะได้รับใหแ้ ก่เจ้าหน้ีหรอื ผู้มสี ิทธิรับเงิน หากมีความจาเปน็ ที่จะต้องสั่งจ่าย
เพ่อื ขอรบั เงินสดมาจ่ายให้กระทาได้ในการจา่ ยเงนิ ทีม่ ีวงเงนิ ต่ากว่าสองพันบาทโดยใหอ้ อกเช็คสัง่ จา่ ยในนามม
หัวหนา้ หน่วยงานคลงั หรือกรณที ี่ไม่มหี ัวหน้าหนว่ ยงานคลัง หรือมแี ต่ไม่สามารถปฏิบตั ิหน้าท่ีได้ ใหผ้ ูบ้ ริหาร
ท้องถิ่นแต่งต้ังพนกั งานส่วนท้องถ่ินตั้งแต่ระดบั สาม หรือเทียบเท่าขนึ้ ไป และขดี ฆา่ คาวา่ “หรือตามคาส่ัง”
หรอื “หรอื ผ้ถู ือ” ออก ห้ามออกเช็คส่งั จา่ ยเงินสด
(๓) หากเจ้าหนี้หรือผู้มสี ทิ ธิรับเงนิ ไมม่ ารับเชค็ ภายในสิบหา้ วนั นบั ต้งั แตว่ นั ส่ังจ่าย ใหย้ กเลิกเชค็ นน้ั
หากมีการยกเลกิ เชค็ ดังกล่าวเกนิ สามครง้ั ตอ้ งรายงานเหตผุ ลใหผ้ ู้บริหารท้องถน่ิ ทราบ
ข้อ ๗๐ การเขยี นหรือพิมพ์จานวนเงนิ ในเชค็ ท่ีเป็นตวั อกั ษรอยา่ ใหม้ ีช่องว่างท่ีจะเขียนหรือพิมพ์
จานวนเงินเพิ่มเติมได้ และให้ขดี เสน้ ตรงหลังชอื่ สกุล ชอ่ื บรษิ ทั หรือหา้ งหุ้นสว่ น จนชดิ คาว่า “หรอื ผถู้ ือ” หรอื
“หรอื ตามคาสั่ง” แลว้ แตก่ รณโี ดยมิให้มีการเขียนหรือพิมพ์ชอ่ื บคุ คลอ่ืนเพ่มิ เติมไดอ้ ีก
ขอ้ ๗๑ การจ่ายเงินทกุ กรณี ถา้ ผจู้ ่ายมีหนา้ ท่ีตามกฎหมายท่ีจะต้องหักภาษใี ด ๆ ไว้ ณ ทีจ่ ่าย เพอื่
นาสง่ ส่วนราชการใด ใหด้ าเนินการตามกฎหมายนัน้
ขอ้ ๗๒ เงนิ ทข่ี อเบกิ จากหน่วยงานคลงั เพอื่ การใด ใหน้ าไปจ่ายได้เฉพาะเพื่อการน้ันเท่านั้น จะนาไป
จา่ ยเพื่อการอน่ื ไมไ่ ด้
สว่ นที่ ๒
หลักฐานการจา่ ยเงิน
ข้อ ๗๓ การจ่ายเงนิ ใหแ้ ก่เจ้าหนี้หรอื ผู้มสี ทิ ธริ ับเงินทกุ รายการ จะตอ้ งมีหลักฐานการจ่ายไว้เพือ่
ประโยชนใ์ นการตรวจสอบ
ข้อ ๗๔ หลกั ฐานการจ่ายเงินจะต้องพิมพ์หรือเขียนด้วยหมกึ การแก้ไขหลักฐานการจ่ายให้ขีดฆ่า แลว้
พมิ พห์ รอื เขียนใหมแ่ ลว้ ให้ผู้รบั เงินลงลายมอื ช่ือกากบั ไว้ทุกแห่ง
ขอ้ ๗๕ ให้องค์กรปกครองสว่ นท้องถนิ่ เกบ็ รักษาหลักฐานการจ่ายซึ่งสานักงานการตรวจเงนิ แผ่นดนิ
ยังไม่ไดต้ รวจสอบไวใ้ นทีป่ ลอดภัย อย่าใหช้ ารดุ สญู หาย หรอื เสยี หายได้ และเม่อื ได้ตรวจสอบแล้ว ก็ให้เก็บ
อยา่ งเอกสารธรรมดา
ขอ้ ๗๖ ใบสาคัญคู่จา่ ยทเ่ี ป็นใบเสร็จรับเงินซง่ึ ผู้รบั เงินออกให้ อยา่ งนอ้ ยจะต้องมีรายการ ดังตอ่ ไปน้ี
(๑) ชื่อ สถานที่อยหู่ รอื ท่ีทาการของผู้รบั เงนิ
(๒) วัน เดอื น ปที ี่รับเงิน
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๒๕
(๓) รายการแสดงการรับเงินและระบวุ า่ เป็นค่าอะไร
(๔) จานวนเงินท้ังตัวเลขและตัวอักษร
(๕) ลายมอื ช่อื พร้อมทง้ั มตี ัวบรรจงช่ือและชอื่ สกลุ ของผู้รับเงนิ
ถ้าผู้รบั เงินลงลายมอื ชื่อไมไ่ ด้ ใหใ้ ช้ลายพิมพ์น้วิ มือ หา้ มมิให้ใชแ้ กงไดหรอื เครอื่ งหมายอ่ืนทานอง
เชน่ ว่านั้นแทนการลงลายมือช่ือ
ขอ้ ๗๗ ให้ผจู้ า่ ยเงินลงลายมอื ชือ่ รบั รองการจ่ายพรอ้ มท้งั มชี ่อื สกุลด้วยตัวบรรจงกากบั ไว้ในหลักฐาน
การจา่ ยเงนิ ให้แกเ่ จ้าหนีห้ รือผู้รับเงนิ เพือ่ ประโยชน์ในการตรวจสอบ และกรณที เี่ ป็นใบสาคญั คู่จ่ายใหห้ ัวหน้า
หน่วยงานคลังลงลายมือชอื่ รบั รองความถูกตอ้ งกากบั ไว้ด้วย
ในกรณที ่ีใบสาคัญคู่จ่ายเป็นภาษาต่างประเทศ ให้มคี าแปลเป็นภาษาไทยตามสาระสาคญั ในข้อ ๗๖ ไว้
ดว้ ย
ขอ้ ๗๘ การจ่ายเงิน ถ้าผู้มีสิทธริ ับเงินไม่สามารถรับเงินด้วยตนเองได้ จะมอบฉันทะให้ผอู้ ื่นเป็นผู้รับแทน
เมื่อไดร้ ับอนญุ าตจากหัวหน้าหน่วยงานคลงั แล้วก็ให้กระทาได้
แบบใบมอบฉันทะรบั เงิน ใหเ้ ป็นไปตามแบบท่กี รมสง่ เสริมการปกครองท้องถิน่ กาหนด
ขอ้ ๗๙ การจ่ายเงินขององค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถ่ินในต่างประเทศ ซ่งึ กฎหมายหรอื ประเพณีนยิ ม
ของประเทศน้ัน ๆ ไม่ต้องออกใบเสร็จรับเงิน หรือออกใบเสร็จรับเงินไมเ่ ปน็ ไปตามหลกั เกณฑ์ทีก่ าหนดไว้ในข้อ
๗๖ ใหผ้ จู้ ่ายเงินทาใบรับรองการจ่ายเงินโดยระบุวา่ เป็นการจ่ายเงินค่าอะไร เม่อื วนั เดือน ปี ใด จานวนเทา่ ใด
และใหล้ งลายมอื ชื่อรับรองการจ่ายไว้เช่นเดยี วกบั ทกี่ าหนดในข้อ ๗๗ ในกรณีทม่ี หี ลักฐานการรับเงินเป็นอย่าง
อ่นื ก็ให้แนบหลกั ฐานนน้ั ไปพรอ้ มกับใบรับรองเพื่อตรวจสอบดว้ ย
ขอ้ ๘๐ การจ่ายเงนิ รายใดซึ่งตามลักษณะไมอ่ าจเรยี กใบเสร็จรับเงินจากผู้รับชาระเงินได้ ให้ผู้จ่ายเงิน
ทาใบรบั รองการจา่ ยเงินได้ โดยให้บันทึกชแี้ จงเหตุผลทไ่ี ม่อาจเรียกใบเสร็จรับเงนิ ได้เพอื่ ประกอบการพิจารณาด้วย
ขอ้ ๘๑ การจ่ายเงินต่อไปนีใ้ หผ้ จู้ า่ ยเงนิ ทาใบรบั รองการจ่ายเงินโดยไม่ต้องทาบันทกึ ชีแ้ จงเหตผุ ลตาม
ข้อ ๘๐
(๑) การจ่ายเงินรายหนง่ึ ๆ เป็นจานวนไมถ่ งึ สิบบาท
(๒) การจ่ายเงินค่ารถ หรือเรือนง่ั รับจ้าง
(๓) การจ่ายเงินเป็นค่าโดยสารรถไฟ รถยนตป์ ระจาทาง หรือเรือยนต์ประจาทาง
ข้อ ๘๒ ในกรณที ่ใี บสาคัญคู่จ่ายสญู หาย ให้ปฏิบตั ดิ ังน้ี
(๑) ถ้าใบสาคญั คู่จ่ายเป็นใบเสร็จรับเงินสญู หาย ให้ใชส้ าเนาใบเสร็จรับเงินซึง่ ผู้รับเงิน รบั รองแทนก็ได้
(๒) ถ้าใบสาคัญคจู่ ่ายท่เี ป็นใบเสร็จรับเงนิ สญู หาย หรือไม่อาจขอสาเนาใบเสร็จรับเงินตาม (๑) ได้
ให้ผจู้ ่ายเงินทาใบรับรองการจ่ายเงิน โดยชี้แจงเหตุผลพฤติการณ์ท่ีใบสาคญั คู่จ่ายสูญหายและไมอ่ าจขอสาเนา
ใบเสรจ็ รบั เงินนั้นได้ พรอ้ มท้งั คารับรองว่ายังไม่เคยนาใบสาคญั คู่จ่ายมาเบิกจ่าย และหลกั ฐานการแจง้ ความ
ใบสาคญั คูจ่ ่ายหายจากพนักงานเจ้าหนา้ ทีผ่ ้มู ีอานาจรบั แจ้ง ถ้าหากค้นพบภายหลงั ก็จะไมน่ ามาเบิกจา่ ยอกี
เสนอตอ่ ผู้บังคบั บญั ชาตามลาดับ เม่อื ไดร้ ับอนุมัตแิ ล้วก็ให้ใช้ใบรับรองนัน้ เป็นใบสาคัญค่จู ่ายได้
ข้อ ๘๓ ห้ามมใิ หผ้ ู้มีหน้าที่จ่ายเงนิ เรียกใบสาคัญคู่จ่ายหรือใหผ้ ู้รบั เงนิ ลงลายมือช่อื รับเงนิ
ในหลกั ฐานการจ่ายเงิน โดยทีย่ งั มิไดม้ กี ารจา่ ยเงินใหแ้ ก่เจา้ หนห้ี รือผมู้ ีสิทธิรับเงิน
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๒๖
ส่วนท่ี ๓
การจ่ายเงินยืม
ข้อ ๘๔ การจ่ายเงินยืมจะจ่ายไดแ้ ตเ่ ฉพาะท่ีผู้ยมื ได้ทาสัญญาการยืมเงินตามแบบที่กรมสง่ เสริมการ
ปกครองท้องถ่ินกาหนด และผบู้ ริหารทอ้ งถ่นิ ได้อนุมตั ใิ หจ้ า่ ยเงินยมื ตามสัญญาการยมื แลว้ เท่านนั้ โดยจะต้อง
เป็นไปตามเงื่อนไข ดังต่อไปนี้
(๑) มงี บประมาณเพ่อื การนั้นแล้ว
(๒) ผยู้ ืมได้ทาสัญญาการยืมเงินและรบั รองวา่ จะปฏิบตั ิตามระเบยี บ ข้อบงั คับ หรอื คาส่ังที่ได้กาหนด
ไวส้ าหรบั เรอื่ งนัน้ และจะนาใบสาคญั คจู่ า่ ยทถ่ี กู ต้องรวมทงั้ เงินเหลอื จา่ ย ส่งคนื ตามทกี่ าหนดในข้อ ๘๖ ถ้าไม่
ส่งตามกาหนดก็จะชดใชเ้ งนิ หรอื ยนิ ยอมให้องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ หกั เงนิ เดือน ค่าจ้าง บาเหนจ็ บานาญ
หรอื เงินอน่ื ใดอนั จะพึงได้รับจากองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ ชดใช้เงินยืมนั้น
กรณีท่ผี ยู้ ืมไม่มเี งินใด ๆ อนั จะพึงได้รับจากองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ ท่ีจะหักสง่ ใชเ้ งนิ ยืมได้ ให้
องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นกาหนดใหผ้ ู้ยมื หาหลักทรพั ย์มาวางเป็นประกัน หรือหาบุคคลท่มี หี ลกั ฐานมาทา
สัญญาคา้ ประกันไวต้ ่อองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นดว้ ย
(๓) ผู้ยืมแตล่ ะรายจะตอ้ งไม่มีเงินยืมค้างชาระแก่องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ และให้ยืมไดเ้ ฉพาะผ้มู ี
หน้าทต่ี ้องปฏบิ ตั งิ านน้ัน ๆ ให้องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น และห้ามยืมแทนกัน
(๔) กรณคี รบกาหนดการส่งใชเ้ งนิ ยืมแล้วผยู้ ืมยังไม่ชดใช้เงนิ ยืม ใหผ้ บู้ ริหารทอ้ งถ่ินมอี านาจสั่งการให้
ผู้ค้างชาระเงินยืมส่งใช้เงนิ ยืมภายในกาหนดเวลาตามทเี่ หน็ สมควร อย่างชา้ ไม่เกนิ สามสิบวันถา้ ผู้ยืมขดั ขืน
หรอื หลกี เล่ยี งไม่ยอมชดใชเ้ งนิ ยืมให้นาความใน (๒) มาใช้บังคับ แลว้ รายงานใหผ้ ู้บรหิ ารทอ้ งถน่ิ ทราบ
(๕) ในกรณีท่ผี ้บู ริหารทอ้ งถิ่น ปลัดองคก์ รปกครองส่วนท้องถนิ่ หรอื พนกั งานส่วนท้องถิน่ พน้ จาก
ตาแหนง่ ไมว่ ่ากรณใี ด ๆ ใหห้ วั หนา้ หนว่ ยงานคลังมหี น้าท่ตี รวจสอบทะเบียนเงินยืมของบุคคลดงั กล่าว หาก
ปรากฏว่ายังค้างชาระเงนิ ยืมอยู่ ให้หวั หนา้ หน่วยงานคลงั เรง่ รัดใหเ้ สร็จสิ้นในทันที กอ่ นทผี่ ู้ยืมจะพ้นจาก
ตาแหนง่ หน้าทีไ่ ป ในกรณีท่ีผยู้ ืมถงึ แก่กรรมหรือไม่ยินยอมชดใชเ้ งนิ ยืมให้นาความใน (๒) มาใช้บังคับโดย
อนุโลม
(๖) การสง่ เงินใช้ยืมให้หัวหน้าหน่วยงานคลงั ปฏิบัติ ดังน้ี
(ก) หมายเหตจุ านวนเงินและวนั เดือน ปี ท่สี ่งใชใ้ นสัญญาการยมื เงิน
(ข) ต้องเกบ็ รกั ษาสัญญาการยืมเงนิ นัน้ เป็นเอกสารสาคญั ในราชการ
(ค) ถ้ารับคนื เป็นเงินสด ใหอ้ อกใบเสร็จรับเงินให้แกผ่ ยู้ มื ไว้เปน็ หลักฐาน
(ง) ใหบ้ นั ทึกรายการส่งใชเ้ งินยืมในทะเบยี นเงินยืมไว้ดว้ ย โดยให้ผยู้ ืมลงชอื่ ในทะเบียนเงินยืม
สาหรับรายการท่ีส่งใช้นัน้
ขอ้ ๘๕ สัญญาการยืมเงิน สัญญาวางหลกั ทรพั ย์ และสัญญาค้าประกัน ให้ใชต้ ามแบบและวธิ กี ารท่ี
กรมสง่ เสริมการปกครองทอ้ งถ่นิ กาหนด
ขอ้ ๘๖ เงินทยี่ ืมไป ใหผ้ ้ยู ืมส่งใบสาคญั และเงินทเ่ี หลือจ่าย (ถ้ามี) ภายในกาหนดระยะเวลา ดงั นี้
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๒๗
(๑) กรณเี ดนิ ทางไปประจาต่างสานักงานหรือกรณีเดนิ ทางกลบั ภูมิลาเนาเดิม ให้ส่งต่อองค์กรปกครอง
ส่วนทอ้ งถิ่นท่ีจ่ายเงินให้ยืม โดยทางไปรษณียล์ งทะเบียนหรอื ธนาณตั ิ แลว้ แตก่ รณี ภายในสามสิบวนั นบั จาก
วนั ทไี่ ดร้ ับเงิน
(๒) กรณีเดินทางไปราชการอน่ื ให้สง่ ตอ่ องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถิ่นผ้ใู หย้ ืมภายในสิบห้าวนั นบั จาก
วันกลับมาถึง
(๓) การยืมเงนิ เพ่ือปฏบิ ตั ิราชการนอกจากตาม (๑) หรอื (๒) ให้ส่งตอ่ องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถิ่น
ผู้ใหย้ มื ภายในสามสิบวนั นับจากวนั ทีไ่ ด้รับเงนิ
ในกรณที ่ีผู้ยมื ได้ส่งใบสาคัญคจู่ ่ายหกั ล้างเงินยืมแล้วมเี หตตุ ้องทักท้วง ให้องค์กรปกครองสว่ นท้องถนิ่
ผู้ใหย้ ืมแจง้ ข้อทักท้วงให้ผยู้ ืมทราบโดยด่วน แลว้ ให้ผู้ยืมปฏิบัตติ ามคาทักท้วงภายในสิบห้าวันนบั จากวันที่ได้
รับคาทกั ทว้ ง หากผ้ยู ืมมิได้ดาเนินการตามคาทกั ท้วงและมิได้ชแี้ จงเหตผุ ลให้องค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ ผู้
ใหย้ ืมทราบ กใ็ หอ้ งคก์ รปกครองส่วนท้องถนิ่ ดาเนินการตามเงอ่ื นไขในสัญญาการยืมเงนิ โดยถอื ว่าผู้นนั้ ยัง
มิได้ส่งใช้เงนิ ยมื เทา่ จานวนทที่ ักทว้ งนั้น
หมวด ๘
เงินสะสม
ข้อ ๘๗ ทกุ วนั ส้ินปีงบประมาณ เมือ่ องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถิ่นได้ปิดบัญชีรายรับ รายจ่ายแลว้ ให้กัน
ยอดเงินสะสมประจาปไี ว้ร้อยละยีส่ ิบห้าของทกุ ปี เพอ่ื เป็นทนุ สารองเงินสะสมโดยที่ทุนสารองเงนิ สะสมน้ใี ห้
เพิ่มขนึ้ รอ้ ยละยีส่ ิบห้าของทุกปี
การจ่ายเงนิ ทุนสารองเงินสะสมจะกระทาได้ต่อเม่ือยอดเงินสะสมในสว่ นท่ีเหลือมีไม่เพยี งพอต่อการ
บรหิ าร ใหข้ อความเห็นชอบจากสภาทอ้ งถิ่น และขออนุมตั ิผูว้ ่าราชการจงั หวดั
ในกรณที ่ีปใี ด องค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ มียอดเงินทุนสารองเงินสะสมเกินรอ้ ยละยี่สบิ ห้าของ
งบประมาณรายจ่ายประจาปนี ั้น หากมคี วามจาเป็นองคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่ินอาจนายอดเงนิ ส่วนที่เกินไปใช้
จ่ายไดโ้ ดยได้รบั อนุมัตจิ ากสภาทอ้ งถนิ่ ภายใตเ้ งอื่ นไขข้อ ๘๙ (๑)
ข้อ ๘๘ กจิ การใดที่มีงบประมาณรายจ่ายประจาปีอนุญาตใหจ้ ่ายได้แลว้ แตร่ ะยะสามเดอื นแรกของ
ปีงบประมาณ องคก์ รปกครองสว่ นท้องถน่ิ ไม่สามารถจัดเก็บรายได้เพียงพอที่จะดาเนนิ การตามงบประมาณ
องคก์ รปกครองส่วนท้องถน่ิ อาจนาเงินสะสมทดรองจา่ ยไปพลางก่อนได้
กรณที ่อี งค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ ไดร้ บั แจง้ การจัดสรรเงนิ อดุ หนุนทรี่ ฐั บาลระบุวตั ถปุ ระสงค์ใหไ้ ป
ดาเนินการตามอานาจหนา้ ที่ยกเวน้ งบลงทุน แตย่ ังมิได้รับเงิน หากมคี วามจาเป็นต้องใชจ้ า่ ยเงนิ ก่อน องค์กร
ปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ อาจยืมเงินสะสมทดรองจ่ายไปพลางก่อนได้เม่ือไดร้ บั เงินงบประมาณดงั กลา่ วแล้วให้
บันทกึ บญั ชีสง่ ใช้เงินสะสมที่ยมื ตามวธิ กี ารที่กรมสง่ เสริมการปกครองทอ้ งถิ่นกาหนด
กรณีองค์กรปกครองสว่ นท้องถิ่นใดมกี ิจการพาณิชย์ หากมีความจาเปน็ กิจการพาณิชยอ์ าจขอยืมเงนิ
สะสมขององค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ินไปทดรองจา่ ยเพ่อื บรหิ ารกจิ การกอ่ นได้ โดยขอความเหน็ ชอบจากสภา
ทอ้ งถ่ินและใหส้ ่งชดใชเ้ งินยืมเงนิ สะสมเมื่อส้ินปงี บประมาณ
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๒๘
กรณอี งคก์ รปกครองสว่ นท้องถ่นิ ใด มผี รู้ ับบานาญทย่ี ้ายภูมลิ าเนาและประสงค์จะโอนการรบั เงิน
บานาญไปรับในองคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ ประเภทเดียวกนั ในท้องท่ีท่ียา้ ยไปอยู่ใหม่ องคก์ รปกครองสว่ น
ทอ้ งถนิ่ อาจยมื เงินสะสมขององคก์ รปกครองส่วนท้องถิ่นใหมท่ ดรองจา่ ยให้กับผรู้ ับบานาญนั้นได้ โดยอานาจ
ของผูบ้ รหิ ารทอ้ งถน่ิ และเมื่อไดร้ บั เงินคนื ให้บนั ทึกบัญชสี ่งใชเ้ งนิ สะสมที่ยมื ตามวธิ ีการทก่ี รมสง่ เสรมิ การ
ปกครองท้องถิ่นกาหนด
ขอ้ ๘๙ องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถ่ินอาจใช้จ่ายเงินสะสมได้ โดยไดร้ ับอนุมัติจากสภาทอ้ งถิน่ ภายใต้
เง่อื นไข ดงั ต่อไปน้ี
(๑) ให้กระทาได้เฉพาะกิจการซึ่งอยใู่ นอานาจหน้าท่ีขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิ่นซง่ึ เกี่ยวกับด้าน
การบรกิ ารชุมชนและสังคม หรอื กจิ การทเ่ี ป็นการเพ่ิมพูนรายไดข้ ององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ หรอื กิจการท่ี
จัดทาเพื่อบาบดั ความเดือดร้อนของประชาชน ท้ังนี้ ต้องเป็นไปตามแผนพัฒนาขององค์กรปกครองส่วน
ท้องถิ่น หรือตามทีก่ ฎหมายกาหนด
(๒) ได้ส่งเงินสมทบกองทุนส่งเสริมกิจการขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถิ่นแต่ละประเภทตามระเบียบแลว้
(๓) เม่อื ได้รบั อนุมตั ใิ ห้ใช้จา่ ยเงินสะสมแล้ว องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถ่ินต้องดาเนินการก่อหน้ีผูกพัน
ให้เสร็จส้นิ ภายในระยะเวลาไมเ่ กนิ หนง่ึ ปีถัดไป หากไม่ดาเนินการภายในระยะเวลาท่ีกาหนดใหก้ ารใช้จ่ายเงิน
สะสมน้ันเป็นอันพบั ไป
ท้ังน้ี ใหอ้ งคก์ รปกครองส่วนท้องถนิ่ มียอดเงนิ สะสมคงเหลอื เพียงพอทจี่ ะจ่ายคา่ ใช้จ่ายประจาและกรณี
ฉุกเฉนิ ทม่ี ีสาธารณภยั เกิดข้ึน โดยการใช้จ่ายเงินสะสมใหค้ านึงถงึ ฐานะการคลงั และเสถียรภาพในระยะยาว
[ข้อ ๘๙ ถูกยกเลิกและให้ใชค้ วามใหม่แทนโดยระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการรับเงิน การเบิกจ่ายเงิน การฝากเงนิ
การเกบ็ รกั ษาเงินและการตรวจเงนิ ขององค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น (ฉบบั ท่ี ๒) พ.ศ. ๒๕๔๘]
ขอ้ ๙๐ กรณที ง่ี บประมาณรายจ่ายประกาศใช้บังคบั แลว้ มงี บประมาณไม่เพยี งพอท่ีจะจ่ายหรือไม่ได้
ตงั้ งบประมาณเพอ่ื การน้ันไว้ ให้องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ จ่ายขาดเงินสะสมได้ โดยไดร้ ับอนุมัตจิ ากผู้บรหิ าร
ท้องถนิ่ ในกรณีดังตอ่ ไปน้ี
(๑) รับโอน เล่อื นระดับ เล่อื นขน้ั เงินเดือนพนักงานสว่ นทอ้ งถน่ิ
(๒) เบกิ เงนิ ให้ ผ้บู รหิ ารท้องถน่ิ ผ้ชู ว่ ยผูบ้ ริหารทอ้ งถ่ิน สมาชกิ สภาทอ้ งถิ่น เลขานุการผ้บู รหิ าร
ทอ้ งถน่ิ เลขานุการสภาทอ้ งถน่ิ ทีป่ รึกษาผู้บรหิ ารท้องถ่นิ พนกั งานสว่ นท้องถน่ิ ซงึ่ มีสทิ ธไิ ด้รับเงนิ ตาม
กฎหมายวา่ ด้วยการจัดต้งั องค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถิ่นน้ัน ตลอดจนลูกจ้างซ่ึงมสี ทิ ธิได้รบั เงนิ อ่ืนตามกฎหมาย
ระเบยี บ คาสงั่ หรอื หนงั สือสัง่ การกระทรวงมหาดไทย ในระหว่างปีงบประมาณ
(๓) ค่าใชจ้ ่ายตาม (๑) และหรือ (๒) ใหถ้ ือเป็นรายจ่ายในปงี บประมาณนั้น
[ขอ้ ๙๐ ถกู ยกเลกิ และให้ใชค้ วามใหม่แทน โดยระเบียบกระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการรับเงิน การเบิกจ่ายเงนิ การฝาก
เงนิ การเกบ็ รกั ษาเงนิ และการตรวจเงนิ ขององคก์ รปกครองสว่ นท้องถ่นิ (ฉบบั ท่ี ๒) พ.ศ. ๒๕๔๘]
ขอ้ ๙๑ ภายใต้บงั คับขอ้ ๘๙ ในกรณีฉกุ เฉนิ ท่ีมสี าธารณภยั เกดิ ขึ้น ให้ผบู้ รหิ ารท้องถ่นิ อนมุ ตั ใิ ห้จ่าย
ขาดเงินสะสมได้ตามความจาเป็นในขณะนั้น โดยให้คานงึ ถึงฐานะการเงิน การคลังขององคก์ รปกครองส่วนท้องถ่ินนน้ั
ขอ้ ๙๒ การวางฎกี าเบกิ เงินสะสม ตามข้อ ๘๙ และขอ้ ๙๐ ให้ดาเนินการวางฎีกาเบิกเงนิ สะสมได้
เฉพาะตามจานวนท่ีจะตอ้ งจ่ายจริงและจะถงึ กาหนดเวลาทตี่ ้องจ่ายเงินหรือวางฎกี าเบิกเงนิ สะสมเปน็ งวด ๆ
ตามความจาเป็น
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๒๙
ขอ้ ๙๓ ใหห้ นว่ ยงานคลงั จัดทาบญั ชแี ละรายงานการเงินตามแบบท่ีกรมสง่ เสริมการปกครองทอ้ งถิ่น
กาหนด และให้จงั หวดั โดยหัวหนา้ กลมุ่ งานการเงินบัญชีและการตรวจสอบจังหวัด เป็นเจ้าหนา้ ท่ีตรวจสอบ
ความถูกต้องอย่างนอ้ ยหกเดอื นตอ่ คร้ัง พร้อมท้งั รายงานให้ผวู้ ่าราชการจงั หวดั ทราบภายในสบิ ห้าวันนับแต่
วนั ทีไ่ ด้ทาการตรวจสอบ
หมวด ๙
การถอนคนื เงนิ รายรับและการจาหน่ายหนีส้ ญู
ข้อ ๙๔ กรณีองค์กรปกครองส่วนท้องถน่ิ ไดร้ ับเงนิ รายรับและต่อมามีการขอคนื ในลักษณะของลาภ
มคิ วรได้ ดงั นี้
(๑) การรับชาระภาษีโดยไม่ถกู ตอ้ ง
(๒) ค่าขายเอกสารในกรณีที่มกี ารยกเลกิ การประกวดราคาซอ้ื หรอื จ้าง และไม่มกี ารพิจารณาการ
ประกวดราคาใหม่ ตามระเบียบกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยการพัสดุ
(๓) เงินทไ่ี ดร้ บั ชดใชไ้ ว้เกินความรับผดิ จากการละเมิด
ท้งั นี้ ให้ขอคนื เงนิ ภายในกาหนดอายคุ วาม
ขอ้ ๙๕ การถอนคนื เงนิ รายรบั ตามขอ้ ๙๔ ใหต้ รวจสอบและมสี าระสาคญั ดงั นี้
(๑) เหตผุ ลความจาเป็นในการถอนคืนเงินรายรบั ที่นาสง่ เป็นเงินรายรับท่ีนาส่งแลว้
(๒) หลักฐานเอกสารท่ีเก่ียวขอ้ งอ่นื ๆ เชน่ หลักฐานแสดงการยกเลิกการจดั ซ้ือจดั จ้าง คาขอคืนเงิน
คา่ ซ้ือเอกสาร หนังสอื แจง้ ใหร้ ับผิดชดใชจ้ ากการละเมิด เป็นตน้
ขอ้ ๙๖ วิธปี ฏบิ ัติในการถอนคืนเงินรายรับ ให้ปฏบิ ัติดังน้ี
(๑) ขอเงินคืนภายในปงี บประมาณท่ีรับเงิน เม่ือตรวจสอบแลว้ เห็นวา่ ถกู ตอ้ งใหจ้ ่ายคืนเงินรายรบั
ดงั กล่าว โดยตอ้ งได้รบั อนุมัตจิ ากผู้บริหารทอ้ งถน่ิ
(๒) ขอเงนิ คนื ภายหลงั จากปงี บประมาณทร่ี บั เงินรายรับเมื่อตรวจสอบแลว้ เห็นวา่ ถูกต้องให้องค์กร
ปกครองสว่ นท้องถ่นิ จา่ ยขาดเงินสะสมได้โดยต้องไดร้ ับอนมุ ัติจากสภาท้องถ่ิน
ขอ้ ๙๗ หากองค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถิ่น มอิ าจจดั เก็บหน้จี ากลูกหนี้ท่คี ้างชาระเกนิ กว่าสิบปีขึ้นไป
ดว้ ยเหตุหน่ึงเหตุใด และได้ดาเนินการแลว้ ดังนี้
(๑) เรง่ รดั ติดตามให้มกี ารชาระหนแี้ ล้ว แต่ไม่สามารถจัดเก็บได้ เน่ืองจากลกู หน้กี ลายเป็นบคุ คล
ลม้ ละลาย ยากจน ไม่มีทรพั ยส์ นิ จะเรียกชาระหนี้ได้ หรือกฎหมายมิได้เปดิ ช่องให้กระทาได้
(๒) กรณีท่ลี ูกหนตี้ ายหรือสาบสูญ ผรู้ ับพินยั กรรม หรือทายาทผู้รบั มรดกต้องเป็นบุคคลที่มีลกั ษณะ
เชน่ เดียวกับท่ไี ด้ระบไุ ว้ใน (๑)
ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถน่ิ จาหน่ายหน้ีสญู จากบญั ชีลูกหน้ีโดยได้รบั ความเหน็ ชอบจากผบู้ รหิ าร
ท้องถ่นิ และได้รบั อนุมตั ิจากสภาทอ้ งถ่นิ
หลักเกณฑก์ ารจาหน่ายหนี้สูญ และวิธีการบนั ทึกบญั ชใี ห้เป็นไปตามท่ีปลัดกระทรวงมหาดไทย
กาหนด
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๓๐
หมวด ๑๐
การตรวจเงิน
ข้อ ๙๘ ใหอ้ งคก์ รปกครองสว่ นท้องถน่ิ จดั ทาบญั ชแี ละทะเบยี นรายรับรายจ่าย รวมทัง้ สรรพบญั ชหี รอื
ทะเบียนอนื่ ใดตามท่กี รมส่งเสรมิ การปกครองทอ้ งถนิ่ กาหนด
ข้อ ๙๙ ใหห้ วั หนา้ หนว่ ยงานคลงั ทารายงานแสดงรายรับรายจ่ายและงบทดลองเป็นรายเดือน เสนอ
ปลดั องค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินเพ่ือนาเสนอผูบ้ ริหารท้องถิ่นเพอ่ื ทราบในฐานะหัวหน้าผูบ้ งั คับบัญชา และส่ง
สาเนาใหผ้ วู้ ่าราชการจังหวดั สาหรบั องค์การบรหิ ารส่วนตาบลให้ส่งนายอาเภอ
ขอ้ ๑๐๐ ใหห้ วั หน้าหน่วยงานคลงั จดั ทางบแสดงฐานะการเงิน และงบอนื่ ๆ ตามแบบท่กี รมสง่ เสริม
การปกครองท้องถน่ิ กาหนด เพอื่ สง่ ใหส้ านักงานการตรวจเงินแผ่นดินภูมิภาคตรวจสอบภายในเก้าสิบวันนับ
แต่วนั ส้ินปี และสง่ สาเนาให้ผู้ว่าราชการจังหวัด สาหรบั องคก์ ารบริหารส่วนตาบลให้ส่งนายอาเภอ
ขอ้ ๑๐๑ ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประกาศสาเนางบแสดงฐานะการเงินและงบอื่น ๆ ตามข้อ ๑๐๐
โดยเปดิ เผยเพ่ือใหป้ ระชาชนทราบ ณ สานักงานองคก์ รปกครองส่วนท้องถิ่นในเวลาอันสมควร
ขอ้ ๑๐๒ ในการตรวจสอบบัญชแี ละหลักฐานการรับจา่ ยเงนิ ให้หวั หน้าหนว่ ยงานผู้เบิกหรือรบั เงิน
และหรือหวั หนา้ หน่วยงานคลงั มีหน้าที่ให้คาช้แี จงและอานวยความสะดวกแก่เจา้ หน้าท่ีของสานักงานการ
ตรวจเงนิ แผ่นดิน และหากได้รบั ข้อทกั ทว้ งจากสานักงานการตรวจเงินแผ่นดิน ใหห้ วั หน้าหนว่ ยงานผเู้ บิกและ
หรือหัวหนา้ หน่วยงานคลังปฏบิ ัติตามคาทักทว้ งโดยเรว็ อยา่ งช้าไม่เกินสีส่ บิ หา้ วันนับจากวันท่อี งคก์ รปกครอง
ส่วนทอ้ งถิ่นไดร้ ับแจ้งข้อทักท้วงนั้น
ข้อ ๑๐๓ ในกรณที อี่ งคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ ชีแ้ จงข้อทักท้วงไปยงั สานกั งานการตรวจเงนิ แผ่นดิน
แตส่ านักงานการตรวจเงินแผ่นดินยืนยันวา่ ยังไม่มเี หตผุ ลทจี่ ะลา้ งขอ้ ทกั ทว้ ง ให้องคก์ รปกครองสว่ นท้องถน่ิ
ช้ีแจงเหตผุ ลและรายงานให้ผู้วา่ ราชการจังหวัดวินิจฉยั ภายในสิบห้าวันนับจากวันที่ไดร้ ับคายนื ยนั จาก
สานักงานการตรวจเงนิ แผ่นดนิ และใหผ้ วู้ า่ ราชการจงั หวดั แจ้งผลการวินิจฉัยภายในสามสิบวันนับจากวนั ท่ี
ไดร้ บั รายงานจากองคก์ รปกครองสว่ นท้องถน่ิ
ในกรณที อ่ี งคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ จะตอ้ งปฏิบตั ติ ามคาวินจิ ฉัยของผูว้ ่าราชการจังหวัด ใหป้ ฏิบตั ิให้
เสรจ็ สิ้นภายในสี่สบิ ห้าวันนับจากวันที่ได้รบั ทราบผลการวนิ จิ ฉัย
ข้อ ๑๐๔ ผู้บรหิ ารท้องถน่ิ ผู้ว่าราชการจังหวดั หรือปลัดกระทรวงมหาดไทย อาจให้ผูเ้ ชยี่ วชาญบญั ชี
ทาการตรวจสอบบัญชีการเงินขององคก์ รปกครองส่วนท้องถ่ินเป็นการภายในได้ สาหรบั องคก์ ารบรหิ ารสว่ น
ตาบล ให้นายอาเภอดาเนนิ การดังกล่าวได้เช่นเดียวกัน
หมวด ๑๑
เบด็ เตล็ด
ข้อ ๑๐๕ ใหห้ ัวหน้าหนว่ ยงานคลงั จัดทารายงานแสดงผลการดาเนินงานตามที่กรมส่งเสริมการ
ปกครองทอ้ งถ่ินกาหนดเพอื่ นาเสนอผบู้ รหิ ารทอ้ งถน่ิ และประกาศสาเนารายงานดงั กล่าวโดยเปดิ เผยเพือ่ ให้
ประชาชนทราบ ณ สานักงานองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ ทราบทุกสามเดอื น
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor ๔๓๑
บทเฉพาะกาล
ขอ้ ๑๐๖ การรบั เงนิ การเบิกจา่ ยเงิน การฝากเงิน การถอนเงนิ การเก็บรักษาเงิน และการตรวจเงินใด
ท่อี ยใู่ นระหว่างดาเนินการและยังไม่แล้วเสร็จในวนั ทร่ี ะเบียบกระทรวงมหาดไทยฉบับนี้ใช้บงั คับให้ดาเนินการ
ตอ่ ไปตามระเบียบหรือหลกั เกณฑท์ ใี่ ชบ้ ังคับอยเู่ ดมิ จนกว่าจะแลว้ เสร็จ
ข้อ ๑๐๗ บรรดาแบบพมิ พ์และเอกสารใด ๆ ที่ใช้ในการรับเงิน การเบิกจ่ายเงิน การฝากเงนิ การถอน
เงนิ การเก็บรกั ษาเงิน และการตรวจเงินขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถ่ิน ตลอดจนแบบบญั ชแี ละทะเบียนต่าง
ๆ ให้ใช้แบบเดมิ ไปพลางกอ่ น จนกว่ากรมสง่ เสริมการปกครองทอ้ งถ่นิ จะไดก้ าหนดใหเ้ ปน็ ไปตามระเบียบนี้
ขอ้ ๑๐๘ หากองคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่ินมีบญั ชลี ูกหน้ีเงินยืมเงินสะสมซ่ึงต้องตงั้ งบประมาณรายจา่ ย
ชดใช้คงคา้ งตามบญั ชี ใหป้ รับปรงุ บัญชตี ามแบบทก่ี รมส่งเสริมการปกครองท้องถนิ่ กาหนดและให้ต้ังเงินทุน
สารองเงินสะสมสาหรับปีแรกจากบัญชเี งินสะสมทไี่ ด้ปรับปรงุ ยอดเงินสะสมเรียบรอ้ ยแล้ว
ขอ้ ๑๐๙ บรรดาระเบียบ ข้อบงั คบั ประกาศ คาส่งั หรอื หนงั สอื สัง่ การท่อี อกตามความในระเบยี บ
กระทรวงมหาดไทย วา่ ดว้ ยการรับเงนิ การเบิกจา่ ยเงิน การฝากเงิน การเกบ็ รกั ษาเงินและการตรวจเงินของ
องค์กรปกครองส่วนท้องถิน่ พ.ศ. ๒๕๔๑ และระเบยี บกระทรวงมหาดไทยว่าด้วยการรับเงิน การเบิกจ่ายเงิน
การฝากเงิน การเก็บรกั ษาเงิน และการตรวจเงินขององคก์ รปกครองส่วนท้องถิ่น (ฉบับท่ี ๒) พ.ศ. ๒๕๔๓
ใหใ้ ชบ้ งั คบั ต่อไปจนกว่าจะมรี ะเบียบ ข้อบังคับ ประกาศคาสั่ง หรอื หนังสอื สงั่ การท่ีออกตามระเบียบนี้
ประกาศ ณ วันที่ ๑๓ ธนั วาคม พ.ศ. ๒๕๔๗
ประชา มาลีนนท์
รัฐมนตรีชว่ ยว่าการฯ ปฏิบตั ิราชการแทน
รฐั มนตรวี า่ การกระทรวงมหาดไทย
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor สรปุ
ระเบียบกระทรวงมหาดไทย
วา่ ดว้ ยวธิ ีการงบประมาณขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ พ.ศ. ๒๕๔๑
[แกไ้ ขเพิ่มเติมถงึ (ฉบับท่ี ๓) พ.ศ. ๒๕๔๓]
-------------------------------
ขอ้ ๒ ระเบียบน้ใี หใ้ ช้บังคบั ตัง้ แตว่ ันถดั จากวันประกาศในราชกจิ จานุเบกษา (๑๕
กรกฎาคม พ.ศ.๒๕๔๑) เปน็ ต้นไป
ข้อ ๔ ให้ปลัดกระทรวงมหาดไทยรักษาการตามระเบียบน้ี และมอี านาจตคี วามวนิ ิจฉยั
ปญั หา ยกเว้นการปฏิบัตกิ ารตามระเบียบท่กี าหนดหลกั เกณฑ์ และวิธีปฏบิ ัติเพือ่ ดาเนนิ การให้
เปน็ ไปตามระเบยี บนี้
ปลดั กระทรวงมหาดไทย อาจมอบอานาจเรื่องใดเรือ่ งหนงึ่ ตามวรรคแรกใหผ้ ู้ว่าราชการจังหวัดได้
ขอ้ ความทว่ั ไป
-------------------
ข้อ ๕ ในระเบียบน้ี
" งบประมาณ " หมายความว่า แผนงานหรอื งานสาหรบั ประมาณการด้านรายรับและ
รายจ่าย แสดงในรูปตวั เลขจานวนเงิน การต้งั งบประมาณ คือ การแสดงแผนดาเนินงานออกเป็น
ตัวเลขจานวนเงิน
" แผนงาน " หมายความวา่ ภารกจิ แต่ละด้านทอี่ งค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินมหี น้าทีต่ าม
กฎหมายวา่ ดว้ ยองคก์ รปกครองสว่ นท้องถน่ิ แต่ละรูปแบบ
" งาน " หมายความวา่ กิจกรรมต่างๆ ของหน่วยงานที่กาหนดไวใ้ นแตล่ ะแผนงาน
" องค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ิน " หมายความวา่ องคก์ ารบริหารส่วนจงั หวัด เทศบาล
และองค์การบริหารส่วนตาบล
" สภาทอ้ งถิ่น " หมายความว่า สภาองค์การบริหารสว่ นจงั หวัด สภาเทศบาล และสภา
องคก์ ารบรหิ ารสว่ นตาบล
" งบประมาณรายจ่าย " หมายความวา่ งบประมาณท่ีสภาท้องถนิ่ ให้ความเห็นชอบ และ
ผวู้ า่ ราชการจงั หวดั หรือนายอาเภอหรือปลดั อาเภอผูเ้ ป็นหัวหน้าประจาก่ิงอาเภออนุมัตติ ามที่กาหนด
ไวใ้ นกฎหมายว่าด้วยองคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถน่ิ แต่ละรูปแบบ ทัง้ นี้ รวมทั้งงบประมาณรายจ่าย
เพม่ิ เตมิ และการโอนการแก้ไขเปลี่ยนแปลงคาชแ้ี จงงบประมาณดว้ ย
" เงนิ นอกงบประมาณ " หมายความว่า เงินท้ังปวงท่อี ยใู่ นความรับผิดชอบขององค์กร
ปกครองส่วนท้องถ่นิ นอกจากเงนิ ที่ปรากฏตามงบประมาณรายจ่าย
" ปีงบประมาณ " หมายความว่า ระยะเวลาตง้ั แต่วนั ที่ ๑ ตุลาคม ของปหี นง่ึ ถึงวันที่ ๓๐
กันยายน ของปถี ัดไป และใหใ้ ชป้ ี พ.ศ. ทีถ่ ัดไปนน้ั เป็นชือ่ สาหรบั ปีงบประมาณน้ัน
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor 2
" หนี้ " หมายความว่า ข้อผกู พนั ที่ต้องจ่าย หรืออาจจะต้องจ่ายเปน็ เงิน สิง่ ของหรือ
บริการไม่ว่าจะเป็นข้อผกู พันอันเกิดจากการกู้ยืม การค้าประกัน การซ้ือ หรือการจ้างโดยวธิ ใี ชเ้ ครดติ
หรือจากการอ่ืนใด
" หน่วยงาน " หมายความวา่ สานัก กอง สว่ น ฝ่าย ตามโครงสร้างขององค์กรปกครองส่วน
ทอ้ งถนิ่ แต่ละรูปแบบ
"คณะผบู้ ริหารท้องถน่ิ " หมายความว่า นายกองคก์ ารบริหารส่วนจังหวดั คณะเทศมนตรี
นายกเทศมนตรี และคณะกรรมการบรหิ ารองค์การบรหิ ารสว่ นตาบล
"เจ้าหน้าทงี่ บประมาณ " หมายความว่า ปลัดองคก์ ารบริหารส่วนจงั หวัด ปลัดเทศบาลและปลดั
องค์การบรหิ ารสว่ นตาบล
[ข้อ ๕ ถูกยกเลกิ โดย ระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าดว้ ยวธิ ีการงบประมาณขององค์กรปกครองส่วน
ท้องถน่ิ (ฉบบั ที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๓ และใหใ้ ชค้ วามใหมแ่ ทน]
ข้อ ๖ บรรดารูปแบบและเอกสารใด ๆ ตลอดจนระบบและวิธกี ารงบประมาณขององคก์ ร
ปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ ให้เป็นไปตามทก่ี รมการปกครองกาหนด
ข้อ ๗ ในกรณที ง่ี บประมาณรายจ่ายประจาปีออกใช้ไม่ทันปีงบประมาณใหม่ ใหใ้ ช้
งบประมาณรายจ่ายประจาปงี บประมาณทล่ี ่วงแล้วไปพลางก่อน
การเบกิ จา่ ยเงนิ โดยอาศัยงบประมาณรายจา่ ยประจาปีทล่ี ว่ งมาแลว้ นน้ั ใหน้ าเงิน
งบประมาณรายจ่ายเพิม่ เติมและทีไ่ ด้มีการโอนเพ่ิมหรอื โอนลดรวมเข้าไปด้วย โดยให้ถอื เปน็
ยอดเงินสูงสุดจะพึงถอื จา่ ยได้ และให้กระทาได้เฉพาะรายจ่ายในหมวดเงินเดอื นและคา่ จ้างประจา
หมวดคา่ จ้างชวั่ คราว หมวดคา่ ตอบแทนใช้สอยวสั ดุ และหมวดค่าสาธารณปู โภค
หมวด ๑
อานาจหน้าท่ีของเจา้ หน้าท่ีงบประมาณ
–––––––––––––––––––
ข้อ ๘ ให้เจา้ หน้าทีง่ บประมาณมอี านาจหน้าที่จัดทางบประมาณกับปฏบิ ัตกิ ารอื่นตามที่
กาหนดไวใ้ นระเบียบนแี้ ละใหม้ ีอานาจหน้าทเี่ กีย่ วกับงานงบประมาณ ดังต่อไปนี้ด้วย
(๑) เรยี กใหห้ น่วยงานต่าง ๆ เสนอประมาณการรายรบั และรายจา่ ยตามแบบ และ
หลักเกณฑ์พร้อมด้วยรายละเอียดทก่ี าหนดตามระเบียบ ขอ้ บังคับ คาสั่งหรือหนังสือส่ังการ
กระทรวงมหาดไทย
(๒) วิเคราะหง์ บประมาณและการจ่ายเงนิ ของหน่วยงานต่างๆ
(๓) สั่งการ ควบคมุ กากบั ดูแล เจา้ หน้าท่ีจัดทาเอกสารงบประมาณ และรวบรวม
เปน็ ร่างงบประมาณรายจ่ายประจาปี
หมวด ๒
ลักษณะของงบประมาณ
-------------------
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor 3
ข้อ ๙ เงนิ รายจา่ ยประจาปขี ององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่ ให้จดั ทาเปน็ งบประมาณ
รายจ่ายประจาปีและใหม้ ีประมาณการรายรับประกอบงบประมาณรายจา่ ยประจาปีดว้ ย
ข้อ ๑๐ งบประมาณรายจ่ายประจาปีขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถ่ิน อาจจาแนกเป็น
งบประมาณรายจ่ายทั่วไปและงบประมาณรายจ่ายเฉพาะการ
ข้อ ๑๑ องค์กรปกครองสว่ นท้องถน่ิ อาจจัดทางบประมาณรายจ่ายเฉพาะการไดโ้ ดยได้รับ
ความเห็นชอบจากสภาท้องถิ่น
ข้อ ๑๒ งบประมาณรายจา่ ยทัว่ ไป และงบประมาณรายจ่ายเฉพาะการ อาจต้งั จ่ายเงิน
ช่วยเหลือระหวา่ งกนั ได้
ข้อ ๑๓ งบประมาณรายจ่ายท่ัวไปขององค์กรปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ ประกอบดว้ ย รายจ่าย
งบกลางและรายจ่ายตามแผนงาน
ข้อ ๑๔ รายจา่ ยตามแผนงาน จาแนกเป็นสองลักษณะ คือ
(๑) รายจ่ายประจา ประกอบด้วย
(ก) หมวดเงินเดอื นและคา่ จ้างประจา
(ข) หมวดคา่ จ้างช่ัวคราว
(ค) หมวดคา่ ตอบแทน ใช้สอยและวสั ดุ
(ง) หมวดค่าสาธารณูปโภค
(จ) หมวดเงนิ อดุ หนุน
(ฉ) หมวดรายจ่ายอ่ืน
(๒) รายจา่ ยเพ่อื การลงทุน ประกอบดว้ ย หมวดค่าครุภัณฑ์ ท่ีดินและสิ่งกอ่ สร้าง
รายละเอียดประเภทรายจา่ ยงบกลาง หมวดรายจ่ายต่างๆ และเงินนอกงบประมาณ ให้
เปน็ ไปตามทก่ี รมการปกครองกาหนด
ข้อ ๑๕ งบประมาณรายจ่ายซึง่ ตัง้ จ่ายจากเงินอดุ หนุนทวั่ ไป หรือเงนิ ประเภทอื่นท่ีตอ้ งนามา
ตั้งงบประมาณรายจา่ ย ให้จาแนกลักษณะรายจ่ายตามข้อ ๑๔ และใหร้ ะบุประเภทของเงินนนั้ ในคา
ชแ้ี จงประมาณการรายรับและงบประมาณรายจ่ายดว้ ย
ข้อ ๑๖ การตง้ั งบประมาณรายจ่ายเพ่ือเป็นค่าใช้จา่ ยขององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิ่นให้
กระทาตามทีม่ กี ฎหมาย ระเบียบ ข้อบงั คับ คาสั่ง หรอื หนงั สือสัง่ การกระทรวงมหาดไทยกาหนด
ขอ้ ๑๗ ประมาณการรายรับขององค์กรปกครองส่วนท้องถนิ่ ประกอบด้วยรายได้ซ่งึ จาแนก
เปน็
(๑) หมวดภาษีอากร
(๒) หมวดค่าธรรมเนียม ค่าปรับและใบอนญุ าต
(๓) หมวดรายได้จากทรัพย์สนิ
(๔) หมวดรายได้จากสาธารณปู โภค และกจิ การพาณิชย์
(๕) หมวดเงินอดุ หนุน
(๖) หมวดรายไดเ้ บ็ดเตลด็
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor 4
รายละเอยี ดประเภทรายได้ ให้เปน็ ไปตามท่ีกรมการปกครองกาหนด
ข้อ ๑๘ รายละเอียดประเภทรายได้ และรายจา่ ยตามงบประมาณรายจา่ ยเฉพาะการของ
องคก์ รปกครองสว่ นท้องถิน่ ให้เปน็ ไปตามท่ีกรมการปกครองกาหนด
ข้อ ๑๙ งบประมาณรายจ่ายจะกาหนดให้มเี งินสารองจ่าย เพ่ือกรณีที่จาเป็นไดต้ ามความ
เหมาะสม สาหรับการอนมุ ัตใิ ห้ใชเ้ งนิ สารองจ่ายใหเ้ ป็นอานาจของคณะผูบ้ รหิ ารท้องถน่ิ
ข้อ ๒๐ งบประมาณรายจ่ายเพ่ิมเติมใหต้ ราเป็นงบประมาณรายจ่ายเช่นเดียวกับ
งบประมาณ
รายจ่ายประจาปี
ข้อ ๒๑ การตรางบประมาณรายจ่ายเพ่มิ เติม จะกระทาไดต้ อ่ เมอ่ื งบประมาณรายจ่าย
ประจาปที ไ่ี ด้รบั อนุมัติแล้วไมพ่ อแก่การใช้จ่าย หรอื มีความจาเป็นตอ้ งตัง้ รายจ่ายข้ึนใหม่ ท้ังน้ี
ตอ้ งแสดงให้ปรากฏในงบประมาณรายจ่ายดังกล่าวดว้ ยวา่ จะจ่ายจากเงินรายได้ทม่ี ิไดต้ ง้ั รับไว้ใน
ประมาณการรายรับ หรือจากเงนิ รายไดท้ ี่เกินยอดรวมทั้งสนิ้ ของประมาณการรายรับประจาปี
หมวด ๓
วิธกี ารจัดทางบประมาณ
-----------------------
ข้อ ๒๒ ใหใ้ ช้แผนพฒั นาขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถิ่นเปน็ แนวทางในการจัดทา
งบประมาณ ใหห้ ัวหน้าหน่วยงานจดั ทาประมาณการรายรับ และประมาณการรายจ่ายและให้หวั หน้า
หนว่ ยงานคลังรวบรวมรายงานการเงินและสถิตติ ่างๆ ของทุกหน่วยงานเพอื่ ใชป้ ระกอบการคานวณ
ขอตงั้ งบประมาณเสนอต่อเจ้าหน้าทง่ี บประมาณ
[ข้อ ๒๒ ถกู ยกเลกิ โดยระเบยี บกระทรวงมหาดไทย วา่ ด้วยวธิ ีการงบประมาณขององคก์ รปกครองสว่ น
ทอ้ งถน่ิ (ฉบบั ที่ ๒) พ.ศ. ๒๕๔๓ และใหใ้ ชค้ วามใหมแ่ ทน]
ข้อ ๒๓ ให้เจ้าหน้าทีง่ บประมาณทาการพิจารณาตรวจสอบ วเิ คราะห์ และแก้ไขงบประมาณ
ในช้นั ต้นแลว้ เสนอต่อคณะผบู้ รหิ ารท้องถนิ่
เมอ่ื คณะผู้บริหารทอ้ งถิ่นได้พิจารณาอนุมตั ิใหต้ ัง้ เงินงบประมาณยอดใดเป็นงบประมาณ
ประจาปแี ล้วให้เจา้ หนา้ ท่ีงบประมาณรวบรวมและจัดทาเปน็ ร่างงบประมาณรายจา่ ยเสนอต่อคณะ
ผ้บู รหิ ารท้องถิน่ อกี ครัง้ หนึง่ เพื่อคณะผู้บรหิ ารท้องถ่ินได้นาเสนอตอ่ สภาท้องถิน่ ภายในวันที่ ๑๕
สิงหาคม
ข้อ ๒๔ ในกรณีท่คี ณะผบู้ ริหารท้องถน่ิ พิจารณาแลว้ เห็นว่าไมส่ ามารถที่จะนารา่ ง
งบประมาณรายจ่ายประจาปเี สนอต่อสภาท้องถนิ่ ไดท้ ันภายในระยะเวลาทก่ี าหนดไว้ ให้เสนอขอ
อนุมตั ิตอ่ สภาท้องถิ่น แลว้ รายงานใหผ้ ู้ว่าราชการจังหวดั ทราบ สาหรบั องค์การบริหารสว่ นตาบลให้
รายงานนายอาเภอหรอื ปลัดอาเภอผเู้ ป็นหวั หน้าประจากิ่งอาเภอ
สาหรับเทศบาลรปู แบบนายกเทศมนตรี หากนายกเทศมนตรีพจิ ารณาแลว้ เห็นว่าจะไม่
สามารถนาร่างงบประมาณรายจา่ ยประจาปถี ดั ไปเสนอต่อสภาเทศบาลได้ทันภายในระยะเวลาที่
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor 5
กาหนดไว้ใหช้ ีแ้ จงเหตุผลความจาเป็นต่อประธานสภาเทศบาลกอ่ นวันที่ ๑๕ สงิ หาคม ของ
ปงี บประมาณปัจจุบัน
[ข้อ ๒๔ วรรคสอง เพม่ิ เตมิ โดระเบยี บกระทรวงมหาดไทย ว่าด้วยวิธีการงบประมาณขององคก์ รปกครอง
สว่ นทอ้ งถ่นิ (ฉบับท่ี ๒) พ.ศ. ๒๕๔๓]
ข้อ ๒๕ การพิจารณาใหค้ วามเห็นชอบร่างงบประมาณรายจ่ายของสภาทอ้ งถิ่น และการ
พิจารณาอนุมัตริ ่างงบประมาณรายจ่ายของผ้มู ีอานาจอนมุ ตั ิให้เปน็ ไปตามท่ีกาหนดไวใ้ นกฎหมาย
ระเบยี บ ขอ้ บังคับขององค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ แต่ละรปู แบบ
หมวด ๔
การโอนและแกไ้ ขเปลีย่ นแปลงงบประมาณ
-----------------------
ข้อ ๒๖ การโอนเงินงบประมาณรายจ่ายต่างๆ ให้เป็นอานาจอนุมตั ขิ องคณะผบู้ รหิ าร
ท้องถนิ่
ข้อ ๒๗ การโอนเงินงบประมาณรายจ่ายในหมวดค่าครุภณั ฑ์ ทดี่ ิน และสง่ิ กอ่ สรา้ ง ทท่ี า
ให้ลักษณะ ปริมาณ คุณภาพเปลี่ยน หรือโอนไปตง้ั จ่ายเปน็ รายการใหม่ ให้เป็นอานาจอนุมตั ิของสภา
ทอ้ งถ่ิน
ข้อ ๒๘ การแกไ้ ขเปลย่ี นแปลงคาชี้แจงประมาณการรายรบั หรอื งบประมาณรายจ่าย ให้
เป็นอานาจอนมุ ัตขิ องคณะผู้บริหารทอ้ งถิ่น
ข้อ ๒๙ การแก้ไขเปล่ียนแปลงคาชี้แจงงบประมาณรายจ่ายในหมวดคา่ ครุภัณฑ์ ท่ีดนิ
และสิง่ กอ่ สร้าง ทท่ี าให้ลกั ษณะ ปรมิ าณ คุณภาพเปลี่ยน หรอื เปลี่ยนแปลงสถานท่กี ่อสร้าง ให้
เป็นอานาจอนมุ ตั ิของสภาท้องถนิ่
ข้อ ๓๐ การโอน การแก้ไขเปลย่ี นแปลงคาชแ้ี จงงบประมาณรายจ่ายเงินประเภทอื่นทต่ี ้อง
นามาต้ังงบประมาณรายจา่ ยตามข้อ ๑๕ ใหเ้ จา้ หน้าทงี่ บประมาณมอี านาจอนุมัตโิ อนหรือแกไ้ ข
เปลีย่ นแปลงคาชี้แจงงบประมาณรายจ่ายได้เม่ือไดร้ บั อนุมัติจากผู้มีอานาจแล้ว
ข้อ ๓๑ การโอน การแก้ไขเปลยี่ นแปลงคาชีแ้ จงงบประมาณรายการท่ีไดเ้ บกิ ตัดปี หรือ
ขยายเวลาให้เบิกตัดปีไว้ จะกระทาได้ตอ่ เมอ่ื ได้รับอนมุ ัติจากผมู้ อี านาจให้เบิกตัดปีได้ หรือขยายเวลา
เบิกตดั ปี
ข้อ ๓๒ ภายใตบ้ ังคับข้อ ๓๙ การโอนเงินงบประมาณรายจ่าย หรอื การแกไ้ ขเปล่ียนแปลง
คาชแี้ จงประมาณการรายรบั และงบประมาณรายจ่าย เมอ่ื ไดร้ ับอนุมตั จิ ากผู้มอี านาจแล้ว ให้
ประกาศโดยเปิดเผย เพือ่ ใหป้ ระชาชนทราบแลว้ แจง้ การประกาศให้ผูว้ า่ ราชการจังหวดั เพ่อื ทราบ
ภายในสบิ ห้าวนั สาหรบั องคก์ ารบริหารส่วนตาบลให้แจ้งแกน่ ายอาเภอหรือปลัดอาเภอผู้เป็น
หัวหน้าประจาก่ิงอาเภอ
หมวด ๕
การควบคุมงบประมาณ
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor 6
------------------
ข้อ ๓๓ ใหค้ ณะผูบ้ ริหารท้องถิน่ และเจา้ หนา้ ท่งี บประมาณรบั ผดิ ชอบร่วมกันในการควบคุม
งบประมาณรายจ่ายและเงนิ นอกงบประมาณ เพอื่ ปฏบิ ัติการใหเ้ ป็นไปตามกฎหมาย ระเบียบ
ข้อบังคบั คาสัง่ หรอื หนังสือส่งั การกระทรวงมหาดไทย โดยมีหวั หน้าหนว่ ยงานคลังเป็นผู้ชว่ ยเหลอื
และให้มอี านาจหนา้ ทดี่ ังตอ่ ไปน้ีดว้ ย คอื
(๑) ควบคมุ การรบั และการเบิกจา่ ยเงนิ
(๒) ควบคุมบญั ชี รายงาน และเอกสารอน่ื เกย่ี วกบั การรบั จ่ายเงิน และหนี้
(๓) ตรวจเอกสารการรับจ่ายเงิน การขอเบกิ เงิน และการก่อหนีผ้ กู พัน
ข้อ ๓๔ องค์กรปกครองส่วนท้องถน่ิ จะจ่ายเงินหรือกอ่ หนี้ผกู พนั ได้ตามขอ้ ความท่ีกาหนด
ไว้ในงบประมาณรายจ่ายประจาปี หรืองบประมาณรายจ่ายเพม่ิ เตมิ ทง้ั น้ี ตอ้ งมกี ฎหมาย ระเบยี บ
ขอ้ บงั คับ คาสง่ั หรอื หนังสอื สั่งการกระทรวงมหาดไทยอนญุ าตให้จ่าย และมีเงินรายได้เพียงพอทจ่ี ะ
เบิกจา่ ยได้
ข้อ ๓๕ บรรดาเงินทอ่ี งคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ ได้รบั ไมว่ า่ จะได้รบั ตามกฎหมาย
ระเบยี บ ข้อบังคับ หรือได้รับชาระตามอานาจหน้าทห่ี รือสัญญา หรือไดร้ บั จากการให้ หรือใช้
ทรพั ยส์ ิน หรือเกบ็ ดอกผลจากทรพั ย์สินของทางราชการหรอื องค์กรเอง ให้นาส่งเป็นรายได้ของ
องคก์ รปกครองสว่ นท้องถิน่ ตามระเบียบหรือขอ้ บังคบั ท่ีเกีย่ วข้องเวน้ แตจ่ ะมีกฎหมาย ระเบยี บ
ข้อบงั คับ คาสัง่ หรอื หนังสอื สง่ั การกระทรวงมหาดไทยกาหนดเป็นอย่างอน่ื
ข้อ ๓๖ บรรดาเงินทีอ่ งค์กรปกครองส่วนท้องถ่ินได้รับจากผู้อุทศิ ใหโ้ ดยมีวัตถปุ ระสงค์
เพ่อื ให้องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถ่นิ ใชจ้ ่ายในกิจการอย่างหนึ่งอยา่ งใดโดยเฉพาะ ใหจ้ า่ ยเงินหรือก่อ
หน้ผี ูกพันภายในวงเงินท่ีได้รับนัน้ และไมต่ ้องนาส่งเปน็ รายไดข้ ององคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ เว้น
แตม่ เี งินเหลอื จากการใช้จา่ ยน้ันและผ้อู ุทศิ ใหไ้ ม่ไดก้ าหนดไว้เป็นอย่างอน่ื ใหน้ าสง่ เป็นเงินรายได้
การใชจ้ ่ายเงินอุดหนุนเฉพาะกจิ เงินกู้ เงนิ จ่ายขาดจากเงินสะสม หรือเงนิ อดุ หนุนจาก
กระทรวง ทบวง กรม หรือหนว่ ยงานอืน่ ใด ทม่ี ีลักษณะใหอ้ งค์กรปกครองสว่ นทอ้ งถ่ินดาเนินการ
ตามท่ีระบุไวเ้ ป็นการเฉพาะโดยไม่มเี งอ่ื นไข ให้องคก์ รปกครองส่วนทอ้ งถิน่ พิจารณาดาเนินการ
ตามที่ระบไุ ว้โดยไม่ตอ้ งตราเปน็ งบประมาณรายจา่ ยตามระเบยี บน้ี สาหรับแบบและวิธกี ารจ่ายเงิน
หรอื ก่อหน้ผี ูกพนั ให้เป็นไปตามท่กี รมการปกครองกาหนด
เงินทไ่ี ดร้ ับในลักษณะค่าชดใชค้ วามเสียหาย หรอื สน้ิ เปลืองแห่งทรพั ยส์ นิ และจาเปน็ ตอ้ ง
จา่ ยเพื่อบูรณะทรพั ยส์ ิน หรอื จัดใหไ้ ด้ทรพั ยส์ นิ คืนมา ใหอ้ งคก์ รปกครองสว่ นท้องถน่ิ พจิ ารณา
ดาเนินการตามระเบียบท่เี กี่ยวข้องโดยไมต่ ้องตราเปน็ งบประมาณรายจา่ ยตามระเบียบนี้
เงินรายรับท่ีเป็นสถานพยาบาล สถานการศกึ ษา หรือสถานอ่ืนใดทอ่ี านวยบรกิ ารเปน็
สาธารณประโยชน์หรอื ประชาสงเคราะห์ ให้องคก์ รปกครองส่วนท้องถ่ินนาเงินไปใช้จ่ายได้แตเ่ ฉพาะ
ตามระเบยี บ หนงั สอื ส่ังการทเี่ ก่ียวขอ้ งกาหนดไวเ้ ท่านั้น
ChanKen Tutor
ChanKen Tutor 7
ขอ้ ๓๗ เม่อื สิ้นปีงบประมาณ หากงบประมาณรายจ่ายมเี หลืออยู่ และได้มีการเบกิ ตัดปี
หรอื ขยายเวลาเบิกตัดปีไว้แลว้ ในกรณีน้ีให้เบิกจ่ายได้โดยอาศัยงบประมาณรายจ่ายฉบบั เดิมตอ่ ไปได้
อกี ภายในระยะเวลาทีข่ อเบกิ ตัดปีหรอื ขยายเวลาเบกิ ตดั ปีไว้
ขอ้ ๓๘ ภายใต้บงั คับขอ้ ๙ ข้อ ๑๗ ข้อ ๒๑ และข้อ ๓๔ การก่อหนีผ้ ูกพนั งบประมาณ
รายจ่ายเกินกว่าหน่ึงปีงบประมาณ ให้กระทาได้โดยความเห็นชอบของสภาทอ้ งถ่ิน และจดั ทาเป็น
งบประมาณรายจ่ายตามข้ันตอนกฎหมาย
การก่อหนผี้ กู พันงบประมาณรายจ่ายเกินกว่าหน่ึงปีงบประมาณสาหรับโครงการใดโครงการ
หน่งึ จะกระทาได้เม่ือมคี วามจาเป็นทีไ่ มอ่ าจแยกงบประมาณตั้งจ่ายและดาเนินการในแตล่ ะปี
งบประมาณได้ซึง่ เป็นโครงการประเภทท่ีดินและส่งิ ก่อสร้าง ท่ีไมอ่ าจแยกการจัดซอ้ื จดั จ้างได้เป็นส่วน ๆ
และมรี ายได้ไม่เพยี งพอที่จะดาเนนิ การในปงี บประมาณเดียว ให้ก่อหน้ผี ูกพันได้ไม่เกนิ ปีงบประมาณ
ถัดไปและงบประมาณที่จะก่อหนผี้ ูกพัน จะตอ้ งไม่เกินร้อยละหา้ สิบของงบประมาณรายจ่ายเพ่ือการ
ลงทุนของงบประมาณปีทีผ่ ่านมา โดยจะตอ้ งระบุในงบประมาณรายจ่ายในปีปัจจบุ ัน และใน
ปงี บประมาณถัดไปให้ชัดเจน
[ข้อ ๓๘ ถกู ยกเลกิ โดยระเบยี บกระทรวงมหาดไทยว่าดว้ ยวิธกี ารงบประมาณขององคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถนิ่
(ฉบบั ท่ี ๓ ) พ.ศ.๒๕๔๓ และให้ใชค้ วามใหมแ่ ทน]
หมวด ๖
การรายงาน
-----------------
ขอ้ ๓๙ ให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จดั ส่งสาเนางบประมาณรายจ่ายประจาปีและ
งบประมาณรายจ่ายเพ่ิมเติมทไี่ ดร้ ับอนุมัติให้ประกาศใช้แล้วไปยังผ้วู ่าราชการจังหวดั สาหรบั องค์การ
บรหิ ารสว่ นตาบลให้ส่งนายอาเภอหรือปลดั อาเภอผู้เป็นหัวหน้าประจาก่ิงอาเภอเพอ่ื ทราบ ภายใน
ระยะเวลาไมเ่ กินสบิ ห้าวัน นับแต่วันส้ินสุดการประกาศโดยเปิดเผยเพื่อให้ประชาชนทราบ ณ
สานักงานองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่นิ
ข้อ ๔๐ เม่อื สิ้นปีงบประมาณ ใหอ้ งค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นประกาศรายงานการรับจา่ ยเงิน
ประจาปีงบประมาณท่ีสิน้ สุดนั้นทั้งงบประมาณรายจา่ ยและเงินนอกงบประมาณไวโ้ ดยเปิดเผย ณ
สานักงานองค์กรปกครองสว่ นท้องถ่ิน เพอื่ ให้ประชาชนทราบ ภายในกาหนดสามสบิ วนั ตามแบบที่
กรมการปกครองกาหนดแลว้ ส่งสาเนารายงานการรับ - จ่าย ดังกล่าวไปใหผ้ วู้ ่าราชการจังหวัดเพื่อ
ทราบและเก็บเป็นขอ้ มูลระดับจังหวดั ภายในระยะเวลาสบิ หา้ วันหลงั จากนนั้ แล้วให้จังหวดั รายงาน
กรมการปกครอง
ChanKen Tutor
แผนการศึกษ
พ.ศ. 256
ษาแหง่ ชาติ
60 - 2579
1
2
3
4
ประสทิ ธิภาพการใช้จา่ ยงบประมาณ
- การจดั สรรงบประมาณเพื่อการศกึ ษาของประเทศไทย พบว่า ค
- การใชจ้ ่ายงบประมาณด้านการศกึ ษาของภาครัฐ สว่ นใหญเ่ ปน็
ภาคบังคบั
- กลมุ่ ครัวเรือนทยี่ ากจนรับภาระคา่ ใช้จา่ ยเพื่อการศึกษามากกว
- รฐั ยงั คงบทบาทในการเปน็ ผู้จดั การศึกษาเป็นหลักในทุกระดับแ
ค่อนขา้ งสูง 5
นรายจา่ ยสาหรบั การศึกษา
ว่ากลุ่มครัวเรอื นที่ร่ารวย
และประเภทการศึกษา
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
LOCAL12
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search