ĐH 096

hoïc hoûi. OÂng AÂn cuõng cho baùo chí moät vaøi baøi nhaïc VN ñaõ
ñöôïc dòch sang Anh ngöõ:

Haø Noäi muøa naøy vaéng nhöõng côn möa=> Hanoi is this
season… absent the rains. Caùi reùt ñaàu ñoâng khaên em hiu
hiu gioù laïnh=> The first cold of winter make your towel is
genthly in the wind. Hoa söõa thoâi rôi, em beân toâi moät chieàu
tan lôùp=> Flower stop falling, you inside me after class.

Ngöôøi vieát baûo ñaûm laø sao cheùp baûn dòch Anh Vieät ñuùng
100%! Vaø chuùng toâi cuõng khoâng daùm sao cheùp theâm, sôï laøm
sai laïc yù ñònh cuûa baøi vieát.

CHUYEÄN ÑOÀNG MINH HOA KYØ!

Ñaõ 36 naêm troâi qua, chieán tranh Vieät Nam ñaõ ñöôïc baøn
luaän khaù nhieàu. Caùc chính trò gia, caùc nhaø bieân khaûo VN
cuõng nhö ngoaïi quoác ñaõ noùi, ñaõ vieát khoâng bieát bao nhieâu
baøi veà ñeà taøi naøy.

Ngöôøi vieát khoâng coù lôøi naøo ñeå baøn theâm, nhöng chuùng
toâi xin ñöa ra nhöõng lôøi noùi, nhöõng baøi vieát cuûa nhöõng chính
khaùch Hoa Kyø ñaõ coù nhieàu lieân heä ñeán chieán tranh Vieât Nam
ñaõ phaùt bieãu trong nhöõng thaùng ngaøy gaàn ñaây vaø quyù vò laø
nhaân chöùng, laø troïng taøi… giuùp chuùng ta tìm ra moät nhaän
ñònh ñöùng ñaén vaø coâng baèng veà cuoäc chieán VN.

Ngöôøi ñaïi dieän cho chính quyeàn Hoa Kyø, töøng ñi laïi VN
nhieàu laàn ñeå gaëp Toång Thoâng VNCH Nguyeãn Vaên Thieäu
vaø laø Tröôûng Ñoaøn thöông thaûo cuûa Hoa Kyø vôùi csVN taïi
Paris, coù leõ laø Ngoaïi Tröôûng Henry Kissinger. Trong cuoäc
gaëp gôõ baùo chí taïi Boä Ngoaïi Giao ngaøy 30-09-2010, oâng
ñaõ traû lôøi Phoùng vieân haõng Thoâng Taán AP khi ñöôïc hoûi veà
cuoäc chieán VN.

OÂng noùi: ”America wanted compromise and Hanoi
wanted victory. VN failures -We did to ourselves”.

Ñaïi Töôùng Westmoreland, Tö leänh Löïc löôïng Quaân
Ñoäi Hoa Kyø taïi VN, OÂng noùi: ”On behalf of the US Armed
Forces, I would like to apologize to the Veterans of South

ÑA HIEÄU 96 251

Vietnamese Armed Forces for abandoning you guys”.

(Thay maët cho Quaân ñoäi Hoa Kyø, toâi xin loãi caùc baïn
cöïu Quaân nhaân QLVNCH vì chuùng toâi ñaõ boû rôi caùc baïn).

OÂng Robert F. Turn-
er coù maët taïi Vieät Nam
töø naêm 1968 tôùi naêm
1975, laø só quan Boä binh,
toøng söï taïi JUSPAO beân
caïnh toøa ñaïi söù Myõ. Do
ñoù, Turner ñaõ coù dòp
gaàn guõi ñaïi söù Graham
Martin vaø moät ngaøy cuoái
thaùng 4/1975, ñaïi söù Martin keùo Turner vaøo phoøng laøm vieäc,
ñoùng cöûa laïi, truùt côn phaãn noä baèng nhöõng lôøi la heùt keát aùn
caùc nhaân vaät laõnh ñaïo taïi Washington veà caùch haønh xöû cuûa
hoï tröôùc thöïc teá cuoäc soáng Vieät Nam.

Nöûa giôø ngaén nguûi chöùng kieán söï giaän döõ cuûa moät ngöôøi
phaûi boù tay baát löïc tröôùc vieãn töôïng tai öông cuûa ñoàng loaïi
khieán Turner luoân coi ñaò söù Graham Martin laø moät vò anh
huøng hieám hoi cuûa nöôùc Myõ. Vì qua caùc taùc phaåm vieát veà
Vieät Nam, cuõng nhö nhieàu buoåi thuyeát trình, chính Turner
ñaõ hôn moät laàn baày toû öôùc mong coù theå queân noåi nhöõng
hình aûnh chöùng kieán taïi Vieät Nam vaøo thaùng 4/1975- caûnh
nhöõng baäc cha meï hoát hoaûng quøy laïy baát kyø ai coù theå giuùp
ñöa ñöôïc con mình rôøi khoûi Vieät Nam tröôùc khi Coäng saûn
traøn tôùi, caûnh nhöõng ñöùa treû moà coâi ngô ngaùc vì bò vöùt laïi
giöõa côn hoãn loaïn mòt muø, caûnh haøng trieäu ngöôøi boû heát gia
cö taøi saûn thaùo chaïy giöõa traêm ngaøn hung hieåm nhöng cuoái
cuøng vaãn khoâng thoaùt khoûi voøng vaây tai hoïa.

Turner ñaõ rôøi xa quaân nguõ trôû thaønh moät giaûng sö tieán
syõ luaät taïi Ñaïi Hoïc Virginia. OÂng laø taùc giaû nhieàu cuoán saùch
noåi tieáng vaø qua nhieàu vai troø taïi Boä Quoác Phoøng, taïi UÛy
Ban Ngoaïi Giao Thöôïng Vieân, taïi Toøa Baïch OÁc…

252 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

OÂng caàu mong thôøi gian seõ giuùp xoùa nhoøa taát caû, nhöng
tôùi nay, 2010, oâng phaûi thuù nhaän: “Chuyeän aáy khoâng xaûy
ra vaø toâi bieát laø toâi seõ ñem nhöõng hình aûnh ñoù theo xuoáng
ñaùy moà”.

Trong noãi ñau tuyeät voïng ñoù, oâng khoâng theå queân lôøi leõ
vaø haønh vi cuûa nhöõng keû ñaõ thuùc ñaåy phong traøo meänh danh
laø vaõn hoài hoøa bình cuøng nhieàu tieáng noùi quyeát ñònh trong
Quoác hoäi Myõ vaøo thôøi ñieåm 1975 ñeå phaûi thuù thöïc moät mong
caàu traùi ngöôïc haún vôùi taâm nguyeän cuûa ñôøi oâng laø: “Neáu coøn
moät chutù conâ g lyù thì nhöõng keû nhö John Kerry, Ted Kennedy,
Franck Church, Clifford Case, J. William Fulbright vaø moät
luõ khaùc nöõa, phaûi muïc naùt döôùi ñaùy ñòa nguïc.”

Döôùi maét Turner, nhöõng keû ñoù khoâng bao giôø choái boû
noåi traùch nhieäm tieáp tay taøn saùt haøng trieäu sinh linh voâ toäi,
goùp phaàn xoâ caû moät daân toäc vaøo ñòa nguïc vaø laøm tuûi hoå cuûa
58,196 ngöôøi Myõ ñaõ hy sinh maïng soáng cho moät lyù töôûng
cao ñeïp.

Vaøo luùc chieán tranh ñang soâi ñoäng, qua tin töùc baùo chí vaø
dö luaän ñeàu cho raèng Vieät Nam khoâng thua taïi chieán tröôøng,
nhöng thua taïi Saøigoøn vaø taïi Hoa Thinh Ñoán.

Phong traøo phaûn chieán ñöôïc baùo chí thieân taû tieáp tay,
nhöõng ngheä syõ muoán “chôi baïo laáy tieáng” nhö Trònh Coâng
Sôn, Jane Fonda, Tom Hayden ñeàu ñi laøm tay sai cho giaëc.
Nhöõng sinh vieân troán lính ñaõ ñöôïc caùc “chính khaùch phaûn
thuøng” bao che ñeå xuoáng ñöôøng. Moät soá sö saõi tay sai coäng
saûn ñaõ mang caû baøn thôø xuoáng ñöôøng. Moät soá kyù giaû hoâ haøo
choáng tham nhuõng, choáng chính phuû ñaõ duøng danh xöng
“Kyù giaû ñi aên maøy” ñeå xuoáng ñöôøng... trong luùc VC ñaùnh
phaù ngaøy ñeâm. Taán coâng, phaùo kích vaøo caû caùc Tröôøng hoïc
ñeå saùt haïi treû em, gaây hoang mang trong daân chuùng. Ngöôøi
lính chieán trôû veà haäu phöông thaêm gia ñình vôùi moät vaøi ngaøy
pheùp ñaõ thôû daøi, ngao ngaùn vì haäu phöông baát oån!

Ñem chuyeän cuûa 36 naêm tröôùc ñeå keå laïi vôùi moät muïc
ñích duy nhaát laø nhaéc quùy vò haõy NHÌN LAÏI nhöõng söï vieäc
ñaõ xaåy ra taïi mieàn Nam VN 36 naêm tröôùc vaø hieän nay ñang

ÑA HIEÄU 96 253

dieãn laïi trong Coäng ñoàng VN taïi Hoa Kyø. Vaø luùc naøy Coäng
saûn laïi nhieàu tieàn, neân chuyeän mua baùn coøn deã daøng hôn nöõa.

Caùc Baïn cuõng nhö toâi, chuùng ta ñaõ traûi qua bao nhieân
khoù khaên, chaáp nhaän moïi hieåm nguy, keå caû söï cheát môùi
ñeán ñöôïc nôi naøy. Chuùng ta khoâng ñeán ñaây ñeå kieám job,
nhöng chuùng ta ñeán “TÎ NAÏN COÄNG SAÛN”, vì coäng saûn
gian aùc, doái traù, thuû ñoaïn… nhöng ngaøy nay, nhieàu ngöôøi ñaõ
xeânh sang muõ aùo trôû veà, keå caû chuyeän veà mieàn Baéc xa xöa
ñeå söûa sang laïi moà maû cha oâng ñaõ cheát töø ngaøy Phaùp ñaùnh
Ñaø naüng!

Caùc Baïn H.O, chuùng ta ñaõ chieán ñaáu gaàn suoát cuoäc ñôøi
döôùi Laù Côø Vaøng ñeå baûo veä Queâ Höông, Toå Quoác, Ñoàng
Baøo maø chuùng ta haèng aáp uû… nhöng ngaøy nay chuùng ta laïi
quay maët laøm ngô tröôùc nhöõng toäi aùc cuûa coäng saûn ñang
traøn ngaäp treân Queâ Höông, keå caû nhöõng haønh haï ñeâ heøn maø
caùc Baïn töøng höùng chòu trong caùc traïi giam tuø ñaày hung aùc,
nhöng laïi mang teân laø “caûi taïo”. Laøm sao hoï caûi taïo ñöôïc
caùc Baïn vôùi trình ñoä vaên hoùa vaø kieán thöùc cuûa “ngöôøi röøng”?
Laøm sao hoï caûi taïo ñöôïc caùc Baïn baèng dao gaêm, maõ taáu maø
khoâng phaûi vì loøng haøo hieäp, ñaïo ñöùc?

Toâi coøn nhôù Vuõ Uyeân Giang ñaõ khoùc Döông Huøng Cöôøng
khi ñöa tieãn laàn cuoái taïi traïi tuø:

“Maøy ñi naëng gaùnh lao tuø

Gioù möa Vieät Baéc mòt muø töø ñaây

Coøn tao heo huùt chaân maây

Khoå sai lao dòch döôùi tay vöôïn ngöôøi

Maøy ñi moâi vaãn mæm cöôøi

Coû caây ruõ röôïi khoùc lôøi chia xa”

Toâi chæ muoán nhaéc Baïn laø xin Baïn ñöøng queân nguoàn coäi,
Baïn laø NGÖÔØI TÎ NAÏN COÄNG SAÛN vaø ñoàng baøo ruoät thòt
anh em cuûa Baïn vaãn ñang soáng cô cöïc ñoùi khoå, tuùng thieáu
moò thöù… ngay giöõa loøng Queâ Höông.

Moät trong nhöõng cuoán saùch ñöôïc in nhieàu nhaát baèng ñuû

254 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

moïi thöù tieáng khaùc nhau vaø ñöôïc phoå bieán saâu roäng treân
toaøn theá giôùi ñoù laø cuoán Kinh Thaùnh. Chuùa Jesus noùi: “Baïn
khoâng theå cho ai ñöôïc caùi gì maø chính Baïn cuõng khoâng coù”

Baïn laø Caùn Boä Quoác Gia, laø nhöõng Syõ quan chuyeân
nghieäp ñöôïc ñaøo taïo ñeå laõnh ñaïo chæ huy, höôùng daãn quaàn
chuùng ñeå cuøng nhau phuïc vuï Queâ Höông, Ñoàng baøo, Toå
Quoác... Baïn coù theå cheát ñeå baûo toàn danh döï cuûa taäp theå, cuûa
Quaân ñoäi, maø Tröôøng Voõ Bò ñaõ ñaøo taïo, ñaõ huaán luyeän, vaø
chính Baïn ñaõ quøy goái theà nguyeàn taïi Vuõ Ñình Tröôøng tröôùc
Hoàn Thieâng Soâng Nuùi vôùi Loøng saét son.

Ñaõ 37 naêm soáng troâi daït, xa Queâ Höông nhöng khoå
ñau cô cöïc vaãn tróu naëng treân löng ñoàng baøo. Hoï ñang soáng
nhuïc nhaèn tuûi nhuïc vì laàm than thieáu thoán. Nhìn ñaùm treû con
chaùu mình thaát hoïc, beänh hoaïn, raùch röôùi ñang kieám soáng
treân nhöõng ñoáng raùc hoâi thoái moãi ngaøy vôùi nhöõng baát löïc
ñang taøn luïi cuûa cuoäc soáng tröôùc caûnh xa hoa truïy laïc cuûa
nhöõng con Ngöôøi Voâ caûm, Voâ hoïc thieáu taøi, thieáu ñöùc maø
Hoï vaãn töï xöng laø ñaày tôù Nhaân daân ñeå laõnh ñaïo ñaát nöôùc töø
nöûa theá kyû roài ñaáy!

Baïn haõy Nhìn Laïi nhöõng thaûm caûnh maø ñoàng baøo ñang
soáng ôû trong nöôùc vaø Baïn haõy töï hoûi loøng mình xem Baïn
coøn muoán tieáp noái nhieäm vuï cao caû laø Phuïc Vuï Queâ Höông
Ñoàng Baøo khoâng hay Baïn ñaõ quay maët vaø nhaãn taâm xoùa boû
caû Taám Caên Cöôùc Tî Naïn maø Baïn ñaõ khoå cöïc ñeå laùnh naïn cs

Xin Baïn haõy töï trang bò cho mình tröôùc khi leân ñöôøng,
duø Baïn ñang soáng ôû taän chaân trôøi goùc bieån trong quaõng ñôøi
coøn laïi./.

Huyønh Taán Beâ, K.13

Taøi lieäu tham khaûo :The Missing Pieces in the Viet Nam
War Puzzle.

Hai möôi naêm Mieàn Nam (NVL)

ÑA HIEÄU 96 255

BAÁT HAÏNH KHOÂNG NGÔØ

(Töôûng nhôù Anh hoàn lieät só, Vò quoác vong thaân 30-4-75)

30 Thaùng Tö – 30 Thaùng Tö Ñen
Ngaøy thieân ñòa baùo ñieàm laønh döõ
Ngaøy daân Vieät bò doàn böùc töû
Maûnh dö ñoà loang loaùng moät maøu tang
30 Thaùng Tö – 30 Thaùng Tö ñau
Ngaøy Quoác naïn, cuõng laø Quoác Haän
Ngaøy toaøn daân laàm than, laän ñaän
Moãi con ngöôøi, nhaän laõnh moät oan khieân
37 naêm roài – 30 haùng Tö
Ta thaép neùn höông, nhôù ngöôøi tieát thaùo
Vò quoác vong thaân, xem ñôøi hö aûo
Hoàn coù bay veà, nhö vaïc keâu khuya!

256 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

Khoâng bao giôø, queân 30 Thaùng Tö
Ngöôøi ngöôøi Quoác gia, leân ñöôøng tuø toäi
Caû mieàn Nam, toaøn teân toäi loãi?
Hoïc taäp cho chöøa, cho bieát khoân ngu!
30 Thaùng Tö, ñoaïn töø khuùc ruoät
Trieäu trieäu ngöôøi, vöôït thoaùt löu ly
Hai haøng leä chaûy, oâi! thaûm nhuïc
Boû nöôùc ra ñi, kieám gaõy göôm lìa
30 Thaùng Tö, vaãn ngaøy Quoác tang
Ñôøi phaân chia, raõ ngheù tan ñaøn
Non nöôùc tieàn nhaân, nhuoäm maøu ñoû loeùt
Muoán giaän ñaát trôøi, vaày cuoäc ña ñoan
36 naêm buoàn, vôøi troâng coá thoå
Moät coõi giang sôn, moät coõi ñôøi nhau
Muoái saùt loøng chung, ai cuõng maën
Beân naày traùi ñaát, moûi moøn ñau
30 Thaùng Tö, bao giôø vónh bieät?
Sao maõi trong tim, nhöõng keû löu ñaøy
Ñaõ quaù ñau loøng, nhöng thaân taàm göûi
Baát haïnh khoâng ngôø, trong moãi chuùng ta!

NGUYEÃN ÑOÂNG GIANG

ÑA HIEÄU 96 257

Vieát Veà Caùc Chieán Só Cuûa Toâi

Song Vuõ

Nguyeãn Vaên Xuaân K17

Nhöõng ngaøy thaùng sau hieäp ñònh Paris naêm 73 ñoái vôùi
caùc ñôn vò ñang chieán ñaáu laø moät khoaûng thôøi gian dôû khoùc
dôû cöôøi. Cuoäc chieán vaãn coøn nguyeân veïn nhöng danh nghóa
chieán tranh thì khoâng. Nhöõng thöông thaûo giöõa caùc phaùi ñoaøn

258 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

4 beân VNCH-MYÕ-VC-CSBV sau nhöõng thuû ñoaïn maùnh lôùi,
cuoái cuøng cuõng ñaõ mang ñeán moät baûn hieäp öôùc maø beân naøo
cuõng giaûi thích cho raèng mình thaéng lôïi! Duy coù moät söï thöïc
khoâng theå choái caõi laø maùu vaãn coøn tieáp tuïc ñoå treân laõnh thoå
Mieàn Nam vó tuyeán 17.

Veà maët quaân söï, hình thaùi taùc chieán cuõng ñoåi. Coäng quaân
chuyeån sang theá chuû ñoäng taán coâng, quaân ñoäi ta ruùt veà vò
theá phoøng thuû vöøa tuyeán vöøa khu vöïc tuøy tình hình chieán
söï cuaû töøng vuøng chieán thuaät. Trong luùc aáy quaân ñoäi Hoa
kyø ñaët troïng taâm vaøo vieäc ruùt chaân ra khoûi cuoäc chieán vaø
aùp löïc baïn ñoàng minh phaûi tuaân thuû caùc ñieàu khoaûn trong
hieäp ñònh! Caùc ñaïi ñôn vò chính qui Mieàn Baéc sau thôøi gian
nghæ khoûe laàn löïôt leân ñöôøng vöôït vó tuyeán 17. Caùc ñôn vò
ñòa phöông cuaû Maët traän Giaûi phoùng Mieàn Nam boø ra khoûi
maät khu ñaùnh phaù laán chieám caùc thò xaõ thò traán vaø caùc truïc
giao thoâng. Ngoïn roi chí töû B52 khoâng coøn, caùc ñôn vò chính
qui coäng saûn di chuyeån nhôûn nhô giöõa ban ngaøy treân caùc
truïc xaâm nhaäp. Ñaëc bieät treân ñöôøng moøn Hoà chí Minh, caùc
ñoaøn xe daøi haøng chuïc caây soá noái ñuoâi nhau chuyeân chôû
vaät lieäu, quaân cuï vaø ngöôøi di chuyeån ngaøy ñeâm. Coù leõ trong
quaân söû theá giôùi, chöa coù moät ñaïo quaân naøo nhö chuùng ta
ñaõ phaûi chieán ñaáu trong moät tình traïng toài teä ñeán nhö theá.
Quaân trang duïng, ñaïn döïôc bò haïn cheá, nhöõng caáp laõnh ñaïo
chieán tranh taát baät vôùi nhöõng möu toan tranh ñoaït laãn nhau,
thaäm chí ngoài laøm vì cho coù veû ñoaøn keát. Thuû ñoâ Saøi Goøn
hoãn loaïn khoâng ngaøy naøo khoâng coù bieåu tình tranh ñaáu cho
ñuû moïi thöù raéc roái treân ñôøi.

Trong moät tình hình hoãn loaïn nhö theá, ñoøi hoûi ngöôøi lính
chieán VNCH phaûi taùc chieán coù hieäu quaû cao coù phaûi laø moät
aûo töôûng khoâng? Thaønh ra, vieäc suïp ñoå cuûa cuoäc chieán trong
ngaøy 30 thaùng Tö 75 laø moät heä quaû coù theå hieåu ñöôïc, vaø
tieân ñoaùn ñöôïc. Ñieàu ñaùng buoàn laø cho ñeán ngaøy nay, nhieàu
vò töøng giöõ nhöõng chöùc vuï then choát trong cuoäc chieán vaãn
chöa nhaän ra traùch nhieäm cuaû mình. Cuoäc ñoå loãi loøng voøng
töø caùc vò nguyeân thuû xuoáng thöù daân, töø ngöøôi ngoaïi cuoäc

ÑA HIEÄU 96 259

sang ngöøôi caàm suùng tröïc tieáp coøn coù cô keùo daøi mieân man.

Cuoäc chieán tranh töï veä vöaø qua laø cuoäc chieán cuaû chuùng
ta, nhöõng ngöôøi quoác gia baûo veä ñaát nöùôc choáng laïi cuoäc
xaâm laêng cuaû coäng saûn. Do vaäy, khi chuùng ta thua traän, maát
nöôùc, toaøn theå nhöõng ai coøn nhaän mình laø ngöôøi quoác gia
ñeàu coù loãi. Loãi naëng nheï tuyø theo vò trí vaø vai troø cuaû mình
trong haøng nguõ chieán ñaáu. Phaûi xaùc ñònh nhö theá ñeå coù theå
tìm ra nhöõng baøi hoïc höõu ích cho lòch söû daân toäc, cho caùc
theá heä tieáp noái vaø ñeà ra ñöôïc nhöõng ñoái saùch hieäu quaû trong
tình hình môùi. Coøn neáu khoâng, chuùng ta seõ cöù maõi phaân hoaù,
chia reõ trong ñoäi nguõ vaø nhöõng öôùc mô veà töông lai saùng laïn
cuûa daân toäc vaãn seõ maõi maõi chæ laø nhöõng öôùc mô.

Trong thaát baïi chua cay thaùng Tö naêm aáy, ñaønh raèng naïn
nhaân laø taát caû nhöõng ai ñaõ töøng ñöùng chung vaø haõnh dieän
chung döôùi moät maàu côø vaøng ba soïc ñoû. Nhöng khoâng ai
coù theå phuû nhaän ñöïôc nhöõng thieät thoøi, baát coâng vaø söï ñieâu
linh thoáng khoå cuøng nhöõng hy sinh voâ bôø beán cuaû caùc chieán
só QLVNCH. Hoï laø nhöõng ngöôøi ñaõ coi nheï maïng soáng cuaû
chính mình trong moät cuoäc giao chieán maø gioûi laém laø thuû
hueà! Nhìn leân treân nhöõng ngöôøi chæ ñaïo cuoäc chieán, caùc nhaø
laõnh ñaïo chính trò ñaõ khoâng thöïc taâm soáng cheát vôùi daân toäc.
Haõy nhìn sang ngay moät laân bang saùt caïnh chuùng ta. Toâi
coøn nhôù roõ nhöõng caûm xuùc daøo daït cuûa mình khi ñoïc tin treân
baùo chí trong nhöõng ngaøy thaùng 4 naêm aáy khi xem laù thö töø
choái vieäc ra ñi cuûa thuû töôùng Cam Boát Sirik MaTak gôûi cho
ñaïi söù Hoa Kyø John Gunther Dean. Thaäm chí ngay caû ñeán
töôùng Lon Non em chæ huy quaân ñoäi, caû hai ñeàu bieát chaéc
chaén hoï seõ maïng vong khi rôi vaøo tay quaân ñòch. Nhöng hoï
ñaõ chaáp nhaän ñieàu aáy trong söï can tröôøng haøo huøng cuûa moät
caáp laõnh ñaïo. Hoï ñaõ cheát theo caùi cheát cuûa daân toäc Cam Boát
trong côn cuoàng saùt töï dieät cuûa Khôø Me ñoû!

Cuõng coøn may cho chuùng ta trong nhöõng giôø phuùt bi traùng
nhaát cuaû lòch söû daân toäc trong Thaùng Tö naêm aáy. Chuùng ta
cuõng ñaõ coù nhöõng göông hy sinh coi caùi cheát nheï töïa loâng

260 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

hoàng töông töï. Trong quaân söû VNCH chuùng ta seõ vaãn maõi
maõi töï haøo veà nhöõng töôùng laõnh vò quoác vong thaân trong
nhöõng giôø phuùt cuoái cuøng cuaû cuoäc chieán. Nhöõng töôùng laõnh
nhö Nguyeãn Khoa Nam, Traàn Vaên Hai, Leâ Vaên Höng, Leâ
Nguyeân Vyõ, Phaïm Vaên Phuù vaø nhöõng só quan, haï só quan,
binh só khaùc ñöôïc bieát ñeán teân tuoåi hoaëc voâ danh. Söï hy sinh
cuûa hoï theo cung caùch cuûa moät quaân nhaân vöøa bieåu loä loøng
aân haän vôùi daân toäc vì ñaõ khoâng laøm troøn boån phaän cuûa moät
ngöôøi lính baûo veä ñaát nöôùc vöøa laø lôøi khaúng ñònh quyeát lieät
khoâng theå cuøng toàn taïi chung moät baàu trôøi vôùi quaân thuø. Caùi
cheát cuûa hoï ñaõ töï noùi leân söï haøo huøng duõng caûm cuaû moät
ñaïo quaân töøng laøm neân bao chieán tích.

Ñôøi soáng con ngöôøi thöïc söï coù nhöõng giôùi haïn raát ngaët
ngheøo. Duø cho coù ôû nhöõng ñòa vò truøm thieân haï, tieàn muoân
baïc ñoáng cuõng chaúng theå keùo daøi ñôøi soáng ra ñöïôc. Nhöng
ngöïôc laïi, con ngöôøi coù theå laøm cho noù ngaén ñi theo mong
muoán cuûa mình, moät thöù cöôùp quyeàn cuaû Thöïông ñeá! Leõ
soáng cheát, töû sinh trong vai troø cuûa moät chieán só laø moät ñieàu
gì ñoù raát laï luøng. Coù nhöõng quyeát ñònh chæ hieän ñeán trong
giaây laùt, coù veû nhö raát tình côø, nhöng thöïc ra noù ñaõ ñöïôc
hình thaønh trong suoát chaëng ñöôøng suy töôûng vaø va chaïm
vôùi thöïc teá. Nhöõng haønh ñoäng duõng caûm, lieät oanh cuaû caùc
vò anh huøng lieät só trong quaân söû ta laø moät daãn chöùng ñieån
hình. Chaéc haún khi töï choïn laáy caùi cheát cho mình, töøng vò
chaúng heà nghó raèng sau khi mình naèm xuoáng seõ coøn coù cô hoäi
ñeå nhöõng ngöøôi khaùc töôûng nhôù tôùi. YÙ nghó cheát theo vôùi söï
tan raõ cuaû moät ñaïo quaân töøng döôùi quyeàn chæ huy cuaû mình,
chæ laø söï theå hieän loøng traùch nhieäm vôùi quoác gia daân toäc vaø
ñaëc bieät laø söï trung thaønh vôùi lyù töôûng maø hoï ñaõ theo ñuoåi;
vôùi söï nhaän thöùc roõ raøng veà danh döï cuaû moät chieán binh vôùi
ñoàng ñoäi cuûa mình. Quaân söû theá giôùi, khi Nhaät hoaøng tuyeân
boá ñaàu haøng ñoàng minh, nhieàu só quan cao caáp cuaû quaân
ñoäi Nhaät cuõng ñaõ töøng baày toû loøng trung thaønh vôùi ñaát nöùôc
y nhö theá. Duy coù ñieàu, caùi cheát cuaû hoï ít ra cuõng coøn ñöïôc
ngöôøi chòu traùch nhieäm cao caáp nhaát laø hoaøng ñeá Hirohito

ÑA HIEÄU 96 261

ghi ôn vaø laøm göông ñeå ñöa nöùôc Nhaät vaøo moät trang söû
môùi. Coøn caùc lieät só cuaû chuùng ta thì khoâng; thaäm chí coøn teä
hôn, khi nhöõng vò thöïông caáp cuaû hoï coù ngöôøi vaãn coøn baát
coá lieâm sæ tôùi möùc ñoä saün saøng thoûa hieäp vôùi keû thuø ñeå möu
caàu quyeàn lôïi tö rieâng ñöôïc nguïy trang döôùi lôùp voû boïc “vì
quyeàn lôïi cuûa ñaát nöôùc, daân toäc”!

Thaùng Tö naêm nay laïi ñeán, caùc chieán höõu noåi danh moät
thôøi nay ñaõ ñi raát xa, ñeán moät vuøng trôøi bình yeân khoâng coøn
löûa ñaïn vaø thuø haän. Noùi theo danh töôùng Mac Arthur, nhöõng
ngöôøi lính giaø aáy chæ môø daàn theo thôøi gian.

Thaùng 7 naêm 1972 maët traän Cao nguyeân ñaõ trôû laïi bình
thöôøng. Sau ba ñôït taán coâng möu ñoà chieám Kontum ñeå laäp
thuû ñoâ cho caùi goïi laø maët traän Giaûi phoùng Mieàn Nam (MT-
GPMN) cuûa coäng saûn thaát baïi. Theá traän trôû laïi giaèng co. Luùc
ñoù caùc löïc löôïng chính cuûa maët traän B3 lui daàn vaøo caùc maät
khu ñeå taùi toå chöùc, boå xung quaân soá vaø trang thieát bò. Nhöõng
ñôn vò tröïc thuoäc cuûa Sö ñoaøn 23 VNCH cuõng ñöôïc taùi phoái
trí phoøng thuû môû roäng voøng ñai tænh lî Kontum vaø tung caùc
cuoäc haønh quaân an ninh xa ngoaøi voøng ñai haøng chuïc caây
soá. Thaùng 9 toâi bò thöông sau ñôït phaùo kích baèng hoûa tieãn
122 ly cuûa ñòch khi vöøa böôùc chaân ra khoûi trung taâm haønh
quaân cuûa Trung ñoaøn 44 ñaët taïi Boä Tö leänh Bieät khu 24 cuõ.

Toâi baøn giao ñôn vò cho ñaïi taù Voõ Höõu Haïnh ñeå trôû veà
ñieàu trò veát thöông taïi quaân y vieän Ñoaøn Maïnh Hoaïch Phan
thieát. Sau hôn hai thaùng ñieàu trò vaø nghæ döôõng thöông toâi
trôû laïi trình dieän BTL/SÑ taïi Kontum. Luùc naøy töôùng Traàn
Vaên Caåm ñaõ thay theá töôùng Lyù Toøng Baù laøm Tö leänh Sö
Ñoaøn. Toâi ñöôïc chæ ñònh giöõ chöùc vuï tröôûng Phoøng Ba (phoøng
Haønh quaân vaø Huaán luyeän) thay theá cho trung taù Ñieàu Ngoïc
Chaùnh nguyeân tröôùc ñaây töøng laø trung ñoaøn tröôûng cuûa toâi.
Trung taù Chaùnh thuyeân chuyeån veà Boä tö leänh Caûnh saùt Quoác
gia taïi Saøigoøn. Töôûng cuõng neân nhaéc laïi trong khoaûng thôøi
gian töông ñoái ngaén töø cuoái naêm 1972 ñeán giöõa naêm 1973
ñaõ coù nhieàu thay ñoåi caáp chæ huy trong Sö ñoaøn. Trung ñoaøn

262 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

44 do Trung taù Nguyeãn Höõu Löõ töø Sö ñoaøn 2 ñieàu veà laøm
trung ñoaøn tröôûng. Ñaïi taù Voõ Höõu Haïnh töø Trung ñoaøn 44
chuyeån qua laøm Trung ñoaøn tröôûng Trung ñoaøn 45 moät thôøi
gian ngaén sau ñoù baøn giao laïi cho ñaïi taù Phuøng Vaên Quang.
Trung ñoaøn 53 do trung taù Voõ AÂn ñöôïc ñieàu töø Sö ñoaøn 22
qua giöõ chöùc vuï Trung ñoaøn tröôûng thay theá cho ñaïi taù Traàn
Vaên Chaø bò thöông nghæ ñieàu trò.

Trong nhöõng cuoäc hoïp haønh quaân vaø qua caùc buoåi tham
döï thuyeát trình haøng ngaøy ñeå caäp nhaät tình hình ñòch baïn;
thôøi gian ñoù toâi quen bieát trung taù Voõ AÂn. Nhaän xeùt ñaàu tieân
cuûa toâi veà anh laø tính tình côûi môû vaø vui veû trong giao tieáp
raát deã gaây thieän caûm cho ngöôøi tieáp xuùc vôùi anh laàn ñaàu.
Vì anh xuaát thaân töø moät tieåu ñoaøn tröôûng gioûi kinh qua kinh
nghieäm taùc chieán töø caáp trung ñoäi tröôûng trôû leân neân noùi
chung vieäc chæ huy taùc chieán ñoái vôùi anh khoâng coù trôû ngaïi
gì. Anh ngöôøi Hueá vaø tieáng anh xöng hoâ vôùi baïn höõu cuøng
trang löùa luoân duøng “Tau” vaø “cuï mi” nghe cuõng ngoà ngoä.
Caùc só quan tham möu chính cuûa Sö ñoaøn luùc ñoù ngoaïi tröø
Ñaïi taù Buøi Höõu Khieâm moät só quan phaùo binh toát nghieäp khoùa
3 Thuû Ñöùc laø lôùn tuoåi, tính tình trang nghieâm ñaïo maïo, ñaùm
coøn laïi chuùng toâi töông ñoái treû hôn neân sinh hoaït cuõng thaân
maät vaø vui hôn. Tröôûng Phoøng Moät laø trung taù Döông Ñöùc
Sô cuøng khoùa 17 vôùi toâi. Trung taù Ñieàu Ngoïc Chuy tröôûng
Phoøng Hai toát nghieäp Khoùa 16 tröôùc toâi moät khoùa. Toâi laø
tröôûng Phoøng Ba. Trung taù Nguyeãn Khoa Ñaøi khoùa 4 Thuû
ñöùc tröôûng phoøng Tö. Tröôûng phoøng Toång quaûn trò laø trung
taù Nguyeãn Xuaân Thaéng cuøng khoùa vôùi Chuy sau ñoù ít thaùng
baøn giao cho trung taù Lôïi.

Töø cuoái naêm 1972 cho tôùi tröôùc ngaøy hieäp ñònh Paris
ñöôïc kyù keát chöøng 1 thaùng tình hình Kontum soâi ñoäng trôû
laïi. Thöïc ra ñieàu naøy khoâng naèm ngoaøi nhöõng öôùc tính tình
baùo cuûa Sö ñoaøn caên cöù treân caùc tin töùc kyõ thuaät chuùng toâi
thu thaäp vaø qua cung töø hoài chaùnh vaø tuø binh chuùng toâi baét
ñöôïc. Ngoaøi ra chuùng toâi cuõng nhaän roõ aâm möu cuûa coäng
saûn gia taêng caùc cuoäc laán ñaát giaønh daân vaø aùp löïc quaân söï

ÑA HIEÄU 96 263

nhaèm hoã trôï cho caùc ñoøi hoûi chính trò treân baøn hoäi nghò luùc
ñoù. Ñoù chính laø thôøi gian traän Trung Nghóa xaåy ra.

Trung Nghóa laø moät khu daân cö naèm ôû phía taây thaønh phoá
Kontum giôùi haïn bôûi hai nhaùnh soâng Dak Bla ôû höôùng nam
vaø Dak Kron ôû höôùng taây. Phía baéc laø ngoïn Ngok Bay cao
ñoä 669 meùt laø ngoïn nuùi cao nhaát trong khu vöïc haønh quaân
ñang do ñòch quaân kieåm soaùt laø muïc tieâu raát khoù chòu.

Löïc löôïng phoøng thuû chính laø Trung ñoaøn 44 vaø caùc ñôn
vò ÑPQ, NQ cuûa Tieåu khu. Vì caùc trung ñoaøn 45 vaø 53 traùch
nhieäm khu vöïc baéc Kontum neân BTL/SÑ yeâu caàu BTL/Quaân
Ñoaøn 2 taêng cöôøng löïc löôïng ngoõ haàu toå chöùc haønh quaân quy
moâ taûo thanh caùc löïc löôïng ñòch trong khu vöïc Trung Nghóa.

Boä Tö leänh quaân khu 2 ñaõ ñieàu ñoäng Trung ñoaøn 42 töø
Bình Ñònh leân taêng cöôøng. Löïc löôïng tham chieán cuûa coäng
saûn chuû löïc laø trung ñoaøn 24, 95 vaø 66 luaân phieân taán coâng vaø
moät soá ñôn vò ñaëc coâng, phaùo vaø hoaû tieãn thoáng thuoäc hoã trôï.

Traän ñaùnh keùo daøi töø khoûang cuoái thaùng 8 cho tôùi ñaàu
thaùng 9 thì keát thuùc. Caùc löïc löôïng coäng saûn chòu toån thaát
naëng ñaønh phaûi boû dôû muïc tieâu ruùt veà höôùng baéc. Trung
ñoaøn 42/SÑ22 sau khi hoaøn thaønh nhieäm vuï ñöôïc leänh dôøi
khu vöïc haønh quaân trôû veà laïi vuøng duyeân haûi. Trong ñeâm aên
möøng chieán thaéng traän Trung Nghóa ñaïi taù Thoâng coù nhaõ yù
môøi anh em chuùng toâi moät böõa côm thaân maät taïi nhaø haøng
Thieân Nam Phuùc ngay taïi thò xaõ.

Böõa aên goàm nieân tröôûng Nguyeãn Cao Vöïc khoùa 13 tieåu
ñoaøn tröôûng 230 Phaùo binh, thieáu taù Ñinh Ngoïc Thaïch khoùa
15 Trung ñoaøn phoù 45; Döông Ñöùc Sô Tröôûng Phoøng I/SÑ,
Ñieàu Ngoïc Chuy Tröôûng Phoøng 2/SÑ, baùc só Töôøng tieåu
ñoaøn tröôûng 23 Quaân y vaø toâi Tröôûng Phoøng 3/SÑ. Töôûng
cuõng neân noùi theâm khi coøn laø Sinh Vieân Syõ Quan Voõ Bò,
nieân tröôûng Thoâng vaø toâi cuøng ôû chung ñaïi ñoäi 7 SVSQ.
Anh ngöôøi cao lôùn vaø da ngaêm ñen maét hôi loä neân caùc baïn
trong khoùa 16 goïi anh baèng moät caùi teân nghe raát ngoä: Thoâng
Lumumba. Thöïc tình toâi cuõng khoâng hieåu taïi sao teân anh

264 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

laïi ñöôïc gaén vôùi teân cuûa oâng Toång Thoáng xöù Congo naøy, toâi
ñoaùn chöøng laø taïi ngoaïi hình cuûa anh chaêng? Anh voán dó laø
moät ngöôøi tu xuaát neân tính tình thuaàn haäu hieàn laønh, tröôùc
caùc lôøi treâu choïc cuûa caùc baïn ñoàng khoùa, anh chæ mæm cöôøi
vui veû. Anh toát nghieäp thaùng 11 naêm 1962 vaø ñöôïc ñieàu veà
Sö ñoaøn 1 ôû Hueá laø queâ höông cuûa anh, coøn toâi veà Sö ñoaøn
7 ôû Myõ Tho. Tính töø ngaøy ra tröôøng ñeán luùc gaëp laïi, chuùng
toâi ñaõ xa caùch nhau gaàn 10 naêm!

Toâi coøn nhôù tröôùc khi baét ñaàu böõa aên, anh mang ra ba chai
röôïu whiskey hieäu Black and White, laø moùn khoù kieám trong
thôøi gian ñoù ôû Kontum. Anh ñænh ñaïc noùi; “Hoâm nay toâi môøi
caùc baïn aên böõa côm thaân maät, tröôùc laø möøng ngaøy gaëp gôõ
caùc nieân tröôûng Vöïc vaø Thaïch, caùc baïn khoùa 17, baïn Chuy
vaø baùc só Töôøng. Toâi cuõng muoán noùi lôøi caùm ôn caùc baïn ñaõ
giuùp ñôõ ñôn vò toâi trong suoát thôøi gian haønh quaân vöøa qua.
Ngaøy mai chuùng toâi seõ trôû laïi Bình Ñònh, toâi muoán chuùng
ta vui vôùi nhau ñeâm nay ñeå kyû nieäm buoåi gaëp gôõ thaân maät
naøy” Baùc só Töôøng laø ngöôøi leân tieáng tröôùc tieân “Neáu uoáng
heát röôïu ñaïi taù cho chuùng toâi uoáng theâm bia nöõa chöù?” Anh
Thoâng cöôøi “Uoáng líp, toâi bao heát” Khi ngöôøi haàu baøn mang
thöïc ñôn ra anh giao cho töøng ngöôøi keâu moùn mình thích.
Baøn qua taùn laïi cuoái cuøng chuùng toâi keâu moùn gaø goùi giaáy laø
moùn aên coù tieáng cuûa tieäm naøy, theâm moùn mì xaøo thaäp caåm
vaø thòt boø xaøo laên. Ñaïi taù Thoâng noùi tieáp “Moi khoâng uoáng
ñöôïc röôïu thaønh ra xin loãi moi seõ uoáng nöôùc ngoït coøn caùc
toi cöù duøng töï nhieân”. Vaø sau ñoù anh keâu moät chai xaù xò
ngoài nhaâm nhi vôùi ñiaõ ñaäu phoïng rang mang ra ngay töø ñaàu.

Khi nhaø beáp nhaän xong moùn ñaët laøm vaø baét ñaàu cheá bieán
ñun naáu thì cuõng laø luùc chuùng toâi keâu nöôùc ñaù vaø soda ñeå
môû röôïu uoáng. Chaúng bieát cao höùng theá naøo chöa ñaày 20
phuùt, chai röôïu ñaàu tieân caïn laùng. Töø ñoù caû baøn 6 ngöôøi
chuùng toâi baét ñaàu noùng maùy. Baùc só Töôøng giaønh khui chai
röôïu thöù hai ñoå caïn vaøo 6 chieác ly treân baøn. “Doâ, doâ... traêm
phaàn traêm möøng ñaïi taù Thoâng cuøng Trung ñoaøn 42 vaø buoåi
gaëp gôõ ñeâm nay!” Töôøng naâng ly leân môøi vaø chuùng toâi

ÑA HIEÄU 96 265

laïi... uoáng. Khi chai röôïu thöù ba khui cuõng laø luùc moùn gaø
goùi giaáy vaø boø xaøo ñöôïc mang ra ñeå treân baøn. Baøn nhaäu trôû
neân noùng boûng vì caùc tieáng doâ doâ vaø nieân tröôûng Thaïch laø
ngöôøi khui chai naøy.

Chai whiskey Black and White thöù 3 cuõng ñöôïc thanh
toaùn goïn leï trong chieàu höôùng ngöu aåm nhö theá raát choùng
vaùnh vaø caû 6 chuùng toâi baét ñaàu quôø quaïng. Baùc só Töôøng laø
ngöôøi ñaàu tieân oùi vaø lui hui chui döôùi gheá ñeå tìm loái ñi ra!
Nieân tröôûng Vöïc, Thaïch, Sô vaø toâi cuøng môø mòt heát thaáy
ñöôøng veà. Chæ rieâng nieân tröôûng Chuy laø coøn töông ñoái tænh
taùo. Toâi nghe giöõa nhöõng lôøi ñaøm thoaïi coù tieáng ñaïi taù Thoâng
“Ô naøy caùc baïn phaûi aên ñi chöù, ñoà aên keâu ra roài maø khoâng
ai chòu aên gì heát vaäy!?”.

Saùng hoâm sau trong buoåi tieãn ñöa trung ñoaøn 42 rôøi khu
vöïc haønh quaân trôû veà haäu cöù chuùng toâi coù maët ñaày ñuû nhöng
ñaàu oùc löø ñöø muï mò. Toâi nhôù maõi nuï cöôøi hieàn hoøa cuûa ñaïi
taù Thoâng vaø caâu noùi vôùi chuùng toâi. “Moi sôï maáy toi luoân,
uoáng gì ñaâu maø nhö traâu uoáng nöôùc ruoäng!”. Chuùng toâi giô
tay chaøo anh vaø cuõng töø böõa nhaäu khoâng theå naøo queân ñeâm
aáy ngôø ñaâu laïi laø laàn gaëp gôõ cuoái cuøng vôùi anh.

Ñaïi taù Thoâng cuøng ñôn vò cuûa anh trôû veà vôùi vuøng Bình
Ñònh cuõng ñang soâi suïc muøi thuoác suùng sau ñoù khoâng laâu.
Sö ñoaøn 23 cho ñeán giöõa naêm 73 sau khi hieäp ñònh Paris
ñöôïc kyù keát laïi theâm moät laàn taùi phoái trí löïc löôïng. Trung
ñoaøn 44 cuûa trung taù Löõ tieáp tuïc ôû laïi Kontum. Trung ñoaøn
45 cuûa ñaïi taù Quang trôû veà hoaït ñoäng khu vöïc giöõa Ñeøo
Töû Só vaø Haøm Roàng. Trung ñoaøn 53 cuûa trung taù Voõ AÂn veà
laïi Ban Meâ Thuoät. Boä Tö leänh Haønh quaân Sö ñoaøn ñaët taïi
Haøm Roàng.

Thaùng 7 naêm 73 tình hình quaân söï thuoäc laõnh thoå tænh
Quaûng Ñöùc trôû neân soâi ñoäng. Caùc ñôn vò chính quy cuûa ñòch
töø Bình Long, Phöôùc Long taêng cöôøng ñaùnh phaù môû roäng
vuøng kieåm soaùt vaøo khu vöïc giao tieáp giöõa vuøng 3 vaø vuøng
2 khu quaän Kieán Ñöùc thuoäc laõnh thoå tænh Quaûng Ñöùc. Boä

266 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

tö leänh Sö ñoøan 23 (BTL/SÑ23) vaø Trung ñoaøn 53 töø Ban
Meâ Thuoät di chuyeån ñi Quaûng Ñöùc ñeå öùng phoù tình hình.
Vuøng giao tranh chính laø nôi moät ñôn vò ÑPQ cuûa tænh truù
phoøng taïi Buø Binh ñang bò uy hieáp naëng neà vaø sau ñoù bò traøn
ngaäp. Khu vöïc haønh quaân laø vuøng ñoài nuùi coù cao ñoä trung
bình 600m. Quoác loä 14 chaïy voøng veøo giöõa hai beân ñoài nuùi
chaäp chuøng, saâu hai beân trong quoác loä khoaûng 2 ñeán 3 caây
soá laø hai con soâng nhoû Dak Kar ôû phía nam vaø Dak R’Lap
chaïy song song theo höôùng ñoâng baéc taây nam cuøng höôùng
vôùi quoác loä ôû höôùng baéc. Moät vò trí lyù töôûng cho caùc cuoäc
vaän ñoäng phuïc kích, coâng ñoàn ñaû vieän cuûa ñòch.

Ñaïi ñoäi 23 Trinh saùt cuûa sö ñoaøn ñöôïc tung vaøo traän ñòa
ñaàu tieân sau khi muïc tieâu laø ñoàn Buø Binh ñöôïc phaùo binh
vaø khoâng quaân doïn deïp xong. Trung uùy Giaùo ñaïi ñoäi tröôûng
laø moät só quan giaøu kinh nghieäm vaø raát gan daï cuøng toaùn
vieãn thaùm ñaàu tieân ñoå xuoáng ngoaøi voøng theùp gai cuûa ñoàn
ñeå tröïc tieáp xung phong chôùp nhoaùng vaøo muïc tieâu. Cuoäc
chaïm suùng ngaén nguûi vaø ñaïi ñoäi naøy chieám laïi ñöôïc vò trí
phoøng thuû cuûa ñòch vôùi toån thaát nheï. Cuoäc haønh quaân khôûi
ñaàu coù veû thuaän lôïi. Chuaån töôùng Leâ Trung Töôøng ra leänh
toå chöùc phoøng thuû. Chieàu xuoáng mau. Ban ñeâm ñaïi ñoäi trinh
saùt baùo caùo nghe nhieàu tieáng ñoäng cuûa cô giôùi töø höôùng Bình
Long keùo leân. Vöøa höøng saùng hoâm sau ñaïi ñoäi trinh saùt baùo
caùo bò phaùo kích naëng vaø xin khoâng yeåm ñeå ngaên chaën caùc
cuoäc xung kích cuûa ñòch. Töôùng Töôøng nhaän ñònh neáu ñeå
ñaïi ñoäi trinh saùt coá thuû taïi vò trí seõ gaây toån thaát cho ñôn vò
naøy tröôùc loái ñaùnh bieån ngöôøi cuûa ñòch. OÂng bí maät noùi cho
trung uùy Giaùo hieåu yù ñònh veå keá hoaïch trieät thoaùi khoûi muïc
tieâu ñeå oâng roäng tay söû duïng hoûa löïc.

Caùc phi tuaàn khu truïc vaàn vuõ suoát ngaøy ñaùnh phaù, ngaên
chaën ñòch ñeå yeåm trôï cho ñaïi ñoäi trinh saùt caét voøng raøo ruùt
veà höôùng ñoâng nam. Sau khi hoaøn taát vieäc ruùt quaân, trôøi ñaõ
veà chieàu. Khoâng quaân ra khoûi vuøng hoaït ñoäng, phaùo binh
söû duïng hoûa löïc thay theá yeåm trôï cho ñôn vò baïn. Ñoàng thôøi
Trung ñoaøn 53 töø quaän Kieán Ñöùc xuaát phaùt tham gia giaûi

ÑA HIEÄU 96 267

toûa aùp löïc ñòch.

Töôûng cuõng neân nhaéc laïi tình hình chieán söï trong giai
ñoaïn naøy. Vì tuaân thuû theo nhöõng ñieàu kieän ñaõ ñöôïc quy
ñònh trong hieäp ñònh Paris neân nhöõng hoaït ñoäng quaân söï cuûa
chuùng ta luùc ñoù laø toå chöùc phoøng thuû khu vöïc hoaëc tuyeán treân
laõnh thoå caû boán quaân khu. Ngöôïc laïi, nhöõng ñôn vò coäng saûn
gia taêng vaän chuyeån quaân trang duïng vaø ngöôøi töø mieàn Baéc
boå sung cho chieán tröôøng mieàn Nam ñeå toå chöùc caùc cuoäc
taán coâng quy moâ ñeàu treân caû boán Vuøng chieán Thuaät. Ngoaøi
chieán xa ñöôïc söû duïng roäng raõi treân caùc chieán tröôøng lôùn töø
ñaàu naêm 1972, ñòch coøn ñöôïc trang bò loaïi hoaû tieãn caù nhaân
SA7 cuûa Lieân xoâ cheá taïo ñeå baén haï maùy bay, nhöõng vuõ khí
naøy chæ ñöôïc söû duïng haïn cheá ñeå thöû nghieäm trong thôøi gian
tröôùc ñoù ôû Vuøng 1 thì tôùi giai ñoaïn naøy ñaõ ñöôïc trang bò roäng
raõi cho caùc ñôn vò boä binh cuûa hoï ôû Vuøng 2. Traän ñaùnh giaûi
toûa aùp löïc ñòch taïi Buø Binh laø traän ñaùnh ñaàu tieân loaïi hoûa
tieãn naøy ñöôïc ñòch quaân söû duïng toái ña. Vaø traän ñaùnh thöù
hai hoï cuõng söû duïng toái ña loaïi vuõ khí lôïi haïi naøy hôn moät
naêm sau khi ñòch quaân taán coâng Ban Meâ Thuoät. Toâi nhôù tôùi
nhöõng giôø phuùt ngoài treân tröïc thaêng chæ huy C&C trong traän
ñaùnh aáy maø thaáy thöông meán caùc chieán höõu khoâng quaân cuûa
mình. Luùc ñaàu laø phaûn löïc, tieáp theo laø tröïc thaêng vaø sau
cuøng laø quan saùt, taát caû caùc baïn toâi phaàn nhaøo loän baén phaù
muïc tieâu hoã trôï quaân baïn döôùi ñaát, phaàn nhaøo loän nhö laøm
xieác traùnh neù hoûa tieãn caàm tay cuûa ñòch. Ñaày trôøi laø nhöõng
ñoám khoùi ñen traéng xen keõ nhau, khoùi cuûa hoûa tieãn noå huït
muïc tieâu, khoùi cuûa caùc traùi khoùi laân tinh cuûa caùc maùy bay
tröïc thaêng do caùc xaï thuû ñaïi lieân lieäng ra noå ngoaøi trôøi ñeå
thu huùt hoûa tieãn tìm nhieät cuûa ñòch...

Toâi cuõng nhôù tôùi tieáng AÂn baùo caùo veà Trung taâm Haønh
quaân Sö ñoaøn (TTHQ/SÑ) khi anh tòch thu ñöôïc 11 caây 57
ly! (maø thöïc ra sau ñoù, qua taøi lieäu cuûa Phoøng Hai, chæ laø
caùc voû ngoaøi cuûa loaïi hoûa tieãn taàm nhieät naøy, laàn ñaàu tieân
chuùng toâi thaáy ñöôïc treân chieán tröôøng Cao nguyeân!). Cuoäc
chieán roõ raøng coù söï cheânh leäch haún veà maët vuõ khí. Beân

268 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

ñòch ñöôïc trang bò vuõ khí ngaøy caøng toái taân vaø ñaày ñuû hôn
coøn phía chuùng ta laïi bò haïn cheá veà söû duïng ñaïn döôïc, quaân
nhu vaø nhaát laø khoâng ñöôïc duøng loaïi oanh taïc cô B52 moät
thöù khaéc tinh ñoái vôùi ñòch quaân, chieáu theo hieäp ñònh Paris!

Trung ñoaøn 53 vaø ñaïi ñoäi 53 trinh saùt quaàn thaûo vôùi ñòch
gaàn möôøi ngaøy vôùi toån thaát naëng cho caû hai phía. Sau cuøng
ñòch cuõng phaûi ruùt quaân khoûi khu vöïc vaø Trung ñoaøn 53 trôû
veà quaân Ñöùc Laäp thuoäc tænh Ñaéc Laéc nghæ döôõng quaân vaø
boå sung quaân soá. Treân ñöôøng töø Quaûng Ñöùc trôû veà laïi Ban
Meâ Thuoät, Töôùng Töôøng, Chuy vaø toâi coù gheù laïi Boä chæ Huy
Trung ñoaøn 53 cuûa anh ñoùng caùch quaän lî chöøng hai caây soá
treân quoác loä 14 noái Quaûng Ñöùc ñi Ñaéc Laéc.

Voõ AÂn ra ñoùn chuùng toâi. Nhìn khuoân maët anh töôi taén
treû trung tuy raát meät moûi sau gaàn möôøi ngaøy haønh quaân maø
caûm thoâng söï vaát vaû öu tö treân neùt maët anh luùc ñoù. Noùi thaät
loøng, neáu anh maëc aùo traéng quaàn daøi xanh, khoâng ai coù theå
noùi anh laø moät só quan cao caáp vaø ñang ñaûm nhieäm moät
chöùc vuï quan troïng nhö theá. Anh coù daùng daáp moät caäu hoïc
troø caáp ba hôn laø moät voõ quan.

Thaùng 3 naêm 1974 toâi nhaän ñöôïc quyeát ñònh cuûa Boä Toång
tham möu trôû ra laïi ñaûm nhieäm chöùc vuï Trung ñoaøn tröôûng
Trung ñoaøn 44 thay theá cho trung taù Nguyeãn Höõu Löõ thuyeân
chuyeån veà quaân ñoaøn 2 chôø leänh. Roài toâi ñi Kontum nhaän
ñôn vò, sau ñoù trôû veà Pleiku haønh quaân vuøng caên cöù 801. Töø
ñoù toâi chæ thænh thoaûng gaëp laïi AÂn trong caùc cuoäc hoïp haønh
quaân Sö ñoaøn, bôûi vì Trung ñoaøn cuûa AÂn phuï traùch khu Ñaéc
Laéc vaø Quaûng Ñöùc.

Ngaøy 10 thaùng 3 naêm 1975 Ban Meâ Thuoät bò taán coâng.
Toâi coøn nhôù maõi nhöõng baøng hoaøng khi ñöïôc tin hôn nöûa
ñôn vò cuaû mình ñaõ khoâng theå khoâng vaän tôùi nhaäp vaøo muõi
taán coâng cuøng Trung ñoaøn 45 nhö theo keá hoaïch döï truø ñeå
tieán vaøo giaûi cöùu Ban Meâ Thuoät. Nhìn veà höùông thò xaõ, khoùi
löûa nguùt trôøi. Nhöõng ñoaøn ngöôøi thuoäc ñuû moïi thaønh phaàn,
ñuû saéc daân luõ löïôt keùo nhau chaïy veà höùông bieån. Nhöõng neùt

ÑA HIEÄU 96 269

maët ngô ngaùc, thaát thaàn, nhöõng ñoâi maét khoâng coøn nöùôc maét
ñeå khoùc. Söï khoå ñau toät cuøng hieän nguyeân hình treân khuoân
maët hoï ñaõ noùi leân ñieàu maø lôøi noùi trôû thaønh voâ duïng khoâng
dieãn ñaït ñöïôc. Toâi cuõng nhôù tôùi nhöõng baùo caùo nghe thaät
buoàn cuaû ñôn vò baïn khi trình leân thöïông caáp nhöõng toån thaát
veà caùc cuoäc chaïm suùng vôùi ñòch maø phaàn hoûa löïc yeåm trôï
phaùo binh cuaû ta laø soá khoâng. Chæ coøn nhöõng chieán só voõ
trang baèng maùu hoàng, xöông traéng, moät loøng yeâu queâ höông
daân toäc choáng traû laïi chieán xa ñaïi phaùo cuûa ñòch quaân ñang
naõ ñaïn doàn daäp vaøo hoï. Vaø nhöõng chieán höõu khoâng quaân
cuõng ñang vöøa yeåm trôï vöøa laøm xieác vôùi hoûa tieãn SA7 cuûa
ñòch treân vuøng trôøi Ban Meâ Thuoät luùc ñoù!

Toâi nhôù tôùi nhöõng cuoäc ñoái thoïai ngaén nguûi vôùi Voõ AÂn
ñang coá thuû trong voøng ñai phoøng thuû phi tröøông Phuïng Döïc,
maø qua nhöõng lôøi noùi ñöùt ñoïan, toâi vaãn hình dung ra ñöïôc
nieàm hy voïng traøn treà cuaû anh trong ao öùôc baét tay ñöïôc
vôùi chuùng toâi ñang treân ñöøông ñi vaøo thò xaõ trong ngaøy 12
thaùng 3 naêm aáy. Roài sau ñoù chæ ít ngaøy, chieàu 16, toâi nghe
tieáng thieáu taù Caåm Tröûông Phoøng 3 Sö ñoaøn chuyeån leänh
cuûa töôùng tö leänh Sö ñoaøn cho ñôn vò anh rôøi khoûi caên cöù.
Trong quaân söû VNCH, cuoäc chieán ñaáu oanh lieät naøy laø moät
trong nhöõng neùt son cuoái cuøng tröôùc khi sang trang. Vôùi
quaân soá khoaûng 2 tieåu ñoaøn trong moät caên cöù phoøng thuû
khoâng thuoäc loaïi kieân coá kieåu phaùo ñaøi bôûi vì ñoù chæ laø moät
haäu cöù tieáp lieäu. Khoâng coù hoaû löïc huøng haäu cuaû phaùo binh
hoaëc khoâng quaân hoã trôï. Ñôn vò cuaû anh ñaõ chieán ñaáu vôùi
taát caû noã löïc voâ song cuaû mình ñeå choáng traû moät löïc löïông
taán coâng vôùi quaân soá ñòch quaân ñoâng gaáp nhieàu laàn, coù xe
taêng vaø phaùo hoã trôï.

Maët traän Ban Meâ Thuoät (BMT) naèm trong bieån löaû hoaû
löïc vaø caùc ñôït xung phong cuûa ñòch muoán mau choùng thanh
toaùn chieán tröôøng, cöù ñieåm cuaû anh laø moät oác ñaûo nhoû nhoi,
ñôn vò cuûa anh ñaõ chieán ñaáu ñôn ñoäc nhö theá ñeå soáng coøn.

Sau naøy khi môû ñoïc hoài kí cuaû caùc töùông laõnh coäng saûn

270 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

vieát veà traän ñaùnh BMT, veà ñôn vò cuaû anh, traän ñaùnh cuaû
anh vaãn bò xæ vaû, chöûi ruaû nhieàu nhaát! Caùi keát thuùc bi huøng
cuaû traän ñaùnh naèm ôû choã naøy: Sau nhieàu ngaøy vaây ñaùnh
lieân tuïc, caùc löïc löôïng chuû coâng cuaû ñòch ñaønh phaûi boû qua
muïc tieâu khoù gaëm maø tieáng quaân söï goïi laø "By pass" ñeå
thanh toaùn caùc muïc tieâu khaùc. Ñôn vò cuaû AÂn cuõng chaúng
ñaàu haøng, anh nhaän ñöïôc chæ thò cuaû thöïông caáp rôøi boû vò
trí. Traän ñaùnh khoâng coù ñôït xung phong cuoái cuøng bôûi vì
ngöôøi coâng khoâng theå chieám lónh traän ñòa neáu khoâng chòu
moät toån thaát to lôùn vaø ngöôøi thuû maëc duø khoâng coøn ôû laïi cöù
ñòa nhöng ñaõ thöïc söï laøm xong traùch nhieäm cuaõ mình.

Haäu quaû cuûa traän ñaùnh coøn keùo raát daøi sau ñoù khi Saøi
goøn thaát thuû, anh vaãn coøn bò goïi leân trình dieän UÛy ban Quaân
quaûn ñeå vieát laïi toaøn boä dieãn tieán traän ñaùnh naøy. Tính tình
anh bình dò, deã meán. Trong choã baïn beø thaân thieát, anh thuoäc
loaïi hieàn laønh khoâng thích lyù söï, ba hoa. Luùc gaëp laïi nhau
taïi Saøi goøn sau nhieàu naêm thaùng bò tuø ñaày coäng saûn. Toâi
thaáy anh haàu nhö vaãn chaúng maáy thay ñoåi. Vaãn thaân hình
gaày goø, xöông xaåu, tuy neùt maët coù veû ñaêm chieâu hôn ngaøy
naøo. Toâi baûo anh: “Tôù thaáy caäu chaúng oám ñi chuùt naøo” AÂn
cöôøi baûo: ”Chæ coøn toaøn xöông thoâi, khoâng theå oám theâm
ñöôïc!” Anh cuõng nhö bao só quan khaùc, khi ñöïôc thaû ra khoûi
traïi giam CS, ñeàu bò cuoäc soáng thöïc teá ñaùnh cho nhöõng ñoøn
chí töû. Anh ñi buoân phuï tuøng xe ñaïp cuõ ôû chôï Tröông minh
Giaûng kieám soáng qua ngaøy. Cuoäc vaät loän vôùi sinh keá ñeå töï
toàn vaø cöu mang gia ñình chieám troïn veïn nhöõng suy tö cuaû
anh. Trong moät laàn thuø taïc tröôùc khi leân ñöôøng, anh taâm söï
"Mai moát gaëp laïi nhau, xeáp ñaët xong coâng vieäc gia ñình ñeå
vôï con khoâng oaùn traùch chuùng mình ñaõ voâ traùch nhieäm, tuïi
mình seõ tính laïi moùn nôï ñôøi vôùi maáy teân caùn quoác naøy! "

Anh sang Hoa kyø theo dieän HO sau toâi vaøi thaùng. Töø
tieåu bang Washington State, anh ñieän thoaïi baùo cho toâi bieát
trong gioïng noùi vui veû hoàn nhieân "Gia ñình tau qua ñaây hôn
moät tuaàn roài, treân naøy ñang muøa möa, chaùn quùa, döôùi ñoù cuï
mi ra sao?". Sau ñoù chaúng bao laâu, toâi ñöïôc tin anh anh bò

ÑA HIEÄU 96 271

stroke, meâ man baát tænh trong luùc ñang chôi côø töôùng vôùi
cuøng moät oâng baïn HO gaàn nhaø. Baïn beø keâu caáp cöùu vaø ñöa
anh vaøo bònh vieän thì ñaõ quùa treã. Qua ñieän thoaïi vôùi chaùu
gaùi lôùn cuaû anh ít giôø sau toâi nghe tin anh maát!

Thöôïng ñeá thaät dò kì. Trong suoát quaõng ñôøi binh nghieäp
vaøo sinh ra töû, töø moät chuaån uùy boä binh toát nghieäp khoùa 12
Thuû Ñöùc, anh thaêng tôùi caáp ñaïi taù trong quaân löïc trong voøng
12 naêm. Caùc caáp böïc anh mang haàu heát laø taïi maët traän. Suùng
ñaïn quaân thuø buûa vaây töù höùông, anh vaãn nhôûn nhô vaøo ra
giôõn ñuøa. Möôøi ba naêm khoå sai haønh haï, anh vaãn bình an
trôû veà. Baây giôø ñaây, böôùc chaân leân ñeán xöù sôû töï do chöa ñaày
naêm, chöa kòp hít thôû caûm nhaän höông vò ngoït ngaøo cuûa töï
do thì anh trôû veà vôùi caùt buïi!

Tuy anh ñaõ ra ñi trong aâm thaàm bình thaûn nhöng ít ra anh
cuõng ñaõ thöïc hieän ñöïôc moät ñieàu taâm nguyeän ñöa caû gia
ñình tôùi nôi mong muoán. Anh ñaõ laøm ñöïôc nhöõng ñieàu toát
ñeïp cho töông lai cuaû gia ñình anh maø trong thôøi gian quaân
nguõ, cuoäc chieán taøn khoác ñaõ khoâng cho pheùp anh raûnh rang
suy nghó ñeán noù. Anh laø moät trong nhöõng anh huøng quaân ñoäi
thöïc söï laøm toâi kính phuïc. Can tröôøng, bình dò, thaúng thaén laø
ñaëc tính cuûa anh. Thôøi gian roài seõ xoùa môø nhöõng hình aûnh
haøo huøng cuaû anh trong loøng nhöõng ngöøôi lính töøng chieán
ñaáu beân anh. Nhöng thöïc ra ñieàu aáy naøo coù nghiaõ gì, khi
chính baûn thaân anh böùôc vaøo vaø böôùc ra cuoäc chieán chæ vì
mong moûi laøm troøn traùch nhieäm ñoái vôùi Toå Quoác, Daân Toäc.

Hoài töôûng laïi nhöõng ngaøy thaùng 4 naêm aáy. Hình aûnh
nhöõng traän chieán khoâng caân söùc, giöõa moät löïc löôïng coäng
quaân ñöïôc boå sung töø nhöõng ñaïi ñôn vò haäu bò töø mieàn Baéc
vôùi caùc ñôn vò cuaû ta ñaõ quaù meät moûi qua nhöõng thaùng ngaøy
chieán ñaáu lieân tuïc. Giöõa moät löïc löïông ñöïôc trang bò ñaày
ñuû nhöõng chuûng loaïi vuõ khí hieän ñaïi, ñoái ñaàu vôùi moät ñaïo
quaân bò goø boù, haïn cheá trong vieäc tieâu thuï ñaïn döïôc, tieáp
lieäu. Giöõa moät beân coù haäu phöông oån ñònh vôùi moät beân haäu
phöông luoân bò khuaáy ñaûo baèng ñuû moïi thöù thuø nghòch. Vaø

272 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

quan troïng hôn heát, giöõa moät beân, ngöôøi chieán binh quoác
gia coù theå maát taát caû moïi thöù thaân yeâu treân ñôøi vôùi moät beân
ngöôøi lính coäng saûn khoâng coù gì ñeå maát ngoaïi tröø söï khoán
naïn ma quaùi cuûa ñaûng luoân ñeo ñaúng beân mình.

Ngöøôi lính VNCH, ñaõ coù bieát bao myõ töø vieát veà hoï tröùôc
khi cuoäc chieán keát thuùc. Vaø cuõng coù khoâng bieát bao ñieàu
vu khoáng, boâi loï, thaäm chí xuyeân taïc truùt vaøo hoï sau cuoäc
chieán. Quaùi gôû hôn nöõa, ñaïo quaân aáy coøn bò boâi xoùa khoûi
cuoäc chieán tranh khoác lieät hôn 20 naêm aáy nhö theå noù ñaõ
khoâng tham döï, khoâng coù maët! Nhöõng söû gia coäng saûn vaø
Hoa Kyø thöôøng noùi ñeán cuoäc chieán Vieät Nam laø cuoäc ñoái
ñaàu giöõa coäng saûn vaø "ñeá quoác" Myõ chöù khoâng phaûi laø cuoäc
chieán tranh töï veä giöõa nöôùc VNCH vaø cuoäc xaâm löïôc xuaån
ñoäng cuaû coäng saûn mieàn Baéc.

Thaùng Tö seõ cöù maõi laø moät thaùng Tö Ñen cho ñeán bao
giôø nhöõng ngöôøi coäng saûn nhaän thöùc ra moät ñieàu thaät giaûn
ñôn: Nhöõng ngaøy thaùng aáy leõ ra khoâng bao giôø neân xaåy ra
trong lòch söû daân toäc. Hoï ñaõ thöïc söï laøm moät quyeát ñònh sai
khi hoï cho raèng daân toäc, ñaát nöùôc chæ laø phöông tieän ñeå hoï
böôùc tôùi moät thöù thieân ñöôøng theo con ñöôøng khoâng töôûng
do moät chuû thuyeát ngoaïi lai aùp ñaët.

Ñaàu thaùng Gieâng naêm nay, khi ñoïc tin töùc treân Web,
baát ngôø toâi nhaän ñöôïc theâm thoâng tin veà caùi cheát cuûa ñaïi
taù Thoâng. Anh ñaõ töï saùt trong traän ñaùnh cuoái cuøng taïi Bình
Ñònh vaø ñöôïc baùc só Nguyeãn Coâng Tröù vaø trung só Döông
Coâng Anh choân caát taïi coät côø quaân y vieän Quy Nhôn cuøng
46 ngöôøi khaùc. Tröôùc ñoù, khi coøn trong traïi tuø coäng saûn toâi
cuõng ñaõ ñöôïc nghe ñoàn veà anh ñaõ tuaãn tieát nhöng laø ôû taïi
moät nhaø thôø naøo ñoù trong thaønh phoá Quy Nhôn khi cuøng
thuoäc haï ruùt veà töû thuû taïi nôi naøy. Caùi cheát cuûa ñaïi taù Thoâng
laøm toâi nhôù tôùi moät nieân tröôûng khoùa 16 khaùc toâi quen bieát,
trung taù TQLC Nguyeãn Xuaân Phuùc Löõ ñoaøn tröôûng löõ ñoaøn
369 hy sinh treân baõi bieån Hoäi An trong luùc ruùt quaân leân taøu.
Toâi cuõng nhôù tôùi caùi cheát cuûa ngöôøi baïn cuøng khoùa, Ñaïi taù

ÑA HIEÄU 96 273

Voõ Toaøn Trung ñoaøn tröôûng Trung ñoaøn 1/ SÑ1 BB. Toaøn
hy sinh cuøng töôùng Nguyeãn Vaên Ñieàm Tö leänh Sö ñoaøn 1
treân chuyeán bay töø mieàn Trung veà Nam.

Nhöõng baïn höõu thaân quen, nhöõng nieân tröôûng ñaùng kính
cuûa toâi ñaõ naèm xuoáng treân queâ höong. Hoï ñaõ coáng hieán caû
sinh maïng cuûa mình cho ñaát nöôùc vôùi nieàm tin vaøo söù meänh
baûo veä ñoàng baøo choáng laïi caùi aùc ñoäc phi nhaân. Theá heä chuùng
toâi ñaõ laøm heát söùc trong khaû naêng höõu haïn cuûa mình. Chuùng
toâi vaøo quaân nguõ vôùi taâm loøng trong saùng vaø nhieät tình cuûa
tuoåi thanh xuaân. Chuùng toâi ñaõ chieán ñaáu khoâng ngaïi hy sinh
gian khoå trong suoát cuoäc chieán tranh. Ñoàng ñoäi chuùng toâi
hoaëc ñaõ naèm laïi treân queâ höông trong caùc naám moä ñöôïc
choân caát töû teá, baèng caùc nghi leã trang nghieâm hoaëc boû thaân
xaùc treân caùc gheành ñaù ven röøng hoác suoái, treân vuøng nuùi non
hieåm trôû khoâng ñöôïc ai bieát tôùi. Nhöõng ngöôøi may maén thoaùt
ra khoûi cuoäc chieán cuõng mang bieát bao veát thöông vaãn maõi
coøn ræ maùu trong taâm hoàn.

Suy cho cuøng, cuõng may maén coøn nhöõng ngöôøi soáng soùt
trôû veà ñeå vieát veà caùc anh cho nhöõng theá heä tieáp noái bieát tôùi
nhöõng neùt kieâu huøng cuaû cha anh trong cuoäc chieán ñaáu choáng
laïi caùi chuû nghóa phi nhaân cuûa coäng saûn treân ñaát nöôùc mình.

Nhöõng ngoâng cuoàng huyeãn töôûng cuûa giôùi caàm quyeàn vaø
caùi ñaûng ma quaùi hieän nay ôû trong nöôùc chaéc chaén seõ chaám
döùt trong moät ngaøy naøo ñoù. Daân toäc toâi seõ hoài sinh ñeå soáng
trong töï do vaø haïnh phuùc. Lòch söû ñaát nöôùc toâi seõ ñöôïc vieát
laïi moät caùch coâng baèng vaø trung thöïc. Taám göông hy sinh
cuûa caùc anh, nhöõng ngöôøi con tuaán kieät cuûa daân toäc seõ ñöôïc
bieát ñeán vaø traân troïng.

Toâi vöõng tin nhö theá.

274 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

Nguyeãn Minh Thanh K22
Daùng Ñöùng Vieät Nam
Tuoåi Treû Laïc Hoàng
Noøi Gioáng Roàng Tieân
Hieân ngang baát khuaát
Xin ngaång ñaàu ngöôõng voïng nguøi troâng...

Daùng Ñöùng Vieät Nam 275
Ñaát Lieàn ra Bieån Caû
Xuyeân suoát Nam Trung Baéc
Töø muõi Ca Mau xoâng tôùi aûi Baéc Quan*
Noåi traän cuoàng phong maõnh ngang taøng
Vöôït Tröôøng Sôn oâm Hôøn Soâng Nuùi...

ÑA HIEÄU 96

Coù nghe???
Trôøi Meâ Linh:
vang trôøi, troáng ñoàng aàm aàm noåi saám,
ñuoåi Toâ Ñònh kinh taâm co caúng chaïy veà xöù Haùn.
Ñaát Noâng Coáng:
chuyeån ñaát, voi traéng haêng haùi xoâng teân,
xua Luïc Daän** taùn ñôûm ñaâm ñaàu quay laïi queâ Ngoâ.
Nuí Chí Linh:
ñaù xaùm haêm hôû cöïa mình
Röøng Laïc Thuûy:
caønh xanh roän raøng veõ laù
Ñoàn Nga Laïc:
Nguyeãn Sao tan hoàn thua boû xaùc.
AÛi Chi Laêng:
Lieãu Thaêng laïc phaùch bò beâu ñaàu,
Löông Minh cuøng ñoà phaûi chòu tieâu vong
Lyù Khaùnh maït loä cam ñaønh töï saùt
Thoâi Tuï, Hoaøng Phuùc... thuïc maïng cao bay.
Bôø Nhö Nguyeät:
Quaùch Quøy beõn leõn xeáp giaùp lui quaân.
Soâng Baïch Ñaèng:
Hoaøng Thao ruïng rôøi ñaàu rôi khoûi coå
Haàu Nhaân Baûo thaây traàm ñaùy nöôùc
OÂ Maõ Nhi, Phaøn Tieáp, AÙo Loã Xích thuùc thuû traän tieàn.
Beán Chöông Döông:
thuyeàn giaëc xaùc xô.
Cöûa Haøm Töû:
Toa Ñoâ maát maïng...
Mieät Ñoâng Quan:

276 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

Thoaùt Hoan chui oáng ñoàng troán chaïy...

Vaø ñaây,
Daùng Ñöùng Vieät Nam
Löøng vang ngaïo ngheã
Côø Ñaøo AÙo Vaûi
moät trôøi uy nghi...
"Taây Kheâ Thaûo Thoï Löu Kyø Tích
Nam Quoác Sôn Haø Kyù Voõ Coâng" ***
Goø Ñoáng Ña trang söû huøng ghi
Saàm Nghi Ñoáng cuoàng ñoà thaét coå
Haø Hoài, Ngoïc Hoài ñeàu kinh dò
tan taønh manh giaùp luõ Baéc Di
Toân Só Nghò hoaûng hoàn khieáp vía
Nhæ Haø ngheøn ngheïn cuoán thaây thi loaøi Taøu Taëc
Quaân Nam hôùn hôû möøng tieäc Teát thaønh Thaêng Long
Tinh kyø phaáp phôùi boùng tinh kyø
Kyû Daäu veû vang Xuaân Kyû Daäu
AÙo Vaûi thieân thu coøn laãm lieät
Côø Ñaøo vaïn coå vaãn hieâu hieâu...

Daùng Ñöùng Vieät Nam 277
Tuoåi Treû Laïc Hoàng
Noøi Gioáng Roàng Tieân
Nhôù chaêng?
Baïch Ñaèng ba löôït dìm quaân giaëc
Nhö Nguyeät moät laàn ñuoåi soùi lang
Ñeàn Kieáp Baïc ngaøn naêm xaùn laïn
AÛi Chi Laêng muoân thuôû huy hoaøng
Soâng Coân soùng haùt huyeàn ca khuùc

ÑA HIEÄU 96

Nuùi Buùt bia ñeà dieãm söû trang...
Nhöõng ñaáng anh linh haèng phaûng phaát
Taàng maây che chôû nöôùc non Nam

Göông traêng vaèng vaëc ba Mieàn
Ñeàn xöa toûa khoùi trang nghieâm
Röøng cao ñoïng boùng nghieâng nghieâng
Truøng truøng soâng nuùi hoàn thieâng
Thanh ba reùo goïi trieàn mieân...
Thaàn phong giuïc giaõ leänh truyeàn: bình Ngoâ
Raèng:
Chaùu con mau ñöùng leân baûo veä cô ñoà
Choáng Haùn taëc ñang qui moâ xaâm löôïc
Chôù aûo töôûng tin Coäng quyeàn khieáp nhöôïc
Maø chaàn chôø keûo ñaát nöôùc tan hoang..!!
Roài daân ta oaèn oaïi nguïp laàm than
Döôùi chaùnh saùch baïo taøn phöôøng cöôùp nöôùc..!!
Vuøng Ñaát Vuøng Bieån maùu xöông thuôû tröôùc
Hoaøng Sa,Tröôøng Sa, Baûn Gioác, Nam Quan...
Haõy giaønh laïi, veõ hoa trang quoác söû...

Daùng Ñöùng Vieät Nam
Tuoåi Treû Laïc Hoàng
Noøi Gioáng Roàng Tieân
Trí duõng kieân ñònh
Ñoaøn keát nhieät tình
Hieân ngang ñöùng thaúng:
Deïp luõ ngöôøi maõi quoác caàu vinh
Nöông nhòp böôùc thieâng lieâng truyeàn thoáng:

278 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

Tröng Nöõ Vöông ñuoåi quaân Ñoâng Haùn
Trieäu Nhuïy Kieàu ñaùnh giaëc Ñoâng Ngoâ
Ngoâ Vöông Quyeàn Baïch Ñaèng côõi soùng cheùm cheát Töôùng
Hoaøng Thao
Leâ Ñaïi Haønh Baïch Ñaèng dong thuyeàn gieát töôi Haàu Nhaân
Baûo
Thaùi UÙy Lyù Thöôøng Kieät phaù Toáng
Höng Ñaïo Vöông Traàn Quoác Tuaán ñaùnh tan giaëc Nguyeân
Moâng
Chieâu Minh Vöông Traàn Quang Khaûi dieät saïch thuø Thaùt Ñaùt
Thaùi Toå Leâ Lôïi bình ñònh giaëc Minh
ÖÙc Trai Nguyeãn Traõi Bình Ngoâ Ñaïi Caùo
Quang Trung Hoaøng Ñeá Nguyeãn Hueä ñaùnh baïi quaân Thanh
röôït Toân Só Nghò chaïy vaét gioø leân coå
ngöôøi khoâng kòp maëc giaùp
ngöïa khoâng kòp ñoùng yeân
boû laïi caû aán tín:
QuangTrung xung traän laãm lieät,thaân höõu baøo,thuû höõu
kieám,töôïng höõu baønh,uy duõng xung
Só Nghò taåu ñòa haõi huøng, nhaân voâ giaùp, ñaàu voâ maõo, maõ voâ
yeân, thuïc maïng taåu..!!

Vaø coøn nöõa
nhöõng Anh Huøng daân toäc...
raäp raàm... raàm raäp... raäp raàm...
raäp raàm... raàm raäp... raäp raàm...
raäp raàm... raàm raäp... raäp raàm...

Daùng Ñöùng Vieät Nam
Tuoåi Treû Laïc Hoàng

ÑA HIEÄU 96 279

Noøi Gioáng Roàng Tieân
Hieân ngang baát khuaát
ñaù meàm, chaân cöùng
duõng maõnh ñaùnh baïi loaøi xaâm löôïc Taøu Man
Cho daân toäc Vieät Nam vinh quang ngaång maët vôùi naêm chaâu...
!!
Cho Toå Quoác Vieät Nam huøng traùng giöông danh cuøng boán
bieån... !!
Mong thay... ! Mong laém thay... !! Mong laém laém thay... !!

Nguyeãn Minh Thanh K22
(Vieãn xöù, nhöõng ngaøy non soâng Bieån ñoäng thaùng 6 - 2011)

* Thieån nghó, laø ngöôøi Vieät, ta goïi aûi Baéc Quan, thay vì
Nam Quan.

Bieån Ñoâng (Ñoâng haûi), ko goïi bieån Nam Trung Hoa. Traân
troïng.

** Theo Thieàn sö Leâ Maïnh Thaùt, caên cöù Thieân Nam Ngöõ
Luïc, Baø Trieäu ñaùnh baïi Luïc Daän.

Tôùi naêm 257 Baø môùi baïi traän bôûi vieân töôùng giaëc khaùc!!

*** 2 caâu thô ñeà tröôùc ñieän thôø vua Quang Trung ôû Bình
Kheâ, tænh Bình Ñònh:

(Kyø tích khe Taây caây coû cheùp Chieán coâng nöôùc Vieät nuùi
soâng ghi) [NMT dòch]

Nguoàn:
VN Söû Löôïc (T T K)
Thaønh Ngöõ Ñieån Tích & Danh Nhaân Töï Ñieån (T V T)
Caùc trang Web:... Lyù Thöôøng KieätTraàn Höng Ñaïo, Leâ Lôïi,
Quang Trung...
Haùn Vieät Töø Ñieån (Ñ D A)

280 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

Ai ñôïi chôø ai döôùi boùng traêng 281
Loang loang aùnh theùp loaùng söông vaøng

Röøng khuya vang voïng lôøi soâng nuùi
Chieáu goïi ngöôøi veà döôùi aùnh traêng

Ta hoûi loøng ta - traêng hôûi traêng
Thôøi nay noái tieáp thuôû xöa haèng
Quoác cöïu vò bao nung haøo khí
Döôùi nguyeät göôm maøi hoàn laïnh baêng
Cheânh cheách ñaàu non moät aùnh traêng
Ai nung tuûi nhuïc maáy xuaân taøn
Ñöôøng göông tuyeät dieäu chieâu gia baûo
Vun vuùt moät thôøi haän dôû dang
Cheânh cheách ñaàu non moät aùnh traêng
Nhung y söông goïi boùng ñeâm taøn

Bôø lau baõi saäy röng röng leä
Hoaøi baõo coøn khoâng maõi ngôõ ngaøng
Haø Ly Maïc - Voõ Ñaêng Dieäu K16
San Jose, 20-5-2012

ÑA HIEÄU 96

Ngoâ Kim Thu K20B (Buùt hieäu: Ngu Laém Cô)

Saùng nay, oâng choàng em ñöa em coi tôø baùo ñòa phöông
nôi em ôû, trong ñoù trònh troïng ngay trang A1 laø baûn tin veà
hoäi ñoàng thaønh phoá vöøa “vote 9-1 Launch of SJ pension
reform”. Wow, em coù ñang naèm mô khoâng vaày neø? Coù
ñuùng laø caùi city council cuûa thaønh phoá San Jose naøy khoâng,
hay baùo ñaêng tin thaønh phoá naøo beân… Taây vaäy? Daân chuùng
môùi ñi baàu coù moät tuaàn, choïn Yes cho caùi ñeà nghò do oâng
thò tröôûng thaønh phoá ñöa ra, ñoàng yù caét bôùt phuùc lôïi höu trí
cuûa nhaân vieân thaønh phoá, sao hoäi ñoàng ñaõ baét tay vaøo vieäc
mau leï quaù vaäy? Ñeà nghò nghe caûm ñoäng heát söùc vì em nghe
noùi phuùc lôïi cuûa nhaân vieân thaønh phoá cuûa em naøy ngon deã
sôï, thí duï nhö veà höu roài maø insurance vaãn cover cho caû gia
ñình ñeán cheát. Federal coøn thua xa. Vaäy maø chính oâng thò
tröôûng chöù khoâng phaûi ai khaùc laïi ñöa ra ñeà nghò giaûm bôùt
quyeàn lôïi cuûa chính mình, chính gia ñình mình nhö theá thì
hoûi ai maø khoâng caûm ñoäng, khoâng baùi phuïc caùi tinh thaàn vì
daân vì nöôùc cuûa khoâng phaûi chæ mình oâng, maø laø cuûa caû toaøn
theå hoäi ñoàng daân cöû theá chöù. Hoùa ra coù veû em laâu nay (töø
ngaøy coù caùi vuï Little Saigon SJ) ñaõ thieån caän heát söùc, nhìn
chæ tôùi caùi ñaàu muõi mình, giaän dai giaän daúng môø caû maét neân
cöù nghó caùi hoäi ñoàng thaønh phoá vôùi caùi maët oâng thò tröôûng,
maët baø thò phoù laø caùi cô quan chaúng laøm ñöôïc caùi tích söï gì
caû, chæ caû ngaøy ngoài treân laàu cao ngoù xuoáng vaø cuoái thaùng
laõnh löông thoâi aø…

Theá nhöng ñoïc theâm môùi vaøi gioøng em boãng… chöng
höûng, töôûng mình chöõ taây chöõ u khoâng khaù neân hieåu… loän
chaêng. Em phaûi ñoïc lui moät laàn nöõa ñeå thaáy raèng quyù vò nghò
vieân thaønh phoá thaân yeâu cuûa em nhanh nhaåu nhö theá nhöng
laø nhanh nhaåu “voting to shrink pension benefits for new

282 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

city hires”, “except for police officers and firefighters”.
Toùm laïi, laïi moät maøn trình dieãn thôøi trang rình rang ñaàu
voi ñuoâi chuoät nhö thöôøng leä. Hoaù ra ñaõ thaønh ngöôøi lôùn roài
thì thay ñoåi ñöôïc tính tình xem ra khoù laém thay. Hoâm tröôùc
cuõng ñaõ moät maøn trình dieån daân chuû töông töï, göûi thö hoûi
yù daân chuùng choïn teân cho khu thöông maïi VN roài maët chai
maøy ñaù tænh queo choïn caùi teân ñöùng haïng beùt nhöng khoâng
bieát ñöôïc baûo trôï bôûi theá löïc daáu maët naøo, laøm ngöôûi Vieät
San Jose nhôù ñôøi. Giôø laïi hoûi yù daân, nhöng laïi laø caét nhöõng
ngöôøi môùi vöøa hyù höûng nhaän ñöôïc caùi job môùi, coøn caùc quyù
vò thò tröôûng, thò phoù, caùc chöùc saéc ñöông nhieäm thì vaãn nhö
thöôøng, quyeàn lôïi vaãn thuoäc gioøng hoï Vuõ chaúng suy suyeån
xíu xiu naøo heát caû. Ñaõ vaäy hai caùi ngaønh ngoán löông nhieàu
nhaát laø caûnh saùt vaø lính cöùu hoûa (hai ngaønh “hình nhö” raát
thaân vôùi oâng thò tröôûng, coù qua coù laïi döïa nhau) thì laïi ñöôïc
ngoaïi leä, khoâng bò aûnh höôûng. Nguyeân moät eâ-kíp nhaân vieân
thaønh phoá hieän höõu vaån höôûng phuùc lôïi y nhö cuõ, giaûm phuùc
lôïi daêm ba coâ thö kyù, nhaân vieân môùi tuyeån thoâi thì laøm sao
maø giaûm ñöôïc möùc chi phí cuûa thaønh phoá chöù. Em thaät chaùn
nhöõng maøn trình dieãn cuûa oâng thò tröôûng Nhaïc Baát Quaàn vaø
baø thò phoù Ma Nöõ thaønh phoá em gheâ…

Thoâi khoâng theøm noùi chuyeän maáy ngöôøi naøy nöõa. Noùi
hoaøi cuõng vaäy maø thoâi. Ngöôøi sao thì lao ñao laøm vaäy, khoâng
vaäy môùi laø chuyeän laï phaûi khoâng quyù vò.

Theá nhöng quay sang chuyeän queâ nhaø thì coøn heát hoàn
hôn nhieàu. Tuaàn tröôùc em ñoïc treân baùo online moät baûn tin
maø tôùi giôø naøy nghó tôùi em vaãn ruøng mình.

Saáy khoâ xaùc thai nhi ñöa sang Trung Quoác laøm thuoác

QUAÛNG NINH – Thò traán Maïo Kheâ, tænh Quaûng Ninh
vöøa xuaát hieän moät toå chöùc “cheá bieán thai nhi” ñeå xuaát caûng.
Ñòa ñieåm hoaït ñoäng cuûa toå chöùc naøy chæ caùch truï sôû chính
quyeàn thò traán khoaûng 2 caây soá vôùi haøng chuïc xaùc thai nhi
ñöôïc tích tröõ vaø saáy khoâ chôø chuyeån ñi nôi khaùc.

Theo VTC News, moät soá nhaân chöùng noùi ñaõ troâng thaáy
khoaûng 20 xaùc thai nhi ñöôïc saáy khoâ taïi moät ñòa ñieåm raát

ÑA HIEÄU 96 283

gaàn truï sôû chính quyeàn xaõ Maïo Kheâ, thuoäc huyeän Ñoâng
Trieàu, tænh Quaûng Ninh.

Nguoàn tin naøy coøn cho bieát, ngöôøi caàm ñaàu toå chöùc naøy
laø moät nöõ baùc só teân N. Baø naøy môû phoøng maïch rieâng taïi thò
traán Maïo Kheâ ñeå khaùm beänh vaø bí maät “kinh doanh xaùc
thai nhi.”

Nhôø söï quen bieát roäng raõi vôùi caùc beänh vieän, baø N. thu
gom deã daøng xaùc thai nhi cuûa caùc baø meï ñi phaù thai.

Moät nhaân chöùng cö daân thò traán Maïo Kheâ teân T quaû quyeát
raèng phaàn lôùn xaùc thai nhi ñöôïc mang ñeán cô sôû cuûa baø Baùc
Só N. “laøm thuoác” ñeàu trong ñoä tuoåi töø 3 ñeán 6 thaùng, töùc
ñaõ töôïng hình ñöùa treû.

Nguoàn tin môùi nhaát, theo VTC News, thò traán Maïo Kheâ
khoâng chæ coù moät maø ñeán hai cô sôû saáy khoâ xaùc thai nhi ñeå
xuaát caûng, nghi baùn cho ngöôøi Trung Quoác (PL)



Ñoïc xong baûn tin, em khoâng coøn nghó noåi moät ñieàu gì,
ñaàu oùc quaû laø teâ lieät, cheát söõng. Ngaøy xöa coøn beù, chaéc nhieàu
quyù vò cuõng nhö em, ñaõ ñöôïc ngoài nghe meï keå chuyeän coå
tích veà nhöõng baø tieân, nhöõng coâ tieân ñeïp ôi laø ñeïp, hieàn ôi
laø hieàn, chuyeân hieän ra cöùu nhöõng ngöôøi hoaïn naïn, beân caïnh
ñoù laø nhöõng con yeâu tinh döõ thieät döõ, chuyeân ñi baét treû con
veà aên thòt. Chuyeän coå tích töôûng ñaõ tan ñi theo thôøi khoân
lôùn, ai ngôø veà cuoái ñôøi laïi thaønh chuyeän thöïc ngay treân ñaát
nöôùc mình. Vaø ngöôøi laøm nhöõng haønh ñoäng gheâ tôûm ñoù, laïi
laø moät baùc só, moät ngöôøi ñöôïc huaán luyeän ñeå chuyeân cöùu
ngöôøi. Khoâng bieát ngaøy ra tröôøng baø naøy coù phaûi theà thoát
nhöõng lôøi theà truyeàn thoáng khoâng? ÔÛ Quaûng Ninh thì em
khoâng nghó ñoù laø moät ngöôøi Vieät Mieàn Nam. Khoù coù moät
ngöôøi Vieät Mieàn Nam naøo hoïc ra baùc só ôû Saigon maø laïi moø
ra taän ñoù ñeå haønh ngheà caû. Vaø caùi vieäc laøm man rôï aáy thì
quaû thöïc coå kim ñoâng taây em chöa thaáy coù saùch naøo keå caû…

Khoâng bieát sao mieàn Baéc VN chæ qua moät thôøi coù “baùc”
thoâi maø taát caû nhöõng con ngöôøi nhö Duõng, nhö Loan, nhöõng

284 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

Ñoaøn Chuaån Töø Linh töôûng nhö ôû moät nôi choán naøo khaùc
chöù khoâng phaûi ôû Haø noäi. Em chöa ñöôïc veà thaêm Haø noäi,
nhöng ñoïc nhöõng baøi treân baùo cuûa nhöõng ngöôøi ñaõ duø chæ
moät laàn ñaët chaân ñeán töï nhieân cuõng heát hoàn. Nhöõng baø baùn
caù Chôï Caàu OÂng laõnh cuûa Saigon ngaøy xöa bò mang tieáng
laø döõ maø em thaáy so ra hình nhö vaãn lòch söï hôn thaät nhieàu
so vôùi nhöõng ”ngöôøi thuû ñoâ“ maø caùc du khaùch ñeán thaêm
phaûi ñoái dieän. Taát caû nhöõng gì ñöôïc goïi laø thanh lòch cuûa
ñaát ngaøn naêm vaên vaät bieán ñaâu heát, maát taêm maát tích nôi
naøo maø em khoâng heà ñöôïc nghe duø chæ moät ngöoøi keå ñeán.

Nhöng nghó kyõ, em thaáy Mieàn Baéc nhö theá, thì cuõng laø
ñuùng thoâi, vì thaày sao thì troø phaûi vaäy, chuû naøo thì tôù naáy,
laøm sao coù theå khaùc? Caû moät daân toäc Trung hoa vôùi nhöõng
hoïc thuyeát tuyeät vôøi nhaân leã nghóa trí tín, nhöõng trí giaû böïc
thaày theá giôùi nhö Khoång, Maïnh maø chæ qua moät trieàu ñaïi
Mao Xeáng Xaùng thoâi laø ñaõ quay tôùi 180 ñoä, trôû thaønh moät
ñaát nöôùc nhö ñang thaáy, mua treû con veà xeû thòt, cheá thuoác
baùn kieám tieàn, thì vôùi ñaùm ñoà ñeä Baéc boä phuû, laøm sao coù
theå thaáy nhöõng ñieàu toát laønh cho nöôùc, cho daân ñöôïc chöù.

Baùo chí trong vaø ngoaøi nöôùc maáy hoâm roài oàn leân chuyeän
ngöôøi Trung quoác laøm beø nuoâi caù ôû caùc vuøng bôø bieån Vieät
nam, nhaát laø taïi Cam Ranh, nôi caùc beø caù chæ caùch caûng quaân
söï coù 300 meùt, raát deã daøng quan saùt caùc taøu ra taøu vaøo. Treân
cao nguyeân thì quaëng moû baâu-xít vaø haèng traêm ngaøn maãu
röøng cho thueâ thôøi haïn nöûa theá kyû ñaõ thöïc teá vaø thöïc söï laø
nhöõng vuøng töï trò cuûa Taøu, coù bao nhieâu ngöôøi ñang ôû, ai
ñeán ai ñi, ai ra ai vaøo, VN khoâng heà vaø khoâng theå bieát. Bao
nhieâu ngaøn coâng nhaân Trung quoác ngay ñoù coù theå phuùt choác
bieán thaønh ngaàn ñoù ngöôøi lính khi caàn, nhöõng sö ñoaøn naèm
saün ngay trong “loøng ñòch”, khoûi phaûi ñieàu ñoäng töø ñaâu xa.
Chöa keå coøn caùc “ñôn vò leû”cuûa nhöõng ngöôøi Trung quoác
ñi lang thang, ñi du lòch hay ñi baùn daïo khaép hang cuøng ngoõ
heïp ôû moïi nôi, moïi thaønh phoá VN, töø bieân giôùi Taøu Vieät
tôùi taän Caø Mau U Minh, nhöõng du kích ñaëc coâng traù hình…

Em chaúng bieát tí xíu xìu xiu naøo chuyeän quaân söï heát maø

ÑA HIEÄU 96 285

caùi chuyeän ngöôøi Taøu treân ñaát Vieät aáy em coøn thaáy laïnh
ngöôøi. Em thaéc maéc sao “quaân ñoäi nhaân daân anh huøng” coù
bao nhieâu laø töôùng (soá töôùng ñöôïc thaêng haøng loaït khieán baây
giôø chaúng ai coøn bieát töôùng laø ai, ai laø töôùng nöõa) maø sao
khoâng moät ai leân tieáng heát caû vaäy. Chæ thænh thoaûng laâu laâu
môùi thaáy oâng töôùng giaø ñaõ thaát suûng goùp moät ñoâi caâu chaúng
eùp pheâ - sau caû moät ñôøi taän tuïy nöôùng bao nhieâu thanh nieân
thieáu nöõ con daân - muïc ñích sao thaáy nhö chæ ñeà moïi ngöôøi
ñöøng boû queân mình trong xoù xænh naøo ñoù. Tröôøng Voõ Bò
naêm xöa ñaõ bieán thaønh tröôøng só quan luïc quaân cuûa caùi goïi
laø Quaân ñoäi nhaân daân, 37 naêm ñaõ troâi qua thì nhöõng ngöôøi
xuaát thaân töø ngoâi tröôøng luïc quaân naøy chaéc haún cuõng phaûi
coù ngöôøi ñaõ leân cao, theá maø töø töôùng du kích cuõ ñeán só quan
luïc quaân môùi, khoâng heà nghe moät lôøi, moät yù kieán naøo heát
caû… Ngaøy xöa cöù nghe ñeán tieáng“ Veïm” laø em thaáy ngay,
töø du kích tôùi chính uûy, töø anh nuoâi tôùi thuû tröôûng, nhöõng
caùi mieäng khoaùc laùc tiaù lia nhö coù gaén cuïc pin, sao giôø taát
caû nín khe, im laëng ñeán theá ñöôïc?

Ngoù sang nöôùc gaàn beân, Mieán Ñieän, thaät quaû laø moät
pheùp laï. Môùi moät hai naêm tröôùc ñaây thoâi, tröôùc maét theá giôùi,
Mieán Ñieän laø moät nöôùc maø cöù nghe tôùi laø em thaáy moät xöù
aâm u, ngheït thôû khoâng khaùc gì Baéc Haøn. Theá maø chæ moät
naêm thoâi, môû maét ra thaáy ñaát nöôøc hoaøn toaøn ñoåi khaùc. Moät
söï kieän raát nhoû thoâi em ñoïc treân baùo cuõng cho thaáy söï thay
ñoåi tuyeät dieäu töø goác reã, töø cô baûn cuûa ñaát nöôùc Mieán. Baùo
ñaêng baø Aung San Suu Kyi ñaõ qua thaêm nhöõng ngöôøi daân
Mieán ñang “xuaát caûng lao ñoäng” ôû Thaùi lan ñeå tìm hieåu
cuoäc soáng hieän taïi cuûa hoï, vaø ñoàng thôøi cuõng höùa seõ laøm
ñeå moät ngaøy ñem hoï veà laïi laøm vieäc taïi queâ höông. Moät cöû
chæ nhoû, moät lôøi höùa ñôn giaûn theá thoâi, nhöng cuõng heù môû
cho thaáy moät chính saùch, moät con ñöôøng ñi tôùi vöõng chaéc
vaø saùng laïn cho ñaát nöôùc.

Muoán ñöôïc nhö vaäy, ñieàu kieän aét coù phaûi laø nhaân söï.
Mieán Ñieän may maén coù baø Aung San Suu Kyi bao nhieâu naêm
beàn bæ ñaáu tranh. Ñieàu may maén hôn nöõa cho Mieán Ñieän laø

286 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

ngöôøi daân nôi ñaây ñaõ thöïc söï ñoaøn keát, ñoàng loøng uûng hoä
laõnh tuï tranh ñaáu cuõa hoï. Vieät Nam cho tôùi ngaøy hoâm nay,
traûi qua bao nhieâu kinh nghieäm ñau thöông ñaãm maùu, hình
nhö vaãn chaúng coù ñöôïc ñieàu naøy. Nhöõng ngöôøi ñaáu tranh
choáng Coäng thì vaån luoân luoân coù maët, nhöng ñoaøn keát vaø
uûng hoä thì vaån thöôøng tröïc thieáu vaéng, trong khi choáng ñoái
ñaû kích ñaùnh phaù laån nhau thì laø chuyeän thöôøng ngaøy. Moãi
ngöôøi Vieät, nhö moät ngöôøi Nhaät ñaõ nhaän ñònh, ñeàu thaáy
mình laø moät vieân kim cöông, maø kim cöông thì chæ coù theå
ñöùng rieâng chöù khoâng theå hoaø tan vôùi nhau ñöôïc. Neân ngay
töø 1975 vaø daøi daøi sau naøy, nhöõng Hoaøng Cô Minh, Voõ Ñaïi
Toân, Nguyeãn Chí Thieän, Leâ Thò Coâng Nhaân, Lyù Toáng v.v…
beân caïnh nhöõng lôøi khen vaãn ñaày raãy nhöõng lôøi cheâ bai, thaäm
chí boâi nhoï, ñeå roài em laïi nghe reân ræ “chuùng ta thieáu laõnh
tuï”! Neáu nhìn chung, em khoâng thaáy baø Aung San Suu Kyi
coù ñieåm chi ñaëc bieät hôn haún caùc nhaø tranh ñaáu khaùc. Ñieåm
khaùc khoâng phaûi laø töø baø. Ñieåm khaùc xuaát phaùt töø nhöõng
ngöôøi chung quanh, khi hoï ñoàng loøng uûng hoä, ñoaøn keát thaønh
moät söùc maïnh duy nhaát ñeå cuøng baø theo ñuoåi moät muïc tieâu
chung laø giaûi theå baïo quyeàn, thieát laäp töï do daân chuû cho ñaát
nöôùc. Ñieàu ñoù, bao nhieäu naêm qua em khoâng heà thaáy trong
coäng ñoàng choáng Coäng VN, maø traùi laïi, khi cöù vöøa coù moät
nhaân vaät ñaáu tranh naøo xuaát hieän, laø beân caïnh nhöõng baøi
giôùi thieäu, uûng hoä luùc ñaàu, luoân luoân tieáp theo sau laø nhöõng
baøi ñaû kích vaø luoân luoân laø ñaû kích caù nhaân, tìm toøi ñaøo bôùi
trong taän cuøng ngoõ ngaùch quaù khöù ra moät, hai hay nhieàu
ñieàu khoâng ñeïp vaø phoå bieán khaép nôi. Ñieàu ñaùng buoàn hôn
nöõa, nhöõng ngöôøi ñang laøm coâng vieäc aáy laïi coù yù nghó töï
haøo laø mình ñang laøm moät vieäc ñuùng, hay, ñang vaïch maët
chæ teân giuùp coäng ñoàng nhìn roõ “chaân töôùng” cuûa nhöõng keû
ñang laêm le löøa doái ñoàng baøo. Gaàn nhö haàu heát caùc baøi em
ñöôïc haân haïnh ñoïc toaøn laø chuyeän caù nhaân, khoâng moät baøi
naøo pheâ bình veà nhöõng ñöôøng loái, phöông thöùc, muïc ñích
cuaû ngöôøi ñaáu tranh caû. Em coù caûm töôûng laø, tuy khoâng
coâng khai tuyeân boá, nhöng moïi ngöôøi ñeàu ñoàng yù ngaàm laø
muoán tranh ñaáu cho ñaát nöôùc, muoán choáng Coäng saûn Vieät

ÑA HIEÄU 96 287

Nam, quyù vò phaûi laø moät böïc thaùnh töø ngaøy… môùi sinh. Neáu
lôõ ñaõ coù daêm ba tì veát quaù khöù xa xaêm, duø ngaøy nay quyù vò
coù thay ñoåi caùch maáy, coù taøi gioûi bao nhieâu, cuõng xin lui ra
choã khaùc chôi. Khoå noãi, kieám ñöôïc moät vò thaùnh nhö theá ñaõ
khoù, kieám ñöôïc moät vi thaùnh baèng loøng töø boû theá giôùi ngaø
cuûa mình ñeå daán thaân vaøo choán möa maùu gioù tanh thì em e
raèng ñoù laø ñieàu… khoâng töôûng chaêng? Khoâng phaûi chi môùi
töø thôøi Einstein môùi coù thuyeát töông ñoái, nhöng töø xöa xöûa
xöøa xöa em thaáy Khoång Töû ñaõ noùi veà thuyeát trung dung.
Baây giôø laø theá kyû thöù 21 maø vaãn ñoøi tuyeät ñoái, khoâng bieát
nhöõng ngöôøi ñoøi aáy coù ñang ôû treân maët ñaát khoâng, hay ñang
ôû nôi naøo? Thaønh thöû khi xöù ñoäc taøi Mieán Ñieän ñaõ thaønh xöù
töï do, coäng ñoàng VN choáng coäng vaån tieáp tuïc maøn “ta thieáu
laõnh tuï” nhö thöôøng leä. Neân khoâng bieát tôùi bao giôø VN môùi
thaønh moät ñaát nöôùc nhö xöù Mieán?

Tuy vaäy, chuyeän ñaû kích, choáng ñoái nhö theá em thaáy
hình nhö khoâng phaûi chæ coù ôû thôøi nay, maø ñaõ saün trong…
truyeàn thoáng daân toäc ta hay sao aáy. Vaø khoâng phaûi chæ töø
nhöõng ngöôøi bình thöôøng hoaëc “ngu laém” nhö… em, maø ôû
caû nhöõng nhaân vaät noåi danh, “treân bình thöôøng” nöõa. Ñieån
hình laø hai oâng Nhaát Linh vaø Vuõ Vaên Maãu.

Ai ai trong chuùng ta, nhaát laø nhöõng ngöôøi ñaõ caép saùch
ñeán tröôøng thôøi VNCH thaûy ñeàu phaûi hoïc Töï Löïc vaên ñoaøn
vaø haàu nhö ai cuõng yeâu meán vaø caûm phuïc nhaân vaät Duõng
cuûa Ñoaïn Tuyeät, moät ngöôøi huøng trong moäng queân tình
rieâng daán thaân vaøo nôi gioù caùt vì nöôùc vì non… Theá nhöng
taùc phaåm khoâng phaûi laø taùc giaû. Nhö Phaïm Duy, Nhaát Linh
cuõng vaäy. Ngöôøi huøng trong taùc phaåm thôøi treû cuûa oâng, duø
oâng muoán hay duø oâng nghó, cuõng khoâng phaûi laø oâng. Caøng
khoâng phaûi laø oâng khi veà giaø. Caùi cheát töï choïn cuûa oâng thôøi
Ñeä Nhaát Coäng Hoaø laøm em thaát voïng. Caùi cheát ñoù khoâng
giuùp moät chuùt xíu xiu naøo cho töï do, daân chuû cuûa ngöôøi daân
heát. Treân lyù thuyeát nghe raát hay, raát caûm ñoäng, töï töû ñeå phaûn
ñoái moät cheá ñoä ñoäc taøi, gia ñình trò, nhöng thöïc teá caùi cheát
cuûa oâng chæ cho thaáy moät caùi nhìn noâng caïn vaø moät caùi toâi

288 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

quaù lôùn. Mieàn Nam ñang chieán ñaáu tröïc dieän vôùi Coäng Saûn,
khoâng phaûi chæ laø Coäng saûn Mieàn Baéc khoâng, maø thöïc söï
laø coù caû moät khoái Lieân soâ-Trung Coäng saét maùu chæ ñaïo gaàn
nhö tröïc tieáp sau löng. Ngay caû khi taát caû moïi thaønh phaàn,
moïi taàng lôùp, moïi ngöôøi daân Mieàn Nam hoïp söùc laïi, cuõng
vaãn chöa coù theå quyeát chaéc laø seõ thaéng cuoäc xaâm laêng. Vaäy
maø, Mieàn Nam vöøa phaûi choáng xaâm laêng, vöaø xaây döïng ñaát
nöôùc cuøng luùc. Mieàn Nam döôùi thôøi Ñeä nhaát Coäng Hoøa,
khôûi ñi töø naêm 1954 vôùi moät ñaát nöôùc naùt tan, chia reõ, thöïc
daân Phaùp vöøa thua traän ñang ruùt lui, Mieàn Nam chia naêm
seû baåy vôùi Bình Xuyeân, Baåy Vieãn, Cao Ñaøi... nhöng chæ 9
naêm sau ñaõ laø moät quoác gia ñöôïc caùc nöôùc treân theá giôùi coâng
nhaän, ngöôøi daân yeân oån laøm aên, tröôøng hoïc xaây döïng khaép
nôi, töø tieåu hoïc ñeán ñaïi hoïc, töø ñaïi hoïc daân söï ñeán ñaïi hoïc
quaân söï, ñaïi hoïc coâng ñeán ñaïi hoïc tö. Lòch söû cho thaáy ñoù
laø moät trong nhöõng giai ñoaïn yeân bình nhaát cuûa ñaát nöôùc.
Ñaõ khoâng xaén aùo ñöùng cuøng moïi ngöôûi choáng keû thuø chung,
maø laïi quay ra choáng ñoái chính quyeàn, ngay caû moät chính
quyeàn khoâng toaøn haûo, trong khi caû nöôùc ñang caàn phaûi doàn
heát söùc löïc ñeå choáng ngoaïi xaâm, ñeå soáng coøn nhö theá, ñoái
vôùi moät phoù thöôøng daân nhö em thoâi maø em thaáy coøn khoâng
ñöôïc, huoáng chi moät nhaân vaät trí thöùc, moät ngöôøi hình nhö
luoân thaáy mình laø ñeøn saùng, laø ngoïn ñuoác chæ ñöôøng thì em
thaáy quaû laø ngaøn laàn hôn khoâng theå chaáp nhaän… Hình nhö
oâng ñaõ böôùc vaøo con ñöôøng tranh ñaáu, con ñöôøng chính trò
haèng bao nhieâu naêm tröôùc hai anh em oâng Ngoâ Ñình Dieäm,
Ngoâ Ñình Nhu, vaäy maø em chaúng heà ñöôïc nghe moät coâng
traïng naøo cuûa oâng heát caû, tröø nhöõng cuoán tieåu thuyeát ñaõ
vieát töø thôøi ngöôøi Phaùp coøn nhôûn nhô daïo hoà Hoaøn Kieàm…

Böïc trí thöùc khaùc maø em coøn caûm thaáy thaát voïng hôn
oâng Nhaát Linh nhieàu laø oâng Vuõ Vaên Maãu. OÂng laø thaïc só
luaät, nguyeân boä tröôûng ngoaïi giao Ñeä nhaát Coäng hoøa, Khoa
tröôûng Luaät khoa Saigon, thuû töôùng cuûa chính phuû moät ngaøy
Döông Vaên Minh, taùc giaû haèng chuïc boä saùch luaät noåi tieáng,
thaày cuûa caùc böïc thaày. VNCH xöa, soá vò thaïc só (treân tieán

ÑA HIEÄU 96 289

só) ñeám chöa heát ñaàu ngoùn tay, chæ môùi coù trong hai ngaønh
y vaø luaät, khaùc vôùi baây giôø, thôøi CHXHCHVN, thaïc só taát
caû moïi ngaønh chaïy töù lung tung ñaày ñöôøng. Em may maén
chöa ñöôïc hoïc oâng duø moât giôø, neân theo tinh thaàn “nhaát
töï vi sö, baùn töï vi sö” xöa, em khoâng phaûi moân sinh cuûa
oâng, oâng khoâng phaûi thaày cuûa em neân khoâng sôï bò loãi ñaïo
khi em thaønh thöïc… chaùn oâng. Thöïc ra thì hoài naêm ñaàu tieân
môùi loùc coùc leo leân ñaïi hoïc, nhö moïi ngöôøi, em cuõng bon
chen ghi danh caû hai beân, Luaät vaø Vaên khoa, nhöng sau ba
buoåi lieân tieáp duø em ñaõ ñeán thaät sôùm maø vaãn khoâng theå naøo
giaønh noåi moät choã trong caùi giaûng ñöôøng beù teïo, em ñaønh
phaûi töø giaõ con baïn thaân, cho noù moät mình tieáp tuïc vaät loän
daønh choã, em qua Vaên khoa luoân, nôi coù giaûng ñöôûng hai
raát roäng cho sinh vieân naêm ñaàu, coù hoäi quaùn nhieàu ñoà aên
coù theå boû lôùp voâ ngoài baát cöù luùc naøo, maø chöa heà ñöôïc haân
haïnh troâng thaáy moät vò giaùo sö naøo cuûa Luaät, noùi chi tôùi vò
khoa tröôûng tuoát cao.

Cao nhö theá, uyeân thaâm nhö theá, khoâng phaûi chæ laø lyù
thuyeát gia suoâng, oâng coøn laø boä tröôûng ngoaïi giao cuûa chính
phuû ñöông thôøi nöõa, nghóa laø khaùc vôùi caùc vò thaày khaùc, oâng
coøn naém vöõng taát caû moïi söï kieän thöïc teá, lòch söû, nhöõng ñieàu
maø nhieàu ngöôøi khaùc khoâng theå hay. Vaäy maø oâng laïi laø
ngöôøi caïo ñaàu töø chöùc vaø tham gia phong traøo laät ñoå chính
phuû maø caùc phaùt giaùc lòch söû sau ñoù ñaõ cho thaáy nhöõng söï
thöïc baån thæu daáu sau. OÂng thöïc söï khoâng bieát hay oâng bieát
nhöng muoán lôïi duïng thôøi cô laøm moät ñoåi thay lòch söû? Duø
laø theá naøo, em vaãn khoâng theå chaáp nhaän moät böïc thaày cuûa
caùc böïc thaày (?) laïi coù theå haønh ñoäng nhö theá ñöôïc.

OÂi, bieát ñeán bao giôø VN môùi nhö Vieät nam xöa?

NGU LAÉM CÔ

290 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

Vì Anh Laø Lính


Ngöôøi trai treû khoaùc aùo xanh röøng nuùi
Anh mang danh, ngöôøi lính chieán Coäng hoøa
Yeâu queâ höông anh chaúng ngaïi xoâng pha
Nôi chieán tuyeán, ñoái ñaàu, ngaên böôùc giaëc
Ngöôøi lính ñoù, duø gioù möa cuõng maëc
Quyeát giöõ yeân bình cho xöù sôû queâ höông
Chieán thaéng laãy löøng vang doäi boán phöông
Naøo Toáng Leâ Chaân, Haï Laøo, Ñöùc Hueä
Naøo Coå Thaønh, naøo Bình Giaû, Ñöùc Cô…
Nôi anh ñi, maàu khoùi suùng phuû môø
Nhöõng ngöôøi lính cuûa boán vuøng chieán thuaät
Nhöõng ngöôøi lính muõ naâu, muõ ñoû, muõ xanh, muõ ñen, baát khuaát
Nhöõng ngöôøi huøng cuûa xöù sôû queâ höông
Anh coù bieát chaêng taát caû phoá phöôøng
Caû mieàn Nam, ñang töng böøng ngoùng ñôïi
Ñoùn anh veà vôùi chieán coâng vang doäi
Nuï hoân noàng treân maù raùm phong söông
Choaøng voøng hoa, em göûi gaám yeâu thöông
Cho ngöôøi chieán só trôû veà töø ñòa ñaàu, giôùi tuyeán
Roài laïi ra ñi, khi voøng tay quyeán luyeán
Chöa nôõ rôøi, moâi coøn ñaäu bôø moâi
Tình coøn ñaây maø hai ngaû phaûi chia phoâi
Em vaãn ñôïi, vaãn chôø anh trôû laïi
Duø em bieát, yeâu lính chieán seõ gaëp nhieàu ngang traùi.
Seõ gaëp nhieàu dang dôû trong ñôøi.
Nhöng khi yeâu roài em chæ bieát anh thoâi
Vaø yeâu maõi maõi, ngöôøi em yeâu laø “Lính”.

Töôøng Thuy 20B - Tucson-Az-2012

ÑA HIEÄU 96 291

Hoäi Voõ Bò Massachusetts vui Xuaân naêm Nhaâm Thìn

Hoäi Voõ Bò Massachusetts vui Xuaân naêm Nhaâm Thìn

292 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

Kyû Nieäm 50 Naêm K19 Taán Coâng Ñoài 1515


Captovan/K19



Töø khaép moïi mieàn ñaát nöôùc VNCH, 50 naêm veà tröôùc,
414 “chaøng tuoåi treû… xeáp buùt nghieân theo nghieäp ñao cung”,
taán coâng ñoài 1515 vaøo ngaøy 23/11/1962. Sau nöûa theá kyû
chieán tranh vaø tuø ñaøy ñaõ laøm nöôùc maát nhaø tan, ngöôøi khuaát
keû coøn. Duø khuaát hay coøn thì hoï vaãn coøn aám öùc vì söï chieán
ñaáu vaø hy sinh cuûa hoï ñaõ khoâng baûo toaøn ñöôïc ñaát nöôùc
maø laïi coøn phaûi lìa xa Toå Quoác, tha phöông kieáp tî naïn.
Nhöng ñieàu ñaùng quyù laø duø soáng nôi ñaâu, sau 50 naêm hoï
vaãn coøn coù nhau neân taát caû laïi tuï veà döôùi chaân Ñaøi Töôûng
Nieäm Vieät-Myõ nôi ñaát taïm dung ñeå cuùi ñaàu chaøo ngöôøi ñaõ
khuaát roài oâm nhau, baét tay nhau. Trong phuùt choác nhöõng
anh linh haøo kieät bay theo nhang khoùi veà Thieân Quoác, keû
ôû laïi ngöôùc leân vaãy tay chaøo, heïn keû tröôùc ngöôøi sau taát caû
cuøng gaëp nhau treân ñoài 1515 ñeå kyû nieäm xx naêm ngaøy nhaäp
khoùa. Caùc anh linh thaêng thieân roài thì nhöõng ngöôøi ôû laïi…
chuùng toâi quay veà “maøy tao mi tôù”, nhaéc kyû nieäm cuõ, nhôù
quaân tröôøng chieán tröôøng xöa nhö hoå nhôù röøng. Ñaïi dieän
K19/BÑQ Traàn Tieãn San noùi:

“Nhôù laïi ngaøy naøo naêm 1962, trong khi anh em taân khoùa
sinh Khoùa 19 chuùng toâi ñang bò caùc hung thaàn Khoùa 17 haønh

ÑA HIEÄU 96 293

haï, hoø heùt, naït noä treân saân tröôøng thì Khoùa 16 thoïc tay tuùi
quaàn, aùo veston ung dung daïo phoá. Theá maø ñaõ 50 naêm troâi
qua, bieát bao nhieâu kyû nieäm, bieát bao nhieâu cam go, giôø ñaây,
nhieàu baïn K19 chuùng toâi môùi ñöôïc gaëp nhau laàn ñaàu tieân
keå töø ngaøy rôøi tröôøng Meï. Gaëp laïi nhau thaät laø vui nhöng
cuõng thaät buoàn vì cuoäc ñôøi binh nghieäp cuûa chuùng ta ñaõ “nöûa
ñöôøng gaãy gaùnh”. Nôï nöôùc chöa xong ñaàu ñaõ baïc! Mong
raèng moät ngaøy raát gaàn ñaây, chuùng ta laïi gaëp nhau trong ngaøy
hoäi lôùn cuûa daân toäc Vieät Nam ñeå cuøng nhau döïng laïi ngoïn
côø vaøng treân toà quoác thaân yeâu vaø caém laïi laù côø “Töï Thaéng
Ñeå Chæ Huy” treân ngoïn ñoài 1515”.

Treân ñaây laø taâm söï cuûa ñaïi dieän K19 Traàn Tieãn San
noùi vôùi ñoàng höông vaø ñoàng moân trong daï tieäc hoïp maët kyû
nieäm 50 naêm nhaäp tröôøng. Taâm söï cuûa ñaïi dieän cuõng laø cuûa
ñaïi ña soá K19, khi noùi veà tröôøng meï laø phaûi nhaéc ngay tôùi
caùc “oâng thaày”, khoâng thaày ñoá maøy laøm neân, khoâng coù caùc
ñaøn anh loät xaùc thì laøm sao ñaøn em trôû thaønh SVSQ, nieàm
haõnh dieän cuûa tuoåi thanh nieân, loät xaùc caøng kyõ thì caøng
nhôù nhau, thöông nhau “daøi laâu”, taëng cho anh danh töø deã
thöông: “Hung Thaàn”. Sau buoåi daï tieäc, moät trong nhöõng
hung thaàn ngaøy aáy laø nieân tröôûng Voõ YÙ ñaõ coù nhaõ yù thöông
maø goùp… yù vôùi taâm tình ñaïi… yù nhö sau:

“Baét ñaàu töø naêm 1960, chieán traän trôû neân khoác lieät,
gaàn 400 taân só quan Khoùa 19 Nguyeãn Traõi xuoáng nuùi trong
giai ñoaïn naøy laø ñeå ñaùp öùng nhu caàu chieán tröôøng. Töø ñoù,
Beán Haûi, Caø Maâu khoùi löûa röïc Tam Bieân, phaùo ñoû trôøi Hoûa
Tuyeán. Pleiku, Kontum, Quaûng Trò, Thöøa Thieân, Bình Giaû,
An Loäc, Ñoàng Xoaøi, Cöûu Long, Chöông Thieän, U Minh,
phaùo noå ñaïn bay. Nhöõng taân só quan naày, vöøa xuoáng nuùi laø
xoâng ngay vaøo caùc chieán tröôøng khoác lieät khaép nôi, queân
heát tuoåi hoa nieân, ñöa quaân ñi bieàn bieät tham gia haøng traêm
chieán traän, ghi haøng traêm chieán coâng, maùu xöông hoï ñaõ ñoå
cho ruoäng ñoàng ñaát nöôùc mieàn Nam”

Leã Truy Ñieäu 160 Só quan K19 Nguyeãn Traõi laø moät tieát
muïc gaây xuùc ñoäng trong toaøn boä chöông trình ñeâm Hoäi Ngoä

294 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

vöøa qua. Khi vieát laïi nhöõng doøng naày, loøng toâi nhö coøn thoån
thöùc, maét toâi nhö coøn nhaït nhoøa, nhöng hình aûnh baøn tay
run run cuûa Muû Ñoû Ñoaøn Phöông Haûi (taùc giaû baøi vaên vaø
laø ngöôøi dieãn ñoïc) trong tö theá chaøo nghieâm treân khaùn ñaøi,
vaãn nhö coøn aån hieän trong taâm töôûng cuûa toâi. Vaø hình aûnh
ñoù laø moät bieåu hieän cuûa tình chieán höõu soáng ñoäng, traân troïng
vaø linh thieâng nhaát. Toâi nghó raèng anh linh cuûa caùc chieán só
K19 nhö quanh quaån ñaâu ñaây.

Moät “hung thaàn 17” noùi veà nhöõng “naïn nhaân 19” naêm
xöa nhö theá laø quaù ñuû cho tình huynh ñeä ñoài 1515 maõi maõi
vaãn ñeïp. Nhöng moät neùt ñeïp nöõa cuõng phaûi nhaéc tôùi laø nhöõng
boâng hoàng Ñaø Laït “coù gai” khi ñeán tham döï daï tieäc ñaõ laøm
taêng nieàm vui cho ngaøy hoäi baèng moät baøi vieát, Quaûn Thò
Hoaøi, moät giai nhaân BTX noùi veà nhöõng chaøng Voõ Bò nhö sau:

Chieàu Voõ Bò Khoùa 19

“Toâi coù nhöõng chieàu Chuû Nhaät thaät buoàn”

Toâi cuõng coù nhöõng chieàu Chuû Nhaät thaät vui, thaät haïnh
phuùc. Chuû Nhaät naøy, thaùng Naêm, hai nghìn khoâng traêm möôøi
hai… Chuû Nhaät cuûa toâi seõ raát aám cuùng.

Chuû Nhaät, 27/5/2012, ngaøy kyû nieäm 50 naêm nhaäp tröôøng
cuûa caùc sinh vieân só quan tröôøng Voõ Bò, Khoaù 19 vôùi caùi teân
ñaày lòch söû: Khoaù Nguyeãn Traõi. Toâi ñöôïc haân haïnh coù moät
ngöôøi baïn, thaät xa, ñaõ göûi cho toâi moät taám thieäp môøi… baûo
nhôù ñeán ngaøy ñoù seõ vui laém.

Toâi ngaàn ngöø... toâi quen raát ít Voõ Bò, ngay caû töø ngaøy
xöa, nhöõng ngaøy thanh bình cuûa Ñalat, ngaøy toâi coøn caép
saùch ñeán tröôøng, toâi nhoû beù, deã thöông hôn baây giôø nhieàu
nhöng toâi khoâng... nghóa laø toâi khoâng“caëp-boà” vôùi sinh vieân
Voõ Bò naøo caû.

Toâi chæ nhôù moät laàn, caû lôùp toâi ñöôïc môøi ñeán tham döï leã
maõn khoaù, khoâng nhôù laø naêm naøo, nhöng toâi nhôù raát roõ tröôùc
maët chuùng toâi, tröôùc maët khaùn ñaøi… laø caùc anh… “lính-môùi”
trong boä quaân phuïc ñaïi leã, maøu traéng, guø vai ñoû, muõ casket,
giaây bieåu chöông… saùng röïc caû moät vuøng trôøi vôùi haøng quaân

ÑA HIEÄU 96 295

kyø, quoác kyø, loàng loäng tung bay.

Toâi ñöùng nhìn caùc anh oai phong, töï tin, raén roûi, maët
nghieâm nghò, caëp maét nhìn thaúng. Anh thuû khoa, giöông
cung baén 4 muõi teân, 4 vuøng trôøi…

Toâi ñöùng ñoù… caûm phuïc voâ cuøng… öôùc gì mình laø con
trai ñeå vaøo Voõ Bò

Hoâm nay, chieàu Chuû Nhaät, toâi cuõng coù nhöõng caûm giaùc
laâng laâng ñoù, nhöng chæ khaùc moät khoâng gian… khoâng phaûi
laø Ñalat thanh bình cuûa toâi ngaøy tröôùc.

Ñalat cuûa toâi ngaøy tröôùc, moãi cuoái tuaàn caû Ñalat böøng
naéng, caû Ñalat röïc leân nhöõng boä ñoàng phuïc maøu traéng, maøu
olive, ñaïi leã…

Nhöõng caëp tình nhaân (khoâng ñöôïc... naém tay ñaâu nheù,
chæ e leä ñi canh nhau). Haïnh phuùc voâ cuøng… Ngaøy ñoù, ñaõ xa…

Toâi ñeán, vì thöïc ra, toâi cuõng vaãn coøn ngaïi nguøng ñeán moät
nôi laï vôùi taát caû caùc khuoân maët laï nhöng nhìn quanh, toâi laïi
tìm thaáy nhöõng khuoân maët sinh vieân ngaøy naøo, duø bieát raèng
thôøi gian 50 naêm ñaõ thay ñoåæ raát nhieàu, nhöng theo toâi, tinh
thaàn Voõ Bò trong moãi ngöôøi caùc anh vaãn y nguyeân nhö ngaøy
xöa, khoâng coù gì thay ñoåi…

Khi nghe MC nhaéc:“caùc anh em Khoùa 19, trôû laïi vò trí
cuõ”, toâi nghó ñaây laø vaän ñoäng tröôøng Ñalat, ñaây laø saân huaán
luyeän, ñaây laø voøng Laâm Vieân hay ñaây laø ñoài 1515, vì nhöõng
chöõ caùc anh duøng gioáng nhö nhöõng caâu caùc anh duøng trong
khi huaán luyeän 50 naêm veà tröôùc.

Ngoaøi nghi thöùc chaøo quoác kyø, quoác ca Vieät Nam Coäng
Hoaø vaø Hoa Kyø, khaùch tham döï coøn ñöôïc nghe baøi ñieáu vaên
raát caûm ñoäng cuûa moät Khoùa 19, anh Ñoaøn Phöông Haûi vieát
veà, nhôù veà caùc ñoàng moân ñaõ vò quoác vong thaân. Toâi nghó,
linh hoàn caùc baïn cuøng khoùa cuûa caùc anh ñang ñang hieän
dieän ôû ñaây, ñang laéng nghe, ñang mæm cöôøi…

Moät buoåi chieàu Chuû Nhaät deã thöông nhaát cuûa toâi, neáu
toâi khoâng nhôù ñöôïc ñeán cuoái ñôøi, toâi cuõng seõ phaûi nhôù laâu
laém, raát laâu…

296 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

Caùm ôn caùc anh chò Khoaù 19 Voõ Bò Ñalat.”

Taâm tình cuûa moät nieân tröôûng, moät nöõ thaân höõu BTX kh-
ieán chuùng toâi an taâm vaø vui vì bieát raèng K19 coøn ñöôïc nhieàu
ngöôøi thöông yeâu. Ñeâm hoïp maët (toâi thích duøng chöõ “hoïp
maët” hôn laø ñaïi hoäi) coøn ñöôïc vui hôn, ñeïp hôn nhôø söï tham
döï cuûa gia ñình vaø thaân höõu. Khoâng coù “quan khaùch” trong
hôn 500 ngöôøi tham döï, chaúng ai laø quan, maø cuõng khoâng
ai laø khaùch, chæ toaøn ngöôøi thaân laø huynh ñeä vaø ñoàng moân.

Söï tham döï cuûa caùc huynh Khoùa 9, Khoùa 10, 12, 13, 14,
15, 16, 17, 18 laøm chuùng toâi caûm ñoäng. Ñoâng nhaát vaãn laø caùc
ñeä K20, xöa hoï laø nhöõng “naïn nhaân cuûa hung thaàn K19”,
nay thì chính hoï ñaõ giuùp K19 trang trí saân khaáu vôùi hình
aûnh ngoâi tröôøng xöa thaät ñeïp, K20 ñaõ giuùp khoâng khí buoåi
hoïp maët sinh ñoäng haún leân, nhöõng “laõo nieân 70” treû laïi nhö
thôøi SVSQ caùn boä ñeå hoø heùt taân khoùa sinh. Nhöõng ñeä Khoùa
21, 22, 23, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30 vaø chuù UÙt 31 Nguyeãn
Xuaân Quyù, tuy khoâng coù aân oaùn giang hoà gì vôùi K19 trong
quaân tröôøng nhöng aân tình ñôøi thöôøng cuûa caùc chuù daønh cho
caùc ñaøn anh laøm chuùng toâi caûm ñoäng vaø töï nhaéc mình cö xöû
sao cho xöùng vôùi tình huynh ñeä.

“Bieát laáy gì traû ôn, bieát laáy chi baùo ñeàn”.

Lôøi cuûa baûn thaùnh ca nhaéc K19 ñem vui buoàn quaân
tröôøng, chieán tröôøng, haäu phöông vaø nguïc tuø CS, taát caû
nhöõng vui buoàn quyù giaù ñoù ñöôïc goùi gheùm trong taäp saùch
nhoû “Ñaëc San Nguyeãn Traõi 2012” ñeå göûi taëng ñeán caùc khoùa
qua vò ñaïi dieän nhö moät moùn quaø moïn thay cho lôøi caùm ôn.
Xin caùm ôn taát caû huynh ñeä ñaõ ñeán döï ñeâm hoïp maët cuûa
K19 Nguyeãn Traõi.

Toâi xin môû daáu ngoaëc ôû ñaây ñeå nhaéc moät vaøi chi tieát laøm
K19 chuùng toâi haïnh phuùc maø ít ngöôøi bieát. Nieân tröôûng Luïc
Syõ Ñöùc K16, só quan caùn boä cuûa ÑÑH ñeán tham döï nhöng
khoâng queân mang theo 1 gallon XO vaø noùi nhoû:

- “Anh em mình moãi ngöôøi tu moät hôùp ñeå buø laïi ngaøy xöa
anh phaït caùc chuù nhaåy xoåm hít ñaát vì toäi “tu leùn”, (tu chai)

ÑA HIEÄU 96 297

NT16/TQLC Traàn Ngoïc Toaøn, töø Houston TX veà
hoïp maët lieân tröôøng THÑ&BTX xong cuõng goïi ñieän thoaïi
cho toâi noùi:

- “Ñöôïc bieát Khoùa 19 hoïp maët, anh chò ñeán chung vui
ñöôïc khoâng?”.

Nghe sao maø caûm ñoäng theá, maëc duø vieäc saép xeáp
choã ñaõ kín, nhöng nghe tin vui giöõa giôø… choùt naøy, toâi goïi
cho tröôûng BTC, Nguyeãn Hoàng Mieân khaáp-khôûi möøng voäi
noùi:

- “Môøi ngay, môøi ngay anh chò Toaøn, tao maøy seõ ñöùng
daäy...”.

Nhöõng K17 nhö TQLC Leâ Vaên Cöu, BÑQ Nguyeãn
Hoaøi Caùt, KQ Nguyeãn Duy Dieäm, “thaày phaùp” Nam Sinh
Tín cuøng ND*/K18 Nguyeãn Loâ, Laõ Quyù Trang töø San Jose
xuoáng nhaát ñònh baét caùc ñaøn em K19 tu. Xin caùc anh tha,
say vôùi tình caûm caùc anh daønh cho laø quaù ñuû roài, tu maø
say men thì laáy ai lo tieáp khaùch. (*ND töùc laø Nhaåy Duø chöù
khoâng phaûi nieân ñeä)

Xin caùm ôn taát caû quyù anh chò ñaõ mang nieàm vui ñeán
goùp cho ñeâm hoïp maët cuûa chuùng toâi, Khoùa 19 Nguyeãn Traõi
theâm ñeïp tình huynh ñeä TVBQGVN.

Ñoùng ngoaëc ñeå trôû veà vôùi coâng vieäc toå chöùc kyû nieäm 50
naêm nhaäp tröôøng. Moïi vieäc chuaån bò caû naêm tröôùc nhö thöïc
hieän ñaëc san, roài moãi ngaøy ñeám töøng ngaøy sao cho mau tôùi,
mong chôø neân thaáy noù laâu, nhöng khi caän ngaøy roài, coøn 3
thaùng, coøn 2 thaùng v.v… thì vieäc ôû ñaâu maø thoø ñaàu ra nhieàu
theá! Vieäc ñeû ra vieäc, khi lo khoâng kòp thì thôøi gian ñi vuøn
vuït, mong chôø nhöõng laù thö hoài aâm cuûa ñoàng moân phöông
xa, mong nhö “mong meï veà chôï”. Moãi khi coù thö baïn baùo
tin seõ veà tham döï ñaïi hoäi laø nhöõng teân trong ban toå chöùc voäi
vaøng goïi tele cho nhau khoe nhaèng caû leân: “thaèng aáy noù
veà, noù veà” roài laïi hoûi tieáp: “Theá coøn thaèng Buøi Vaên Ñoaøn,
thaèng Vuõ Ñoaøn Dzoan, UÙc Caåm Töôøng, Lyù Vaên Theá, Bæ Vónh
Gia, Phaùp Nguyeãn Söï, Quyù Bình, Quan Tröôøng, Canada

298 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI

Ñoái, Long v.v.. thì sao chöa thaáy hoài aâm nhæ?”. Nhöõng ai
chöa traû lôøi ñeàu ñöôïc nhaéc ñeán, keâu teân cho hoï noùng ruoät
maø veà hoïp maët.

Ñeå khoâng phuï loøng baïn phöông xa, sao cho vöøa loøng
khaùch ñeán, vui loøng khaùch khi ra veà thì vieäc ñoùn ñöa taïi
phi tröôøng vaø trong suoát thôøi gian dieãn ra ñaïi hoäi phaûi ñöôïc
chi tieát hoùa, chæ ñònh ngöôøi naøo vieäc ñoù cho thaät roõ raøng.
Kinh nghieäm cho bieát sau nhöõng buoài hoïp maët, thöôøng coù
nhöõng khaùch phöông xa bò boû queân, khoâng ngöôøi ñöa ñoùn
neân ñaïi dieän khoùa ñaõ phaûi tính toaùn coäng tröø nhaân chia theo
leänh haønh quaân w.w.w.w.w. Caáp söï vuï leänh cho ban quaân
xa goàm taøi xeá Kha Loài, Loäc Gaáu, Kim Ngoïc, Nam Cöôøng,
Döông Chieán, Nguyeãn Ñònh, Trieäu Chaùy, Traàn Veä v.v… ñoùn
ngöôøi naøy röôùc ngöôøi kia. Rieâng Trònh Ñöùc Phöông, ngöôøi
caån thaän möïc thöôùc nhaát thì coù traùch nhieäm ñöa ñoùn moät
gia ñình cöïu SVSQ suoát trong thôøi gian dieãn ra ñaïi hoäi sao
cho thaät chu toaøn “nhieäm vuï”.

Khi toång keát ñöôïc bieát caùc baïn 4 phöông veà tham döï ñaõ
ñaït ñöôïc hôn 50% treân toång soá 209/K19 ôû haûi ngoaïi thì taïm
goïi laø thaønh coâng. Thöïc ra thì ai maø chaû muoán vui, muoán
cöôøi, ñeán hoïp maët seõ gaëp laïi baïn beø, cöôøi vôùi nhau, noùi vôùi
nhau, soáng laïi thôøi trai treû nôi quaân tröôøng vaø chieán tröôøng
vaø thöïc söï seõ raát coù lôïi cho söùc khoûe, noùi cho vui moät tí thì
goïi laø “hoài xuaân”.

Naøy nhaù, khi ôû nhaø, tuoåi 70 thì bò ñaøn chaùu goïi laø oâng
noäi oâng ngoaïi, muoán laøm moät vieäc gì ñoù cho coù veû treû trung
moät tí thì ñaùm con ngaên caûn: “boá giaø roài”! Coøn ngöôøi baïn
ñôøi thì khoâng coøn “anh em” maø luùc naøo cuõng nheï nhaøng
than: “Sao hoài naøy oâng hay queân theá? “Sao hoài naøy oâng…
sao hoài naøy oân… ”. Nhöng nhöõng oâng giaø aáy khi gaëp baïn
beø, ñoàng khoùa thì maøy-maøy tao-tao, gì cuõng nhôù, keå chuyeän
trong tröôøng, nhaéc chuyeân yeâu ñöông, noùi-naêng, aên-uoáng,
ñi-ñöùng, aøo-aøo, thò giaùc toát ñeå lieác ngang lieác doïc, thính giaùc
taêng thích nghe tieáng goïi… “anh ôi”.

ÑA HIEÄU 96 299

Noùi coù saùch, maùch coù chöùng, raát nhieàu baïn ta ôû nhaø thì
chaäm chaïp maø khi ñeán hoïp maët thì nhanh nhö caét. Thí duï
baùc PP ôû PA, phu nhaân baùc voán laø ngaønh y, nay aùi nöõ laïi laø
chuyeân vieân ngaønh y neân thaáy baùc ho, aên ít, “thieáu nguû” laø
ñem baùc ñi khaùm, soi, xeùt, chuïp taän tình, vaø nhö caùi xe ñôøi
70 thì caàn söûa chöõa, baùc ñöôïc uoáng thuoác thay côm thieáu
ñieàu muoán huït hôi. Nhöng khi veà hoïp maët thì beänh huït hôi
khoâng nhöõng heát maø coøn dö hôi ñem caû kho ñaïn Long Bình
ra noå, noå ôû tieàn ñaïi hoäi, trong vaø haäu ñaïi hoäi, noå treân xe du
ngoaïn cho moïi ngöôøi theâm vui.

Khoâng nôi ñaâu coù tình noàng aám vui veû tha thieát baèng ôû
choán coù ñoàng ñoäi, ñoàng khoùa, ñoàng moân, daãu baïn coù ñieàu
kieän ñi chu du khaép theá giôùi thì cuõng chæ moûi coå ngöôùc leân
nhìn nhaø choïc trôøi, choùng maët nhìn xuoáng vöïc saâu, daãu thaêm
nôi ñaâu coù nuùi non huøng vó thì vaãn coâ ñôn nhoû beù vaø xa laï
tröôùc thieân nhieân. Nhöng baïn xöa, tình cuõ maø gaëp nhau thì
“moûi mieäng” vaø aám voâ cuøng, nuï cöôøi baèng möôøi thang thuoác
boå. Töø Minnesota baùc Ñaëng Vaên Ngoaïn duø ñang beänh cuõng
cöù veà, töø Chicago, tuy khoâng ñöôïc khoûe nhöng Nguyeãn Vaên
Rong vaãn cöù veà, veà ñeå ñaõi anh em moät chaàu phôû. Nguyeãn
Vaên Nguyeân vöøa moå tim cuõng ñeán, Kang Tum Sôn ñem caû
gia ñình 10 ngöôøi ñeán döï daï tieäc roài nöûa chöøng con Sôn phaûi
ñöa boá veà vì ñaõ tôùi giôø boá phaûi loïc maùu. Nhöõng Nguyeãn Chí
(traéng), Phaïm Nhö Ñaø Laïc, Hoàng Troïng, Traàn Tieân, Hoàng
Phuù, Laâm Vaên Xeâ, Lyù kim Vaân v.v… ñaõ ñoùng goùp, ñaõ heïn
baïn beø ñoùn ñöa nhöng giôø choùt vì lyù do ñaëc bieät hoaëc baùc
só khoâng cho ñi thì ñaønh chòu. Ñaùng tieác, ñaùng nhôù nhaát laø
coù 3 anh ñaõ yeåm trôï, ñaõ göûi hình aûnh vaø tieåu söû ñeà ghi vaøo
ñaëc san Nguyeãn Traõi vaø höùa seõ veà thì laïi baát ngôø ra ñi vónh
vieãn, ñoù laø Nguyeãn Phöôùc Xuaân, Traàn Thieän Ñaáu vaø Phaïm
Ñöùc Tuù. Ñaïi ña soá caùc anh chò khoâng veà hoïp maët ñöôïc laø do
tình traïng cô theå ôû tuoåi maø caùi gì cuõng cao, cuõng leân, chæ coù
moät caùi xuoáng laø…söùc khoûe vaø moät chuùt khoù khaên vaøo giai
ñoaïn kinh teá... cuõng xuoáng. Tuy nhieân, coù moät vaøi tröôøng

300 ÑAÙP LÔØI SOÂNG NUÙI