ธุรกิจและการเป็นผู้ประกอบการ

195 ส่วนที่ 3 กลยุทธ์การบริหารกิจการ แผนการตลาด และการวิเคราะห์คู่แข่งขัน 1. คู่แข่งขัน (ระบุชื่อคู่แข่งขัน ข้อได้เปรียบ และข้อเสียเปรียบของกิจการที่มีต่อคู่แข่งขัน) คู่แข่งที่สำคัญและมีผลต่อกิจการ ........................ราย ชื่อคู่แข่งขันทางตรง................................................................................................................... ชื่อคู่แข่งขันทางอ้อม……………………………………………………………………………………………………. 2. การเปรียบเทียบกับคู่แข่งขัน นายก คุณสมบัติของ สินค้า / บริการ / อาชีพ เปรียบเทียบกับคู่แข่งขัน หมายเหตุ 1. ราคา ดีกว่า ใกล้เคียง ด้อยกว่า 2. ทำเลที่ตั้งกับกลุ่มลูกค้า 3. ลักษณะสินค้า / บริการ / อาชีพ (รูปร่าง บรรจุภัณฑ์) 4. คุณภาพสินค้า / บริการ / อาชีพ 5. ชื่อเสียงของสินค้า / บริการ 6. ยอดขายสินค้า / บริการ / อาชีพ 3. ตลาดของสินค้า / บริการ ตลาดท้องถิ่น / ในจังหวัด ตลาดต่างจังหวัด ตลาดต่างประเทศ อื่น ๆ (ระบุ) 4. ลักษณะของผู้ซื้อ มีลูกค้าประจำ / แน่นอน / ตลาดเปิด มีผู้ซื้อเฉพาะกลุ่ม / ตลาดแคบ เป็นลูกค้าขาจร ไม่แน่นอน อื่น ๆ (ระบุ.......... 5. กลุ่มลูกค้าเป้าหมายที่ซื้อสินค้า / บริการ (ควรระบุรายชื่อลูกค้าให้ได้มากที่สุด) ………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………… 6. การส่งเสริมการตลาด (เช่น การโฆษณา ประชาสัมพันธ์ การลด แลก แจก แถม เป็นต้น) มีและดำเนินการต่อเนื่อง โดยวิธี......................................................................................... มีและไม่ได้ดำเนินการต่อเนื่อง โดย..................................................................................... ไม่มี

196 7. การกำหนดราคาขาย 7.1 ราคาสินค้า / บริการ กำหนดจาก ต้นทุนสินค้า / บริการ ความต้องการของลูกค้า เปรียบเทียบราคากับคู่แข่ง อื่น ๆ (ระบุ)................................................... 7.2 ราคาขาย.........................................................................บาท 7.3 ราคาขายของคู่แข่งขัน.....................................................บาท 8. ช่องทางการจำหน่าย (เลือกได้มากกว่า 1 ข้อ) ขายตรง ขายปลีก ขายส่ง ขายฝาก รับจ้างผลิต อื่น ๆ (ระบุ)......... แผนการผลิต/การให้บริการ 1. กระบวนการผลิต/การให้บริการ (อธิบายขั้นตอนการผลิตหรือการให้บริการให้ละเอียด) ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ .......................................................................................................................................................... ...... ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ 2. แผนผังที่ตั้งกิจการ (อธิบายให้ละเอียด หรือวาดเป็นแผนที่ ระบุที่ตั้งให้ชัดเจน) 3. แหล่งวัตถุดิบ (สั่งซื้อจากใคร ระบุชื่อผู้จำหน่ายวัตถุดิบให้ชัดเจน) ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ .......................................................................................................................................................... ......

197 4. การซื้อวัตถุดิบ และเงื่อนไขการซื้อ ซื้อเป็นเงิน....................% ซื้อเป็นเงินเชื่อ..............% มีกำหนดชำระเงิน...............................................วัน แผนการบริหารจัดการ 1. โครงสร้างองค์กร (แสดงแผนภูมิองค์กร และระบุชื่อ, หน้าที่ความรับผิดชอบของแต่ละบุคคลตาม แผนภูมิ) 2. การจ้างงาน กิจการมีพนักงาน ณ ปัจจุบัน รวม.............................คน ค่าจ้างรวม............... บาท ต่อเดือน หลังขยายกิจการหรือลงทุนเพิ่ม คาดว่าจะรับพนักงานเพิ่ม...........................................คน ค่าจ้าง.......................บาท ต่อเดือน รวมค่าจ้างทั้งสิ้น หลังขยายกิจการ หรือลงทุนเพิ่ม……………………………………..บาท ต่อเดือน แผนการเงิน 1. ปัจจุบัน มีเงินกู้ยืม..........................บาท เจ้าหน้าที่ คือ....................................................................... ชำระหนี้สินเดือนละ...........................บาท คาดว่าจะชำระหนี้สินหมดภายใน..........ปี...................เดือน 2. อนาคต จะลงทุนในโครงการหรือขยายกิจการ ต้องการใช้เงินทั้งสิ้นรวม....................................บาท เป็นเงินที่ต้องกู้ยืม.............................................บาท และเงินทุนส่วนตัว............................................บาท สัดส่วน เงินกู้ยืม ต่อ เงินทุนส่วนตัว เท่ากับ................ต่อ.................................. 3. หลักประกันเงินกู้ คือ ......................................................................................................................... 4. เงินลงทุน จะลงทุนในโครงการหรือกิจการ ตามข้อ 2. จะนำไปใช้ในการลงทุน ดังนี้ เป็นเงินทุนหมุนเวียน.........................................................................................................บาท ค่าที่ดิน/ปรับปรุงที่ดิน…………………………………………………………………………….….………….บาท

198 ค่าก่อสร้าง ปรับปรุง ตกแต่งสถานที่……………………………………………………..….….………….บาท ค่าเครื่องจักร วัสดุอุปกรณ์ .............………………………………………………………….….………….บาท ค่ายานพาหนะ (ถ้ามี)...................…………………………………………………………….….………….บาท อื่น ๆ..........................…………………………………………………………………………….….………….บาท 5. ประมาณการรายรับและรายจ่ายในการประกอบการ รายการ ระยะเวลาดำเนินการเดือน/ปี (จำนวนเงิน) ก.ค. 65 ส.ค. 65 ก.ย. 65 ต.ค. 65 พ.ย. 65 ธ.ค. 65 ม.ค. 66 ก.พ. 66 รายรับ (บาท) - ยอดขาย - รายได้อื่น รายจ่าย (บาท) - ค่าเช่าสถานที่ - ค่าสินค้า / วัตถุดิบ / วัสดุเพื่อผลิต / บริการ - ค่าแรงงาน จำนวน.................คน เจ้าของกิจการ (เดือนละ................บาท) พนักงาน.........คน (เดือนละ............บาท) - ค่าสาธารณูปโภค (ค่าน้ำ / ค่าไฟฟ้า / ค่าโทรศัพท์) - ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ (ดอกเบี้ย คืนเงินกู้ / ประชาสัมพันธ์) - ภาษี กำไรสุทธิ (บาท) รูปแบบแผนธุรกิจแบบย่อเหมาะสำหรับผู้ประกอบการใหม่ที่เริ่มต้นธุรกิจแบบค่อยเป็นค่อย ไป ส่วนรูปแบบการเขียนแผนธุรกิจฉบับสมบูรณ์สำหรับผู้ประกอบการที่จะขอสินเชื่อกับธนาคาร สามารถศึกษารูปแบบแผนธุรกิจทั้งภาคการผลิต ภาคธุรกิจบริการ และภาคการค้า ได้จากคู่มือ การ เขียนแผนธุรกิจ จากเว็บไซต์ของสำนักงานส่งเสริมวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม (สสว.)

199 การจัดทำแผนธุรกิจ รูปแบบแผนธุรกิจนั้นจะละเอียดมากน้อยเพียงใดขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ของการเขียนแผน ธุรกิจ เช่น วัตถุประสงค์เพื่อขอสินเชื่อ ผู้อ่านแผนธุรกิจคือเจ้าหน้าที่ของธนาคาร ดังนั้นการเขียนแผน ธุรกิจจะต้องมีความละเอียดครบถ้วนที่จะตอบคำถามผู้อ่านแผนได้อย่างชัดเจน แต่ถ้าต้องการเขียน แผนเพื่อเป็นแนวทางในการประกอบธุรกิจ โครงการหารายได้ระหว่างเรียน แผนธุรกิจ จะมีรายละเอียดแบบย่อ ดังนี้ 1. เหตุผลในการจัดทำแผน ? การเข้าใจถึงเหตุผลในการจัดทำแผนถือเป็นเรื่องแรก ที่ผู้จัดทำแผนต้องเข้าใจอย่าง ถูกต้อง เพราะแผนธุรกิจถือเป็นเอกสาระสำคัญประกอบการขอรับการสนับสนุน ดังนั้นการวางแผน ว่าจะ เขียนอะไรในแผนธุรกิจ จึงต้องเข้าใจถึงเหตุผลในการจัดทำก่อนว่าเขียนไปเพื่ออะไร เช่นถ้าเขียนเพื่อ การขอรับการสนับสนุนในการขยายกิจการ ก็จะต้องมีการวางแผนว่าจากเงินที่ได้นั้นธุรกิจจะเติบโต อย่างไร หรือถ้าเป็นการขอรับการช่วยเหลือหรือแก้ปัญหาที่เกิดขึ้นในธุรกิจ ก็ต้อง แสดงให้เห็นว่าจาก เงินที่ได้รับนั้น จะแก้ปัญหาของธุรกิจที่เป็นอยู่ได้อย่างไร เป็นต้น ซึ่งการวางแผน เบื้องต้นก่อนการ เขียนแผนธุรกิจโดยให้สอดคล้องกับเหตุผลในการจัดทำแผนธุรกิจขึ้นนี้จะมีความสัมพันธ์กับผู้อ่านและ วัตถุประสงค์ของข้อมูลต่าง ๆ ที่จะต้องแสดงหรือระบุไว้ในแผนธุรกิจอีกด้วย 2. ใครเป็นคนอ่านแผน การวางแผนในการจัดทำแผนธุรกิจให้เหมาะสมกับผู้อ่านถือเป็นสิ่งสำคัญต่อมาที่ผู้จัดทำแผน ต้องวางแผนให้เหมาะสมและมีประสิทธิภาพ สอดคล้องกับเหตุผลในการเขียน เพราะผู้อ่านแต่ละคน หรือแต่ละหน่วยงานจะมี “ความคาดหวัง” หรือ “สิ่งที่ต้องการทราบ ในแผนธุรกิจ” ที่แตกต่างกัน รวมถึงความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับตัวธุรกิจ หรือการดำเนินการของ ผู้ประกอบการที่อาจแตกต่างกัน อีกด้วย ดังนั้น การวางแผนว่าจะเขียนแผนธุรกิจอย่างไร ให้ตรงกับสิ่งที่ผู้อ่านคาดหวังหรือต้องการ ทราบ นอกจากนี้ความเข้าใจหรือทราบถึงว่าใครคือผู้อ่านแผนนั้น ยังมีความสัมพันธ์กับรายละเอียดที่ จะระบุไว้ในแผนธุรกิจว่าจะแสดงข้อมูลอย่างไรอะไรเป็นสิ่งสำคัญหรือไม่สำคัญในแผน ซึ่งจะทำให้ ผู้อ่านแผนนั้น เข้าใจรายละเอียดที่ต้องการ แสดงไว้ในแผนธุรกิจอย่างถูกต้อง และสอดคล้องกับ เหตุผลในการจัดทำแผนธุรกิจอีกด้วย 3. รายละเอียดใดที่ต้องระบุไว้ในแผนธุรกิจ การแสดงรายละเอียดที่จะระบุไว้ในแผนธุรกิจ ถือเป็นเรื่องที่ผู้ประกอบการหรือ ผู้จัดทำแผน ต้องมีการวางแผนให้ถูกต้อง โดยรายละเอียดใดที่ต้องระบุนั้น จะมีความสัมพันธ์ โดยตรงกับเหตุผลใน การจัดทำแผนและผู้อ่านแผน เนื่องจากเหตุผลที่แตกต่างกันรวมถึง ความคาดหวังหรือสิ่งที่ต้องการ ทราบจากผู้อ่านที่แตกต่างกัน ทำให้แผนธุรกิจหนึ่งฉบับจากธุรกิจ เดียวกัน อาจไม่สามารถใช้ได้กับทุก

200 ๆ หน่วยงานหรือทุก ๆ วัตถุประสงค์ สิ่งสำคัญแรกและ อาจถือได้ว่าจำเป็นอย่างยิ่งในเรื่องของ รายละเอียดที่ต้องระบุไว้ในแผนธุรกิจ และถือว่าเป็น เรื่องสำคัญที่ต้องระบุไว้ในแผนธุรกิจไม่ว่าจะมี เหตุผลใด หรือใครจะเป็นผู้อ่านก็ตามคือ “แนวคิด ธุรกิจ” (Business idea) เพราะเป็นสิ่งที่บ่งบอกว่า ผู้ประกอบการหรือผู้จัดทำแผนธุรกิจนั้น มีความรู้ความเข้าใจในการดำเนินธุรกิจอย่างไร แต่กลับพบ อยู่เสมอว่าผู้ประกอบการส่วนใหญ่ที่จัดทำแผนธุรกิจนั้น มีการระบุหรือให้ความสำคัญเพียงแนวคิด เฉพาะด้านผลิตภัณฑ์ สินค้า หรือ บริการ เท่านั้น แต่กลับไม่มีแนวคิดด้านธุรกิจอย่างชัดเจนเพียงพอ ในการดำเนินธุรกิจ โดยแนวคิด ด้านธุรกิจนี้จะเป็นคำตอบหรือจุดเริ่มต้นว่า ทำไมผู้ประกอบการจึง เลือกที่จะทำธุรกิจนี้โดยไม่เลือก ที่จะทำธุรกิจอื่น ทำไมธุรกิจจึงจะสามารถแข่งขันกับธุรกิจอื่น ๆ ได้ ความเป็นไปได้ของโอกาส หรือความเจริญเติบโต หรือความอยู่รอดของธุรกิจมาจากไหน โดยแนวคิด ธุรกิจที่ดีนั้น จะเป็นตัวบ่งบอกถึงปัจจัยของความสำเร็จของธุรกิจว่าจะเกิดขึ้นได้อย่างไร โดยทั่วไป พื้นฐาน แนวคิดของธุรกิจที่จะช่วยให้ธุรกิจมีโอกาสในการแข่งขันนั้นมักมาจาก 1) สินค้าหรือบริการ ของ ธุรกิจนั้น สามารถตอบโจทย์หรือสามารถแก้ปัญหาของผู้บริโภคที่มีอยู่ได้ 2) สินค้าหรือบริการ ของ ธุรกิจนั้นสอดคล้องหรือเหมาะสมกับโอกาสหรือสภาวะตลาดที่เป็นอยู่ สำหรับแนวทางวิธีการในการเขียนแผนธุรกิจอย่างเป็นระบบนั้นมีดังนี้ 1. บทสรุปผู้บริหาร บทสรุปผู้บริหารเป็นส่วนที่สรุปใจความสำคัญ ๆ ของแผนธุรกิจทั้งหมดโดยจะชี้ให้เห็น ประเด็นความสำคัญ อ่านแล้วจับประเด็นได้ง่าย ดังนั้นผู้ประกอบการจึงควรเขียนสรุปให้ดึงดูด ความ สนใจ น่าเชื่อถือ จึงจะทำให้ผู้อ่านแผนอยากอ่านรายละเอียดที่เหลือ โดยทั่วไปการเขียน บทสรุปนั้น ไม่ควรเกิน 1-2 หน้า ซึ่งเนื้อหาในบทสรุปผู้บริหารควรชี้ให้เห็นเกี่ยวกับ 1.1 ความเป็นมาและสถานะของกิจการในปัจจุบัน เช่น ชื่อบริษัท/โครงการ/กิจการ ชื่อเจ้าของธุรกิจ ที่ตั้งของธุรกิจ 1.2 โอกาสทางธุรกิจ และแนวคิดในการจัดทำโครงการ เช่น เหตุผลในการเลือก ดำเนิน ธุรกิจ เหตุผลในการเลือกสินค้าบริการ 1 1.3 กลยุทธ์ในการบริหารโครงการ เช่น ลูกค้ากลุ่มเป้าหมาย กลยุทธ์การตลาด การผลิตการบริหารจัดการ และความสามารถทางการแข่งขัน 1.4 ผลตอบแทนจากการลงทุนในโครงการ ได้แก่ ระยะเวลาคืนทุน จุดคุ้มทุน NPV IRR 2. วัตถุประสงค์ในการนำเสนอแผนธุรกิจ แผนธุรกิจมีหลายประเภทวัตถุประสงค์ในการนำเสนอแผนธุรกิจจึงแตกต่างกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับ ประเภทของแผน แต่โดยทั่วไปวัตถุประสงค์ของการนำเสนอแผนธุรกิจ มีดังนี้ - เพื่อขอรับการสนับสนุนทางการเงิน ขอสินเชื่อ หรือหาผู้ร่วมลงทุน

201 - เพื่อการเริ่มต้นธุรกิจ - เพื่อเป็นแนวทางในการบริหารจัดการ - เพื่อใช้ในการศึกษาความเป็นไปได้ เพื่อใช้ในการประกวดแข่งขัน 3. ความเป็นมาของธุรกิจ ในส่วนนี้เป็นการให้ข้อมูลเบื้องต้นเกี่ยวกับกิจการ ประกอบด้วย 3.1 ประวัติความเป็นมาหรือแนวคิดในการจัดตั้งธุรกิจ เป็นการเขียนรายละเอียด ของ ความเป็นมาหรือเหตุผลในการจัดทำโครงการ เช่น ชื่อกิจการ ผู้ก่อตั้ง ปีที่ก่อตั้ง แนวความคิด หรือ เหตุผลในการก่อตั้งกิจการ ทุนจดทะเบียน ประสบการณ์ ความสำเร็จและอุปสรรคที่ผ่านมา 3.2 สรุปผลการดำเนินการที่ผ่านมาของธุรกิจ เพื่อให้ทราบถึงสภาพการดำเนินการ ของ ธุรกิจในกรณีที่ธุรกิจมีการดำเนินการมาก่อนแล้ว 3.3 ขั้นตอนการเริ่มดำเนินงาน ในกรณีเป็นธุรกิจที่เริ่มดำเนินการใหม่ เพื่อให้ทราบ ขั้นตอนการดำเนินงาน ระยะเวลาตั้งแต่เริ่มต้นจนแล้วเสร็จ 4. ผลิตภัณฑ์ การเขียนเกี่ยวกับผลิตภัณฑ์ เป็นการแสดงรายละเอียดของสินค้าหรือบริการ โดยแสดง รายละเอียดเกี่ยวกับลักษณะของผลิตภัณฑ์ เงื่อนไขต่าง ๆ ช่องทางการจัดจำหน่าย การส่งเสริม การตลาด เป็นต้น 5. การวิเคราะห์อุตสาหกรรมและการวิเคราะห์ตลาด การวิเคราะห์อุตสาหกรรมและการวิเคราะห์ตลาด ประกอบด้วย การวิเคราะห์เกี่ยวกับ สภาวะอุตสาหกรรมและสภาวะตลาด การแบ่งส่วนตลาด และส่วนแบ่งทางการตลาด แนวโน้มทาง การตลาด ตลาดเป้าหมาย ลักษณะลูกค้าที่อยู่ในตลาดเป้าหมาย สภาพการแข่งขัน คู่แข่ง รายละเอียด เปรียบเทียบกับคู่แข่ง และการวิเคราะห์ SWOT ซึ่งจะวิเคราะห์เป็น 2 ส่วน คือ การวิเคราะห์ ปัจจัย ภายในและภายนอก การวิเคราะห์ปัจจัยภายใน จะเป็นการวิเคราะห์สถานการณ์ภายในองค์กรที่มี ลักษณะเป็นจุดแข็ง หรือจุดอ่อน ซึ่งองค์กรสามารถปรับเปลี่ยนได้ ส่วนการวิเคราะห์ ปัจจัยภายนอก จะเป็นการวิเคราะห์สถานการณ์ภายนอกองค์กรที่กิจการไม่สามารถไปแก้ไข หรือ ปรับเปลี่ยนได้ซึ่งจะ เกี่ยวข้องกับ MC-STEPS

202 ตัวอย่าง การวิเคราะห์ SWOT กิจการนพเก้ากระทงทอง จุดแข็ง 1. เจ้าของกิจการมีประสบการณ์ทางด้านนี้ โดยตรง 2. เจ้าของมีสูตรการทำกระทงทองสูตรพิเศษ 3. ใช้แต่วัตถุดิบที่มีคุณภาพ สะอาด ปลอดภัย 4. สินค้ามีให้เลือกหลากหลายรสชาติ จุดอ่อน 1. กิจการเปิดใหม่ลูกค้ายังไม่รู้จักเท่าที่ควร 2. ตัวผลิตภัณฑ์ลูกค้ากลุ่มวัยรุ่นมักไม่รู้จัก โอกาส 1 . ร ั ฐ บ า ล ส ่ ง เ ส ร ิ ม ใ ห ้ ก า ร ส น ั บ ส นุ น ผู้ประกอบการรายใหม่ 2. การบริโภคอาหารมีความ จำเป็นต่อ ชีวิตประจำวันทำให้มีโอกาสในการขยายตัวสูง ตามประชากร 3. ทำเลที่ตั้งอยู่ในย่านที่มีความสำคัญทาง เศรษฐกิจ อุปสรรค 1. การผลิตอาหารมีการพัฒนาปรับปรุง เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว 2. อาหารประเภทขนมขบเคี้ยวของต่างชาติมีให้ เลือกหลากหลาย 3. พฤติกรรมที่เปลี่ยนไปของผู้บริโภคอาจส่งผล กระทบต่อยอดขายได้ แผนหลักในแผนธุรกิจ องค์ประกอบของแผนธุรกิจนอกจากที่กล่าวมาข้างต้นแล้ว แผนธุรกิจยังประกอบด้วย แผน หลัก ๆ ในแผนธุรกิจ ซึ่งได้แก่ แผนการบริหารจัดการ แผนการผลิต แผนการตลาด และ แผนการเงิน มีรายละเอียดดังนี้ 1. แผนบริหารจัดการ แผนบริหารจัดการ จะเป็นการแสดงรายละเอียดข้อมูลของกิจการ ได้แก่ ข้อมูลธุรกิจ รายนามคณะกรรมการบริษัท อำนาจการลงนามผูกพันบริษัทของกรรมการ รายชื่อผู้ถือหุ้น ประวัติ ของกรรมการหรือผู้บริหาร แผนผังองค์กร หน้าที่ความรับผิดชอบและคุณสมบัติของบุคลากร

203 ภาพที่ 6.1 แสดงแผนภูมิการบริหารจัดการ 2. แผนการตลาด แผนการตลาดเป็นจุดเริ่มต้นของธุรกิจว่าจะมีความเป็นไปได้แค่ไหน ซึ่งเป็นการแสดง รายละเอียดถึงวิธีการเข้าไปเก็บเกี่ยวโอกาสทางการตลาด โดยทั่วไปจะเป็นการวิเคราะห์เพื่อกำหนด แผนการตลาดซึ่งมีรายละเอียดเกี่ยวกับ เป้าหมายทางการตลาด การกำหนดกลุ่มลูกค้าเป้าหมาย และ กลยุทธ์ทางการตลาด ดังนี้ 2.1 เป้าหมายทางการตลาด อาจระบุเป็นส่วนแบ่งตลาด และตลาดเป้าหมาย ซึ่งควร ระบุเป็นตัวเลข เช่น มูลค่ายอดขาย หรือเปอร์เซ็นต์ของส่วนแบ่งตลาด 2.2 การกำหนดกลุ่มลูกค้าเป้าหมาย ผู้เขียนแผนควรระบุให้เฉพาะเจาะจง 2.3 กลยุทธ์ทางการตลาด ผู้เขียนแผนต้องเขียนให้เห็นถึงวิธีการหรือกระบวนการ ทางการตลาดที่จะนำเสนอสินค้าหรือบริการเพื่อให้ถึงกลุ่มลูกค้าเป้าหมาย โดยพิจารณาจากกลยุทธ์ ผลิตภัณฑ์ แสดงให้เห็นถึงความหลากหลาย คุณภาพ บริการ ขนาด การออกแบบคุณลักษณะ ตรา สินค้า บรรจุภัณฑ์ การรับประกัน ฯลฯ - กลยุทธ์ด้านราคา แสดงให้เห็นถึงวิธีการกำหนดราคา เพื่อตอบสนองกลุ่ม ลูกค้าเป้าหมาย เช่น ราคาต่อหน่วย ส่วนลดราคา รอบระยะเวลาการชำระเงิน ฯลฯ - กลยุทธ์ด้านช่องทางการจัดจำหน่าย แสดงถึงวิธีการกำหนดช่องทางการ จัดจำหน่าย สินค้าในการที่จะให้กลุ่มลูกค้าเป้าหมายสามารถซื้อสินค้าได้ เช่น รูปแบบของช่องทาง การจัดจำหน่าย การครอบคลุมพื้นที่จำหน่าย ทำเลที่ตั้ง การขนส่ง เป็นต้น - กลยุทธ์ด้านการส่งเสริมการตลาด แสดงถึงการโฆษณา ประชาสัมพันธ์ การใช้พนักงานขาย กิจกรรมส่งเสริมการขาย การทำการตลาดทางตรง ฯลฯ - กิจกรรมหรือการดำเนินการทางการตลาด อาจระบุเกี่ยวกับกิจกรรมต่าง ๆ ระยะ เวลาในการดำเนินการ และงบประมาณที่ใช้ในการดำเนินการซึ่งอาจแสดงเป็น Gantt Chart ก็ได้ ผู้จัดการ ชุติมา โยกบัว ฝ่ายการเงิน/บัญชี น.ส. ชุติมา โยกบัว ฝ่ายจัดซื้อ นางสดสวย ศรีสุข ฝ่ายผลิต น.ส.ชุติมา โยกบัว ฝ่ายขาย นางสดสวย ศรีสุข

204 3. แผนการผลิต แผนการผลิตและปฏิบัติการที่ดีนั้นต้องสะท้อนความสามารถขององค์กรในการจัดการ กระบวนการผลิตและปฏิบัติการให้มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ทั้งนี้เพื่อเพิ่มศักยภาพในการ แข่งขันให้กับธุรกิจ โดยมุ่งเน้นประเด็นการจัดการไปยังกระบวนการแปลงสภาพวัตถุดิบ ทรัพยากรใน การผลิต ในการวางแผนการผลิตนั้นผู้ประกอบการต้องพิจารณาตัดสินใจในเรื่อง ที่เกี่ยวข้องกับการ ผลิต ประเด็นสำคัญ ได้แก่ 3.1 สถานประกอบการในการผลิต แสดงรายละเอียดเกี่ยวกับที่อยู่ โทรศัพท์ โทรสาร E-mail address และรายละเอียดต่าง ๆ ของสถานประกอบการ ทั้งในส่วนที่ดินและสิ่งปลูก สร้างแผนที่ตั้งสถานประกอบการและภาพถ่ายสถานประกอบการ ภาพที่ 6.2 แผนผังสถานที่ตั้งโครงการ 3.2 เครื่องจักร อุปกรณ์ และเครื่องมือในการผลิต แสดงรายละเอียดเกี่ยวกับ เครื่องมือ อุปกรณ์ เครื่องใช้ในการผลิต 3.3 ข้อมูลการผลิต เป็นการแสดงรายละเอียดเกี่ยวกับวัตถุดิบที่ใช้ในการผลิต เช่น ชนิด ของวัตถุดิบ การจัดหาวัตถุดิบ การใช้วัตถุดิบ ปริมาณ ราคา ความสม่ำเสมอในการจัดส่ง และ รายละเอียดอื่น ๆ ที่เกี่ยวข้อง 3.4 ขั้นตอนการผลิต แสดงรายละเอียดตั้งแต่เริ่มต้นกระบวนการในการแปรรูป ผลผลิต จากวัตถุดิบจนได้ออกมาเป็นสินค้าสำเร็จรูปเพื่อขาย อาจใช้การบรรยายข้อความประกอบกับ แผนผังกระบวนการผลิตประกอบ

205 3.5 แผนผังกระบวนการผลิต แสดง Flow Chart ของขั้นตอนและกระบวนการผลิต ตั้งแต่ ต้นจนจบตั้งแต่กระบวนการแปรสภาพวัตถุดิบ กระบวนการผลิต การบรรจุ จนเป็นสินค้า สำเร็จรูป 4. แผนการเงิน เมื่อมีการกำหนดแผนการตลาด แผนการบริหารจัดการ และแผนการผลิตได้แล้ว ที่สำคัญ ที่สุดคือต้องมีแผนการเงินมารองรับเนื่องจากในทุกกิจกรรมต้องใช้เงินทั้งนั้น ในท้ายที่สุดของแผน ธุรกิจจะต้องมีแผนการเงินที่ดี โดยทั่วไปจะมีส่วนประกอบที่สำคัญ ดังนี้ 4.1 ประมาณการในการลงทุน 4.2 ทรัพย์สินที่ใช้ในการประกอบธุรกิจในปัจจุบัน 4.3 สมมุติฐานทางการเงิน เป็นการกำหนดปัจจัยหลัก ๆ ของการดำเนินงานเพื่อ ประมาณการทางการเงินได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยทั่วไปจะเกี่ยวข้องกับ - ยอดขาย ต้นทุนขาย ค่าใช้จ่ายในการขายและบริหาร - ค่าใช้จ่ายดอกเบี้ย ประเมินจากอัตราดอกเบี้ย และวงเงินกู้เดิมกับที่กู้เพิ่ม - สินทรัพย์และค่าเสื่อมมาจากประมาณการลงทุนในอนาคตเพื่อขยาย กิจการ - สินค้าคงคลัง ประมาณการระดับสินค้าคงคลังที่เหมาะสม - ลูกหนี้การค้า ประมาณการระยะเวลาระหว่างการขายสินค้าและการเก็บ เงิน - เจ้าหนี้การค้า ประมาณการระยะเวลาสั่งซื้อของ และจ่ายเงินให้เจ้าหนี้ 4.4 นโยบายทางการเงิน 4.5 ประมาณการในการขาย ประมาณการรายได้จากการขายสินค้า 4.6 ประมาณการต้นทุนวัตถุดิบและสินค้าซื้อมาเพื่อการผลิต 4.7 ประมาณการค่าใช้จ่ายในการบริหารและการขาย 4.8 ประมาณการงบกำไรขาดทุน งบดุล 4.9 ประมาณการงบกระแสเงินสด 4.10 การวิเคราะห์อัตราส่วนทางการเงิน นอกจากแผนหลัก ๆ ดังกล่าวแล้ว การจัดทำแผนธุรกิจที่ดีควรต้องมีความยืดหยุ่นตาม สถานการณ์ ดังนั้นเพื่อเป็นการเตรียมแนวทางไว้ล่วงหน้ากรณีที่สถานการณ์ไม่เป็นไปตามเป้าหมาย ตามที่คาดหวังไว้ หรืออาจมีเหตุการณ์ที่ไม่ได้คาดคิดไว้ที่ส่งผลกระทบต่อการดำเนินงานของกิจการ ซึ่งผู้ประกอบการควรจัดทำแผนฉุกเฉินไว้เพื่อเตรียมความพร้อมสำหรับเหตุการณ์ดังกล่าว

206 ดังนั้นการเขียนแผนฉุกเฉินจึงควรอธิบายถึงลักษณะความเสี่ยงที่อาจเกิดขึ้นกับธุรกิจนั้น ๆ ไว้ ด้วย ตัวอย่างความเสี่ยงทางธุรกิจและการเตรียมพร้อมที่ควรกำหนดไว้ในแผนฉุกเฉิน มีดังนี้ - ยอดขายหรือการเก็บจากลูกหนี้ไม่เป็นไปตามคาดหมาย - ธนาคารไม่ให้เงินกู้หรือลดวงเงินกู้ - คู่แข่งตัดราคาหรือจัดกิจกรรมส่งเสริมการขายอย่างต่อเนื่องระยะยาว - มีคู่แข่งรายใหม่ที่มีขนาดใหญ่กว่า ทันสมัยกว่า ฯลฯ เข้าสู่อุตสาหกรรมเดียวกัน - สินค้าถูกลอกเลียนแบบและขายในราคาที่ถูกกว่า - มีปัญหากับหุ้นส่วนจนไม่สามารถร่วมงานกันได้ - สินค้าผลิตไม่ทันตามคำสั่งซื้อเนื่องจากขาดแคลนวัตถุดิบ - สินค้าผลิตมากจนเกินไป ทำให้มีสินค้าในมือเหลือมาก - เกิดการชะงักการเติบโตของทั้งอุตสาหกรรม - ต้นทุนการผลิต/การจัดการสูงกว่าที่คาดไว้ ตารางที่ 6.1 แสดงตัวอย่างการวิเคราะห์ความเสี่ยงและแผนฉุกเฉิน ความเสี่ยงวิกฤตที่อาจเกิดขึ้นได้ แผนฉุกเฉิน 1. การตลาด - ยอดขายเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว - ยอดขายตกต่ำ - มีการขยายสาขาเพิ่ม - พิจารณาถึงสาเหตุและแก้ไขปัญหา 2. การผลิต - การผลิตไม่ทันต่อความต้องการของผู้บริโภค - ขาดแคลนวัตถุบางชนิด - เพิ่มบุคลากร - สำรวจแหล่งวัตถุดิบหลาย ๆ แห่ง 3. การบริหารจัดการ - ขาดความชำนาญในการบริหารงาน - ปรึกษาบุคลากรที่มีความชานาญ - ศึกษาจากผู้ประสบความสำเร็จ 4. ปัจจัยแวดล้อมภายนอก - คู่แข่ง - ปรับปรุงพัฒนาตัวสินค้าและการบริการ 5. การเงิน - ขาดแคลนเงินทุน - จัดหาสำรองไว้และทำบัญชีรับจ่ายอย่างชัดเจน ที่มา : นิศานาถ ยอดยัง และศศิธร กุลสิริสวัสดิ์, 2548 หน้า 40

207 ตัวอย่าง แผนธุรกิจโครงการต้นกล้าข้าว Studio ต้นกล้าข้าว Studio แผนธุรกิจ โครงการต้นกล้าข้าวสตูดิโอ บทสรุปผู้บริหาร ต้นกล้าข้าว STUDIO เป็นกิจการตั้งใหม่ซึ่งก่อตั้งโดยนักเรียน ปวช.3 แผนกเทคโนโลยี นิเทศศิลป์แผนก ออกแบบและแผนกผ้าฯวิทยาลัยอาชีวศึกษาเสาวภา ร่วมกันให้บริการด้านการ ถ่ายภาพสตูดิโอสำเร็จรูปด้วยนวัตกรรมใหม่ โดยมีจุดเด่นที่การผสมศาสตร์และศิลป์ที่มีความ หลากหลาย มีสถานที่ตั้งอยู่ที่ วิทยาลัยอาชีวศึกษาเสาวภา เขตพระนคร กทม. 10200 ต้นกล้าข้าว STUDIO ใช้นวัตกรรมการถ่ายภาพจากสถานที่จริง วัสดุจริง แค่ใส่ชุดก็ สามารถย้อนยุคไป ในบรรยากาศต่าง ๆ ได้ตามความพอใจ ซึ่งเป็นการนำความรู้ทางด้านศิลปะมา บูรณาการกับคอมพิวเตอร์ จัดทำเป็นสตูดิโอสำเร็จรูปอย่างง่ายที่สะดวก รวดเร็ว ด้วยเทคนิคการ ตัดต่อภาพ แล้วมาผสมผสานกับฉาก สำเร็จรูปที่ได้เตรียมไว้ ซึ่งลูกค้าสามารถเลือกฉากที่มีอยู่แล้ว หรือเลือกใหม่ได้ตามความต้องการ อีกทั้ง ธุรกิจสตูดิโอในย่านนี้มีไม่มากส่วนใหญ่เน้นให้บริการ ถ่ายภาพแต่งงาน แต่ต้นกล้าข้าว STUDIO เน้นให้บริการ ถ่ายภาพ ภาพล้อเลียน ภาพแฟชั่น เทศกาลต่าง ๆ ในราคาที่ย่อมเยาให้กับลูกค้ากลุ่มเป้าหมายอย่างทั่วถึง ซึ่งคู่แข่งที่ไม่ได้เรียนด้าน เทคโนโลยีนิเทศศิลป์โดยตรงยากที่จะเลียนแบบบริการนี้ได้เพราะงานถ่ายภาพ เป็นงานที่มี เอกลักษณ์เป็นของตัวเองสูง เป็นวิชาที่ต้องมีส่วนประกอบ 2 ส่วน คือ ส่วนของศิลปะ และ วิทยาศาสตร์ ฉะนั้นด้วยความสามารถในด้านศิลปะและเทคนิคต่าง ๆ รวมทั้งการตกแต่งสถานที่ให้ ดูดี มีสไตล์ ประกอบกับธรรมชาติของมนุษย์ที่มักให้ความสำคัญกับครอบครัวและวันสำคัญต่าง ๆ โดยเฉพาะ คนรุ่นใหม่ เพื่อความภาคภูมิใจ ความประทับใจของตนเองมักจะเก็บภาพไว้ดู ไว้เป็นที่ ระลึก หรือใช้งาน ซึ่งบุคคลเหล่านี้จะรับเทคโนโลยีสมัยใหม่ได้อย่างรวดเร็ว และชื่นชอบเทคโนโลยี ใหม่ ๆ ที่สามารถสร้าง และแก้ไขงานได้ตรงตามความต้องการจะช่วยให้ธุรกิจ ต้นกล้าข้าว STUDIO ได้รับความนิยมเพิ่มขึ้นสามารถ เทียบเท่าสตูดิโอใหญ่ ๆ ได้ ปัจจัยแห่งความสำเร็จของกิจการ ได้แก่การให้บริการถ่ายภาพด้วยนวัตกรรมใหม่เพียง ถ่ายรูปอย่าง เดียวก็สามารถไปอยู่ในบรรยากาศต่างๆ ได้ตามความต้องการ เช่น สถานที่ต่างๆ โบราณสถานความเป็น ไทยในอดีต รวมถึงภาพสร้างสรรค์ต่าง ๆ ได้อย่างง่าย ๆ สะดวก รวดเร็ว ประหยัด คุ้มค่า รับประกันความ พึงพอใจ และสามารถให้บริการตามงบที่มีจากการดำเนิน โครงการดังกล่าวมีระยะเวลาในการคืนทุน 11 เดือน อัตราผลตอบแทนจากการลงทุน (ROI) เท่ากับ 103.20%

208 วัตถุประสงค์ในการนำเสนอแผนธุรกิจ เพื่อขอรับการสนับสนุนทางการเงิน และเพื่อใช้ในการประกวดแข่งขัน ประวัติและความเป็นมาของธุรกิจ ต้นกล้าข้าว STUDIO เป็นธุรกิจที่เป็นการรวมตัวกันของนักเรียน 3 แผนก ได้แก่ แผนก เทคโนโลยีนิเทศศิลป์ แผนก ออกแบบ และแผนกผ้าและเครื่องแต่งกาย ที่ต้องการหารายได้ ระหว่างเรียน และต้องการนำความรู้ด้านทักษะ วิชาชีพมาประยุกต์สู่การปฏิบัติจริง เพื่อเป็น แนวทางในการประกอบอาชีพในอนาคต โดยนำแนวคิดเศรษฐกิจ พอเพียงมาประยุกต์ใช้ เนื่องจาก ในการเรียนวิชาถ่ายภาพมักประสบปัญหาเกี่ยวกับการจัดฉาก แสง ของที่ใช้ประกอบ ฉากที่จำเป็น ซึ่งมีราคาแพง การเคลื่อนย้าย การปรับเปลี่ยนก็ดูเหมือนจะเป็นเรื่องยาก จึงต่อยอดธุรกิจของรุ่นพี่ ที่ ประกวดสิ่งประดิษฐ์คนรุ่นใหม่นำมาเป็นแนวคิดในการสร้างสตูดิโอสำเร็จรูปที่ประหยัด สามารถ กลับไปทำที่บ้าน ได้เพียงมีคอมพิวเตอร์และเครื่องพิมพ์ โดยใช้นวัตกรรมการถ่ายภาพจากสถานที่ จริง วัสดุจริง มาผสมผสานกับ ความรู้ทางด้านศิลปะ จัดองค์ประกอบศิลป์ บูรณาการกับ คอมพิวเตอร์ จัดทำเป็นสตูดิโอสำเร็จรูปอย่างง่ายที่ สะดวกรวดเร็ว ด้วยเทคนิคการตัดต่อภาพ แล้ว มาผสมผสานกับฉากสำเร็จรูปที่ได้เตรียมไว้ ซึ่งลูกค้าสามารถเลือก ฉากที่มีอยู่แล้ว หรือเลือกใหม่ได้ ตามความต้องการ นอกจากนี้ยังสามารถดูรูปได้ก่อนตัดสินใจเลือกซึ่งเป็น การประหยัดต้นทุน ให้บริการถ่ายภาพย้อนยุค ภาพล้อเลียน ภาพแฟชั่น เทศกาลต่าง ๆ ในราคาที่ย่อมเยาให้กับ ลูกค้า กลุ่มเป้าหมายได้อย่างทั่วถึง ซึ่งสตูดิโอในย่านนี้ยังมีไม่มาก และที่มีอยู่ก็เป็นสตูดิโอใหญ่ ๆ ที่เน้น การถ่าย ภาพแต่งงาน ซึ่งภาพลักษณ์ของสตูดิโอใหญ่ ๆ ทำให้ลูกค้าบางกลุ่มไม่กล้าเข้าไปใช้บริการ แต่ต้นกล้าข้าว STUDIO เป็นร้านที่ตกแต่งดูดีมีสไตล์ เน้นให้เห็นความเป็นศิลปะและรสนิยมของ ผู้ใช้บริการ เน้นเอกลักษณ์ บรรยากาศ ความเป็นไทย และความคิดสร้างสรรค์ให้เกิดรอยยิ้มกับ ลูกค้าทุกกลุ่มอย่างทั่วถึงด้วยบริการ สะดวก รวดเร็ว ราคา ย่อมเยา และรับประกันความพึงพอใจ ทำให้ได้รับความนิยม ผลิตภัณฑ์ - ภาพย้อนยุค ภาพล้อเลียน ภาพแฟชั่น ภาพเทศกาลต่าง ๆ

209 การวิเคราะห์อุตสาหกรรมและการวิเคราะห์ตลาด โครงสร้างทั่วไปของธุรกิจ ต้นกล้าข้าว STUDIO มีสภาพการแข่งขันไม่รุนแรง โดยในพื้นที่ เขตพระนคร มีผู้ดำเนินธุรกิจจำนวน 2 ราย แบ่งเป็นรายใหญ่จำนวน 1 ราย รายเล็ก 1 ราย จาก การสอบถามพนักงาน ร้าน Pichitta Wedding House ซึ่งเป็นคู่แข่งที่สำคัญ ทราบว่าลูกค้าส่วน ใหญ่ที่ใช้บริการถ่ายภาพ ทั้ง เพศหญิงและเพศชายจะมีอายุประมาณ 25 ปีขึ้นไป มักจะใช้บริการ เฉลี่ยวันละ 5 ราย รายละ 2,000 บาท สัปดาห์ละ 60,000 บาท เดือนละ 240,000 บาท ปีละ 2,880,000 บาท ภายหลังการดำเนินงานตามแผนธุรกิจแล้วคาดว่ากิจการจะมีบริการหลัก 1 ชนิด ได้แก่ การถ่าย ภาพย้อนยุค และความหลากหลายด้วยรูปแบบอื่น ๆ เช่น ภาพแฟชั่นภาพล้อเลียน ภาพครอบครัว ฯลฯ จากอดีตที่ผ่านมาจนถึงปัจจุบันสภาพการแข่งขัน ต้นกล้าข้าว STUDIO มีการ แข่งขันที่มีความรุนแรง ค่อนข้างน้อย เนื่องจากคู่แข่งทางตรงในทำเลที่ตั้งนี้มีไม่มาก แต่คู่แข่ง ทางอ้อมจะมีมาก ประกอบกับ กิจการได้นำนวัตกรรมใหม่มาใช้ในการดำเนินงาน ซึ่งปัจจุบันตลาด กำลังเป็นที่นิยมในกลุ่มข้าราชการ นักเรียนนักศึกษา ซึ่งคู่แข่งในย่านทำเลที่ตั้งนี้ยังไม่นำนวัตกรรม แบบนี้มาใช้จึงเป็นความได้เปรียบของ กิจการ โดยมีคู่แข่งรองได้แก่ร้านฉายาจิตรกร เฉลิมกรุงคัล เลอร์แลบ Foto คลับ และมีคู่แข่งหลักจำนวน 1 ราย คือ Pichitta Wedding House การวิเคราะห์ SWOT จุดแข็ง (Strength) : - เจ้าของกิจการมีความสามารถเฉพาะด้านในการนำเสนองานให้ลูกค้าเลือก - รูปแบบบริการมีให้เลือกหลากหลาย เช่น ภาพย้อนยุค ภาพล้อเลียน เทศกาลต่างๆ ฯลฯ - สามารถจัดบริการตามงบประมาณของลูกค้าได้ - การให้บริการทันสมัย รวดเร็ว ประหยัด คุ้มค่า สามารถขอดูผลงานได้ก่อนตัดสินใจ จุดอ่อน (Weakness) : - กิจการเปิดใหม่ลูกค้ายังไม่รู้จักเท่าที่ควร - ร้านค้าประเภทสตูดิโอใหญ่ ๆ มักมีการโฆษณา ประชาสัมพันธ์ มีการส่งเสริมการขาย และการตลาดเพื่อดึงดูดใจลูกค้ามากกว่า โอกาส (Opportunities) : - การขยายตัวของตลาดบริการประเภทนี้สูงขึ้นตามจำนวนประชากรที่เพิ่มขึ้น - พฤติกรรมของผู้บริโภคมักชื่นชอบการถ่ายภาพทุกเพศ ทุกวัย อีกทั้งไม่ยึดติดกับยี่ห้อ บริษัทสามารถทำให้เข้าตลาดได้ง่าย อุปสรรค (Threats) : - การพัฒนาทางด้านเทคโนโลยีมีเร็ว จึงต้องมีการปรับตัวให้ทันต่อการ เปลี่ยนแปลง - ภาวะเศรษฐกิจถดถอยส่งผลต่อพฤติกรรมการใช้บริการ

210 แผนการบริหารจัดการ • โครงสร้างองค์กร และผังบริหาร หน้าที่ความรับผิดชอบ 1. ตำแหน่งผู้จัดการทั่วไป ทำหน้าที่ ดูแลธุรกิจภายในร้าน 2. การเงินและบัญชี ทำหน้าที่ ลงบัญชีควบคุมรายรับ-รายจ่ายของกิจการ 3. ฝ่ายผลิตและตกแต่งฉาก ทำหน้าที่ นำเสนองาน จัดฉากถ่ายภาพ 4. ฝ่ายการตลาด ทำหน้าที่ ต้อนรับลูกค้า จัดทำแผนการตลาด • ทีมผู้บริหารและหลักการบริหารงาน ลักษณะการบริหารงาน เป็นการบริหารแบบมอบหมายหน้าที่โดยชัดเจน และมีการ ปรึกษาหารือ รับฟัง ความคิดเห็นซึ่งกันและกัน ยึดหลักประชาธิปไตย โดยมีอาจารย์วรรณา ต้น เที่ยว เป็นที่ปรึกษาด้านธุรกิจ และ อาจารย์ฟารุต สมัครไทย เป็นที่ปรึกษาด้านทักษะวิชาชีพ เปิด ดำเนินการวันจันทร์ถึงวันศุกร์ เวลา 16.00 น. ถึง 19.00 น. • แผนพัฒนาบุคลากร 1. ให้ความรู้เกี่ยวกับการถ่ายภาพ เทคนิคการถ่ายภาพ โดยอาจารย์ที่ปรึกษาด้านการ ถ่ายภาพ 2. ถ่ายทอดความรู้และเรียนรู้วิชาการใหม่ ๆ โดยเฉพาะในด้านเทคนิคให้โดดเด่นกว่าคู่แข่ง แผนการตลาด • กลุ่มลูกค้าเป้าหมาย - เป้าหมายหลัก 70% - นักเรียน/นักศึกษา วอศ.เสาวภา รร.สวนกุหลาบวิทยาลัย รร. ศึกษานารี รร.ราชินี ครู-อาจารย์ ผู้ปกครองนักเรียน หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง และประชาชนใน ท้องถิ่น ใกล้กับกิจการ - เป้าหมายรอง 20% - บุคคลทั่วไปที่สัญจรผ่านไปมา กลุ่มชาวต่างชาติที่มาเที่ยว ปากคลองตลาด กับทีมทัวร์ ทั้งเพศชายและเพศหญิง อายุ 12 - 60 ปี มีรายได้ระหว่าง 5,000 - 10,000 บาทขึ้นไป - อื่น ๆ 10% ได้แก่ รับงานนอกสถานที่ที่เชิญมาออกงานร่วมกับวิทยาลัย ผู้จัดการทั่วไป การเงินและบัญชี ฝ่ายผลิต/ตกแต่งฉาก การตลาด

211 ในอนาคตกิจการมีแผนที่จะขยายฐานลูกค้าของต้นกล้าข้าว STIDIO ไปยังกลุ่มโรงเรียน อนุบาล โดยรับถ่ายภาพ แฟชั่นเพื่อจัดทำเป็นปฏิทินโปสเตอร์ที่โรงเรียนอนุบาล และมีแนวโน้มที่จะ โกอินเตอร์ในต่างประเทศ โดยให้บริการ กับลูกค้าทั้งเพศชายหญิง ทุกระดับการศึกษาและอายุที่ ชื่นชอบการถ่ายรูป โดยคาดว่าจะทำให้ยอดขายเพิ่มขึ้นได้ 10% • ปัจจัยที่บริษัทใช้ในการวิเคราะห์เป้าหมาย 1. ภูมิศาสตร์ พื้นที่จังหวัดกรุงเทพฯ ย่านพาหุรัด ปากคลองตลาด ถนนวังบูรพาภิรมย์ เขต พระนคร 2. ประชากรศาสตร์ 2.1 ทุกเพศทุกวัยที่ชื่นชอบการถ่ายภาพ 2.2 ไม่จำกัดอายุ 2.3 วัฏจักรชีวิตครอบครัว ได้แก่ - เด็ก หนุ่มสาว คนแก่ - โสด แต่งงานมีครอบครัว - มีความผูกพันรักใคร่ 2.4 อาชีพ - รับจ้าง ข้าราชการ - ทุกอาชีพชื่นชอบการถ่ายภาพ 2.5 รายได้ – สามารถใช้บริการได้ตั้งแต่ผู้มีรายได้ต่ำจนถึงผู้มีรายได้สูง • กลยุทธ์ทางการตลาด (4 Ps) ในการดำเนินกิจการตามแผนธุรกิจได้ใช้กลยุทธ์ทางการตลาด ดังต่อไปนี้ 1. กลยุทธ์ด้านผลิตภัณฑ์ ต้นกล้าข้าว STUDIO ใช้กลยุทธ์เสริมสร้างภาพลักษณ์และความโดดเด่นในเรื่องคุณภาพ ความประณีต และการบริการ แนวคิดของร้านคือความทันสมัย สะดวก รวดเร็ว เรียบง่ายเป็น กันเอง โดยให้บริการถ่ายภาพ เช่น ภาพย้อนยุค ภาพล้อเลียน ฯลฯ ตามความต้องการของผู้บริโภค ด้วยนวัตกรรมการตัดต่อภาพที่สร้างความพึงพอใจ ให้กับลูกค้า ซึ่งผู้ดูแลโครงการจะดำเนินการ ควบคุมคุณภาพให้ได้มาตรฐาน รวดเร็ว ถูกต้อง ตรงเวลา เน้นสร้าง ความพึงพอใจอย่างสม่ำเสมอ และรับประกันความพึงพอใจ

212 2. กลยุทธ์ด้านราคา โครงการจะตั้งราคาในระดับที่ลูกค้าทุกระดับสามารถซื้อได้และอยู่ในระดับราคาที่ สามารถแข่งกับคู่แข่งได้ โดยจะผันแปรไปตามภาวะเศรษฐกิจ แต่จะคงรักษาคุณภาพไว้ตลอดเวลา บริการของต้นกล้าข้าว STUDIO มีราคา ต่ำกว่าคู่แข่งขัน เนื่องจากไม่ต้องเสียค่าสถานที่แพง ๆ และค่าจ้างพนักงานจำนวนมาก จึงกำหนดราคา ดังนี้ 2.1 ถ่ายภาพย้อนยุค ราคาจะอยู่ในช่วงระหว่าง 200-500 บาท ไม่รวมกรอบ หลุยส์ 2.2 ถ่ายภาพล้อเลียน ราคาจะอยู่ระหว่าง 100-300 บาท ไม่รวมกรอบ 2.3 ถ่ายภาพแฟชั่น/เทศกาล ราคาจะอยู่ระหว่าง 100-300 บาท ไม่รวมกรอบ 2.4 บริการอัดภาพทาง Internet ราคาจะอยู่ระหว่าง 6-8 บาทต่อภาพ 2.5 แบบ Package เช่น ภาพย้อนยุค Package 599 บาท A3 8 X 10 4 R 4 P 2.6 นอกจากนี้ยังให้บริการถ่ายภาพตามงบประมาณที่ลูกค้ามี 3. ช่องทางการจัดจำหน่าย โครงการใช้กลยุทธ์เพื่อให้การติดต่อกับกลุ่มลูกค้าเป้าหมายมีประสิทธิภาพ จึงให้บริการทั้ง ในสถานที่และ นอกสถานที่ รวมถึงการออกงานร่วมกับวิทยาลัย การให้บริการกับแขกของวิทยาลัย หรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง การได้รับเชิญของหน่วยงานต่าง ๆ และกลุ่มบริษัททัวร์ 4. การส่งเสริมการตลาดและการขาย พฤติกรรมของผู้บริโภคมักเปลี่ยนแปลงสูงจึงมีแผนจัดกิจกรรมเพิ่มคุณค่าให้บริการ ด้วย การสร้างความพิเศษในบริการ โดยดำเนินการดังนี้ 1) การโฆษณาประชาสัมพันธ์ ติดป้ายโฆษณาหน้าร้าน แจกโบรชัวร์ - ลงโฆษณาใน Web http://thai-photo.blogspot.com/ เพื่อให้ลูกค้ารู้สึกง่าย ต่อการใช้บริการ – เชิญชวนสื่อมวลชน หน่วยงานต่าง ๆ มาเยี่ยมชมกิจการ 2) การส่งเสริมการขาย โปรโมชั่น Package ราคาถูกตามเทศกาล - ลูกค้าเก่าให้ส่วนลด 10% บริษัททัวร์ที่นำลูกค้ามาใช้บริการให้ 10% จากยอด ใช้บริการ - มีบริการถ่ายรูปลงสติ๊กเกอร์ด้วยแฟชั่นที่ลูกค้าสามารถออกแบบเอง ได้ใส่ ข้อความที่คิด เองได้

213 แผนการผลิต ทำเลที่ตั้ง และการวางผังโรงงาน/สถานที่ทำการค้า/บริการ อาคารหรือพื้นที่ทำการบริการของกิจการตั้งอยู่ที่ศูนย์บ่มเพาะวิทยาลัยอาชีวศึกษาเสาวภา 377 ถนนบ้านหม้อ แขวงวังบูรพาภิรมย์ เขตพระนคร กทม. 10200 แผนผังที่ตั้ง ต้นกล้าข้าว STUDIO ขั้นตอนการผลิต แนะนำ บริการ ลูกค้าเตรียม แต่งตัว เตรียมฉาก ที่เลือก ถ่ายรูป ลูกค้า Print งาน บรรจุซอง เลือกภาพ แก้ไข/ ปรับปรุง นำลงคอม ตกแต่ง

214 วัสดุอุปกรณ์ที่ใช้ในการผลิต ประกอบด้วย - คอมพิวเตอร์ เครื่องพิมพ์ กล้องดิจิทัล โปรแกรม Photoshop - กระดาษ หมึกพิมพ์ แผ่น CD Diskettes - ชุดไทยและอุปกรณ์การแต่งกาย (ชุดอื่น ๆ ผู้มาใช้บริการนำมาเอง เช่น รับปริญญา) ประมาณการต้นทุนที่ใช้ในการให้บริการ ต่อหน่วย รายการ จำนวนเงิน 1. กระดาษขนาด A3 (50 แผ่น 400 บาท) 2. กระดาษขนาด A4 (50 แผ่น 290) 3. กระดาษ ขนาด 5x7 (50 แผ่น 180) 4. หมึกสี (ดำ 900, สี 1,300) พิมพ์ได้ประมาณ 100 ภาพ 5. ถุงบรรจุ (4 บาท) 8 6 4 22 4 รวม 44 เฉลี่ย 1 ภาพ ต้นทุนเท่ากับ 44 บาท - ประมาณการยอดการใช้บริการเฉลี่ยวันละ 5 ราย สัปดาห์ละ 25 ราย เดือนละ 100 ราย - ต้นทุนทั้งสิ้นเท่ากับ 100 X 44 = 4,400 X 2 เดือน = 8,800 บาท • การบริหารวัตถุดิบ/สินค้า และนโยบายวัตถุดิบ/สินค้าคงคลัง 1. ความสามารถสูงสุดของกำลังการบริการเฉลี่ย 5 ราย ต่อวัน 2. นโยบายการใช้กำลังการบริการ บริการด้วยความเป็นกันเองทุกระดับประทับใจ ตั้งแต่วัน จันทร์ - วันศุกร์ เวลา 16.00 – 19.00 น. (หลังเลิกเรียน) 3. นโยบายสินค้าคงคลัง รายการ ราคาทุนสินค้า อัตราส่วนคงคลัง - กระดาษ 690 50% - หมึกสี 2,100 50% 4. การซื้อวัตถุดิบ ซื้อด้วยเงินสด 100%

215 แผนการเงิน ต้นกล้าข้าว STUDIO มีเงินลงทุนจากโครงการ เป็นจำนวนเงิน 100,000 บาท เพื่อใช้ใน การบริหารจัดการธุรกิจ ในช่วงแรกการให้บริการยังไม่มากเท่าที่ควร เนื่องจากติดเรียนมีเวลาใน การให้บริการน้อย จึงได้ประมาณการรายรับ ที่สามารถรับได้ในขณะนี้ และค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ด้านการจัดจำหน่าย ต้นกล้าข้าว STUDIO ได้เริ่มดำเนินงานตั้งแต่เดือนมิถุนายน 2554 ซึ่ง ในเดือนดังกล่าว ยังมีการรับบริการไม่มากนัก เนื่องจากเป็นช่วงแรกลูกค้ายังไม่รู้จัก ต่อมาเมื่อ ลูกค้าเริ่มรู้จัก บอกกันปากต่อปาก ทำให้เริ่มมีลูกค้ามากขึ้น เฉลี่ยประมาณวันละ 5 ราย ประมาณ การ รายละเอียดการลงทุน รายรับ-รายจ่ายต่าง ๆ ดังนี้ • การลงทุนในกิจการ โครงการตามแผนธุรกิจใช้เงินลงทุนทั้งสิ้น 100,000 บาท โดยเป็นส่วนที่มาจากเงินลงทุน จากโครงการ หารายได้ระหว่างเรียนของวิทยาลัย 100% โดยจะนำไปใช้เป็นเงินทุนหมุนเวียน ต้นกล้าข้าว STUDIO ประมาณการงบกำไรขาดทุน สำหรับงวด 2 เดือน สิ้นสุดวันที่ 31 กรกฎาคม 2565 หน่วย : บาท รายได้จากการบริการถ่ายภาพ (หมายเหตุ1) 40,000 รายจ่าย วัตถุดิบ (หมายเหตุ 2) 8,800 ค่าใช้จ่ายอื่นๆ (หมายเหตุ 3) 1,500 ค่าแผ่นพับ (หมายเหตุ 4) 300 ค่าตอบแทนพนักงาน (หมายเหตุ 5) 20,000 ค่าเสื่อมราคา-อุปกรณ์ถ่ายภาพ (หมายเหตุ 6) 800 รวมรายจ่าย 31,400 กำไรจากการดำเนินงาน 8,600 ดอกเบี้ยจ่าย - ภาษี - กำไรจากการดำเนินงาน 8,600

216 หมายเหตุประกอบการเงิน 1. รายได้จากบริการ (เฉลี่ยคนละ 200 X 5 คนต่อวัน) = 1,000 บาท X 5 วัน = 5,000 บาท = เดือนละ 5,000 X 4 สัปดาห์ = 20,000 บาท = 20,000 บาท X 2 เดือน = 40,000 บาท 2. วัตถุดิบที่ใช้ในการผลิตรวม = 8,800 บาท วัตถุดิบในการผลิตตลอดเวลา 2 เดือน (เฉลี่ยวันละ 5 คน x 25 x 4 = 100 x ต้นทุน 44 x 2 เดือน) 3. ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ค่าน้ำมัน = 1,000 บาท ค่าประชาสัมพันธ์ (ช่วงแรก) = 500 บาท รวม = 1,500 บาท 4. ค่าแผนพับ = 300 บาท 5. ค่าตอบแทนพนักงาน ท่านละ 2,000 บาท 5 ท่าน X 2 เดือน = 20,000 บาท 6. ค่าเสื่อมราคากล้อง เดือนละ 400 บาท 2 เดือน = 800 บาท ต้นกล้าข้าว STUDIO ประมาณการงบดุลปลายงวด ณ วันที่ 31 กรกฎาคม 2565 สินทรัพย์ เงินสด 108,600 เงินฝากธนาคาร รวมสินทรัพย์ 108,600 หนี้สินและส่วนของเจ้าของ หนี้สิน - ส่วนของเจ้าของ : 100,000 กำไรสุทธิ รวมส่วนของผู้ถือหุ้น 108,600 รวมหนี้สินและส่วนของผู้ถือหุ้น 108,600 * ระยะเวลาคืนทุน = 11 เดือน * ROI = 103,20%

217 การประเมินความเหมาะสมของแผนธุรกิจ ในการจัดทำแผนธุรกิจนั้น มีรายละเอียดค่อนข้างมาก ดังนั้นจึงขอกล่าวถึงเกณฑ์การ ประเมินแผนงานหลัก ๆ ในแผนธุรกิจ ได้แก่ แผนการตลาด แผนการผลิต แผนการบริหารจัดการ และแผนการเงิน ซึ่งหลักเกณฑ์การพิจารณา ดังนี้ 1. แผนการตลาด เกณฑ์การพิจารณาแผนการตลาดว่ามีความเหมาะสมมากน้อยเพียงใดพิจารณาได้ดังนี้ 1.1 แผนสามารถชี้ให้เห็นการเปรียบเทียบข้อเด่น ข้อด้อยของผลิตภัณฑ์สินค้า หรือ บริการของตนเองกับคู่แข่งและธุรกิจอื่นที่มีอยู่ในตลาดได้ 1.2 สามารถระบุเกี่ยวกับรายละเอียดของลูกค้าเป้าหมายได้ชัดเจน 1.3 สามารถกำหนดกลยุทธ์ต่าง ๆ ทางการตลาดให้สอดคล้องกับลักษณะและ รายละเอียดของลูกค้าเป้าหมายที่กำหนด 1.4 สามารถระบุเกี่ยวกับต้นทุนหรือค่าใช้จ่ายจากกลยุทธ์ทางการตลาดที่กำหนดขึ้น อย่างมีเหตุผล 2. แผนการผลิต/บริการ 2.1 มีความเข้าใจเกี่ยวกับการผลิตสินค้าหรือการให้บริการอย่างชัดเจนและถูกต้อง 2.2 มีความรู้ในกฎหมาย ระเบียบ ข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง 2.3 กำหนดปริมาณการผลิตสินค้า/บริการได้สอดคล้องกับการวิเคราะห์การตลาด 2.4 สามารถระบุถึงนโยบายต่าง ๆ ทางการผลิตได้อย่างเหมาะสม 2.5 สามารถระบุถึงต้นทุนและค่าใช้จ่ายได้อย่างถูกต้องและมีเหตุผล 3. แผนการบริหารจัดการ 3.1 การกำหนดรูปแบบการจัดตั้งธุรกิจเหมาะสม 3.2 มีการกำหนดโครงสร้างองค์กรอย่างเหมาะสม 3.3 มีการกำหนดแผนงานเกี่ยวกับบุคลากรอย่างเหมาะสม 3.4 มีการกำหนดโครงสร้างอัตราการจ้าง เงินเดือนและต้นทุนต่าง ๆ อย่างเหมาะสม 3.5 มีการกำหนดค่าใช้จ่ายของการบริหารจัดการธุรกิจที่เหมาะสม 3.6 มีการกำหนดเป้าหมายของธุรกิจที่เป็นไปได้และมีเหตุผล 4. แผนการเงิน 4.1 มีความเข้าใจในกระแสการเงินในการดำเนินธุรกิจ 4.2 สามารถวัดได้ถึงประมาณการต่าง ๆ เกี่ยวกับที่มาของรายได้ ต้นทุน และ ค่าใช้จ่าย ได้อย่างถูกต้องและมีเหตุผล

218 4.3 สามารถระบุได้ถึงการเปลี่ยนแปลง การเติบโต ของรายได้และค่าใช้จ่ายได้ ถูกต้อง และมีเหตุผล และการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวสอดคล้องกับแผนการตลาดและแผนการผลิตหรือ บริการที่ระบุไว้ 4.4 สามารถจัดทำประมาณการล่วงหน้าต่าง ๆ ทางการเงินที่สำคัญได้ จากแนวทางการประเมินแผนงานย่อยในแผนธุรกิจนั้น จะเห็นได้ว่าการจัดทำแผนธุรกิจที่ดี มี ความเหมาะสมนั้นต้องมีข้อมูลที่เป็นข้อเท็จจริง และตัวแผนจะต้องสามารถสื่อสารให้เห็นถึง ความคิด ของผู้เขียนแผน รวมถึงการเติบโตก้าวหน้าของธุรกิจ ดังนั้นการวางแผนธุรกิจจึงเป็นเรื่อง ที่ต้องมี ความละเอียด รอบคอบ ใช้ความพยายามในการศึกษาข้อมูลต่าง ๆ ซึ่งจะทำให้เห็นถึง ความแตกต่าง ระหว่างความสำเร็จและความล้มเหลวของกิจการ สรุป แผนธุรกิจ คือ กระบวนการคิดและตัดสินใจของผู้ประกอบการที่แสดงออกมาเป็นลายลักษณ์ อักษร แผนจะแสดงรายละเอียดที่ต้องปฏิบัติในการลงทุนในทุกด้าน แผนจึงเปรียบเสมือนแผนที่ ใน การเดินทางของธุรกิจที่จะนำไปสู่เป้าหมาย ดังนั้นแผนจึงมีความสำคัญสำหรับธุรกิจ วัตถุประสงค์ ของการจัดทำแผนธุรกิจนั้น ขึ้นอยู่กับประเภทของแผน แต่โดยทั่วไปเขียนแผนธุรกิจเพื่อเป็น แนวทาง ในการประกอบธุรกิจ หาผู้ร่วมลงทุน การแสวงหาเงินทุน ขอสินเชื่อ หรือใช้สำหรับการ ตรวจสอบ ผลตอบแทนจากการลงทุน ในการเขียนแผนธุรกิจองค์ประกอบของแผนธุรกิจที่สำคัญ ได้แก่ แผนการ ตลาด แผนการผลิต แผนการบริหารจัดการ และแผนการเงิน ซึ่งการจัดทำแผนธุรกิจนั้น ผู้ประกอบ จะต้องรวบรวมข้อมูลที่สำคัญที่เกี่ยวข้อง และวิเคราะห์สถานการณ์ทั้งภายในและ ภายนอกอย่าง รอบคอบ การวางแผนธุรกิจที่ดี มีความเป็นไปได้ และสามารถนำไปสู่การปฏิบัติจริง อย่างมี ประสิทธิภาพและประสิทธิผล ในยุคโลกาภิวัตน์ให้ประสบความสำเร็จได้เป็นอย่างดีจะเป็นกุญแจ สำคัญของผู้ประกอบการในการดำเนินธุรกิจ

219 ใบงานที่ 6 ประกอบการเรียนเรื่อง รูปแบบและการจัดทำแผนธุรกิจ ชื่อชิ้นงานโครงการประกอบอาชีพ ระดับชั้น ปวช. จุดประสงค์ 1. เพื่อให้ผู้เรียนจัดทำแผนธุรกิจอย่างง่ายได้ 2. เพื่อให้ผู้เรียนจัดทำแผนธุรกิจโครงการประกอบอาชีพของตนเองได้ 3. เพื่อให้ผู้เรียนมีกิจนิสัยที่ดีในการทำงานด้วยความรับผิดชอบ รอบคอบ ขยัน ประหยัด อดทน ลักษณะของกิจกรรม 1. แบ่งผู้เรียนเป็นกลุ่ม กลุ่มละเท่า ๆ กัน ให้ผู้เรียนระดมความคิดเพื่อเลือกหัวข้อโครงการ ประกอบอาชีพตามความถนัดและความสนใจ โดยยึดแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียงจากพื้นฐานดังต่อไปนี้ - มีข้อมูลอยู่แล้วและสามารถนำมาใช้ประกอบอาชีพได้ทันที - มีข้อมูลที่น่าสนใจ ศึกษาจากชีวิตประจำวันและอยากเผยแพร่ต่อผู้อื่น - รู้แหล่งข้อมูลที่จะศึกษา 2. นักเรียนแต่ละกลุ่มวิเคราะห์ความเป็นไปได้ของธุรกิจประกอบกับความพร้อมของตนเอง เพื่อเลือกโครงการประกอบอาชีพ และกำหนดแนวทางการดำเนินงาน กลยุทธ์ และ การบริหาร จัดการ เขียนลงในแบบฝึกปฏิบัติการเขียนแผนธุรกิจที่ครูกำหนด สื่อ/อุปกรณ์ - แบบฝึกปฏิบัติการเขียนแผนธุรกิจ การวัดและประเมินผล - ประเมินแผนธุรกิจ

220 เกณฑ์การให้คะแนน รายการ 5 4 3 2 1 ความสอดคล้อง ของแผนธุรกิจ แผนหลัก ๆ สอดคล้องกัน น่าเชื่อถือ มี ความเป็นไป ได้ บางแผน สอดคล้องกัน น่าเชื่อถือ มี ความเป็นไป มีบางแผนที่ ไม่สอดคล้อง แผนส่วนใหญ่ ไม่สอดคล้อง กัน แผนไม่มี ความ สอด คล้องกัน โ อ ก า ส ท า ง ธุรกิจ มีนวัตกรรม ลูกค้า เป้าหมาย ชัดเจน มีนวัตกรรม แต่ ลูกค้า เป้าหมาย ไม่ ชัดเจน ไม่มี นวัตกรรม ลูกค้า เป้าหมาย ไม่ ชัดเจน การวิเคราะห์ SWOT วิเคราะห์ SWOT ได้ ถูกต้อง วิเคราะห์ SWOT ไม่ถูกต้อง ระดับคุณภาพ คะแนน 9-10 หมายถึง ดีมาก คะแนน 5-6 หมายถึง พอใช้ คะแนน 7-8 หมายถึง ดี คะแนน ต่ำกว่า 5 หมายถึง ปรับปรุง

221 แบบฝึกปฏิบัติการเขียนแผนธุรกิจ โครงการประกอบอาชีพ ส่วนที่ 1 บทนำ ชื่อโครงการ ............................................................................................................................................ คณะผู้จัดทำ ........................................................................................................................................... ประเภทสินค้า/บริการ……………………………………………………………………………………………………………… ความเป็นมาของโครงการ มูลเหตุจูงใจ หรือแรงบันดาลใจ ที่ทำให้ประกอบธุรกิจ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… วัตถุประสงค์ของโครงการ....................................................................................................................... เป้าหมายของธุรกิจ................................................................................................................................. ส่วนที่ 2 วิธีดำเนินโครงการ 1. การวิเคราะห์จุดแข็ง จุดอ่อน โอกาส และอุปสรรค จุดแข็ง (ปัจจัยภายในองค์กรที่ทำให้กิจการมีความได้เปรียบคู่แข่ง) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… จุดอ่อน (ปัจจัยภายในองค์กรที่ทำให้กิจการเสียเปรียบคู่แข่งขัน) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… โอกาส (เป็นปัจจัยภายนอกที่จะส่งเสริม หรือสนับสนุน ให้กิจการเติบโตได้ในอนาคต) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… อุปสรรค (เป็นปัจจัยภายนอกที่จะทำให้กิจการไม่รุ่งเรือง เติบโตช้า เป็นอุปสรรคต่อการดำเนินธุรกิจ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………

222 2. สถานที่จัดทำโครงการ………………………………………………………………………………………………………….. 3. ระยะเวลาในการดำเนินการ………………………………………………………………………………………………….. 4. ตารางแสดงระยะเวลาในการดำเนินการ…………………………………………………………………………………. รายการ เดือน............................ เดือน............................ (วดป.) (วดป.) (วดป.) (วดป.) 1. ศึกษาวางแผนโครงการ 2. สำรวจและวิเคราะห์ SWOT 3. จัดทำและเสนอโครงการ 4. จัดทำเอกสารประกอบกิจการและทำ งบประมาณ 5. เริ่มจัดจำหน่ายและให้บริการ 6. รวบรวมข้อมูลและสรุปผลในการ ประกอบ ธุรกิจ 7. เขียนรายงาน 8. นำเสนอผลงาน 5. การบริหารจัดการ โครงสร้างการบริหารงาน

223 หน้าที่ของบุคลากร 1. ชื่อ-สกุล ...................................................................................................... ...................................... ตำแหน่ง…………………………………………………………………………………………………………………………….. หน้าที่ความรับผิดชอบ....................................................................................................................... การศึกษา / คุณสมบัติ....................................................................................................................... อัตราเงินเดือน (ค่าจ้าง)............................................................................................................ ......... 6. การตลาด 6.1. คู่แข่งขัน (ระบุแข่งขันทางตรง)................................................................................................... ชื่อคู่แข่งขันทางอ้อม.................................................................................................................. ข้อได้เปรียบและเสียเปรียบของกิจการที่มีต่อคู่แข่ง ข้อได้เปรียบ ข้อเสียเปรียบ 1. ……………………………………………………………… 2. ……………………………………………………………… 3. ……………………………………………………………… 4. ……………………………………………………………… 5. ……………………………………………………………… 1. ……………………………………………………………… 2. ……………………………………………………………… 3. ……………………………………………………………… 4. ……………………………………………………………… 5. ……………………………………………………………… 6.2 กลุ่มลูกค้าเป้าหมายที่ใช้สินค้า/บริการ (ควรระบุรายชื่อลูกค้าให้ได้มากที่สุด) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 6.3 สินค้าหรือบริการ (มีสินค้ากี่ชนิด อะไรบ้าง ลักษณะเด่นเมื่อเปรียบกับคู่แข่ง) สินค้า / บริการ ลักษณะเด่น 1. ……………………………………………………………… 2. ……………………………………………………………… 3. ……………………………………………………………… 4. ……………………………………………………………… 5. ……………………………………………………………… 1. ……………………………………………………………… 2. ……………………………………………………………… 3. ……………………………………………………………… 4. ……………………………………………………………… 5. ………………………………………………………………

224 6.4 การกำาหนดราคา สินค้า /บริการ ต้นทุน ราคาขาย ราคาขายของคู่แข่ง 1. ............................... 2. ............................... 3. ............................... 1. ............................... 2. ............................... 3. ............................... 1. ............................... 2. ............................... 3. ............................... 1. ............................... 2. ............................... 3. ............................... 6.5 ช่องทางการจัดจำหน่าย ( ) ขายตรง ( ) ขายฝ่ายตัวแทน ( ) ฝากขาย ( ) รับจ้างผลิต ( ) อื่น ๆ ระบุ........... 6.6 การส่งเสริมการขาย (เช่น การโฆษณา ประชาสัมพันธ์ การลด แลก แจก แถม เป็นต้น) ................................................................................................................................................................ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 7. แผนการผลิต 7.1 กระบวนการผลิต/การให้บริการ (อธิบายขั้นตอนการผลิตสินค้า หรือการให้บริการให้ ละเอียด) ......................................................................................................................................... ....................... ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ 7.2 แผนผังที่ตั้งกิจการ (อธิบายให้ละเอียด หรือวาดเป็นแผนที่ ระบุที่ตั้งให้ชัดเจน) ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................. ............... ................................................................................................................................................................ ................................................................................................................................................................

225 8. แผนการเงิน 8.1. เงินลงทุน ในโครงการจะนำไปใช้ในการลงทุน ดังนี้ เป็นเงินทุนหมุนเวียน.......................................................................................................บาท ค่าที่ดิน/ค่าเช่า................................................................................................................บาท ค่าก่อสร้างปรับปรุง ตกแต่งสถานที่.................................................................................บาท ค่าเครื่องจักรวัสดุอุปกรณ์................................................................................................บาท ค่ายานพาหนะ (ถ้ามี)......................................................................................................บาท อื่นๆ...................................................................................................................... ...........บาท 8.2 ประมาณการรายรับและรายจ่ายในการประกอบการต่อเดือน รายรับ บาท รายจ่าย บาท จากยอดขาย จากรายได้อื่น ……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… ค่าเช่าสถานที่ ค่าวัตถุดิบ/วัสดุเพื่อ ผลิต ค่าแรงงาน ค่าสาธารณูปโภค (ค่าน้ำ ค่าไฟ ค่า โทรศัพท์) ค่าใช้จ่ายอื่น ๆ ……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… ……………………………… รวมรายรับ ทั้งหมด รวมรายจ่ายทั้งหมด เงินคงเหลือสุทธิต่อเดือน………………………………………….... บาท หมายเหตุ : แหล่งที่มาของยอดขาย รายได้อื่น และค่าใช้จ่าย อธิบายเพิ่มเติมได้ดังนี้ รายได้ ยอดขาย : ..................................................................................................................................... .......... รายได้อื่น : ……………………………………………………………………………………………………………………………… ค่าใช้จ่าย ค่าเช่าสถานที่ : ……………………………………………………………………………………………………………………….. ค่าวัตถุดิบ / วัสดุเพื่อการผลิต : …………………………………………………………………………………………………. ค่าแรงงาน : ……………………………………………………………………………………………………………………………. ค่าสาธารณูปโภค : .................................................................................................................................. ค่าใช้จ่ายอื่น เช่น.....................................................................................................................................

226 ส่วนที่ 3 สรุปผลการทำงาน วัตถุประสงค์ข้อที่ 1 (อธิบายผลการดำเนินงาน) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… วัตถุประสงค์ข้อที่ 2 (อธิบายผลการดำเนินงาน) ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ปัญหาอุปสรรค/แนวทางแก้ไข ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ข้อเสนอแนะ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ภาคผนวก 1. แบบนำเสนอขออนุมัติโครงการ 2. แบบประเมินโครงการ 3. แบบประเมินกระบวนการทำงานกลุ่ม 4. แบบประเมินกระบวนการทำงาน 5. รายงานความคืบหน้าโครงการ - กิจกรรมที่ได้ดำเนินการระหว่างเดือน - ปัญหาและอุปสรรคที่เกิดขึ้นในการดำเนินงาน - การแก้ปัญหา - ผลที่ได้รับจากการดำเนินการประจำเดือน 6. รายงานการประชุมกลุ่ม 7. ใบเสร็จ สมุดรับ-จ่าย

227 ใบมอบหมายงานที่ 6.1 ประกอบการเรียนเรื่อง รูปแบบและการจัดทำแผนธุรกิจ ชื่อชิ้นงาน นำแผนสู่การปฏิบัติจริง ระดับชั้น ปวช. จุดประสงค์ 1. เพื่อให้ผู้เรียนรู้หลักการจัดทำแผนธุรกิจ 2. เพื่อให้ผู้เรียนประยุกต์ใช้ความรู้สู่การปฏิบัติจริง 3. เพื่อให้ผู้เรียนเห็นคุณค่าของการประกอบอาชีพอิสระ มีทักษะในการคิดวิเคราะห์ ลักษณะของกิจกรรม 1. แบ่งผู้เรียนเป็นกลุ่ม กลุ่มละเท่า ๆ ตามความสมัครใจ 2. ให้นักเรียนนำโครงการที่ได้วางแผนประกอบอาชีพสู่การปฏิบัติจริง 3. ดำเนินธุรกิจตามแผนที่วางไว้ 4. จัดทำรายงานโครงการตามรูปแบบที่ได้ฝึกปฏิบัติ ส่งตามกำหนดเวลา 5. ตัวแทนกลุ่มนำเสนอผลการประกอบธุรกิจ ด้วย PowerPoint สื่อ/อุปกรณ์ - แผนธุรกิจโครงการประกอบอาชีพ การวัดและประเมินผล - ประเมินโครงการประกอบอาชีพ เกณฑ์การให้คะแนน รายการ คะแนน เกณฑ์ ผลการดำเนินงาน 10 กำไร 100% เท่ากับ 10 คะแนน 50% เท่ากับ 5 คะแนน ฯลฯ รายงานโครงการ 10 ครบองค์ประกอบได้ 10 คะแนน (องค์ประกอบละ 2 คะแนน) - เนื้อหาสาระครบถ้วน - รูปเล่มสวยงาม ประณีต - มีหลักฐานอ้างอิง - มีภาพประกอบ - มี CD รายงาน + PowerPoint ครบถ้วน การนำาเสนอผลงาน 10 ประเมินตามเกณฑ์การนำเสนอผลงาน

228 ระดับคุณภาพ คะแนน 9-10 หมายถึง ดีมาก คะแนน 7-8 หมายถึง ดี คะแนน 5-6 หมายถึง พอใช้ คะแนน ต่ำกว่า 5 หมายถึง ปรับปรุง

229 ใบมอบหมายงานที่ 6.2 ประกอบการเรียนเรื่อง รูปแบบและการจัดทำแผนธุรกิจ ชื่อชิ้นงาน สรุปความรู้ความคิด ระดับชั้น ปวช. จุดประสงค์ 1. เพื่อให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจเกี่ยวกับรูปแบบและการจัดทำแผนธุรกิจ 2. เพื่อให้ผู้เรียนนำความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนางานของตนเองได้ 3. เพื่อให้ผู้เรียนเห็นคุณค่าของตนเอง ลักษณะของกิจกรรม 1. ให้ผู้เรียนสรุปความรู้ ความคิดที่ได้รับลงในแบบฟอร์มที่ครูกำหนดให้ 2. ส่งงานตามกำหนดเวลา สื่อ/อุปกรณ์ - แบบสรุปความรู้ความคิด การวัดและประเมินผล - ประเมินผลงานรายบุคคล เกณฑ์การให้คะแนน รายการ 4 3 2 1 กระบวนการคิด มีเหตุผล ใช้หลัก วิชาการ มีเหตุผล ใช้หลัก วิชาการเล็กน้อย มีเหตุผล แต่ไม่ เป็น ไปตามหลัก วิชาการ ไม่มีเหตุผล ไม่มี หลักวิชาการ ความประณีต มีความตั้งใจใน ก า ร ท ำง า น มี ร ะ เ บ ี ย บ เ ร ี ย บ ร ้ อ ย ครบถ้วนสมบูรณ์ มีความตั้งใจใน การทำงาน แต่ยัง ไม่เป็นระเบียบ เ ร ี ย บ ร ้ อ ย เท่าที่ควร ทำงานแบบไม่ ตั้งใจ ไม่เรียบร้อย ตรงต่อเวลา ส่งงานทันกำหนด เวลา ส ่ ง ง า น เ ล ย ก ำ ห น ด เ ว ล า เล็กน้อย ส ่ ง ง า น เ ล ย ก ำ ห น ด เ ว ล า เล็กน้อย

230 ระดับคุณภาพ คะแนน 9-10 หมายถึง ดีมาก คะแนน 7-8 หมายถึง ดี คะแนน 5-6 หมายถึง พอใช้ คะแนน ต่ำกว่า 5 หมายถึง ปรับปรุง

231 แบบสรุปความรู้ความคิด ความรู้ใหม่ที่ได้จากบทเรียน แผนธุรกิจเปรียบเหมือนอะไร สิ่งที่ผู้อ่านแผน ต้องการทราบคืออะไร STP+4P's อยู่ในแผนอะไร แผนใดต้องเขียนเป็นลำดับแรก ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………. …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… รูปแบบและการจัดทำ แผน ธุรกิจ …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… …………………………………………………… ……………………………………………………

232 แบบฝึกหัด หน่วยที่ 6 ตอนที่ 1 จงตอบคำถามต่อไปนี้ 1. แผนธุรกิจ คืออะไร ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 2. แผนธุรกิจ มีประโยชน์อย่างไรต่อการดำเนินธุรกิจ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 3. จงยกตัวอย่างวัตถุประสงค์ของการจัดทำแผนธุรกิจ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 4. แผนหลัก ๆ ในแผนธุรกิจ ได้แก่ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 5. หลักการเขียนแผนการตลาด จะเขียนเกี่ยวกับเรื่องใด ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 6. หลักการเขียนแผนการผลิต จะเขียนเกี่ยวกับเรื่องใด ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 7. หลักการเขียนแผนการบริหารจัดการ จะเขียนเกี่ยวกับเรื่องใด ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 8. หลักการเขียนแผนการเงิน จะเขียนเกี่ยวกับเรื่องใด ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… 9. แผนธุรกิจที่ดีควรให้ข้อมูลเพื่อตัดสินใจเกี่ยวกับเรื่องใดได้ ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ………………………………………………………………………………………………………………………………………………

233 10. จากคำกล่าวที่ว่า “ถ้าเราไม่รู้ว่าเรากำลังจะไปไหน ก็ไม่มีถนนสายใดจะพาเราไปถึง แต่ถ้าเรา รู้ว่า เรากำลังจะไปไหน ถนนทุกสายจะพาเราไปถึง” นักเรียนมีความคิดเห็นอย่างไร ความคิดเห็น……………………………………………………………………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ตอนที่ 2 จงวางแผนธุรกิจต่อไปนี้ เสาวคนธ์มีความชำนาญงานด้านคหกรรม ชื่นชอบการทำน้ำอบ น้ำปรุง จากสมุนไพรจึง คิด ผลิตและจำหน่ายเครื่องหอม ในนาม “เสาวคนธ์เครื่องหอม” ตัวอย่างผลิตภัณฑ์ มีดังนี้ เสาวคนธ์คิดว่าเพื่อให้เกิดข้อผิดพลาดน้อยที่สุด ก่อนที่แนวคิดจะกลายเป็นธุรกิจจริง ๆ ขึ้นมา จึงต้องการทำแผนธุรกิจแต่เสาวคนธ์เขียนไม่เป็น นักเรียนในฐานะที่มีความรู้เกี่ยวกับแผนธุรกิจมาแล้ว จงช่วยเสาวคนธ์วางแผนธุรกิจ โดยเขียนแผนหลัก ๆ มาเพื่อเป็นแนวทางให้กับเสาวคนธ์

234 ตั้งชื่อกิจการ...................................................................................................................................... ...... คู่แข่งคือใคร……………………………………………………………………………………………………………………………. ลูกค้ากลุ่มเป้าหมายคือใคร..................................................................................................................... ผลิตภัณฑ์มีอะไรบ้าง............................................................................................................................... ราคาควรเป็นเท่าไร เพราะ………………………………………………………………………………………………………… บอกช่องทางการจำหน่าย…………………………………………………………………………………………………………. จะส่งเสริมการตลาดอย่างไร.................................................................................................................... จะจ้างพนักงานกี่คน แต่ละคนมีหน้าที่รับผิดชอบอะไร…………………………………………………………………. ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ที่ตั้งกิจการควรอยู่ที่ไหน พร้อมบอกเหตุผลได้อย่างอิสระ เช่น อยู่ที่ไหนก็ได้ แต่ตลาดควรอยู่ในที่ที่มี กลุ่มลูกค้า............................................................................................................................................... ประมาณการเงินทุนที่ใช้สำหรับโครงการนี้ พร้อมรายละเอียด………………………………………………………. ………………………………………………………………………………………………………………………………………………

235 แบบทดสอบหลังเรียน คำชี้แจง จงทำเครื่องหมาย X ลงบนตัวอักษรข้อที่คิดว่าถูกที่สุดเพียงคำตอบเดียว 1. ข้อใดหมายถึงแผนธุรกิจ ก. แผนการจัดซื้อวัสดุ อุปกรณ์ ข. ขั้นตอนการดำเนินธุรกิจ ค. แผนงานการดำเนินธุรกิจที่ผู้ประกอบการต้องดำเนินโดยเร่งด่วน ง. แผนงานทางธุรกิจที่กำหนดกิจกรรมต่าง ๆ ที่ต้องปฏิบัติในการลงทุน 2. การจัดทำแผนธุรกิจมีความสำคัญสำหรับผู้ประกอบการอย่างไร ก. ป้องกันไม่ให้เกิดความเสี่ยงขึ้น ข. ช่วยให้ผู้ประกอบการมีเป้าหมายในชีวิต ค. เป็นเครื่องมือในการแสวงหาผู้ร่วมลงทุน ง. ทำให้ผู้ประกอบการรู้จักเลือกใช้ทรัพยากร 3. ข้อใด ไม่ใช่ แผนหลัก ๆ ในแผนธุรกิจ ก. แผนฉุกเฉิน ข. บทสรุปผู้บริหาร ค. บริหารจัดการ ง. แผนปฏิบัติงาน 4. จะทำธุรกิจอะไร มีแนวคิดอย่างไร ควรกล่าวไว้ในส่วนใดของแผนธุรกิจ ก. บทสรุปผู้บริหาร ข. แผนการตลาด ค. แผนฉุกเฉิน ง. แผนการบริหารจัดการ 5. ข้อใดควรเขียนไว้ในแผนการตลาด ก. จะจ้างพนักงานกี่คน เงินเดือนเท่าไร ข. ผลิตภัณฑ์เด่นกว่าหรือด้อยกว่าคู่แข่งอย่างไร ค. ธุรกิจมีอนาคตเติบโตหรือไม่ ง. กำลังการผลิตควรเป็นเท่าไร 6. สิ่งที่ผู้อ่านแผนธุรกิจต้องการคำตอบคืออะไร ก. ธุรกิจคืออะไร มีผู้บริหารกี่คน ข. เหตุผลของการประกอบธุรกิจคืออะไร ค. ธุรกิจมีอนาคตในการเจริญเติบโตอย่างไร ง. มีพนักงานกี่คน แต่ละคนทำหน้าที่อะไร

236 7. ส่วนประกอบที่สำคัญของรูปแบบการจัดทำแผนธุรกิจคือข้อใด ก. แผนการตลาด แผนการผลิต แผนการบริหารจัดการ แผนการเงิน ข. ความเป็นมาของธุรกิจ กลยุทธ์การบริหารกิจการ แผนหลัก ๆ ค. ในแผนธุรกิจ บทสรุปผู้บริหาร แผนการตลาด แผนการผลิต แผนการบริหารจัดการ ง. สรุปความเป็นมาของธุรกิจ การวิเคราะห์สถานการณ์ กลยุทธ์การบริหารกิจการ 8. ประมาณการรายรับ-รายจ่ายในการประกอบการ ต้องเขียนไว้ในส่วนใดของรูปแบบการจัดทำแผน ธุรกิจ ก. บทสรุปผู้บริหาร ข. แผนหลักในแผนธุรกิจ ค. กลยุทธ์การบริหารกิจการ ง. การวิเคราะห์สถานการณ์ 9. ก่อนเขียนแผนธุรกิจ ผู้ประกอบการควรวางแผนก่อนเขียนแผนอย่างไร ก. พิจารณาก่อนว่าโครงการนี้น่าลงทุนหรือไม่ ข. สรุปความเป็นมาของธุรกิจให้ชัดเจนก่อนเขียนแผน ค. หน้าที่ต่าง ๆ เช่น การผลิต การตลาด การเงิน การบริหาร มีการจัดการที่ดีเพียงใด ๆ ง. บอกเหตุผลในการจัดทำแผน ใครเป็นผู้อ่านแผน และรายละเอียดที่ต้องระบุในแผนธุรกิจ 10.การเขียนแผนการผลิตควรเขียนอย่างไร ก. เขียนแผนงานเกี่ยวกับบุคลากรให้เหมาะสม ข. เขียนต้นทุนและค่าใช้จ่ายต่าง ๆ ให้ถูกต้องและมีเหตุผล ค. เขียนค่าใช้จ่ายจากกลยุทธ์ทางการตลาดที่กำหนดขึ้นให้ครอบคลุม ง. กำหนดเป้าหมายของธุรกิจที่เป็นไปได้รวมทั้งเงินทุนที่ต้องใช้ในการผลิต

หน่วยที่7 หลักเบื้องต้นในการบริหารงานคุณภาพ และเพิ่มผลผลิตในองค์กร สาระสำคัญ การบริหารงานคุณภาพมีความสำคัญต่อองค์กรเพราะเป็นส่วนหนึ่งที่จะทำให้สินค้าและ บริการมีคุณภาพ สนองความต้องการและสร้างความพึงพอใจให้กับลูกค้า การนำหลักการ บริหารงาน คุณภาพไปเป็นแนวทางนำไปปฏิบัติและปรับใช้ จะช่วยให้องค์กรสามารถบริหารงานได้บรรลุ เป้าหมาย อีกทั้งการนำหลักการเพิ่มผลผลิตซึ่งเป็นแนวทางในการปรับปรุงประสิทธิภาพ คุณภาพ และลดต้นทุนซึ่งเป็นการนำความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและการจัดการมาใช้ในการปรับปรุงคุณภาพ ของปัจจัยการผลิต รวมถึงการพัฒนาบุคลากรเพื่อให้สามารถใช้ประโยชน์ จากทรัพยากรที่มีอยู่อย่าง คุ้มค่าจะส่งผลต่อกำไร และความรับผิดชอบต่อสังคม ดังนั้นการนำหลักการบริหารงานคุณภาพและ เพิ่มผลผลิตไปประยุกต์ใช้ในการวางแผนและดำเนินงาน จึงเป็นการเพิ่มความสามารถในการแข่งขัน ให้กับผู้ประกอบการได้เป็นอย่างดี เนื้อหาสาระ 1. หลักเบื้องต้นการบริหารงานคุณภาพ 2. กิจกรรมพื้นฐานในการส่งเสริมคุณภาพ 3. การบริหารงานคุณภาพและมาตรฐานการผลิต 4. การเพิ่มผลผลิตในองค์กร 5. การประยุกต์ใช้หลักการบริหารงานคุณภาพและเพิ่มผลผลิตในองค์กร จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1. อธิบายความหมายและความสำคัญของการบริหารงานคุณภาพได้ 2. เลือกกิจกรรมในการส่งเสริมคุณภาพได้เหมาะสมกับการประยุกต์ใช้ 3. อธิบายหลักเบื้องต้นในการบริหารงานคุณภาพได้ 4. ยกตัวอย่างมาตรฐานการผลิตได้อย่างน้อย 3 มาตรฐาน 5. เสนอแนะแนวทางการเพิ่มผลผลิตในองค์กรด้วยวิธีการต่าง ๆ ได้ 6. ประยุกต์ใช้กิจกรรมระบบคุณภาพและเพิ่มผลผลิตในการวางแผนและดำเนินงานได้

238 แบบทดสอบก่อนเรียน คำชี้แจง จงทำเครื่องหมาย X ลงบนตัวอักษรหน้าข้อที่คิดว่าถูกที่สุดเพียงคำตอบเดียว 1. ข้อใดหมายถึงการบริหารงานคุณภาพ ก. การดำเนินงานขององค์กรไปสู่เป้าหมาย ข. กระบวนการปฏิบัติงานที่ดี ค. กิจกรรมการวางแผน การควบคุม การปรับปรุง ง. การกำหนดเป้าหมายที่มีประสิทธิภาพ 2. การบริหารงานคุณภาพมีความสำคัญต่อผู้ประกอบการอย่างไร ก. ต้นทุนสินค้าจะต่ำ ข. มีระบบการทำงานที่มีประสิทธิภาพ ค. มีกำไรมากกว่าเดิม ง. มีทรัพยากรมากไว้สำหรับผลิตสินค้า/บริการ 3. ในกิจกรรม 5 ส “ส” ตัวใดที่เน้นให้พนักงานคำนึงถึงความปลอดภัยด้วยตนเอง ก. สะสาง ค. สุขลักษณะ ข. สะดวก ง. สร้างนิสัย 4. กุ้งและเพื่อนอีก 5 คน สอบตกวิชาภาษาอังกฤษ กุ้งและเพื่อน ๆ ควรเลือกใช้กิจกรรมใดเพื่อพัฒนา ตนเอง ก. 5 ส ข. QC ค. Re-engineering ง. Suggestion System 5. กิจกรรมในข้อใดที่เป็นการบริหารงานคุณภาพที่มุ่งเน้นที่ลูกค้า ก. การประเมินประสิทธิภาพการทำงาน ข. มีการสื่อสารเปิดเผยและซื่อตรง ค. สื่อสารความต้องการและความคาดหวังของลูกค้า ง. รวบรวมข้อมูลอย่างถูกต้องน่าเชื่อถือ 6. คำว่า WIN - WIN สอดคล้องกับหลักการบริหารงานคุณภาพในข้อใด ก. มุ่งเน้นที่ลูกค้า ข. การบริหารเชิงกระบวนการ ค. การบริหารความสัมพันธ์ ง. การตัดสินใจบนพื้นฐานของหลักฐาน

239 7. ข้อใดเป็นระบบควบคุมมาตรฐานการผลิตที่เน้นความสำคัญของสุขลักษณะ และสุขาภิบาล ที่ดีใน การผลิตอาหารทั้งของคน สถานที่ โรงงาน ก. HACCP ข. GMP ค. ISO 9000 ง. Thailand Brand 8. ข้อใดเป็นการเพิ่มผลผลิตเพื่อลูกค้า ก. Bonus ข. Grab Food ค. Green Product ง. Reduce Reuse Recycle 9. การกระตุ้นให้พนักงานเสนอแนะเกี่ยวกับการเพิ่มประสิทธิภาพการทำงาน การลดต้นทุน การผลิต การปรับปรุงหน้าที่เพื่อการเพิ่มผลผลิต ควรใช้วิธีการในข้อใด ก. ระบบปรับรื้อ ข. ระบบข้อเสนอแนะ ค. ระบบทันเวลาพอดี ง. กิจกรรมกลุ่มคุณภาพ 10.การวิจัยและพัฒนาเพื่อให้ทราบถึงความต้องการของลูกค้าเป็นการเพิ่มผลผลิตในข้อใด ก. การเพิ่มผลผลิตด้วยกำลังคน ข. การเพิ่มผลผลิตด้วยผลิตภัณฑ์ ค. การเพิ่มผลผลิตด้วยเทคโนโลยี ง. การเพิ่มผลผลิตด้วยหลักการบริหาร

240 การบริหารงานคุณภาพ ปรัชญาสู่ความสำเร็จของการดำเนินธุรกิจข้อหนึ่ง คือ การสร้างความพึงพอใจให้แก่ผู้บริโภค แนวทางที่ผู้ประกอบการจะสามารถสร้างความพึงพอใจให้กับผู้บริโภคได้วิธีหนึ่งนั่นคือการสร้าง คุณภาพให้เกิดขึ้น 1. คุณภาพ คุณภาพ (Quality) คือ คุณลักษณะของสินค้าหรือบริการที่สามารถตอบสนองความ ต้องการ และสร้างความพึงพอใจให้กับผู้บริโภคได้ ซึ่งการสร้างคุณภาพในกระบวนการผลิตนั้น ผู้ประกอบการ จะต้องบริหารในเรื่องของผลิตภัณฑ์ ต้นทุน การส่งมอบ ความปลอดภัย ขวัญและ กำลังใจ ทั้งนี้เพราะ คำว่า คุณภาพ ไม่ได้หมายถึงคุณภาพของสินค้าและบริการเพียงอย่างเดียว แต่ยังหมายรวมถึงคุณภาพ ของคน คุณภาพของงาน และคุณภาพของระบบการทำงานอีกด้วย ดังนั้นผู้ประกอบการจึงจำเป็นต้อง หาวิธีการ และเครื่องมือต่าง ๆ มาใช้ในการพัฒนาคุณภาพของ สินค้าและบริการ เพื่อความอยู่รอด ขององค์กร คำว่าคุณภาพในความคิดสมัยใหม่นั้น หมายถึง ความพึงพอใจของลูกค้า ซึ่งแตกต่าง จากสมัย เก่า ทั้งนี้เนื่องจากปัจจุบันตลาดเป็นของผู้ซื้อ การแข่งขันมีมาก ความหมายของคุณภาพ จึงเปลี่ยนไป ดังภาพที่ 7.1 ภาพที่ 7.1 ความหมายของคำว่าคุณภาพ คุณภาพ (Quality) ความหมายใหม่ - ลูกค้าพึงพอใจ - ความเหมาะสมสำหรับการใช้ - ราคาเหมาะสมยุติธรรม ความหมายเดิม - สินค้าและบริการได้มาตรฐาน - เป็นไปตามเกณฑ์กำหนด

241 2. ความหมายของการบริหารงานคุณภาพ Dr.Ishikawa ได้ให้คำจำกัดความของคำว่า การบริหารงานคุณภาพสมัยใหม่ว่า หมายถึง กิจกรรมขององค์กรที่พัฒนาและปรับปรุงคุณภาพโดยเป็นความรับผิดชอบของทุกคน ทุกระดับใน องค์กร เพื่อให้สินค้าและบริการนั้นมีคุณภาพสนองความต้องการของผู้บริโภค มีต้นทุนการผลิตต่ำ และสามารถแข่งขันในตลาดได้เป็นอย่างดี การบริหารงานคุณภาพ (Quality Management) จากนิยาม ISO 8402 : 1994 หมายถึง หน้าที่ทางการบริหารประเภทหนึ่งที่เกี่ยวเนื่องด้วยการกำหนด และการนำไปปฏิบัติจริง ตามนโยบาย คุณภาพ การบริหารงานคุณภาพประกอบด้วยกิจกรรมหลัก 3 อย่าง ได้แก่ การวางแผนคุณภาพ (Quality Planning : QP) การควบคุมคุณภาพ (Quality Control : QC) และ การปรับปรุงคุณภาพ (Quality Improvement : QI) ภาพที่ 7.2 นิยามการบริหารงานคุณภาพ จากภาพที่ 7.2 จะเห็นได้ว่า การบริหารงานคุณภาพเป็นกิจกรรมที่องค์กรกำหนดขึ้นเพื่อ ให้ บุคลากรปฏิบัติตามนโยบาย กิจกรรมดังกล่าวเริ่มตั้งแต่การวางแผน การควบคุมคุณภาพ และ การ ปรับปรุงคุณภาพ ทั้งนี้เพื่อสนองความต้องการของลูกค้าอันจะส่งผลต่อความอยู่รอดของกิจการ 3. ความสำคัญของการบริหารงานคุณภาพ ผู้ประกอบการที่ประสบความสำเร็จทั้งหลายให้ความสำคัญกับคำว่า คุณภาพ เป็นอย่างมาก การบริหารงานที่สามารถสร้างความพึงพอใจ สนองความต้องการของลูกค้าได้ ย่อมจะ ประสบ ความสำเร็จ John Ruskin กล่าวว่า “คุณภาพมิใช่สิ่งที่เกิดขึ้นโดยบังเอิญ แต่เกิดขึ้นจาก ความ พยายามที่ชาญฉลาด” จะเห็นได้ว่าการบริหารงานที่มีคุณภาพได้นั้นต้องอาศัยความพยายามมุ่งมั่น ของผู้ประกอบการและบุคลากรทุกคนในองค์กรที่นำเอาทักษะ ความรู้ความสามารถและ ประสบการณ์ที่มีอยู่มาใช้ในการบริหารและพัฒนางานเพื่อให้เกิดคุณภาพ ทั้งนี้เพราะการบริหารงาน คุณภาพมีความสำคัญเป็นอย่างยิ่งต่อองค์กร ดังนี้ Qi QP QC

242 - ช่วยให้เกิดคุณภาพในทุกขั้นตอนของการผลิตสินค้า/บริการ - ทำให้มีระบบการบริหารงานที่มีประสิทธิภาพ - การบริหารงานคุณภาพที่มีการวิเคราะห์ความต้องการของลูกค้า จะนำไปสู่การปรับปรุง คุณภาพอย่างมีประสิทธิภาพ - การบริหารงานคุณภาพมุ่งเน้นการบริหารงานที่เป็นระบบ มีโครงสร้าง มีนโยบายและ เป้าหมายด้านคุณภาพให้เข้าใจทั่วทั้งองค์กรที่ชัดเจนมีการกำหนดกระบวนการใน การดำเนินงานและ ใช้ทรัพยากรที่เหมาะสมเพียงพอที่จะทำให้เกิดคุณภาพ - การบริหารงานคุณภาพเป็นระบบหนึ่งที่นำไปใช้กันอย่างกว้างขวางจนเป็นที่ ยอมรับใน วงการค้า กระทั่งได้มีการกำหนดเป็นมาตรฐานในระดับสากลขององค์การระหว่างประเทศ ว่าด้วยการ มาตรฐาน (International Organization for Standardization : ISO) กิจกรรมพื้นฐานในการส่งเสริมคุณภาพ วิธีการบริหารงานเพื่อให้เกิดคุณภาพอย่างต่อเนื่องนั้นจำเป็นต้องอาศัยกิจกรรมพื้นฐานต่าง ๆ ในการบริหารงานเพื่อให้งานมีคุณภาพอย่างต่อเนื่อง กิจกรรมพื้นฐานต่าง ๆ เช่น กิจกรรม 5 ส ระบบ ข้อเสนอแนะ ระบบปรับรื้อ และกิจกรรมกลุ่มคุณภาพ 1. กิจกรรม 5 ส กิจกรรม 5 ส เป็นกิจกรรมหรือระบบการบริหารที่มีแนวทางปฏิบัติ 5 อย่าง เป้าหมายคือ การสร้างนิสัย สร้างสภาพแวดล้อมการทำงานที่ดี โดยเน้นให้พนักงานกระทำด้วยตนเองอย่าง ต่อเนื่อง จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของการทำงานและชีวิตประจำวัน ซึ่งเป็นพื้นฐานในการสร้างกิจนิสัย ที่ดีของ บุคคล ประกอบด้วย สะสาง (Seri) สะดวก (Seton) สะอาด (Seiso) สุขลักษณะ (Seiketsu) และ สร้างนิสัย (Shitsuke) สะสาง สำรวจสิ่งของที่ไม่ใช้แยกออกจากกัน ขจัดของที่ไม่ใช้ทิ้งไป สะดวก จัดเก็บในบริเวณที่เหมาะสม เขียนแผนผังรวมแสดงที่วางสิ่งของ ตรวจเช็กการติด ป้าย การเก็บคืนที่เดิม การเก็บรักษาสภาพ สะอาด ทำความสะอาดสถานที่ทำงานโดยกำหนดพื้นที่ทำความสะอาด ขจัด สาเหตุของ ความสกปรก ปัดกวาด ตรวจเช็กเครื่องจักร บำรุงดูแลรักษา สุขลักษณะ ขจัดมลภาวะที่จะก่อให้เกิดอันตรายต่อสุขภาพ เช่น แสงสว่างไม่เพียงพอ มีกลิ่น เหม็น มีฝุ่นละอองมาก สร้างนิสัย เน้นให้พนักงานมีความเข้าใจและปฏิบัติตามกฎระเบียบและให้เคยชินอย่าง สม่ำเสมอ

243 2. ระบบข้อเสนอแนะ ระบบข้อเสนอแนะ (Suggestion System) เป็นระบบที่สนับสนุนให้พนักงานมอง รอบ ๆ ตัว เพื่อเสนอแนะแนวทางปรับปรุงสิ่งต่าง ๆ ในองค์กรให้ดีขึ้น และเปิดโอกาสให้บุคคล ที่ปฏิบัติงานได้ แสดงความคิดริเริ่ม เพราะเชื่อว่าผู้ปฏิบัติงานภายใน คือผู้ที่รู้ปัญหาต่าง ๆ ดีกว่า บุคคลภายนอก วัตถุประสงค์ของระบบเสนอแนะ คือ - เพื่อส่งเสริมให้พนักงานได้แสดงความคิดริเริ่มสร้างสรรค์ เพื่อสร้างขวัญและกำลังใจให้กับ พนักงานโดยเปิดโอกาสให้ทุกคนมีส่วนร่วม เพื่อยกระดับงานและวิธีการทำงานแบบใหม่ ๆ - เพื่อเสริมสร้างให้องค์กรได้มีการปรับปรุงพัฒนาได้อย่างต่อเนื่อง 3. กิจกรรมปรับรื้อ กิจกรรมปรับรื้อ (Re-engineering) เป็นเทคนิคที่เน้นการปรับเปลี่ยนเทคโนโลยีใหม่ ๆ และ มีวิสัยทัศน์ที่กว้างไกล มีการจัดรูปแบบกระบวนการทำงานขึ้นใหม่ให้สอดคล้องกับสภาพความ เปลี่ยนแปลงประสบการณ์ตลอดจนวิทยาการต่าง ๆ ในปัจจุบันเพื่อให้เกิดประโยชน์และคุณค่าสูงสุด แก่ลูกค้า มีลักษณะเป็นการรวมงานหลาย ๆ งานเข้าด้วยกัน ลักษณะของ Re-engineering - เป็นการรวมงานหลาย ๆ งานเข้าเป็นงานเดียว - เป็นกระบวนการทำงานที่เปิดโอกาสให้พนักงานมีอำนาจตัดสินใจเกี่ยวกับงานในหน้าที่ - มีการจัดลำดับขั้นตอนของงานต่าง ๆ ตามความเป็นจริง มีรูปแบบของกระบวนการทำงาน ได้หลาย ๆ รูปแบบ • จัดให้มีการทำงานเฉพาะในงานที่เหมาะสมเท่านั้น • มีการตรวจสอบและการควบคุมการทำงานน้อยลง • มีการลดจุดติดต่อประสานงานภายนอก • มีรูปแบบผสมผสานระหว่างการรวมและการกระจายอำนาจ 4. กิจกรรมกลุ่มคุณภาพ กิจกรรมกลุ่มคุณภาพ (Quality Control Circle : QC) เป็นกิจกรรมที่พนักงานกลุ่มเล็ก ๆ ประมาณ 3-10 คน ในสถานประกอบการเดียวกันรวมตัวกันด้วยความสมัครใจ โดยร่วมมือร่วมใจกัน นำปัญหาในงานของกลุ่มตนมาศึกษาวิเคราะห์อย่างเป็นระบบ ใช้เหตุผล ใช้ข้อมูลและวิธีการทางสถิติ ประกอบการตัดสินใจ การดำเนินกิจกรรมกลุ่มคุณภาพอาศัยการปรึกษาหารือ การระดมสมองของ สมาชิกในกลุ่ม และยึดหลักการของวงจร PDCA และเครื่องมือในการแก้ปัญหาเป็นหลัก (QC Tools) ในการดำเนินงาน QCC จึงเป็นการเพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน เพราะมุ่งเน้น คุณภาพของคน คุณภาพของทีมงาน และคุณภาพของสินค้าและบริการ โดยมี 7 QC tools เป็น เครื่องมือพื้นฐานใน การทำ QC ซึ่งประกอบด้วย

244 4.1 แผ่นตรวจสอบ (Check Sheet) คือ ตารางที่ออกแบบขึ้นเพื่อใช้เก็บข้อมูล ใน การเริ่ม ต้นทำกิจกรรมกลุ่มคุณภาพ ตารางตรวจสอบใช้ตรวจสอบข้อมูลได้หลายอย่าง 4.2 กราฟ (Graph) คือ เครื่องมือที่ใช้ในการแสดงหรือแปลข้อมูลเป็นภาพที่เห็นได้ ชัดและเข้าใจง่ายเพื่อใช้ในการนำเสนอให้เห็นความสัมพันธ์ระหว่างสิ่งที่เราสนใจตั้งแต่สองสิ่งขึ้นไป 4.3 ฮีสโทแกรม (Histogram) คือ กราฟแท่งชนิดหนึ่งซึ่งความสูงของแท่งแทนขนาด ความถี่ ส่วนความกว้างแทนขอบเขตของขั้น เป็นการแสดงถึงการกระจายความถี่ของข้อมูล 4.4 ผังพาเรโต (Pareto Diagram) คือ แผนภูมิที่ใช้สำหรับตรวจสอบปัญหาต่าง ๆ ที่ เกิดขึ้นในสถานที่นั้น ๆ ว่าปัญหาใดเป็นปัญหาที่สำคัญที่สุดและรองลงไปตามลำดับ 4.5 ผังก้างปลา (Cause & Effect Diagram) คือ ผังที่ใช้แสดงให้เห็นสาเหตุที่แท้จริง ใน การทำให้เกิดปัญหาโดยพิจารณาทุกปัจจัยที่จะมีผลต่อคุณลักษณะทางคุณภาพ 4.6 ผังกระจาย (Scatter Diagram) คือ ผังที่ใช้แสดงค่าข้อมูลที่เกิดจาก ความสัมพันธ์ ของข้อมูล 2 ชุดว่ามีความสัมพันธ์กันอย่างไร เช่น ค่าโฆษณามีความสัมพันธ์กับยอดขาย หรือไม่ 4.7 แผนภูมิควบคุม (Control Chart) คือ แผนภูมิที่มีการเขียนขอบเขตที่ยอมรับได้ ของ คุณลักษณะหรือคุณสมบัติของผลิตภัณฑ์ที่จะทำการผลิต เพื่อนำไปเป็นแนวทางในการควบคุม กระบวนการให้เป็นไปตามที่กำหนด โดยการติดตามและตรวจจับข้อมูลที่ออกนอกเขตควบคุม ภาพที่ 7.3 ตัวอย่างผังก้างปลา (Cause &Effect Diagram)