พุทธวิธีกับการสอนสังคมศึกษา_Final-11.20

~ ๒๘๘ ~

แรกวา่ จะไดเ้ ป็นพระพุทธเจา้ ใช้เวลาอกี ๑๖ อสงไขยแสนมหากปั รวมแลว้ ๘๐ อสงไขย
อกี แสนมหากัป

พระพุทธเจ้าท้ังสามประเภทนน้ั จะต้องใชเ้ วลาในการสร้างบารมีทย่ี าวนานมาก
อย่างน้อยไม่ต่ากว่า ๒๐ อสงไขยกับอีกแสนมหากัป จนกระท่ังในพระชาติสุดท้ายของ
พระพุทธองค์ จึงได้รบั พระนามว่า พระสมั มาสัมพุทธเจา้ คือต้องมีบารมเี ตม็ เปี่ยม ถึงจะ
เป็นผ้นู าในการหลดุ พ้นจากภพนีไ้ ปได้ ดังน้ัน กวา่ จะมาเป็นพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแต่เดิม
พระองค์ก็เป็นปุถุชนธรรมดาเหมือนอย่างพวกเรา แตค่ วามคิดน้ันไม่เหมือนกับความคิด
ของพระองค์ใหญ่กว่า และยิ่งใหญ่คนทั่วไปคิดแค่ยิ่งใหญ่ แต่ด้วยพุทธวิสัยของพระองค์
คดิ ใหญย่ ่ิงข้นึ ไปเรือ่ ย ๆ

ทนี ม้ี สี ิง่ ทน่ี ่าศกึ ษาว่า พระพุทธเจา้ ทุก ๆ พระองคจ์ ะไมเ่ สด็จอบุ ตั ิในภพภูมิอ่ืน
หรือในทวีปอื่น แต่จะเสด็จอุบัติข้ึนเป็นมนุษย์ที่ชมพูทวีปเท่านั้น ทวีปในท่ีน้ีหมายถึง
ทวีปหรือโลกท่ีอยู่รอบ ๆ เขาพระสุเมรุในทิศท้ังสี่ ได้แก่ ชมพูทวปี อุตตรกุรทุ วีป อปรโค
ยานทวีป ปุพพวิเทหทวีป เมื่อพระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติขึ้นในโลกคราวใด ในกาลน้ัน
เรียกว่า อสุญญกัป แปลว่า มหากัปท่ีไม่ว่างเปล่าจากมรรคผลนิพพานในหน่ึงมหากัป มี
ระยะเวลาท่ียาวนานมาก แต่ไม่แน่ว่า พระพุทธเจ้าจะเสด็จอุบัติขึ้นมาในโลกน้ีทุกมหา
กัปเสมอไปหรือไม่ บางมหากัปไม่มีพระพุทธเจ้าเสด็จอุบัติข้ึนมา เพราะฉะนั้น การที่
บุคคลผู้ทรงคุณวิเศษเป็นนิตยโพธิสัตว์ จะเสด็จมาตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าน้ันจึงเป็นการ
ยากมาก

๙.๖ สรุปท้ายบท

พุทธจริยาในการสอนสังคมศึกษาเพ่ืออนุเคราะห์อย่างบูรณาการ โลกเป็นพลัง
แห่งความกรุณาปรานีที่หล่ังไหลออกมาเพื่อชาวโลก พุทธจริยาของพระพุทธเจ้า
ประกอบไปด้วย ความเมตตา กรุณา เสียสละ ต้องการช่วยเหลือให้สรรพสัตว์พ้นจาก
ความทุกข์ พระพุทธเจ้าทรงส่งพระสาวกออกประกาศพระศาสนา เพ่ือช่วยเหลือสรรพ
สัตว์ พระองค์ทรงตัดสินพระทัยเผยแผ่ธรรมด้วยพระมหากรุณาเพ่ืออนุเคราะห์สรรพ
สัตว์ให้พน้ จากความทกุ ข์ ดงั พระพทุ ธวจนะว่า

“ภิกษุทั้งหลาย เราพ้นพ้นจากบ่วง (โลภะ) ท้ังปวง ท้ังเป็นของทิพย์ ทั้งเป็น
ของมนุษย์ แมพ้ วกเราก็พ้นแล้วจากบว่ งทั้งปวง ทง้ั เป็นของทิพย์ ทั้งเปน็ ของมนษุ ย์ ภกิ ษุ

~ ๒๘๙ ~

ทัง้ หลาย พวกเธอจงจาริกไป เพื่อประโยชน์สขุ แก่ชนจานวนมาก เพือ่ อนเุ คราะหช์ าวโลก
เพื่อประโยชน์เกื้อกลู และความสุขแก่ทวยเทพและมนุษย์ อย่าไปโดยทางเดียวกันสองรูป
จงแสดงธรรมมีความงามในเบื้องต้น มีความงามในท่ามกลาง และมีความงามในท่ีสุด จง
ประกาศพรหมจรรย์ พร้อมทั้งอรรถและพยัญชนะ บริสุทธ์ิบริบูรณ์ครบถ้วน สัตว์
ท้ังหลายที่มีธุลีในดวงตาน้อยมีอยู่ ย่อมเส่ือมไปเพราะไม่ได้ฟังธรรม จักมีผู้รู้ธรรม ภิกษุ
ทั้งหลายแม้เรากจ็ กั ไปยงั ตาบลอุรุเวลาเสนานิคมเพื่อแสดงธรรม”

พระพุทธเจ้า ทรงเป็นแบบอยา่ งท่ีดีในการดาเนินชีวิตเพอ่ื เปน็ ประโยชน์แก่ผอู้ ื่น
เมื่อตรัสรู้เป็นพระพุทธเจ้าแล้ว ทรงตัดสินพระทัยเผยแผ่พระธรรมด้วยพระมหากรุณา
เพ่ืออนุเคราะห์สรรพสัตว์ให้พ้นจากความทุกข์ แม้ว่าจะทรงรู้สึกว่า เป็นการยากลาบาก
เพียงใดก็ตาม ทรงส่งพระสาวกออกไปประกาศพระศาสนา เพื่อช่วยเหลือสรรพสัตว์
ทรงมีจิตที่ประกอบไปด้วยความเมตตา และกรุณาและปรารถนาจะช่วยเหลือผู้อื่นด้วย
ความบริสุทธิ์ใจ และเสียสละโดยไม่หวังผลตอบแทน พระพุทธจริยาอันเกิดจากการต้ัง
ปณิธาน หรือการต้ังความปรารถนาท่ีเป็นพระพุทธเจ้าเพ่ือช่วยเหลือ สรรพสัตว์ให้พ้น
จากความทุกขแ์ ละสงั สารวัฏ ต้ังแต่เม่ือครั้งท่ียังทรงเป็นพระโพธิสัตว์ โดยมีจุดเร่มิ ตน้ มา
จากการพิจารณาเห็นความทุกข์ของสรรพสัตว์และโทษภัยของกิเลสและสงั สารวัฏ “เรา
ตรัสรู้แล้ว จะให้ผู้อื่นตรัสรู้ด้วย เราพ้นแล้วจะใหผ้ ู้อื่นพ้นด้วย เราข้ามได้แล้ว จะให้ผู้อ่ืน
ข้ามได้ดว้ ย”

พระพุทธเจ้าทรงลงมือช่วยเหลือ หรือ สงเคราะห์สรรพสัตว์ด้วยพระองค์เอง
ทรงสอนให้พระสาวก หรือพุทธบริษัทมีจิตใจท่ีมีความเมตตา กรุณา เสียสละ ละคลาย
ความเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตน เพ่ือกระทาประโยชน์หรือช่วยเหลือผู้อ่ืนอย่างไร้เง่ือนไข
ทรงส่งพระสาวกออกไปประกาศพระศาสนา หรือเผยแผ่พระธรรม เพื่อเป็นการ
ชว่ ยเหลอื สงเคราะหด์ ้วยการใหธ้ รรมทาน

พระพุทธเจ้าทรงให้ความสงเคราะห์ หรือช่วยเหลือให้ผู้ท่ีได้รับความช่วยเหลือ
ประสบความสุขท้ังในระดับ “โลกิยะสุข” และ “โลกุตตรสุข” คือความเป็นพระ
อริยบุคคลอันเปน็ อดุ มคตสิ ูงสุดในพระพุทธศาสนา

~ ๒๙๐ ~

๙.๗ คาถามทา้ ยบท

คาช้แี จง: จงตอบคาถามทก่ี าหนดให้ ให้ได้ใจความที่สมบรู ณ์

๑. พุทธธรรมเพื่อการสอนสงั คมศึกษาทางเศรษฐกิจ คืออะไร มปี ระโยชน์อยา่ งไร
อธิบาย?

๒. หลกั ธรรมการสอนสังคมศกึ ษาที่สอดคล้องกับบริหารเศรษฐกจิ มคี วามจาเป็น
อยา่ งไรบา้ ง อธบิ าย?

๓. พทุ ธวิธีการสอนสงั คมศึกษาทางเศรษฐกจิ สอดคล้องกับปรชั ญาเศรษฐกิจพอเพียง
อยา่ งไรบา้ ง อธบิ าย?

๔. จงวิเคราะห์เปรยี บเทียบหลักธรรมการสอนสงั คมศึกษากับหลักเศรษฐกิจพอเพียงมา
พอสงั เขป

๕. คาว่า ตนแลเปน็ ทพี่ ่งึ ของตนในการสอนสังคมศกึ ษา สอดคลอ้ งกบั ทฤษฎพี อเพียง
อย่างไรบ้าง อธบิ าย?

๖. พุทธวิธีการสอนสังคมศึกษาแบบสามัคคธี รรม คืออะไร มหี ลกั ธรรมอะไรประกอบ
บ้าง อธิบาย?

๗. พทุ ธวธิ ีการสอนสังคมศึกษาสมัยพุทธกาล เปน็ อย่างไร จงวิเคราะห์เหตุและผลมาดู
๘. พุทธจริยาการสอนสงั คมศกึ ษาเพื่อการอนเุ คราะห์โลกอยา่ งบรู ณาการ คืออะไร มี

อะไรบา้ ง อธบิ าย?
๙. ในพทุ ธกจิ ประจาวันข้อใดเดน่ ที่สดุ เพราะเหตผุ ลใด อธิบาย?
๑๐. อดุ มการณง์ านใหญ่ของสัพพัญญูบุคคล หมายถึงอะไรบ้าง อธิบาย?

*********

บรรณานุกรม

*********

พระไตรปฎิ ก .แกน่ ธรรม. ฉบับมหาวิทยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลยั พระ
สุตตนั ตปิฎก เล่ม ๒, กรุงเทพมหานคร: , ๒๕๕๐.

พระสทั ธมั โชตกิ ะ ธมั มาจรยิ ะ .ปรมัตถโชติกะ จติ เจตสกิ รปู นิพพาน.
กรงุ เทพมหานคร: มลู นิธสิ ัทธมั ม โชติกะจดั พมิ พ์, ๒๕๕๖.

พระราชวรมนุ ี (ประยทุ ธ์ิ ปยุตฺโต) .พจนานุกรมพทุ ธศาสตร.์ กรุงเทพมหานคร: ทนุ
พิมพ์พุทธศาสนปกรณ์, โรงพมิ พ์การศาสนา, ๒๕๒๓.

______.พทุ ธธรรม. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๔๙
______.ปรชั ญาการศกึ ษาไทย. กรงุ เทพมหานคร: สานกั พิมพ์โกมลคมี ทอง, พิมพ์ครัง้ ที่

๒, ๒๕๒๕.
______.ทางสายกลางของการศกึ ษาไทย. กรุงเทพมหานคร: อมรินทร์ พรน้ิ กรฟุ๊ ,

๒๕๐๐.
พระเทพเวที (ประยุทธ์ ปยตุ ฺโต) .พจนานกุ รมพทุ ธศาสตร์ ฉบับประมวลธรรม.

กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พ์มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลยั , ๒๕๓๕.
พระธรรมปิฎก (ป.อ. ปยตุ โฺ ต) .พทุ ธวิธีในการสอน. กรงุ เทพมหานคร: โรงพิมพ์

กรมการศาสนา, ๒๕๔๕.
______.ประโยชนส์ งู สดุ ของชวี ิตน.ี้ กรุงเทพมหานคร: จดั พมิ พโ์ ดย ธรรมสภาและ

สถาบันบนั ลอื ธรรม, ๒๕๔๗.
______.แก่นแทข้ องพระพทุ ธศาสนา. กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พก์ ารศาสนา,

๒๕๕๓.
______.การศึกษาเพื่อสรา้ งบัณฑติ หรือการศึกษาเพ่อื เพิ่มผลผลติ . พิมพค์ รงั้ ที่ ๒,

กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สหธรรมิก, ๒๕๔๒.
พระธรรมโกศาจารย์ (ประยรู ธมมฺ จติ ฺโต) .พุทธวีบริหาร. กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พ์

มหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลัย, ๒๕๔๙.
พระพรหมคุณาภรณ์ (ป.อ. ปยตุ ฺโต) .ทิศทางการศึกษาคณะสงฆ.์ กรุงเทพมหานคร:

โรงพิมพ์มหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลยั , ๒๕๓๓.

~ ๒๙๒ ~

______.ศลิ ปศาสตรแ์ นวพทุ ธ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรณราช
วิทยาลัย, ๒๕๓๓.

______.การศึกษาเคร่อื งมอื พัฒนาทย่ี ังต้องพัฒนา. พมิ พ์ครง้ั ท่ี ๖, กรงุ เทพมหานคร:
โรงพิมพ์สหธรรมิก, ๒๕๔๒.

______.พุทธศาสตร์กับการแนะแนว. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สหธรรมิก, ๒๕๔๑.
______.วธิ ีคดิ ตามหลักพุทธธรรม. กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พส์ หธรรมสาร, ๒๕๔๒.
______.มหาวทิ ยาลัยกับงานวจิ ยั ทางพระพุทธศาสนา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์

เนติกลุ การพมิ พ์, ๒๕๓๔.
______.การศกึ ษาเพอื่ อารยธรรมทีย่ ัง่ ยนื . กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พส์ หธรรมกิ ,

๒๕๓๙.
______.พระพุทธศาสนากับการพฒั นาสงั คม. กรงุ เทพมหานคร: โรงพิมพ์สหธรรมกิ ,

๒๕๓๙.
______.ธรรมกับการศกึ ษาของไทย. กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พม์ หาจุฬาลงกรณราช

วิทยาลยั , ๒๕๓๑.
______.การศกึ ษาเพื่อสนั ติภาพ. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพส์ หธรรมิก, ๒๕๔๑.
______.การศกึ ษาเพือ่ การอบรมที่ยั่งยนื , กรุงเทพมหานคร: บริษัทสหธรรมิก จากัด,

๒๕๓๙.
______.พระพทุ ธศาสนากับการพฒั นาสงั คม, (กรงุ เทพมหานคร: บริษทั สหธรรมิก

จากัด, ๒๕๔๙), หนา้ ๗.
______.ธรรมกบั การศกึ ษาของไทย, กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พ์มหาจุฬาลงกรณราช

วิทยาลัย, ๒๕๓๒.
______.พทุ ธวิธกี ารสอน. กรุงเทพมหานคร: บริษทั พิมพ์สวย จากดั , ๒๕๕๖.

______.ปรัชญาการศกึ ษาไทย, กรงุ เทพมหานคร: บริษทั สหธรรมิก จากัด, ฉบบั แก้ไข
รวบรวมใหม่ ๒๕๓๙.

พระราชรัตนมุนี ผศ,. (บุญเทยี ม ญาณนิ ฺโท) .เอกสารประกอบการสอน รายวิชาหลัก
พุทธธรรม. คณะ พทุ ธศาสตร์ มหาวิทยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย
วทิ ยาเขตบาฬีศึกษาพุทธโฆส นครปฐม, ๒๕๕๘.

______.เอกสารประกอบการสอน รายวชิ าพทุ ธวธิ กี ารบรหิ าร. คณะพทุ ธศาสตร์
มหาวิทยาลยั มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลยั วทิ ยาเขตบาฬศี ึกษาพทุ ธโฆส

~ ๒๙๓ ~

นครปฐม, ๒๕๕๙.
พระมหาอุดม สารเมธี .ยุตธิ รรม; ความยตุ ิธรรมน้ันสาคัญนกั . กรงุ เทพมหานคร:

สานกั พมิ พ์มหาเปรียญ, ๒๕๕๗.
พุทธทาสภิกขุ.การศึกษาท่สี ามารถกาจดั ความเหน็ แก่ตวั . กรงุ เทพมหานคร:

สานักพมิ พ์ธรรมบชู า, ๒๕๓๒.
______ .ศาสนากบั ศลี ธรรม. กรุงเทพมหานคร: สานกั พิมพ์สุขภาพใจ, ๒๕๔๙.
______ .เป้าหมายของชีวติ และสังคม. กรุงเทพมหานคร: สมชายการพมิ พ์, ๒๕๒๙.
______ .หลกั ธรรมกบั นักศกึ ษา. สมชายการพิมพ์, กรงุ เทพมหานคร ๒๕๑๔.
______ .อุดมคติแก้ปัญหาไดท้ กุ อย่าง. กรุงเทพมหานคร: เจริญรัฐการพิมพ์, ๒๕๓๓
______ .ชมุ นุมปาฐกถาชดุ พุทะธรรม. กรุงเทพมหานคร: สานกั พมิ พส์ ขุ ภาพใจ,

๒๕๔๘.
มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย .พระไตรปฎิ กภาษาไทย. ฉบบั มหาจฬุ าลงกรณราช

วทิ ยาลัย เลม่ ท่ี ๑๐, ๑๑, กรุงเทพมหานคร, โรงพมิ พม์ หาจุฬาลงกรณราช
วิทยาลัย ๒๕๓๙.
______.พระไตรปิฎกภาษาบาล.ี ฉบับมหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลัย, โรงพมิ พม์ หา
จฬุ าลงกรณราชวิทยาลัย, กรุงเทพมหานคร ๒๕๓๙.
______.วสิ ทุ ธิมคคฺ ปกรณ. กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พว์ ญิ ญาณ, ๒๕๓๙.
______.วินยปิฎก สมนฺตปาสาทกิ า ปาราชกิ กณฑ-สหาทิเสสาท-ิ มหาวคฺคาทิ อฎฐฺ ก
ถา. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพม์ หาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลัย, ๒๕๓๔.
______.กงฺขาวิตรณอี ฎฐฺ กถา. กรงุ เทพมหานคร: โรงพิมพ์วญิ ญาณ, ๒๕๓๙.
______.ทฆี นกิ าย สมุ งคฺ ลวิลาสินี มหาวคฺคอฏฺฐกถา. กรงุ เทพมหานคร: โรงพิมพ์
วิญญาณ, ๒๕๓๒.
______.ทีฆนิกาย สุมงฺคลวลิ าสินี ปาฏกิ วคคฺ อฏฐฺ กถา. กรงุ เทพมหานคร: โรงพมิ พ์
วิญญาณ, ๒๕๓๒.
______.สมโฺ มหวิโนทริยา นาม อภิธมฺมฏฐกถาย วิภงคฺ วณฺณนา. กรงุ เทพมหานคร:
โรงพิมพ์มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลยั , ๒๕๓๓.
รายละเอยี ดประจาวิชา .หลกั สตู รปรญิ ญาพทุ ธศาสตรบัณฑิต ภาควิชาบาลีและ
สันสกฤต กองวิชาการ. กรุงเทพมหานคร: มหาวิทยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราช

~ ๒๙๔ ~

วทิ ยาลยั , ๒๕๔๓.
วศิน อินทสระ .จดุ มงุ่ หมายในการทท่ี รงสอนของพระพุทธองค.์ กรงุ เทพมหานคร:

มหามกุฏราชวิทยาลยั , 2538,
วิจิตร ศรสี ะอา้ น และคณะ, .สงั คมกบั องคก์ ารบริหาร. นนทบรุ ี: มหาวิทยาลัยสโุ ขทัย

ธรรมมาธริ าช, ๒๕๒๓:
วีระ อาพนั สุข .พทุ ะธรรมกบั การบริหารบุคคล. กรงุ เทพมหานคร: เอราวณั การพิมพ์,

๒๕๒๖.
สาโรจน์ บัวศรี .ปรัชญาการศกึ ษาสาหรบั ประเทศไทย : จุดบรรจบระหว่างพทุ ธ

ศาสนากบั ประชาธปิ ไตย. กรุงเทพมหานคร: มหาวทิ ยาลยั ศรีนครินทรวโิ รฒ,
๒๕๔๙.
สิรภพ เหลา่ ลาภะ .พทุ ธศาสตร์การเมือง. กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์สหธรรมกิ ,
๒๕๔๕.
เสนาะ ตเิ ยาว์ ศ, .หลักการบริหาร. พมิ พ์ครัง้ ที่ ๓, กรุงเทพมหานคร: โรงพมิ พ์
มหาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์, ๒๕๔๐.
สุทธิพงษ์ ศรีวิชัย ผศ,.ดร. .หลักและทฤษฎกี ารบรหิ ารการศกึ ษาตามแนวพุทธ.
กรุงเทพมหานคร: โรงพิมพ์มหาจุฬาลงกรราชวิทยาลยั , ๒๕๕๗.
สยามรฏฐฺ สสฺ เตปิฏก .อภิธมฺมปฏิ เก วภิ งโฺ ค. วชริ ญาเณน มหาสมาเณน อาโท โสธโิ ต:
กรุงเทพมหานคร:โรงพิมพ์มหามกุฏราชวทิ ยาลยั , ๒๕๓๗.
สมุ ังคลาจารย์, พระ. พระภิกษุชาวลังกา .อภิธัมมตั ถวภิ าวินฎี กี า. กรงุ เทพมหานคร:
โรงพมิ พ์มหามกฏุ ราชวทิ ยาลัย, ๒๕๐๙.
อนิ ถา ศิรวิ รรณ ผศ.,ดร. .เอกสารคาสอนความเปน็ ครูวิชาชีพ. กรุงเทพมหานคร: โรง
พิมพ์มหาจุฬาลง กรณราชวทิ ยาลยั , (พิมพ์คร้งั ที่ ๒) ๒๕๕๖.
อนรุ ุทธาจารย์, พระ. พระภกิ ษุชาวลังกา .อภธิ มั มตั ถสังคหบาลี. กรุงเทพมหานคร: โรง
พมิ พม์ หามกฏุ ราชวิทยาลัย, ๒๕๐๙.
อภธิ มมฺ ปฏิ เก ธมมฺ สงคฺ ณี, วชริ ญาเณน มหาสมเณน อาด โสธิตา, เขมารติ เฺ ถเรน ธมฺมติ
โลกาจรเิ ยน ปนุ โสธิตา, ราชปปฺ มุเขน สฺยามรฏฺฐวาสนิ า มหาชเนน มุททฺ า
ปิตา, สยามรฏฺฐสสฺ ราชธานิย มหาม กฏุ ราชวทิ ฺยาลเยน ปกาสติ า
พุทธฺ ปรนิ ิพฺพานา จตุตเฺ ถ วาเร. ๒๕๓๘.

~ ๒๙๕ ~

Albert Einstein .Ideas and Opinion. New York: Bonanza Books, 1954.

Burdy J. Raymond, .Fundamental of Leadership Readings.
MassachusettsAddision: Wesley Publishing Co., 1972.

Don Hellriegel .Management. (Third edition, Addison-Wesley Publishing
Company. Inc., 1982.

Dale Yoder .Personnel Principles and Policies. (Fourth printing),
Englewood Cliffs; New Jersey Prentice -Hall, Inc. 1956.

David J. Campbell, .Organization and the business Environment.
Oxford: Butterworth Heinemann, 1997.

E.N. Chapman, .Supervisor Survival Kit. (Second edition), California:
Science Research Associates Inc., 1995.

Fred E. Friedle and Martin M. Chemers, .Leadership and Effective
Management. Glenview, III, : Scott, Foresman, 1974.

Frankin Covey, .The Four Roles Leadership. USA : Frankin Convey Co.,
Ltd., 1999.

F.E. Fiedler, .A theory of Leadership Effectiveness. New York: McGraw
Hill Book, 1967.

Hersey and Blanchard, quoted in Robert N. Lussier, .Management
Fundamentals. New York: South-Western College Publishing,
2000.

Henrich Zimmer, .Philosophies of India. Meridan Books, New York, 1956.

John Bowel .Western Political Thought. London Jonathan Cape, 1954.
Likert Rensis, 1961, quoted in Robert N. Lussier, .Management

Fundamentals. New York: South-Western College Publishing,
2000.

~ ๒๙๖ ~

Micheal W. Drafke and Stan Kossen, .The Human Side of Organizations.
8th ed., New Jersey: Prentice-Hall, 2002.

Normand L. Frigon, Sr. & Harry K. Jackson, Jr. .The Leader: Developing
the Skills & Personal Qualities You Need to Lead Effectively.
New York: American Management Association, 1996.

Paul R. Timm and Brent D. Peterson, .People at Work: Human Behavior
in Organizations. 5th ed, New York: South-Western Publishing,
2000.

Rensis Likert et. Al, quoted in Dessler Gary, .Management: Principles and
Practices for Tomorrow’s Leaders. 3rd ed., New Jersey: Pearson
Education, Inc., 2004.

Rensis Likert, .New Pattern of Management. New York: Mc Graw-Hill
Book Company, 1961.

*********

ชื่อ ประวตั ิผูเ้ ขียน
วนั เดือน ปีเกดิ *********
สถานท่ีเกดิ พระวเิ ทศพรหมคณุ ดร. (พิชาภพ บุญแช่ม)
วิทยฐานะ เดอื น สิงหาคม ๒๕๐๒
ภูมิลาเนา ต. ดงดอน อ. สรรคบุรี จ. ชัยนาท
บรรพชา -นกั ธรรมช้นั เอก, -เปรยี ญธรรม ๔ ประโยค
อุปสมบท -ประกาศนียบตั ร พ.กศ. (วิชาชพี คร)ู
สมณศกั ดิ์ -ประกาศนียบตั ร ภาษาศาสตร์และวัฒนธรรมเอเชีย
ตาแหนง่ หนา้ ที่ มหาวทิ ยาลยั บริติชโคลัมเบีย แวนคเู วอร์ แคนาดา
-ประกาศนยี บตั รวชิ าชพี ชน้ั สงู เสรมิ สรา้ งสังคมสนั ตสิ ขุ สถาบัน
พระปกเกล้า รุ่นท่ี ๒
-ปริญญาตรี พทุ ธศาสตรบัณฑติ (พธ.บ.) คณะมานุษยสง
เคราะห์ศาสตร์ มหาวทิ ยาลัย มหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย
-ปรญิ ญาโท (M.A.) รัฐศาสตรแ์ ละรฐั ประศาสนศาสตร์
มหาวทิ ยาลยั ปุเณ่ อินเดีย
-ปริญญาเอก (Ph.D.) คณะสังคมศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั มคธ
อนิ เดีย
-D.Litt สงั คมศาสตร์ปริทัศน.์ พุทธศาสนากบั สงั คม
มหาวิทยาลัยมคธ อนิ เดีย
เมือ่ อายุ ๑๐ ขวบ ณ วัดโคกดอกไม้ อ. สรรคบุรี จ. ชยั นาท
โดยมี พระครวู ิจิตรชยานรุ กั ษ์ เปน็ พระอปุ ชั ฌาย์
เมอื่ อายุ ๒๐ ปี ณ วดั สระเกศ ราชวรมหาวิหาร
กรงุ เทพมหานคร โดยมี สมเดจ็ พระพฒุ าจารย์ (เก่ยี ว อุปเสณ
มหาเถระ) เป็นพระอปุ ชั ฌาย์
พระราชาคณะชนั้ สามัญ ในราชทินนามที่ พระวิเทศพรหมคุณ
-เจ้าอาวาสวัดพรหมคุณาราม รัฐอริโซน่า
-กรรมการหลักสูตรปริญญาโท – เอก, การสอนสังคมศึกษา
คณะครุศาสตร์ มหาวทิ ยาลยั มหาจฬุ าลงกรณราชวทิ ยาลัย

สังกดั ~ ๒๙๘ ~
ท่อี ยู่ปจั จบุ นั
-นายกสภามหาวทิ ยาลัยโพธศิ าสตร์ ฟลอริด้า สหรัฐอเมรกิ า
-อดีตเลขาธิการสมัชชาสงฆไ์ ทยในสหรฐั อเมรกิ า
คณะครุศาสตร์ มหาวทิ ยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลยั
(สว่ นกลาง)
-วดั สระเกศ ราชวรวิหาร คณะ ๔ กรุงเทพมหานคร
-ท่ีทางาน วดั พรหมคุณาราม อรโิ ซนา่ สหรัฐอเมริกา

*********

~ ๒๙๙ ~

ประวตั ิผเู้ ขียน

*********

ชอ่ื – นามสกุล รองศาสตราจารย์ ดร. สมชัย ศรีนอก (ช.ศรนี อก)

วนั –เดอื น –ปีเกิด วนั ศกุ ร์ที่ ๑๓ เมษายน พ.ศ. ๒๕๐๐

สถานที่เกดิ บา้ นโคกสะแกลาด ต.ศรเี ทพ อ.ศรีเทพ จ. เพชรบูรณ์

ประวัตกิ ารศกึ ษา ปี ๒๕๑๑ ประถม ๔ โรงเรยี นบ้านโคกสะแกลาด ศรเี ทพ

เพชรบรู ณ์

ปี ๒๕๑๖ น.ธ. เอก สานกั เรียนวดั บรรพตาราม จ. เพชรบูรณ์

ปี ๒๕๒๓ ป.ธ. ๔ วดั ชมพเู วก สานกั เรยี นคณะจงั หวัดนนทบุรี

ปี ๒๕๓๔ พ.ม. (พิเศษมธั ยม) กระทรวงศึกษาธิการ

ปี.๒๕๒๓ จบ ม. ๓ จากโรงเรียนบาลอี บรม มจร.

ปี ๒๕๒๗ จบ ม. ๖ จากโรงเรยี นบาลเี ตรียม มจร.

ปี ๒๕๓๒ จบปริญญาตรี (สาขาภาษาองั กฤษ) มจร.

ปี ๒๕๓๗ จบปรญิ ญาโท (สาขาพระพุทธศาสนา) มจร.

ปี ๒๕๕๒ จบปริญญาเอก (สาขาพระพุทธศาสนา) มจร.

ประวัติการทางาน เคยดารงตาแหนง่ หัวหน้าภาควิชาหลักสตู รและการสอน

ผู้อานวยการหลกั สูตรมหาบัณฑติ สาขาการสอนสังคมศึกษา

ภาควชิ าหลักสูตรและการสอน คณะครุศาสตร์

ตาแหน่งทางวิชาการ รองศาสตราจารย์

สังกัด คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวทิ ยาลยั

(ส่วนกลาง)

ทีอ่ ยู่ปัจจุบัน ๘๔ / ๑๒๘ หมู่ ๓ หมบู่ า้ นอบุ ลชาติ ต.บางรักนอ้ ย อ. เมือง

จ. นนทบุรี๑๑๐๐๐

ศึกษาดงู านต่างประเทศ ไปประเทศสหรัฐอเมริกา ปี ๒๕๓๙ –๒๕๔๐ ไปประเทศ

ญป่ี ุน่ ปี ๒๕๒๕-๔๙ ไปประเทศอนิ เดีย ปี ๒๕๕๐ ไปประเทศ

กัมพูชา ปี ๒๕๕๑ไปประเทศลาว ปี ๒๕๕๒ ไปประเทศฮ่องกง

ปี ๒๕๕๓ ไปประเทศสิงคโ์ ป ปี ๒๕๕๔ ไปประเทศลาว

หนงั สือ ~ ๓๐๐ ~
บทความ
ธรรมะในบทเพลงลกู ทุ่ง,วรรณกรรมกบั สังคมไทย,ภาษากับการส่อื สาร
ศาสนาทั่วไป, ชมพูวเิ วก,ภาษารัก,ร้อยกรองไทย,ภาวะแหง่ รัก,นเิ ทศ
ศาสตรใ์ นพระไตรปฎิ ก,คติชนวิทยา,พุทธศาสนากบั วทิ ยาศาสตร์.
การเขยี นเชิงสรา้ งสรรค์, เทศน์แหล่มหาชาตทิ านองอสี าน
ขะลาเง่ือนไขทางสงั คมไทย, ธรรมะในหมอลาอีสาน
วรรณคดอี ีสานเร่ืองขุนทงึ , พระพทุ ธศาสนากบั การอนรุ ักษ์ธรรมชาติ

*********

~ ๓๐๑ ~

ประวัตผิ เู้ ขียน

*********

ช่ือ – นามสกลุ ดร. นเิ วศน์ วงศส์ วุ รรณ

วนั –เดอื น –ปเี กิด วนั พฤหัสบดีที่ ๒๒ มนี าคม พ.ศ. ๒๕๐๕

สถานทีเ่ กดิ บ้านปงกา ต. แม่กัวะ อ. สบปราบ จ. ลาปาง

ประวัติการศึกษา ปี ๒๕๑๕ ประถม ๔ โรงเรยี นบา้ นปงกา อ. สบปราบ

จ. ลาปาง

ปี ๒๕๒๓ น.ธ.เอก วดั สวนดอก สานักเรยี นคณะ

จังหวดั ลาปาง

ปี ๒๕๒๓ ป.ธ. ๓ วัดสวนดอก สานักเรยี นคณะจังหวดั

ลาปาง

ปี ๒๕๒๔ ป.ธ. ๔ วัดสวนดอก สานกั เรยี นคณะจงั หวัดลาปาง

ปี ๒๕๒๕ จบ ม. ๓ จากโรงเรยี นศกึ ษาผ้ใู หญ่วัดโพธ์ิ

ปี ๒๕๒๘ จบ ม. ๖ จากโรงเรียนพระปริยัติธรรมสาย

สามัญ วดั อนิ ทรวหิ าร กรุงเทพมหานคร

ปี ๒๕๓๓ จบปริญญาตรี (สาขาการสอนสังคมศึกษา)

มจร.

ปี ๒๕๓๗ จบปรญิ ญาโท M.A. (Linguistics) India.

ปี ๒๕๕๓ จบปรญิ ญาเอก ปรญิ ญาดษุ ฎบี ัณฑติ สาขา

การศกึ ษาสงั คมพุทธศาสนา

จากมหาวิทยาลัยมคธ ประเทศอินเดีย Ph.D.

Buddhist Studies Magadh University

Bodh-Gaya India (Buddhist Studies)

ประวัติการทางาน เคยดารงตาแหนง่ ผชู้ ว่ ยหัวหน้าแผนกสังคมศึกษา, หัวหนา้ ฝ่าย

กจิ การนักศึกษา, ผอู้ านวยการสานกั สามัญศึกษา

วิทยาลยั เทคโนโลยีสยาม

สังกัด คณะครุศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหาจฬุ าลงกรณราชวิทยาลัย

~ ๓๐๒ ~

(ส่วนกลาง)

ทีอ่ ยู่ปจั จบุ ัน ๖๓ /๑ ซ. สารภี ๑ แขวงสมเด็จเจ้าพระยา เขตคลองสาน

กรงุ เทพมหานคร ๑๐๖๐๐

ศึกษาดูงานตา่ งประเทศ ประเทศอินเดีย, ประเทศสงิ ค์โปร, ประเทศมาเลเซยี ,

ประเทศ ส.ป.ป.ลาว (ไปสอนภาษาไทย ณ มหาวิทยาลยั

หลวงพระบาง)

หนังสือ จรยิ ศาสตร์, ศาสนศกึ ษา, ทักษะการเรียนรูส้ ู่ความสาเรจ็ , เอกสาร

ประกอบการสอน วิชาการสอนสงั คมศกึ ษาตามแนวพุทธ, เอกสาร

คาสอน วิชาภาษาองั กฤษสาหรบั การสอนสงั คมศึกษา, เอกสาร

ประกอบการสอน วชิ าภาษาองั กฤษสาหรับสอ่ื มวลชน, เอกสาร

ประกอบการสอน วชิ าวรรณคดีองั กฤษ, เอกสารประกอบการสอน

วิชาการเขยี นวรรณกรรมภาษาอังกฤษ, วรรณกรรมคากลอน. ฉุกคดิ

,วรรณกรรมธรรมชวี ิตคู่, หลักการพดู ในทช่ี มุ นุมชน. แนวคดิ เรือ่ ง

ความรักในทัศนของมหาตมคานธี.

บทความ ลม่ิ สลักใจ, อยกู่ ันยามเปน็ ไดเ้ หน็ น้าใจจากกันยามตายไดเ้ ห็นนา้ ตา,

ธ คอื พ่อหลวงแห่งแผ่นดนิ , สมานฉันทเ์ รมิ่ กนั ที่บ้าน, ธ คอื บิดาแห่ง

การคา้ ฯลฯ

*********