ພັດທະນາການຄິດ ຊອ ປທ ນາງ ວິໄລວັນ ເມກຈອນ

143 ປະໂຫຍດກັບການແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະບໍໍ່ພຽງແຕ່ຕົວເຂົາມີຜົນປະໂຫຍດເທົົ່ານັຶ້ນ ແຕ່ໜ່ວຍງານອົງກອນເຊັົ່ນ: ໂຮງຮຽນທີີ່ເຂົາເຮັດວຽກກໍຍັງໄດ້ຮັບຜົນປະໂຫຍດອີກດ້ວຍບັນຫານັຶ້ນຈ ີ່ງບໍໍ່ໃຊ້ເປັນບັນຫາຂອງເຂົາດ້ວຍການໃຊ້ຄໍາ ເວົຶ້າກະຕຸ້ນ ຈ ີ່ງມີຄວາມສໍາຄັນຕໍໍ່ຕົນອງແລະຕໍໍ່ກຸ່ມໃນການແກ້ບັນຫາມັນຈະໃຫ້ເກີດພະລັງໃນການແກ້ບັນຫາ ທຸກ ຄົນຈ ີ່ງຕ້ອງມີການຝືກຜົນຄິດຫາຄໍາເວົຶ້າໃໝ່ໆ ດ້ວຍຕົວເອງເພາະຄໍາເວົຶ້າທີີ່ໃຊ້ມີຫຼາກຫຼາຍທີີ່ສາມາດນໍາມາໃຊ້ແທນ ຄໍາເວົຶ້າເດີມທີີ່ດີກວ່າເກົົ່າເຊັົ່ນ:ຈາກຄໍາວ່າເພີີ່ມຜົນທິດທາງການຮຽນໃຫ້ສ ງຂ ຶ້ນ ປ່ຽນປ່ຽນຄໍາວ່າຄ ໃນໂຮງຮຽນໄດ້ຮັບ ການຍ້ອງຍໍເປັນແບບຢ່າງໃນການຮຽນການສອນການເພີີ່ມຍ້ອຍຂາຍໃຫ້ສ ງຂ ຶ້ນປ່ຽນເປັນເຮົາຈະດ ງດ ດລ ກຄ້າໄດ້ ແນວໃດ 2. ຕັຶ້ງສົມມຸດຕິດຖານທີີ່ທ້າທາຍ ທຸກບັນຫາບໍໍ່ວ່າຈະຍາກຫຼ ງ່າຍຕ່າງກໍມີລາຍລະອຽດຂອງມັນຫຼາກຫຼາຍ ການຄົຶ້ນຫາຂໍໍ້ມ ນໃຫ້ກ້ວາງຂວາງຮອບດ້ານແລະຄວາມຄຸມປະເດັນບັນຫາແລະຕັຶ້ງສົມມຸດຕິຖານທີີ່ທ້າທາຍໜ້າ ສົນໃຈ ກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດຄວາມກະຫາຍຢາກເຮັດການສ ກສາຄົຶ້ນຄວ້າຈ ີ່ງເປັນເລ ີ່ອງທີີ່ສໍາຄັນອີກເລ ີ່ອງໜ ີ່ງເຊີີ່ງຂໍໍ້ມ ນ ສົມມຸດຕິຖານເຫຼົົ່ານີຶ້ອາດຖ ກຕ້ອງຈ ີ່ງຕ້ອງພິຈາລະນາໃຫ້ດີແລະເລ ອກຂໍໍ້ມ ນທີີ່ແມ່ນຍໍາຖ ກຕ້ອງແລະທ້າທາຍໜ້າ ສົນໃຈແລະຂຽນລາຍການຂໍໍ້ມ ນລາຍລະອຽດເທົົ່ານັຶ້ນໃຫ້ຫຼາຍທີີ່ສຸດເທົົ່າທີີ່ຈະຫຼາຍແລະໄດ້ບັນທ ກໄວ້ໂດຍສະເພາະ ສົມມຸດຕິຖານແລະມີຄວາມຊັດເຈນແລະທີີ່ເຂົຶ້າໃຈບໍໍ່ເຖິງ ( untouchable)ແລະຫຼັງຈາກນັຶ້ນກໍເຮັດການກວດສອບ ສົມມຸດຕິຖານເຫຼົົ່ານັຶ້ນໃຫ້ມີຄວາມຖ ກຕ້ອງບາງສົມມຸດຕິຖານເມ ີ່ອພິຈາລະນາຈົນແນ່ໃຈວ່າຂໍໍ້ມ ນສົມມຸດຕິຖານນັຶ້ນ ບໍໍ່ດີແລ້ວຈ ີ່ງຄ່ອຍຕັດຖີຶ້ມ ຕົວຢ່າງເຊັົ່ນ:ໃນການຈັດການຮຽນການສອນເພ ີ່ອເພີີ່ມຜົນສົມມຸດທິທາງການຮຽນຂອງ ນັກຮຽນສ່ວນແລກທີີ່ຄົນມັກຈະເວົຶ້າເຖິງກ່ອນອ ີ່ນ ຄ ຄ ຈະມີວິທີການສອນແລະຈັດກິດຈະກໍາຮ ບແບບໃດຈ ີ່ງດີທີີ່ສຸດ ແລ້ວເຮັດການລວມລວມຂໍໍ້ມ ນຫຼັກຖານແລະຕັຶ້ງສົມມຸດຕິຖານຢ່າງຫຼາກຫຼາຍເຊັົ່ນ: ວິທີສອນແບບຕ່າງໆໃຊ້ຊ ີ່ຄອມ ພີວເຕີໃຊ້ແບບຮຽນເຫຼັຶ້ມນ້ອຍໆ ແຕ່ໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວອາດຈະມີວີທີທີີ່ທ້າທາຍກວ່າຄ ຄ ຄ ບໍໍ່ຕ້ອງສອນກໍໄດ້ແຕ່ ນັກຮຽນທໍາການຄົຶ້ນຫາຄວາມຮ ້ດ້ວຍຕົນເອງເປັນຕົຶ້ນ 3. ເຮັດໃຫ້ບັນຫາຄ ເປັນເລ ີ່ອງໃຫຍ່: ເຮັດໃຫ້ເປັນບັນຫາທີີ່ລະອຽດຍ່ອຍໆກາຍເປັນບັນຫາທີີ່ກ້ວາງຂ ຶ້ນ ບັນຫາໃຫຍ່ທຸກບັນຫາຈະມີບັນຫານ້ອຍ ບັນຫາເລ ຶ້ອຍໆຫຼາຍເລ ີ່ອງເປັນສ່ວນປະກອບໃນຂະບວນທີີ່ຕ້ອງການໃຊ້ຄໍາ ເວົຶ້າກະຕຸ້ນແລະການຕັຶ້ງສົມມຸດຕິຖານທີີ່ທ້າທາຍເປັນຂະບວນການທີີ່ໃຫ້ລາຍລະອຽດຍ່ອຍໆຂອງບັນຫາຍ່ອຍໆ ຂອງ ບັນຫາໃຫຍ່ໆເຊີີ່ງອາດສ້າງຄວາມສັບສົນ ວິຕົກາງວົນຫຼາຍເນ ີ່ອງຈາກຈະມີບັນຫາຍ່ອຍຫຼາກຫຼາຍຕ້ອງການແກ້ໄຂ ບັນຫານຫຼາຍຄັຶ້ງຫຼາຍເລ ີ່ອງ ເຮົາອາດຈະປ່ຽນມຸມມອງຂອງບັນຫາໃໝ່ເປັນບັນຫາໃຫຍ່ຂ ຶ້ນໃຫ້ເບີີ່ງໃຫ້ກວ້າງຂ ຶ້ນ ໂດຍບໍໍ່ຕ້ອງໄປລົງລາຍລະອຽດຕົວຢ່າງເຊັົ່ນ:ເມ ີ່ອເຮົາໄດ້ຮັບແຈ້ງໜີຶ້ຄ່ານໍ້າປະປາ ເປິດນໍ້າລົດນໍ້າຕົຶ້ນໄມ້ຖີຶ້ມໄວ້ຫຼາຍ ເກີນໄປໃຊ້ນໍ້າຫຼາຍໆລ ມປີດນໍ້າ ເຊີີ່ງມີຢ ່ມາກມາຍຫຼາຍສາເຫດຕ້ອງແກ້ໄຂບັນຫາຫຼາຍເລ ີ່ອງ ລອງປ່ຽນຫັນກັບມາ ເບີີ່ງໃຫ້ເປັນເລ ີ່ອງໃຫຍ່ຂ ຶ້ນເຊັົ່ນ:ເພາະຄົນໃນບ້ານໃຊ້ນໍ້າບໍໍ່ປະຫຍັດຈະເຮັດໃຫ້ມຸມມອງຂອງບັນຫາປ່ຽນໄປການເປັນ ຄົນໃນເຮ ອນບໍໍ່ຮ ້ເຖິງຜົນຂອງການໃຊ້ນໍ້າທີີ່ຈະຕາມມາທີີ່ເພາະວ່າທ ຸກຄົນບໍໍ່ຕ້ອງການຮັບຜິດຊອບຈ່າຍເງີນຄ່ານໍ້າວີທີ ແກ້ບັນຫາກໍອາດປ່ຽນໄປຈາກການແປງເຄ ີ່ອງກອກນໍ້າແລະການປ້ອງກັນການລ ມປິດກອກນໍ້າເຊີີ່ງເປັນລາຍ ລະອຽດຍ່ອຍໆມາເປັນສ່ວນເຮັດໃຫ້ທຸກຄົນມີສວນຮັບຮ ້ແລະຮ່ວມກັນຮັບຜິດຊອບຄ່ານໍ້າແລະຊ່ວຍກັນດ ແລທຸກ ເລ ີ່ອງເຊີີ່ງເປັນເລ ີ່ອງຂອງທຸກຄົນຕ້ອງຮັບຜິດຊອບຮ່ວມກັນເປັນຕົຶ້ນຄໍາຖາມທີີ່ເຮັດໃຫ້ບັນຫາເບີີ່ງເປັນເລ ີ່ອງໃຫຍ່ຂ ຶ້ນ ເຊັົ່ນ:ສີີ່ງນີຶ້ເປັນສ່ວນໜ ີ່ງຂອງເລ ີ່ອງຫຍັງ ກິດຈະກໍາການທໍາຄວາມສະອາດວັດ ຢ ່ໃນແຜນຫຍັງ ການຂຽນຜົນງານ ທາງວິຊາການຢ ່ໃນແຜນຢຸດທະສາດໃດ ການຈັດເຮັດຫຼັກສ ດສະຖານສ ກສາກໍານົດໄວ້ໃນມາດຕະການປະກັນຄຸນ ນະພາບດ້ານໃດ ຄໍາທີີ່ເປັນຕົວຢ່າງແທນບັນຫາຍ່ອຍໃຫ້ເປັນບັນຫາທີີ່ໃຫຍ່ຂ ຶ້ນ ເຊັົ່ນ: ແມງ ຄ າທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ສັດ ຕົຶ້ນໄມ້ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ພ ດ ລົດ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ພາຫະນະ

144 ເຮ ອນ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ທີີ່ຢ ່ອາໃສ ແບບຝຶກທັດສະ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ສ ີ່ການສອນ ຄອມພິວເຕີຊ່ວຍສອນ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ສ ີ່ການສອນ ການຈັດການຮຽນຮ ້ທີີ່ເນັຶ້ນຜ ້ຮຽນເປັນສ າຄັນ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ການຈັດການຮຽນຮ ້ ການສອນເພ ີ່ອພັດທະນາການຄິດວິເຄາະ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ການສອນເພ ີ່ອພັດທະນາການຄິດ 4. ເຮັດໃຫ້ບັນຫາເບີີ່ງນ້ອຍລົງ ເມ ີ່ອບັນຫານ້ອຍໆເປັນສ່ວນປະກອບຂອງບັນຫາໃຫຍ່ໆມັນຈ ີ່ງມີຄວາມ ໝາຍວ່າບັນຫາໃຫຍ່ໆຈ ີ່ງປະກອບດ້ວຍບັນຫານ້ອຍໆຫຼາຍໆບັນຫາ ເພາະບາງຄັຶ້ງບັນຫາທີີ່ໃຫຍ່ຫຼາຍມີຄວາມ ຊັບຊ້ອນຫຼາຍກໍຈະມີຄວາມເປັນຕາຢ້ານເຮັດໃຫ້ບາງເທ ີ່ອທໍໍ້ແທ້ບາງຄົນບໍໍ່ຢາກຄິດ ບໍໍ່ຢາກເຂົຶ້າໄປກ່ຽວຂ້ອງເພາະເບີີ່ງ ໃຫຍ່ຫຼາຍເກີນໄປຈະເຂົຶ້າໄປແກ້ໄຂໄດ້ຂາດແຮງຈ ງໃຈກໍາລັງໃຈໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ຄວນປ່ຽນວີທີຫັນມາ ພິຈາລະນາສ່ວນຍ່ອຍໆ ນ້ອຍໆຂອງບັນຫານັຶ້ນໆ ຢ່າລະສ່ວນໂດຍພິຈາລະນາສ່ວນຍ່ອຍໆໃຫ້ເຮັການສະເພາະເຈາະ ຈົງໄປເປັນເລ ີ່ອງໆ ແບ່ງບັນຫາເປັນຍ່ອຍໆນ້ອຍໆແລະແກ້ບັນຫານ້ອຍໆເຫຼົຶ້ານັຶ້ນໄປເທ ີ່ອລະຢ່າງ ການເຮັດໃຫ້ບັນຫາ ນ້ອຍລົງຈະເປັນປະໂຫຍດເພາະຈະເຮັດໃຫ້ບັນຫານັຶ້ນໄດ້ຮັບການແກ້ໄຂ ຄໍາທີີ່ສະແດງເຖິງການກະທ າສີີ່ງໃຫຍ່ໃຫ້ນ້ອຍລົງເຊັົ່ນ: ແມງໄມ້ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນແມ່ນ ແມງກະເບ ຶ້ອ ຕົຶ້ນໄມ້ ຄ າທີີ່ໃຊ້ແທນແມ່ນ ໝາກມ່ວງ ລົດ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນແມ່ນ ລົດໂຮງໝ ເຮ ອນ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນແມ່ນ ຄອນໂດມີນຽມ ແບບຝຶກທັກສະຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ແບບຝຶກທັກສະການຂຽນຄໍາຄວບກ າ ຶ້ ຄອມພິວເຕີຊ່ວຍສອນຄ າທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ບົດຮຽນ ບົດຮຽນອີເຣິນນິງ ການຈັດການຮຽນຮ ້ທີີ່ເນັຶ້ນຜ ້ຮຽນເປັນສ າຄັນ ຄໍາທີີ່ໃຊ້ແທນຄ ການຈັດການຮຽນຮ ້ແບບ 4 mat ຕົວຢ່າງເຊັົ່ນ:ມີຫຍັງແນ່ເປັນສ່ວນໜ ີ່ງຂອງເລ ີ່ອງນີຶ້;ແຜນກົນລະຍົດດ້ານການຮຽນການສອນມີໂຄງການຫຍັງແນ່; ການປະຊຸມສໍາມະນາເລ ີ່ອງນີຶ້ມີຫົວຂໍໍ້ຫຍັງແນ່;ແຜນງານ/ໂຄງການນີຶ້ມີກິດຈະກໍາຫຍັງແນ່;ມາດຖານການປະກັນຄຸນ ນະພາບດ້ານຄຸນນະທໍາຈະລິຍະທໍາ ຂອງນັກຮຽນມີຕົວຊີຶ້ວັດຫຍັງແນ່ 5. ຄົຶ້ນຫາມຸມມອງທີີ່ແຕກຕ່າງ ແລະ ຫຼາກຫຼາຍ ກ່ອນທີີ່ຈະຮີບຮ້ອນເຂົຶ້າສ ່ການແກ້ໄຂບັນຫາຕ້ອງໝັຶ້ນ ໃຈວ່າເຮົາໄດ້ຜ່ານການພິຈາລະນາຈາກມຸມມອງທີີ່ກວ້າງແລະ ຫຼາກຫຼາຍແລະດ້ວຍສາຍຕາທີີ່ແປກແຕກຕ່າງຈາກ ເດີມອາດມອງດ້ວຍຕົນເອງຫຼ ສອບຖາມ ຄວາມຄິດເຫັນຈາກຄົນອ ີ່ນຈາກຫຼາຍອາຊີບຈາກຫຼາຍໆພ ຶ້ນທີີ່ແລະຫຼາຍໄວ ອາຍຸ ແລະທຸກເພດ ເຊີີ່ງພວກເຂົາຈະມີຄວາມຄິດເຫັນຕ່າງໄປຈາກເຮົາເຮັດການຄົຶ້ນຫາຈາກແຫຼ່ງຂໍໍ້ມ ນຄວາມຮ ້ຕ່າງໆ ຈາກອິນເຕີເນັດ ຈາກໜັງສ ບົດຄວາມ ວາລະສານ ຜ ້ຊ່ຽວຊານ ຈາກໜ່ວຍງານຫຼ ອົງກອນຕ່າງໆ ຈາກຊຸມຊົນ ເປັນຕົຶ້ນ.ລວບລວມຂໍໍ້ມ ນທີີ່ສາດນໍາໄປໃຊ້ໄດ້ແລະພະຍາຍາມຄົຶ້ນຫາຄວາມຄ ແລະຄວາມແຕກຕ່າງຄວາມຄິດເຫັນ ຂອງຄົນເຫຼົົ່ານັຶ້ນແລະບັນທ ກຂໍໍ້ມ ນໄວ້ 6. ໃຊ້ພາສາກະຕຸ້ນໃຫ້ຄິດ ພາສາເປັນສີີ່ງສ າຄັນໃນການເຮັດໃຫ້ເກີດແຮງກະຕຸ້ນໃຫ້ຄິດແລະມີແນວທາງ ຫຼາຍຂ ຶ້ນບໍໍ່ມີວິທີການໃດຫຼ ສ ດສໍາເລັດໃດໆທີີ່ຈະສາມາດກໍານົດໄດ້ຢ່າງສົມບ ນແບບ ແຕ່ການໃຊ້ພາສາທີີ່ເໝາະສົມ ການໃຊ້ໂຄງສ້າງທາງພາສາທີີ່ມີຄຸນນະພາບປະສິດທິພາບຈະຊ່ວຍໃຫ້ການກໍານົດບັນຫາມີປະສິທີພາບຫຼາຍຍີີ່ງຂ ຶ້ນ ເຊັົ່ນ:ມີທາງໃດທີີ່ເຮົາຈະເຮັດໄດ້;ການເຮັດແບບນີຶ້ໜ້າຈະດີກວ່າຫຼ ບໍໍ່;ທາງອ ີ່ນທີີ່ດີມີຫຍັງອີກບໍໍ່;ເປັນຄໍາເວົຶ້າທີີ່ຈະເຮັດ

145 ໃຫ້ເຫັນແນວທາງໃນການແກ້ບັນຫາໄດ້ຢ່າງຫຼາກຫຼາຍຍີີ່ງຂ ຶ້ນ ເຮັດໃຫ້ສະຖານະການເບົາລົງແລະມີຄວາມຫວັງຫຼາຍ ຂ ຶ້ນ ສະໜອງຈະຜ່ອນຄາຍຄວາມຕ ີ່ງຄຽດເຮັດໃຫ້ສາມາດຫາຫົນທາງໃນການແກ້ໄຂບັນຫາໄດ້ມີປະສິດທິພາບໄດ້ ຫຼາຍຂ ຶ້ນ ຖ້າເຮົາພົບບັນຫາບໍໍ່ແຕກ ຄິດບໍໍ່ອອກ ຕິດຢ ່ກັບບັນຫາຄ ເສ ອຕິດຈັົ່ນລອງປ່ຽນມາຄິດຫາແນວທາງໃໝ່ໆໃຊ້ ຖອຍຄໍາມາຊ່ວຍໃນການກໍານົດບັນຫາເຊັົ່ນໃຊ້ຄໍາວ່າມີທາງໃດແດ່ ມີວິທີໃດແດ່ທີີ່ເຮົາຈະ...;ເຊັົ່ນ:ມີວິທີໃດແດ່ທີີ່ເຮົາ ຈະເຮັດໃຫ້ນັກຮຽນມີຄວາມຮັບຜິດຊອບຫຼາຍຂ ຶ້ນ 7. ຄິດໃຫ້ເປັນທາງບວກ ການເບີີ່ງບັນຫາໃນທາງລົບຕ້ອງໃຊ້ພະລັງຄວາມຮ ້ທີີ່ເຂັຶ້ມແຂງຫຼາຍໃນການ ດໍາເນີນການຕ່າງໆເປັນເຫດໃຫ້ການເຮັດວຽກຫຼ ການຄິດຊ້າລົງການຄີດແລະກໍານົດບັນຫາໃນທາງບວກຈະເຮັດໃຫ້ ເກີດແຮງຈ ງໃຈຫຼາຍຂ ຶ້ນສະໜອງຜ່ອນຄາຍແລະຄິດຫາທາງອອກໃນມຸມອ ີ່ນໆໄດ້ຫຼາຍຂ ຶ້ນລວມທັງຈະເຮັດໃຫ້ ສາມາດພົບຈຸດໝາຍທີີ່ຢ ່ເບ ຶ້ອງຫຼັງຂອງບັນຫາຕ່າງໆ ຕົວຢ່າງ ເຊັົ່ນ:ແທນທີີ່ຈະບອກວ່າເລີກດ ີ່ມເຫຼົຶ້າ ຊ ີ່ງເປັນຄວາມ ໝາຍໃນທາງລົບອາດປ່ຽນວີທີການຫຼ ປ່ຽນຄໍາເວົຶ້າໃຫ້ເປັນທາງບວກແທນວ່າ ເພ ີ່ອສຸຂະພາບທີີ່ດີຂອງທ່ານ;ເພ ີ່ອໃຫ້ ອາຍຸຍ ນ.ເຮົາຈະລົງໂທດນັກຮຽນທີີ່ຂາດລະບຽບວີໄນແນວໃດປ່ຽນເປັນ ເຮົາຈະເຮັດຫຍັງເພ ີ່ອສົົ່ງເສີີ່ມຄວາມມີ ລະບຽບວິໄນໃຫ້ແກ່ນັກຮຽນ. 8. ປ່ຽນບັນຫາໃຫ້ເປັນຄໍາຖາມ ທ າມະຊາດຂອງສະໜອງຂອງມະນຸດຈະມັກຄໍາຖາມຫຼາຍກວ່າບັນຫາຍີີ່ງ ຖ້າຄໍາຖາມນັຶ້ນສາມາດກະຕຸ້ນແລະມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງດ້ວຍແລ້ວມະນຸດຈະມັກຄໍາຖາມຫຼາຍແລະຮ ້ສ ກວ່າຖ ກທ້າທາຍ ຫຼາຍກວ່າແລະແລະສະໜອງຂອງມະນຸດຈະເຮັດທຸກຢ່າງໂດຍທັນທີທັນໃດເພ ີ່ອຄົຶ້ນຫາຄໍາຕອບໃຫ້ໄດ້ໂດຍບໍໍ່ມີທາງ ຢຸດຢັົ້ງຫ້າມສະໜອງບໍໍ່ໃຫ້ເຮັດວຽກໄດ້ ສະໜອງຈະເລີີ່ມຄິດທັນທີທັງເບ ຶ້ອງໜ້າແລະເບ ີ່ອງຫຼັງຂອງຄໍາຖາມນັຶ້ນ ບໍໍ່ວ່າ ຄໍາຖາມນັຶ້ນເຮົາຈະສົນໃຈຫຼ ຕ້ອງການຄົຶ້ນຫາມັນຫຼ ບໍໍ່ກໍຕາມ 9. ເຮັດໃຫ້ມ່ວນຊ ີ່ນໜ້າສົນໃຈ ແລະ ຜ່ອນຄາຍ ການເຮັດໃຫ້ບັນຫານັຶ້ນມີຄວາມໜ້າສົນໃຈ ຕ ີ່ນເຕັຶ້ນ ຫຼາຍຂ ຶ້ນຈະເຮັດໃຫ້ສະໜອງເກີດຄວາມຄິດສ້າງສັນໃນການຈັດການກັບບັນຫານັຶ້ນຫຼາຍຂ ຶ້ນໂດຍອາດໃຊ້ຖ້ອຍຄໍາ ພາສາທີີ່ມີປະສິດທີພາບຫຼາຍຂ ຶ້ນເຊັົ່ນ:ຈາກຄໍາວ່າວັນນີຶ້ເຮົາຈະຮຽນເລ ີ່ອງການບວກເລກກໍປ່ຽນມາເປັນມ ຶ້ນີຶ້ຄ ມີເກມ ຄະນິດສາດທີີ່ມ່ວນຊ ີ່ນມາຫຼິຶ້ນໃຜເຮັດໄດມີລາງວັນຖ້າບັນຫານັຶ້ນຍັງຫຍຸ້ງຍາກຄິດບໍໍ່ຕົກຈົົ່ງຢືນຍັດກັບມັນຕໍໍ່ໄປແລະ ໃຫ້ເວລາກັບມັນຫຼາຍຂ ຶ້ນແຕ່ຕ້ອງສ້າງຄວາມໜ້າສົນໃຈໃຫ້ຄວາມສົນໃຈກັບບັນຫາມອງຫາສ່ວນທີີ່ດີສ່ວນທີີ່ໜ້າ ສົນໃຈແລະຄວາມສະໜຸກສະໜານຈາກ ບັນຫານັຶ້ນ ຢ່າຈົມປັກກັບບັນຫາດົນໆ ຈົົ່ງຢຸດພັກຜອນຄາຍ ສ້າງສັນຄວາມຄິດຈິດຈະນາການໃນເວລາພັກ ເພາະ ຄວາມຄິດດີໆ ຈະຜຸດຂ ຶ້ນມາໃນຂະນະທີສະໝອງເຮົາຜອນຄາຍໄດ້ດີ 10. ຄິດຫຼາຍວິທີ ຄິດໄປອີກທາງໜ ີ່ງເທັກນິກທີີ່ຄວນເອົາມາໃຊ້ໃນຂະນະທີີ່ຕິດກັບບັນຫາເມ ີ່ອ ຄິດ ບັນຫາບໍໍ່ອອກ ຫາທາງອອກບໍໍ່ໄດ້ ກໍຄ ເກັບບັນຫາໄວ້ເທີງຫີຶ້ງ ແລ້ວຄ່ອຍຄິດຫາວ່າເຫດຜົນໃດ້ເຮົາຈີີ່ງຄິດບໍໍ່ອອກ ເຫດຜົນໃດເຮົາຈີີ່ງລົຶ້ມເຫລວ ຖ້າເຮົາບໍໍ່ພະຍາຍາມຕໍໍ່ສ ້ທຸກວິທີທາງເພ ີ່ອທີີ່ຈະຄິດແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະ ບໍໍ່ປະສົບຜົນສໍາ ເລັດ ເຮົາຄວນຕ້ອງຄິດຫາທາງໃໝ່ ຄິດໄປອີກທາງໜ ີ່ງ ເຊັົ່ນເຮົາໃດ້ເຄີຍຕັຶ້ງຄໍາຖາມວ່າ ຈະມີວີທີການແນວໃດໃນ ການພັດທະນາລະບຽບວິໄນຂອງນັກຮຽນແລ້ວເຮົາກໍຕ້ອງພະຍາຍາມ ເຮັດໂຄງການແລະຈັດການຕ່າງໆເພ ີ່ອໃຫ້ ນັກຮຽນມີລະບຽບວີໄນຫຼາຍຂ ຶ້ນ ແຕ່ກໍຍັງພົບບັນຫາ ນັກຮຽນຍັງມີອັກຄະຕິແບບເກົົ່າບໍໍ່ປຽ່ນແປງ ຫຼ ອາດຈະດີຂ ຶ້ນ ພຽງເລັກນ້ອຍ ເມ ີ່ອເປັນເຊັົ່ນນີຶ້ລອງຄີດມຸມມອງໃໝ່ ຄິດກັບດ້ານໂດຍຕັຶ້ງຄໍາຖາມໃໝ່ ມີສີີ່ງໃດແດ່ທີີ່ເປັນເຫດຜົນ ໃຫ້ນັກຮຽນບໍໍ່ມີລະບຽບວິໄນເຊີີ່ງຈະເຮັດໃຫ້ເຮົາມີແນວທາງໃນການແກ້ໄຂບັນຫາແນວທາງອ ີ່ນ 11. ການຄົຶ້ນຫາຄວາມຈິງ ເປັນການສ ບຄົຶ້ນຫາເຫດຜົນແລະ ສີີ່ງແວດລອ້ມຂອງບັນຫາ ກວດເບີີ່ງຄວາມ ລະອຽດ ຕັຶ້ງແຕຈຸດເລີີ່ມຕົຶ້ນຂອງບັນຫາ ສາເຫດຂອງບັນຫາໂດຍສະເພາະຢ່າງຍີີ່ງບັນຫາທີີ່ບໍໍ່ມີຄວາມຊັດເຈນ ໃຫ້ມີ ຄວາມຊັດເຈນ ກະຈ່າງແຈ້ງ ໄດ້ຂໍມ ນທີີ່ເປັນຈິງການຄົຶ້ນຫາຄວາມຈິງແທ້ຂອງບັນຫາຈະມີຜົນດີກວ່າການທີີ່ຈະ ພະຍາຍາມໄປເຮັດໃຫ້ ການແກ້ໄຂບັນຫາໂດຍການຂາດຂໍໍ້ມ ນຄວາມຈິງ ການມີຂໍໍ້ມ ນທີີ່ແທ້ຈິງຈະເຮັດໃຫ້ໃນການ ແກ້ໄຂບັນຫານັຶ້ນຕົງຈຸດ ເຊັົ່ນຄ ມັກເວ້າວ່ານັກຮຽນບໍໍ່ສົນໃຈຮຽນເລີຍ ການເວົຶ້າແບບນີແມ່ນການລະບຸບັນຫາທີີ່ບໍໍ່ ຊັດເຈນ ນັກຮຽນແຕ່ລະຄົນບໍໍ່ຮ ້ວ່າຄ ໝາຍເຖີງໃຜ ແລະນັກຮຽນຄົນໃດຫຼ ທຸກຄົນບໍໍ່ສົນໃຈຮຽນບໍໍ່ສົນໃຈເວລາໃດ ວີ

146 ຊາໃດ ກັບຄ ຄົນໃດ ຄວາມຈິງຄ ຈະຕອ້ງລະບຸບັນຫາຄ ບັນຫາທີີ່ບໍໍ່ສົນໃຈຮຽນໃຫ້ຊັດເຈນເສຍກອ່ນເຊັົ່ນ: ນັກຮຽນ ເວົຶ້າກັນໃນເວລາຄ ສອນ ນັກຮຽນນັົ່ງຟຸບໜ້າກັບໂຕາະໃນເວລາທີີ່ໃຫ້ແກ້ບົດເຝີກຫັດຫຼ ນັົ່ງເວລາຮຽນວິຊາ…..ເມ ອ ຄົຶ້ນຫາຄວາມຈິງໃດ້ຈະເຮັດໃຫ້ແກ້ໄຂບັນຫາໄດ້ຕົງຈຸດ 12. ຖາມຕົວເອງກ່ຽວກັບບັນຫາ ໜັົ່ນຕັຶ້ງຄໍາຖາມເຕ ອນໂຕເອງກ່ຽວກັບບັນຫາ ເຊັົ່ນມີຫຍັງແນ່ທີີ່ເຮົາບໍໍ່ຮ ້ ຄັຶ້ງສຸດທ້າຍທີີ່ຄິດຖ ກ ກວດຄວາມຄິດຂອງບັນຫາຄ ຫຍັງ ເຮົາສາມາດກວດແຜນຂອງບັນຫາໄດ້ບໍ. ການກໍານົດບັນຫາແລະການກວດສອບຂໍໍ້ມ ນຄວາມຈິງທີີ່ໄດ້ມາສ ່ການກໍານົດບັນຫາທີີ່ດີຈ ີ່ງຕ ີ່ນຕົວ ແລະ ຄົຶ້ນ ຫາຂໍໍ້ມ ນສະເໝີ ຈະເຮັດໃຫ້ການດໍາເນີນແກ້ໄຂບັນຫາສໍາເລັດໄປແລ້ວຄັຶ້ງໜ ງ ຈົົ່ງເລີີ່ມໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນກັບການກໍາ ນົດບັນຫານັບແຕ່ນີຶ້. ເມ ອບັນຫາເກີດຂ ຶ້ນ ບໍໍ່ວ່າຈະເປັນບັນຫາໃດ້ກໍຕາມຈະເປັນບັນຫານອ້ຍຫຼ ໃຫ່ຍ ຜິດກັບເພ ີ່ອນ ປີກເສຍ ນັກຮຽນຫາຍ ໂດນດ ຖຸກແລະອ ີ່ນໆ ສີີ່ງທີີ່ມີຄວາມຮ ້ສ ກອັນດັບແລກກໍຄ ການຄິດ ຕົກກາງວົນ ເກີດຄວາມຂອ້ງ ຂັດໃຈ ແລະ ສີີ່ງທີີ່ເກີດຂ ຶ້ນຕາມມາກໍຄ ຄວາມທ້າທາຍ ແລະການພະຍາຍາມຫາທົນທາງໃນການແກ້ໄຂບັນກຫາ ຫາ ບຸກຄົນໃດມີທັກສະໃນການແກ້ໄຂບັນຫາກໍຈະເຮັດໃຫ້ສາມາດຫາຄໍາຕອບຫຼ ຫາຫົນທາງໃນການແກ້ໄຂບັນຫາສໍາ ເລັດ ໃນທາງກົງກັນຂ້າມຫາກບໍໍ່ຮ ້ຈັກແກ້ໄຂບັນຫາຢ່າງເປັນລະບົບແລະເປັນຂັຶ້ນຕອນ ການຄົຶ້ນຫາທາງອອກ ຫຼ ຶ້ຄິດ ແກ້ໄຂບັນຫາຈະເປັນໄປໄດ້ຍາກ ແລະບໍໍ່ຶ້ດີພໍ ແລະບາງຢ່າງບໍໍ່ສາມາດແກ້ໄຂບັນຫາໄດ້ ຖ້າຮ ້ຈັກແກ້ໄຂບັນຫາຈີີ່ງເປັນ ເລ ີ່ອງ ທັກສະສະເພາະຕົວຂອງບຸກຄົນ ແຕ່ຢ່າງໃດ້ກໍຕາມທັກສະໃນການຄົຶ້ນຄິດແລະແກ້ໄຂບັນຫາ ເປັນທັກສະທີີ່ ສາມາດສອນຫຼ ເຝີກຝ ນໄດ້ເຊີີ່ງໃນການສອນຄົຶ້ນຄິດແກ້ໄຂບັນຫານັຶ້ນຈະສອນໃຫ້ເດັກຮ ້ຈັກຄິດ ແລະ ເຝີກຝ ນດ້ານ ຂະບວນການ ຫຼ ວີທີຄິດ ມີຄວາມຮ ້ຄວາມສາມາດໃນການຄິດ ໂດຍທີີ່ທັກສະດັົ່ງກວ່າດັົ່ງກວ່າບໍຈໍາເປັນຈະຕອ້ງໃຫ້ ເດັກຮຽນຮ ້ແກ້ໄຂບັນຫາ ກໍບໍໍ່ສາມາດຮຽນຮ ້ໄດ້ຈາກການອ່ານຫຼ ຶ້ຮຽນຮ ້ໃນແຕ່ລະຫອ້ງຮຽນຢ່າງດຽວໄດ້ເຊັົ່ນ ເພາະສະນັຶ້ນການສອນທັກສະ ການສອນທັກສະຄິດແກ້ໄຂບັນຫາ ຈະຕ້ອງກໍານົດສະຖານະການ ທີເປີດ ໂອກາດໃຫ້ເດັກໄດ້ຝຶກຝ ນໃຫ້ເດັກມີທັກສະທີີ່ສໍາຄັນທີີ່ສອດຄ່ອງກັບສະຖານະການໃນຊີວິດຈິງ ແລະ ຄວນເປັນ ສະຖານະການທີີ່ຈໍາເປັນຕໍໍ່ການແກ້ໄຂບັນຫາທີີ່ດີ ເຊີີ່ງທັກສະທີີ່ຈໍາເປັນຕໍໍ່ການຝຶກຝ ນຕໍໍ່ການແກ້ໄຂບັນຫານັຶ້ນ ປະກອບດ້ວຍທັກສະກຽ່ວກັບການສະໝັກຮ ້ເຖິງພາບຫຼ ບັນຫາທັກສະການຄົຶ້ນຂໍໍ້ມ ນການກໍານົດ ລະບຸບັນຫາທີີ່ແທ້ ຈິງ ການຫາແນວຄິດການແກ້ໄຂບັນຫາທີີ່ດາກຫຼາຍການລະບຸ ແລະ ເລ ອກວີທີແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະ ການດໍາເນີນການ ແກ້ໄຂບັນຫາ ແນວທາງການສົົ່ງເສີມໃຫ້ນັກຮຽນຄິດແກ້ໄຂບັນຫາ ສໍາລັບຄິດແກ້ໄຂບັນຫານັຶ້ນເປັນການຄິດທີີ່ຕ້ອງໃຊ້ຄວາມສາມາດຂອງສະໜອງ ແລະ ປະສົບການເດີມ ເພ ີ່ອນໍາມາໃຊ້ໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ການແກ້ໄຂບັນຫາຈິງກຽ່ວຂອ້ງກັບປັດໃຈຫຼາຍຢາງເດັກຈີີ່ງຕອ້ງໃດ້ຮັບການ ສົົ່ງເສີມດ້ວຍວີທີດາກຫຼາຍຢ່າງຕໍໍ່ເນ ີ່ອງຕະລອດເວລາສໍາລັບແນວທາງໃນການສົົ່ງເສີມຄວາມສາມາດໃນການຄິດແກ້ ໄຂບັນຫາດັົ່ງນິຶ້: 2. ການໃຫ້ຄວາມຮັກຄວາມອົບອຸ່ນແກ່ເດັກ ເຮັດໃຫ້ເຮັດຮ ້ສ ກປອດໄພມີຄວາມສຸກມີຄວາມເຊ ີ່ອໝັຶ້ນ ໃນຕົວເອງ ແລະມອງໂລກໃນແງ່ດີ 3. ເປີດໂອກາດໃຫ້ເດັກສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ແລະ ຕັດສີນໃຈ ເພ ີ່ອຊ່ວຍໃຫ້ເດັກກ້າສະແດງອອກແລະ ມີຄວາມເຊ ີ່ອໜັຶ້ນໃນຕົນເອງ 4. ເຝີກໃຫ້ເດັກເປັນຄົນສ່າງສັງເກດໂດຍການຈັດປະສົບການໃຫ້ມີການໃຊ້ປະສານສໍາຜັດທັງ5 ເພ ອການ ຮັບຮ ້ໃນທຸກດ້ານ ໃຫ້ຜ ້ໃຫ່ຍຄອຍໃຫ້ສະໜັບສະໜ ນດ ແລຊວ່ຍເຫຼ ອ

147 5. ສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກໄດ້ຊວ່ຍເຫຼ ອຕົນເອງໃຫ້ເໝາະສົມກັບການພັດທະນາຂອງເດັກເຊີີ່ງຈະເປັນພ ຶ້ນຖານ ດ້ານບຸກຄະລິກກະພາບ ຄວາມເຊ ີ່ອໝັຶ້ນໃນຕົນເອງອັນຈະສົົ່ງຜົນຕໍໍ່ການຄິດແກ້ໄຂບັນຫາຂອງເດັກ 6. ສະແດງຄວາມຊ ຶ້ນຊົມ ເມ ອເດັກເຮັດໃນສີີ່ງທີີ່ດີງາມ ແລະທໍາໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມເຊ ີ່ອໜັຶ້ນໃນເມ ີ່ອ ເດັກທໍາໃນສີີ່ງທີີ່ດີງາມອັນຈະເຮັດໃຫ້ເດັກມີຄວາມຮ ້ສ ກທີີ່ດີຕໍໍ່ຕົນເອງ 7. ຈັດພາບແວດລອ້ມແລະບັນຍາກາດທີີ່ເອ ຶ້ອຕໍໍ່ການພັດທະນາຄວາມຄິດແກ້ໄຂບັນຫາຂອງເດັກທັງພາຍ ໃນແລະພາຍນອກຫອ້ງຮຽນ ແລະມີບັນຍາກາດທີີ່ເຮັດໃຫ້ເດັກຮ ້ສ ກສະບາຍໃຈ ບໍໍ່ຄຽດເຄັົ່ງສະພາບແວດລອ້ມດັົ່ງ ກວ່າຈະເປັນພ ຶ້ນຖານໃນການພັດທະນາທັກສະການຄິດ 8. ການຝຶກທັກສະການຄິດແກ້ບັນຫາໃຫ້ແກ່ນັກຮຽນນັຶ້ນສາມາດຝຶກໄດ້ຫຼາຍຮ ບແບບເຊັົ່ນ: ❖ ຝຶກທັກສະຄິດແກ້ໄຂບັນຫາຈາກການທົບທວນ ຄ ຈະຕອ້ງເລ ອກທົບທວນຫຼາຍລັກສະນະມາໃຫ້ ນັກຮຽນອ່ານແລ້ວຕອບຄໍາຖາມເພ ີ່ອເຝີກທັກສະການຄິດຕາມຂັຶ້ນຕອນຂອງການແກ້ໄຂບັນຫາ ❖ ຝຶກທັກສະການແກ້ໄຂບລັນຫາຈາກພາບໃຫເນັກຮຽນວິເຄາະພາບຕ່າງໆທີີ່ສະແດງບັນຫາທີີ່ເກີດ ຂ ຶ້ນຈະນໍາໄປສ ່ການແກ້ໄຂບັນຫາທີີ່ຖ ກຕອ້ງ ❖ ຝຶກທັກສະຄິດແກ້ໄຂບັນຫາຈາກສະຖານະການທີີ່ກໍານົດເປັນສະຖານະການທີີ່ໃກ້ຄຽງກັບຕົວຈິງ ❖ ຝຶກໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ເຮັດວຽກຫຼ ເຮັດວຽກສະເໝີ ໂດຍສະເພາະກິດຈະກໍາກຸມເພ ີ່ອແລກປ່ຽນຄວາມ ຮ ້ຄວາມຄິດ ❖ ຝຶກໃຫ້ນັກຮຽນຮ ້ຈາກປະຕີິບັດຕົວຈິງ ❖ ຝຶກໃຫ້ນັກຮຽນເປັນຜ ້ມີເຫດຜົນ ໃຫ້ມີຄວາມເຊ ີ່ອໝັຶ້ນ ❖ ຝຶກໃຫ້ນັກຮຽນຮ ້ຈັກວິຈານ, ກໍານົດວິທີແກ້ໄຂບັນຫາ, ດ້ວຍວິທີວິເຄາະວິຈານບັນຫາ ໂດຍ ກາ ໍນົດວິທີວິເຄາະ ຫຼ ວິຈານອອກເປັນຊັຶ້ນໆໄດ້ແກ່ ການກໍານົດບັນຫາ ແລະ ລວບລວມຂໍໍ້ເທັດຈິງ ຕັຶ້ງສົມມຸດຖານ ທົດສອບສົມມຸດຖານ ການປະເມີນຜົນ ❖ ຝຶກໃຫ້ນັກຮຽນຮ ້ຈັກການວິເຄາະ-ສັງເຄາະ ແລະ ເຝຶກໃຫ້ຮ ້ຈັກອອກຄວາມຄິດເຫັນ ❖ ຈັດສີີ່ງເຮົາຫຼ ມີການກະຕຸ້ນທີີ່ດີຈັດສະຖານະການໃໝ່ຫຼ ສະແດງບັນຫາ ປະເດັນທີີ່ທ້າທາຍໜ້າ ສົນໃຈ ແລະ ວິທີແກ້ໄຂບັນຫາໄດ້ຫຼາຍວິທີໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ເຝີກຝ ນການແກ້ໄຂບັນຫາ ❖ ການຝຶກຝ ນໃຫ້ນັກຮຽນແກ້ໄຂບັນຫາໃດໆ ຄ ບໍໍ່ຄວນບອກວິທີການແກ້ໄຂບັນຫາໂດຍຕົງ ❖ ຝຶກທັກສະແກ້ໄຂບັນຫາສ ກສາຄ ເລ ອກຫຼ ຂຽນການສ ກສາທີີ່ເປັນບັນຫາໃນສັງຄົມທົົ່ວໄປ ແລ້ວ ຕັຶ້ງຄໍາຖາມເພ ີ່ອນໍາໄປສ ່ການແກ້ໄຂບັນຫາ ❖ ຝຶກການແກ້ໄຂບັນຫາຈາກສ ີ່ປະເທດຕ່າງໆ ເຊັົ່ນ: ວິດີທັດ, ຊີດີ, ພາບໜ ີ່ງ, ເພງ, ບົດປະພັນຕ່າງໆ ແລ້ວຕອບຄໍາຖາມເພ ີ່ອນໍາໄປສ ່ການແກ້ໄຂບັນຫາ ຂະບວນການຝຶກທັກສະການຄິດສໍາລັບເດັກນ້ອຍ ແລະ ເຍົາວະຊົນ ການທີີ່ຈະມີຄວາມສາມາດໃນການແກ້ໄຂບັນຫາໃດໜ ີ່ງ ຈໍາເປັນຕ້ອງມີທັກສະໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຢ່າງ ພຽງພໍ ຈ ງຄວນໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ຝຶກທັກສະການແກ້ໄຂບັນຫາຢ ່ຕະຫລອດດ້ວຍວິທີການທີຫລາກຫລາຍຈັດເວລາ ໃຫ້ເໝາະສົມແກ່ການຄິດແກ້ໄຂບັນຫາທັງຝຶກໃຫ້ນັກຮຽນມີຄວາມເຊ ີ່ອຫນັຶ້ນໃນຕົວເອງແລະຄິດຢ່າງມີເຫດຜົນ ຕະຫຼອດ ໃນການຝຶກແກ້ໄຂບັນຫາສໍາລັບເດັກນ້ອຍແລະເຍົາວະຊົນມີ 6 ຂັຶ້ນຕອນດັົ່ງນີຶ້ (Eberle and Standish 1996: 11) 1. ຂັຶ້ນຮັບຮ ້ບັນຫາ (sensing problem and challenges) 2. ຂັຶ້ນຄົຶ້ນຫາສາເຫດຂອງບັນຫາ ຫຼ ຂັຶ້ນລວບລວມຂໍໍ້ມ ນເພ ີ່ອອະທິບາຍບັນຫາ (Data Finding) 3. ຂັຶ້ນກໍານົດບັນຫາ (problem finding)

148 4. ຂັຶ້ນຫາແນວທາງແກ້ໄຂບັນຫາ (Idea finding) 5. ຂັຶ້ນຄົຶ້ນຫາສະຫຼຸບ ແລະ ເລ ອກວິທີການແກ້ໄຂບັນຫາ (Solution finding) 6. ຂັຶ້ນສະຫຼຸບ ແລະ ແກ້ໄຂບັນຫາ (Acceptance finding) ໃນການຝຶກທັກສະໃນການແກ້ໄຂບັນຫາໃນ 6 ຂັຶ້ນຕອນນີຶ້ ຕ້ອງຝຶກຝ ນເທ ີ່ອລະຂັຶ້ນຕອນແຕ່ຂັຶ້ນຕອນທີ1 ຫາ 6 ເພາະໃນແຕ່ລະຂັຶ້ນຕອນຈະມີລໍາດັບມີຄວາມສໍາຄັນຕໍໍ່ໆກັນໄປ ນອກຈາກນີຶ້ເປ ົ້າໝາຍໃນການຝຶກແຕ່ລະຂັຶ້ນ ຕອນກໍແຕກຕ່າງກັນແລະເນັຶ້ນຫມັກທັກສະທີແຕກຕ່າງກັນເພາະສະນັຶ້ນໃນການຝຶກຈ ງບໍໍ່ຄວນຍົກເວັຶ້ນ ຫຼ ຂ້າມຂັຶ້ນ ຕອນໃນການຝຶກທັກສະການຄິດແກ້ໄຂບັນຫາ 6 ຂັຶ້ນຕອນມີດັົ່ງນີຶ້: 1. ຂັຶ້ນ (sensing problem and challenges) ເປັນຂັຶ້ນຕ ີ່ນຕົວ ແລະ ວິເຄາະບັນຫາທີີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດເປັນ ຫາ ຢາກເຮັດບາງສິີ່ງບ່າງຢ່າງໃຫ້ດີຂ ຶ້ນ ສາມາດກໍານົດສິີ່ງທີເປັນບັນຫາສໍາຄັນໄດ້ ຂັຶ້ນນີຶ້ເປັນການຝຶກທັກສະເພ ອໃຫ້ ຮ ້ວ່າ ຕົວການທີເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຫຍຸ້ງວຸ້ນວາຍຂອງໃຈນັຶ້ນແມ່ນຫຍັງ ເປັນຂັຶ້ນທີຖ ກຝຶກໃຫ້ເຫັນເຖິງສັນຍານ ອັນຕະລາຍເບິີ່ງຮັບຮ ້ບັນຫາ ບັນຫາແລະພິຈາລະນາສິີ່ງທີເປັນບັນຫາສໍາຄັນແລະຄິດໄຕ່ຕອງຢ່າງມີສະຕິແລະມີ ເຫດຜົນ ວ່າເປັນຫຍັງຈ ງເກີດບັນຫານີຶ້ຂ ຶ້ນ ການຮັບຮ ້ບັນຫາ ໝາຍເຖິງ: 1) ການທີເຮົາຮ ້ສ ກວ່າມີບາງສິີ່ງບາງຢ່າງເຮັດໃຫ້ເກີດບັນຫາ 2) ການທີເຮົາຮ ້ສ ກຫຍຸ້ງຍາກຈົນເຮັດຫຍັງບໍໍ່ໄດ້ເລີຍ ຫຼ ບໍໍ່ເຮັດຫຍັງເລີຍ 3) ການທີເຮົາພິຈາລະນາ ແລະ ສັງເກດສິີ່ງຕ່າງໆທີີ່ຜິດປ ກກະຕິຢ່າງມີສະຕິ 4) ການທີເຮົາປາດຖະຫນາຢາກໃຫ້ບາງສິງບາງຢ່າງດີຂ ຶ້ນ 5) ການທີີ່ເຮົາຮ ້ສ ກສັບສົນ ວຸ່ນວາຍໃນໃຈ ບໍໍ່ຮ ້ວ່າຈະເຮັດແນວໃດດີ 6) ການທີີ່ເຮົາຮ ້ສ ກວ່າມີບາງສິີ່ງບາງຢ່າງທີຕ້ອງເຮັດ 2. ຂັຶ້ນຄົຶ້ນຫາສາເຫດຂອງບັນຫາ ຫຼ ຂັຶ້ນລວບລວມຂໍໍ້ມ ນເພ ີ່ອອະທິບາຍບັນຫາ (Data Finding) ຫຼ ການຄົຶ້ນຫາສາເຫດຂອງບັນຫາ ເປັນຂັຶ້ນພິຈາລະນາເຖິງສິີ່ງທີເຮັດໃຫ້ເຮົາເກີດມີຄວາມກັງວົນ ສັບສົນ ວຸ່ນວາຍໃຈ ເມ ີ່ອພິຈາລະນາສິີ່ງຕ່າງ ຢ່າງຮອບຄອບແລະເບິີ່ງເຫັນສິີ່ງທີເປັນບັນຫາແລ້ວຈະຕ້ອງຄົຶ້ນຫາແລະເກັບຂໍໍ້ມ ນສອບຖາມ ຄົຶ້ນຄວ້າວ່າສິີ່ງທີຄິດວ່າມີຄວາມກ່ຽວຂ້ອງກັບບັນຫາຫລາຍເທົົ່າໃດແລະຈັດລໍາດັບຂໍໍ້ມ ນໃຫ້ເປັນຫມວດຫມ ່ ຫຼ ອະທິບາຍບັນຫາທີມີຢ ່. ການຄົຶ້ນຫາຄວາມຈິງເຖິງຄວາມຮ ້ສ ກທີີ່ເປັນບັນຫາວ່າ ເປັນຫຍັງເຮົາຈ ີ່ງຮ ້ສ ກບໍໍ່ສະບາຍ ວິຕົກກັງວົນ ສັບສົນວຸ້ນວາຍໃຈ ຂໍໍ້ມ ນທີີ່ໄດມາຈະເປັນພ ຶ້ນຖານໃນການທີຈະເຂົຶ້າໃຈເຖິງບັນຫາທີມີຢ ່ ການຂາດຂໍໍ້ມ ນທີີ່ເປັນຈິງ ຈະເຮັດໃຫ້ເບິີ່ງເຫັນພາບຂອງບັນຫາບິດເບ ອນໄປບໍໍ່ສົມບ ນໃນການການຝຶກ ໃນຂັຶ້ນນີຶ້ຈະເປັນການຄົຶ້ນຫາ ແລະ ກວດສອບບາງສິີ່ງບາງຢ່າງໃຫ້ລົງເລິກລົງໄປ ຈະເຮັດໃຫ້ເຫັນບັນຫາໄດ້ຢ່າງຊັດເຈນຫຼາຍຂ ຶ້ນ ຈະບໍໍ່ເບິີ່ງພາບໃດຢ່າງ ກ້ວງໆແລະບໍໍ່ກົດດັນຈົນບອກບັນຫາຜິດພາດ. ການຄົຶ້ນຫາເຫດຜົນຂອງບັນຫາ ໝາຍເຖິງການໂຮມຂໍໍ້ມ ນຕ່າງໆ ໂດຍການຝຶກໃຫ້ເດັກຮ ້ຈັກຕັຶ້ງຄໍາ ຖາມແລະຕອບຄໍາຖາມເຫຼົົ່ານີຶ້ດ້ວຍຕົຶ້ນເອງ ເຊິີ່ງຄໍາຖາມຕ່າງໆຄວນມີດັົ່ງນີຶ້ ເປັນຫຍັງ (Why): ເຫດຜົນຂອງສິີ່ງນັຶ້ນເຊັົ່ນ ເປັນຫຍັງຂ້ອຍຈ ີ່ງຕ້ອງສົນໃຈ ຫຼ ກ່ຽວຂ້ອງ ກັບເລ ີ່ອງນີຶ້ ເມ ີ່ອໃດ (When): ຕັຶ້ງຄໍາຖາມກ່ຽວກັບສະຖານທີ ເຊັນມັນເກີດຢ ່ໃສ

149 ໃຜ (Who): ມີໃຜທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ໃຜທີີ່ເຮັດໃຫ້ສິີ່ງຕ່າງໆເຫຼົົ່ານີຶ້ມາກ່ຽວພັນກັນ ເປັນແນວໃດ (How): ຕັຶ້ງຄໍາຖາມກ່ຽວກັບການເຮັດວຽກ ຫຼ ຂັຶ້ນຕອນເຮັດວຽກ ຫຼ ຜົນທີໄດຮັບ ເຊັົ່ນ ຂ້ອຍຫຼ ໃຜຈະໄດ້ຮັບຜົນຈາກສິີ່ງເຫຼົົ່ານີຶ້ ແບບໃດວິທີການຫຼ ມັນເກີດຂ ຶ້ນແບບໃດ 3. ຂັຶ້ນກໍານົດບັນຫາ (problem finding) ເປັນຂັຶ້ນຕອນທີີ່ສາມາດບອກໄດ້ວ່າ ແມ່ນຫຍັງຄ ບັນຫາ ທີີ່ແທ້ຈິງ ແມ່ນຫຍັງຄ ບັນຫາໃຫຍ່ ແມ່ນຫຍັງຄ ບັນຫາທີີ່ນ້ອຍ ແລ້ວພິຈາລະນາວ່າເປັນຫຍັງຈ ງເກີດບັນຫານັຶ້ນຂ ຶ້ນ ມາ ໃນການບອກບັນຫານີຶ້ຈະຕ້ອງໃຊ້ຄວາມຮ ້ເພີີ່ມເຂົຶ້າມາ ໂດຍຕ້ອງໃຊ້ທັກສະການວິເຄາະແລະການສັງ ເຄາະເຂົຶ້າຮ່ວມກັນ ເວົຶ້າໄດ້ວາ ີ່ເປັນຂັຶ້ນຕອນທີີ່ຕ້ອງໃຊ້ຄວາມຄິດຂັຶ້ນສ ງເຂົຶ້າມາປະກອບ ເຊິີ່ງໃນຂັຶ້ນນີຶ້ເຮົາຈະພົບວ່າຈະ ມີນັກຮຽນທີີ່ເກັົ່ງຂ ຶ້ນແລະເດັກເຫຼົົ່ານັຶ້ນຈະມີຂະຂວນການຄິດທີແຕກຕ່າງກັນ ແລະໃນນັຶ້ນຈະພົບໄດ້ເຊັົ່ນດຽວກັນວ່າ ເດັກມີຂະບວນການແກ້ໄຂບັນຫາທາງດ້ານແນວຄິດເຊິີ່ງຄ ຕ້ອງເຂົຶ້າໄປຊວຍເຫຼ ອ ແລະ ແນະນໍາ ການກໍານົດ ແລະ ບອກບັນຫາໝາຍເຖິງ - ການທົບທວນຂໍໍ້ແທ້ຈິງອີກເຄິີ່ງໜ ີ່ງ - ການພະຍາຍາມເບິີ່ງເຫດການທີີ່ເກີດຂ ຶ້ນຫລາຍຮ ບແບບ - ຄິດຢ ່ສະເໜີວ່າບັນຫາມີຫລາຍກວ່າໜ ີ່ງບັນຫາ - ເຈາະຈົົ່ງວ່າແມ່ນຫຍັງຄ ບັນຫາຫລັກ ແມ່ນຫຍັງຄ ບັນຫາສໍາຮອງ - ເບິີ່ງເຫັນຄວາມສໍາຄັນຂອງບັນຫາເຫຼົົ່ານັຶ້ນ ແລະເບິີ່ງເຫັນວ່າບັນຫາໃດເກີດກ່ອນເກີດຫຼັງ - ເຂົຶ້າໃຈຈຸດປະສົົ່ງສໍາຄັນແລະເຂົຶ້າໃຈແລະເຂົຶ້າໃຈການແກ້ບັນຫາ - ບອກບັນຫາທີມີຄວາມຮຸນແຮງແລະຈໍາເປັນຕ້ອງແກ້ໄຂໃຫ້ໄວທີີ່ສຸດ 4. ຂັຶ້ນຫາແນວທາງແກ້ໄຂບັນຫາ (Idea finding) ເປັນຂັຶ້ນທີີ່ຄິດຫາວທີໃນການແກ້ໄຂບັນຫາທີີ່ເຫມາະ ສົມໃຫ້ໄດ້ຫລາຍໆວິທີໂດຍພະຍາຍາມຄິດຄົຶ້ນຫາວິທີທີີ່ໃຊ້ເປັນປ ກກະຕິ ຫຼ ເປັນວິທີທີີ່ແຕກຕ່າງແລະແປກໃຫມ່ເຊິງ ອາດເປັນວິທີທີີ່ບໍໍ່ບໍໍ່ມີຈະຄິດ ການຫາແນວທາງໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ ການສ້າງຄວາມຄິດທີີ່ແກ້ໄຂບັນຫາໃຫ້ໄວທີີ່ສຸດໃຫ້ມີຫລາຍໆຄວາມຄິດ ການຄົຶ້ນຫາຄວາມຄິດທີເປັນປ ກະຕິແລະບໍໍ່ເປັນປ ກະຕິ ລວມທັງຄວາມຄິດທີີ່ແຕກຕ່າງແລະບໍໍ່ມີໃຜຈະຄາດຄິດ ການລວບລວມປະສົມປະສານຄວາມຄິດຕ່າງໆເຂົຶ້າຮ່ວມກັນເພ ີ່ອຫາຄວາມຄິດໃຫມ່ ການທີີ່ບໍໍ່ຍອມຕັດສິນໃຈວ່າແນວທາງທີີ່ຄວນແກ້ໄຂຄ ຫຍັງ ແຕ່ຈະລວບລວມແນວຄິດທັງຫມົດໃຫ້ເກີດຂ ຶ້ນກ່ອນ ການທີີ່ຄິດແລ້ວຄິດອີກເພ ີ່ອຈະຫາແນວທາງທີດີທີີ່ສຸດ 5. ຂັຶ້ນຄົຶ້ນຫາສະຫຼຸບ ແລະ ເລ ອກວິທີການແກ້ໄຂບັນຫາ (Solution finding)ເປັນການຄົຶ້ນຫາຂໍໍ້ສະຫຼຸບ ຈາກຫລາຍແນວທາງ ທັງໃນການແກ້ໄຂບັນຫານັຶ້ນ ວິທີໃດເປັນວິທີທີເຫມາະສົມທີີ່ສຸດ ການຄົຶ້ນຫາຂໍໍ້ສະຫຼຸບ ໝາຍເຖິງ - ການຕັດສິນໃຈວ່າຄວາມຄິດໃດດີທີີ່ສຸດ - ການສ້າງເຄ ີ່ອງມ ເພ ີ່ອປະເມີນຄວາມຄິດຂອງຕົວເອງ

150 - ການມີຂໍໍ້ມ ນສະຫນັບສະຫນ ນໃນການເລ ອກຄວາມຄິດທີດີ - ການພິຈາລະນາແຕ່ລະຄວາມຄິດແບບຕັຶ້ງໃຈ - ການໄດ້ມີການພິຈາລະນາຫລາຍໆແນວທາງຫລາຍໆຮ ບແບບ - ການເລ ອກຄວາມຄິດທີດີທີີ່ສຸດ - ການທີີ່ບໍໍ່ຢ້ານວ່າຈະຕັດສິນໃຈຜິດພາດ 6. ຂັຶ້ນສະຫຼຸບ ແລະ ແກ້ໄຂບັນຫາ (Acceptance finding)ເປັນຂັຶ້ນຕອນທີີ່ບອກໃຫ້ເຫັນວ່າ ການ ຕັດສິນໃຈມີຄວາມຖ ກຕ້ອງເຫມາະສົມ ສາມາດນໍາເອົາວິທີການທີເລ ອກນັຶ້ນໄປປະຕິບັດໃຊ້ໄດ້ ຂັຶ້ນນີຶ້ເປັນການຝຶກ ຝ ນການກໍານົດຂັຶ້ນຕອນ ແລະປະຕິບັດຕາມຂັຶ້ນຕອນໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຕາມທີີ່ໄດ້ເລ ອກວິທີການແກ້ໄຂບັນຫາ ໂດຍຕ້ອງໄດ້ວາງແຜນເປັນຂັຶ້ນຕອນ ວ່າຕ້ອງເຮັດຫຍັງແນ່ ເຮັດແບບໃດ ຕາມລໍາດັບລວມທັງຄົຶ້ນຫາສິີ່ງອ ີ່ນໆ ທີີ່ ຊວຍໃນການແກ້ໄຂບັນຫາຈົນສໍາເລັດ ການດໍາເນີນການແກ້ໄຂບັນຫາໝາຍເຖິງ - ດໍາເນີນການແກ້ໄຂບັນຫາຕາມແນວທາງທີີ່ເລ ອກມາແລ້ວ - ການທີຮ ້ວ່າເຮົາຈະປະສົບຜົນສໍາເລັດໄດ້ແນວໃດ - ມີຄົນສະຫມັບສະຫມ ນຄວາມຄິດຂອງເຮົາ - ການຄາດໝາຍຄວາມຍາກລໍາບາກທີີ່ອາດເກີດຂ ຶ້ນໄດ້ - ການຮ ້ວ່າເຮົາຕ້ອງການຂໍໍ້ມ ນຫຍັງ ແລະຈະໄປຄົຶ້ນຫາຂໍໍ້ມ ນນັຶ້ນໄດ້ຢ ່ໃສ - ການມີແຜນທີຈະດໍາເນີນການເປັນຂັຶ້ນຕອນ - ການມີຕາຕະລາງໃນການເຮັດວຽກ ໃນການຝຶກທັກສະການຄິດແກ້ໄຂບັນຫາ ຈ ໍາເປັນຕ້ອງຝຶກທັກສະໃນເທ ີ່ອລະຂັຶ້ນ ເຊິີ່ງເປັນທັກສະຍ່ອຍໆ ເຊັົ່ນດຽວກັບການຝຶກແບບອ ີ່ນໆ ເພາະຈະເປັນພ ຶ້ນຖານຂອງຂະບວນການແກ້ໄຂບັນຫາລະດັບສ ງຂັຶ້ນຕໍໍ່ໄປ ເພ ີ່ອໃຫ້ເກີດຄວາມເຂົຶ້າໃຈໃນການຝຶກທັກສະການຄິດແກ້ໄຂບັນຫາຕາມຂັຶ້ນຕອນທັງ 6 ຂັຶ້ນ ໄດ້ຢ່າງຊັດ ເຈນຈ ີ່ງຈະຂໍສະເໜີຕົວຢ່າງໃນການຄິດ ແກ້ໄຂບັນຫາໃນແຕ່ລະຂັຶ້ນຕອນເພ ີ່ອເປັນແນວທາງໃນການໄປສ້າງສະຖານະ ການ ຈັດກິດຈະກໍາ ເພ ີ່ອຝຶກທັກສະການຄິດໃຫ້ແກ່ເດັກນ້ອຍ ແລະ ເຍົາວະຊົນ

151 ກິດຈະກໍາຝຶກອົບຮົມທັກສະການແກ້ບັນຫາ 1. ທັກສະການຮັບຮ ້ບັນຫາ. ຫົວຂໍໍ້: ວິທີການປັບປຸງຫ້ອງຮຽນ ຈຸດປະສົງໃນການສິດສອນ 1. ເພ ີ່ອໃຫ້ນັກຮຽນສາມາດຕ ີ່ນຕົວ ແລະ ຮ ້ຈັກວ່າ ສິີ່ງຕ່າງໆມີບັນຫາ ແລະ ສາມາດພັດທະນາປັບປຸງ ໃຫ້ດີຂ ຶ້ນໄດ້. 2. ເພ ີ່ອສ້າງນິດໃສໃຫ້ນັກຮຽນສາມາດເບິີ່ງ ສັງເກດ ແລະ ພິຈາລະນາເຖິງສິີ່ງຕ່າງໆຢ່າງລະອຽດຖີີ່ ຖ້ວນກ່ຽວກັບສິີ່ງທີີ່ຕ້ອງປັບປຸງ. 3. ເພ ີ່ອຊຸກຍ ້ໃຫ້ນັກຮຽນຮ ້ຈັກວິເຄາະ ແລະ ລິເລີີ່ມປະດິດສິີ່ງໃໝ່ໆ. ກິດຈະກໍາ 1. ຄ ຫຼ ຜ ້ໃດຜ ້ໜ ີ່ງເວົຶ້າວ່າ ຫ້ອງຮຽນຂອງພວກເຮົາຄວນປັບປຸງໃໝ່ບໍ? 2. ການປັບປຸງຫ້ອງຮຽນ ໝາຍເຖິງ ການທີີ່ນັກຮຽນຕ້ອງການໃຫ້ຫ້ອງຮຽນດີກວ່າທີີ່ເປັນຢ ່. 3. ໃຫ້ນັກຮຽນເບິີ່ງຮອບຫ້ອງໂດຍເລີີ່ມຈາກຈຸດໃດຈຸດໜ ີ່ງ. ແລະ ຖາມໂຕເອງ ວ່າອັນນີຶ້ຄວນໄດ້ ປັບປຸງຫຼ ບໍໍ່? ຖ້າຫາກວ່າຕ້ອງການປັບປຸງໃຫ້ຂຽນລາຍການທີີ່ຕ້ອງການປັບປຸງໃສ່ໃນປ່ອງ ຕາຕະລາງເບ ຶ້ອງຊ້າຍມ . ສ່ວນດ້ານຂວາມ ໃຫ້ຂຽນເຫດຜົນວ່າເປັນຫຍັງຈິີ່ງຕ້ອງປັບປຸງສິີ່ງດັົ່ງກ່າວ ນັຶ້ນ. 4. ຫຼັງຈາກຂຽນຊ ີ່ຂອງສິີ່ງທີີ່ຈະປັບປຸງ ພ້ອມກັບເຫດຜົນພຽງພໍທີີ່ຈະປັບປຸງ ພິຈາລະນາວ່າເຂດໃດ ຕ້ອງໄດ້ຮັບການປັບປຸງຫຼາຍທີີ່ສຸດ. ຫຼັງຈາກນັຶ້ນພະຍາຍາມຊອກຫາຄໍາຕອບວ່າ ເຈົຶ້າຈະປັບປຸງມັນ ແນວໃດ? 5. ສະຫຼຸບຜົນໄດ້ຮັບໂດຍການໃຫ້ນັກຮຽນລາຍງານຄວາມຄິດຂອງເຂົາເຈົຶ້າ, ແລະ ອາດຈະໃຫ້ຊັຶ້ນ ຮຽນລວມເອົາບັນຊີລາຍຊ ີ່ຂອງລາຍການທີີ່ຕ້ອງການ ການປັບປຸງກ່ຽວກັບຫົວຂໍໍ້ທີີ່ຕ້ອງການ ປັບປຸງ” ຂ້ອຍຈະດີໃຈຖ້າ...” ຫຼ ໃຫ້ນັກຮຽນສົນທະນາການປັບປຸງຫ້ອງຮຽນ ລາຍການທີີ່ຕ້ອງປັບປຸງ ເຫດຜົນ ປະຕ ສຽງດັງອອດແອດ ພ ຶ້ນຫ້ອງ ເປືົ້ອນ

152 ເລ ີ່ອງ: ຮ ບຮ່າງຂອງສິີ່ງຕ່າງໆ ຈຸດປະສົງ 1. ເພ ີ່ອໃຫ້ນັກຮຽນເຂົຶ້າໃຈວ່າ ບັນຫາແມ່ນເປັນທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດທຸກສິີ່ງທຸກຢ່າງໃນໂລກນີຶ້ ບໍໍ່ມີຫຍັງສົມບ ນແບບໄປທຸກສິີ່ງທຸກຢ່າງ ຕ່າງກໍໍ່ມີຂໍໍ້ດີ ແລະ ຂໍໍ້ເສຍຂອງມັນ. 2. ເພ ີ່ອຊຸກຍ ້ໃຫ້ນັກຮຽນເຫັນວ່າສິີ່ງຕ່າງໆທີີ່ເປັນບັນຫາ ມັນມີວິທີໃນການປັບປຸງໃຫ້ດີຂ ຶ້ນໄດ້. ກິດຈະກໍາ 1. ວັດຖຸທີີ່ຢ ່ອ້ອມຕົວຂອງເຮົາມີຮ ບຮ່າງທີີ່ແຕກຕ່າງກັນ ຕ່າງກໍໍ່ມີທັງຂໍໍ້ດີ ແລະ ຂໍໍ້ເສຍ ແມ່ນແຕກ ຕ່າງກັນເຊັົ່ນດຽວກັນ. ນັກຮຽນລອງພິຈາລະນາເບິີ່ງຮ ບຮ່າງຂອງວັດຖຸທີີ່ຢ ່ອ້ອມຂ້າງມີຮ ບຮ່າງລັກສະນະແນວໃດ? ທີີ່ເປັນຢ ່ມັນດີແລ້ວ ຫຼ ຍັງ? ຖ້າມັນດີ ເປັນຫຍັງຈິີ່ງດີ ຖ້າບໍໍ່ດີ ເປັນຫຍັງມັນຈິີ່ງບໍໍ່ດີ? 2. ນັກຮຽນພິຈາລະນາເບິີ່ງວ່າ ສິີ່ງຂອງແຕ່ລະອັນ ມີຂໍໍ້ດີ ແລະ ຂໍໍ້ເສຍຄ ກັນບໍ? ຖ້າມີຂໍໍ້ດີ ດີຄ ກັບ ສິີ່ງຂອງອ ີ່ນໆບໍ? ຕົວຢ່າງ: ຂໍໍ້ດີຂອງສໍແມ່ນເປັນທ່ອນຍາວມີຂະໜາດນ້ອຍພໍດີກັບມ ໃນຂະນະທີີ່ຕັົ່ງເໝາະກັບກົຶ້ນທີີ່ ຈະນັົ່ງ. ແຕ່ຂໍໍ້ເສຍຂອງສໍ ແມ່ນຕ້ອງອອກແຮງຂຽນຈິີ່ງຈະໃຊ້ງານໄດ້ ໃນຂະນະທີີ່ຕັົ່ງກໍໍ່ມີຂໍໍ້ເສຍແມ່ນ ໃຫຍ່, ເກະກະ, ເຊິີ່ງຈະເຫັນວ່າ ຂໍໍ້ເສຍ ແລະ ຂໍໍ້ດີຂອງສິີ່ງຂອງແຕ່ລະຊະນິດຈະບໍໍ່ຄ ກັນ. ໃຫ້ສໍາຫຼວດສະພາບແວດລ້ອມໃນໂຮງຮຽນຂອງເຈົຶ້າທີີ່ຢ ່ອ້ອມຮອບໂຮງຮຽນ ແລະ ກໍານົດສິີ່ງທີີ່ເປັນຂໍໍ້ ດີ ແລະ ບັນຫາທີີ່ສາມາດປັບປຸງໄດ້ ແລະ ຂຽນໄວ້ໃນຕາຕະລາງ. ສັງເກດ ຂໍໍ້ດີ ຂໍໍ້ເສຍ ຫ້ອງນໍ້າ ວັດສະດຸທີີ່ທັນສະໄຫມ ມີກິີ່ນເໝັນ ໂຮງອາຫານ ກວ້າງຂວາງ ເປືົ້ອນ/ເປິເປືົ້ອນ ຕັົ່ງ ປາກກາ

153 ເລ ີ່ອງ: ຂີຶ້ຝຸ່ນເປືົ້ອນລົດ ຈຸດປະສົງ 1. ເພ ີ່ອຊ່ວຍໃຫ້ນັກຮຽນຮັບຮ ້ສະຖານະການທີີ່ເປັນບັນຫາທີີ່ເກີດຂ ຶ້ນ ແລະ ວິທີການທີີ່ເຂົາເຈົຶ້າຄວນ ຈະໄດ້ຮັບການປັບປຸງໃນຊີວິດປະຈໍາວັນຂອງເຂົາເຈົຶ້າ. 2. ເພ ີ່ອກະຕຸ້ນໃຫ້ນັກຮຽນຮ ້ຈັກຄິດຄົຶ້ນຫາບັນຫາເພ ີ່ອທີີ່ຈະສະເໜີວິທີໃໝ່ໃນການແກ້ບັນຫາທີີ່ດີ ຂ ຶ້ນ. ກິດຈະກໍາ ເຮ ອນຂອງນ້ອງຈອຍຢ ່ຕິດແຄມທາງ ສະນັຶ້ນມັນເປັນເລ ີ່ອງປ ກກະຕິທີີ່ຈະມີຂີຶ້ຝຸ່ນຫຼາຍ. ທຸກໆຄັຶ້ງທີີ່ ນ້ອງຈອຍຊ່ວຍພໍໍ່ລ້າງລົດໃຫ້ສະອາດ ແລະ ຂັດມັນຈົນເງົາງາມ, ຕໍໍ່ມາບໍໍ່ດົນ ຂີຶ້ຝຸ່ນໄດ້ຕິດໃສ່ລົດຈົນເບິີ່ງເປືົ້ອນ ເຊິີ່ງ ນ້ອງຈອຍບໍໍ່ມັກເລີຍ ມັນໜ້າເບ ີ່ອຫຼາຍ. ໃຫ້ພວກນ້ອງ ລອງຄິດກ່ຽວກັບສິີ່ງຕ່າງໆທີີ່ເກີດຂ ຶ້ນໃນຊີວິດປະຈໍາວັນຂອງພວກນ້ອງ ສິີ່ງທີີ່ພວກນ້ອງບໍໍ່ ມັກ ມີຄວາມຮ ້ສ ກລໍາຄານ ຄ ກັບຂີຶ້ຝຸ່ນທີີ່ຕິດໃສ່ລົດ. ພວກນ້ອງຄິດແນວໃດ? ໃຫ້ຂຽນໃສ່ລົດຢ ່ດ້ານລຸ່ມ ຣົດຕິດ ສໍດໍາເສຍ ຜິດກັນກັບໝ ່

154 ໃບກິດຈະກໍາ ເລ ີ່ອງ: ແນວຄິດແກ້ໄຂບັນຫາ ຊ ີ່...............ນາມສະກຸນ..................ຊັຶ້ນ.................ເລກທີ................ ຄໍາຊີຶ້ແຈງ ໃຫ້ນັກຮຽນສໍາຫຼວດສິີ່ງຂອງເຄ ີ່ອງໃຊ້ພາຍໃນເຮ ອນ ວ່າມີບາງສິີ່ງບາງຢ່າງທີີ່ບໍໍ່ດີ ຫຼ ຄວນ ປັບປຸງ ຂຽນລົງໃສ່ໃນຊ່ອງທີີ່ກໍາໜົດໃຫ້ ພ້ອມໃຫ້ເຫດຜົນກັບສິີ່ງນັຶ້ນດ້ວຍ ຜົນການປະເມີນ ຄະແນນທີີ່ໄດ້.............................................................ຄະແນນ

155 2.ທັກສະການລວບລວມຂໍໍ້ມ ນ ເລ ີ່ອງ: ຜ ້ລາຍງານຂ່າວນັກສະແດງ ຈຸດປະສົງ 1. ເພ ີ່ອໃຫ້ນັກຮຽນມີຄວາມຮ ້, ຄວາມສາມາດ ແລະ ປະສົບການໃນການຕັຶ້ງບັນຫາໃນການເກັບກໍາ ຂໍໍ້ມ ນເພ ີ່ອຊອກຫາຄວາມເປັນຈິງ ແລະ ສາເຫດຂອງບັນຫາ. ກິດຈະກໍາ ຄ ສົນທະນາກັບນັກຮຽນວ່າ: 1. ມີໃຜແດ່ທີີ່ຄິດ ຫຼ ຢາກເປັນບຸກຄົນທີີ່ມີຊ ີ່ສຽງເຊັົ່ນ: ດາລາ, ນັກການເມ ອງ, ນັກກິລາ, ນັກ ດົນຕີ,ນັກເຕັຶ້ນລໍາ, ນັກຂຽນ? 2. ຕໍໍ່ໄປນີຶ້ສົມມຸດວ່າ ໃນປັດຈຸບັນທຸກຄົນແມ່ນບຸກຄົນທີີ່ມີຊ ີ່ສຽງ ດັົ່ງທີີ່ເຈົຶ້າຢາກເປັນ ແລະພວກ ເຮົາຢາກຮ ້ຈັກເຈົຶ້າຫຼາຍຂ ຶ້ນ ເພ ີ່ີອວ່າເຮົາຈະຖາມເຈົຶ້າບາງຄໍາຖາມ ຫຼ ສໍາພາດເຈົຶ້າ. 3. ໃນມ ຶ້ນີຶ້ ເຈົຶ້າຈະຕ້ອງສະແດງ 2 ບົດບາດຄ : 1) ເປັນນັກຂ່າວໜັງສ ພິມ ແລະ ຕ້ອງໄດ້ສໍາພາດກັບຄົນທີີ່ມີຊ ີ່ສຽງຄົນໜ ີ່ງ 2) ເຈົຶ້າເປັນນັກຂ່າວ ແລະ ນັກສໍາພາດທີີ່ມີຊ ີ່ສຽງ. ໃຫ້ນັກຮຽນຈັບຄ ່ປ່ຽນກັນ ເປັນຜ ້ສໍາພາດ ແລະ ໃຫ້ສໍາພາດຕາມພາລະບົດບາດ. ຄໍາແນະນໍາ 1. ເປັນນັກຂ່າວ ເຈົຶ້າຈະຕ້ອງຂຽນບົດສະຫຼຸບຂອງບຸກຄົນສໍາຄັນທີີ່ເຈົຶ້າກໍາລັງສໍາພາດ ແລະ ພ້ອມ ຂຽນຫົວຂໍໍ້ຂ່າວ. 2. ກໍານົດຫົວຂໍໍ້ຄໍາຖາມໃນການສໍາພາດໃຫ້ດີ ຕະຫຼອດຈົນຕັຶ້ງຄໍາຖາມທີີ່ເຫມາະສົມ (ຢ່າລ ມ 5W 1H ) ເຊັົ່ນ: - ຖາມປະຫວັດຄວາມເປັນມາຂອງເຂົາເຈົຶ້າ - ເຈົຶ້າເຮັດວຽກກັບໃຜ? - ສິີ່ງໃດທີີ່ເຮັດໃຫ້ທ່ານມີຊ ີ່ສຽງ - ເຈົຶ້າມັກກິນອາຫານປະເພດໃດ? 3. ຫຼັງຈາກສໍາເລັດການສໍາພາດແລ້ວ ໃຫ້ນັກຮຽນຂຽນເປັນຫົວຂໍໍ້ຂ່າວ ແລະ ເນ ຶ້ອໃນຂອງເລ ີ່ອງ ລາວທີີ່ສະຫຼຸບຈາກການສໍາພາດ ແລະ ອ່ານໃຫ້ຟັງ.

156 ຄໍາຖາມໃນການຄົຶ້ນຫາ ຄວາມຈงງຈາກການສໍາພາດ ຄໍາຕອບ 1. ໃຜ : 1. 2. 3. 2. ແມ່ນຫຍັງ : 1. 2. 3. 3. ຢ ່ໃສ : 1. 2. 3. 4. ເມ ີ່ອໃດ : 1. 2. 3. 5. ເປັນຫຍັງ : 1. 2. 3. 6. ແນວໃດ : 1. 2. 3.

157 ຊ ີ່………………………ນາມສະກຸນ..................................ຊັຶ້ນ..........................ເລກທີ.......... ລວບລວມຂໍໍ້ມ ນ ຄໍາຊີຶ້ແຈງ: ອ່ານຂໍໍ້ຄວາມຕໍໍ່ໄປນີຶ້ແລ້ວຕອບຄໍາຖາມ ເອກໄດ້ຮັບປີົ້ນຍົນໄປທ່ຽວຕ່າງປະເທດ 1 ບ່ອນນັົ່ງ ພ້ອມຂໍໍ້ຄວາມສັຶ້ນໆທີີ່ຕິດຄັດມາ ວ່າ : “ສະໜາມບິນ ສຸວັນນະພ ມ ແລ້ວພົບກັນ” ເຊິີ່ງຂໍໍ້ຄວາມນີຶ້ບໍໍ່ເຮັດໃຫ້ເອກເຂົຶ້າໃຈຫຍັງເລີຍ ເອກຈ ີ່ງຂຽນຈົດໝາຍໄປຍັງທີີ່ຢ ່ຂອງຜ ້ສົົ່ງ, ຖ້າເອກ ເປັນພວກນ້ອງນັກຮຽນ ຈະຕ້ອງຖາມລາຍລະອຽດອັນໃດແດ່ ຈ ີ່ງຈະໄດ້ຮັບຂໍໍ້ມ ນສົມບ ນແບບ ແລະ ຊັດເຈນ. 1…………………………………………………………………………………………… 2…………………………………………………………………………………………… 3……………………………………………………………………………………………. 4……………………………………………………………………………………………. 5……………………………………………………………………………………………. 6……………………………………………………………………………………………. 7……………………………………………………………………………………………. 8……………………………………………………………………………………………. 9…………………………………………………………………………………………….

158 ຊ ີ່……………………………ນາມສະກຸນ..................................ຊັຶ້ນ.......................ເລກທີ.......... ແບບຝຶກ ຄ ມອບໝາຍໃຫ້ນັກຮຽນໄປເກັບກໍາຂໍໍ້ມ ນຈາກການສໍາພາດຜ ້ຮ ້ກ່ຽວກັບເຮ ອທີີ່ໃຊ້ໃນພິທີລາດຊະວັງ ນັກຮຽນຕ້ອງ ກຽມຄໍາຖາມໃຫ້ສົມບ ນໃຫ້ຫຼາຍທີີ່ສຸດ ລອງຂຽນຄໍາຖາມເຫຼົົ່ານັຶ້ນ. 1…………………………………………………………………………………………………. 2………………………………………………………………………………………………… 3………………………………………………………………………………………………… 4………………………………………………………………………………………………… 5………………………………………………………………………………………………… 6………………………………………………………………………………………………… 7………………………………………………………………………………………………… 8………………………………………………………………………………………………… 9…………………………………………………………………………………………............. 10……………………………………………………………………………………………

159 ແບບຝຶກທັກສະການເກັບລວບລວມຂໍໍ້ມ ນ ໃຫ້ນັກຮຽນຕັຶ້ງຄໍາຖາມສໍາລັບການສໍາພາດບຸກຄົນໃນທ້ອງຖິີ່ນກ່ຽວກັບການປະຕິບັດໃນໝ ່ບ້ານທີີ່ນັກຮຽນ ອາໄສຢ ່ ( ຢ່າລ ມ! ໃຜ?, ແມ່ນຫຍັງ?, ເປັນຫຍັງ?, ຢ ່ໃສ?, ເມ ີ່ອໃດ?, ແນວໃດ? ) 1…………………………………………………………………………………………………. 2………………………………………………………………………………………………… 3………………………………………………………………………………………………… 4………………………………………………………………………………………………… 5………………………………………………………………………………………………… 6………………………………………………………………………………………………… 7………………………………………………………………………………………………… 8………………………………………………………………………………………………… 9…………………………………………………………………………………………............. 10……………………………………………………………………………………………

160 3. ທັກສະການກໍານົດບັນຫາ / ລະບຸບັນຫາ ເລ ີ່ອງ : ປະຕ ລັອກ ຈຸດປະສົງ 1. ເພ ີ່ອກະຕຸ້ນໃຫ້ນັກຮຽນພິຈາລະນາສະຖານະການທີີ່ເປັນບັນຫາ. 2. ເພ ີ່ອເປີດໂອກາດໃຫ້ນັກຮຽນໄດ້ໃຊ້ຄວາມຄິດໃນການລະບຸເຖິງບັນຫາທີີ່ອາດຈະຕາມມາຈາກ ສະຖານະການນັຶ້ນໆ ໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍຄວາມຄິດ. 3. ເພ ີ່ອໃຫ້ນັກຮຽນຝຶກການສະຫຼຸບ ຫຼ ລະບຸສິີ່ງທີີ່ເປັນບັນຫາໄດ້. ກິດຈະກໍາ ເມ ີ່ອນົນກັບຮອດເຮ ອນ ເຫັນເຈ້ຍບັນທ ກທີີ່ພໍໍ່ ແລະ ແມ່ຂຽນຂໍໍ້ຄວາມຕິດໄວ້ຫນ້າປະຕ ວ່າ: ພໍໍ່ກັບແມ່ໄປວຽກ 6 ຊົົ່ວໂມງຈ ີ່ງຈະກັບມາ ແຕ່ວ່າ ນົນເຂົຶ້າເຮ ອນບໍໍ່ໄດ້ເພາະລ ມກະແຈເຮ ອນໄວ້ ໃນເຮ ອນ ແລະ ໃນຂະນະນີຶ້ປະຕ ໄດ້ລັອກໄວ້ຫມົດແລ້ວ ນົນເຂົຶ້າເຮ ອນບໍໍ່ໄດ້ຈະມີບັນຫາຫຍັງເກີດຂ ຶ້ນຕາມມາແນ່ ເຊັົ່ນ: ຝ ນອາດຈະຕົກ, ນົນຈະ ເປັນຫວັດແນ່ນອນ, ນົນຕ້ອງຜິດນັດເພາະຈະຕ້ອງໂທຫາບອຍ ແລະ ອ ີ່ນໆ. 1. ຂຽນບັນຫາທີີ່ອາດຈະເກີດຂ ຶ້ນເຫຼົົ່ານັຶ້ນໃຫ້ຫຼາຍທີີ່ສຸດ ....................................................................................................................... ................................................................................................................ ................................................................................................................ ................................................................................................................ .............................................................................................................. 2. ຈາກບັນຫາທັງຫມົດ ໃຫ້ພິຈາລະນາວ່າ ບັນຫາທີີ່ອາດຈະເກີດຂ ຶ້ນ ແລະ ເປັນໄປໄດ້ຫຼາຍທີີ່ສຸດ ເມ ີ່ອນົນເຂົຶ້າເຮ ອນບໍໍ່ໄດ້ ຄ ຫຍັງແນ່? 1. ............................................................................................................. 2. ............................................................................................................. 3. .............................................................................................................

161 ຈະເກີດຫຍັງຂ ຶ້ນຖ້າ... ຄໍາຊີຶ້ແຈງ: ໃຫ້ນັກຮຽນຂຽນຜົນທີີ່ຈະເກີດຕາມມາຈາກພາບທີີ່ກໍານົດໃຫ້ ແລະ ສະຫຼຸບຜົນກະທົບທີີ່ຕາມ ມາຮຸນແຮງຫຼາຍທີີ່ສຸດ 2 ລະດັບທໍາອິດ ແມ່ນຫຍັງ? 1....................................................................................................... 2....................................................................................................... 3....................................................................................................... 4....................................................................................................... 5....................................................................................................... 6....................................................................................................... 7....................................................................................................... 8....................................................................................................... 9....................................................................................................... 10...................................................................................................... ຜົນກະທົບທີີ່ຮຸນແຮງທີີ່ສຸດຄ . 1........................................................................................................ 2.......................................................................................................

162 ຈະເກີດຫຍັງຂ ຶ້ນຖ້າ ຈາກປາກົດການພາວະເຮ ອນແກ້ວທີີ່ເກິດຂ ຶ້ນ ເປັນຜົນເຮັດໃຫ້ນໍ້າແຂງຢ ່ຂົຶ້ວໂລກລະລາຍຈະເກິດ ເຫດການນໍ້າຖ້ວມໂລກ ຖ້າເກິດເຫດການເຊັົ່ນນັຶ້ນແທ້ ນັກຮຽນຄິດວ່າຈະເກິດບັນຫາຫຍັງຂ ຶ້ນ ຕອບມາໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍ ທີີ່ສຸດ ແລະ ສະຫຼຸບບັນຫາທີີ່ສໍາຄັນທີີ່ສຸດ 3 ຂໍໍ້. 1....................................................................................................... 2....................................................................................................... 3....................................................................................................... 4....................................................................................................... 5....................................................................................................... 6....................................................................................................... 7....................................................................................................... 8....................................................................................................... 9....................................................................................................... 10...................................................................................................... ສະຫຼຸບບັນຫາທີີ່ສໍາຄັນທີີ່ສຸດ. 1........................................................................................................ 2....................................................................................................... 3.......................................................................................................

163 ສົມຊາຍມັກນັົ່ງຫຼັບໃນເວລາຮຽນ, ນັກຮຽນຄິດວ່າຈະເກິດບັນຫາໃດຂ ຶ້ນກັບສົມຊາຍແນ່ ທັກສະລະບຸບັນຫາ ▪ ສົມຊາຍອາດຈະຮຽນບໍໍ່ທັນໝ ່. ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ▪ ............................................................................................................... ສະຫຼຸບ: ບັນຫາໃດທີີ່ເກິດຜົນເສຍຕໍໍ່ສົມຊາຍຫຼາຍທີີ່ສຸດ. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. .................................................................................................................................. ......................................................................

164 ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................ ......................................................... ສະຫຼຸບສາເຫດທີີ່ເຮັດໃຫ້ເກິດບັນຫາດ້ວຍການຂຽນເປັນແຜນວາດກ້າງປາ. ຈາກພາບຈົົ່ງບອກສາເຫດທີີ່ເຮັດໃຫ້ເກິດບັນຫາ

165 ຈະເກິດຫຍັງຂ ຶ້ນຖ້າ....... ຊ ີ່............................................ ຊັຶ້ນ ປ. ............./................ ເລກທີ ...................... ຄໍາຊີຶ້ແຈງ: ອ່ານສະຖານາການແລ້ວຫາຄໍາຕອບ. ຖ້ານັກຮຽນຫ້ອງ 4/2 ມີແຜນທີີ່ຈະໄປທ່ຽວທະທະເລທີີ່ຕ່າງຈັງຫວັດໃນວັນທີ 3 ກັນຍາ 2018 ວ່າໃນວັນ ທີ 2 ກັນຍາ 2018 ກົມອຸຕຸນິຍົມວິທະຍາປະກາດເຕ ອນວ່າ “ຈະມີຝ ນຟ້າຄະນອງກະຈາຍບໍລິເວນຊາຍຝັົ່ງທະເລອັນດາ ມັນ, ມີຄ ຶ້ນລົມແຮງເປັນແຫ່ງໆ ຜ ້ທີີ່ຈະໄປບໍລິເວນນັຶ້ນຕ້ອງກວດສອບສະພາບອາກາດເປັນໄລຍະ” ແຕ່ແຜນທີີ່ຈັດນີຶ້ ບໍໍ່ສາມາດຍົກເລີກໄດ້. ນັກຮຽນຄິດວ່າ ຈະມີຫຍັງເກີດຂ ຶ້ນແດ່ ຖ້າຕ້ອງໄປທ່ຽວໃນຄັຶ້ງນີຶ້: ຈະເກິດຫຍັງຂ ຶ້ນຖ້າ.... ຊ ີ່ .......................................................... ເລກທີ ......................... 1....................................................................................................... 2....................................................................................................... 3....................................................................................................... 4....................................................................................................... 5....................................................................................................... 6....................................................................................................... 7....................................................................................................... 8.................................................................... ............................................................... 9......................................................... ............................................................. 10.............................................................. ........................................................................... ສະຫຼຸບວ່າບັນຫາໃດສໍາຄັນທີີ່ສຸດຕາມລໍາດັບ 1..................................... ................. 2................................................ 3................................................

166 ຈະເກີດຫຍັງຂ ຶ້ນຖ້າ....... ຊ ີ່............................................ ຊັຶ້ນ ປ. ............./................ ເລກທີ ...................... ຄໍາຊີຶ້ແຈງ: ອ່ານສະຖານະການບັນຫາ ແລ້ວຫາຄໍາຕອບ. ມ ຶ້ນີຶ້ເປັນມ ຶ້ິທີີ່ສຸຈິດຕານັດສ້າງລາຍງານວຽກກຸ່ມທີີ່ສັົ່ງໄປໃນອາທິດກ່ອນ ແຕ່ອາລິຍາລ ມເອົາບົດລາຍງານມາສົົ່ງ ນັກຮຽນຄິດວ່າການທີີ່ອາລິຍາລ ມເອົາບົດລາຍງານກຸ່ມມາສົົ່ງ ຈະມີບັນຫາຫຍັງຕາມມາ. ສະຫຼຸບບັນຫາທີີ່ຈະເກິດຂ ຶ້ນ ແລະ ມີຜົນກະທົບຕໍໍ່ອາລິຍາຫຼາຍທີີ່ສຸດຕາມລໍາດັບຄ : 1....................................................................................................................... 2...................................................................................................................... 3...................................................................................................................... ໄດ້............... ຄະແນນ

167 ເລ ີ່ອງ: ສົງວິດ ແລະ ໝ ່ເພ ີ່ອນ ຈຸດປະສົງ ເພ ີ່ອຝຶກໃຫ້ນັກຮຽນເຂົຶ້າໃຈ ແລະ ຮ ້ຈັກແກ້ໄຂບັນຫາຈາກຊີວິດຈິງ ຝຶກຄິດຫາແນວທາງໃນການແກ້ໄຂ ບັນຫາຫຼາຍໆແບບ ແລະ ຮ ້ຈັກຄິດຫາວິທີທາງໃນການຈັດການກັບບັນຫາ. ກິດຈະກໍາ ສົງວິນັດພົບກັບເພ ີ່ອນ 5 ຄົນ ໄປທ່ຽວສ ນການຄ້າໃກ້ບ້ານ ສາຄອນບອກສົງວິດວ່າ “ມ ຶ້ນີຶ້ເປັນທີຂອງເຈົຶ້າ ແລ້ວທີີ່ຈະລັກເຄ ີ່ອງຈາກຮ້ານຄ້າ” ເພ ີ່ອນຄົນອ ີ່ນໆຕ່າງກະເຫັນດີນໍາ ແລະ ແນະນໍາໃຫ້ສົງວິດລັກໜັງສ ກາຕຸ່ນ ແລະ ຂອງຫຼິຶ້ນອ ີ່ນໆອີກຫຼາຍຢ່າງ. ສົງວິດບໍໍ່ຢາກລັກເຄ ີ່ອງຂອງເລີຍ ເພາະຮ ້ວ່າເປັນສິີ່ງທີີ່ຜິດ ແຕ່ສົງວິດກໍບໍໍ່ຢາກເສຍເພ ີ່ອນ, ຈົົ່ງຊ່ວຍສົງວິດຄິດ ແນ່ວ່າ ສົງວິດຈະເວົຶ້າ ຫຼ ເຮັດແນວໃດຈ ີ່ງຈະບໍໍ່ຕ້ອງລັກຂອງ ແລະ ອະທິບາຍໃຫ້ເພ ີ່ອນເຫັນວ່າການລັກເປັນສິີ່ງທີີ່ບໍໍ່ດີ ໂດຍທີີ່ເພ ີ່ອນບໍໍ່ຄຽດໃຫ້. ຈົົ່ງຂຽນວິທີທີີ່ເຈົຶ້າຈະຊ່ວຍເຫຼ ອສົງວິດໄດ້ໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍວິທີທີີ່ສຸດ. ຕົວຢ່າງ: 1. ບອກເພ ີ່ອນໆ ວ່າມ ຶ້ນີຶ້ເຂົາມີເງິນຫຼາຍໂດຍບໍໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງລັກຫຍັງ. 2. ............................................................................................................... 3. ............................................................................................................... 4. ............................................................................................................... 5. ............................................................................................................... 6. ............................................................................................................... 7. ............................................................................................................... ຈົົ່ງເລ ອກຄວາມຄິດເຫັນ 3 ຂໍໍ້ ທີີ່ເຈົຶ້າເຫັນວ່າເປັນການແກ້ໄຂບັນຫາທີີ່ດີທີີ່ສຸດ ແລະ ອະທີີ່ບາຍວ່າເປັນຫຍັງຈ ີ່ງເລ ອກ ຄວາມຄິດເຫັນນີຶ້. ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ............... ........................................................................................................................ 4. ທັກສະການຫາແນວທາງໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ

168 ເລ ີ່ອງ: ຄວາມລັບຂອງປັົ້ນຈັົ່ນ. ວັດຖຸປະສົງ ເພ ີ່ອຝືກໃຫ້ເດັກຮ ້ຈັກຄົຶ້ນຄິດ ແລະ ຫາແນວທາງໃນການຄົຶ້ນຫາວິທີ ແລະ ຫາຂໍໍ້ມ ນຫຼາຍໆວິທີລວມທັງຈັກ ຄິດຫາວິທີແປກໆໃໝ່ໆ. ກິດຈະກໍາ ປັົ້ນຈັົ່ນສອບໄດ້ຄະແນນດີຫຼາຍ ເພາະລາວສາມາດເຮັດຂໍໍ້ສອບໄດ້ດີ ເຊີີ່ງເບີີ່ງຄ ວ່າ ປັົ້ນຈັົ່ນຈະເດົາ ຫຼ ເກັົ່ງໄດ້ ວ່າ ຂໍໍ້ສອບອອກແນວໃດ ເມ ີ່ອເພ ີ່ອນໆຖາມວ່າເປັນຫຍັງຈ ີ່ງຮ ້ຂໍໍ້ສອບຈະອອກແນວໃດ ປັົ້ນຈັົ່ນກໍຕອບແຕ່ວ່າ “ມັນ ເປັນຄວາມລັບ”. ເຈົຶ້າຢາກໄດ້ຄະແນນດີຄ ກັນ ແຕ່ຈະເຮັດແນວໃດທີີ່ຈະເຮັດໃຫ້ປັົ້ນຈັົ່ນບອກຄວາມລັບກັບເຈົຶ້າແນ່ ລອງ ບອກວິທີມາເບີີ່ງ. ຕົວຢ່າງ: ບອກປັົ້ນຈັົ່ນວ່າເຈົຶ້າເປັນຄົນດີ ແລະ ເຈົຶ້າຄວນບອກຄວາມລັບຂອງເຈົຶ້າແນ່ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ຫາວິທີທາງອ ີ່ນທີີ່ບໍໍ່ມີໃຜຄາດຄິດນໍາ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ........................................................................................................................................ ..........................................................................................................................

169 ໃບກິດຈະກໍາ ເລ ີ່ອງ ຈະເຮັດແນວໃດດີ..... ຊ ີ່............................................ ຊັຶ້ນ ........................ ເລກທີ ...................... ຄໍາຊີຶ້ແຈງ: ອ່ານຂໍໍ້ຄວາມນີຶ້ແລ້ວຕອບຄໍາຖາມ ດາວເດັົ່ນເປັນຜ ້ມີຜົນການຮຽນດີ ແລະ ມີນໍ້າໃຈກັບໝ ່ເພ ີ່ອນສະເໝີຈ ີ່ງເປັນທີີ່ຮັກຂອງໝ ່ເພ ີ່ອນ. ເຊົຶ້າມ ຶ້ນີຶ້ ເປັນມ ຶ້ທີີ່ຈະສົົ່ງວຽກບ້ານວິຊາຄະນິດສາດ ເຊິີ່ງ ດາວເດັົ່ນກໍເຮັດແລ້ວ, ມີເພ ີ່ອນໃນຫ້ອງຄົນໜ ີ່ງມາຂໍກ່າຍວຽກບ້ານ ຂອງດາວເດັົ່ນແຕ່ລາວບໍໍ່ຢາກໃຫ້ກ່າຍນໍາເນ ີ່ອງຈາກນັກຮຽນສັົ່ງຫ້າມໄວ້ ແລະ ທີີ່ສໍາຄັນຄ ຢາກໃຫ້ເພ ີ່ອນລອງເຮັດ ເອງ ແຕ່ດາວເດັົ່ນກໍຢ້ານວ່າໝ ່ຈະບໍໍ່ພໍໃຈ. ຖ້ານັກຮຽນເປັນດາວເດັົ່ນ ນັກຮຽນຈະເຮັດແນວໃດຈ ີ່ງຈະບໍໍ່ໃຫ້ເພ ີ່ອນ ກ່າຍວຽກບ້ານນໍາ. ໄດ້............... ຄະແນນ

170 ບົດທີ 6 ຄວາມຄິດສ້າງສັນ ການຈັດການຮຽນການສອນໃນປັດຈຸບັນ ສ່ວນຫຼາຍມັກຈະເນັຶ້ນໄປທີີ່ການຄິດວິເຄາະ ການຄິດຢ່າງມີວິຈາ ລະນະຍານ ການຄິດແກ້ບັນຫາ ການຄິດຢ່າງມີເຫດຜົນ ຕ້ອງການຄວາມຄິດໃນການຄົຶ້ນຫາຄໍາຕອບ ແລະ ການຕັດ ສິນໃຈທີີ່ຖ ກຕ້ອງ, ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ຍັງມີຄວາມຄິດອີກປະເພດໜ ີ່ງທີີ່ເປັນປະໂຫຍດຫຼາຍ ທີີ່ບໍໍ່ຕ້ອງການຄໍາຕອບ ແລະ ການຕັດສິນໃຈທີີ່ຖ ກຕ້ອງ ຫຼ ມີເຫດຜົນແຕ່ພຽງຢ່າງດຽວ ແຕ່ຕ້ອງການກວດສອບ ແລະ ຄົຶ້ນຫາວ່າມີຄວາມ ຄິດອ ີ່ນໆ ທີີ່ເປັນໄປໄດ້ຈ ີ່ງເປັນການຄົຶ້ນຫາຄໍາຕອບຫຼາຍໆຄໍາຕອບແທນທີີ່ຈະມິຄໍາຕອບທີີ່ຕ້ອງການພຽງຄໍາຕອບ ດຽວ ຄວາມຄິດນີຶ້ເອີຶ້ນວ່າ: ຄວາມຄິດສ້າງສັນ. ຄວາມຄິດທັງ 2 ແບບຄ : ການຫາຄໍາຕອບທີີ່ຖ ກຕ້ອງພຽງຄໍາຕອບ ດຽວ ກັບ ຄວາມຄິດທີີ່ຫຼາກຫຼາຍ ເພ ີ່ອຄົຶ້ນຫາຄໍາຕອບທີີ່ເປັນໄປໄດ້ ຈ ີ່ງເປັນສ່ວນໜ ີ່ງຂອງຄວາມສໍາເລັດທີີ່ສົມ ບ ນແບບໃນຊີວິດຂອງມະນຸດທີີ່ຈະເຮັດໃຫມະນຸດມີຫົນທາງ ມີຄວາມຈະເລີນກ້າວໜ້າໄດ້ອີກຫຼາຍວິທີຄວາມຄິດສ້າ ງສັນມັກບໍໍ່ມີການຈັດການສອນໃນລະບົບການສ ກສາໃນໂຮງຮຽນ ແລະ ໃນສະຖາບັນລະດັບມັດທະຍົມສ ກສາ ເພາະສ່ວນຫຼາຍຕ່າງເຂົຶ້າໃຈວ່າຄວາມຄິດສ້າງສັນຈະເກີດຂ ຶ້ນໄດ້ກໍຕໍໍ່ເມ ີ່ອຈົບມາຈາກມະຫາວິທະຍາໄລໄປແລ້ວເທົົ່າ ນັຶ້ນ ເຊິີ່ງເປັນຄວາມຄິດທີີ່ບໍໍ່ຖ ກຕ້ອງ. ໃນການຄິດທັງ 2 ແບບດັົ່ງກ່າວຈ ີ່ງມີຄວາມສໍາຄັນເທົົ່າທຽມກັນ ເຊິີ່ງຈະມີການໃຊ້ຄວບຄ ່ກັນໄປຕະຫຼອດ ເວລາຕັຶ້ງແຕ່ຂັຶ້ນຕອນການຮ ້ຈັກຄິດວິເຄາະ ແລະ ຫາສາເຫດຂອງບັນຫາ, ການຫາແນວທາງ ແລະ ສະຫຼຸບທາງເລ ອກ ໃນການແກ້ບັນຫາ ຕະຫຼອດການນໍາໄປໃຊ້ຈົນເຖິງການປະເມີນ ແລະ ການສະຫຼຸບຜົນ ແລະ ການແກ້ບັນຫາ ແລະ ການຄິດສ້າງສັນປະສົມປະສານກັນຢ ່ຕະຫຼອດເວລາ ບໍໍ່ໄດ້ເປັນອິດສະຫຼະຈາກກັນແຕ່ຢ່າງໃດ. ໃນບັນດາຄວາມຄິດທັງຫຼາຍ ຄວາມຄິດສ້າງສັນຊ່ວຍໃຫ້ເກີດການຄົຶ້ນພົບສິີ່ງແປກໃໝ່ເກີດເທັກໂນໂລຢີ ກ້າວໜ້າທີີ່ເປັນປະໂຫຍດຕ່ການດໍາລົງຊີວິດຂອງມະນຸດ ດັົ່ງນັຶ້ນຄວາມຄິດສ້າງສັນຈ ີ່ງເປັນສິີ່ງທີີ່ຄ ຈະຕ້ອງຊ່ວຍປ ກຝັງ ໃຫ້ເກີດຂ ຶ້ນໃນຕົວຂອງເດັກ, ທັງຊ່ວຍສົົ່ງເສີມຄວາມຄິດສ້າງສັນທີີ່ມີຢ ່ແລ້ວໃນຕົວຂອງເດັກໃຫ້ຈະເລີນສ ງສຸດອີກ ດ້ວຍ ເພາະການເກັບກົດ ແລະ ການສະກັດກັຶ້ນຄວາມຄິດສ້າງສັນຂອງເດັກອາດນໍາໄປສ ່ບັນຫາດ້ານບຸກຄະລິກກະ ພາບໄດ້. ຄວາມຄິດສ້າງສັນມີຄວາມແຕກຕ່າງຈາກການຄິດວິເຄາະ ແລະ ການຄິດວິຈາລະນະຍານ ອາດກ່າວໄດ້ວ່າ ກົງກັນຂ້າມກັນຢ່າງສິຶ້ນເຊີງ, ສາມາດສະຫຼຸບຄວາມແຕກຕ່າງໄດ້ຈາກຕາຕະລາງດັົ່ງນີຶ້: ການຄິດວິຈາລະນະຍານ ການຄິດສ້າງສັນ ວິເຄາະ ນໍາໄປໃຊ້ ຕ້ອງຖ ກຕ້ອງ ຄິດແຕກຕ່າງ ຄິດແນວຕັຶ້ງ ຄິດທາງຂ້າງ ຄໍານ ງເຖິງຄວາມອາດຈະເປັນ ຄໍານ ງເຖິງຄວາມເປັນໄປໄດ້ ເພ ີ່ອຕັດສີນໃຈທີີ່ຖ ກຕ້ອງ ຍັງບໍໍ່ຕັດສິນໃຈ ເຈາະເລິກ ຄິດກວ້າງ ເປັນປາລະໄນ ຊັດເຈນ ເປັນອັດຕະໄນ

171 ຄໍາຕອບດຽວ ເປັນພຽງໜ ີ່ງຄໍາຕອບ ໃຊ້ສະໝອງຊີກຊ້າຍ ໃຊ້ສະໝອງຊີກຂວາ ໃຊ້ຄວາມສາມາດທາງພາສາ ດ້ານການ ຟັງ, ເວົຶ້າ, ອ່ານ, ຂຽນ ໃຊ້ຄວາມສາມາດທາງສາຍຕາ ດ້ານ ການແນມເຫັນ ເປັນລໍາດັບຂັຶ້ນຕອນຕໍໍ່ເນ ີ່ອງ ຫຼາກຫຼາຍ ຮ່ວມກັນ ໃຊ້ເຫດຜົນ ຂໍໍ້ມ ນຫຼາຍ ແມ່ນ ແຕ່ມັນມີຫຍັງທີີ່ບໍໍ່ແມ່ນ ແມ່ນ ແລະ ມັນຍັງມີສີີ່ງທີີ່ແມ່ນ ຕາຕະລາງ ປຽບທຽບຄວາມແຕກຕ່າງລະຫວ່າງການຄິດວິຈາລະນະຍານກັບຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຄົນສ່ວນຫຼາຍບໍໍ່ມັກເຫັນຄວາມສໍາຄັນຂອງການຄິດສ້າງສັນ ເພາະການຄິດສ້າງສັນບໍໍ່ມີຄໍາຕອບທີີ່ຖ ກຕ້ອງ ພຽວໜ ີ່ງດຽວ ແລະ ບາງຄັຶ້ງການຄິດສ້າງສັນມັກຈະແຕກຕ່າງ ແລະ ບໍໍ່ສອດຄ່ອງກັບຄວາມເຫັນຂອງຄົນສ່ວນຫຼາຍ, ບາງຄົນຄິດວ່າການຄິດສ້າງສັນເປັນເລ ີ່ອງເພີຶ້ຝັນບໍໍ່ມີສາລະ ເຊິີ່ງທັດສະນະຄະຕິເຫຼົົ່ານີຶ້ເປັນອຸປະສັກຢ່າງຍີີ່ງຕໍໍ່ຜົນງານ ສ້າງສັນ ເຊິີ່ງໃນຄວາມເປັນຈິງແລ້ວການຄິດສ້າງສັນເປັນທັງຄວາມຄິດທີີ່ຈິງຈັງຕ້ອງການຄວາມລຸ່ມເລິກ ແລະ ຂະນະ ດຽວກັນຄວາມຄິດສ້າງສັນກໍເປັນຄວາມຄິດທີີ່ຍ ດຍຸ່ນບໍໍ່ຕາຍຕົວ. ຂະບວນການຄິດສ້າງສັນ ແຍກຄວາມຄິດອອກເປັນ 2 ດ້ານ ຄ ຄວາມຄິດອ່ອນ ເຊິີ່ງໝາຍເຖິງຄວາມຄິດ ແບບຍ ດຍຸ່ນ ສະບາຍ ແລະ ຄວາມຄິອແຂງ ເຊິີ່ງໝາຍເຖິງຄວາມຈິງຈັງ, ຊັດເຈນ, ຖ ກຕ້ອງ, ຄວາມຄິດແຂງນັຶ້ນຈະ ມີຄໍາຕອບທີີ່ຖ ກ ຫຼ ຜິດແນ່ນອນ ແຕ່ຄວາມຄິດອ່ອນນັຶ້ນອາດຈະມີຄໍາຕອບທີີ່ຖ ກຫຼາຍຢ່າງ ເຊິີ່ງຂະບວນການຄິດສ້າງ ສັນປະກອບດ້ວຍ 2 ຂັຶ້ນຕອນ ຄ : ຂະບວນການບົົ່ມເພາະຕົວ ແລະ ຂະບວນການປະຕິບັດການ ໂດຍຂະບວນການ ບົົ່ມເພາະຕົວເປັນການສ້າງຄວາມຄິດໃໝ່ ໃນຂະນະທີີ່ຂະບວນການປະຕິບັດການເປັນການໃຊ້ຄວາມຄິດທີີ່ຄິດຂ ຶ້ນມາ ໄປປະຕິບັດງານຈິງ. ຄວາມຄິດຢ່າງອ່ອນເປັນສິີ່ງທີີ່ເໝາະສົມສໍາລັບຂະບວນການບົົ່ມເພາະຕົວ ເຊິີ່ງເປັນໄລຍະທີີ່ກໍາລັງແນມຫາ ຄວາມຄິດໃໝ່ໆ ເປັນການເບີີ່ງທີີ່ກວ້າງ ເພ ີ່ອຫາວິທີຕ່າງໆ ມາໃຊ້ເພ ີ່ອການແກ້ບັນຫາ ສ່ວນຄວາມຄິດຢ່າງແຂງນັຶ້ນ ມັກໃຊ້ໃນຊ່ວງການປະຕິບັດງານແທ້ເມ ີ່ອຕ້ອງການປະເມີນຄວາມຄິດ ແລະ ກໍາຈັດສິີ່ງຕ່າງໆ ທີີ່ບໍໍ່ກ່ຽວຂ້ອງໂດຍກົງ ໃນການແກ້ບັນຫາອອກໄປ ເປັນການກວດສອບຜົນດີຜົນເສຍ ແລະ ຄວາມສ່ຽງ ລວມທັງການກະກຽມທີີ່ຈະປ່ຽນ ຄວາມຄິດໃຫ້ເປັນການກະທໍາອີກດ້ວຍ. ຄວາມຄິດອ່ອນ ຄວາມຄິດແຂງ ອຸປະມາອຸປະໄມ ຫຼັກການ ຄວາມຝັນ ເຫດຜົນ ຄໍາຂໍາຂັນ ຄວາມແມ້ນ ຄວາມຄຸມເຄ ອ ຄວາມສະໝໍໍ່າສະເໝີ ການຫຼິຶ້ນ ການເຮັດວຽກ/ຄວາມຈິງຈັງ

172 ການປະເມີນການ ຄວາມພໍດີ ຄວາມໃຝ່ຝັນ ຄວາມເປັນຈິງ ຄວາມຂັດແຍ່ງ ຕົງໄປຕົງມາ ການສັງຫອນໃຈ ການວິເຄາະ ໂດຍທົວໄປ ຢ່າງສະເພາະເຈາະຈົງ ແບບເດັກນ້ອຍ ແບບຜ ້ໃຫຍ່ ຄວາມໝາຍຂອງຄວາມຄິດສ້າງສັນ ກິລຟອດ (Guiford) (ອາຣີພັນມະນີ2543 : 3 ) ນັກຈິດຕະວິທະຍາ ຄົນອາເມລິກາເປັນຜ ້ສົນໃຈ ສ ກສາຄົຶ້ນຄວ້າກ່ຽວກັບຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຈົນເຮັດໃຫ້ມີການສ ກສາເລ ີ່ອງ ຄວາມຄິດສ້າງສັນຢ່າງກວ້າງຂວາງ. ກິ ລຟອດ ອະທິບາຍວ່າ ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນລັກສະນະຄວາມຄິດທີີ່ແຕກຕ່າງກັນ (Divergent Thinking) ຄ ຄວາມຄິດຫຼາຍທິດທາງ ຫຼາຍແງ່ຫຼາຍມຸມ, ຄິດໄດ້ກວ້າງຂວາງ ເຊິີ່ງລັກສະນະຄວາມຄິດແນວນີຶ້ຈະນໍາໄປສ ່ຄວາມ ຄິດທີີ່ປະດິດສິີ່ງແປກໃໝ່ ລວມເຖິງການຄົຶ້ນພົບວິທີການແກ້ບັນຫາໄດ້ສໍາເລັດອີກດ້ວຍ ຄວາມຄິດທີີ່ແຕກຕ່າງ ປະ ກອບດ້ວຍ: ຄວາມຄິດລິເລີີ່ມ (Originality), ຄວາມຄິດຄ່ອງແຄ້ວ (Fluency), ຄວາມຄິດຍ ດຍຸ່ນ(Flexibility) ເຊີີ່ງຄົນທີີ່ມີຄວາມຄິດສ້າງສັນຈະເປັນຄົນກ້າຄິດບໍໍ່ຢ້ານຖ ກວິພາກວິຈານ ແລະ ມີອິດສະຫຼະໃນການຄິດ. ນອກຈາກ ນີຶ້ ເດວຄດານ (Drecdahl.1960) (ຊະຍັນຊິດາ ຣັດຕະນະປຣານີ. 2547 : 13) ໃຫ້ຄວາມໝາຍຂອງຄວາມຄິດ ສ້າງສັນວ່າ ເປັນຄວາມສາມາດຂອງບຸກຄົນໃນການຄິດຜະລິດຜົນງານ ຫຼ ສິີ່ງແປກໆ ໃໝ່ໆ ບໍໍ່ເປັນທີີ່ຮ ້ຈັກມາກ່ອນ ເຊິີ່ງສິີ່ງຕ່າງໆເຫຼົົ່ານີຶ້ອາດຈະເກີດຈາກການລວບລວມຄວາມຮ ້ຕ່າງໆ ທີີ່ໄດ້ຈາກປະສົບການ ແລ້ວເຊ ີ່ອມໂຍງເຂົຶ້າກັບ ສະຖານະການໃໝ່ໆ ແລະ ສິີ່ງທີີ່ເກີດຂ ຶ້ນໃໝ່ນີຶ້ບໍໍ່ຈໍາເປັນຕ້ອງເປັນສິີ່ງທີີ່ສົມບ ນຢ່າງແທ້ຈິງ ອາດອອກມາໃນຮ ບຂອງ ການຜະລິດຜົນງານທາງ ສີລະປະ ວັນນະຄະດີ, ວິທະຍາສາດ ຫຼ ເປັນພຽງຂະບວນການ ຫຼ ວິທີການເທົົ່ານັຶ້ນກໍໄດ້ ສອດຄ່ອງກັບ ບາຣອນ ແລະ ເມ (Baron and May. 1960) ໄດ້ໃຫ້ຄໍາຈໍາກັດຄວາມວ່າ ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນ ຄວາມສາມາດຂອງມະນຸດທີີ່ນໍາໄປສ ່ສິີ່ງໃໝ່ໆ ທາງເທັກໂນໂລຢີລວມທັງຄວາມສາມາດໃນການປະດິດຄິດຄົຶ້ນສິີ່ງ ແປກໃໝ່. ພ້ອມດຽວກັນນີຶ້ທໍແຣນ(Torrance. 1972) ທີີ່ໄດ້ອະທິບາຍວ່າຄວາມຄິດສ້າງສັນນັຶ້ນເປັນການລວບ ລວມປະສົບການທັງໝົດທີີ່ຜ່ານມາ ເພ ີ່ອສ້າງຮ ບແບບຢ່າງໃໝ່ໆ, ຄວາມຄິດໃໝ່ໆ ຫຼ ຜະລິດຕະພັນໃໝ່ໆ (ອາຣີ ຣັງສິນັນ. 2526: 2). ຈາກການກ່າວມາຂ້າງເທິງຈະເຫັນວ່າ ຄວາມໝາຍຂອງຄວາມຄິດສ້າງສັນໄດ້ມີຜ ້ເຫັນໃນແງ່ມ ມທີີ່ແຕກຕ່າງ ອອກໄປຢ່າງກວ້າງຂວາງ ຄ : ໃນດ້ານຜົນງານ ຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຄ ຄວາມສາມາດໃນການຈິນຕານາການ, ຄິດປະດິດສິີ່ງໃໝ່ເຊິີ່ງບໍໍ່ຈໍາ ເປັນຈະຕ້ອງຜະລິດ ຫຼ ປະດິດອອກມາເປັນຜົນງານໄດ້ແທ້ໆ, ຄວາມຄິດສ້າງສັນໃນທາງດ້ານຜົນງານ (Product) ນັຶ້ນຕ້ອງເປັນຜົນງານທີີ່ແປກໃໝ່ ແລະ ມີຄຸນຄ່າ ໃຊ້ປະໂຫຍດໄດ້ມີຄົນຍອມຮັບ ເປັນຄວາມຄິດສິີ່ງໃໝ່ໆ ທີີ່ງ່າຍ, ດີແລະ ເປັນໄປໄດ້, ສາມາດນໍາໄປປະຕິບັດໄດ້. ໃນດ້ານຂອງທັດສະນະຄະຕິ ຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຄ ການຍອມຮັບຄວາມປ່ຽນແປງທາງຄວາມຄິດທີີ່ຕ່າງໄປ ຈາກເກົົ່າທີີ່ບໍໍ່ຄຸ້ນເຄີຍ, ເຕັມໃຈ ແລະ ຫາແນວທາງໃໝ່ໆທີີ່ມີຄວາມກວ້າງ ຫຼ ຫຼາກຫຼາຍທີີ່ມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ແລະ ແຕກຕ່າງໄປຈາກເກົົ່າຫຼາຍຂ ຶ້ນ. ການມີຄວາມຄິດສ້າງສັນຄ ການຖ ກໃຫ້ປ ກຝັງ, ໃຫ້ຍອມຮັບຄວາມຄິດຕ່າງໆທີີ່

173 ຫຼາກຫຼາຍ, ມ່ວນຊ ີ່ນກັບຜົນງານ, ຄິດໃນແງ່ບວກ ໃນຂະນະທີີ່ແນມເຫັນຫົນທາງປັບປຸງແລະ ຫາທາງແກ້ບັນຫາທີີ່ ເກີດຂ ຶ້ນ ເຊິີ່ງຄົນທຸກຄົນມີຄວາມຄິດສ້າງສັນໃນຕົນເອງ ແລະ ສາມາດພັດທະນາໃຫ້ດີຂ ຶ້ນໄດ້. ໃນດ້ານຂອງຂະບວນການ ຄົນມີຄວາມຄິດສ້າງສັນຈະເຮັດວຽກໜັກ ແລະ ເຮັດວຽກຢ່າງຕໍໍ່ເນ ີ່ອງເພ ີ່ອພັດ ທະນາຄວາມຄິດ ແລະ ຫາຂໍໍ້ສະຫຼຸບຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງຕະຫຼອດເວລາຢ່າງຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ ເປັນໄປເທ ີ່ອລະເລັກ ເທ ີ່ອລະນ້ອຍ, ຄວາມຄິດສ້າງສັນບໍໍ່ໄດ້ເກີດຂ ຶ້ນຄັຶ້ງດຽວ ແລະ ຈະມີຄວາມເປັນເລີດເລີຍ ແຕ່ຄວາມຄິດສ້າງສັນຈະມີ ການພັດທະນາຕະຫຼອດເວລາ ຈະພະຍາຍາມຄົຶ້ນຫາແນວທາງໃໝ່ ແລະ ພະຍາຍາມທີີ່ຈະເຮັດໃຫ້ມັນເກີດຂ ຶ້ນໄດ້ແທ້ ເຖິງຈະມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ພຽງເລັກນ້ອຍ, ນອກຈາກນີຶ້ຍັງສາມາດເຊ ີ່ອມໂຍງພົວພັນສິີ່ງຕ່າງໆທີີ່ມີຄວາມແຕກຕ່າງ ກັນເຂົຶ້າດ້ວຍກັນ. ໃນດ້ານລັກສະນະການຄິດ ການຄິດສ້າງສັນ ຈະຕ້ອງມີຄວາມຄິດລິເລີີ່ມ (Originality), ຄວາມຄິດຄ່ອງ ແຄ້ວ (Fluency) ແລະ ຄວາມຄິດຍ ດຫຍຸ່ນ (Flexibility). ທັຶ້ງໝົດນີຶ້ທຸກໆຄົນມີຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຢ ່ໃນຕົວເອງຢຸ່ແລ້ວ ວົງການການສ ກສາໃນປັດຈຸບັນເລີີ່ມຫັນ ມາໃຫ້ຄວາມສໍາຄັນກັບການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນໃຫ້ກັບເດັກ ແລະ ເຍົາວະຊົນ ເຊິີ່ງມີຈຸດມຸ່ງໝາຍສົນໃຈໄປ ທີີ່ການສົົ່ງເສີມຄວາມສາມາດໃນຄວາມຄິດສ້າງສັນໃຫ້ສະເພາະກັບເດັກ ແລະ ເຍົາວະຊົນເທົົ່ານັຶ້ນ ໂດຍບໍໍ່ໄດ້ໃຫ້ ຄວາມສໍາຄັນກັບການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນເຊິີ່ງມີໃນຜ ້ໃຫຍ່ຫຼາຍ. ສະຫຼຸບໄດ້ວ່າ ຄວາມຄິດສ້າງສັນ (Greative Thinking) ເປັນຄວາມສາມາດລວບລວມຄວາມຮ ້ຄວາມ ຄິດເກົົ່າແລ້ວສ້າງເປັນຄວາມຮ ້ຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງ ສາມາດຄິດນອກກອບໄດ້ມີຜົນງານການຄິດ, ມີລັກສະ ນະທີີ່ຄິດໃນແງ່ບວກ, ຄິດໃນທາງທີີ່ດີ(Positive Thinking), ຄິດທີີ່ເປັນປະໂຫຍດ ບໍໍ່ທໍາລາຍລ້າງ (Constructive Thinking) ຄິດສ້າງສັນສິີ່ງໃໝ່ໆ (Greative Thinking). ຜົນງານການຄິດສ້າງສັນ ຈ ີ່ງຕ້ອງ ເປັນສິີ່ງໃໝ່ໆ ເປັນຕົຶ້ນແບບ ແຫວກວົງລ້ອມເກົົ່າໆ, ບໍໍ່ຄ ໃຜ, ໃຊ້ການໄດ້, ມີຄວາມເໝາະສົມ, ມີເຫດຜົນເປັນທີີ່ ຍອມຮັບໄດ້, ເປັນປະໂຫຍດ ແລະ ມີຄວາມຄຸ້ມຄ່າ ສາມາດໃຊ້ແກ້ບັນຫາໄດ້ບໍໍ່ແມ່ນຈິນຕານາການ, ເພີຶ້ຝັນ. ລັກສະນະຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຈະຕ້ອງໃຊ້ຄວາມສາມາດໃນການຈິນຕະນາການ ແລະ ລວບລວມຄວາມຮ ້ ຄວາມຄິດເກົົ່າຢ່າງຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ວ່ອງໄວ ແລ້ວສ້າງເປັນຄວາມຮ ້ຄວາມຄິດໃໝ່ຂອງຕົນເອງສາມາດຄິດນອກ ກອບໄດ້ມີຜົນງານການຄິດ ສາມາດລິເລີີ່ມ ແລະ ສ້າງສັນຜົນງານຫຼ ສິີ່ງໃໝ່ໆ ທີີ່ເໝາະສົມ ແລະ ໃຊ້ການໄດ້ ເຊັົ່ນ: ຜົນງານການຂຽນ, ຜົນງານສີລະປະ, ຜົນງານສ້າງສັນ, ຜົນງານອ ີ່ນໆ. ທິດສະດີຄວາມຄິດສ້າງສັນ ທິດສະດີຄວາມຄິດສ້າງສັນ ແບ່ງເປັນກຸ່ມໃຫຍ່ໆ 4 ກຸ່ມຄ : 1. ທິດສະດີຄວາມຄິດສ້າງສັນດ້ານຈິດຕະວິເຄາະ: ນັກຈິດຕະວິທະຍາທາງຈິດຕະວິເຄາະຫຼາຍຄົນເຫັນ ວ່າ ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນຜົນງານມາຈາກຄວາມຂັດແຍ້ງພາຍໃນຈິດໃຕ້ສໍານ ກລະຫວ່າງແຮງຂັບທາງເພດ ກັບ ຄວາມຮັບຜິດຊອບທາງສັງຄົມ ສ່ວນ ນັກຈິດຕະວິທະຍາວິເຄາະແນວໃໝ່ກ່າວວ່າ ຄວາມຄິດສ້າງສັນນັຶ້ນເກີດຂ ຶ້ນລະ ຫວ່າງການຮ ້ສະຕິກັບຈິດໃຕ້ສໍານ ກເຊິີ່ງຢ ່ໃນຂອບເຂດຂອງຈິດສ່ວນທີີ່ເອີຶ້ນວ່າ ຈິດກ່ອນສໍານ ກ. 2. ທິດສະດີຄວາມຄິດສ້າງສັນນດ້ານພ ດຕິກໍານິຍົມ: ນັກຈິດຕະວິທະຍາກຸ່ມນີຶ້ມີແນວຄວາມຄິດວ່າ ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນພ ດຕິກໍາທີີ່ເກີດຈາກການຮຽນຮ ້ໂດຍເນັຶ້ນທີີ່ຄວາມສໍາຄັນຂອງການເສີມກໍາລັງການຕອບສະ ໜອງທີີ່ຖ ກຕ້ອງກັບສິີ່ງກະຕຸ້ນສະເພາະ ຫຼ ສະຖານະການ ນອກຈາກນີຶ້ຍັງໄດ້ເນັຶ້ນຄວາມສອດຄ່ອງທາງປັນຍາ ຄ ເກີດຈາກການມີສິີ່ງກະຕຸ້ນ ແລະ ການເຊ ີ່ອມຄວາມສອດຄ່ອງຈາກສິີ່ງກະຕຸ້ນໜ ີ່ງໄປຍັງຄວາມສອດຄ່ອງຕ່າງໆ ເຮັດ ໃຫ້ເກີດຄວາມຄິດໃໝ່ ຫຼ ສິີ່ງໃໝ່ເກີດຂ ຶ້ນ

174 3. ທິດສະດີຄວາມຄິດສ້າງສັນດ້ານມະນຸດນິຍົມ: ນັກຈິດຕະວິທະຍາໃນກຸ່ມນີຶ້ມີແນວຄິດວ່າຄວາມ ຄິດສ້າງສັນເປັນສິີ່ງທີີ່ມະນຸດມີຕິດຕົວມາຕັຶ້ງແຕ່ກໍາເນີດ ຜ ້ທີີ່ສາມາດນໍາຄວາມຄິດສ້າງສັນອອກມາໃຊ້ໄດ້ຄ ຜ ້ທີີ່ມີ ສັດຈະການແຫ່ງຕົນ ຄ ຮ ້ຈັກຕົນເອງ ພໍໃຈຕົນເອງ ແລະ ໃຊ້ຕົນເອງເຕັມຕາມສັກກະຍະພາບຂອງຕົນມະນຸດຈະສາ ມາດສະແດງຄວາມຄິດສ້າງສັນຂອງຕົນອອກມາໄດ້ຢ່າງເຕັມທີີ່ນັຶ້ນຂ ຶ້ນຢ ່ກັບການສ້າງສະພາວະ ຫຼ ບັນຍາກາດທີີ່ເອ ຶ້ອ ອໍານວຍ ໄດ້ແກ່ ຄວາມຕ້ອງການປອດໄພ ຄວາມອິດສະລະ ແລະ ຄວາມໝັຶ້ນຄົງຂອງຈິດໃຈ ຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ເປີດກວ້າງທີີ່ຈະຮັບປະສົບການໃໝ່. 4. ການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນໃຫ້ເກີດຂ ຶ້ນໃນຕົວບຸກຄົນ: ໂດຍມີແນວຄິດວ່າຄວາມຄິດສ້າງ ສັນນັຶ້ນມີຢ ່ໃນມະນຸດທຸກຄົນ ແລະ ສາມາດພັດທະນາໃຫ້ສ ງຂ ຶ້ນໄດ້ໂດຍມີປັດໄຈສໍາຄັນ 4 ປະການ ປະກອບມີ: 4.1 ການຮັບຮ ້ຄ ການຮັບຮ ້ເຖິງຄວາມສໍາຄັນຂອງຄິດສ້າງສັນທີີ່ມີຕໍໍ່ຕົນເອງ ສັງຄົມ ທັງໃນ ປັດຈຸບັນ ແລະ ອະນາຄົດ ແລະ ຮັບຮ ້ເຖິງຄວາມຄິດສ້າງສັນທີີ່ມີຢ ່ໃນຕົນເອງດ້ວຍ. 4.2 ຄວາມເຂົຶ້າໃຈ ຄ ມີຄວາມຮ ້ຄວາມເຂົຶ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິີ່ງໃນເລ ີ່ອງລາວຕ່າງໆ ທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງ ກັບຄວາມຄິດສ້າງສັນ. 4.3 ເຕັກນິກວິທີຄ ການຮ ້ເຕັກນິກວິທີໃນການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນ ທັງທີີ່ເປ ັນເຕັກ ນິກສ່ວນບຸກຄົນ ແລະ ເຕັກນິກທີີ່ເປັນມາດຕາຖານ. 4.4 ການຮັບຮ ້ໃນຄວາມຈິງຂອງສິີ່ງຕ່າງໆ ຄ ການຮ ້ຫຼ ຕະໜັກໃນຕົນເອງ ພໍໃຈໃນຕົນເອງ ແລະ ພະຍາຍາມໃຊ້ຕົນເອງຢ່າງເຕັມສັກກະຍະພາບ ລວມທັງເປີດກ້ວາງຮັບປະສົບການຕ່າງໆ ໂດຍມີການປັບຕົວ ໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມ ການຕະໜັກເຖິງເພ ີ່ອນມະນຸດດ້ວຍກັນ ການຜະລິດຜົນງານດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ການມີຄວາມຄິດ ທີີ່ຍ ດຍຸ່ນເຂົຶ້າກັບທຸກຮ ບແບບຂອງຊີວິດ. ອົງປະກອບທັງ 4 ນີຶ້ຈະຜັກດັນໃຫ້ບຸກຄົນສາມາດດ ງສັກກະຍະພາບເຊິງສ້າງສັນຂອງຕົນເອງອອກມາ ໄດ້ກ່າວໄດ້ວ່າ ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນທັກສະທີີ່ມີຢ ່ໃນຕົວບຸກຄົນ ແລະ ສາມາດທີີ່ຈະພັດທະນາໃຫ້ສ ງຂ ຶ້ນໂດຍອາ ໄສການຮຽນຮ ້ແລະ ການຈັດບັນຍາກາດທີີ່ເອ ຶ້ອອໍານວຍ. ທໍາມະຊາດຂອງຄວາມຄິດສ້າງສັນ 1. ຄວາມຈິງພ ຶ້ນຖານຂໍໍ້ທໍາອິດ ຄ ທຸກຄົນມີຄວາມຄິດສ້າງສັນໂດຍເກີດແຕ່ຫຼາຍໜ້ອຍຕ່າງກັນ ແລ້ວແຕ່ ບຸກຄົນ ແລະ ສິີ່ງແວດລ້ອມຂອງແຕ່ລະບຸກຄົນ 2. ຄວາມຄິດສ້າງສັນພົວພັນກັບຄວາມສະຫຼາດບຸກຄົນທີີ່ມີຄວາມສະຫຼາດທີີ່ດີມັກມີຄວາມຄິດສ້າງສັນສ ງ ແຕ່ຢ່າງໃດກໍຕາມ ບຸກຄົນທີີ່ມີຄວາມສະຫຼາດພຽງຢ່າງດຽວກໍບໍໍ່ແມ່ນສິີ່ງທີີ່ຈະຮັບປະກັນວ່າຈະມີຄວາມຄິດສ້າງສັນ ສ ງ ເພາະທຸກຄົນມີຄວາມສາມາດພັດທະນາທາງສີລະປະຢ່າງສ້າງສັນໄດ້ 3. ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນທັງຂະບວນການ ແລະ ຜະລິດຜົນ 4. ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນຄວາມແຕກຕ່ງລະຫວ່າງບຸກຄົນທີີ່ມີບໍໍ່ຄ ກັນ 5. ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນຊຸດຂອງຄຸນລັກສະນະ ລັກສະນະນິໄສ ແລະ ຄ່ານິຍົມ 6. ຄວາມຄິດສ້າງສັນ ເປັນວິທີການຮຽນຮຸ້ທີີ່ແຕກຕ່າງຈາກວິທີທໍາມະດາທີີ່ສອນກັນຢ ່ໃນໂຮງຮຽນ ລະດັບຄວາມຄິດສ້າງສັນ 1. ຄວາມຄິດສ້າງສັນລະດັບຕົຶ້ນ ເປັນຄວາມຄິດທີີ່ມີອິດສະຫຼະ ແປກໃໝ່ ຍັງບໍໍ່ຄໍານ ງເຖິງຄຸນນະພາບ ແລະ ການນໍາໄປປະຍຸກໃຊ້ 2. ຄວາມຄິດສ້າງສັນລະດັບກາງ ຄໍານ ງເຖິງຜົນຜະລິດທາງຄຸນນະພາບນໍາໄປປະຍຸກໃຊ້ງານໄດ້ 3. ຄວາມຄິດສ້າງສັນລະດັບສ ງ ສະຫຼຸບສິີ່ງທີີ່ຄົຶ້ນພົບເປັນຮ ບປະທໍານໍາໄປໃຊ້ການສ້າງຫຼັກການ ທິດສະດີທີີ່ ເປັນສາກົນຍອມຮັບໂດຍທົົ່ວໄປ

175 ປະເພດຂອງຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຄວາມຄິດສ້າງສັນອາດຈະແບ່ງແຍກໄດ້4 ປະເພດ ດັົ່ງນີຶ້: 1. ຄວາມຄິດສ້າງສັນປະເພດຄວາມປ່ຽນແປງ ຄ ການຄົຶ້ນພົບສ້າງສັນສິີ່ງໃໝ່ຂ ຶ້ນ ໂດຍການປ່ຽນແປງ ຈາກສິີ່ງເດີມໆ ທີີ່ໃຊ້ການບໍໍ່ໄດ້ແລ້ວ ຫຼ ໃຊ້ປະໂຫຍດບໍໍ່ໄດ້ເຕັມທີີ່ມາເປັນສິີ່ງໃໝ່ ຜະລິດຕະພັນໃໝ່ ການປະດິດ, ຄວາມຄິດໃໝ່, ເປັນການຄິດໂດຍພາບລວມຫຼາຍກວ່າແຍກເປັນສ່ວນຍ່ອຍ ບາງຄັຶ້ງເອີຶ້ນວ່າ ນະວັດຕະກໍາ ທີີ່ເປັນ ການນໍາເອົາສິີ່ງປະດິດໃໝ່ມາໃຊ້ເພ ີ່ອໃຫ້ການດໍາເນີນງານມີປະສິດທິພາບດີຍີີ່ງຂ ຶ້ນ. 2. ຄວາມຄິດສ້າງສ ັນປະເພດການສັງເຄາະ ຄ ການປະສົມປະສານແນວຄິດຈາກແຫຼ່ງຕ່າງໆ ເຂົຶ້າດ້ວຍກັນ ແລ້ວກໍໍ່ໃຫ້ເກີດແນວຄິດໃໝ່ອັນມີຄຸນຄ່າ ເປັນການນໍາສິີ່ງໜ ີ່ງໄປປະສົມປະສານກັບສິີ່ງອ ີ່ນໆຈົນເກີດເປັນຜະລິດຕະ ພັນໃໝ່ໆ ວິທີການໃໝ່ ຮ ບແບບໃໝ່ໆ ເຊັົ່ນ ຕັົ່ງ ປະສົມປະສານກັບລໍໍ້ການເປັນຕັົ່ງລໍໍ້ທີີ່ໃຊ້ສໍາລັບຜ ້ປ່ວຍ ການເອົາ ໂທລະທັດ ປະສົມປະສານກັບເຄ ີ່ອງຖ່າຍເອກະສານ ການເປັນເຄ ີ່ອງໂທລະສານ ການໃຊ້ຫຼັກການຄໍານວນຂອງລ ດ ຄິດ ແລະ ຫຼັກການວິທະຍາສາດມາປະສົມປະສານເປັນຄອມພິວເຕີເຊິີ່ງການເປັນສາດອີກສາຂາໜ ີ່ງ ເປັນຕົຶ້ນ. 3. ຄວາມຄິດສ້າງສັນປະເພດຕໍໍ່ເນ ີ່ອງ ເປັນການປະສົມປະສານກັນລະຫວ່າງຄວາມຄິດສ້າງສັນປະເພດ ປ່ຽນແປງກັບຄວາມຄິດສ້າງສັນປະເພດສັງເຄາະ ຄ ເປັນໂຄງສ້າງຫຼ ກອບທີີ່ໄດ້ກໍານົດໄວ້ກວ້າງ ແຕ່ຄວາມຕໍໍ່ເນ ີ່ອງເປັນ ລາຍລະອຽດທີີ່ຈໍາເປັນໃນການປະຕິບັດງານນັຶ້ນ ເຊັົ່ນ ການປັບປຸງຫຼັກສ ດ ງານອຸດສາຫະກໍາການສ້າງລົດຍົນ ເຊິີ່ງໃນ ແຕ່ລະປີຈະມີການປັງປຸງຢ່າງຕໍາເນ ີ່ອງຈາກຕົຶ້ນແບບເດີມ. 4. ຄວາມຄິດສ້າງສັນປະເພດລຽນແບບ ເປັນລັກສະນະການຈໍາລອງ ຫຼ ລອກລຽນແບບຈາກຄວາມສໍາ ເລັດອ ີ່ນໆ ໂດຍອາດຈະປັບປຸງປ່ຽນແປງໃຫ້ແປກໄປຈາກເດີມພຽງເລັກນ້ອຍແຕ່ສ່ວນໃຫຍ່ຍັງຄົງແບບເກົົ່າຢ ່. ຄວາມສໍາຄັນຂອງຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນສິີ່ງສໍາຄັນ ແລະ ເປັນສິີ່ງຈໍາເປັນຕໍາສັງຄົມໂລກໃນປັດຈຸບັນ ເພາະວິທະຍາການຕ່າງໆ ໃນໂລກຈະເລີນກ້າວໜ້າຢ່າງບໍາຢຸດຢັົ້ງ ລ້ວນເປັນຜົນມາຈາກຄວາມຄິດສ້າງສັນຂອງມະນຸດໃນການຄິດປະດິດ ຄົຶ້ນ ຫາສິີ່ງ ໃໝ່ໆ ລວມທັງການແກ້ບັນຫາຕ່າງໆ ທີີ່ເກີດຂ ຶ້ນຄວາມຄິດສ້າງສັນຈ ີ່ງເປັນສິີ່ງທີີ່ມີຄຸນຄ່າ ແລະ ນໍາປະ ໂຫຍດມາສຸ່ມວນມະນຸດເປັນຢ່າງຍີີ່ງ ຄວາມຄິດສ້າງສັນໃຫ້ຄວາມມ່ວນຊ ີ່ນ ຄວາມສຸກ ແລະ ຄວາມພໍໃຈແກ່ເດັກ ຫຼາຍ ສິີ່ງເຫຼົົ່ານີຶ້ຈະມີອິດທິພົນຕໍໍ່ບຸກຄະລິກະພາບຂອງເຈົາ ເດັກຈະເກີດມີຄວາມມ່ວນຊ ີ່ນ ແລະ ຄວາມສຸກ ເມ ີ່ອເຂົາ ໄດ້ສ້າງສິີ່ງໃໝ່ໆຂ ຶ້ນມາດ້ວຍຕົນເອງ ຄວາມຄິດສ້າງສັນມີຄວາມຈໍາເປັນຕໍໍ່ຊີວິດ ເພາະການໃຫ້ການສ ກສາແກ່ເດັກ ເຮົາສອນໄດ້ພຽງບາງຢ່າງເທົົ່ານັຶ້ນ ເຮົາບ່ສາມາດທີີ່ຈະສອນທຸກສິີ່ງທຸກຢ່າງທີີ່ຈໍາເປັນຕໍໍ່ການດໍາລົງຊີວິດຂອງເດັກໄດ້ ເດັກທີີ່ມີຄວາມຄິດສ້າງານຈີີ່ງມີໂອກາດນໍາຄວາມຮ ້ໄປໃຊ້ແກ້ໄຂບັນຫາໄດ້ດີກວ່າ ຄວາມຄິດສ້າງສັນຈ ີ່ງເປັນການ ພັດທະນາຄົນໃຫ້ມີຄຸນນະພາບ ຄວາມຄິດສ້າງສັນໃຫ້ຄຸນຄ່າກັບຕົນເອງ ແລະ ສັງຄົມ ຊ່ວຍພັດທະນາໃຫ້ເດັກມີ ຄວາມຄິດລິເລີີ່ມ ການຄິດຄົຶ້ນຄວ້າ ເກີດຈິນຕະນາການ ນໍາຄວາມຮ ້ແລະ ປະສົບການໄປໃຊ້ໃນການແກ້ບັນຫາຊີ ວິດ. ຈາກຄວາມສໍາຄັນຂອງຄວາມຄິດສ້າງສັນດ້ານການພັດທະນາຄົນ ອາດກ່າວໄດ້ວ່າຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນ ການສະໜອງຄວາມຕ້ອງການຕາມທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດ ທີີ່ຢາກທົດລອງຄວາມສາມາດຂອງຕົນເອງ ຕ້ອງການ ໃຊ້ຈິນຕະນາການຂອງຕົນໃນເລ ີ່ອງຕ່າງໆ ບຸກຄົນທີີ່ສາມາດສະແດງຄວາມສ້າງສັນອອກມາໄດ້ຫຼາຍ ຈ ີ່ງເປັນຜ ່ທີີ່ມີ ຄວາມພ ງພໍໃຈຕົນເອງ ແລະ ສະພາບສິີ່ງແວດລ້ອມ ມີສຸຂະພາບຈິດດີມີແຮງຈ ງໃຈທີີ່ຄິດແກ້ບັນຫາຕ່າງໆເພ ີ່ອພັດ ທະນາຕົນ ເພ ີ່ອນມະນຸດ ແລະ ສັງຄົມຢ ່ສະເໝີ. ປະໂຫຍດຂອງຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຄວາມຄິດສ້າງງສັນເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມປ່ຽນແປງ, ເຮັດໃຫ້ເກີດແນວທາງໃໝ່ໆ ໃນການດໍາເນີນຊີວິດ ແລະ ຫົນທາງໃໝ່ໆໃນການແກ້ບັນຫາຊີວິດ ແລະ ການເຮັດວຽກ ກໍໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມສຸກ ຕອບສະໜອງຕໍໍ່ທໍາມະຊາດ

176 ແລະ ຄວາມຕ້ອງການຂອງມະນຸດທີີ່ຕ້ອງຄົຶ້ນຫາວິທີການຄິດໃໝ່ໆ ຂ ຶ້ນມາທົດແທນຄວາມຄິດເກົົ່າໆ ສໍາລັບໂລກທີີ່ ມີການປ່ຽນແປງຢ່າງໄວວາ ການທີີ່ມະນຸດຕ້ອງຄິດຫຍັງໃໝ່ໆ ຢ ່ສະເໜີເປັນເລ ີ່ອງມ່ວນເພາະເຮັດໃຫ້ຊີວິດບໍໍ່ຈໍາເຈ ແລະ ເຮັດໃຫ້ຊີວິດມີຄວາມສະດວກສະບາຍຍິີ່ງຂ ຶ້ນ, ພັດທະນາສະໝອງຂອງຄົນໃຫ້ມີຄວາມສະຫຼາດ. ການຝຶກ ການຄິດ ຫຼ ພະຍາຍາມຄິດເລ ີ່ອງທີີ່ແປກໆໃໝ່ໆເປັນປະຈໍາຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມສາມາດໃນການຄິດແກ້ບັນຫາ ຕ່າງໆໄດ້ຫຼາຍຂ ຶ້ນ, ນອກຈາກນີຶ້ຜົນງານສ້າງສັນຈະເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມເຊ ີ່ອໝັຶ້ນ ຄວາມໜ້ານັບຖ ແລະ ຄວາມພໍໃຈ ໃນຕົນເອງ ແລະ ເປັນປະໂຫຍດຕໍໍ່ສັງຄົມ. ເມ ີ່ອໃດກໍຕາມທີີ່ເຮົາພັດທະນາຂີດຄວາມສາມາດໃນການຄິດສ້າງສັນຈົນ ສາມາດພະເຊີນໜ້າ ແລະ ແກ້ບັນຫາຕ່າງໆໄດ້ຢ່າງລາບລ ຶ້ນ ກໍຈະກາຍເປັນຜ ້ນໍາທາງດ້ານຄວາມຄິດ ແລະ ເກີດ ຄວາມພ ມໃຈໃນຕົນເອງ. ນອກຈາກນີຶ້ຄວາມຄິດສ້າງສັນຍັງຊ່ວຍຍົກລະດັບຄວາມສາມາດ, ຄວາມອົດທົນ ແລະ ຄວາມຄິດລິເລີີ່ມ ຂອງຜ ້ນໍາໃຫ້ເພີີ່ມຫຼາຍຂ ຶ້ນ ແລະ ຍັງເປັນການພັດທະນາຄວາມສົນໃຈໃນຜົນງານ, ພັດທະນາການ ໃຊ້ເວລາຫ ວ່າງໃຫ້ເປັນປະໂຫຍດ ແລະ ພັດທະນາຊີວິດໃຫ້ທັນສະໄໝຫຼາຍຂ ຶ້ນ, ວິທະຍາການສະໄໝໃໝ່, ສິີ່ງປະດິດທັງຫຼາຍ ໃນໂລກຈະເກີດຂ ຶ້ນບໍໍ່ໄດ້ຫາກບໍໍ່ມີຄວາມຄິດສ້າງສັນ. ດັົ່ງນັຶ້ນ ຈ ີ່ງມີຄວາມຈໍາເປັນຢ່າງຍິີ່ງທີີ່ຈະຕ້ອງພັດທະນາເດັກ ໃຫ້ມີຄຸນນະພາບ ມີຄວາມຄິດສ້າງສັນ ເພ ີ່ອຈະໄດ້ປະເຊີນໜ້າກັບບັນຫາຕ່າງໆ ຮອບດ້ານທັງປັດຈຸບັນ ແລະ ອະນາ ຄົດຢ່າງຄົນສະຫຼາດຄິດໄດ້. ການສ ກສາເພ ີ່ອພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນສິີ່ງຈໍາເປັນໃນສັງຄົມປັດຈຸບັນ ແລະ ເປັນສິີ່ງຈໍາເປັນສໍາລັບມວນມະນຸດໃນການພັດທະນາໂລກໃຫ້ຈະເລີນຍິີ່ງຂ ຶ້ນເນ ີ່ອງຈາກສັງຄົມມະນຸດໃນປັດຈຸບັນພະ ເຊີນກັບຄວາມປ່ຽນແປງ ແລະ ບັນຫາຕ່າງໆ ເຮັດໃຫ້ມະນຸດຕົກຢ ່ໃນພາວະຈໍາເປັນທີີ່ຕ້ອງອາໄສແນວຄິດ ແລະ ວິທີ ການໃໝ່ໆທີີ່ແຕກຕ່າງໄປຈາກເກົົ່າ ຍຸກໂລກບໍໍ່ມີພົມແດນມີຄວາມຕ້ອງການແນວຄິດ ແລະ ວິທີການແກ້ບັນຫາ ແບບໃໝ່ໆ ເພີີ່ມຂ ຶ້ນຫຼາຍເທົົ່າໃດ ຄວາມຕ້ອງການຄວາມຄິດສ້າງສັນກໍມີຄວາມຈໍາເປັນຫຼາຍຂ ຶ້ນເທົົ່ານັຶ້ນ. ລັກສະນະຂອງຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຄວາມຄິດສ້າງສັນມີຫຼາຍລະດັບ ຫຼາຍລັກສະນະອາດຈະບໍໍ່ໄດ້ໝາຍເຖິງການສ້າງຜົນງານຂັຶ້ນສຸດຍອດ ຄ : ການຄົຶ້ນຄວ້າສິີ່ງປະດິດໃໝ່ໆ ເທົົ່ານັຶ້ນ ແຕ່ຜົນງານການຄິດອາດເປັນພຽງຄວາມກ້າສະແດງງອອກຢ່າງອິດສະຫຼະໃນ ການລິເລີີ່ມໂດຍບໍໍ່ໄດ້ຄໍານ ງເຖິງຄຸນນະພາບຂອງຜົນງານ ສາມາດຄິດສິີ່ງໃໝ່ໆດ້ວຍຕົນເອງໄດ້ເຖິງວ່າຈະມີຜ ້ອ ີ່ນເຄີຍ ຄິດໄວ້ແລ້ວກໍຕາມ ລວມທັງການຕໍໍ່ເຕີມເສີມແຕ່ງງານເກົົ່າໆ ໃຫ້ດີຂ ຶ້ນເປັນງານໃໝ່ ຜົນງານທີີ່ເກີດຈາກຄວາມຄິດ ສ້າງສັນຈ ີ່ງເປັນຄວາມສາມາດທີີ່ເກີດຈາກຄວາມຮ ້ສ ກສ່າ ໄດ້ເຮັດສິີ່ງໃໝ່ໆ ນັຶ້ນຂ ຶ້ນມາດ້ວຍຕົວຂອງຕົນເອງ ແລະ ບໍໍ່ ຊໍ້າແບບໃຜ ລັກສະນະຂອງຄວາມຄິດສ້າງສັນ ປະກອບດ້ວຍ: 1. ຄິດຈິນຕະນາການ (Imagination) ເປັນຄວາມຄິດໃນສິີ່ງທີີ່ອາດຈະຍັງບໍໍ່ໄດ້ເກີດຂ ຶ້ນ ແລະ ອາດ ເປັນໄປໄດ້ຍາກ ຫຼ ເ ປັນໄປບໍໍ່ໄດ້ເລີຍ ແຕ່ອາດເກີດເປັນຈິງຂ ຶ້ນມາໄດ້ຫຼ ຢ່າງນ້ອຍກໍອາດຈະເປັນພ ຶ້ນຖານຂອງການ ຄິດເລີີ່ມຕົຶ້ນໃນຄວາມຄິດເພ ີ່ອສ້າງຜົນງານຕ່າງໆຂ ຶ້ນມາ ເຊິີ່ງຈໍາເປັນຕ້ອງມີຄວາມຄິດແບບອ ີ່ນໆມາສານຕໍໍ່ຄວາມຄິດ ຈິນຕະນາການ ຈ ີ່ງຈະນໍາໄປສ ່ການຄົຶ້ນພົບ ຫຼ ສ້າງສັນຜົນງານໃໝ່ໄດ້. ຈັກກະພັນດິນໂປລຽນ ກ່າວວ່າ “ ຄົນທີີ່ບໍໍ່ມີຄວາມຝັນອັນຍິີ່ງໃຫຍ່ຄ ຄົນທີີ່ໄດ້ຕາຍໄປແລ້ວ ” ເຊິີ່ງ ສອດຄ່ອງກັບຄໍາກ່າວຂອງ ເອວເບີຣ ສເວວ ອາດີດປະທານາທິບໍດີຂອງປະເທດສະຫະລັດອາເມລິກາ ທີີ່ກ່າວໃວ້ວ່າ ອະນາຄົດເປັນຂອງຜ ້ທີີ່ເຊ ີ່ອວ່າ ຄວາມຝັນຂອງຕົນສວຍງາມ ແລະສອດຄ່ອງກັບຄໍາກ່າວຂອງ ອັລເບີດ ໄອສຕາຍ ນັກວິທະຍາສາດເອກຂອງໂລກ ທີີ່ກ່າວວ່າຄວາມນ ກຝັນ ແລະ ຈິນຕະນາການມີຄວາມສໍາຄັນຫຼາຍກສ່າຂໍໍ້ມ ນຄວາມ ຮ ້ບຸກຄົນສໍາຄັນຫຼາຍຄົນປະສົບຄວມສໍາເລັດຈາກການຈິນຕະນາການ ຫຼ ເປັນນັກຄິດຝັນມາແລ້ວ ເຊັົ່ນ ເອດິສັນ ຜ ້ ປະດິດຫຼອດໄຟຟ້າ ຫຼ ສອງພີີ່ນ້ອງຕະກ ນໄຣຜ ້ຄົຶ້ນພົບການສ້າງເຄ ີ່ອງບິນ ເປັນຕົຶ້ນ ເຮົາຕ້ອງຝຶກໃຫ້ມີການສ້າງຄວາມ ຝັນຫຼ ຈິນຕະນາການໃຫ້ກັບເດັກຕັຶ້ງແຕ່ເຍົາໄວ ໂດຍປ ກຝັງໃຫ້ເດັກມີທັດສະນະຄະຕິແລະ ພ ດຕິກໍາຕ່າງໆ ທີີ່ສົົ່ງເສີ ມການຄິດຈິນຕະນາການເຊັົ່ນ 1) ເລີກຄິດວ່າການຈິນຕະນາການເປັນເລ ີ່ອງຫຼິຶ້ນບໍໍ່ມີສາລະ ຫຼ ເປັນເລ ີ່ອງຂອງເດັກນ້ອຍ

177 2) ຝຶກຄິດຈິນຕະນາການ ນ ກຝັນໃນເລ ີ່ອງຕ່າງໆດ້ວຍຕົນເອງເປັນປະຈໍາຢ່າງສະໝໍໍ່າສະເໜີບໍໍ່ ລຽນແບບຄວາມຄິດຂອງຄົນອ ີ່ນ ທັງນີຶ້ຜົນແຫ່ງຄວາມສໍາເລັດຂອງການຄິດຈິນຕະນາການ ອາດຈະຕ້ອງໃຊ້ເວລາ ຍາວນານຈ ີ່ງຕ້ອງຝຶກເຮັດເລ ຶ້ອຍໆ ແລະ ເຮັດໄປເລ ຶ້ອຍໆ 3) ຄົບຫາສະມາຄົມກັບຄົນອ ີ່ນໃຫ້ຫຼາຍໆ ໂດຍການຟັງ, ເວົຶ້າ, ອ່ານ, ຂຽນ ລວບລວມ ແລະ ແລກປ່ຽນປະສົບການຕ່າງໆ ກັບຄົນອ ີ່ນໃຫ້ຫຼາຍ ໂດຍສະເພາະການຮຽນຮ ້ສິີ່ງແປກໆໃໝ່ໆ ເພ ີ່ອເພີີ່ມພ ນ ແລະ ຂະ ຫຍາຍ ໂລກະທັດໃຫ້ຫຼາຍຂ ຶ້ນ 4) ຝຶກທັກສະການຄິດຈິນຕະນາການ ແກ້ໄຂບັນຫາຈາກສິີ່ງທີີ່ເກດຂ ຶ້ນປະຈໍາວັນ ຢ່າງສະໝໍໍ່າສະເ ໝີບໍໍ່ວ່າຈະເປັນການສ້າງສັນຫຼ ດໍາເນີນງານໃໝ່ໆ ຫຼ ການແກ້ບັນຫາທີີ່ເກີດຂ ຶ້ນໂດຍການບັນທ ກຄວາມຄິດດີໆທີີ່ ຜຸດຂ ຶ້ນມາໄວ້ສະເໝີ 5) ພະຍາຍາມສ້າງຝັນຂອງຕົນເອງໃຫ້ເປັນຄວາມຈິງໃຫ້ໄດ້ເລີີ່ມຕົຶ້ນຕັຶ້ງແຕ່ເລ ີ່ອງນ້ອຍໆໄປຫາ ເລ ີ່ອງໃຫຍ່ໆ 2. ຄິດຄ່ອງແຄ້ວ ຫຼ ຄິດໄວ (Ideational Fluency) ເປັນການຄິດທີີ່ມີປະຕິກິລິຍາຕອບສະໜອງຕໍໍ່ ສິີ່ງກະຕຸ້ນ ສາມາດສັງເກດເຫັນ ຮັບຮ ້ແລະ ເຂົຶ້າໃຈໃນສິີ່ງຕ່າງໆໄດ້ໄວທີີ່ສຸດ ເປັນການຫາຄໍາຕອບໄດ້ຫຼາຍໆ ໄດ້ຈໍາ ນວນຄວາມຄິດຫຼາຍໆໂດຍໃຊ້ເວລານ້ອຍໆ ຄວາມຄ່ອງແຄ້ວໃນການຄິດ ເປັນການສ້າງຄວາມຄິດໃຫ້ເກີດຂ ຶ້ນຢ່າງວ່ອງໄວ ຄິດໄດ້ທັນທີທີີ່ ຕ້ອງແກ້ໄຂບັນຫາສະເພາະໜ້າໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບ ປະລິມານຄວາມຄິດທີີ່ບໍໍ່ຊໍ້າກັນໃນເລ ີ່ອງດຽວກັນ ແບ່ງອອກ ເປັນ 1) ຄວາມຄິດຄ່ອງແຄ້ວໃນດ້ານຄໍາເວົຶ້າ (Word Fluency) ເປັນຄວາມສາມາດໃຊ້ຖ້ອຍຄໍາຢ່າງ ຄ່ອງແຄ້ວຫຼາກຫຼາຍໃຊ້ປະໂຫຍດໄດ້ແລະ ບໍໍ່ຊໍ້າແບບຜ ້ອ ີ່ນ. 2) ຄວາມຄິດຄ່ອງແຄ້ວດ້ານການເຊ ີ່ອມໂຍງການພົວພັນ (Associational Fluency) ເປັນ ຄວາມສາມາດທີີ່ຈະຄິດຫາຖ້ອຍຄໍາຫຼ ສິີ່ງທີີ່ຄ ກັນຫຼ ຄ້າຍກັນໄດ້ຫຼາຍທີີ່ສຸດເທົົ່າທີີ່ຈະຫຼາຍໄດ້ໃນໃນເວລາທີີ່ກໍານົດ. 3) ຄວາມຄ່ອງແຄ້ວທາງດ້ານການສະແດງອອກ (Expressional Fluency) ເປັນຄວາມຄິດທີີ່ ສາມາດນໍາເອົາຄວາມຄິດລິເລີີ່ມນັຶ້ນມາສະແດງອອກໃຫ້ເຫັນເປັນຮ ບພາບໄດ້ຢ່າງວ່ອງໄວ ເຊັົ່ນສາມາດໃນການໃຊ້ ວະລີເປັນປະໂຫຍກ ຫຼ ຄວາມສາມາດທີີ່ຈະນໍາຄໍາມາຮຽງກັນຢ່າງວ່ອງໄວເພ ີ່ອໃຫ້ໄດ້ປະໂຫຍດທີີ່ຕ້ອງການ. ຈາກການວິໄຈເຫັນວ່າບຸກຄົນທີີ່ມີຄວາມຄ່ອງແຄ້ວດ້ານການສະແດງອອກສ ງຈະມີຄວາມຄິດສ້າງ ສັນສ ງ. ການຝຶກຄວາມຄິດຄ່ອງແຄ້ວ ຄວນໃຫ້ນັກຮຽນປ ດປ່ອຍຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງອອກມາໃຫ້ວ່ອງ ໄວ, ໃຫ້ຫຼາຍທີີ່ສຸດຢ່າງອິດສະຫຼະເສລີ, ຄ ອາດຈະເວົຶ້າ, ໃຫ້ຂຽນ, ໂດຍໃຊ້ເວລາຫຼ ການແຂ່ງຂັນເພ ີ່ອກໍານົດໃຫ້ໄດ້ ວ່ອງໄວການຄິດໄດ້ໄວກວ່າ ຈະສົົ່ງຜົນໃຫ້ເດັກມີປະຕິພານ ຄວາມສະຫຼາດ ໄຫວພິບໃນສະຖານະການຄັບຂັນໄດ້ດີ ລວມທັງການທີີ່ໄດ້ປ ດປ່ອຍຄວາມຄິດຫຼາຍໆ ອາດຈະເຮັດໃຫ້ເກີດມ ີຄວາມຄິດທີີ່ດີໆອອກມາ ຈະເຮັດໃຫ້ມີທາງ ເລ ອກດີໆໃນການນໍາຄວາມຄິດທີີ່ດີໄປໃຊ້ໃນການແກ້ບັນຫາໄດ້. ຕົວຢ່າງ : ໃຫ້ນັກຮຽນບອກຊ ີ່ຂອງຂະໜົມລາວມາໃຫ້ໄດ້ຫຼາຍທີີ່ສຸດ? ພາຍໃນ 1 ນາທີ. : ໃຫ້ນັກຮຽນບອກວ່າຄວາຍຈະເຮັດປະໂຫຍດຫຍັງໄດ້ແດ່? ພາຍໃນເວລາ 2 ນາທີ. 3. ຄວາມຄິດຍ ດຍຸ່ນ (Flexibility) ບາງເທ ີ່ອເອີຶ້ນວ່າ ຄິດກວ້າງ ຫຼ ຄິດຫຼາກຫຼາຍ ເປັນການຄິດໄດ້ ໄກ ຫຼາຍທິດທາງ ຫຼາຍແງ່ມຸມ ຫຼາຍຮ ບແບບ ໃນຄໍາຖາມດຽວສາມາດມີຄໍາຕອບຫຼາຍຢ່າງ ສາມາດຈັດໝວດໝ ່ ຂອງຄວາມຄິດໄດ້ຫຼາຍ ແລະ ມີຫຼັກເກນ ເຊິີ່ງຄວນເນັຶ້ນທັງທາງດ້ານປະລິມານ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງຄວາມຄິດ ຈ ີ່ງ ຈະເປັນພ ຶ້ນຖານໃນການໄດ້ຄວາມຄິດດີໆ ມີຄຸນນະພາບ ແບ່ງອອກເປັນ:

178 1) ຄວາມຄິດຍ ດຍຸ່ນທີີ່ເກີດຂ ຶ້ນທັນທີ (Spontaneous Flexibility) ເປັນຄວາມສາມາດທີີ່ ຈະພະຍາຍາມຄິດໃຫ້ຫຼາຍຢ່າງອິດສະຫຼະ ເຊັົ່ນ: ຄົນທີີ່ມີຄວາມຍ ດຍຸ່ນປະເພດນີຶ້ ຈະຄິດປະໂຫຍດຂອງກ້ອນຫີນວ່າມີ ຫຍັງແດ່? ຫຼາຍຢ່າງ ໃນຂະນະທີີ່ຄົນຄິດທີີ່ບໍໍ່ມີຄວາມຄິດສ້າງສັນຈະຄິດໄດ້ພຽງຢ່າງດຽວ ຫຼ ສອງຢ່າງເທົົ່ານັຶ້ນ. 2) ຄວາມຍ ດຍຸ່ນທາງດ້ານການດັດແປງ (Adaptive Flexibility) ຄົນທີີ່ມີຄວາມຄິດນີຶ້ຈະໄດ້ ຄໍາຕອບບໍໍ່ຊໍ້າກັນ ເຊັົ່ນ: ຖ້າຖາມວ່າແກ້ວນໍ້ານອກຈາກໃສ່ນໍ້າດ ີ່ມແລ້ວເອົາໄປເຮັດຫຍັງໄດ້ອີກ ກໍຈະໄດ້ຄໍາຕອບໃນ ແງ່ມຸມອ ີ່ນ ເຊັົ່ນ: ເຮັດໂຖດອກໄມ້, ໃສ່ຫຼຽນ, ເປັນເຄ ີ່ອງດົນຕີ, ປ ກຕົຶ້ນໄມ້ ເປັນຕົຶ້ນ. ການຈັດການຮຽນການສອນເພ ີ່ອສົົ່ງເສີມການຍ ດຍຸ່ນ ຫຼ ຄິດກວ້າງນັຶ້ນຄໍາຕອບຈະຕ້ອງມີ ຫຼາຍກວ່າໜ ີ່ງຄໍາຕອບໃນຊີວິດຈິງຄໍາຕອບທີີ່ຖ ກຕ້ອງອາກຈະມີພຽງຄໍາຕອບດຽວ ການສອນຄິດໃຫ້ກວ້າງຫຼາກຫຼາຍ ຄໍາຕອບຈະເຮັດໃຫ້ສາມາດຄົຶ້ນພົບຄໍາຕອບທີີ່ດີທີີ່ສຸດຈາກຄໍາຖາມທີີ່ຫຼາກຫຼາຍເຫຼົົ່ານັຶ້ນການຝຶກຝ ນໃຫ້ເດັກກ້າຄິດ ຫາຄໍາຕອບຫຼາຍໆ ແນວທາງຫຼາຍໆ ຄໍາຕອບຫຼາຍໆ ມຸມມອງ ຄິດໃຫ້ຮອບດ້ານ ຈະເຮັດໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມຄຸ້ນ ເຄີຍ ມີທັກສະໃນການຫາທາງເລ ອກທີີ່ເປັນໄປໄດ້ແທ້ຫຼາຍແນວທາງສາມາດເລ ອກໃຊ້ຄໍາຕອບໃຫ້ເໝາະສົມກັບບັນ ຫາທີີ່ແທ້ຈິງໄດ້ຢ່າງເໝາະສົມ ຄໍາຖາມແບບເກົົ່າໆຂອງຄ : 5 + 5 ບວກກັນໄດ້ເທົົ່າໃດ? ຄໍາຕອບແບບເກົົ່າໆ ຄ : ເທົົ່າ 10 ຄໍາຖາມແບບໃໝ່ໆໃຫ້ຄິດກວ້າງ 1) ມີເລກຫຍັງບວກກັນແລ້ວໄດ້ 10 ແນ່ ຄໍາຕອບ ຄ 5 + 5, 4 + 6, 7 + 3, 8 + 2, 9 + 1, 4,5 + 5,5 2) ຖ້າຄໍາຕອບ ຄ ປ່າໄມ້ ຄໍາຖາມຖາມຄ ຫຍັງແນ່ບອກມາ 10 ຂໍໍ້ 3) ຈົົ່ງບອກຂໍໍ້ດີແລະ ຂໍໍ້ເສຍຂອງລະບົບເສດຖະກິດແບບທ ນນິຍົມ ຄໍາຕອບທີີ່ໄດ້ຈະມີຫຼາກຫຼາຍທິດທາງ ບໍໍ່ຊໍ້າກັນ ແລະ ມີຄວາມເປັນໄປໄດ້ທັງໝົດ 4. ຄິດລິເລີີ່ມ (Original) ເປັນຄວາມສາມາດໃນການຄົຶ້ນພົບສິີ່ງແປກໃໝ່ເປັນຄວາມ ສາມາດ ໃນການຄິດທີີ່ຕ່າງຈາກຄົນອ ີ່ນ, ຕ່າງຈາກທໍາມະດາ, ຕ່າງຈາກທີີ່ເຄີຍເປັນ, ເປັນຄວາມຄິດທີີ່ບໍໍ່ເຄີຍ ມີໃຜຄິດມາ ກ່ອນ, ຄົນອ ີ່ນຄິດບໍໍ່ຮອດ ຫຼ ອາດປັບປຸງປ່ຽນແປງໃຫ້ແຕກຕ່າງໄປຈາກຂອງເກົົ່າ, ບາງຄັຶ້ງການຄິດງ່າຍໆ ທີີ່ແປກໃ ໝ່ ກໍອາດຈະເປັນຄວາມຄີດສ້າງສັນທີີ່ມີຄຸນຄ່າ. ຜ ້ທີີ່ມີຄວາມຄິດລິເລີີ່ມມີລັກສະນະດັົ່ງນີຶ້: 1) ເປັນຜ ້ມີຄວາມຄິດແປກໆໃໝ່ໆທີີ່ມາເຕີມເຕັມ ເຊິີ່ງແຕກຕ່າງອອກໄປຈາກຄວາມຄິດເກົົ່າໆ ອັນຈະນໍາໄປສ ້ຄວາມຄິດໃໝ່ໆສາມາດຂະຫຍາຍຄວາມຄິດເກົົ່າໆ ໄດ້ຫຼາຍຂ ຶ້ນຈິີ່ງຄສນຝຶກຝ ນໃຫ້ຄິດແປກໃໝ່ແຕກ ຕ່າງໄປຈາກເກົົ່າ. 2) ເປັນຜ ້ທີີ່ມີຄວາມເຊ ີ່ອໝັຶ້ນໃນຕົນເອງ ກ້າຄິດກ້າລອງ ກ້າສ່ຽງ ກ້າສະແດງອອກ ບໍໍ່ຢ້ານຕໍໍ່ ຄວາມລົົ່ມເຫຼວ ບໍໍ່ແນ່ນອນ ເຕັມໃຈທີີ່ຈະປະເຊີນໜ້າກັບຄວາມຄຸມເຄ ອ ແລະ ບໍໍ່ຊັດເຈນ ເຊິີ່ງເປັນບຸກຄະລິກກະພາບ ທີີ່ຄ ຕ້ອງປ ກຝັງໃຫ້ກັບເດັກ. 3) ເປັນຜ ້ທີີ່ມີການລົງມ ປະຕິບັດງານ ເພ ີ່ອສ້າງຜົນງານອອກມາ ໂດຍບໍໍ່ສົນໃຈວ່າງານນັຶ້ນຈະດີຫຼ ບໍໍ່ດີ ຄໍາຕອບນັຶ້ນຈະຖ ກຕ້ອງຫຼ ບໍໍ່ ແຕ່ສົນໃຈທີີ່ຈະສ້າງຜົນງານອອກມາຕາມຄວາມຄິດຈິນຕະນາການ ຄວາມພ ງພໍໃຈ ຄວາມຕ້ອງການຂອງຕົນເອງ ເປັນຄວາມຄິດທີີ່ມີອິດສະຫຼະ ປາສະຈາກສິີ່ງບັງຄັບ ຕົວຢ່າງ: ການຝຶກການຄິດລິເລີີ່ມ ເຊັົ່ນ “ໃຫ້ນັກຮຽນຕັຶ້ງຊ ີ່ກຸ່ມ ແລະ ອະທິບາຍຄວາມໝາຍຂອງຊ ີ່ກຸ່ມ ໂດຍມີຂໍໍ້ກໍານົດວ່າຕ້ອງເປັນຄໍາທີີ່ບໍໍ່ ມີໃນໂລກນີຶ້ມາກ່ອນ” “ໃຫ້ນັກຮຽນຂຽນປະໂຫຍກຈາກສິີ່ງຕໍໍ່ໄປນີຶ້ມາ 5 ປະໂຫຍກ - ຫ ຊ້າຍເວົຶ້າຫຍັງກັບຫ ຂວາ

179 - ພ ເວົຶ້າຫຍັງກັບທະເລ “ໃຫ້ນັກຮຽນຂຽນເລ ີ່ອງຈາກຮ ບທີີ່ເຫັນ” “ໃຫ້ອອກແບບເສ ຶ້ອຜ້າ ຫຼ ອອກແບບອຸປະກອນຕ່າງໆ” ນອກຈາກນີຶ້ແລ້ວ ໃນການຝຶກຝ ນໃຫ້ເດັກມີຄວາມຄິດສ້າງສັນຕາມລັກສະນະຂ້າງເທິງແລ້ວ ຈໍາເປັນ ຈະຕ້ອງມີການຝຶກຝ ນທັກສະອ ີ່ນໆໄປອີກດ້ວຍ ເຊິີ່ງເປັນພ ຶ້ນຖານຂອງການຄິດສ້າງສັນ ເຊັົ່ນ: ການສັງເກດ, ການ ອ່ານ ເປັນຕົຶ້ນ 5. ຄິດລະອຽດລະອໍ (Elaboration) ໝາຍເຖິງ ຄວາມຄິດທີີ່ສວຍງາມ, ລະອຽດລະອໍ ເປັນຄວາມ ສາມາດໃນການເຫັນໄດ້ລາຍລະອຽດໃນສິີ່ງທີີ່ຄົນອ ີ່ນເບີີ່ງບໍໍ່ເຫັນ ແລະ ຍັງລວມເຖິງການເຊ ີ່ອມໂຍງພົວພັນສິີ່ງຕ່າງໆ ຢ່າງມີຄວາມໝາຍ ມີຄວາມຄິດສວຍງາມ, ປານີດ ສາມາດນໍາໄປປະຍຸກໃຊ້ໄດ້ຢ່າງມີຄຸນນະພາບໃນທຸກໆດ້ານ ຖ້າ ປາສະຈາກຄວາມຄິດລະອຽດລະອໍແລ້ວ ກໍບໍໍ່ອາດເຮັດໃຫ້ເກີດຜົນງານ ຫຼ ຜົນຜະລິດສ້າງສັນຂ ຶ້ນມາໄດ້. ຄວາມລະ ອຽດອໍ ໃນການຄິດນັຶ້ນຂ ຶ້ນຢ ່ກັບອົງປະກອບຫຼາຍປະການເຊັົ່ນ: ເພດ, ອາຍຸ, ປະສົບການ ແລະ ຄວາມສາມາດດ້ວຍ, ຜ ້ມີອາຍຸຫຼາຍຈະມີຄວາມລະອຽດລະອໍໃນການຄິດຫຼາຍກວ່າຜ ້ມີອາຍຸນ້ອຍ ເດັກຜ ້ຍິງຈະມີຄວາມລະອຽດລະອໍກວ່າ ເດັກນ້ອຍຜ ້ຊາຍ ແລະ ເດັກທີີ່ມີຄວາມສາມາດສ ງທາງດ້ານລະອຽດລະອໍຈະເປັນເດັກທີີ່ມີຄວາມສາມາດທາງດ້ານສັງ ເກດສ ງດ້ວຍການຝຶກເບີີ່ງລາຍລະອຽດຂອງສິີ່ງຕ່າງໆ ເປັນການນໍາຄວາມຄິດໃນລາຍລະອຽດເພ ີ່ອນໍາມາເພີີ່ມເຕີມ ເສີມແຕ່ງຄວາມຄິດຄັຶ້ງທໍາອິດໃຫ້ໄດ້ຄວາມໝາຍສົມບ ນຍີີ່ງຂ ຶ້ນ ລວມທັງການຕໍໍ່ເຕີມເສີມແຕ່ງ ແລະຕັດສິີ່ງທີີ່ບໍໍ່ເໝາະ ສົມບໍໍ່ຖ ກຕ້ອງອອກໄປ ເຊັົ່ນ: ຕໍໍ່ເຕີມເສັຶ້ນໃຫ້ເປັນຮ ບ, ບັນລະຍາຍຮ ບພາບ, ຕໍໍ່ເຕີມວົງມົນເປັນຮ ບ, ຕໍໍ່ເຕີມເລ ີ່ອ ງລາວຕ່າງໆ, ຕໍໍ່ເຕີມປະໂຫຍກ, ຕໍໍ່ເຕີມຄໍາກອນ ລວມທັງກໍາຈັດສິີ່ງທີີ່ບໍໍ່ຈໍາເປັນບໍໍ່ເໝາະສົມອອກໄປ. 6. ການສັງເຄາະ (Synthesis) ໝາຍເຖີງ ການລວມ, ການປະສົມປະສານ, ການນໍາເອົາສິີ່ງເກົົ່າໆ ມາປະຍຸກ ແລະ ມາປະສົມປະສານໃຫ້ເກີດເປັນສິີ່ງໃຫມ່ຂ ຶ້ນ ເຊັົ່ນ: - ໃຫ້ຮ ບຊົງມາ 4 ຮ ບ ແລ້ວນໍາຮ ບຊົງມາຕໍໍ່ກັນເປັນຮ ບໃໝ່ - ໃຫ້ຄໍາມາ 5 ຄໍາ ໃຫ້ຂຽນເລ ີ່ອງ - ໃຫ້ອຸປະກອນມາ 3 ຢ່າງ ແລ້ວໃຫ້ແຕ່ງ ແລະ ຫຼິຶ້ນບົດລະຄອນຕາມທີີ່ກໍານົດເປັນຕົຶ້ນ ດັົ່ງນັຶ້ນການສົົ່ງເສີມຄວາມຄິດສ້າງສັນແກ່ເດັກຄ ບໍໍ່ຄວນທໍາລາຍ ຫຼ ເປັນອຸປະສັກຕໍໍ່ຄວາມຄິດ ສ້າງສັນດ້ວຍວິທີການຕ່າງໆ ທັງຕັຶ້ງໃຈ ແລະ ບໍໍ່ຕັຶ້ງໃຈ. ການຄິດສ້າງສັນມີລັກສະນະແຕກຕ່າງຈາກການຄິດວິຈານລະນະຍານຫຼາຍປະການທີີ່ສໍາຄັນໄດ້ ແກ່: 1) ການຄິດສ້າງສັນເນັຶ້ນສົນໃຈວ່າ “ມີຫຍັງທີີ່ຈະເປັນໄປໄດ້” ຫຼາຍກວ່າຄໍາຖາມວ່າ “ສິີ່ງນັຶ້ນ ຄ ຫຍັງ?” 2) ການຄິດສ້າງສັນເນັຶ້ນສົນໃຈການສ້າງ, ປະດິດ ແລະ ອອກແບບສິີ່ງໃໝ່ໆອອກມາຫຼາຍ ກວ່າຢາກຮ ້ວ່າໜ້າທີີ່ຫຼ ການເຮັດວຽກຂອງມັນເປັນແນວໃດ?. 3) ການຄິດສ້າງສັນເນັຶ້ນການສ້າງສັນສິີ່ງໃໝ່ໆ ແຕກຕ່າງໄປຈາກທີີ່ເຄີຍມີຫຼາຍກວ່າການ ເຮັດຊໍ້າສິີ່ງເກົົ່າ. 4) ການຄິດສ້າງສັນຈະຫາທາງອອກ ແລະ ແກ້ໄຂໃນການສ້າງສັນໃຫ້ກໍາລັງໃຈຫຼາຍກວ່າ ການຄິດຫາຄໍາຕໍານິຕິຕຽນ ແລະ ການທີີ່ຈະຫັກລ້າງທໍາລາຍ 5) ການຄິດສ້າງສັນສົນໃຈການລົງມ ເຮັດຫຼາຍກວ່າການອະທິບາຍ, ວິພາກວິຈານ, ປະ ກົດການ, ສະຖານະການ ແລະ ກິດຈະກໍາຕ່າງໆ ທີີ່ເຮັດມາໃນອາດີດ ຫຼ ທີີ່ກໍາລັງເຮັດຢ ່ໃນປັດຈຸບັນ.

180 6) ການຄິດສ້າງສັນຈະຫາຫົນທາງເລ ອກອ ີ່ນໆທີີ່ອາດຈະເປັນໄປໄດ້ຫຼາຍກວ່າທາງເລ ອກ ດຽວທີີ່ມີຢ ່ ຫຼ ທາງເລ ອກທີີ່ຖ ກກໍານົດມາໃຫ້ເລ ອກ. 7) ການຄິດສ້າງສັນສົນໃຈຫາປະເດັນທີີ່ເຮົາສາມາດຍອມຮັບໄດ້ຫຼາຍກວ່າປະເດັນທີີ່ເຮົາຕ້ອງ ປະຕິເສດ. 8) ການຄິດສ້າງສັນສົນໃຈຫາຄຸນຄ່າຂໍໍ້ດີຂອງສິີ່ງຕ່າງໆຫຼາຍກວ່າການຕັດສິນຄວາມຖ ກຕ້ອງ ຂອງສິີ່ງຕ່າງໆຫຼ ຕັດສິນໃຈວ່າສິີ່ງມດຖ ກສິີ່ງໃດຜິດ. 9) ການຄິດສ້າງສັນຫາປະເດັນທີີ່ຈະປອງດອງປະນີປະນອມຫຼາຍກວ່າປະເດັນທີີ່ຈະຕ້ອງປະຕິ ເສດ ຫຼ ຕອບໂຕ້. 10) ການຄິດສ້າງສັນ ສົນໃຈປະເດັນທີີ່ອາດປ່ຽນແປງໄດ້ຫຼາຍກວ່າປະເດັນທີີ່ຕ້ອງ ສະ ຫງວນຮັກສາຫຼ ດໍາລົງໄວ້ 11) ການຄິດສ້າງສັນເບິີ່ງສະພາບລວມ, ອົງປະກອບລວມຂອງທັງລະບົບຫຼາຍກວ່າສ່ວນປະ ກອບປີກຍ່ອຍແຕ່ລະຢ່າງຂອງລະບົບ. ດ້ວຍເຫດດັົ່ງກ່າວ ຈ ີ່ງຕ້ອງເລີີ່ມຕົຶ້ນຝືກຝ ນຕົນເອງໃຫ້ຄິດໃນເລ ີ່ອງຕ່າງໆໃນທາງທີີ່ດີໂດຍການຢຸດ ເວົຶ້າ ຢຸດຄິດ ປ່ຽນແປງທັດສະນະຄະຕິ ການເວົຶ້າໃນທາງທີີ່ດີ ແລະ ເປັນປະໂຫຍດ ການຄິດສ້າງສັນຈະມີຄວາມແຕກຕ່າງຈາກຄວາມຄິດວິເຄາະ ແລະ ການຄິດວິຈາລະຍານແຕ່ຄວາມ ຄິດເຫຼົົ່ານັຶ້ນຈະສົົ່ງເສີມເຊິີ່ງກັນ ແລະ ກັນ, ກ່ອນທີີ່ຈະຕັດສິນໃຈເຮັດ ຫຼ ເລ ອກສິີ່ງໃດນັຶ້ນ ຈະຕ້ອງມີຄວາມຄິດ ແລະ ມີມຸມມອງທີີ່ດີໆຢ່າງຫຼາກຫຼາຍຮອບດ້ານມາເສຍກ່ອນ, ໃນທໍານອງດຽວກັນ ກ່ອນທີີ່ຈະມີການສ້າງສັນ ແລະ ລົງມ ເຮັດກິດຈະກໍາໃດໜ ີ່ງ ກໍຈະຕ້ອງອະທິບາຍໃຫ້ໄດ້ເສີຍກ່ອນວ່າກິດຈະກໍານັຶ້ນມີ ຂັຶ້ນຕອນການດໍາເນີນການຢ່າງ ໃດ?, ລາຍລະອຽດ ຫຼ ອົງປະກອບຕ່າງໆຂອງສິີ່ງທີີ່ຈະເຮັດມີຫຍັງແດ່? ແລະ ເປັນແນວໃດ? ແລະ ມີເຫດຜົນຫຍັງ ຈ ີ່ງຕັດສິນໃນເລ ອກເຮັດກິດຈະກໍາປະເພດນັຶ້ນ. ຈະເຫັນໄດ້ວ່າ ແນວຄິດ ແລະ ວິທີການຝຶກການຄິດແບບວິຈາລະນະຍານ ແລະ ການຄິດແບບສ້າງ ສັນຈະແຕກຕ່າງກັນ ແຕາການຄິດທັງສອງປະເພດນີຶ້ ສົົ່ງເສີມເຊິີ່ງກັນ ແລະ ກັນ, ກ່ອນທີີ່ຈະເບີີ່ງເຫັນຄຸນຄ່າຂອງສິີ່ງ ຕ່າງໆໄດ້ ນັກຮຽນຈະຕ້ອງສາມາດແຍກແຍະໄດ້ວ່າສິີ່ງໃດ ຫຼ ກິດຈະກໍາໃດຖ ກ ຫ ຜິດ ເໝາະສົມຫຼ ບໍໍ່?ແນວໃດ ກ່ອນ? ໃນທໍານອງດຽວກັນ ກ່ອນທີີ່ຈະລົງມ ເຮັດກິດຈະກໍາໃດກິດຈະກໍາໜ ີ່ງໄດ້ນັກຮຽນຈະຕ້ອງ ສາມາດອະທິ ບາຍໄດ້ກ່ອນວ່າກິດຈະກໍານັຶ້ນໆຄ ຫຍັງ ແລະ ມີອົງປະກອບຍ່ອຍຂອງກິດຈະກໍາ ແນວໃດ?. ຮ ບແບບການຄິດສ້າງສັນ ການຄິດສ້າງສັນມີຫຼາຍແບບ ແຕ່ລະແບບມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນ ແລະ ໃຊ້ໄດ້ດີກັບສະຖານະການທີີ່ ແຕກຕ່າງກັນ ເຊິີ່ງຖ້າຫາກມີການເລ ອກໃຊ້ຢ່າງເໝາະສົມ ກໍຈະຄຸ້ມຄ່າ ແລະ ເປັນປະໂຫຍດສ ງສຸດ, ທີີ່ສໍາຄັນມີ 5 ແບບໃຫຍ່ໆ ດັົ່ງນີຶ້: 1. ການປະຕິຮ ບ ເປັນການປັບປຸງຫຼ ຄ່ອຍໆພັດທະນາຄວາມຄິດແບບໜ ີ່ງໄປສ ້ຄວາມຄິດອີກແບບ ໜ ີ່ງຢ່າງຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ, ຄວາມຄິດ ຫຼ ຂໍໍ້ສະຫຼຸບໃໝ່ທີີ່ໄດ້ ຈະມີພ ຶ້ນຖານມາຈາກຄວາມຄິດເກົົ່າສະເໜີ ເຊິີ່ງ ຄວາມຄິດໃໝ່ໆທີີ່ໄດ້ໃນປັດຈຸບັນນີຶ້ຈໍານວນຫຼາຍມີພ ຶ້ນຖານການພັດທະນາມາຈາກຄິດເກົົ່າໆໃນອາດີດ ແລະ ພັດ ທະນາຕາມລໍາດັບ ທຸກບັນຫາ, ທຸກສິີ່ງທີີ່ເຄີຍມີການປັງປຸງແກ້ໄຂ ແລະ ພັດທະນາແລ້ວຈະບໍໍ່ຈົບພຽງເທົົ່ານັຶ້ນ ມັນ ຈະຖ ກປັງປຸງແກ້ໄຂ ພັດທະນາໃໝ່ຊໍ້າແລ້ວຊໍ້າອີກຢ່າງບໍໍ່ຢຸດຢັົ້ງບໍໍ່ມີຈຸດສີຶ້ນສຸດ ຕົວຢ່າງ ເຊັົ່ນ: ການປັບປຸງແກ້ໄຂ ແລະ ພັດທະນາການຂອງໂທລະສັບມ ຖ , ເຄ ີ່ອງຄອມພິວເຕີ ທີີ່ມີການພັດທະນາແລ້ວພັດທະນາອີກຈາກເທັກໂນໂລ ຢີທີີ່ລ້າສະໄໝໃຫ້ດີຂ ຶ້ນເລ ຶ້ອຍໆມາຈົນເຖິງນະວັດຕະກໍາ, ເທັກໂນໂລຢີທີີ່ທັນສະໄໝໃນປັດຈະບັນ ແລະ ກໍຈະມີ ການພັດທະນາອີກຕໍໍ່ໄປຢ່າງບໍໍ່ຢຸດຢັົ້ງ.

181 2. ການສັງເຄາະ ຄວາມຄິດສ້າງສັນໃນຮ ບແບບຂອງການສັງເຄາະ ໝາຍເຖິງຄວາມຄິດໃນການນໍາ ສິີ່ງຫຼ ວິທີການທີີ່ຫຼາກຫຼາຍຕັຶ້ງແຕ່ 2 ຢ່າງຂ ຶ້ນໄປ ມາປະສົມປະສານກັນຈົນກາຍເປັນຄວາມຄິດໃໝ່ ເປັນຜົນຜະ ລິດຫຼ ສິີ່ງປະດິດໃໝ່ ເຊັົ່ນ: - ການເອົາຕັົ່ງມາລວມກັບລໍໍ້ການເປັນຕັົ່ງລໍໍ້ສໍາລັບຄົນພິການ - ການເອົາລາຍການວິທະຍຸມາລວມກັບນິຕະຍະສານ ການເປັນນິຕາຍະສານທີີ່ຟັງໄດ້ໂດຍບໍໍ່ຈໍາ ເປັນຕ້ອງອ່ານເຊິີ່ງຈະເປັນປະໂຫຍດຢ່າງຫຼາຍຕໍໍ່ຄົນຕາບອດ ຄົນເຖົຶ້າ ຫຼ ຄົນຂັບລົດທີີ່ບໍໍ່ສາມາດອ່ານໄດ້ - ການທີີ່ຄົນຈໍານວນຫຼາຍມັກຈັດງານສ້າງສັນທີີ່ຮ້ານອາຫານ ຫຼັງຈາກນັຶ້ນກໍຢາກໄປຮ້ອງຄາລາໂອ ເກະຕໍໍ່ ກໍອາດຈະປ່ຽນຄວາມຄິດໃໝ່ໂດຍການຈັດງານສ້າງສັນທີີ່ຮ້ານອາຫານເຊິີ່ງມີບໍລິການຄາລາໂອເກະນໍາກໍຈະ ເປັນການປະຢັດເວລາ ແລະ ປະຢັດເງິນ 3. ການປະຕິວັດ ການປະຕິວັດເປັນການປ່ຽນແປງຄວາມຄິດເກົົ່າໂດຍກົງໂດຍຄິດໃໝ່ປ່ຽນແປງວິ ທີການໃໝ່ ທີີ່ບໍໍ່ຄ ເກົົ່າ ການປະຕິວັດຈີີ່ງແຕກຕ່າງຈາກການປະຕິຮ ບທີີ່ຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປຕົວຢ່າງເຊັົ່ນ: - ໃນການປະຕິຮ ບນັຶ້ນ ຄ ຕ້ອງການພັດທະນາການຮຽນຮ ້ຂອງນັກຮຽນໃຫ້ດີຂ ຶ້ນ ຈິີ່ງປັງປຸງວິທີ ການສອນຂອງຄ ໂດຍການປັບກີດກິດຈະກໍາການສອນ, ປັງປຸງສ ີ່ການສອນໃຫ້ຊັດເຈນສີສັນສົດໃສໜ້າສົນໃຈ ຫຼາຍຂ ຶ້ນ ແຕ່ຖ້າເປັນການປະຕິວັດຄ ຈະປ່ຽນແປງວິທີການສອນໄປເລີຍ ແທນທີີ່ຄ ຈະເຮັດການສອນ ແຕ່ການປ່ຽນ ເປັນຈັດກິດຈະກໍາໃຫ້ນັກຮຽນອະທິບາຍກຸ່ມ ແລະ ສະແຫວງຫາຄວາມຮ ້ດ້ວຍຕົນເອງສະຫຼຸບປະເດັນຄວາມຮ ້ ແລະ ອອກມາລາຍງານໜ້າຫ້ອງ ເປັນຕົຶ້ນ. - ໃນການປະຕິຮ ບນັຶ້ນ ການທີີ່ເຮົາຈະກໍາຈັດສັດຕ ພ ດ ເຮົົ່າຈະພະຍາຍາມຄົຶ້ນຫາຢາຂ້າສັດຕ ພ ດ ຈາກສານເຄມີ ພັດທະນາມາເປັນໃຊ້ໃບສະເດົາກໍາຈັດແມງໄມ້ທີີ່ເປັນສັດຕ ພ ດ ແຕ່ການປະຕິວັດຈະບໍໍ່ສົນໃຈທີີ່ ພະຍາຍາມພັດທະນາປັບປຸງຢາກໍາຈັດແມ່ໄມ້ທີີ່ເປັນສັດຕ ພ ດອີກຕໍໍ່ໄປ ແຕ່ຈະຫັນໄປສົນໃຈວ່າປ້ອງກັນແມງໄມ້ ສັດຕ ພ ດຄ ແນວໃດ? ເຮົົ່າມີວິທີການອ ີ່ນແນວໃດແດ່? ແມງໄມ້ສັດຕ ພ ດມັນເກີດມາຈາກໃສ? ມັນມາໄດ້ຄ ແນວໃດ? ກໍຈະໄປກໍາຈັດຮັງ ຫຼ ຕົຶ້ນກໍາເນີດຂອງແມງໄມ້ ຫຼ ບາງຄົນບໍໍ່ຍ້ອນສີດຢາຂ້າຕັກແຕນຫຼ ຂາໜ ນາທີີ່ມັກ ຈະມາທໍາລາຍກັດກິນຕົຶ້ນເຂົຶ້າ ແຕ່ໄດ້ຮ່ວມມ ກັນຈັບຕັກແຕນ ຈັດໜ ໜ້າມາກິນເປັນອາຫານແລະເອົາໄປຂາຍ ຫຼ ບາງຄົນອາດຄິດຄົນນະວັດຕະກໍາໃໝ່ຄ ຄິດຄົຶ້ນ ເທັກໂນໂລຢີທາງການກະເສດໂດຍຕັດແຕ່ງພັນທຸກໍາພ ດຄົນໃໝ່ທີີ່ ນີຶ້ແມ່ນໄມ້ມາກິນຄ ກັນກັບຕົຶ້ນສະເດົາ ເປັນຕົຶ້ນ. 4. ນໍາໄປເຮັດສິີ່ງອ ີ່ນ ເປັນການເບີີ່ງສິີ່ງເກົົ່າໆໃນຮ ບແບບໃໝ່, ວິທີການໃໝ່, ເອົາສິີ່ງເກົົ່າໆໄປເຮັດ ຢ່າງອ ີ່ນທີີ່ບໍໍ່ແມ່ນໜ້າທີີ່ເດີມໆຂອງມັນ ເປັນການພະຍາຍາມ ຄົຶ້ນຫາວ່າສິີ່ງນີຶ້, ວິທີການນີຶ້ຈະເອົາໄປເຮັດຢ່າງອ ີ່ນ ໄດ້ອີກ ເຊັົ່ນ: ແກ້ວນໍ້າດ ີ່ມ ອາດເຫດເປັນແກ້ວໃສ່ທຽນຫອມກໍໍ່ໄດ້, ເອົາໂຟມຫຼ ຊາມຂະໜາດໃຫຍ່ໄປເຮັດເປັນ ແພຫຼ ເຮ ອກໍໄດ້, ບາງສິີ່ງບາງຢ່າງທີີ່ເປັນຂີຶ້ເຫຍ ີ່ອ ໃຊ້ການບໍໍ່ໄດ້ສໍາລັບຄົນຄົນໜ ີ່ງຫຼ ໃນສະຖານະການໜ ີ່ງອາດຈະ ເປັນປະໂຫຍດສໍາລັບຄົນອ ີ່ນອ ີ່ນຫຼ ສະຖານະການອ ີ່ນກໍໄດ້ເຊັົ່ນ ຕັຶ້ງໜ່ວຍເກົົ່າໆ ຂອງຄົນໆໜ ີ່ງ ອາການເປັນເຟີນີເຈີ ຕົກແຕ່ງບ້ານທີີ່ມີຄຸນຄ່າສໍາຫຼັບອີກຄົນນ ີ່ງກໍໄດ້ ເຊິີ່ງຕ້ອງມີການຄົຶ້ນຫາວິທີການໃໝ່ສະຖານະການໃໝ່ໃຫ້ໄດ້. 5. ປ່ຽນທິດທາງໃໝ່ ຄວາມຄິດສ້າງສັນທີີ່ຍີີ່ງໃຫຍ່ຫຼາຍຄັຶ້ງ ເກີດຈາກການຝ່າອຸປະສັກ ດ້ວຍການ ປ່ຽນທິດທາງປ່ຽນຄວາມຄິດໄປມຸມມອງອ ີ່ນ ຕົວຢ່າງເຊັົ່ນ: ການຝ່າຝືນກົດໝາຍຂາຍສິນຄ້າເທິງທາງສໍາລັບຄົນ ຍ່າງ ທີີ່ເຈົານາທີໄດ້ຕິດໄປຫ້າມ ແມ່ຂ້າກໍບໍໍ່ໄດ້ສົນໃຈແລະມີການຝ່າຝືນລະບຽບກົດໝາຍຍັງຂາຍສິນຄ້າເທິງທາງ ຍ່າງຕໍໍ່ໄປ ເຈົາໜ້າທີີ່ມາຈັບພໍໍ່ຄ້າແມ່ຄ້າເຫຼົົ່ານັຶ້ນໄປປັບໃໝເປັນລະຍະ, ເຖິງແມ່ນວ່າຈະຖ ກປັບໃໝ ຜ ້ຄ້າຂາຍ ເຫຼົົ່ານັຶ້ນກໍຍັງຝ່າຝືນ ແລະ ຍັງຂາຍສິນຄ້າເທິງທາງຍ່າງຄ ເກົົ່າ ເຈົານາທີເລ ຶ້ອຍປ່ຽນວິທີການເອົາຮົຶ້ວມາກັຶ້ນທາງຍ່າງ ເຮັດໃຫ້ບໍໍ່ມີບ່ອນວາງຂາຍສິນຄ້າ ແມ່ຄ້າພໍໍ່ຄ້າເຫຼົົ່ານັຶ້ນກໍເລີຍຂະຫຍາຍບ່ອນຂາຍລົງໄປຕັຶ້ງຮິມຖະໜົນແທນ ແລະ ກໍຖ ກຈັບແລະຖ ກປັບໃໝເປັນໄລຍະໆ ເຮັດໃຫ້ແມ່ຄ່າດ່າເຈົຶ້າຫນ້າທີີ່ ບາງຄັຶ້ງກໍໍ່ຕໍໍ່ສ ້ ແລະຖ ກສາດດ້ວຍນໍ້າປາແດກ ດັົ່ງທີີ່ເຮົາເຫັນເປັນຂ່າວຢ ່ເລ ຶ້ອຍໆ. ຈະເຫັນໄດ້ວ່າວິທີການເຫຼົົ່ານີຶ້ຈາກບໍໍ່ສາມາດແກ້ບັນຫາການຝ່າຝືນການຄ້າຂາຍ

182 ສິນຄ້າຕາມທາງຄົນຍ່າງໄດ້ເລີຍ ຈ ີ່ງຕ້ອງຄວນປ່ຽນມຸມມອງໃໝ່, ປ່ຽນທິດທາງການຄິດ ແລະວິທີການແກ້ໄຂ ບັນຫາໃໝ່ ເພາະບັນຫາທີີ່ແທ້ຈິງຄ ຄວາມຕ້ອງການຂາຍສິນຄ້າທີີ່ດີບໍໍ່ແມ່ນຄວາມຕ້ອງການໃນການຝ່າຝືນກົດໝ າຍ ຈ ີ່ງຕ້ອງຈັດບ່ອນຂາຍສິນຄ້າໃໝ່ທີີ່ດີກວ່າເກົົ່າ ຫຼ ປຽ່ນບ່ອນສັນຈອນຂອງຄົນຍ່າງເປັນບ່ອນໃໝ່ທີີ່ດີກວ່າ ສະດວກກວ່າ ປ່ຽນຈຸດຈອດໄປລົດເມຫຼ ທີີ່ຊຸມຊົນໃຫມ່ທີີ່ມີຊ ຶ້ທີີ່ຫຼາຍກວ່າສະຖານທີີ່ທີີ່ເປັນຕາຄ້າຂາຍກວ່າ ເຊິີ່ງ ຕ້ອງການຄວາມຄິດທີີ່ແປກໃໝ່ໃນມຸມມອງອ ີ່ນໆແທນ. ອົງປະກອບສໍາຄັນຂອງຄວາມສາມາດໃນການຄິດສ້າງສັນ ກິລຟອດ (Guiford.1967) ກ່າວວ່າ ຄົນທີີ່ຄວາມຄິດສ້າງສັນຈະຕ້ອງມີພ ຶ້ນຖານເລີີ່ມຕັຶ້ງແຕ່ການຮັບ ຮ ້ເຂົຶ້າໃຈ, ມີຄວາມວ່ອງໄວທີີ່ຈະຮັບບັນຫາ, ແນມເຫັນບັນຫາ, ສາມາດທີີ່ຈະປ່ຽນແປງຄວາມຄິດໃໝ່ໆ ໄດ້ງ່າຍ, ມີ ຄວາມສາມາດທີີ່ຈະສ້າງ ຫຼ ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນໃໝ່ໆ ແລະ ປັງປຸງແກ້ໄຂໃຫ້ດີຂ ຶ້ນ. ເຊິີ່ງວິທີການຄິດຂອງຄົນເຮົາ ເປັນຕາມລໍາດັບຂັຶ້ນຕອນດັົ່ງຕໍໍ່ໄປນີຶ້ 1. ການຮ ້ແລະ ການເຂົຶ້າໃຈ ໝາຍເຖິງ ຄວາມສາມາດຂອງສະໝອງໃນການເຂົຶ້າໃຈສິີ່ງຕ່າງໆໄດ້ຢ່າງ ວ່ອງໄວ 2. ການຈ ີ່ ຄ ຄວາມສາມາດຂອງສະໝອງໃນການສະສົມຂໍໍ້ມ ນຕ່າງໆ ທີີ່ໄດ້ຮຽນຮ ້ມາ ແລະ ສາມາດ ຄິດອອກມາໄດ້ຕາມຕ້ອງການ 3. ການຄິດແບບຫຼາກຫຼາຍ ໝາຍເຖິງຄວາມສາມດຂອງສະໝອງໃນການໃຫ້ການຕອບສະໜອງໄດ້ ຫຼາຍໆຢ່າງຈາກສິີ່ງກະຕຸ້ນທີີ່ກໍານົດໃຫ້ໂດຍບໍໍ່ຈໍາກັດຈໍານວນຄໍາຕອບ 4. ການຄິດແບບໜ ີ່ງຄວາມຮ ຶ້ສ ກ ໝາຍເຖິງ ຄວາມສາມາດຂອງສະໝອງໃນການໃຫ້ການໃຫ້ການ ຕອບສະໜອງທີີ່ຖ ກຕ້ອງ ແລະ ດີທີີ່ສຸດຈາກຂໍໍ້ມ ນທີີ່ກໍານົດໃຫ້ 5. ການປະເມີນຄ່າ ໝາຍເຖິງ ຄວາມສາມາດຂອງສະໝອງໃນການຕັດສິນຂໍໍ້ມ ນທີີ່ກໍານົດໃຫ້ຕາມ ເກນທີີ່ຕັຶ້ງໄວ້. ລັກສະນະຂອງເດັກທີີ່ມີຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນສັກກະຍະພາບຂອງແຕ່ລະບຸກຄົນ ບຸກຄົນທີີ່ໄດ້ຮັບການພັດທະນາສັກກາຍະພາບ ດ້ານນີຶ້ຈ ີ່ງໄດ້ຊ ີ່ວ່າເປັນຜ ້ທີີ່ມີຄວາມຄິດສ້າງສັນ ສະນັດບຸກຄົນທີີ່ມີຄວາມຄິດສ້າງສັນຈ ມີຶ້ລັກສະນະທີີ່ແຕກຕ່າງໄປ ຈາກບຸກຄົນອ ີ່ນໆ ເຊັົ່ນ: - ຢາກຮ ້ຢາກເຫັນ ມີຄວາມສະແຫວງຫາຄວາມຮ ້ - ມີສະມາທິໃນສິີ່ງທີີ່ຕົນສົນໃຈ ມັກເຮັດວຽກຄົນດຽວເປັນເວລາດົນ - ມີຄວາມສົນໃນຢ່າງກວ້າງຂວາງໃນເລ ີ່ອງຕ່າງໆ - ມັກຊັກຖາມ ແລະ ມີຄໍາຖາມແປກໆທ້າທາຍໃຫ້ຄິດ - ເບີີ່ງເປັນຄົນແປກ ກວ່າຄົນອ ີ່ນ ໃນສາຍຕາຂອງຄົນທົົ່ວໄປ - ມັກເວົຶ້ສກ່ຽວກັບສິີ່ງປະດິດຫຼ ວິທີການຄິດແບບໃໝ່ - ເບ ີ່ອໜ່າຍຄວາມຊໍໍ້າຊາກ - ມັກສະແຫວງຫາ ສໍາຫຼວດ ສ ກສາ ຄົຶ້ນຄວ້າ ແລະ ທົດລອງ - ຊ່າງສົງໃສ ເປັນເດັກທີີ່ມີຄວາມຮ ້ສ ກແປກໃນສິີ່ງທີີ່ພົບເຫັນ - ມີອາລົມຂັນຢ ່ສະເໝີເບີີ່ງສິີ່ງຕ່າງໆໃນແງ່ມຸມທີີ່ແປກແລະ ສ້າງອາລົມຂັນຢ ່ສະເໝີ - ມີອາລົມອ່ອນໄຫວງ່າຍ - ຊ່າງສັງເກດ ຈ ີ່ຈໍາລາຍລະອຽດສິີ່ງຕ່າງໆເປັນຢ່າງດີ

183 - ມີຄວາມເປັນຕົວຂອງຕົວເອງບໍໍ່ມັກການບັງຄັບ - ມີຄວາມຄິດທີີ່ເປັນອິດສະຫຼະບໍໍ່ມັກເຮັດຕາມຜ ້ອ ີ່ນ - ບໍໍ່ຍອມໃຫ້ຄວາມຮ່ວມມ ຖ້າບໍໍ່ເຫັນດ້ວຍ - ມັກເໝີີ່ລອຍສ້າງຈິນຕະນາການ - ຍອມຮັບຄວາມຄິດເຫັນຈອງຜ ້ອ ີ່ນໄດ້ - ມີຄວາມຍ ດຍຸ່ນ ຄິດໄດ້ຫຼາຍທາງ - ສະໜຸກໃນການໃຊ້ຄວາມຄິດ - ມັກເປັນຄົຮທໍາອິດທີີ່ຄິດເລ ີ່ອງໃໝ່ - ສາມາດປະສົມປະສານຄວາມຄິດຫຼ ສິີ່ງທີີ່ແຕກຕ່າງເຂົຶ້ານໍາກັນ - ລັກສະນະພ ດຕິກໍາດັົ່ງທີີ່ກ້າມ້າຫາກມີໃນເດັກແລ້ວ ແຕ່ກ່ອນມັກຈະຖ ກແນມເບິີ່ງວ່າ ເປັນເດັກຂີຶ້ດ ຶ້ ເດັກແກ່ແດດ ເຊີງຫາແມ່ຮັບການສົງເສີມຢ່າງຖ ກຫຼັກວິຊາການ ກໍອາຫາຊ່ວຍເສີມສະຕິປັນຍາ ເລີດໃຫ້ແກ່ເດັກໄດ້, ແຕ່ຖ້າເທັກແນມເບິີ່ງວ່າເປັນເດັກຂີຶ້ດ ຶ້ ຄົນທີີ່ມີຕຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຄົນທີີ່ບໍໍ່ມີຕຄວາມຄິດສ້າງສັນ ສ່ວນນີຶ້ດີນ ໍ ບໍໍ່ດີບໍໍ່ໄດ້ເລ ີ່ອງ ໂຊກດີບໍໍ່ເປັນຫຍັງຫຼາຍ ຊວຍແລ້ວ ໂຊກຮ້າຍແທ້ໆ ບໍໍ່ເປັນຫຍັງມີທາງແກ້ໄຂແນ່ນອນ ບໍໍ່ດີແລ້ວ ບໍໍ່ດີເທ ີ່ອນີຶ້ຕາຍແລ້ວ ເຮົາເຮັດໄດ້ເຮົາເຮັດໄດ້ສໍາເລັດແນ່ນອນ ບໍໍ່ມີປັນຍາແລ້ວ ບໍໍ່ຮ ້ຊິເຮັດແນວໃດດີ ມີທາງອອກ ມີວິທີອ ີ່ນອີກ ມີວິທີນີຶ້ວິທີດຽວ ບໍໍ່ມີທາງອ ີ່ນແລ້ວ ເທ ີ່ອໜ້າເຮົາຕ້ອງເຮັດໄດ້ດີກວ່ານີຶ້ແນ່ນອນເພາະເຮົາ ມີເວລາກຽມຕົວ ເຮົາເຮັດໄດ້ບໍດີແລະ ມີທາງວ່າຊິເຮັດໃຫ້ດີຂ ຶ້ນໄດ້ ຍາກ ເອົາລອງເທົຶ້າໄປຕົກແຕ່ງຫ້ອງໄດ້ບໍ ເປັນບ້າບໍ ເອົາກ້ອຍໝ ໄປທອກກິນຄ ຊິດີ ພິລ ກຄົນ ເອົາປາແດກທອດໃສ່ສະປາເກັດຕີຶ້ຄ ຊິໄດ້ອາຫານຝຮັົ່ງ ທີີ່ມີລົດສະນິຍົມແບບລາວໄທດີນໍ ໂອຍ ໃຜຊິໄປກິນລົງ ນໍາສະເໜີລາຍງານເປັນແບບມິວສິກວິດີໂອດີກວ່າ ບໍໍ່ເອົາດອກດຽວຄ ຊິວ່າໃຫ້ຖາມຄ ກ່ອນ ຕົຶ້ນໄມ້ຫັກໃສ່ລົດເສຍຫາຍເທ ີ່ອໜ້າຊິຕ້ອງຫາບ່ອນ ຈອດໃຫ້ປອດໄພກວ່ານີຶ້ ໂຊກຮ້າຍເດ ຕົຶ້ນໄມ້ຫັກໃສ່ລົດເສຍຫາຍຄ ເປັນ ລົດເຮົານໍ ໂຊກດີທີີ່ແຟນເຂົາເລີກໄປກ່ອນທີີ່ເຮົາຈະທຸກໃນໄປ ອີກດົນ ແຟນຂ້ອຍຖີີ່ມ ເພາະຂ້ອຍບໍໍ່ມີແນວດີຫຼ ເຂົາເປັນ ຄົນເຈົຶ້າຊູ້

184 ການພັດທະນາ ແລະ ສົົ່ງເສີມຄວາມຄິດສ້າງສັນ ໃນສະໄໝກ່ອນເຮົາເຊ ີ່ອກັນວ່າຄວາມຄິດສ້ີ່ງສັນນັຶ້ນເປັນພອນສະຫວັນທີີ່ຕິດຕົວຄົນບາງຄົນມາຕັຶ້ງແຕ່ເກີດ ແຕ່ໃນປັດຈຸບັນທີີ່ເປັນຍຸກແຫ່ງວິທະຍາການເຮັດໃຫ້ຄວາມເຊ ີ່ອດັົ່ງເດີມທີີ່ເຄີຍມີມາປັບປ່ຽນນໄປ ນັກ ຈິດຕະວິທະຍາສ່ວນໃຫຍ່ເຫັນພ້ອມກັນວ່າຄວາມຄິດສ້າງສັນນັຶ້ນເປັນຄວາມສາມາດທີີ່ມີຢ ່ຕົວມະນຸດທຸກຄົນ ຕັຶ້ງແຕ່ເກີດ ພຽງແຕ່ມີການສະແດງອອກ ຫຼ ມີພັດທະນາການຫຼາຍນ້ອຍແຕກຕ່າງກັນໄປ ແລະ ຍັງເຊ ີ່ອວ່າຄວາມ ຄິດສ້າງສັນສາມາດເພີີ່ມພ ນໃຫ້ຫຼາຍຂ ຶ້ນດ້ວຍການຝຶກຝ ນຢ່າງສະໝໍໍ່າສະເໝີ. ການສົົ່ງເສີມຄວາມຄິດສ້າງສັນນັຶ້ນອາດຈະຖ ກເຮັດໄດ້ທາງກົງໂດຍການສອນລວມທັງການຝືກອົບຮົມ ແລະ ທາງອ້ອມໂດຍການອົມຮົມລ້ຽວດ ໂດຍການຈັດກິດຈະກໍາ ແລະ ບັນຍາກາດສະພາບແວດລ້ອມທີີ່ສົົ່ງເສີມ ຄວາມເປັນອິດສະຫຼະໃນການຮຽນຮ ້ການສົົ່ງເສີມໃຫ້ໃຊ້ຈິນຕະນາການຂອງຕົນເອງ ແລະ ກະຕຸ້ນການຮຽນຮ ້ຢ່າງ ຕໍໍ່ເນ ີ່ອງ ການຍອມຮັບຄວາມສາມາດ ແລະ ຄຸນຄ່າຂອງຄົນຢ່າງບໍໍ່ມີເງ ີ່ອນໄຂ ການສ້າງທັດສະນະຄະຕິທີີ່ດີຕໍໍ່ການ ຄິດສ້າງສັນ ການມີຄວາມຄີດທາງບວກການເບີີ່ງໂລກໃນແງ່ທີີ່ເປັນໄປໄດ້. ການສ້າງນິດໄສເປັນນັກຄິດ, ກ້າປະ ເຊີນກັບບັນຫາ, ໃຈກວ້າງ, ຍອມຮັບຄວາມຄິດເຫັນຂອງຄົນອ ີ່ນ ເຫັນວ່າຄວາມຄິດຂອງທຸກຄົນມີຄຸນຄ່າ ແລະ ນໍາໄປໃຊ້ປະໂຫຍດໄດ້, ເຫັນໃຈ ແລະ ເຂົຶ້າໃຈຄວາມຮ ້ສ ກຂອງຄົນອ ີ່ນ ສະໜັບສະໜ ນຜ ້ຄິດຄົຶ້ນຜົນງານແປກໃໝ່ ໄດ້ມີໂອກາດໄດ້ນໍາສະເໜີ ການເອົາໃຈໃສ່ຄວາມຄິດແປກໆຂອງຄົນອ ີ່ນໆດ້ວຍຄວາມທ່ຽງທໍາ ແລະ ຕະຫຼອດ ວ່າການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນຕ້ອງຄ່ອຍເປັນຄ່ອຍໄປ ແລະຕ້ອງໃຊ້ເວລາ. ການອົບຮົມລ້ຽງດ ກັບຄວາມຄິດສ້າງສັນ 1. ຝຶກເດັກດ້ວຍການລົດຂອງລາງວັນແບບທີີ່ເຄີຍໃຫ້ກັບເດັກ 2. ເຮັດຕົນເອງໃຫ້ເດັກໄດ້ເພີີ່ງພານ້ອຍລົງຢ່າຊ່ວຍເຫຼ ອໃນສິີ່ງທີີ່ເກັກສາມາດເຮັດເອງໄດ້ 3. ປ່ຽນວິທີການໃຫ້ລາງວັນ ຈາການທີີ່ເຄີຍໃຫ້ເມ ີ່ອເດັກຂໍ ໄປເປັນການໃຫ້ລາງວັນເມ ີ່ອເຂົາສະແດງ ໃຫ້ເຫັນວ່າເພີີ່ງຕົນເອງໄດ້ 4. ຝຶກເດັກໃຫ້ຄົຍຫາສະມສຄົມກັບຜ ້ອ ີ່ນ ແລະ ຝຶກໃຫ້ເດັກຮ ້ຈັກຄຸນຄ່າຂອງການຄົບໝ ່ 5. ຝືກຝ ນແລະເປີດໂອກາດໃຫ້ເດັກໄດ້ຮຽນຮ ້ທີີ່ຈະເຮັດສິີ່ງຕ່າງໆໃຫ້ສໍາເລັດດ້ວຍຕົນເອງ 6. ໃຫ້ແຮງເສີມ ແລະ ກໍາລັງໃນໃຫ້ເວລາກັບເດັກ ການຈັດການຮຽນການສອນເພ ີ່ອພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນ ປະເທດທີີ່ມີຄວາມຈະເລີນກ້າວໜ້າຈະເກີດການປັບຕົວໃຫ້ທັນກັບຍຸກສະໄໝ ແລະ ທັນກັບສະຖານະການ ແລະ ການປ່ຽນແປງຕະຫ ອດເວລາ ເນ ີ່ອງຈາກພົນລະເມ ອງມີຄວາມກ້າຄິດ ກ້າທີີ່ຈະໃຊ້ຈິນຕະນາການ ແລະ ສາມາດ ເຮັດໃຫ້ຈິນຕະນາການເປັນຈິງ ແລະ ເກີດປະໂຫຍດໄດ້ມະນຸດເຮົາມີພະລັງຄວາມຄິດຄ ກັນ ແຕ່ອາດຈະມີຄວາມ ຫຼາຍນ້ອຍແຕກຕ່າງກັນ ພະລັງຄວາມຄິດມີ4 ປະການດ້ວຍກັນ ຄ 1. ສາມາດສະສົມຄວາມຮ ້ 2. ສາມາດຈົດຈໍາ ແລະ ນ ກເຖີງຄວາມຮ ້ນັຶ້ນໄດ້ 3. ສາມາດວິເຄາະຫາເຫດຜົນໄດ້ 4. ສາມາດສ້າງສັນ ແນມເຫັນເຫດການໄກ ແລະ ສາມາດນໍາເອົາຄວາມຄິດໄປປະຕິບັດໄດ້ ການຈັດກິດຈະກໍາການຮຽນຮ ້ເພ ີ່ອພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນຂອງເດັກ ດັົ່ງທີີ່ໄດ້ກ່າວໄປແລ້ວວ່າ ຄວາມຄິດສ້າງສັນນັຶ້ນສາມາດສອນ ຫຼ ຝຶກຝ ນກັນໄດ້ການສ້າງສັນມີຄວາມສໍາພັນ ໃກ້ຊິດກັບຄວາມພາກພ ມໃຈໃນຕົນເອງ ແຕ່ຄວາມຄິດສ້າງສັນຈະເກີດຂ ຶ້ນໄດ້ກໍຕ້ອງມີຄວາມເປັນອິດສະຫຼະໃນການ

185 ຄິດ ຄວາມມີອິດສະຫຼະທີີ່ສົົ່ງເສີມໃຫ້ບຸກຄົນກ້າຄິດຢ່າງສ້າງສັນ ໄດ້ແກ່ພາວະທີີ່ບຸກຄົນຮ ້ສ ກວ່າຕົນເອງມີຄວາມປອດ ໄພທາງຈິດ ມີຄຸນຄ່າໄດ້ຮັບການຍອມຮັບ ລວມທັງພາວະທີີ່ມີເສລີພາບໃນການສະແດງອອກໂດຍບໍໍ່ຖ ກວິພາກວິ ຈານຫຼ ຖ ກປະເມີນ ດັົ່ງນັຶ້ນການທີີ່ຈະສອນເພ ີ່ອໃຫ້ເກີດຄວາມຄິດສ້າງສັນໄດ້ນັຶ້ນ ຕ້ອງບໍໍ່ລ ມວ່າຄວາມຮ ້ສ ກປອດໄພ ມີອິດສະຫຼະໃນການທີີ່ຈະສະແດງອອກເຊິີ່ງເປັນສິີ່ງສໍາຄັນຫຼາຍໃນການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນ ການສະໜັບສະ ໜ ນການສ້າງສັນໃນຕົວເດັກຈ ີ່ງເທົົ່າກັບການຊ່ວຍໃຫ້ເດັກຮ ້ສ ກປອດໄພແລະ ມີຄຸນຄ່າ ດັົ່ງນັຶ້ນຄ ແລະ ຜ ້ປ ກຄອງ ຄວນຈະປະຕິບັດດັົ່ງນີຶ້ 1. ສ້າງບັນຍາກາດທີີ່ເຮັດໃຫ້ເກີດຄວາມຄິດສ້າງສັນ ໄດ້ແກ່ ບັນຍາກາດທີີ່ເຕັມໄປດ້ວຍການຍອມ ຮັບ ແລະ ການກະຕຸ້ນໃຫ້ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນຢ່າງອິດສະຫຼະ ລາຍການສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກມີຄວາມຄິດຂອງຕົນເອງ ກ້າສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ແລະ ບໍໍ່ສະກັດກັຶ້ນຄວາມຄິດເຫັນ ໃຫ້ຄວາມສົນໃຈໃນສິີ່ງທີີ່ເດັກເຮັດ 2. ສະແດງຄວາມຕ ີ່ນເຕັຶ້ນກັບກິດຈະກໍາທີີ່ບໍໍ່ໄດ້ກະກຽມມາກ່ອນໃຫ້ຫຼາຍເທົົ່າກັບກິດຈະກໍາທີີ່ວາງ ແຜນໃວ້ແລ້ວ 3. ສັງເກດສິີ່ງທີີ່ເດັກສະແດງອອກເຊິີ່ງການສ້າງສັນຕາມທໍາມະຊາດ 4. ພະຍາຍາມເຂົຶ້າໃຈເດັກດ້ວຍການຕັຶ້ງຄໍາຖາມສ ກສາລາຍກໍລະນີກ່ຽວກັບຕົວເດັກ 5. ຈັດກິດຈະກໍາການລະດົມສະໝອງ(Brainstorming)ເປັນເທັກນິກເພ ີ່ອລວບລວມທາງເລ ອກ ແລະ ການແກ້ໄຂບັນຫາ ໂດຍໃຫ້ໂອກາດໃນການຄິດຢ່າງອິດສະຫຼະທີີ່ສຸດ ແລະ ບໍໍ່ມີການວິພາກວິຈານໃດໆ ລະ ຫວ່າງການຄິດ ເພາະການວິພາກວິຈານຈະເປັນການຂັດຂວາງຄວາມຄິດສ້າງສັນ 6. ການປ ກຝັງຄວາມກ້າທີີ່ຈະເຮັດສິີ່ງສ້າງສັນ ເປັນເທັກນິກທີີ່ໃຊ້ການຕັຶ້ງຄໍາຖາມງ່າຍໆເພ ີ່ອໃຫ້ຄິດ ໂດຍການຈັດໃຫ້ຢ ່ໃນສະພາບແວດລ້ອມທີີ່ເປັນທີີ່ຍອມຮັບຂອງຜ ້ອ ີ່ນເມ ີ່ອຝຶກຝ ນຫຼາຍກໍຈະຊ່ວຍໃນການພັດທະນາ ຄວາມຄິດສ້າງສັນໃຫ້ມີຫຼາຍຂ ຶ້ນ 7. ການສ້າງຄວາມຄິດໃໝ່ ເປັນອີກເທັກນິກໜ ີ່ງໂດຍໃຊ້ການແຈກແຈງວິທີການໃນການແກ້ບັນຫາ ໃດບັນຫາໜ ີ່ງມາໃຫ້ໄດ້10 ວິທີການຈາກນັຶ້ນກໍແບ່ງ 10 ວິທີການທີີ່ໄດ້ອອກເປັນວິທີການຍ່ອຍໆລົງໄປອີກ ເພ ີ່ອ ໃຫ້ໄດ້ທາງເລ ອກຫຼ ຄໍາຕອບທີີ່ດີທີີ່ສຸດ 8. ການກວດສອບຄວາມຄິດ ເປ ັນເທັກນິກທີີ່ໃຊ້ການຄົຶ້ນຫາຄວາມຄິດຫຼ ແນວທາງທີີ່ໃຊ້ໃນການແກ້ ບັນຫາຕ່າງໆໂດຍການກວດສອບຄວາມຄິດຂອງຜ ້ທີີ່ເຄີຍເຮັດໃວ້ແລ້ວ ຈາກແນວທາງການສົົ່ງເສີມການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນແກ່ຜ ້ຮຽນ ສະຫຼຸບໄດ້ວ່າມ ີອົງປະກອບ ຫຼາຍຢ່າງທີີ່ຊ່ວຍສົົ່ງເສີມການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນແກ່ຜ ້ຮຽນ ເຊິີ່ງຄ ມີບົດບາດສໍາຄັນໃນການຝຶກໃຫ້ຜ ້ຮຽນ ສາມາດຄິດຫຼາຍໆທາງແນວທາງການປະຕິບັດຂອງຄ ເພ ີ່ອຊ່ວຍໃຫ້ເດັກພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນມີດັົ່ງນີຶ້ 1. ມີທັດສະນະຄະຕິທີີ່ດີແລະ ຍອມຮັບວ່າເດັກທຸກຄົນມີຄວາມຄິດສ້າງສັນ 2. ຮັບຮ ້ຢ ່ສະເໝີວ່າ ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນຄຸນລັກສະນະສໍາຄັນ ແລະ ຈໍາເປັນ ແລະ ສາມາດເກີດໄດ້ທຸກ ໂອກາດ 3. ສ້າງຄວາມໝັຶ້ນໃຈ ແລະ ຄວາມໝັຶ້ນຄົງປອດໄພໃຫ້ແກ່ເດັກ ໂດຍຄ ໃຫ້ການຍອມຮັບໃນຄວາມພະຍາ ຍາມທີີ່ຈະຄິດສ້າງສັນຂອງເດັກ ສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກມີຄວາມຄິດອິດສະຫຼະ ແລະ ໃຫ້ກໍາລັງໃຈແກ່ເດັກ 4. ປະເມີນ ແລະ ໃຫ້ລາງວັນໃນຄວາມພະຍາຍາມທີີ່ຈະຄິດສ້າງສັນຂອງເດັກ 5. ກະຕຸ້ນໃຫ້ເດັກຢາກຮ ້ຢາກເຫັນ ກະຕ ້ນ ແລະ ສະໜັບສະໜຸນໃຫ້ເດັກຮຽນຮ ້ແລະ ປະຕິບັດດ້ວຍຕົນ ເອງ ຢ່າບັງຄັບໃຫ້ເດັກເຮັດຕາມຄ ຫຼ ຜ ້ໃຫຍ່ຕະຫຼອດເວລາ 6. ເປີດໂອກາດ ແລະ ສະໜັບສະໜ ນໃຫ້ເດັກໄດ້ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ ຕັຶ້ງຄໍາຖາມ ແລະ ຄົຶ້ນຄິດຫາຄໍາ ຕອບ ແລະ ອະທິບາຍຢ່າງອິດສະຫຼະ

186 7. ສ້າງບັນຍາກາດທີີ່ເອ ຶ້ອອໍານວຍໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມຄິດສ້າງສັນ ລົບລ້າງເງ ີ່ອນໄຂສິີ່ງແວດລ້ອມທີີ່ເປັນອຸ ປະສັກຕໍໍ່ການຄິດສ້າງສັນ ລວມເຖິງບັນຍາກາດໃນໂຮງຮຽນ ຫ້ອງຮຽນ ແລະ ນອກໂຮງຮຽນ ລົບລ້າງ ຄວາມຢ້ານ ຄວາມວິຕົກກັງວົນຕ່າງໆ ໃຫ້ອອກໄປຈາກເດັກ 8. ເນັຶ້ນຂະບວນການຄິດ ຄວາມຈິງ ເປັນວິທະຍາສາດ 9. ຈັດຫາອຸປະກອນທີີ່ສົົ່ງເສີມຄວາມຄິດສ້າງສັນຢ່າງເໝາະສົມ ແລະ ພຽງພໍໃຫ້ກັບເດັກ 10. ມີຄວາມອົດທົນ ບໍໍ່ທໍໍ້ຖອຍ ທີີ່ຈະພັດທະນາຄວາມຄິດແກ່ເດັກ 11. ສົນໃຈທຸກຄໍາຖາມຂອງເດັກ ຕັຶ້ງໃຈ ແລະ ສົນໃຈຟັງຄໍາຖາມແປກໃໝ່ຂອງເດັກ ແລະ ຍອມຮັບການ ຄິດທີີ່ແປກໃໝ່ນັຶ້ນ 12. ເປີດໂອກາດໃຫ້ເດັກໄດ້ຄິດ ສະແຫວງຫາຄວາມຮ ້ແລະ ຈັດປະສົບການຮຽນຮ ້ດ້ວຍຕົນເອງ 13. ສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກເກີດຄວາມເຊ ີ່ອໝັຶ້ນໃນການຄິດຂອງຕົນເອງ ໃຫ້ກໍາລັງໃຈ ຊົມເຊີຍ ເມ ີ່ອເດັກຄິດ ແລະ ສະແດງຄວາມຄິດເຫັນ 14. ບໍໍ່ຕໍານິຕິຕຽນ ຫຼ ວິພາກວິຈານເດັກ ແລະ ຄວາມຄິດຂອງເດັກ ເສີມແຮງເມ ີ່ອເດັກປະສົບຜົນສໍາເລັດ ໃນການເຮັດສິີ່ງຕ່າງໆ 15. ຈັດບັນຍາກາດທີີ່ອົບອຸ່ນ ແລະ ເປັນກັນເອງ ເປັນປະຊາທິປະໄຕ 16. ແນະນໍາກິດຈະກໍາທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງພົວພັນກັບຄວາມຄິດສ້າງສັນແກ່ເດັກ 17. ໃຫ້ເດັກລາຍງານສ ກສາ ຄົຶ້ນຄວ້າ ບຸກຄົນທີີ່ມີຄວາມຄິດສ້າງສັນ ແລະ ຕົວຢ່າງຂອງຜົນງານການຄິດ ສ້າງສັນທີີ່ເຄີຍອ່ານ ຫຼ ເຫັນມາ 18. ຈັດປະສົບການກະຕຸ້ນຄວາມຄິດສ້າງສັນຂອງເດັກ ຈັດການຮຽນການສອນວິທີໃໝ່ໆ ທີີ່ສ້າງສັນ 19. ພັດທະນາຄວາມຮ ້ຄວາມສາມາດ ແລະ ສະຕິປັນຍາ ພ້ອມທີີ່ຈະຄົຶ້ນຫາຄວາມສໍາເລັດ ພ້ອມທີີ່ຈະແລກ ປ່ຽນຄວາມຄິດເຫັນກັບຜ ້ອ ີ່ນຢ ່ສະເໝີ 20. ປັບປຸງຕົນເອງໃນການຈັດການຮຽນການສອນ ສົນໃຈເຫດການປັດຈຸບັນ ແລະ ເຫດການຮອບຕົວ 21. ພັດທະນາທັກສະການໃຊ້ຄໍາຖາມທີີ່ສົົ່ງເສີມການຄິດຂອງຄ ເຕັກນິກການຈັດການຮຽນ-ການສອນ ເພ ີ່ອສົົ່ງເສີມການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນ ການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນໃນບຸກຄົນຕ້ອງໄດ້ຮັບການພັດທະນາສ ງສຸດຕາມຄວາມສາມາດຂອງຕົນ. ການນໍາໃຊ້ວິທີການຕ່າງໆ ຄວາມຫຼາກຫຼາຍແມ່ນສອດຄ່ອງກັບລັກສະນະຂອງຄວາມແຕກຕ່າງຂອງບຸກຄົນ. ເຕັກນິກການຮຽນ-ການສອນເພ ີ່ອສົົ່ງເສີມການພັດທະນາແບບສ້າງສັນ, ຄ ຄວນເອົາວິທີການຕ່າງໆເພ ີ່ອກະຕຸ້ນນິໄສ ແລະທັດສະນະຄະຕິທີີ່ສ້າງສັນໃນຜ ້ຮຽນ ມີຫຼາຍເຕັກນິກສໍາລັບການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນໃຫ້ແກ່ຜ ້ຮຽນ 1. ການລະດົມສະຫມອງແມ່ນເຕັກນິກການລວບລວມທາງເລ ອກແລະວິທີແກ້ໄຂບັນຫາ, ໃຫ້ ໂອກາດທີີ່ຈະຄິດຢ່າງເປັນເອກະລາດ. ການຂະຫຍາຍຕົວທີີ່ສຸດແລະບໍໍ່ມີການວິພາກວິຈານໃດໆ ໃນລະຫວ່າງການຄິດ , ເພາະວ່າການວິພາກວິຈານຈະຂັດຂວາງຄວາມຄິດສ້າງສັນ. ຮຽກຮ້ອງໃຫ້ມີຈໍານວນຂະຫນາດໃຫຍ່ຂອງຄວາມຄິດ, ການສະທ້ອນ, ຈຸດປະສົງ, ການເຊ ີ່ອມໂຍງແລະການປັບປຸງແນວຄວາມຄິດ. 2. ການປ ກຝັງຄວາມກ້າຫານໃນການເຮັດສິີ່ງທີີ່ສ້າງສັນ ມັນເປັນເຕັກນິກທີີ່ໃຊ້ໃນການຖາມຄໍາ ຖາມງ່າຍໆ. ການຄິດໂດຍການສະຫນອງສະພາບແວດລ້ອມທີີ່ເປັນທີີ່ຍອມຮັບຂອງຄົນອ ີ່ນ. ເມ ີ່ອປະຕິບັດຫຼາຍ, ມັນ ຈະຊ່ວຍໃນ ເພ ີ່ອພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນຫຼາຍຂ ຶ້ນ 3. ການດັດແປງ ເຕັກນິກນີຶ້ແມ່ນການສ້າງແນວຄວາມຄິດໃຫມ່ໂດຍອີງໃສ່ແນວຄວາມຄິດເກົົ່າ, ວິທີການນໍາໃຊ້ສາມາດແບ່ງອອກເປັນ 2 ປະເພດຄ :

187 1) ການປັບປຸງບາງຢ່າງ ມັນເປັນການດັດແກ້ບາງດ້ານຂອງແນວຄວາມຄິດ. ຫຼ ຜົນງານຕົຶ້ນ ສະບັບ ດ້ວຍການດັດແປງແຕ່ລະສ່ວນ, ເມ ີ່ອໃສ່ກັນແລ້ວ, ທ່ານຈະໄດ້ຮັບແນວຄວາມຄິດ ຫຼ ຮ ບແບບໃໝ່, ຕົວຢ່າງ ເຊັົ່ນ: ປ່ຽນຄໍ, ປຸ່ມ, ເສ ຶ້ອແຂນ, ຈາກນັຶ້ນຈະໄດ້ເສ ຶ້ອໃໝ່. ຍ້າຍ desk ໄປມຸມໃຫມ່, ປ່ຽນສີຂອງຫ້ອງ. ປ່ຽນພ ຶ້ນ ຈະໄດ້ຮັບຮ ບແບບຂອງຫ້ອງໃນຮ ບແບບໃຫມ່. 2)ໂອນສິີ່ງເກົົ່າໄປສ ່ສະຖານະການອ ີ່ນໆ ແມ່ນການຖ່າຍທອດລັກສະນະສະເພາະ ຈາກສະຖານະ ການໜ ີ່ງໄປຫາສະຖານະການອ ີ່ນ, ຕົວຢ່າງເຊັົ່ນ: ເອົາຫົວຈັກລົດໄຟມາເຮັດຮ້ານອາຫານ, ເອົາເລ ີ່ອງຂອງການຂາຍ noodles ເຮ ອເທິງບົກ. ຖ່າຍທອດຄຸນລັກສະນະຂອງການເປີດງານກິລາໂອລິມປິກເພ ີ່ອນໍາໃຊ້ເປັນຄວາມຄິດສໍາລັບ ງານລ້ຽງປີໃຫມ່ຂອງໂຮງຮຽນ ຫຼ ພິທີເປີດກອງປະຊຸມ, ສໍາມະນາ, ແລະອ ີ່ນໆ. 4. ສ້າງແນວຄວາມຄິດໃຫມ່ ມັນເປັນເຕັກນິກທີີ່ໃຊ້ເພ ີ່ອສ້າງແນວຄວາມຄິດໃຫມ່, ເລີີ່ມຕົຶ້ນຈາກ ການແບ່ງອອກເປັນອົງປະກອບຂະຫນາດນ້ອຍກວ່າ. ຈາກຮ ບແບບຕົຶ້ນສະບັບ, ຄຸນສົມບັດ, ໜ້າທີີ່, ຜົນປະໂຫຍດ ແລະ ອ ີ່ນໆ ບາງອັນອາດເປັນຂໍໍ້ຄວາມ ຫຼ ແຜນການ, ພ ດຕິກໍາ, ແລ້ວສັງລວມແນວຄວາມຄິດ, ລວບລວມ ຫຼ ປະກອບພາກສ່ວນຍ່ອຍຂອງສິີ່ງຕ່າງໆໃຫ້ກາຍເປັນເລ ີ່ອງ ຫຼ ເຫດການ. ກັບປະກົດການຫຼ ແນວຄວາມຄິດທີີ່ມີຮ ບ ແບບ ໂຄງປະກອບການໃຫມ່ທີີ່ຈະແຈ້ງ ເບິີ່ງແຕກຕ່າງຈາກຕົຶ້ນສະບັບ Reed ຈໍາແນກອົງປະກອບຂອງຄວາມຄິດຫຼ ບັນຫາເພ ີ່ອໃຫ້ໜ ີ່ງໃນນັຶ້ນແມ່ນຢ ່ໃນແກນຕັຶ້ງຂອງ. ຕາຕະລາງ, ເຊິີ່ງເອີຶ້ນວ່າຕາຕະລາງ Matrix, ແລະອົງ ປະກອບອ ີ່ນໆແມ່ນຢ ່ໃນແກນນອນ. ເມ ີ່ອອົງປະກອບຢ ່ໃນ ເມ ີ່ອແກນຕັຶ້ງກ່ຽວຂ້ອງກັບອົງປະກອບຂອງແກນອອກ ຕາມລວງນອນໃນຕາຂ່າຍໄຟຟ້າ, ແນວຄວາມຄິດໃຫມ່ເກີດຂ ຶ້ນ. ສໍາລັບການຍົກຕົວຢ່າງ: ສິີ່ງຂອງ ໄຟສາຍ ສີແດງ ແວ່ນຕາ ແວ່ນຕາທີີ່ມີໄຟສາຍ ແວ່ນຕາທີີ່ມີໄຟສາຍສີແດງ ໄມ້ຄ້ອນເທົຶ້າ ໄມ້ຄ້ອນເທົຶ້າທີີ່ມີໄຟສາຍ ໄມ້ຄ້ອນເທົຶ້າສີແດງທີີ່ມີໄຟສາຍ 5. ກວດເບິີ່ງ. ຊອກຫາແນວຄວາມຄິດທີີ່ຍິີ່ງໃຫຍ່. ແມ່ນເຕັກນິກທີີ່ໃຊ້ເພ ີ່ອຊອກຫາແນວຄວາມ ຄິດຫຼ ການແກ້ໄຂໄວກັບບັນຫາຕ່າງໆທີີ່ເກີດຂ ຶ້ນໂດຍການຊອກຫາແລະກວດສອບບັນຊີລາຍການຂອງບັນຫາ. ຄິດ ເຖິງຄວາມດີທີີ່ເຄີຍເຮັດແລ້ວ. ການນໍາໃຊ້ລາຍການກວດສອບນີຶ້ຈະຊ່ວຍໃຫ້ທ່ານສັງເກດເຫັນບາງແນວຄວາມຄິດທີີ່ ຍິີ່ງໃຫຍ່ທີີ່ຄົນຄິດແລ້ວ. ແລະຄໍານ ງເຖິງຂໍໍ້ໄດ້ປຽບຫຼ ຜົນປະໂຫຍດຂອງແນວຄວາມຄິດເຫຼົົ່ານັຶ້ນເຊັົ່ນ: 1) ມີໃຜຄິດແນວໃດແດ່ແລ້ວ? 2) ມີໃຜຄິດໄວ້ແລ້ວວ ? ເປັນແນວໃດ? 3) ສອດຄ່ອງກັບຈຸດປະສົງ ຫຼ ບໍໍ່? 4) ຄວາມຄິດຂອງທ່ານແມ່ນຕົຶ້ນສະບັບ ຄວາມຄິດໃຫມ່ຫຼ ມັນເປັນການປະສົມປະສານໃຫມ່ 5) ສາມາດປະຕິບັດໄດ້ ມັນເຮັດວຽກບໍ? 6) ໄລຍະເວລາທີີ່ເຫມາະສົມບໍ? 7) ເຂົຶ້າກັບທໍາມະຊາດຂອງມະນຸດບໍ? ສອດຄ່ອງກັບຄວາມຕ້ອງການຂອງຄົນສ່ວນໃຫຍ່ຫຼ ບໍໍ່? 8) ມີຜົນເສຍຕໍໍ່ຕົນເອງ, ສັງຄົມ ແລະ ວັດທະນະທໍາ ຄ ແນວໃດ?

188 9) ຜົນກະທົບຈະເກີດຂ ຶ້ນໄລຍະຍາວຈະເປັນແນວໃດ? 10) ຜົນທີີ່ຂ ຶ້ນທັນທີຫຼ ໃນໄລຍະສັຶ້ນແນວໃດ 11) ປັດໃຈແມ່ນຫຍັງ? ຂ້ອຍຄວນມີຄວາມສ່ຽງບໍ? 12) ຄາດວ່າຈະກັບຄ ນມາ. 13) ມັນປອດໄພບໍ 14) ການປ່ຽນແປງອັນໃດຈະເກີດຂ ຶ້ນ? 15) ຄວາມຜິດພາດ, ບັນຫາ, ອຸປະສັກຫຼ ຂໍໍ້ຈໍາກັດ ຫຼ ຄວາມລໍາບາກ ທີີ່ອາດຈະເກີດຂ ຶ້ນ 16) ເບິີ່ງຜົນກະທົບແລະການຕໍໍ່ຕ້ານຂອງຄົນອ ີ່ນ. ຫຼ ບຸກຄົນທີີ່ກ່ຽວຂ້ອງ? 17) ວິທີການປະຕິບັດງານງ່າຍດາຍຫຼ ສັບສົນ? ມີວິທີແກ້ໄຂອ ີ່ນໆບໍ? 18) ເປ ົ້າໝາຍຈະບັນລຸໄດ້ບໍ? ຖ້າມັນໃຊ້ເວລາດົນ 19) ເຈົຶ້າຕ້ອງເສຍຫຍັງ? ຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ, ເວລາ, ການສ ນເສຍຄວາມສໍາພັນແມ່ນຫຍັງ? 20) ວິທີການຫຼຸດຜ່ອນຄ່າໃຊ້ຈ່າຍ, ຫຼຸດຜ່ອນຄົນ, ຫຼຸດຜ່ອນເວລາ? 6. ຄຸ້ນເຄີຍກັບບັນຫາທີີ່ແປກປະຫຼາດຄ ການເຂົຶ້າໃຈບັນຫາທີີ່ເຈົຶ້າກໍາລັງປະເຊີນ, ບັນຫາ “ແປກ” ເປັນ ບັນຫາທີີ່ຜ ້ແກ້ໄຂຍັງບໍໍ່ທັນເຂົຶ້າໃຈ ຫຼ ຮ ້ຈຸດ. ຈຸດປະສົງຂອງການແກ້ໄຂບັນຫາ ແລະບໍໍ່ສາມາດຫາຄໍາຕອບໄດ້ໃນ ເວລານັຶ້ນ. ກົນໄກທໍາມະຊາດຂອງແນວຄິດແມ່ນພະຍາຍາມເຮັດຄວາມຄຸ້ນເຄີຍກັບບັນຫາທີີ່ແປກປະຫຼາດ. ໂດຍ ການວິເຄາະ ຫຼ ຈໍາແນກບັນຫາຈາກ ປະສົບການທີີ່ຄ້າຍຄ ກັນໃນອະດີດ ພະຍາຍາມແກ້ໄຂ ແລະ ປຽບທຽບບັນຫາກັບ ຂໍໍ້ມ ນດຽວກັນທີີ່ໄດ້ສະສົມມາໃນອະດີດ ເພ ີ່ອສ້າງຄວາມເຂົຶ້າໃຈໃໝ່ກ່ຽວກັບບັນຫາ ຫຼ ສ້າງຄວາມຄຸ້ນເຄີຍ. ແລະ ໃຊ້ເປັນຄໍາຕອບໃນເຫດການໃຫມ່. 7. ແປກປະຫລາດເຮັດໃຫ້ບັນຫາທີີ່ຄຸ້ນເຄີຍ ການຄຸ້ນເຄີຍກັບບັນຫາຢ່າງດຽວແມ່ນບໍໍ່ພຽງພໍ, ມັນຍັງ ມີຄວາມຈໍາເປັນທີີ່ຈະເບິີ່ງມັນໃນທາງໃຫມ່ ຜ ້ແກ້ໄຂບັນຫາຈະຕ້ອງເຮັດໃຫ້ບັນຫາທີີ່ຄຸ້ນເຄີຍເປັນເລ ີ່ອງແປກໂດຍບໍໍ່ ໄດ້ເບິີ່ງບັນຫາທີີ່ຄຸ້ນເຄີຍ. ຫຼ ເບິີ່ງບັນຫາດ້ວຍຄວາມຮ ້ສ ກທົົ່ວໄປຄ ກັບຄົນທໍາມະດາເຊັົ່ນ: ຟັງສຽງຕົບປະຕ ທຸກມ ຶ້. ເປັນສິີ່ງທີີ່ແປກປະຫຼາດ ຫຼ ຜິດປ ກກະຕິທີີ່ບໍໍ່ເຄີຍເຫັນມາກ່ອນ ມັນບໍໍ່ເປັນເລ ີ່ອງແປກທີີ່ຈະເຫັນຄິວລົດຈັກ ຫຼ ຫ້າງ ເລາະຢ ່ເທິງທາງຍ່າງໃນບາງກອກ, ຕົວຢ່າງ, ການເຮັດໃຫ້ບັນຫາທີີ່ຄຸ້ນເຄີຍເປັນເລ ີ່ອງແປກທີີ່ຈະເພີີ່ມຄວາມກ້າຫານ, ສິີ່ງທ້າທາຍ, ຄວາມສ່ຽງຫຼ ແມ້ກະທັຶ້ງຄວາມປະຫລາດໃຈ. ແມ່ນການເບິີ່ງຫຼ ປະເຊີນກັບບັນຫາ ແລະແກ້ໄຂບັນຫາ ດ້ວຍວິທີໃຫມ່ແທນທີີ່ຈະເປັນນິໄສເກົົ່າ ຫຼ ກົດລະບຽບທີີ່ມີຢ ່ແລ້ວ ຫຼັກການສົົ່ງເສີມຄວາມຄິດສ້າງສັນແມ່ນເນັຶ້ນໃສ່ຄ ແລະ ເດັກນ້ອຍ. ແລະການພົວພັນລະຫວ່າງ ຄ ແລະ ຄ ສອນເດັກຄວນເຮັດສິີ່ງຕໍໍ່ໄປນີຶ້: 1) ຊຸກຍ ້ໃຫ້ເດັກນ້ອຍຖາມ. ແລະເອົາໃຈໃສ່ກັບຄໍາຖາມ ແລະຄໍາຖາມທີີ່ແປກປະຫລາດຂອງຄ ສອນເດັກບໍໍ່ຄວນສຸມໃສ່ຄໍາຕອບທີີ່ຖ ກຕ້ອງເທົົ່ານັຶ້ນ. ເນ ີ່ອງຈາກວ່າໃນການແກ້ໄຂບັນຫາ, ເຖິງແມ່ນວ່າເດັກນ້ອຍ ໃຊ້ການຄາດເດົາທີີ່ບໍໍ່ດີ. ບາງຄົນຄວນຕົກລົງ ແທນທີີ່ຈະ, ມັນຄວນຈະຊຸກຍ ້ໃຫ້ເດັກນ້ອຍວິເຄາະເຂົາເຈົຶ້າເພ ີ່ອພິສ ດ ການຄາດເດົາຂອງເຂົາເຈົຶ້າ. ການນໍາໃຊ້ການສັງເກດການ ປະສົບການຂອງຕົນເອງຂອງເດັກ 2) ຟັງຢ່າງລະມັດລະວັງແລະເອົາໃຈໃສ່ກັບຄວາມຄິດທີີ່ແປກປະຫຼາດ. ຂອງເດັກທີີ່ມີຈິດໃຈທີີ່ ເປັນກາງໃນເວລາທີີ່ເດັກນ້ອຍ ແລະ ເບິີ່ງໃນສິີ່ງທີີ່ ເຖິງແມ່ນວ່າມັນເປັນຄວາມຄິດທີີ່ບໍໍ່ເຄີຍໄດ້ຍິນ. ຜ ້ໃຫຍ່ບໍໍ່ຕັດສິນ ແລະຕັດສິນໃຈຂອງເຂົາເຈົຶ້າ, ແຕ່ຈົົ່ງຟັງກ່ອນ.

189 3) ກະຕ ລ ລົຶ້ນກ່ຽວກັບຄໍາຖາມແປກໆ ຂອງເດັກນ້ອຍໂດຍການຕອບຄໍາຖາມທີີ່ມີຊີວິດຊີວາ ຫຼ ຊີຶ້ ນໍາເດັກນ້ອຍເພ ີ່ອຊອກຫາຄໍາຕອບຈາກແຫຼ່ງຕ່າງໆດ້ວຍຕົນເອງ. 4) ກະຕຸ້ນ ແລະ ຊຸກຍ ້ໃຫ້ເດັກຮຽນຮ ້ດ້ວຍຕົນເອງ. ໃຫ້ໂອກາດແລະກະກຽມເດັກນ້ອຍ ການ ຮຽນຮ ້ດ້ວຍຕົນເອງ ແລະຍ້ອງຍໍເດັກນ້ອຍທີີ່ມີການສ ກສາດ້ວຍຕົນເອງ ຄ ອາຈານອາດຈະມີບົດບາດເປັນຄໍາແນະນໍາ. ຄໍາອະທິບາຍແລະການບັນຍາຍບາງຢ່າງ ແຕ່ເພີີ່ມການມີສ່ວນຮ່ວມຂອງເດັກນ້ອຍໃນກິດຈະກໍາຕົນເອງ 5) ໃຫ້ໂອກາດເດັກນ້ອຍໄດ້ຮຽນຮ ້ ແລະ ຄົຶ້ນຄວ້າຢ່າງຕໍໍ່ເນ ີ່ອງ. ໂດຍບໍໍ່ມີການນໍາໃຊ້ໄພຂົົ່ມຂ ່ ຄະແນນຫຼ ການສອບເສັງ, ການສອບເສັງ, ແລະອ ີ່ນໆ. 6) ຈົົ່ງຈ ີ່ໄວ້ວ່າການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນໃນເດັກນ້ອຍຕ້ອງໃຊ້ເວລາໃນການພັດທະນາ. ຄ່ອຍໆ 7) ຊຸກຍ ້ໃຫ້ເດັກນ້ອຍໃຊ້ຈິນຕະນາການ. ແລະສັນລະເສີນເມ ີ່ອເດັກນ້ອຍມີຈິນຕະນາການ strange ແລະ ມີຄຸນຄ່າ ຈາກແນວຄວາມຄິດ ແລະ ຄໍາແນະນໍາໃນການພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນທີີ່ກ່າວມາຂ້າງເທິງນັຶ້ນ ສະຫຼຸບໄດ້ວ່າ ການສົົ່ງເສີມ ແລະ ພັດທະນາຄວາມຄິດສ້າງສັນ ມັນສົົ່ງເສີມເສລີພາບໃນການຮຽນຮ ້, ເຊິີ່ງສົົ່ງເສີມ ເສລີພາບໃນການຮຽນຮ ້. ມັນສາມາດເຮັດໄດ້ຫຼາຍວິທີ: ຊຸກຍ ້, ຊຸກຍ ້, ຊຸກຍ ້, ຊ ີ່ນຊົມ, ການສະແດງຄວາມຄິດ, ການສະແດງ, ຖາມຄໍາຕອບທີີ່ແປກປະຫຼາດ. ໂອກາດທີີ່ຈະຮຽນຮ ້ຄ ກັນ ຕົນເອງແລະປະຕິບັດຢ່າງຕໍໍ່ເນ ີ່ອງ ໄດ້ຮັບ ການຍອມຮັບສໍາລັບການສາມາດມາເຖິງແນວຄວາມຄິດປະດິດສ້າງແລະສໍາລັບການນໍາໃຊ້ໂຄງການສ ີ່ມວນຊົນ ທັນທີ, ບົດຮຽນ / ກິດຈະກໍາ. ສິີ່ງເຫຼົົ່ານີຶ້ຈະຊ່ວຍພັດທະນາການຄິດ. ຄວາມຄິດສ້າງສັນຂອງເດັກນ້ອຍແມ່ນດີຫຼາຍ. ທັດສະນະຄະຕິທາງບວກສໍາລັບການຄິດສ້າງສັນ ນັກຄິດສ້າງສັນຈະເບິີ່ງໂລກໃນແງ່ດີ ມີທັດສະນະຄະຕິຕໍໍ່ສິີ່ງຕ່າງໆ ໃນທາງບວກໃນເລ ີ່ອງ ແລະ ສະຖານະການຕ່າງໆ ທັດສະນະຄະຕິທາງບວກຕ່າງໆໄດ້ແກ່: 1. ຄວາມຢາກຮ ້ຢາກເຫັນ 2. ມັກຄວາມທ້າທາຍ 3. ຄວາມບໍໍ່ພໍໃຈໃນດ້ານສ້າງສັນ 4. ຄວາມເຊ ີ່ອວ່າບັນຫາສ່ວນໃຫຍ່ແກ້ໄຂໄດ້ 5. ບໍໍ່ຟ້າວຕັດສິນ ແລະ ວິຈານ 6. ແນມເຫັນຂອງດີໃນສິີ່ງຮ້າຍ 7. ບັນຫາຈະນໍາໄປສ ່ການປັບປຸງ 8. ບັນຫາໜ ີ່ງອາດຈະເປັນການແກ້ບັນຫາອີກຢ່າງໜ ີ່ງ 9. ບັນຫາທຸກບັນຫາເປັນເລ ີ່ອງທີີ່ໜ້າສົນໃຈ ແລະ ຕ້ອງຍອມຮັບ 10. ທຸກບັນຫາມີທາງແກ້ແລະ ມີທາງອອກຫຼາຍວິທີ 11. ວິທີການແກ້ບັນຫາມີແນວທາງໃໝ່ໆ ວິທີການໃໝ່ໆສະເໝີ 12. ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນເລ ີ່ອງງ່າຍ 13. ປ່ຽນທັດສະນະຄະຕິວ່າ ຄວາມຄິດທີີ່ດີຈະນໍາໄປສ ່ຄວາມສໍາເລັດ ແລະ ພົບຄໍາຕອບທີີ່ດີ

190 ທັດສະນະຄະຕິທາງລົບສໍາລັບການຄິດສ້າງສັນ ຄົນຈໍານວນຫຼາຍມັກມີທັດສະນະຄະຕິມິພ ດຕິກໍາ ແລະ ມີນະໄສທີີ່ເປັນອຸປະສັກຕໍໍ່ການຄິດສ້າງສັນ ແລະ ຄິດ ວ່າລັກສະນະນະໄສເຫຼົົ່ານັຶ້ນເປັນເລ ີ່ອງປ ກກະຕິທໍາມະກາຂອງຄົນທົົ່ວໄປ ແລະ ບໍໍ່ຮ ້ວ່າທັດສະນະຄະຕິນິໄສເຫຼົົ່ານັຶ້ນສາ ມາດປ່ຽນແປງ ແລະ ພັດທະນາໄດ້ເຊິີ່ງທັດສະນະຄະຕິທາງລົບຕໍໍ່ຄວາມຄິດສ້າງສັນໄດ້ແກ່: 1. ໂອຍ ບໍໍ່ເອົາເດີຖ້າມີບັນຫາ ຄົນເຫຼົົ່ານີຶ້ບໍໍ່ມັກຫຍັງທີີ່ຫຍຸ້ງຍາກບໍໍ່ມັກມີບັນຫາຈ ີ່ງບຄວນຕ້ອງພະຍາຍາມ ຫຼີກລ້ຽງ 2. ຍອມແພ້ຕໍໍ່ບັນຫາ ບໍໍ່ຫາວິທີຄການອ ີ່ນມນການແກ້ບັນຫາ ຄິດແຕ່ວ່າເຮັດຫັຍງບໍໍ່ໄດ້ເປັນການຍອມແພ້ ຕໍາບັນຫາທັງທີີ່ຍັງບໍໍ່ທັນເລີີ່ມລົງມ ແກ້ໄຂບັນຫາ 3. ຂ້ອຍເຮັດບໍໍ່ໄດ້ ຫຼ ບໍໍ່ທີຫຍັງໃຫ້ເຮັດແລ້ວ ຄົນອ ີ່ນເຮັດໄປມົດແລ້ວ ບາງຄົນຄິດຕົນເອງບໍໍ່ສາມາດແກ້ໄຂ ບັນຫາໄດ້ເພາະສະຫ !ດບໍໍ່ພໍບໍໍ່ມີຄສາມຮ ້ພໍບັນຫາບາງຢ່າງຈະຕ້ອງແກ້ໂດຍຜ ້ຊ່ຽວຊານເທົົ່ານັຶ້ນ 4. ຂ້ອຍບໍໍ່ມີຄວາມຄິດສ້າງສັນ ຄົນທຸກຄົນມີຄວາມຄິດສ້າງສັນຢ ້ແລ້ວໃນລະດັບໜ ີ່ງແລະ ຄົນສ່ວນຫຼສຍ ມີລະດັບຄວາມຄິດສ້າງສັນສ ງຫຼານ ລອງເບີີ່ງເດັກນ້ອຍເປັນຕົວຢ່າງເວລາທີີ່ເຂົາຫຼິຶ້ນ ແລະ ຈິນຕະນາ ການຈະພົບວ່າມີຄວາມຄິດສ້າງສັນສ ງຫຼາຍ ແຕ່ມັກຖ ກປິດກັຶ້ນຈາກການອົບຮົມລ້ຽງດ 5. ຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນເລ ີ່ອງຂອງເດັກ ຫຼາຍຄັຶ້ງທີີ່ຄວາມຄິດສ້າງສັນຖ ກເບີີ່ງວ່າເປັນເລ ີ່ອນຫຼິຶ້ນ ບໍໍ່ຈິງຈັງ ຄົນຄິດສ້າງສັນອາດຖ ກເບີີ່ງວ່າເປັນຕົວຕາຫຼົກຈາກຄົນອ້ອມຂ້າງ ເພາະມີຄວາມຄິດຕ່າງຄວາມຄິດຫຼຸດ ໂລກ ມີຄວາມຄິດທີີ່ຄົນສ່ວນຫຼາຍບໍໍ່ຄ້ອນຄິດ ແລະ ເພາະວ່າບາງຄັຶ້ນມັນເປັນຄວາມຄິດທີີ່ບໍໍ່ຖ ກຕ້ອງ 6. ແລ້ວຄົນອ ີ່ນຈະຄິດແນວໃດ ເມ ີ່ອຄວາມຄິດສ້າງສັນເປັນເລ ີ່ອງແປກໃໝ່ ຕ່າງຈາກສິີ່ງທີີ່ຄົນທໍາມະດາ ທົົ່ວໄປແລ້ວ ສິີ່ງທີີ່ຄົນສ່ວນຫຼາຍຈະວິຕົກກັງວົນຄ ຄົນອ ີ່ນຈະເບີີ່ງເຮົາແນວໃດ ແລະ ຈະຄິດແນວໃດກັບ ຄວາມຄິດຂອງເຮົາ ພິລ ກ ບ້າໆບໍໆ ເລີບການເປັນແຮງກົດດັນທາງສັງຄົມທີີ່ເຮັດໃຫ້ຄົນທົົ່ວໄປຢາກຄິດ ຫຼ ສ້າງສັນສິີ່ງໃດໆ 7. ລະວັງຜິດພາດ ຂ້ອຍອາດຜິດຫວັງ ຂ້ອວຍອາດລົຶ້ມເຫຼວ ການຢ້ານຄວາມຜິດພາດ ຢ້ານຄວາມລົຶ້ມ ເຫຼວເປັນປັດໄຈສໍາຄັນອັນໜ ີ່ງທີີ່ເປັນອຸປະສັກ ແລະ ກີດຂວາງການຄິດສ້າງສັນ ແລະ ການແກ້ບັນຫາ ການເສີມສ້າງຄວາມຄິດສ້າງສັນສໍາລັບເດັກ ໃນການສົົ່ງເສີມຄວາມຄິດສ້າງສັນເຮັດໄດ້ດັົ່ງນີຶ້ ການສອນ ເປັນການທີີ່ເພີີ່ມທັກສະການຄິດດ້ານຕ່າງໆ ເຊັົ່ນ ຄິດຈິຕະນາການ ຄວາມຄິດຫຼາກຫຼາຍ ຄິດວິຈາ ລະນະຍານ ຄິດວິເຄາະ ຄິດສັງເຄາະ ຄິດແປກໃໝ່ ຫຼາກຫຼາຍ ຄິດຍ ດຍຸ່ນ ຄິດເຫັນທີີ່ແຕກຕ່າງ ແລະ ການປະເມີນ ການປະເມີນການຄິດ ເປັນສິີ່ງທີີ່ຊີຶ້ໃຫ້ເຫັນຫຼາຍສິີ່ງຫຼາຍຢ່າງຂອງການຄິດ ເຊັົ່ນ ວິທີຄິດ ປະສິດທິພາບທາງ ຄວາມຄິຶ້ດ ການນໍາເອົາຄວາມຮ ້ໄປສ ່ການນໍາໄປໃຊ້ໃຫ້ຮ ້ວ່າຈະພິຈາລະນາເກນຂອງແນວໃດນັຶ້ນ ຄວນຈະມີການກໍາ ນົດໃຫ້ຮ ້ຈັກການລະບຸຈຸດປະສົງຂອງການເຮັດວຽກ ຮ ້ຈັກປະເມີນການເຮັດວຽກຂອງຕົນເອງ ການໃຊ້ເຫດຜົນ ການພະຍາຍາມ ແລະ ສາມສາດປັບໃຊ້ໄດ້ໃນຊີວິດຈິງ ພັດທະນາອົງຄວາມຮ ້ພ ຶ້ນຖານ ຄ ການໃຫ້ໂອກາດເດັກໄດ້ຮັບຄວາມຮ ້ຜ່ານສ ີ່ ແລະ ທັກສະຫຼາຍດ້ານໂດຍໃຫ້ ປະສາດສໍາຜັດຫຼ ຄວາມຮ ້ມາຈາກປະສົບການທີີ່ຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ມີແຫຼ່ງຂໍໍ້ມ ນທີີ່ຕ່າງກັນທັງຈາກໜັງສ ຜ ້ຊ່ຽວຊານ ການທົດສອບດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ທີີ່ສໍາຄັນຄ ໃຫ້ເດັກໄດ້ສ້າງຄວາມຮ ້ຈາກຕົວຂອງເຂົາເອງ ກະຕຸ້ນ ແລະ ທີີ່ທ້າທາຍນັກຮຽນໃຫ້ຄິດ ໄດ້ແກ່ວຽກທີີ່ສ້າງສັນຕ່າງໆບັນຍາກາດໃນຊັຶ້ນຮຽນການໃຫ້ອິດສະ ຫຼະເສລີຄວາມຍຸດຕິທໍາ ການເຄົາລົບໃນຄວາມຄິດເຫັນຂອງນັກຮຽນໃຫ້ເດັກໝັຶ້ນໃຈວ່າຈະບໍໍ່ ຖ ກລົງໂທດຫາກມີ ຄວາມຄິດທີີ່ແຕກຕ່າງຈາກຄ ຫຼ ຄິດວ່າຄ ບໍໍ່ຖ ກຕ້ອງຍອມໃຫ້ເດັກລົຶ້ມເຫຼວຫຼ ຜິດພາດ(ໂດຍບໍໍ່ເກີດອັນຕະລາຍ)ແຕ່ ຕ້ອງຝຶກໃຫ້ຮຽນຮ ້ຈາກຂໍໍ້ຜິດພາດທີີ່ຜ່ານມາ

191 ຕົວນັກຮຽນ ໂດຍການສະໜັບສະໜ ນໃຫ້ນັກຮຽນມີຄວາມເຊ ີ່ອໝັຶ້ນຕົວເອງ ຄວານເຄົາລົບຕົນເອງກະຫາຍ ຄວາມຮ ້ ການໃຊ້ຄໍາຖາມ ໂດຍຄ ຈະຕ້ອງສະໜັບສະໜ ນໃຫ້ນັກຮຽນຖາມຄໍາຖາມດ້ວຍຕົນເອງ ການປະເມີນຄ ຕ້ອງ ຫຼີກລຽງສ່ຽງການປະເມີນທີີ່ຊໍ້າໆຊາກທ ຫຼ ເປັນທາງການຢ ່ຕະຫຼອດເວລາ ແລະ ສະໜັບສະໜຸນໃຫ້ເດັກປະເມີນ ການຮຽນຮ ້ດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ປະເມີນຮ່ວມກັບຄ ການສອນ ແລະ ການຈັດຫຼັກສ ດ ເພ ີ່ອພັດທະນາການຄິດຄວນຈະນໍາໄປປະສົມປະສານກັບວິຊາການຕ່າງໆເພ ທະສາມາດໃຊ້ໄດ້ກັບທຸກວິຊາ ລອງໃຫ້ເດັກຮຽນຮ ້ໃນສິີ່ງທີີ່ບໍໍ່ມີຄໍາຕອບທີີ່ດີທີີ່ສຸດຄໍາຕອບທີີ່ຄຸມເຄ ອ ແລະ ປ່ຽນແປງ ໄດ້ງ່າຍໆ ແລະ ໃຫ້ຄ ເປັນຜ ້ໃຫ້ການສະໜັບສະໜຸນແລະ ຊ່ວຍເຫຼ ອເດັກບໍໍ່ແມ່ນຜ ້ສັົ່ງການ ແລະ ສອນ ການຈັດລະບົບ ແລະ ຊັຶ້ນຍາກາດໃນຊັຶ້ນຮຽນ ໃຫ້ເດັກໄດ້ຄົຶ້ນຄວ້າຄວາມຮ ້ດ້ວຍຕົນເອງໃຫ້ຫຼາຍຂ ຶ້ນປັບລະ ບົບຕາຕະລາງຮຽນໃຫ້ຍ ດຍຸ່ນເພ ີ່ອຕອບສະໜອງຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ຄວາມສາມາດທີີ່ຫຼາກຫຼາຍ ຈັດກຸ່ມການ ສອນຫຼາຍໆແບບເຊັົ່ນຈັບຄ ່ ກຸ່ທນ້ອຍ ກຸ່ມໃຫຍ່ ແລະ ແບບດ່ຽວ ນອກຈາກນີຶ້ການຈັດຫ້ອງຮຽນໃຫ້ແຕກຕ່າງກັນ ໄປໃນແຕ່ລະເວລາ ສະຖານທີີ່ ບາງຫ້ອງ ບາງເວລາ ບາງຄັຶ້ງ ບໍໍ່ມີທີີ່ນັົ່ງທີີ່ໃກ້ກັນ ໄກກັນ ນັົ່ງຂ້າງນອກ ຮຽນທີີ່ສະໜ າມ ເປັນຕົຶ້ນ ຈັດກິດຈະກໍາທີີ່ສົົ່ງເສີມໃຫ້ເກີດຄວາມຄິດສ້າງສັນ ນານຝຶກການຄິດສ້າງສັນເປັນວິທີການທີີ່ຄ ກະຕຸ້ນໃຫ້ເດັກ ຄິດແບບຫຼາກຫຼາຍຄ ອາດຈະເປັນຄົນປ້ອນສະຖານະການທີີ່ດ ງດ ດທີີ່ກະຕຸ້ນຄວາມຄິດສ້າງສັນ ໂດຍໃຫ້ລະດົມພະລັງ ສະໝອງ ການໃຊ້ຄໍາຖາມການດັກແປງການໃຊ້ແບບທົດສອບຄວາມຄິດສ້າງສັນຝຶກກັບນັກຮຽນ ການລະດົມພະລັງສະໝອງ ເປັນວິທີການໜ ີ່ງທີີ່ກະຕຸ້ນໃຫ້ໄດ້ສາມາດຄິດສ້າງສັນແລະ ໄດ້ແກ້ບັນຫາ ຈຸດປະ ສົງຂອງການລະດົມພະລັງສະໝອງ ມ ີ2 ປະການ ປະການທໍາອິດເປັນຈຸດປະສົງໄລຍະຍາວເພ ີ່ອແກ້ບັນຫາທີີ່ສໍາຄັນ ປະການທີສອງ ເປັນຈຸດປະສົງໄລຍະສັຶ້ນເພ ີ່ອກະຕຸ້ນໃຫ້ເກີດການຄິດ ແລະ ໄດ້ຄວາມຄິດຈໍານວນຫຼາຍ ເດັກທີີ່ປະສົບຄວາມສໍາເລັດໃນການຄິດສ້າງສັນ ເກີດຈາກການຕຽມພ້ອມຂອງຜ ້ປ ກຄອງ ແລະ ການສົົ່ງ ເສີມຂອງຄ ດ້ວຍການເຮັດຕົນເປັນແບບຢ່າງແລະການສ້າງບັນຍາກາດສົົ່ງເສີມຄວາມຄິດສ້າງສັນໂດຍການ 1. ເປີດໂອກາດໃຫ້ເດັກໄດ້ເລ ອກ ແລະ ຕັດສິນໃຈໃນສິີ່ງຕ່າງໆດ້ວຍຕົນເອງ 2. ໄວ້ວາງໃຈ ແລະ ຍອມຮັບການຕັດສິນໃຈຂອງເດັກ ໃຫ້ເດັກດ ແລຮັບຜິດຊອບສິີ່ງຕ່າງໆດ້ວຍຕົນ ເອງ 3. ສະໜັບສະໜຸນໃຫ້ກໍາລັງໃຈເດັກເຮັດສິີ່ງຕ່າງໆ ດ້ວຍຕົນເອງ ບໍໍ່ຄວນເຂົຶ້າໄປເຮັດໃຫ້ຫຼ ຊ່ວຍເຫຼ ອ ທຸກຢ່າງ ຄວານສະເນີແນະແລະໃຫ້ກໍາລັງໃນເມ ີ່ອເດັກເຮັດຜິດພາດຫຼ ບໍໍ່ປະສົບຄວາມສໍາເລັດ 4. ຍົກຍ້ອງ ຊົມເຊີຍເດັກສະເໝີທັງຕໍໍ່ໜ້າ ແລະ ລັບຫຼັງ ເມ ີ່ອເດັກພົບຄວາມສໍາເລັດພະຍາຍາມຈັດ ກິດຈະກໍາທີີ່ງ່າຍຂ ຶ້ນເມ ີ່ອເດັກເຮັດໄດ້ເພ ີ່ອໃຫ້ເດັກປະສົບຄວາມສໍາເລັດ 5. ເມ ີ່ອເດັກເກີດຄໍາຖາມຫຼ ພົບຂໍໍ້ສົງໃສ ຈະສົົ່ງເສີມໃຫ້ເດັກຄົຶ້ນພົບສະແຫວງຫາຄໍາຕອບດ້ວຍຕົນເອງ ແລະ ແກ້ບັນຫາຕ່າງໆໄດ້ດ້ວຍຕົນເອງຄອຍໃຫ້ກໍາລັງໃຈ ແລະ ສະໜັບສະໜຸນ 6. ສະໜັບສະໜຸນໃຫ້ເດັກຄົຶ້ນພົບ ແລະ ສະແຫວງຫາຄໍາຕອບໃນສິີ່ງທີີ່ຕົນເອງຕ້ອງການ ແລະ ສົນ ໃຈເພ ີ່ອຫາທາງເລ ອກໃໝ່ໆ ຜ ້ໃຫຍ່ຄວນຈັດປະສົບການໃຫ້ເດັກຢ່າງຫຼ່າກຫຼາຍ ເພ ີ່ອຄົຶ້ນຫາຄວາມສາມາດພິເສດທີີ່ ເຊ ີ່ອງຢ ່ມນຕົວຂອງເດັກ ອັນຈະພັດທະນາໃຫ້ເຂົຶ້າໄປສ ່ສັກກະຍະພາບສ ງສຸດຕາມຄວາມຕ້ອງການ ແລະ ຄວາມສົນ ໃຈ 7. ຝຶກຝ ນໃຫ້ເດັກເຮັດວຽກສ້າງຜົນງານຫາປະສົບການເຮັດວຽກ ເພ ີ່ອຊ່ວຍສ້າງທັດສະນະຄະຕິທີີ່ດີ ຄໍາການເຮັດວຽກ ແລະ ສ້າງຜົນງານ 8. ກະຕຸ້ນໃຫ້ເດັກກະຕ ລ ລົຶ້ນ ດ້ວຍວິທີການຢ່າງຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ກໍາຈັດຄວາມເມ ີ່ອຍກຽດຄ້ານຂອງ ເດັກ

192 ສ ນອິໂນເທັກ (Innotech) ໄດ້ສະເໜີແນະກິດຈະກໍາທີີ່ສາມາດນໍາມາໃຊ້ໃນການຝຶກທັກສະການຄິດ ສ້າງສັນດັົ່ງນີຶ້: 1. ຝຶກສະເໜີແນະຄວາມຄິດເຫັນກ່ຽວກັບສາເຫດ ແລະ ແນວທາງແກ້ບັນຫາຫຼາຍໆແນວທາງ 2. ຝຶກເບີີ່ງຂໍໍ້ສະເໜີຂອງບຸກຄົນຫຼ ກຸ່ມບຸກຄົນຈາກຫຼາຍໆມຸມມອງ 3. ຝຶກສະເໜີຄວາມຄິດເຫັນເພີີ່ມເຕີມຈາກຄວາມຄິດເຫັນຂອງຄົນອ ີ່ນ 4. ຝຶກສະເໜີຄວາມຄິດເຫັນໃຫ້ແຕກຕ່າງຈາກຄວາມຄິດເຫັຮຂອງຄົນອ ີ່ນ 5. ຫາໂອກາດເຂົຶ້ານຮ່ວມກິດຈະກໍາລະດົມສະໝອງ 6. ຝຶກແນມຫາ ແລະ ກວດສອບອິດທິພົນຂອງອົງປະກອບກິດຈະກໍາຍ່ອຍທີີ່ມີຜົນຕໍໍ່ອົງປະກອບ ໃຫຍ່ຫຼ ກິດຈະກໍາຫຼັກ 7. ຝຶກຕິດຕາມ ແລະ ຫາຂໍໍ້ມ ນທີີ່ມາຈາກການຕັດສິນໃຈເລ ີ່ອງສໍາຄັນຂອງບຸກຄົນທີີ່ສໍາຄັນ 8. ຝຶກເບີີ່ງການພົວພັນຂອງວັດຖຸສິີ່ງຂອງ ຫຼ ເຫດການຫຼາຍໆເຫດການ 9. ຝຶກສະເນີ ູຄວາມຄິດເຫັນ ກ້າຄິດກ້າສະແດງຄວາມຄິດ 10. ຝືກສ້າງຈິນຕະນາການກ່ຽວກັບເລ ີ່ອງຕ່າງໆ 11. ຝຶກປຽບທຽບສິີ່ງຂອງ ເຫດການ ແລະ ກິດຈະກໍາ 12. ຝືກສ້າງຮ ບ ສ້າງຝັນ ແລະ ສ້າງຄວາມສໍາເລັດ 13. ຝຶກສ ບຄົຶ້ນຫາຮາກເຫງົຶ້າຄວາມເປັນມາ ແລະ ຄວາມກ່ຽວຂ້ອງພົວພັນຂອງເຫດການ 14. ຝຶກຖາມຄໍາຖາມຫຼາຍໆຄໍາຖາມ ໂດຍສະເພາະຄໍາຖາມປາຍເປີດ 15. ຝືກສະແດງອອກເຊິີ່ງຄວາມຄິດ ເວົຶ້າ ແລະ ຂຽນເລ ີ່ອງລາວ ຂຽນເປັນນິຍາຍ 16. ຝຶກຄິດຫາທາງເລ ອກຫາແນວທາງທີີ່ຈະເປັນໄປໄດ້ແລະ ຕົວເລ ອກເພ ີ່ອແກ້ໄຂບັນຫາເຫດການ ແລະ ສະຖານະການຕ່າງໆ ວິລລຽມ (William) ໄດ້ສັງເຄາະງານວິໄຈກ່ຽວກັບຄວາມຄິດສ້າງສັນແລ ຶ້ວສະຫຼຸບເປັນກົນລະວິທີ ການສອນໄວ້17 ວິທີດັົ່ງນີຶ້(ສໍານັກງານຄະນະກົມການສ ກສາແຫ່ງຊາດ:2540,179) 1. ຄິດເຫຼ ອເຊ ີ່ອ ໝາຍເຖິງການສອນໃຫ້ພິຈາລະນາຂໍໍ້ມ ນໃນອີກແງ່ມຸມໜ ີ່ງທີີ່ຜິດປ ກກະຕິ ໄປຈາທໍາມະດາ ຄ້ານກັບສາມັນສໍານ ກຂອງຄົນ ຫຼ ດ້ານກັບຄວາມເຊ ີ່ອເກົົ່າຍາກທີີ່ຈະເຊ ີ່ອ ເຊັົ່ນ ການໂຕ້ວາທີ 2. ຄິດແຕກຕ່າງ ໝາຍເຖິງການສອນໃຫ້ຄິດພິຈາລະນາໃນມຸມມອງທີີ່ແປກແຕກຕ່າງໄປ ຈາກເກົົ່າ ເປັນສ ີີ່ງທີີ່ເກີດຂ ຶ້ນໄດ້ແຕ່ຄິດບໍໍ່ເຖິງ 3. ຄິດອຸປະມາອຸປະໄມ ໝາຍເຖິງການຄິດສິີ່ງທີີ່ເຄີຍຊິນໃຫ້ເບີີ່ງແປກ ການອຸປະມາອຸປະໄມ ປຽບທຽບ ທຽບຄຽງສິີ່ງຕ່າງໆທີີ່ມີຄວາມພົວພັນກັນ 4. ພິຈາລະນາສິີ່ງຜິດປ ກກະຕິໝາຍເຖິງການພິຈາລະນາຄວາມຄາດເຄ ີ່ອນ ຫຼ ສີີ່ຂອງທີີ່ຄາດ ເຄ ອ່ນໄປຈາກຄວາມຈິງ ຄວາມຜິດປ ກກະຕິຄວາມບົກຜ່ອງ ຄວາມບໍໍ່ສົມບ ນຂອງສິີ່ງຕ່າງໆ 5. ປິດສະໜາຫຍັງເດ ໝາຍເຖິງການໃຊ້ຄໍາຖາມຍົຶ້ວຍຸກະຕຸ້ນ ໃຫ້ພະຍາຍາມສະແຫວງຫາ ຄໍາຕອບຫຼ ແນວຄິດໃໝ່ໆ 6. ຫາວິທີການໃໝ່ ໝາຍເຖິງການຄິດວິທີການຫຼ ໂອກາດຈະເຮັດໃຫ້ເກີດການປ່ຽນແປງ ຫຼ ຫາແນວທາງໃໝ່ໆທີີ່ແປກໄປຈາກເດີມ 7. ຝຶກລອງເຮັດສິີ່ງໃໝ່ໆ ທີີ່ບໍໍ່ເຄີຍຊິນ ໝາຍເຖິງການຝຶກເຮັດສິີ່ງໃໝ່ໆບໍໍ່ເຮັດແບບເກົົ່າໆ ໃຫ້ປ່ອຍຄວາມຍ ດໝັຶ້ນຈາກນິໄສທີີ່ເຄີຍຊິນ 8. ໃຫ້ຄົຶ້ນຄິດສິີ່ງໃໝ່ໆ ເຮັດສິີ່ງໃໝ່ ທີີ່ແຕກຕ່າງໄປຈາກທີີ່ເຄີຍເຮັດເປັນປະຈໍາ ໝາຍເຖິງ ການຄິດສິີ່ງໃໝ່ທີີ່ມີປະໂຫຍດທີີ່ມີຄຸນຄ່າກວ່າສິີ່ງເດີມ ເຊັົ່ນ ສ້າງກົດເກນໃໝ່ ຄິດຂຽນຄໍາຂວັນໃນວັນຕ່າງໆໃຫ້ ຄວາມໝາຍຫຼາຍກວ່າເກົົ່າ