PowerPoint Presentation

บริบทและแนวโน้มทางการศึกษา






(ปรัชญา)
























ุ
หลักสูตรครศาสตร์มหาบัณฑิต สาขาวิชานวัตกรรมการบริหารการศึกษา
ี
ี่
มหาวิทยาลัยราชภัฏไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ภาคเรียนท 1 ปการศึกษา 2564

แฟ้มสะสมงาน




ค ำน ำ






ึ
งานนาเสนอชุดนเป็นสวนหนงของการศกษากระบวนวชา EMA 501 บรบทและแนวโนมทางการ
่
ี้

ึ่
ิ
้
ิ
ุ
ั
ิ
์
ิ
ั
ึ
ิ
ั
ึ
ศกษา ตามหลกสตรศรศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวชานวตกรรมการบรหารการศกษา มหาวทยาลย
ู
้
ึ
ิ
ั
ราชภัฏไลยอลงกรณ์ ในพระบรมราชูปถัมภ์ ไดศกษาและวเคราะห์ปรชญาพื้นฐาน ตะวนออก
ั
ตะวันตก ปรัชญาลัทธิต่างๆโดยเชื่อมโยงกับ
ผู้จัดท าขอขอบพระคณอาจารย์ ผู้เชี่ยวชาญ เจ้าของบทความ เอกสารต ารา โดยเฉพาะ ผู้ช่วย
ุ
้
ศาสตราจารย์ ดร.สวรรณา โชติสกานต์ และรองศาสตราจารย์ ดร.ฐิติพร พิชญกุล ที่ไดให้ความ
ุ
ุ
อนุเคราะห์ข้อมูลเป็นอย่างดี
่
่
ึ
และหวงวา รายงานเลมนจะเป็นประโยชนกับผู้อ่าน นกเรยน นกศกษา และผู้ที่สนใจเป็น
์
ั
ี้
ั
ี
ั
ี้
อย่างยิ่ง หากมีข้อแนะน าหรือข้อผิดพลาดประการใด ผู้จัดท าขอน้อมรับไว้และขออภัย ณ ที่น
คณะผู้จัดท า
สิงหาคม 2564
โรงเรียนบ้านเด็กดี อ าเภอเมือง จังหวัดเชียงใหม ่

สำรบัญ



















ศึกษำและ ศึกษำและ ศึกษำและ
ึ
ศกษาและ วิเครำะห์ ศกษาและ วิเครำะห ์ วิเครำะห์
ึ
วิเคราะห์ ปรัชญำลัทธิ วิเคราะห์ ปรัชญำลัทธิ ปรัชญำลัทธิ

ั
ั
ปรชญา จิตนิยม ปรชญาลัทธ ิ ปฏิบัตินิยม อัตตภำวะ
ิ
พื้นฐาน เชื่อมโยงกับ สัจจะนยม เชื่อมโยงกับ นิยม

ื
ตะวันตก ปรัชญำ เช่อมโยงกับ ปรัชญำ เชื่อมโยง
ั
ตะวันออก กำรศึกษำ(นิ ปรชญา กำรศึกษำ กับปรัชญำ
ึ
รันตรนิยม) การศกษา กำรศึกษำ

ศึกษำและวิเครำะห์ปรัชญำ




พื้นฐำนตะวันตก ตะวันออก

ปรัชญาพื้นฐาน









ตะวันตก และตะวันออก

1.ความหมายของปรัชญา









ความหมายของค าว่า ปรัชญา แยกพิจารณาเป็น 2 นัย ดังนี้



1. ความหมายตามรูปศัพท์




ตามรูปศัพท์ภาษาอังกฤษ Philosophy ซึ่งมาจากภาษากรีก คือ
ที่มา : https://www.uwinnipeg.ca/philosophy/
Philosophy โดยมาจากรากศัพท์ Philos แปลว่า ความรัก และSophia ซึ่งแปลว่า



ความร เมื่อรวม 2 ค าเข้าด้วยกัน Philos + Sophia ก็จะได้ค าแปลว่า ความรักใน
ู้


ความรู้


ค าว่า ปรัชญา มาใช้แทน Philosophy ในภาษาอังกฤษ โดยค าว่า ปรัชญา



มาจากภาษาสันสกฤต คือ ปร ซึ่งแปลว่า ไกล สูงสุด ประเสริฐ


์
ู้
ชญา หมายถึงความรู้ ความร พระวรวงศ์เธอ กรมหมื่นนราธิปพงศ์ประพันธ

ปร + ชญา แปลว่า ความรู้อันประเสริฐ ที่มา : https://bit.ly/3y69M85 6



อุดมศักดิ์ มีสุข. (2552). ปรัชญาและปรัชญาการศึกษา. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : https://www.kroobannok.com/19891. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

ความแตกต่างของค าว่า




Philosophy และ ปรัชญา








Philosophy เป็นความรักในความรู้ อยากที่จะแสวงหาความรู้ หรืออยากค้นหาความจริงอันนิ


รันดร์ (Ultimate reality) เพื่อให้พ้นไปจากความสงสัยที่มีอยู่


ปรัชญา เป็นความรู้อันประเสริฐ เป็นสิ่งที่เกิดจากการแสวงหาความรู้จนพ้นข้อสงสัยแล้วก็น าไป



ปฏิบัติเพื่อให้มนุษย์หลุดพ้นจากปัญหาทั้งปวง น าไปสู่ความสุขที่พึงประสงค์








Philosophy VS ปรัชญา










7


อุดมศักดิ์ มีสุข. (2552). ปรัชญาและปรัชญาการศึกษา. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : https://www.kroobannok.com/19891. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

ความหมายของปรัชญา







2. ความหมายเชิงอรรถ




2.1 ปรัชญา คือ ศาสตร์หนึ่งที่มีวัตถุประสงค์ที่จะจัดหมวดหมู่ หรือระบบความรู้สาขาต่างๆ ปรัชญาจะประกอบด้วยวิชา ตรรกวิทยา จริย

ศาสตร์ สุนทรีศาสตร์ อภิปรัชญา และศาสตร์ที่ว่าด้วยความรู้ทั้งปวงของมนุษย์ (Good 1959 : 395)






2.2 ปรัชญาคือ ความคิดเห็นใดที่ยังพิสูจน์ไม่ได้ หรือยังสรุปผลแน่นอนไม่ได้ แต่ถ้าพิสูจน์ได้จนลงตัวแล้วก็จัดว่าเป็นศาสตร์ (จ านง ทอง
ประเสริฐ 2524 : 2)





2.3 ปรัชญาคือ ศาสตร์ชนิดหนึ่ง ที่มีวัตถุประสงค์ที่จะจัดหมวดหมู่หรือแบบความรู้สาขาต่างๆ เพื่อน ามาใช้เป็นเครื่องมือท าความเข้าใจและแปล


่
ความหมายข้อเท็จจริงต่างๆ อย่างสมบูรณ์แบบ (ภิญโญ สาธร 2514: 21) ความหมายของค าว่าปรัชญามีผู้ให้ทัศนะไว้อีกมากมายและจะมีความแตกตางกันตามลักษณะ
ของปรัชญาแต่ละยุคแต่ละสมัยและตามทัศนะของบุคคล นักปราชญ์บางท่าน อาจจะกล่าวว่า ปรัชญานั้นหาค าตอบไม่ได้













8



อุดมศักดิ์ มีสุข. (2552). ปรัชญาและปรัชญาการศึกษา. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : https://www.kroobannok.com/19891. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

การก าเนิดปรัชญา / ความเชื่อ / ค่านิยม










อะไรเป็นบ่อเกิดของปรัชญา?







มนุษย์ ถือได้ว่าเป็นสัตว์ประเสริฐที่รู้จักคิด มีการพัฒนาการมาตั้งแต่ดึกด าบรรพ์


จนกระทั่งปัจจุบัน มนุษย์ในสมัยก่อนได้สังเกตเห็นความเปลี่ยนแปลงของธรรมชาติ เห็นภัย


ธรรมชาติ จึงเกิดความสงสัยและประหลาดใจในสิ่งที่ได้พบเห็น จึงพากันพยายามที่จะท าความ



เข้าใจกับสภาพเหล่านั้น โดยพยายามแสวงหาค าตอบเกี่ยวกับสิ่งที่ได้เห็นว่ามันคืออะไร เป็นไป
่
ทีมา : https://bit.ly/2UbUsZd
อย่างไร เกิดขึ้นได้อย่างไร มีสภาพความแท้จริงเป็นอย่างไร นั่นก็แสดงให้เห็นว่า ปรัชญาเกิดมา


จากความสงสัย (Doubt) หรือความแปลกใจ (Wonder) เกี่ยวกับธรรมชาติ










9



บ้านจอมยุทธ. ศึกษาความหมายและความเป็นมาของวิชาปรัชญา. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.baanjomyut.com/library_2/extension-3/history_of_philosophy/index.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

สาขาของปรัชญา
















ปรัชญาแบ่งออกเป็น 3 สาขา



















อภิปรัชญา ญาณวิทยา คุณวิทยา

(Metaphysics) (Epistemology) (Axiology)








จริยศาสตร์ สุนทรียศาสตร์


(Ethics) (Anesthetics) 10



อุดมศักดิ์ มีสุข. (2552). ปรัชญาและปรัชญาการศึกษา. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : https://www.kroobannok.com/19891. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

สาขาของปรัชญา










1. อภิปรัชญา (Metaphysics)




อภิปรัชญา (Metaphysics) หรือ ภววิทยา (Onthology) เป็นการศึกษาเกี่ยวกับความจริง (Reality) เพื่อค้นหาความ

จริงอันเป็นที่สูงสุด (Ultimate reality)







2. ญาณวิทยา(Epistemology)





ญาณวิทยา (Epistemology) เป็นการศึกษาเกี่ยวกับเรื่องความรู้ (Knowledge) ที่มา : https://www.slideshare.net/

Padvee/ss-36137258

3. คุณวิทยา (Axiology)





คุณวิทยา (Axiology) ศึกษาเรื่องราวเกี่ยวกับคุณค่าหรือค่านิยม (Value) เช่น คุณค่า เกี่ยวกับความดีและความงาม มีอะไรเป็นเกณฑ์ในการพิจารณาว่าอย่างไรดี อย่างไรงาม

แบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ จริยศาสตร์ (Ethics) และสุนทรียศาสตร์ (Anesthetics)

11



อุดมศักดิ์ มีสุข. (2552). ปรัชญาและปรัชญาการศึกษา. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : https://www.kroobannok.com/19891. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

2. คุณค่าของปรัชญา







กีรติ บุญเจือ (2546: 4) กล่าวว่า “เราเรียนปรัชญาในยุคโลกาภิวัตน์เพื่อรู้ 3 อย่างตามเป้าหมายของวิชานี้


และเมื่อรู้แล้วย่อมคุ้มครองผู้รู้ได้ในหลายแง่หลายมุมทีเดียว ไม่เชื่อก็ขอเชิญติดตามดูไปก่อนว่าจะจริงเท็จแค่ไหน เป้าหมาย


3 อย่างดังกล่าวได้แก่


1) เพื่อรู้จักมองเห็นปัญหาที่คนธรรมดามองเองไม่เห็น


2) เพื่อรู้จักมองหาค าตอบทุกค าตอบที่เป็นไปได้


3) เพื่อรู้จักเก็บส่วนดีของทุกค าตอบมาเป็นหลักยึดเหนี่ยวของตน

ส่วนผลพลอยได้จากการได้ศึกษาปรัชญานั้นมีอยู่ไม่น้อย นอกจากจะมีโอกาสบรรลุเป้าหมาย 3 ประการข้างต้น


แล้ว ยังมีโอกาสได้รับผลพลอยได้อีก 3 ประการคือ (กีรติ บุญเจือ (2546: 21 - 29)


1) เพื่ออ่านใจคน


2) เพื่อเห็นความสัมพันธ์ระหว่างวิชาต่าง ๆ


3) เพื่อเห็นความสืบเนื่องของความคิดมนุษย์ตั้งแต่ต้นจนบัดนี้

12


ดร. เมธา หริมเทพาธิป. (2560). คุณค่าของปรัชญา. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก :
12
https://www.gotoknow.org/posts/637145?fbclid=IwAR3ck5q50-ZmR-2IB6z_-HoxXsnlbeGr7IvhHbAIayHSitIfTDHdksTP4Kw. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

2. คุณค่าของปรัชญา








วิทย์ วิศทเวทย์ (2518: 7 - 8) อธิบายว่า “วิชาปรัชญาเรียนแล้วน าไปประกอบอาชีพอะไรไม่ได้โดยตรงเพราะไม่ใช่วิชาชีพ ไม่ท าให้ผู้เรียนมีชื่อเสียงร่ ารวย หรือได้เลื่อน

ต าแหน่งหน้าที่การงาน เมื่อเป็นเช่นนี้จะเรียนปรัชญาไปท าไม ค าตอบมีเพียงประการเดียวคือ เรียนไปเพื่อสนองความอยากรู้อยากเห็นหรือเพื่อค้นหาจุดหมายปลายทางของชีวิต”






สุเมธ เมธาวิทยกูล (2540: 12 - 13) อธิบายเพิ่มเติมไว้ว่า “บุคคลที่กระหายใคร่รู้ต้นตอในวิชาการทั้งหลายในโลกนี้ต้องศึกษาวิชาปรัชญาซึ่งเป็นคลังแห่งวิทยาการ

ทุกสาขา หรือบุคคลผู้มีความประสงค์จะทราบว่าตนเองเกิดมามีชีวิตอยู่ทุกวันนี้เพื่ออะไร ไม่มีวิทยาศาสตร์สาขาใดศึกษาเรื่องนี้ วิชาปรัชญาเท่านั้นที่จะสนองความต้องการในท านองนี้ได้

ดังนั้น คุณค่าของปรัชญาก็อยู่ตรงที่มันสามารถสนองความปรารถนาของบุคคลประเภทนี้”







เมื่อมองโดยภาพรวมแล้วจะเห็นว่า ทรรศนะต่าง ๆ ของนักปราชญ์ทั้งหลายมุ่งอธิบายให้เห็นคุณค่าของปรัชญาว่าสามารถ

1. “พัฒนาคุณภาพชีวิต” ของมนุษย์ได้อย่างแท้จริง
2. ท าให้มนุษย์เป็นมนุษย์อย่างสมบูรณ์บนศักดิ์ศรีแห่ง “สัญชาตญาณปัญญา” ที่มีในมนุษย์เท่านั้น ส่วนสสาร พืช และสัตว์ หาได้มีสัญชาตญาณนี้ไม่ การแสวงหา

ความสุขด้วยสัญชาตญาณปัญญาจึงเป็นการพัฒนาคุณภาพชีวิตในระดับสูงที่วิชาปรัชญามอบให้แก่ผู้ที่ศึกษาทุกคนที่พยายามเข้าใจและเข้าถึง







13



ดร. เมธา หริมเทพาธิป. (2560). คุณค่าของปรัชญา. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก :
13
https://www.gotoknow.org/posts/637145?fbclid=IwAR3ck5q50-ZmR-2IB6z_-HoxXsnlbeGr7IvhHbAIayHSitIfTDHdksTP4Kw. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

2.คุณค่าของปรัชญา






สังคมไทยได้รับอิทธิพลจากปรัชญาอินเดียมาแต่โบราณ ต่อมาในระยะหลังคนไทยได้รับอิทธิพล จากปรัชญาตะวันตกเข้ามา


ผสมผสานกับปรัชญาของไทย สังคมไทยในปัจจุบันจึงได้เปลี่ยนแปลงแตกต่าง ไปจากสังคมไทยสมัยก่อนซึ่งพอจะสรุปที่ส าคัญดัง

ต่อไปนี้


2.ค่านิยมของ

1. ความเป็นอยู่
สังคม







คุณค่าของ


ปรัชญา


5.การเมือง 3.หลักความเชื่อ










4.การศึกษา



14

14
พระมหามฆวินทร์ ปุริสุตตฺตโม. (2561). ปรัชญาสากล. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : http://ojs.mbu.ac.th/index.php/edj/article/download/201/143/l. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).
์

แบ่งปรัชญาตามพื้นที่

















แบ่งได้ 2 พื้นที่ คือ




1. ปรัชญาตะวันตก




2. ปรัชญาตะวันออก







่
ทีมา : https://bit.ly/3x6MvmF










15

3. ปรัชญาตะวันตก












ปรัชญาตะวันตก เป็นปรัชญาที่เสนอแนวความคิด หลักการ ความรู้ ในเชิงปรัชญา



ชาวแบบชาวตะวันตกหรือชาวยุโรป โดยมีวิวัฒนาการมาตั้งแต่เมื่อ 600 ปีก่อน




คริสต์ศักราชมากระทั่งปัจจุบัน ปรัชญาตะวันตกแบ่งได้ 5 ยุค


















์
ยุคดึกด าบรรพ ยุคกรีกโบราณ ยุคกลาง ยุคใหม่ ยุคปัจจุบัน




ก่อนค.ศ. 600 ปี ค.ศ. 529 - 1500 ค.ศ. 1500 - 1800 ค.ศ.1800 - ปัจจุบัน


16



์
สุชาติ บุษย์ชญานน. (มปป). ปรัชญาตะวันตก(ปรัชญากรีก). [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://cms.pblthai.com/admin/files/atth/62302901110401/3311100031121_20200508211458.pdf. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน
2564)

ปรัชญาดึกด าบรรพ์









● มนุษย์ต้องต่อสู้เพื่อความอยู่รอด และต้องผจญกับภัยเหนือ





ธรรมชาติ ซึ่งเป็นปรากฏการณ์ที่ตนไม่เข้าใจ ที่มา : https://bit.ly/3hjOO0h




● มนุษย์จึงคิดและใช้เหตุผลตามที่ตนเข้าใจ ว่าต้องมีสิ่งลี้ลับ




ดลบันดาลให้เกิดปรากฏการณ์ต่าง ๆ




● เพราะไม่เข้าใจธรรมชาติ จึงท าให้เชื่อในสิ่งที่เหนือธรรมชาติ




● Supernaturalism จึงเป็นปรัชญาของคนยุคดึกด าบรรพ์




ที่มา : https://bit.ly/3As8YfN


17





Padvee Academy. ประวัติและวิวัฒนาการแนวความคิดทาง ปรัชญา. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก :https://philosophychicchic.com/timeline-philosophy/ (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

ปรัชญาตะวันตกปรัชญายุคโบราณ (กรีกโบราณ)









ปรัชญายุคนี้เกิดก่อนคริสต์ราชประมาณ 600 ปี และยึดหลักปรากฏการณ์ทางธรรมชาติเป็น




ปรัชญาเป็นแนวคิดเพื่อแสวงหาความจริงเกี่ยวกับธรรมชาติหรือธาตุแท้ของโลกและสรรพสิ่งในโลก




ศึกษาว่า ปฐมธาตุมาจากอะไร แบ่งออกเป็น 3 สมัยคือ



1. สมัยเริ่มต้น(ก่อนคริสต์ศักราช 650 - 540 ปี)




2. สมัยรุ่งเรือง (ก่อนคริสต์ศักราช 540 - 322 ปี)




3. สมัยเสื่อม (ก่อนคริสต์ศักราช 322 - 529 ปี)









ที่มา : https://mo3tah.tumblr.com/post/11214

3431324/essence-of-man 18



สุชาติ บุษย์ชญานน. (มปป). ปรัชญาตะวันตก(ปรัชญากรีก). [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://cms.pblthai.com/admin/files/atth/62302901110401/3311100031121_20200508211458.pdf. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน
์
2564)

กรีกโบราณ


ประมาณ ก่อนค.ศ.600 - ค.ศ.529








ปัจจุบันได้แก่


สาธารณรัฐเฮลเลนิค(กรีซ)


บัลแกเรีย ฝรั่งเศส โรมาเนีย


ลิเบีย สเปน อัลแบเนีย และ


อียิปต์

























ภาพแผนที่โลก 19
ที่มา : https://xn--v3cdwa6co.com/%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B9%81%E0%B8%9C%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%81-%E0%B8%AA%E0%B8%B5%E0%B8%9F%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%82%E0%B8%B2%E0%B8%A7/

สมัยเริ่มต้น (ก่อนคริสต์ศักราช 650 - 540 ปี)












1. ธาเลส (Thales) (ก่อนคริสต์ศักราช 624 - 546)








จุดเริ่มต้นของปรัชญากรีกและปรัชญากรีกในยุคแรก




ธาเลส หาค าตอบโดยพยายามใช้เหตุผลอธิบายสรรพสิ่งโดยไม่อาศัยเทพ ธาเลส (Thales)

ที่มา : https://dhrammada.wordpress.com/2014/09/07/
ปกรณัม ซึ่งหมายถึง และ ได้รับการยกย่องให้เป็นบิดาของปรัชญาตะวันตก %E0%B8%98%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%AA
-thales/

ี่
ธาเลสเริ่มปรัชญาของเขาด้วยค าถามทว่า “อะไรคือปฐมธาตุของโลก”


ธาเลสตอบว่า น้ าคือละอองธุลีหรือธาตุเดิมแท้ของโลก






20


์
บ้านจอมยุทธ. ปรัชญาตะวันตก. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.baanjomyut.com/library_3/extension-1/western_philosophy/03.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
Padvee Academy. ปรัชญากรีกสมัยรุ่งเรือง. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : https://www.slideshare.net/Padvee/2-49654219 (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

2.อาแนกซิแมนเดอร์ (Anaximander) (ก่อน ค.ศ. 610 - 546)








ไม่เชื่อว่าน้ าเป็นปฐมธาตุ ปฐมธาตุของโลกควรจะมีความเป็น กลาง คือในตัว


มันเองยังไม่เป็นอะไร ยังไม่เป็นดิน น้ า ลม หรือไฟ ปฐมธาตุจึงเป็นสารไร้รูป อาแนกซิแมนเดอร์ (Anaximander)



(Fomless material) ดังนั้นจึงให้ชื่อปฐมธาตุของท่านเองว่า “อนันต์“ (Infinite) ที่มา : https://bit.ly/3hrJSFl






3. อานักซิเมเนส (Anaximenes) (ก่อนค.ศ.595 - 528)





อากาศต่างหากเป็นปฐมธาตุของโลก เพราะอากาศแผ่ขยาย


ออกไปไม่มีที่สิ้นสุดและมีพลังขับเคลื่อนในตัวเอง อากาศจึงเคลื่อนไหว



ตลอดเวลา ดังนั้นสรรพสิ่งจึงเกิดขึ้น อาแนกซิเมเนส (Anaximenes)


ที่มา : https://bit.ly/361P6Ck




21



บ้านจอมยุทธ. ปรัชญาตะวันตก. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.baanjomyut.com/library_3/extension-1/western_philosophy/04.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

4. ไพธากอรัส (Pythagoras) (ก่อนค.ศ.582 - 507)





ปฐมธาตุของโลกคือหน่วย (Unit) ปรมาณูเป็นปฐมธาตุของโลกเมื่อ


ปรมาณูรวมตัวกันในลักษณะที่เลียนแบบจ านวนเลข สรรพสิ่งในโลกจึงเกิดขึ้น


5. เฮราคลีตุส (Heraclitus)(ก่อน ค.ศ.540 - 470)

ไพธากอรัส (Pythagorus)

ไฟ เป็นปฐมธาตุของโลก เอ็มพิโดคลิส (Empedocles) ที่มา : https://bit.ly/3wdeC26


6. เอ็มพิโดคลิส (Empedocles) (ก่อน ค.ศ.495 - 435) ที่มา : https://th.wikipedia.org/wiki/%E0
%B9%80%E0%B8%AD%E0%B8%A1%E

ปฐมธาตุทั้งสี่คือ ดิน น้ า ลม ไฟ




7. เดโมคริตุส (Democritus) (ก่อนค.ศ.460 - 370)





ปฐมธาตุคือ ปรมาณู หรือ อะตอม (Atom) เฮราคลีตุล (Heraclitus)


“อะตอม”ที่แปลว่า“สิ่งที่ไม่อาจตัดแบ่งออกไปได้ เดอโมคริตุส (Democritus) ที่มา : https://bit.ly/3hDLT1p


อีก”(Uncuttable) ที่มา : https://th.wikipedia.org

/wiki/%E0%B8%94%E0%B8%B4%E0%
22


22
บ้านจอมยุทธ. ปรัชญาตะวันตก. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.baanjomyut.com/library_3/extension-1/western_philosophy/06.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

สมัยรุ่งเรือง (ก่อน ค.ศ. 540-322)









❏ อภิปรัชญากลุ่มโซฟิสต์ (ประมาณ 500 ปี ก่อน ค.ศ.)

❏ โซฟีสต์คิดว่า ความจริงที่แน่นอนตายตัว ไม่มีในโลกนี้

“ความเป็นจริงเป็นเรื่องส่วนบุคคล ใครเห็นอะไร เป็นอย่างไร ก็จริงส าหรับคนนั้น”

โปรแทกอรัส จึงกล่าวไว้ว่า

“Man is the measure of all thing”

“คนเป็นผู้วัดทุกสิ่ง”



ที่มา : http://123ne.blogspot.com/2014/06/blog-post.html

















23

23
Padvee Academy. ปรัชญากรีกสมัยรุ่งเรือง. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : https://www.slideshare.net/Padvee/ss-36623616 (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

2. โสคราตีส (Socrates) (ก่อนค.ศ.470 - 399)






ปรัชญาของโสคราตีสเกิดขึ้นมาก็เพื่อหักล้างค าสอนของโซฟิสต์โดยตรงโสคราตีสมีทัศนะว่าเหตุผล



เป็นเครื่องแสวงหาความรู้ที่ช่วยให้คนเราค้นพบ ความจริง โสคราตีส เชื่อว่า “คนมีความรู้จะไม่ท าผิด และคนที่ท าผิดเพราะ

เขาไม่รู้ว่าอะไรถูก” โสคราตีส (Socrates)
ที่มา : https://th.wikipedia.org/wiki/

3. พลาโต (Plato) (ก่อนค.ศ.427 - 347) %E0%B9%82%E0%B8%AA%E0%B8




ความรู้ระดับผัสสะ หรือสัญชาน ไม่ใช่ “ความรู้” การรับรู้ในระดับสัญชานเป็นเพียง “ทัศนะ” เพราะว่า... 1) สัญชานของแต่ละคนให ้

ความรู้ไม่ตรงกัน

2) สัญชานไม่ช่วยให้เราค้นพบความจริงแท้




ความรู้ที่แท้จริงได้มาจากเหตุผล ความรู้หมายถึงการค้นพบมโนคติ (Idea) พลาโต (Plato)

ที่มา : https://diadreamim.wordpress.
4. อริสโตเติล (Aritotle) (ก่อนค.ศ.348) com/plato/




แม่แบบของมนุษย์คือจิต จิตของมนุษย์มีลักษณะที่แตกต่างจากสัตว์ทั้งหลาย


อริสโตเติล (Aritotle)
คือ คิดหาเหตุผลหรือมีเหตุผล ที่มา : https://www.baanjomyut.com/

library_2/astronomer/01.html 24

24
บ้านจอมยุทธ. ปรัชญากรีกสมัยรุ่งเรือง. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.baanjomyut.com/library_2/greek_philosophy/index.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

4. อริสโตเติล (Aritotle) (ก่อนค.ศ.348) (ต่อ)








สรุปความเห็นของอริสโตเติ้ลได้ว่า ชีวิตที่ดีส าหรับมนุษย์ ก็คือชีวิตที่มีคุณธรรมทางศีลธรรม คือ



มีความประพฤติที่เหมาะสม และชีวิตที่มีคุณธรรมทางปัญญา คือการตริตรองถึงสัจจะ



ดังนั้นเมื่อโยงไปถึงสังคมและรัฐ จึงต้องมีคุณธรรมทางศีลธรรม และมีคุณธรรมทางปัญญานั่นเอง




จึงเท่ากับมนุษย์ได้บรรลุแบบเฉพาะของตน และได้รับความสุขด้วย ต่อมา ปรัชญาเหล่านั้นได้ถูกดึง



ไปเป็นเครื่องมือส าหรับอธิบายและส่งเสริมค าสอนของศาสนาคริสต์ให้ดูมีเหตุผลยิ่งขึ้น คือมี



ลักษณะส่งเสริมและยกย่องพระเจ้า














25

25
บ้านจอมยุทธ. ปรัชญาโลกตะวันตก. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.baanjomyut.com/library_3/extension-1/western_philosophy/17.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).
์

จักรวรรดิโรมัน












กรีก































สมัยเสื่อม (ก่อน ค.ศ.322 - ค.ศ.529)








ภาพแผนที่โลก 26
ที่มา : https://xn--v3cdwa6co.com/%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B9%81%E0%B8%9C%E0%B8%99%E0%B8%97%E0%B8%B5%E0%B9%88%E0%B9%82%E0%B8%A5%E0%B8%81-%E0%B8%AA%E0%B8%B5%E0%B8%9F%E0%B9%89%E0%B8%B2%E0%B8%82%E0%B8%B2%E0%B8%A7/

สมัยเสื่อม (ก่อน ค.ศ.322 - ค.ศ.529)







ปรัชญายุคนี้เน้นจริยศาสตร์ ศาสนา แนวความคิดของปรัชญายุคนี้เริ่มเสื่อมลง นครรัฐของกรีกตกอยู่ภายใต้อ านาจของโรมัน นักปรัชญายุคนี้กระตุ้นความสุขจาก จิตใจ

ที่สงบ สร้างมิตรภาพ

กลุ่มปรัชญานี้ประกอบด้วย

1. ลัทธิเอพิคคิวเรียนนิยม (Epicureanism) ความปราศจากทุกข์ทางกายและความล าบากทางใจ วิธีที่จะให้ได้รับความสุข คือ การวางเฉยต่อความสุขและความ

ทุกข ์

2. ลัทธิสโตอิค (Stoicism) ความสุขอยู่ที่มุมมองของเราและเราสามารถเลือกที่จะมีความสุขได้หากเราปลดปล่อยตัวเองออกจากความกลัว

3. ลัทธิซีนิค (Cynicism) มีชีวิตอยู่อย่างง่ายๆเป็นสิ่งที่ดีที่สุด ค่ าไหนนอนนั่นไม่กระเสือกกระสนดิ้นรนแสวงหาทรัพย์สิน ชื่อเสียงเกียรติยศ อ านาจ ก็จะพบกับ

ความสุขนิรันดร





















27
Stiociem คืออะไร. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://faithandbacon.com/stoicism/. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).
์

สุชาติ บุษย์ชญานน. (มปป). ปรัชญาตะวันตก(ปรัชญากรีก). [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://cms.pblthai.com/admin/files/atth/62302901110401/3311100031121_20200508211458.pdf. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน
์
2564)

ปรัชญายุคกลาง (ค.ศ.529 - 1500)











แนวคิดปรัชญาตะวันตกสมัยกลางเป็นลักษณะปรัชญาที่ผสมผสานค าสอนทางศาสนา



โดยเฉพาะคริสต์ศาสนาเข้ากับ ปรัชญา นักปรัชญาสมัย นี้ส่วนมากเป็น นักบวชในศาสนาคริสต์ โดยน าเอา




ปรัชญาของเพลโต(Plato) และอริสโตเติล (Aritotle) มาอธิบายค าสอนทางเทววิทยาของศาสนาคริสต์ นัก



ปรัชญาคนส าคัญที่มีอิทธิพล ในยุคกลาง คือ เซนต์ออกัสติน (St. Augustine) และเซนต์โธมัส อไควนัส



(St. Thomas Aquinas)



















28



Taweesak Gunyochai. ยุคกลาง. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : http://www.satit.up.ac.th/BBC07/AboutStudent/Document/Hist_MiddleAges/pdf/E_The_Philosophers.pdf. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).
์

1. เซนต์ ออกัสติน (St. Augustine) (ค.ศ.345 - 430)






ออกัสตินได้น าหลักปรัชญาของเพลโต มาใช้อธิบายความเชื่อในคริสต์ศาสนาได ้

อธิบายด้วยปรัชญา ของเพลโตได้ คือ พระบุตรเป็นพระปัญญาของ

พระบิดา และพระจิตเป็นความรักระหว่างพระบิดากับพระบุตร ทั้งสามเป็นพระเจ้าองค์เดียว สิ่งต่างๆ ทั้งหลายที่เป็นหน่วยเฉพาะ ย่อม

มีความเป็นจริงแท้อยู่ในที่แห่งเดียวกัน คือ ในพระปัญญา เซนต์ ออกัสติน (St. Augustine)
ที่มา : http://www.satit.up.ac.th/BBC07/A
boutStudent/Document/Hist_MiddleAges/pdf/E_T

he_Philosophers.pdf
2.เซนต์โธมัส อไควนัส (St. Thomas Aquinas) ค.ศ. 1225-1274





ื่
ใช้ปรัชญาของ อริสโตเติลมาสนับสนุนความเชอของทางศาสนาคริสต์ คือ

แนวคิดเรื่องการมีอยู่ของพระเจ้า (The Existence of God) ตามทรรศนะของนักบุญโทมัส อไควนัส


พระเจ้าเป็นจิตอันบริสุทธิ์ซ่ึงมนุษย์สามารถเรียนรู้ถึงการมีอยู่ของพระเจ้าได้โดยอาศัยศรัทธา อีกทั้ง


มนุษย์สามารถมีความรู้เกี่ยวกับพระเจ้าได้ด้วยเหตุผล เพราะปกติแล้วมนุษย์อาศัยเหตุผลเป็นเครื่องน า

เซนต์โธมัส อไควนัส
ทาง (St. Thomas Aquinas)

ที่มา : https://www.bloggang.com/m/
viewdiary.php?id=vinitsiri&month=10-
2010&date=17&group=31&gblog=92
29



Taweesak Gunyochai. ยุคกลาง. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : http://www.satit.up.ac.th/BBC07/AboutStudent/Document/Hist_MiddleAges/pdf/E_The_Philosophers.pdf. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).
์

ปรัชญายุคใหม่ (ค.ศ.1500 - 1800)




นักปรัชญาตะวันตกในยุคใหม่ได้กล่าวถึง นักปรัชญาที่พยายามค้นคว้าเรื่องที่พิสูจน์ได้ และเป็นประโยชน์ต่อชีวิต



มนุษย์ ท าให้เกิดวิทยาการใหม่ๆ


1. ฟรานชีส เบคอน(Francis Bacon)(ค.ศ.1561-1626)





ผู้บุกเบิกความคิดแบบประจักษ์นิยมในอังกฤษ มีความเห็นขัดแย้งกับนักปรัชญารุ่นก่อนๆ เป็นส่วนมาก เห็นว่า ปรัชญาในอดีตไม่ได้ให้อะไรที่เป็น
ประโยชน์แก่เรามากนัก เบคอนโจมตีความคิดและวิธีการทางปรัชญาแบบเก่าๆ ที่ครอบง าระบบความรู้ของคนในสมัยนั้นได้ 3 ประเด็นส าคัญคือ








1.วิธีการตรรกวิทยา ที่ตรรกวิทยานิรนัย ต้องถูกขจัดออกไป

์
2. อคติ 4 ประการ ที่ครอบง าจิตมนุษย อคติทั้งหลายที่มีอิทธิพลท าให้ความรู้ของมนุษย์ผิดพลาด




3. วิธีการอุปนัย


สาเหตุที่ท าให้ความรู้ของมนุษย์ไม่ก้าวหน้า เกิดจากการใช้วิธีการแสวงหาความรู้ที่ไม่ถูกต้อง นั้นคือ การนิรนัยหรือ ฟรานชีส เบคอน (Francis Bacon)

ตรรกวิทยานิรนัย ที่มา : https://www.theogennitsakis.com/




30
บ้านจอมยุทธ. ปรัชญาโลกตะวันตก. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.baanjomyut.com/library_2/philosopher/01.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).
์
30
์
สุชาติ บุษย์ชญานน. (มปป). ปรัชญาตะวันตก(ปรัชญากรีก). [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://cms.pblthai.com/admin/files/atth/62302901110401/3311100031121_20200508211458.pdf. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน
2564)

2. เรอเน เดส์คาร์ตส์ (Rene Descartes)(ค.ศ.1596 - 1605)




เดส์คาร์ตส กล่าวว่า ความสมเหตุสมผลของศาสนาและศีลธรรม กับวิทยาศาสตร์จะสามารถคะเนถึงความแท้จริงเกี่ยวกับ
์
้
พระเจ้าและวิญญาณได และความจริงเกี่ยวกับ เอกภาพทางกายภาพจะเข้าใจโดยอาศัยวิทยาศาสตร์ ดังนั้น ทฤษฎีแห่งความรู้ของเดส ์
คาร์ตส์นี้จึงมักเป็น เหตุผลนิยม เรอเน เดส์คาร์ตส์


(Rene Descartes)
ที่มา : https://www.takieng.com/stories/19204
3. จอห์น ล็อค (John Locke)(ค.ศ.1632 - 1704)




โลกประกอบขึ้นด้วย สสาร และสสาร คือบ่อเกิด หรือเป็นสาเหตุของคุณภาพ ร่างกายเป็นสสารที่มีคุณภาพ ความรู้

ในความเป็นจริงของโลกนั้นเรารู้ได้น้อยมากและเป็นเพียงมโนภาพ ความรู้ส่วนใหญ่เป็นความรู้ทางปฏิบัต ิ จอห์น ล็อค (John Locke)
ที่มา : http://bubeeja.blogspot.com/2013/06/blog-
post.html



4.บารุค เดอ สปิโนซา (Baruch De Spinoza)(ค.ศ.1632 - 1677)




สปิโนซาคิดว่าเราสามารถรู้ความเป็นจริงได้อย่างแน่นอนชัดเจน โดยวิธีการเดียวกับวิธีการทางเรขาคณิต




บารุค เดอ สปิโนซา

(Baruch De Spinoza)
ที่มา : https://en.wikipedia.org/wiki/File:
31
Spinoza.jpg#/media/File:Spinoza_(cropped).jpg
31
พระมหามฆวินทร์ ปุริสุตตฺตโม. (2561). ปรัชญาสากล. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : http://ojs.mbu.ac.th/index.php/edj/article/download/201/143/l. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).
์

5. เดวิด ฮิวส์(David Hume)(ค.ศ.1711 – 1776)



ฮิวส์ยอมปรับปรุงวิธีการในปรัชญาให้มีลักษณะเป็นวิทยาศาสตร์ยิ่งขึ้น เขาต้องการสร้างศาสตร์เกี่ยวกับมนุษย์ เพื่อศึกษาธรรมชาต ิ


ของมนุษย์ โดยใช้วิธีการทางวิทยาศาสตร์ เป็นวิธีที่จะแก้ปัญหาทั้งปวงของเอกภพ เดวิด ฮิวส์(David Hume)

อเทวนิยม คือ คิดว่าพระเจ้าอาจจะมีอยู่หรือไม่ก็ได้ แต่ความรู้ของเราเข้าไปไม่ถึง
ที่มา : https://www.baanjomyut.

com/library_2/philosopher/06.html




6. ฌอง ฌากส์ รุสโซ (Jean-Jacques Rousseau) (ค.ศ.1712-1778)



เสรีภาพต้องเป็นสิ่งควบคู่กับสังคม ฌอง รุสโซ สร้างเป็นเจตน์จ านงร่วมที่มุ่งสู่ความดีของทุกคน ตามทัศนะของรุสโซนั้น

เป็นบ่อเกิดของอ านาจทางการเมือง หรือเรียกว่า อ านาจอธิปไตยอันเป็นของประชาชนทั้งหมด
ฌอง ฌากส์ รุสโซ
(Jean-Jacques Rousseau)
ที่มา : https://www.sarakadeelite.
com/faces/jean-jacques-rousseau/
7.อิมมานูเอล ค้านท์ (Immanuel Kant) (ค.ศ.1724-1804)




ตามทัศนะของคานท์ความรู้ทางประสบการณ์เป็นความรู้ขึ้นต้น เรียกว่า ความรู้ระดับผัสสะ ซึ่งเป็นความรู้เฉพาะอย่าง เช่นรู้ว่า นี่คน
อิมมานูเอล ค้านท์
นั่น โน้นดวงจันทร์ เป็นต้น ส่วนความรู้ที่ได้จากการคิดด้วยเหตุผลเป็นความรู้ระดับสูง เรียกว่าระดับ เข้าใจ (Immanuel Kant)

ที่มา : https://www.baanjomyut.
com/library_2/philosopher/09.html

32
บ้านจอมยุทธ. ปรัชญาโลกตะวันตก. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.baanjomyut.com/library_3/extension-1/western_philosophy/22.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).
์
32
บ้านจอมยุทธ. นักปรัชญา. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.baanjomyut.com/library_2/philosopher/06.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).
์

ปรัชญายุคปัจจุบัน (ค.ศ.1800 - ปัจจุบัน)











ปรัชญาหลังนวยุค เป็นกระแสที่ไม่มีขอบเขตเริ่มต้นชัดเจน แต่เป็นการปรับท่าทีต่อการใช้ปรัชญาโดยชี้


ว่าปัญหาใหญ่ของโลก เช่น สงครามโลกล้วนเกิดจากความยึดมั่นถือมั่น (attachment) ของผู้ถือปรัชญายุค


ก่อนหน้าทั้งสิ้นจุดส าคัญ คือ




สงครามโลกครั้งที่ 1 ระหว่าง ค.ศ.1914 - 1918 ชนวนส าคัญคือ นโยบายจักรวรรดินิยมที่แย่งชิงการมี



อิทธิพลเหนือผลประโยชน์ในดินแดนต่างๆ จนมีกองก าลังเสียชีวิต




สงครามโลกครั้งที่ 2 ระหว่าง ค.ศ. 1939 - 1945 กองก าลังเสียชีวิตรวม 24 ล้านคน พลเรือนเสียชีวิต 49


ล้านคน และจบสงครามด้วยการทิ้งระเบิดนิวเคลียร์ที่ฮิโรชิมาและนางาซากิ







33




กีรติ บุญเจือ. (2546). ย้อนอ่านปรัชญากังขาของมนุษยชาติ (ช่วงวิจารณ์ระบบเครือข่าย) ชุดปรัชญาและศาสนาเซนต์, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น.
33
กีรติ บุญเจือ. (2546). ปรัชญาอรรถปริวรรตของมนุษยชาติ (ช่วงพหุนิยม) ชุดปรัชญาและศาสนาเซนต์, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น.

เอนก สุวรรณบัณฑิต. (2558). เอกสารประกอบการสอนวิชาปรัชญาศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

ปรัชญายุคปัจจุบัน (ต่อ)




การค้นหาความเป็นจริงตามแนวคิดทางอภิปรัชญาที่เกิดขึ้นตามแนวคิดหลังนวยุค เกิดจากการค้นความเป็นจริง






ด้วยแนวทางวิทยาศาสตร์ กระบวนการทางสังคมที่ต่อต้านนวยุครวมถึงวจนศูนย์นิยม



นักอภิปรัชญามองว่าความรุนแรงของสงครามเกิดจากการพัฒนาวิทยาศาสตร์เข้มข้นตามปรัชญาสมัยใหม่



(modern philosophy) นักอภิปรัชญาซึ่งส่วนหนึ่งเป็นนักอภิปรัชญาจากปลายนวยุค เริ่มมองว่าความเป็นจริงที่



กล่าวอ้างนั้นเป็นเพียงความเชื่อถือทางภาษาเท่านั้น และไม่เชื่อว่ามนุษย์สามารถรู้ความจริงเชิงวัตถุวิสัยได้ และ



ความรู้ที่ได้ก็เป็นเพียงความเชื่อทางภาษาเท่านั้น โดยกระแสหลังนวยุคแบ่งออกเป็น 3 ระยะ คือ



1. ระยะข้อกังขา



2. ระยะรื้อทิ้ง



3. ระยะรื้อสร้างใหม่



34



กีรติ บุญเจือ. (2546). ย้อนอ่านปรัชญากังขาของมนุษยชาติ (ช่วงวิจารณ์ระบบเครือข่าย) ชุดปรัชญาและศาสนาเซนต์, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น.
กีรติ บุญเจือ. (2546). ปรัชญาอรรถปริวรรตของมนุษยชาติ (ช่วงพหุนิยม) ชุดปรัชญาและศาสนาเซนต์, พิมพ์ครั้งที่ 1, กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยเซนต์จอห์น.
เอนก สุวรรณบัณฑิต. (2558). เอกสารประกอบการสอนวิชาปรัชญาศึกษา. บัณฑิตวิทยาลัย มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา.

4. ปรัชญาตะวันออก









ปรัชญาตะวันออก คือ ปรัชญาที่เกิดขึ้นทางแถบตะวันออกทั้งหมด ส่วนใหญ่เป็นปรัชญาชีวิต มุ่งศึกษาเพื่อรู้



และเพื่อส่งเสริมการปฏิบัติ มีพื้นฐานมาจากศาสนา มุ่งแจ้งตนเองก่อนแล้วจึงศึกษาให้รู้สิ่งนอกตัวภายหลัง







ี
1. ปรัชญาอินเดย





ี
2. ปรัชญาจน





ี
่
่
3. ปรัชญาญปุน




4. ปรัชญาไทย
35


35
ปรัชญาตะวันออก. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.blockdit.com/posts/5ee04c798f911c0ca3d627c6. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

1. ปรัชญาอินเดีย











่
❖ ปรัชญาอินเดีย สวนใหญ่เป็นปรัชญาที่มุ่งแสวงหาความจริง และความ
หลุดพ้น ไม่ใช่มุ่งแสวงหาความรู้เพียงเพื่อตอบสนองความสงสัยใคร่รู้ทาง


พุทธิปรัชญาอย่างเดียว












ที่มา : https://chadchavan8045.files.wordpress.com


















36



พระครูศรีปัญญาวิกรม. ลักษณะทั่วไปของปรัชญาอินเดีย. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : http://elearning.mcu.ac.th/pluginfile.php/1/blog/attachment/1. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).

ยุคพระเวท




เริ่มตั้งแต่เกิดมีพระเวทขึ้นในประวัติความคิดทางปรัชญาของอินเดีย



ก าหนดระยะเวลาตั้งแต่ประมาณ ๑,๕๐๐ ปี ถึง ๖๐๐ ปี ก่อนคริสตกาล หรือ



ประมาณ ๑,๐๐๐ ปี-๑๐๐ ปี ก่อนพุทธกาล เป็นยุคที่ชาวอารยันได้เข้ามาตั้ง



รกรากเป็นปึกแผ่นในประเทศอินเดีย ลักษณะเด่นของยุคนี้คือ พราหมณ์เป็นใหญ่






โดยมีคัมภีร์ไตรเภทเป็นหลัก คือ


- ฤคเวท ส าหรับสวดสดุดีสรรเสริญพระเจ้าต่างๆ



- ยชุรเวท ว่าด้วยกฎเกณฑ์การบูชาเทพ




ที่มา : https://th.wikipedia.org/wiki/%E0% - สามเวท ส าหรับค าสวดในพิธีถวายน้ าโสมแด่พระอินทร์

B8%9B%B8%8A%4%E0%B8%B5%E0%B8%A2
- อถรรพเวท ว่าด้วยเรื่องไสยศาสตร์





37


สุมาลี มหณรงค์ชัย. ฮินด-พุทธ จุดยืนที่แตกต่างกัน. (กรุงเทพ ฯ : ส านักพิมพ์สุขภาพใจ, ๒๕๔๖), หน้า ๒๙
ู

ยุคมหากาพย์







เป็นยุคการเกิดขึ้นของมหากาพย์ส าคัญ ๒ เรื่อง คือ


- มหากาพย์รามายณะ


- มหากาพย์มหาภารตะ






ยุคนี้เป็นยุคที่พระพุทธศาสนา และศาสนาเชน




รุ่งโรจน์ เป็นคู่แข่งที่ส าคัญของศาสนาพราหมณ์ ยุคนี้



อยู่ในช่วงระหว่าง ๖๐๐ ปี ก่อนคริสตศักราช-

รามายณะ มหาภารตะ
คริสตศักราช ๒๐๐ ที่มา : https://www.rimkhobfabook ที่มา : https://www.su-usedbook


s.com/book-division/-4853/978-974- .com/products_detail/view/61906
7385-24-3 81





38



พระครูศรีปัญญาวิกรม. ลักษณะทั่วไปของปรัชญาอินเดีย. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : http://elearning.mcu.ac.th/pluginfile.php/1/blog/attachment/1. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

ยุคพระสูตร








ยุคนี้นับระยะเวลาตั้งแต่คริสตศักราช ๒๐๐ เป็นต้นมา หรือ



ประมาณ พ.ศ. ๗๐๐ เป็นยุคที่พราหมณ์พัฒนาค าสอนเป็นฮินดู เหตุที่



เรียกว่ายุคพระสูตรเป็น เพราะว่า เป็นยุคที่มีการรวบรวมปรัชญาที่แฝง



อยู่ในคัมภีร์พระเวทและมหากาพย์ให้อยู่ในรูปของพระสูตร คือบทย่อ ที่มา : http://www.siamganesh.com


/data/dataarticle/view.php?topic=6
ความหรือจับประเด็นให้เป็นเรื่องสั้นๆ อย่างกระชับเพื่อเข้าใจง่าย






บางครั้งก็เรียกยุคนี้ว่า ยุคปรัชญา ๖ ส านัก เพราะเป็นยุคที่เกิดปรัชญา ๖ ส านัก ได้แก่ นยายะ ไวเศษิกะ



สางขยะ โยคะ มีมามสา เวทานตะ





39



พระครูศรีปัญญาวิกรม. ลักษณะทั่วไปของปรัชญาอินเดีย. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : http://elearning.mcu.ac.th/pluginfile.php/1/blog/attachment/1. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

ยุคปรัชญาจารย์










ยุคนี้อยู่ช่วงระหว่าง ค.ศ. ๒๐๐ หรือ พ.ศ. ๗๐๐ เช่นเดียวกับ



ยุคที่ ๓ แต่ที่แยกออกมาต่างหากเพราะลักษณะและกระบวนการ



ทางปรัชญาต่างจากยุคพระสูตร กล่าวคือ




นักปรัชญาในยุคนี้ไม่ได้สร้างระบบความคิดทางปรัชญาขึ้นมาใหม่ ที่มา : https://th.wikipedia.org/wiki/%E0%B8%A5%E0%B8%


B1%E0%B8%97%E0%B8%98%E0%B8%B4%E0%B8%AD%E0%
แต่เน้นที่การวิเคราะห์ ตีความคัมภีร์พระเวทและอุปนิษัทเป็นส่วน B8%B1%E0%B8%AA%E0%B8%A1%E0%B8%B2%E0%B8%88%

E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%A2%E0%B9%8C
ใหญ่ บางครั้งจึงเรียกยุคนี้ว่าเป็น ยุคอรรถกถา










40



พระครูศรีปัญญาวิกรม. ลักษณะทั่วไปของปรัชญาอินเดีย. [ออนไลน์], เข้าถึงได้จาก : http://elearning.mcu.ac.th/pluginfile.php/1/blog/attachment/1. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

่
ทีมาของปรัชญาอินเดีย






ปรัชญาอินเดีย โดยสรุปมี 2 สาย



1. ปรัชญากลุ่มอาสติกะ ส านักปรัชญาที่ยอมรับนับถือพระเวทในฐานะ


เป็นปรัชญาแม่บทในการอธิบายความคิดทางปรัชญา ประกอบด้วย ๖ ส านัก



ปรัชญาต่อไปนี้ คือ มีมามสา เวทานตะ สางขยะ โยคะ นยายะ และไวเศษิกะ

ที่มา : https://dhrammada.wordpress.com
/eastern-philosophy/indian-philosophy





2. ปรัชญากลุ่มนาสติกะ เป็นกลุ่มที่มีระบบปรัชญาที่ส าคัญ



3 ระบบ ได้แก่ ปรัชญาจารวาก พุทธปรัชญาและปรัชญาเชน



ซึ่งคัดค้านในความขลังและความศักดิ์สิทธิ์ของพระเวท







ที่มา : https://dhrammada.wordpress.com

/eastern-philosophy/indian-philosophy 41




ปรัชญาเบื้องต้น. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.slideshare.net/Padvee/ss-36153931. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

2. ปรัชญาจีน

















❖ ปรัชญาจีน หมายถึง ความรู้ซึ่งเป็นผลสัมฤทธิ์ของ




การคิดไตร่ตรองตามหลักเหตุผล





❖ ปรัชญาจีนให้ความส าคัญเรื่องมนุษย์ด้วยกันจึงถูก ที่มา : https://philosophychicchic.com




มองว่าเป็นมนุษย์นิยม














42



์
ปรัชญาเบื้องต้น. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.slideshare.net/Padvee/ss-36153931. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

ส านกปรัชญาต่างๆ ของจีน
ั







แบ่งออกเป็น 4 ส านักปรัชญา ได้แก่



➢ ส านักปรัชญาเต๋าหรือปรัชญาเล่าจื้อ (ก่อน ค.ศ.722-221)


➢ ส านักปรัชญาขงจื้อ (ก่อน ค.ศ.551-479)



➢ ส านักปรัชญาม่อจื้อ (ก่อน ค.ศ. 468-376)


ที่มา : https://ngthai.com/history/20026/confucius/
➢ ส านักปรัชญานิตินิยม (ก่อน ค.ศ. 280-233)


ที่มา : https://bit.ly/2UZOpaB




















43
ที่มา : https://bit.ly/3drDcWz ที่มา : https://mgronline.com/china/detail/9580000077501


ปรัชญาเบื้องต้น. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.slideshare.net/Padvee/ss-36153931 (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

้
ั
๋
ส านกปรัชญาเตาหรือปรัชญาเล่าจือ (ก่อน ค.ศ.722-221)



มีเล่าจื้อเป็นหัวหน้า ปรัชญาในส านักนี้มีเต๋าเป็นจุดหมายสูงสุด เต๋าเป็นนามธรรม แต่ก็เป็นบ่อเกิดของสรรพ

สิ่ง และเป็นจุดหมายสูงสุดของสรรพสิ่ง ส านักนี้เชื่อว่าคนเคยมีความสุขสบายมาแล้ว แต่เพราะความที่ขาดปัญญาจึง

เห็นผิดเป็นชอบตอบสนองกิเลสตันหาโดยหันหลังให้กับธรรมชาติดังเดิม แล้วมุ่งสร้างวัฒนธรรมและอารยธรรมขึ้นมา









้
ั
ส านกปรัชญาขงจือ (ก่อน ค.ศ.551-479)


มีขงจื้อเป็นหัวหน้า มุ่งสอนให้คนกลับสู่อดีตเช่นกัน จะต่างกันก็คือแทนที่จะเน้นธรรมชาติกลับเน้นจารีต ประเพณี

ดนตรี และคุณธรรมที่ดีงามในอดีต

ส านักนี้เชื่อว่าคนในสมัยอดีตเคยสุขสบาย สังคมมีระเบียบ เพราะฉะนั้นส านักขงจื้อจึงรณรงค์ให้ฟื้นฟูจารีต ประเพณี

ดนตรี และคุณธรรมที่เคยดีงามมาแล้วในอดีตมาให้ผู้คนปฏิบัติกันอีก

ที่มา : https://bit.ly/2UZOpaB










44



ปรัชญาเบื้องต้น. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.slideshare.net/Padvee/ss-36153931 (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

้
ั
่
ส านกปรัชญามอจือ (ก่อน ค.ศ. 468-376)




มีม่อจื้อเป็นหัวหน้า โดยเชื่อว่า อดีตเป็นความผันผ่านไปแล้วก็ไม่อาจหวนกลับมาอีก กาลเวลาผ่านไปทุกอย่าง

ก็ผ่านไปเช่นกัน สิ่งที่เหมาะสมกับสมัยหนึ่งไม่จ าเป็นต้องเหมาะสมกับอีกสมัยหนึ่ง เพราะฉะนั้นคนมีปัญญาควรสร้าง

กฎเกณฑ์ใหม่ขึ้นมา ให้สอดคล้องตรงกับความจริงในปัจจุบัน

ที่มา : https://bit.ly/3drDcWz









ิ
ิ
ั
ส านกปรัชญานตินยม (ก่อน ค.ศ. 280-233)
มีฮั่นเฟ่ยจื้อเป็นตัวแทน ปรัชญาส านักนี้ชี้ให้เห็นว่าอ านาจและกฎหมาย มีความจ าเป็นและส าคัญที่สุดในการน า




ความสงบสุขมาสู่คนและสังคม จึงเชื่อว่าวิธีการใช้อ านาจและกฎหมายมาใช้เป็นการสอดคล้องกับธรรมชาติของมนุษย์

เพราะมนุษย์ต้องการได้อิฏฐารมณ์ คือ อารมณ์ที่น่าปรารถนา มีลาภ ยศ สรรเสริญ สุข ที่มา : https://mgronline.com/china/detail/9580000077501











45



ปรัชญาเบื้องต้น. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.slideshare.net/Padvee/ss-36153931 (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

่
3. ปรัชญาญีปุ่น หลักปรัชญาญปุน
ี
่
่



คนญี่ปุ่นมีความเชื่อการกราบไหว้บูชา ธรรมชาติ บูชา

บรรพบุรุษ สืบทอดเชื้อสายวงษ์ตระกูลต้องมีหัวหน้าตระกูลที่ ➢ หลักอภิปรัชญา ปรัชญาญี่ปุ่นเชื่อว่าบรรพบุรุษดั้งเดิมของตนสืบเชื้อสาย


เรียกว่า อุจิ (Uji) เป็นผู้น าทั้งด้านการปกครองและด้านจิต มาจากพระอาทิตย์ ซึ่งเป็นเทพเจ้าสูงสุดในศาสนาชินโต ปรากฏการณ์
วิญญาณ ผู้น าเปรียบเสมือนเทพเจ้า (Hero Worship) ต่างๆ ตามธรรมชาติเกิดขึ้นจากการบันดาลของเทพเจ้า แม้แต่พระเจ้า



จักรพรรดิทุกพระองค์ก็เป็นสิ่งที่เทพเจ้าประทานมาให้เช่นกัน

่
ุ
่
ลักษณะปรัชญาญีปน

ที่มา : https://bit.ly/3Afx914
➢ หลักจริยศาสตร์ ปรัชญาญี่ปุ่นเป็นแนวทางปฏิบัติอันเป็นผลสืบ

1. ฐานชินโต เนื่องมาจากศาสนาชินโตมีหลายประการ เช่น หลักแห่งความสะอาด ซึ่ง



เป็นสิ่งที่ศาสนาชินโตเน้นมาก เพราะปรากฎในคัมภีร์ว่า เหล่าเทพเจ้า
2. ฐานมิกาโต ทั้งหลายได้ท าพิธีช าระพระองค์ให้สะอาด ก่อนจะสร้างสรรค์สิ่งอื่นๆ



นอกจากนี้ยังมีหลักปฏิบัติในเรื่องของความภักดีต่อครอบครัว

ภักดีต่อชุมชน และภักดีต่อรัฐอันเป็นการแสดงออกด้วยองค์จักรพรรดิ
ุ
ุ
3. ฐานปตสโต 46



ปรัชญาเบื้องต้น. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.slideshare.net/Padvee/ss-36153931. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

ฐานชินโต









ฐานนี้ญี่ปุ่นรับมาในระหว่างสมัยมีการนับถือธรรมชาติ




ยังวุ่นวายกันอยู่ ระบบแบบแผนยังไม่มีศาสนาขงจื้อ



และพุทธศาสนาเข้าสู่ประเทศญี่ปุ่นเมื่อกลางคริสตศตวรรษที่ 6



มีผู้คนนับถือกันเป็นหลักฐานมากขึ้น




ราชส านักจึงทรงบังคับให้นักปราชญ์แต่งและบันทึก



วรรณคดีโคยิกิและนิฮอนงิขึ้นมา ที่มา : http://1ab.in/bf8x




ตั้งแต่นั้นมาวรรณคดีทั้ง 2 เล่ม กลายเป็นต าราศาสนา


ประจ าชาติชินโต





47


์
ศ.เสฐียร พันธรังสี. ปรัชญาญี่ปุ่น. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : file:///C:/Users/Asus/Downloads/52097-%E0%B9%84%E0%B8%9F%E0%B8%A5%E0%B9%8C).pdf (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)

ฐานมิกาโต




เป็นฐานที่เกี่ยวกับระบบการนับถือจักรพรรดิ ระบบภายในครอบครัวและระบบทางสังคมที่ยังเป็นระบบที่มีชีวิต มีการปฏิบัติทะนุถนอม

รักษากันไว้ เป็นเอกลักษณ์ไม่มีเสื่อมคลายยากที่จะหาได้ในสังคมของชาติอื่น อันประกอบด้วย
● ความภักดีต่อบรรพบุรุษ

● ความภักดีต่อครอบครัว


● ความภักดีต่อสังคมในชาติ ที่มา : https://pantip.com/topic/30890261











ฐานปุตสุโต ที่มา : https://www.gotoknow.org/posts/613909




ที่มา : http://1ab.in/GDp
เป็นความภักดีต่อพระพุทธศาสนา เพราะว่าพุทธศาสนามีอิทธิพลยิ่งใหญ่ ควบคู่ไปกับศาสนาชินโต กล่อมจิตใจขั้นพื้นฐานของชาวญี่ปุ่น

รวมเข้าเป็นหนึ่งเดียวมาแต่ต้น น าความเจริญด้านจิตใจ ด้านศิลปะวิทยาการ และวัฒนธรรมความเป็นอยู่มาให้ญี่ปุ่นทุกระดับ












ที่มา : http://gds.mcu.ac.th/site/news 48
_in.php?group_id=1&NEWSID=7631

ปรัชญาเบื้องต้น. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.slideshare.net/Padvee/ss-36153931 (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)
์

ปรัชญาไทย





ปรัชญาไทยเป็นปรัชญาเชิงพุทธ เพราะสังคมไทยใช้หลัก




พุทธธรรมในการด ารงชีวิตประจ าวันตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน



เนื่องจากชาวไทยตั้งแต่อดีตมีความสัมพันธ์และได้รับการ




ถ่ายทอดทางความคิดและความเชื่อมาจากปรัชญาตะวันออก



เป็นส่วนใหญ่ โดยเฉพาะแนวคิดแบบอินเดีย คือ ที่มา:https://www.thairath.co.th/news/foreign/1899897




พระพุทธศาสนา


















49
บ้านจอมยุทธ. ปรัชญาโลกตะวันตก. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : https://www.baanjomyut.com/library_3/extension-1/western_philosophy/22.html. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564).
์

แนวคิดแบบไทยที่เรียกว่าปรัชญาไทย สรุปได้ 6 ด้าน คือ ...









1. ด้านอภิปรัชญา คนไทยมีความเชื่อแบบทวินิยม คือมีความเชื่อว่าทั้งจิตและสสารต่างมีความสาคัญด้วยกัน
2. ด้านจริยศาสตร์ คนไทยนิยมทางสายกลาง คือการแสวงหาความสุขส่วนตนตามสมควรและเสียสละ ความสุขเพ่ึอคนอื่นบ้าง ส าหรับจุดหมายชีวิต

3. ด้านสุนทรียศาสตร์ เดิมคนไทยนิยมศิลปะแบบไทย เมื่ออารยธรรมตะวันตกแพร่เขามามากขึ้น คนไทยยอมรับให้เข้ากับสังคมไทย ดังนั้นศิลปะใน

ปัจจุบันจึงเป็นแบบผสมกลมกลืนและเปลี่ยนแปลงไปเรื่อยๆ






4. ในด้านสังคม สังคมเมืองใหญ่ มีแนวโน้มไปทางสังคมตะวันตก คือต่างคนต่างอยู่ ส่วนสังคมชนบทยังมีลักษณะ เป็นสังคมไทยแบบเดิมแต่ค่อยๆ เปลี่ยนแปลง




ไป


5. ด้านการเมือง คนไทยเคยอยู่ใต้การปกครองของพระมหากษัตริย์ ทั้งในระบบพ่อเมืองและ ระบบเทวสิทธิ์มาเป็นเวลาช้านาน คนไทยจึงขาดผู้น าไม่ได
้
6. ด้านเศรษฐกิจ คนไทยด าเนินการทางเศรษฐกิจแบบปัจเจกชนมาแต่เดิม ไม่ชอบด าเนินการแบบชุมชนนิยมจึงต้องมีการเผยแพร่และปลูกฝังความคิดแบบ

ชุมชนนิยมในสมัยปัจจุบัน








50



์
ยุทธศิลป์ อร่ามศรี. ปรัชญาไทย ของวิธาน สุชีวคุปตและสนธิ์ บางยี่ขัน. [ออนไลน], เข้าถึงได้จาก : http://www.rd.ru.ac.th/images/PDF/Journal/03%20SO%2018-58.pdf. (วันที่สืบค้นข้อมูล 28 มิถุนายน 2564)