ธรรมคู่แข่งขัน หลวงตามหาบัว ญาณสัมปันโน

ไม่ทรงปล่อยธรรมประเภทท่ีทรงเห็นว่ารกรุงรังน้ันๆ ให้ขวางพระศาสนาและหัวใจ
สตั วโ์ ลกไปนานเปน็ แนน่ อน สตั วท์ ง้ั มวลกน็ า่ จะพากนั ผา่ นพน้ ทกุ ขไ์ ปนานแสนนานแลว้
คงไมพ่ ากนั มาเวยี นวา่ ยตายเกดิ และไดร้ บั ความทกุ ขค์ วามสขุ คละเคลา้ กนั เหมอื นอาหาร
ของนักโทษนีเ้ ลย

แต่ความเป็นธรรมอันเท่ียงตรงแล้ว พระพุทธเจ้าท้ังหลายได้ตรัสรู้ธรรมด้วย
ความเหมาะสม ทั้งฝ่ายเหตุคือทางปฏิบัติบ�าเพ็ญ และฝ่ายผลคือธรรมเนื้อแท้ท่ี
ทรงรบั เสวย แมก้ ารประกาศธรรมสอนโลกกท็ รงพจิ ารณาความลกึ ตนื้ หนาบางสดุ สว่ น
แห่งธรรมทุกแขนงแล้ว ก่อนจะน�ามาสั่งสอนโลก ซึ่งรวมลงในมัชฌิมา อันได้แก่
มรรค ๘ ท่ีเปน็ ธรรมสายกลาง ไมย่ ิ่งไมห่ ยอ่ น ทรงผอ่ นผนั ใหเ้ หมาะสมกับจริตนสิ ัย
ของสัตว์ท้ังมวลจะพึงน�าไปปฏิบัติ เพื่อก�าจัดกิเลสประเภทต่างๆ ท่ีรกรุงรังขวาง
มัชฌมิ าธรรมอยู่ภายในใจโดยไมม่ ปี ัญหา

มัชฌิมาธรรมท่ีประทานไว้แล้วนี้แล เป็นธรรมเหมาะสมอย่างย่ิงในการแก้
หรอื ปราบปรามกเิ ลสทง้ั มวล ตวั ดอ้ื ดา้ นหาญทา� ในทกุ สง่ิ โดยไมร่ จู้ กั บาปบญุ คณุ โทษ
ไม่รู้จักเป็นจักตาย ไม่รู้จักความล่มจมฉิบหายใดๆ ทั้งส้ิน เวลามันข้ึนบัลลังก์ว่า
ความบนหวั ใจสัตว์ จงึ มธี รรมเท่านน้ั ที่กิเลสกลวั นอกนั้นไม่เคยปรากฏว่ากิเลสกลวั
อะไรพอจะนา� มาหลอกใหม้ นั หวั เราะเยาะเยย้ เอาชนดิ นา่ อบั อาจขายหนา้ ไปจนวนั ตาย
ผู้มีธรรมในใจและความประพฤติอันดีงามยังพอมีความหวังติดตัว ความสงบ
ตดิ ใจบ้าง กเิ ลสไม่กลา้ ปราบให้ราบไปเสียหมด เหลอื แต่ไฟราคะตณั หา เคลื่อนย้าย
ไปที่ไหนเหมือนจะเหาะจะบินทั้งท่ีไม่มีปีก ไหม้สุมหัวใจอยู่ตลอดเวลาด้วยความ
ทะเยอทะยานเหอ่ เหมิ ราวกบั ไมม่ ปี า่ ชา้ ตดิ ตวั เหมอื นโลกทวั่ ไป ใครยงั ไมย่ อมเหน็ โทษ
ปลอ่ ยใหม้ นั ตงั้ สภาวา่ ความอยบู่ นหวั ใจตลอดไป ผนู้ นั้ ตอ้ งถกู ตดั สนิ โทษอยตู่ ลอดไป
ไมม่ ที ห่ี มาย ทย่ี ดึ เหนย่ี วไปตลอดอนนั ตกาล ไมม่ วี นั จะถกู ปลดปลอ่ ยไดเ้ ลย แมจ้ ะเกดิ
ในภพใดกเ็ ทา่ กับนกั โทษเคลอื่ นออกจากท่คี มุ ขัง เพ่ือท�างานตามนายเหนือหวั สัง่ อยู่
นน่ั แล จะมอี ิสรภาพเปน็ ตัวของตวั ได้อย่างไรกนั

94

อันชนกชนนีนรี้ ักเจา้ เทยี มเทา่ ชีวากว็ ่าได้

95



อันชนกชนนนี ้รี กั เจา้ เทียมเทา่ ชวี าก็ว่าได้

สิ่งท่ีมีอ�ำนาจสามารถท�ำให้ทุ่มเทชีวิตจิตใจและสมบัติท้ังปวงท่ีมีลงไปโดย
ไมค่ ดิ อา่ นและอาลยั เสยี ดายนน้ั คอื ความรกั ของบดิ ามารดาทม่ี ตี อ่ บตุ รธดิ า เพราะเปน็
เลือดในหัวอกของตนแท้ ซ่ึงควรเรียกได้ว่าเป็นผู้คอยรับบาป-กรรมจากบุตรธิดา
อย่างสนิทใจไม่มีทางหลีกเล่ียง การเลี้ยงดูทุกอย่างก็ท�ำด้วยความรักความสงสาร
อยา่ งสดุ จติ สดุ ใจ ไมว่ า่ บดิ ามารดานน้ั ๆ จะเปน็ ชาตชิ น้ั วรรณะใด และตกอยใู่ นฐานะ
ม่ังมีหรือยากจนเพียงไร ส่วนความรักบุตรธิดานั้นไม่มีจนและลดลงตามฐานะเลย
แต่เป็นความรักที่มีสมบูรณ์และล้นฝั่งแห่งใจอยู่เสมอ ยิ่งกว่าน้�ำในมหาสมุทร
ซง่ึ มเี วลาขน้ึ ลงตามเวลาของมนั ความรกั กม็ าก การเลย้ี งดกู ย็ าก การบรกิ ารทกุ ดา้ นกย็ าก
ความพยายามทจี่ ะใหบ้ ตุ รธดิ าเปน็ คนดใี นปจั จบุ นั และอนาคตกย็ าก ไมม่ คี ำ� วา่ “งา่ ย”
แฝงอยบู่ า้ งเลย ทกุ ๆ อริ ยิ าบถไมป่ รากฏวา่ ไดล้ ดหยอ่ นผอ่ นคลายความรกั ความหว่ งใย
ในบตุ รธดิ าลงบา้ งเลย แมจ้ ะเรยี กวา่ “นรกแหง่ ความรกั ความหว่ งใย” กไ็ มค่ วรจะผดิ
เพราะผู้เป็นบิดามารดาของบุตรธิดาต้องตกนรกหลุมรักหลุมห่วงใยนี้ด้วยกันแทบ
ทกุ คน

บตุ รธดิ าทงั้ หลายผมู้ บี ดิ ามารดาเปน็ แดนเกดิ และเลยี้ งดู จงึ ควรสำ� นกึ ตวั อยา่ งยง่ิ
จะไดเ้ ห็นความสำ� คญั ของชีวติ อัตภาพร่างกาย และความผิด-ถูก-ช่วั -ดี ของตน
เผ่ือมีความทะนงตนในความเป็นอิสระของชีวิตและความประพฤติที่เข้าใจว่า
ปราศจากหลักประกัน คอื บดิ ามารดา ก็จะมที างแกไ้ ขให้ลดลง และกลบั เหน็ บุญคณุ

97

ของท่านทใ่ี ห้ก�ำเนิดและเล้ยี งดเู รามาแตว่ ันอุบัติขึน้ เป็นมนุษย์ ไม่ลืมตวั จนกลายเปน็
คนตีเสมอเย่อหย่ิงต่อบิดามารดา ผู้พลีชีพเพื่อบุตรธิดาตลอดมาด้วยความรักอย่าง
บริสทุ ธิ์ใจ ไมม่ พี ษิ ภยั แฝงอยู่ในความรักนั้นๆ เลย บตุ รธิดาจะไปหาความรักความ
สงสารอนั มคี ณุ คา่ ยง่ิ จากใครและทไ่ี หนไดอ้ กี นอกจากบดิ ามารดาแลว้ ไมม่ ที า่ นผใู้ ด
จะสามารถหยบิ ยกใหเ้ ราได้ ดงั นนั้ บคุ คลทหี่ าไดย้ ากในโลก จงึ ควรจะไดแ้ กบ่ ดิ ามารดา
ผใู้ หก้ ำ� เนดิ และเลย้ี งดบู ตุ รธดิ าเทา่ นนั้ เปน็ อนั ดบั แรก การสนองตอบรบั ทา่ นดว้ ยคณุ คา่
อนั สงู สมเกยี รติ จงึ ไมม่ สี งิ่ ใดยง่ิ ไปกวา่ การรสู้ ำ� นกึ ในพระคณุ การยอมรบั คำ� ตกั เตอื น
สั่งสอนด้วยความเต็มใจและปฏิบัติตาม ไม่ฝ่าฝืน ยึดถือท่านเป็นเส้นชีวิตและ
ทางดำ� เนนิ โดยชอบธรรม ภาระหนกั เรายอมรบั แมท้ า่ นหา้ มในขณะเราทำ� ผดิ เรายอม
จำ� นน ปฏิบตั ิตนต่อท่านประหนง่ึ ผ้าขรี้ ว้ิ หรอื ที่เชด็ เทา้ ฉะนั้น

ถ้าจะให้ถูกตามหลักความจริงแล้ว ควรจะพูดว่า ไม่มีใครจะรบรวนกวนใจ
บดิ ามารดาดว้ ยเรอ่ื งและสงิ่ ตา่ งๆ ไมม่ เี วลาจบสน้ิ ยง่ิ กวา่ บตุ รธดิ า ซงึ่ ถอื วา่ เปน็ สมบตั ิ
อนั แสนรกั และสงวนของท่าน แตม่ ิได้ถอื วา่ เป็นการรบกวนพอท่จี ะใหเ้ กดิ การคิดนกึ
ในแง่ร้ายต่อบุตรธิดาของตน เพราะความรักความสงสารอันท่วมท้นมาลบล้าง
โดยส้นิ เชงิ ตลอดมา จึงแม้แสนจะล�ำบากและฝดื เคืองก็จ�ำต้องรบั โดยท่วั กัน ฉะนั้น
บุตรธิดาคนใดท่ีมองข้ามแดนก�ำเนิด คือบิดามารดาผู้มีคุณอันล้นพ้น ไม่น�ำพาต่อ
ความเคารพย�ำเกรง ไม่น�ำพาต่อการอบรมสั่งสอน ไม่น�ำพาต่อการสนองตอบแทน
บญุ คณุ เทา่ ทค่ี วรแกฐ่ านะ ไมน่ ำ� พาตอ่ การเทดิ ทนู วา่ เปน็ ผสู้ งู สดุ ดว้ ยความเมตตาและ
การเสียสละทุกอย่างเพ่ือตนตลอดมา ท�ำความเมินเฉยประหน่ึงตนเกิดจากโพรงไม้
ไรบ้ ดิ ามารดาผปู้ ระคบั ประคองเยยี่ งมนษุ ยท์ งั้ หลาย บตุ รธดิ าคนนนั้ จดั วา่ สรา้ งกรรม
ลบลา้ งคณุ สมบตั แิ หง่ ความเปน็ มนษุ ยโ์ ดยชอบของตนใหย้ อ่ ยยบั ไป ไมม่ คี ณุ เทา่ ทคี่ วร
เรียกว่า “ลูกผ้สู มบรู ณแ์ บบ” เหลอื อย่เู ลย เพราะประเพณีของมนุษยธรรมทว่ั ๆ ไป
ผู้เปน็ บุตรธิดาควรจะทราบและระลกึ ถึงความส�ำคญั ของท่านตลอดอวสาน

ในธรรมทา่ นสอนไวว้ า่ การอปุ ถมั ภบ์ �ำรงุ บดิ ามารดาใหม้ คี วามผาสกุ เยน็ ใจเปน็
มงคลอันสงู สุด ดงั นี้ กเ็ พอื่ เป็นทางทถี่ ูกตอ้ งดีงามส�ำหรับบตุ รธิดาจะพงึ ท�ำการสนอง

98

ตอบท่าน กก็ ารอุปถมั ภ์บำ� รุงนัน้ มหี ลายประเภทและหลายวิธีด้วยกนั เช่น การให้
สมบตั เิ งนิ ทอง ขา้ ว น�ำ้ อาหารคาวหวาน เส้อื ผ้า ท่ีอย่อู าศยั เหลา่ นเี้ รยี กวา่ ให้การ
อปุ ถมั ภบ์ ำ� รงุ การพยาบาลรกั ษาในเวลาเจบ็ ไขไ้ ดท้ กุ ข์ หรอื ประคบั ประคองทา่ นในเวลา
แกช่ รา ยนื เดนิ นงั่ นอนหรอื ไปมาไมส่ ะดวก กเ็ รยี กวา่ การอปุ ถมั ภบ์ ำ� รงุ การรกั ษานำ�้ ใจ
ไม่ให้ได้รับความกระทบกระเทือนบอบช้�ำจากการแสดงออกของบุตรธิดา ก็เรียกว่า
การอปุ ถมั ภบ์ ำ� รงุ แตล่ ะอยา่ งๆ การบำ� รงุ ดว้ ยวตั ถหุ รอื ดว้ ยมรรยาทอธั ยาศยั ไมฝ่ า่ ฝนื
ดอ้ื ดงึ เรยี กวา่ การอปุ ถมั ภบ์ ำ� รงุ ทง้ั นนั้ ตลอดการชว่ ยเตอื นดว้ ยอบุ ายตา่ งๆ ในทางทช่ี อบ
หรือปลอบโยนให้ร่ืนเริงใจในเวลาที่ท่านเกิดความหงุดหงิดไม่สบายใจในบางเวลา
เรยี กวา่ เปน็ การอปุ ถมั ภบ์ ำ� รงุ ทง้ั นน้ั บตุ รธดิ าทดี่ แี ละฉลาด ยอ่ มทำ� ใหบ้ ดิ ามารดาไดร้ บั
ความสขุ กายสบายใจโดยอบุ ายวธิ ตี า่ งๆ ไมม่ ปี ระมาณ ชอื่ วา่ เกดิ มาประดบั เกยี รตยิ ศ
ชอ่ื เสยี งและสง่ เสรมิ วงศส์ กลุ ใหว้ ฒั นาถาวร เปน็ สกลุ ทนี่ า่ เคารพนบั ถอื ผดิ กบั บตุ รธดิ า
ทเ่ี กดิ มาเปน็ ตวั บงุ้ ตวั หนอนบอ่ นทำ� ลายจติ ใจและทรพั ยส์ นิ วงศส์ กลุ ใหย้ อ่ ยยบั อบั เฉา
สมบตั เิ งนิ ทองงอกไมท่ ัน ถูกกดั ถูกไชจากบุตรธดิ าประเภทตัวบุ้งตัวแมลง

ท่านสอนเป็นคำ� โบราณไว้ว่า ลกู ทด่ี ีด�ำรงวงศส์ กลุ แท้ก็มี ลูกคือลอกท่คี อยแต่
จะปอกจะลอกเอาสมบัติเงินทองก็มี ลูกคือลากท่ีคอยแต่จะลากบิดามารดาเข้าไป
ห้องขังและตะราง เพราะความเป็นห่วงลูกที่ท�ำช่ัวถูกจับเข้าห้องขังหรือติดคุกก็มี
ลูกคอื เลกิ จากความนับถอื เปน็ บดิ ามารดากัน เมอ่ื บิดามารดาหมดทรัพยส์ มบัติไม่มี
อะไรตดิ ตวั เพราะลกู ประเภทลอกลกั เอาไปหมดแลว้ กม็ ี ลกู ทน่ี อกจากลกู ทด่ี แี ละดำ� รง
วงศส์ กลุ ไวไ้ ดแ้ ลว้ เรยี กวา่ ลกู ประเภทกาฝาก เพราะคอยทำ� ลายลา้ งผลาญบดิ ามารดา
ร้อยเล่ห์พันนัยใหไ้ ด้รบั ความฉบิ หายเดอื ดร้อนไปตามๆ กนั

เราทกุ คนซงึ่ มไิ ดม้ คี วามมงุ่ หวงั ตงั้ หนา้ มาทำ� ลายบดิ ามารดาผบู้ งั เกดิ เกลา้ จงึ ควร
ระวงั สำ� รวม เจยี มตวั เจยี มใจตอ่ ทา่ น พยายามปฏบิ ตั ติ นในทางทด่ี ี สงิ่ ทรี่ แู้ ลว้ วา่ ไมด่ ี
และใหโ้ ทษ ไมค่ วรกลา้ หาญหดั รทิ ำ� ลงไป แมน้ อ้ ยกจ็ ะลกุ ลามเปน็ มากหากทำ� ไมห่ ยดุ

การประพฤติตัวดีก็ช่ือว่าเทิดทูนเกียรติคุณของบิดามารดาและวงศ์สกุลไว้ได้
และเปน็ ผมู้ อี นาคตอนั แจม่ ใส ถา้ เปน็ หญงิ จะหาคคู่ รองกไ็ มม่ ใี ครรงั เกยี จ ถา้ เปน็ ชาย

99

กม็ เี สนห่ เ์ ตม็ ตวั ไมก่ ลวั ความตำ� หนนิ นิ ทา หากจะชอบพว่ งแฟนหญงิ กค็ งจะไดเ้ ปน็ พวงๆ
และดำ� รงวงศส์ กลุ เปน็ ปกึ แผน่ แนน่ หนา จงึ ควรปลกู ศรทั ธาในตวั เองตอ่ สง่ิ ทดี่ ใี หม้ าก
จะเป็นคนไม่ยากจน

มาตาปติ อุ ปุ ฏั ฐานธรรมนี้ พระพทุ ธเจา้ ทรงเคยบำ� เพญ็ ดว้ ยความเคารพเออื้ เฟอ้ื
ตลอดมา แม้ในคราวเสวยพระชาติเป็นสัตว์ท่ีถือว่าเป็นชาติท่ีอาภัพก็ไม่ทรงลดละ
จนถึงความเป็นศาสดาสอนโลก ก็ย่ิงทรงเทิดทูนธรรมข้อน้ีให้ประจักษ์แก่โลกอย่าง
เปดิ เผย ไม่ทรงดัดแปลงแก้ไขให้เปน็ อย่างอน่ื เพราะทรงเหน็ วา่ เป็นธรรมอนั ถูกตอ้ ง
เหมาะสมอย่างยิ่งแล้ว ท่ีกุลบุตรกุลธิดาท้ังหลายผู้ตกอยู่ในภาวะเป็นหน้ีบุญคุณ
ของบดิ ามารดาจะมที างลา้ งบาปล้างกรรมของตนเสียบ้าง พอให้เบาบางลงจากกรรม
ที่ได้ท�ำให้ท่านได้รับความล�ำบากทรมานจนไม่มีขอบเขตจะประมาณได้ นับแต่วัน
เร่ิมแรกเข้าสู่ปฏิสนธิในครรภ์มาจนถึงปัจจุบันน้ี ทั้งท่ีรู้และไม่รู้ ท้ังที่เจตนาและ
ไม่เจตนา ตลอดความชวั่ ทไี่ ม่พงึ ปรารถนาตา่ งๆ ซงึ่ พวกเราทำ� การส่งั สมทกุ ขใ์ ห้ท่าน
ตลอดมา เฉพาะบุตรธิดาแต่ละคนเท่านั้นก็มากพอแล้ว ถ้าเป็นวัตถุซ่ึงควรจะเก็บ
มารวมเปน็ กองไวไ้ ด้ กค็ งจะกองใหญเ่ ทา่ ภเู ขาและนา่ กลวั อยา่ งยงิ่ ใครเดนิ ไปเจอเขา้
อาจจะรีบหาทางออกเพื่อพ้นภัย เพราะเป็นกองบาปกรรมที่น่ากลัวมาก ทั้งอาจจะ
พากันลดหย่อนผ่อนเบาในการท�ำความช่ัวอย่างอ่ืนลงได้บ้าง และคงไม่เย่อหยิ่ง
จองหองและดื้อดึงตอ่ บิดามารดาตามใจชอบนัก ยังพอจะฟังเสยี งห้ามปรามสั่งสอน
จากท่านบ้าง แต่กรรมน้ีเป็นนามธรรมไม่สามารถมองเห็นด้วยตาเนื้อ แม้ใช้กล้อง
จลุ ทรรศน์ก็ไม่มที างรูท้ างเหน็ ได้ ส่วนผลทแ่ี สดงข้นึ แก่ผทู้ ำ� ก็เช่นกนั ใครไม่อาจมอง
เหน็ ไดด้ ว้ ยตา แตจ่ ำ� ตอ้ งยอมรบั ผลทแี่ สดงขนึ้ กบั ตวั โดยทว่ั กนั นก่ี ลา่ วเรอื่ งสว่ นทไี่ มด่ ี
ไม่งามซึ่งบุตรธิดาทั้งหลายจ�ำต้องหลวมตัวและท�ำความพลั้งพลาดต่อแดนที่เกิด
ของตนอยโู่ ดยดี แมผ้ เู้ ขยี นกเ็ คยเปน็ มาในทำ� นองเดยี วกนั เพราะไมร่ ไู้ มเ่ ขา้ ใจหนทาง
หลกี เลย่ี ง ทนี พี้ ดู ถงึ สงิ่ ทท่ี า่ นนำ� มาบำ� รงุ รกั ษาบตุ รธดิ าแตล่ ะคน นบั แตเ่ รมิ่ แรกแบกทกุ ข์
จนลกู เตบิ โตเปน็ ผเู้ ปน็ คน ถา้ เปน็ ยาแกโ้ รคทม่ี ชี นดิ ตา่ งๆ กห็ มดไปมาก ถา้ เปน็ อาหาร
หวาน คาว ขนม นม เนย เคร่ืองดื่มชนดิ ตา่ งๆ ก็หมดไปมาก การศกึ ษาซงึ่ เปน็ งาน
อาชพี แขนงตา่ งๆ และอปุ กรณแ์ หง่ การศกึ ษาแตช่ น้ั ตน้ จนถงึ ชนั้ สงู จนกวา่ จะทรงตวั ได้

100

ไม่รบกวนท่าน ล้วนแต่ส่ิงที่ท�ำความหมดเปลืองอย่างมากมายและน่าใจหายท้ังนั้น
ไมม่ สี ง่ิ ใดจะเปน็ เรอื่ งเลก็ นอ้ ยเลย ถา้ นำ� มากองรวมกนั ไวก้ ค็ งจะกองใหญแ่ ละนา่ กลวั
ยงิ่ กวา่ จะนา่ ดเู สยี อกี สงิ่ ดงั กลา่ วนแ้ี มจ้ ะมากมายเพยี งไรซง่ึ หมดสน้ิ ไป กไ็ มม่ บี ดิ ามารดา
ของบตุ รธดิ าคนใดสนใจทำ� สถติ ไิ วพ้ อใหร้ จู้ ำ� นวนทเี่ สยี ไป เพราะความรกั ความเอน็ ดู
สงสารบุตรธดิ ามกี ำ� ลังมากกว่าทีจ่ ะมาคิดถงึ สิง่ เหลา่ น้ี

ฝา่ ยบุตรธิดาควรสลดใจตอ่ การตะเกียกตะกายของบิดามารดา ผอู้ ตุ สา่ ห์เล้ียง
ดูมาแต่วันก่อก�ำเนิดเกิดเป็นมนุษย์มา ไม่มีบุตรธิดาคนใดจะไปแสวงหาความรัก
ความเอน็ ดสู งสาร ความพะเนา้ พะนอเอาอกเอาใจตอ่ การเลย้ี งดดู ว้ ยความเหนอ่ื ยยาก
และบรสิ ทุ ธใ์ิ จโดยสม�่ำเสมอได้ ณ ทีใ่ ดและบคุ คลใด นอกจากบิดามารดาน้ีเทา่ นนั้
ที่ยอมพลีทุกอย่างแม้ชีวิตก็ไม่อาลัยเสียดาย ท่านจึงให้นามบิดามารดาว่า “พรหม
ของบตุ ร” เพราะมพี รหมวหิ ารสตี่ อ่ บตุ รธดิ าอยา่ งสมบรู ณ์ ความรกั กบ็ รสิ ทุ ธิ์ ความสงสาร
ก็บริสุทธ์ิ ความพลอยยินดีเมื่อบุตรธิดาได้ดีก็บริสุทธิ์ ความวางตนสม�่ำเสมอต่อ
บุตรธิดาทุกคนก็บริสุทธิ์ การอบรมส่ังสอนก็ออกมาจากจิตเมตตาหวังความรู้ความ
ฉลาดแกบ่ ุตรธิดาของตนด้วยความบริสทุ ธใิ์ จจริงๆ แม้จะไม่มีความร้มู ากมาย แตก่ ็
พยายามอบรมสั่งสอนไปตามภูมิความรู้ความสามารถที่มีอยู่อย่างบริสุทธิ์ใจไม่มี
ปิดบังไวเ้ ลย ทั้งสมบัติเงนิ ทองของมีค่าบรรดาที่มีมากน้อยอันเป็นสว่ นวัตถุนอกกาย
ทั้งสมบัติภายในคือพรหมวิหารส่ีเป็นต้น ที่ยอมทุ่มเทลงเพื่อบุตรธิดาทุกคนโดย
ไมเ่ สยี ดายแมแ้ ตน่ ดิ ฉะนนั้ จงึ สมควรเปน็ ทกั ษณิ าของบตุ รธดิ าเสมอดว้ ยพระอรหนั ต์
องค์หนึ่ง การท�ำคุณหรือท�ำโทษแก่ท่านทั้งสองแม้คนใดคนหน่ึง จึงเท่ากับท�ำคุณ
หรอื ท�ำโทษแก่พระอรหนั ต์องค์หนง่ึ เหมอื นกนั คุณกม็ มี าก แตโ่ ทษกม็ มี หันต์เช่นกนั
ทา่ นจงึ สอนใหร้ ะมดั ระวงั เอานกั หนาไมใ่ หล้ บหลดู่ หู มน่ิ แมท้ า่ นจะตกอยใู่ นฐานะเชน่ ไร
ก็ควรเทิดทูนไว้บนเศียรเกล้าไม่ควรดูแคลน เพราะใครไม่สามารถมองเห็นเส้นทาง
ท่ีมาของกรรม ซึ่งพาให้สัตว์โลกเป็นไปต่างๆ กันว่าจะมาแบบไหน ต่อเมื่อทราบ
กก็ ลายมาเปน็ เรอ่ื งของตัวเขา้ เสยี แล้ว จึงสดุ วสิ ัยที่จะแก้ นอกจากจ�ำตอ้ งยอมรบั กัน
เท่านั้น ไม่มีทางหลบหลีกหรือเปล่ียนตัว เพราะกฎของกรรมเคยเป็นมาอย่างน้ี
ใครไมส่ ามารถจะแกใ้ หเ้ ปน็ อยา่ งอน่ื ตามความชอบใจได้ ดงั นนั้ บตุ รธดิ าทด่ี มี เี หตผุ ล

101

จึงควรเช่ือกรรมซึ่งเปรียบเหมือนเงาเทียมตัว และควรปฏิบัติต่อบิดามารดาตาม
เย่ียงอย่างของพระบรมศาสดาพาด�ำเนินมา แม้พ่อ-แม่พาเสวยพระชาติเป็นสัตว์
ก็ยอมรับนับถือและเลี้ยงดูไปตามอัธยาศัยผู้รู้คุณไม่ลืมตัวมัวเมา คือเอาใจฝักใฝ่
ต่อท่านเสมอด้วยความเอาใจฝักใฝ่ต่อเรา เพราะโดยมากเราไม่ค่อยอยู่ด้วยความ
อดอยากขาดแคลน ทุกกาลและสถานท่ีมักจะมีความพอกพูนด้วยเคร่ืองบ�ำรุงต่างๆ
อย่างเหลือเฟือจนกลายเป็นเฟ้อไปในบางกาล โดยไม่รู้สึกว่าตัวเฟ้อและลดคุณค่า
ลงไป เพราะเครอื่ งบำ� รุงกลายเป็นเครือ่ งสังหารบ่นั ทอนลงวันละเลก็ ละนอ้ ย

มคี วามเคารพรกั บิดามารดาใหม้ ากไว้ ดีกว่าเราเคารพรักเราในทางไม่ดี ซ่ึงขืน
ให้เปน็ ไปมากๆ จะพาใหเ้ ราขาดทนุ สูญทรพั ย์และกลับตัวไม่ได้ตลอดกาล

เอาใจท่านให้มากกว่าเอาใจเรา เพราะโดยมากเราชอบปล่อยตามใจโดยไม่มี
เหตุผลทคี่ วรยดึ เป็นหลักได้ จึงพาใหผ้ ดิ พลาดมากกวา่ จะเปน็ ผลดี เพราะการปล่อย
ตามใจจนเกินไปเปน็ ต้นเหตุ

ยอมเช่ือฟังค�ำท่านตักเตือนส่ังสอนให้มากกว่าการเชื่อฟังความรู้ความเห็น
ของตน ซง่ึ เป็นไปดว้ ยความคึกคะนอง เพราะเปน็ ความรคู้ วามเหน็ ทั้งดุ้นที่ยงั ไมไ่ ด้
กลน่ั กรองใหอ้ ยใู่ นกรอบแหง่ ความพอดแี ละเหมาะสมบา้ งเลย ขอ้ นจี้ ะเหน็ ไดใ้ นขณะ
ที่ใจเกิดความเพลิดเพลินอย่างเต็มท่ีแบบน้�ำล้นฝั่ง จะไม่ยอมฟังเสียงใครเอาง่ายๆ
แม้บิดามารดาจะเป็นคนชนั้ สงู มีฐานะดีเพยี งไร หรอื อนิ ทร์พรหมตนใดจะมาวา่ กลา่ ว
ส่ังสอนว่าสิ่งนั้นไม่ดีส่ิงนี้ไม่ควรท�ำ จะน�ำความเสียมาสู่ตนและวงศ์สกุลดังน้ีก็ตาม
ใจจะไมย่ อมฟงั เสยี งหา้ มปรามสง่ั สอนนนั้ เลย แตจ่ ะพยายามทำ� เอาตามความชอบใจ
ของตนท่าเดียวโดยไม่ยอมคิดบัญชีดี-ช่ัวอะไรทั้งน้ัน กว่าจะรู้สึกตัวเวลาจึงสายไป
สดุ ทา้ ยกก็ ลายเปน็ บคุ คลประเภทหมดหวงั บดิ ามารดาพนี่ อ้ งญาตมิ ติ รวงศส์ กลุ กพ็ ลอย
หมดหวงั ไปดว้ ยกนั เชน่ เดยี วกบั คนไขป้ ระเภททห่ี มดหวงั นอกจากจะเตรยี ม อนจิ จฺ ํ
ทกุ ฺขํ อนตตฺ า ไวต้ อ้ นรับแลว้ ไม่มวี ธิ ีอืน่ ใดจะท�ำให้เกดิ ผล พระพุทธเจ้าทา่ นฉลาด
แหลมคมสมเป็นศาสดาของโลกจริงๆ จึงประทานธรรมไว้ ท้ังธรรมเพ่ือคนมีหวัง
ทงั้ ธรรมเพือ่ คนหมดหวงั ดังท่ีเหน็ ทา่ นสวดเพือ่ คนทยี่ งั เปน็ อยู่ก็มี เพอ่ื คนหมดหวัง

102

คอื ตายแล้วกม็ ี ดังทพ่ี ดู กันวา่ ใหบ้ ญุ คนตาย ซง่ึ เป็นค�ำตดิ ปากของชาวพทุ ธตลอดมา
ทา่ นทไ่ี ดบ้ ตุ รธดิ าประเภทนม้ี าเหยยี บยำ่� ทำ� ลายหวั ใจ ตอ้ งไดร้ บั ความทกุ ขท์ รมานอยา่ ง
มากมาย ไมส่ มกบั ทเ่ี ลยี้ งมาดว้ ยความรกั ซงึ่ มนี ำ�้ หนกั เสมอดว้ ยแผน่ ดนิ ฉะนนั้ บตุ รธดิ า
จงึ ไมค่ วรริอ่านหดั ทำ� ในส่ิงที่จะเป็นไปเพ่ือความหมดหวงั แม้จะโง่หรือฉลาดเพยี งไร
กข็ อได้ฟงั เสียงบิดามารดาผคู้ อยรับผิดชอบและมองเหน็ การณ์ไกลอบรมสัง่ สอน

เราจะไปเทยี่ วแสวงหาฟงั คำ� อบรมสง่ั สอนทเี่ ตม็ ไปดว้ ยเมตตาอนั ซาบซง้ึ เหมอื น
บิดามารดาไม่มีแล้ว ล�ำพังความรู้ท่ีได้ศึกษามา ถ้าไม่มีบิดามารดาเป็นน�้ำเชื่อม
คอยเสริมรสอยู่เบ้ืองหลังแล้ว อาจจะเป็นความรู้ท่ีเสริมไฟทิฐิมานะราคะตัณหา
ให้แรงกล้าจนไม่มีทางดับได้ และท�ำบัณฑิตหนุ่ม-สาวให้เสียคนไปในวินาทีใดก็ได้
จึงไม่ควรภูมิใจและทะนงตัวไปกับความรู้ประเภทแหวกแนวจนเกินไป และควรถือ
บดิ ามารดาเปน็ หลกั ใจไวใ้ นฐานะพวงมาลยั หรอื เบรกรถ จะพาใหป้ ลอดภยั ทง้ั ปจั จบุ นั
และอนาคต ทัง้ จะเปน็ คนทีม่ ีหลักยึดมน่ั คงต่อไป มารร้อยแปดท่มี ีอยู่รอบด้านและ
คอยฉวยโอกาสกบั คนทปี่ ลอ่ ยตวั ปลอ่ ยใจจะไมม่ ารงั ควานไดอ้ ยา่ งงา่ ยดาย เพราะการ
เชื่อฟังและอยู่ในโอวาทของท่านไม่มีทางเสียหายแต่อย่างใด นอกจากจะช่วยเสริม
ความรู้ ความประพฤติให้มีคุณภาพสูงข้ึนโดยถ่ายเดียวเท่าน้ัน ขอให้เช่ือเถิดว่า
บิดามารดาคือบุคคลวิเศษและซื่อสัตย์สุจริตเมตตาต่อบุตรธิดาอย่างฝังใจแต่ไหน
แตไ่ รมา รอ้ ยทง้ั รอ้ ยไมม่ เี คลอื บแคลงสงสยั เปน็ ทม่ี น่ั ใจไดย้ ง่ิ กวา่ ชวี ติ และความมนั่ ใจ
ของเราซึ่งมีต่อตนเองเสียอีก คนท่ีเคารพเช่ือฟังพ่อแม่ไม่ด้ือดึงฝ่าฝืนแม้จะเป็น
คนโงเ่ ขลาเบาความคิด แตก่ ็เป็นบุคคลทน่ี า่ รักน่าสงสาร คนทถี่ อื พอ่ แม่เปน็ หลกั ใจ
ไม่ค่อยตนื่ เต้นผาดโผน ชอบมนี สิ ัยกลัวบาป มีหริ โิ อตตัปปะประจ�ำใจ ไมค่ ่อยชอบ
แสดงตวั แบบลงิ คา่ งบา่ งชะนซี งึ่ เปน็ สตั วท์ ชี่ อบหอ้ ยโหนโยนตวั ไมอ่ ยเู่ ปน็ สขุ เวลาโดด
ถูกกิ่งไม้ผุก็เห็นผลทันตา ยิ่งเป็นบุตรธิดาที่ฉลาดด้วยแล้ว ก็ย่ิงช่วยส่งเสริมความ
สง่างามแก่วงศ์สกุลไม่มีส้ินสุด เพราะความเคารพเชื่อฟังบิดามารดาเป็นเครื่อง
เสริมเกียรติ

103

ทา่ นกลา่ วไวว้ า่ บตุ รมี ๓ ประเภท คอื อภชิ าตบตุ ร ๑ อนชุ าตบตุ ร ๑ อวชาตบตุ ร ๑
บตุ รทงั้ สามประเภทนมี้ คี ณุ สมบตั ยิ งิ่ หยอ่ นกวา่ กนั ตามลำ� ดบั คำ� วา่ บตุ รในทน่ี พี้ งึ ทราบ
ว่ารวมท้ังบุตรหญิงบุตรชายด้วย โปรดทราบตามกิริยาของเพศท่ีนิยมการท�ำดีและ
ทำ� ชั่วไม่เหมอื นกนั

อภชิ าตบุตร เปน็ บุตรทมี่ คี ณุ สมบตั ยิ ง่ิ กวา่ บิดามารดา ทัง้ นีอ้ าจมีได้หลายทาง
คือทางสติปญั ญาความเฉลยี วฉลาดบ้าง ทางความรู้วชิ าในแง่ต่างๆ บ้าง ทางฐานะ
ความเปน็ อยูบ่ า้ ง ทางดา้ นความประพฤตแิ ละศลี ธรรมท่วั ๆ ไปบ้าง หรอื เป็นนกั บวช
ท่ีมีคุณธรรมสูง คืออาจบรรลุธรรมเป็นขั้นๆ จนถึงขั้นสูงสุด คืออรหัตตผลบ้าง
เปน็ พระปจั เจกพทุ ธเจา้ บา้ ง เปน็ พระสมั มาสมั พทุ ธเจา้ บา้ ง ตา่ งๆ กนั เฉพาะอรยิ ธรรม
ข้ันใดข้ันหน่ึงที่บิดามารดาไม่สามารถบรรลุได้ ควรยกย่องบุตรผู้ได้บรรลุว่าเป็น
ผู้มีคุณธรรมสูงกว่าบิดามารดา และควรเรียกว่าเป็นอภิชาตบุตรได้ตามล�ำดับแห่ง
คณุ ธรรม บุตรท่ีมีคณุ ธรรมสูงนน้ี ับวา่ เปน็ ที่หาได้ยากในสมยั ปัจจุบัน จะเป็นเพราะ
เหตใุ ดไมอ่ าจทราบได้ จงึ ขอฝากทา่ นผอู้ า่ นนำ� ไปวนิ จิ ฉยั เพอื่ ชว่ ยแบง่ หนกั แบง่ เบากนั บา้ ง
บางทอี าจมาถูกตวั เราผูก้ �ำลังสนใจในธรรมและปฏิบตั อิ ยอู่ ยา่ งไม่ลดละเข้าบา้ ง กจ็ ะ
ได้เห็นอภิชาตบุตรในตัวเราเองซึ่งก�ำลังหายากในปัจจุบัน อันนับว่าโชคชะตาวาสนา
อำ� นวยทั้งสองฝา่ ย ไมเ่ สยี ทีท่ีทา่ นเล้ียงมาแสนยากแสนทรมาน ไดเ้ ห็นผลตอบสนอง
อยา่ งพงึ พอใจ นบั วา่ เกดิ มาใหค้ วามสขุ และประดบั เกยี รตแิ กบ่ ดิ ามารดาและวงศส์ กลุ
อภิชาตบุตรน้ีรู้สึกว่าจะเป็นบุคคลพิเศษอยู่บ้าง อย่างน้อยก็ต้องมีจุดเด่นในทางใด
ทางหน่ึงอนั เป็นทีน่ า่ รักน่าเคารพนับถือของผู้อื่น

อนุชาตบุตร เป็นบุตรท่ีมีความรู้ความความเห็นความประพฤติคล้อยตาม
บิดามารดา ไม่แซงหนา้ แซงหลังไปในทางต�่ำทราม คอยฟังเสยี งพ่อแมผ่ ู้ปกครองให้
เห็นดีเห็นชอบก่อนเสมอในกิจการท่ีตนจะพึงท�ำ ไม่คอยออกความรู้ความเห็นโดย
ลำ� พงั ตนเองในสง่ิ ทไ่ี มแ่ นใ่ จวา่ จะเกดิ ผลดหี รอื ชวั่ ไมท่ ำ� อะไรดว้ ยพลการ มนี สิ ยั ชอบ
เช่ือฟังผู้ใหญ่ ไม่เป็นคนด้ือด้านหาญท�ำในส่ิงที่เห็นว่าเป็นภัยหรือเสี่ยงต่อความ
เสยี หาย แมจ้ ะมคี วามฉลาดแหลมคมกเ็ กบ็ ไวใ้ นสว่ นลกึ ไมแ่ สดงออกมาใหผ้ อู้ นื่ เหน็ วา่

104

ตนฉลาด การคบเพื่อนหญิงเพ่ือนชายก็ไม่คบในลักษณะปล่อยตัวโดยมิได้สังเกต
ใหร้ นู้ สิ ยั ใจคอกอ่ น การงานหรอื ความประพฤตผิ ใู้ หญต่ เิ ตยี นกร็ บี แกไ้ ขหรอื หยดุ ทนั ที
ไมก่ ลา้ ฝา่ ฝนื อนั เปน็ การสง่ เสรมิ นสิ ยั ไมด่ อี กี ตอ่ ไป มนี สิ ยั ออ่ นนอ้ มถอ่ มตนเจยี มตวั
ไมท่ ำ� ใหผ้ ปู้ กครองหนกั ใจ พยายามดำ� รงวงศส์ กลุ ตามขนบประเพณที พี่ อ่ แมพ่ าดำ� เนนิ
มาไมใ่ ห้เส่อื มโทรม สง่ิ ใดท่ีเปน็ มรดกอนั มีคุณคา่ จากนำ้� ใจทที่ ่านมอบให้ กพ็ ยายาม
รกั ษาส่งิ นัน้ ไว้ดว้ ยความเคารพรกั และสงวนเสมอด้วยชีวติ ไม่ปล่อยใหเ้ สือ่ มโทรม
และหายไป ไม่น�ำไปจับจ่ายขายกนิ แบบบุคคลสนิ้ ทา่ ไม่มีทางหากิน เป็นผู้เคารพตอ่
ความรู้ความเห็นของผู้ปกครอง ไม่ปีนเกลียวแหวกแนวจากเหตุผลท่ีควรเชื่อถือ
บุตรประเภทน้กี ็นบั วา่ หายากไมน่ อ้ ยเลย ถ้าเป็นสนิ ค้ากไ็ มค่ อ่ ยมีขาย จะเปน็ เพราะ
ราคาแพงมากไปก็ไม่อาจทราบได้ ไม่เหมือนประเภทท่ีทันสมัยจนล้�ำยุคซึ่งก�ำลังเร่ิม
ลน้ ตลาดและซอ้ื ง่ายขายคลอ่ งแต่ไม่มคี ณุ ภาพสมกับเงนิ ผูซ้ อ้ื มักจะเรม่ิ ขาดทนุ กอ่ น
ลงมอื ซอื้ ไปเป็นลำ� ดับและโอดครวญไปตามๆ กัน ถ้าขนื สง่ เสริมสนิ ค้าประเภทล้�ำยุค
เขา้ มากๆ กน็ า่ กลวั จะ... จงึ ขอฝากทา่ นผอู้ า่ นและสนใจในของหายากไดค้ น้ หาอนชุ าตบตุ ร
เอาเอง บางทอี าจเจอ ถา้ ยงั ไมเ่ จอ กรุณาอย่าละความเพียรไปเสยี แลว้ ยอ้ นเข้ามา
คน้ หาทตี่ วั เรา เมอื่ พบวา่ สว่ นไหนทย่ี งั ปลอมแปลงไมเ่ ปน็ ไปตามรปู ลกั ษณะทที่ า่ นสอน
จะไดด้ ดั แปลงแกไ้ ขเสยี ใหม่ คงไวแ้ ตข่ องดมี คี า่ มากในตวั เรา ปญั หาความเคลอื บแคลง
สงสัยท่ีอาจมีว่าเป็นบุตรธิดาในลักษณะใดก็จะสิ้นสูญไป จะพบแต่ความสุขความ
เยน็ ใจในตัวเราและผู้ปกครอง ตลอดผู้เกย่ี วข้องทั่วๆ ไป ดำ� รงประเพณไี ว้อย่างคง
เสน้ คงวาและมขี อ่ื มแี ป นอกจากนนั้ ยงั เปน็ การสรา้ งทางอนั ราบรน่ื ดงี ามใหแ้ กก่ ลุ บตุ ร
ดำ� เนนิ ตามเพ่ือเป็นสุภาพชนตอ่ ไป ไม่สญู พันธ์ุไปเสยี ในระหวา่ งท่ียังไม่ควรจะเป็น

สว่ น อวชาตบตุ ร นนั้ ถา้ เปน็ สง่ิ ของเครอื่ งใชต้ า่ งๆ กอ็ ยใู่ นเกณฑไ์ มด่ แี ละใชไ้ มไ่ ด้
แทบทงั้ นน้ั คอยแตจ่ ะรา้ วและแตกทำ� ลาย ถา้ เปน็ อาหารกเ็ ปน็ ประเภทใหโ้ ทษแกร่ า่ งกาย
ไมค่ อ่ ยไดร้ บั ประโยชนเ์ ทา่ ทค่ี วร ถา้ เปน็ บา้ นเรอื นกม็ กั จะแรง ชอบมสี งิ่ ลกึ ลบั แอบแฝง
อยภู่ ายใน คนในบ้านอยู่ไมค่ อ่ ยเปน็ สุข ตอ้ งไปเชิญหมอขบั ผีมาขบั กนั บ่อย ถา้ เป็น
สัตว์ เช่น ววั ควาย กใ็ ชง้ านการคราด-ไถใสล่ ้อเกวียนไมค่ ่อยได้ คอยแต่จะดนั ทุรัง
พาคราด-ไถลอ้ เกวียนเขา้ ป่าเขา้ พง จากนัน้ ก็หนั หน้ากลับมาชนเจา้ ของเทา่ นัน้ ถ้าจะ

105

ฆ่าทิ้งเสียกค็ ดิ สงสารเพราะเล้ยี งเขามา จงึ มแี ต่เรือ่ งใหล้ ำ� บากรำ� คาญใจ ถา้ เปน็ สนุ ัข
ก็ไมม่ ีประโยชนต์ ่อการรักษาบ้านเรือน แตเ่ กง่ ไปในทางตะกละตะกลามชอบพาลแต่
ข้าวสุกข้าวสาร อาหารในครวั มีเทา่ ไรเปน็ ขโมยกินเกลยี้ งหมด เสรจ็ แลว้ กเ็ ทย่ี วถ่าย
ไมร่ จู้ กั ทที่ าง ไมเ่ ลอื กกลางบา้ นกลางเรอื น กลางถนนหนทาง หนา้ บา้ นหลงั บา้ นลานสนาม
เทยี่ วถา่ ยเรยี่ ราดไปหมดจนเหมน็ คลงุ้ ไปทว่ั บรเิ วณ หาทหี่ ลบซอ่ นจมกู ไมไ่ ด้ ลว้ นเปน็
เรอ่ื งกรรมทไี่ มน่ า่ ปรารถนา บตุ รธดิ าทไี่ ดน้ ามวา่ อวชาตบตุ รนี้ กม็ ลี กั ษณะดงั กลา่ วมา
คือมจี ติ ใจดำ� และตำ่� ทรามมาก ชอบประพฤตติ ัวในทางฉบิ หาย สิ่งทพี่ อ่ แมห่ รอื ทา่ น
ผู้ดีต�ำหนิว่าไม่ดีแต่ชอบจะท�ำในสิ่งน้ัน ไม่ยินดีฟังเสียงผู้ปกครองว่ากล่าวสั่งสอน
ถ้าเป็นแฟนชาย-หญิงที่ตนรักชอบแล้ว แม้จะบอกให้ไปนอนอยู่ในโคลนตมก็ยินดี
ทำ� ตามไมฝ่ า่ ฝนื พอ่ แมไ่ มค่ อ่ ยไดร้ บั ประโยชนอ์ ะไรจากบตุ รประเภทน้ี นอกจากจะคอย
ผลาญทรพั ยแ์ ต่จบั ตัวไปลงโทษไมไ่ ด้เทา่ นั้น ชอบเท่ียว ชอบเก้ียวหญิง-ชาย จ่าย
เงินเป็นน้�ำเป็นท่าไม่มีอั้น การนึกคิดไปในทางต่�ำถือเป็นหลักวิชาพิเศษประจ�ำนิสัย
ชอบเป็นคนเจ้าอารมณ์ ไม่ค�ำนึงถึงศักดิ์ศรีพ่อแม่วงศ์กุลว่าจะได้รับความเสียหาย
ทางทรัพย์สมบตั เิ กยี รตยิ ศชอ่ื เสียง คิดอย่างเดยี วว่าขอให้ได้ท�ำตามใจในส่งิ ที่คิดวา่
อยากทำ� ถ้ามีบญั ชีดี-ช่วั -บาป-บุญ จริงดงั ที่ศาสนาสอนไว้ กแ็ ล้วแต่นายยมบาล
จะคิดบัญชีเอาเอง แต่เวลาท่มี ีชีวิตอยู่ขอใหไ้ ด้ท�ำอยา่ งสนุกใจ

นี่คือวิถีทางเดินแห่งชีวิตจิตใจความเป็นอยู่ของอวชาตบุตรผู้มีนิสัยต่�ำทราม
ทา่ นจงึ ใหน้ ามวา่ อวชาตบตุ ร แปลวา่ ผมู้ จี ติ ใจอนั ดง่ิ ลงทางอบายมขุ คอื ความเสอ่ื มทราม
ทางจติ ใจและความประพฤติ และเป็นมารต่อสงั คมและทรพั ยส์ มบัติ ทมิ่ แทงจิตใจ
พอ่ แมญ่ าตมิ ติ รใหไ้ ดร้ บั ความเดอื ดรอ้ นเสอ่ื มโทรม แมจ้ ะเรยี กวา่ บตุ รประเภทขยุ ไมไ้ ผ่
หรือบุตรปลีกล้วยก็ควรจะได้ เพราะเกิดขึ้นมาเพื่อท�ำลายล้างผลาญวงศ์สกุลให้
ยอ่ ยยับอับแสง เช่นเดียวกบั ขุยไม้ไผแ่ ละปลีกลว้ ยที่เกิดขน้ึ มาแล้วทำ� ลายลำ� ตวั ของ
มนั เองใหต้ ายไปฉะน้ัน

การกลา่ วเรอื่ งบตุ ร ๓ ประเภทนี้ กลา่ วไปตามหลกั ธรรมทม่ี ไี วเ้ ปน็ ธรรมสอนโลก
มิได้มุ่งต่อท่านผู้หน่ึงผู้ใดโดยเฉพาะ เผ่ือท่านผู้สนใจใคร่ต่อธรรมคือความดีงาม

106

อนั เปน็ อดุ มมงคลแกต่ นและวงศส์ กลุ จะไดเ้ ลอื กหาเอาเทา่ ทเ่ี หน็ ควร และนำ� ไปปฏบิ ตั ิ
เพื่อเปน็ หลกั ยดึ ของใจ จะไมล่ มื ตวั วา่ เราเกิดจากอะไร ใครเป็นผู้รับประกันอัตภาพ
รา่ งกายจติ ใจไวจ้ งึ มชี วี ติ สบื ตอ่ มาถงึ วนั นี้ และเปน็ สาเหตใุ หเ้ หน็ ความสำ� คญั ของตวั วา่
เรามิได้เกิดมาโดยไร้ความหมายปราศจากผู้คุ้มครองป้องกัน แล้วไม่กล้าท�ำอะไร
ลงไปแบบสุ่มเดา ท้ังจะเห็นคุณของท่านบุพการีที่มีพระคุณเหลือล้นพ้นวิสัยที่จะ
พรรณนาแก่บตุ รธิดาของตนย่ิงขนึ้ ความสนใจตอ่ การอุปัฏฐากรกั ษาและเช่ือฟงั ท่าน
กจ็ ะถือเปน็ กจิ สำ� คญั ประจำ� ตน ไม่ละเลยต่อหนา้ ท่ีของมนุษย์ผูค้ วรมีธรรมประจำ� ใจ
ส่วนบิดามารดาก็มีความอบอุ่นและเบาใจที่เห็นบุตรธิดาของท่านเป็นคนดี เอาใจใส่
ต่อการงานทุกอย่างและฝักใฝ่ต่อการเลี้ยงดูและเช่ือฟังไม่เมินเฉย นับว่าไม่เสีย
กำ� ลงั แรงพอ่ แมท่ ไ่ี ดต้ ะเกยี กตะกายเลยี้ งดมู าแตว่ นั เกดิ ซง่ึ แสนทกุ ขท์ รมานตลอดมา
เวลาตายกไ็ มว่ า้ วนุ่ ขนุ่ มวั เพราะเรอ่ื งราวตา่ งๆ ของบตุ รมากวนใจ ตายอยา่ งตาหลบั สนทิ
มบี ตุ รธดิ าคอยรบั รองปอ้ งกนั ใหค้ วามอบอนุ่ ไวอ้ ยา่ งพรอ้ มมลู ทา่ นหวงั มสี คุ โตเปน็ ทไ่ี ป
ในเบ้ืองหน้า เวลาสุดวิสัยความเป็นอยู่ของท่านแล้ว บุตรท่ีมีกตัญญูกตเวทิตาคุณ
ประจ�ำใจ ย่อมไม่ลดละความระลึกถึงบุญคุณ ยังอุตส่าห์พากันท�ำบุญอุทิศถึงท่าน
ตามความเหมาะสมเสมอมา อันนับวา่ เปน็ บญุ เปน็ คณุ ต่อกันไมม่ สี ้ินสดุ

บุตรธิดาที่ได้ท�ำดังน้ีนับว่าเป็นมงคลอันสูงสุด เวลาถึงวาระของเรา บุตรธิดา
กจ็ ะท�ำการตอบสนองคณุ เชน่ เดยี วกัน เพราะกฎของธรรมชาตทิ ี่เรียกวา่ กรรมเป็นมา
อยา่ งนนั้ ใครจะเชอ่ื หรอื ไมเ่ ชอื่ กต็ อ้ งเปน็ ไปตามความจรงิ ในธรรมมวี า่ สตั วโ์ ลกยอ่ ม
เป็นไปตามกรรม นี่แสดงให้เห็นชัดว่าสัตว์โลกทั้งมวลอยู่ใต้อ�ำนาจของกรรมท้ังนั้น
เราก็เป็นผู้หน่ึงในจ�ำนวนสัตว์โลก จะสามารถหลบหลีกปลีกกรรมท่ีตนท�ำไว้แล้วไป
อยทู่ ่ีไหนได้ จำ� ต้องยอมรบั ผลอยโู่ ดยดี ถงึ ผ้ทู ำ� ไมด่ ีต่อพ่อแม่กย็ อ่ มจะเห็นผลไม่ดี
ของตนในปจั จุบันน้ีเอง คือบตุ รธดิ าของเราเองจะกลายเป็นขวากเป็นหนามข้ึนมาใน
ครอบครัว และท่ิมแทงหัวอกของเราผู้เป็นพอ่ เปน็ แมใ่ หไ้ ด้รับความลำ� บากทรมานใจ
เช่นเดยี วกับเราท�ำให้พอ่ แมข่ องเรา โดยไม่มหี นทางหลกี เล่ียงแนน่ อน

107

พระพุทธเจ้าท่านรู้เรื่องดีเรื่องชั่วของสัตว์โลกพร้อมทั้งเหตุและผลมาแล้วโดย
ตลอดทั่วถึง จงึ ไดท้ รงประกาศสอนโลกดว้ ยความถูกตอ้ งแมน่ ยำ� ตามหลักวิชาทท่ี รง
รเู้ หน็ มาวา่ ทำ� ดตี อ้ งไดร้ บั ผลดี ทำ� ชว่ั ตอ้ งไดร้ บั ผลชวั่ แนน่ อน ไมเ่ ปน็ อน่ื ใครเชอ่ื ตาม
ธรรมของพระองค์ก็เจริญรุ่งเรือง ใครไม่เช่ือก็เป็นเรื่องช่วยไม่ได้ เพราะสิ่งที่ท�ำให้
ผู้เชื่อได้รับความอบอุ่นและมั่นใจอย่างยิ่งซ่ึงควรน�ำมายืนยันก็คือ องค์พระพุทธเจ้า
ผเู้ ปน็ เจา้ ของแหง่ ธรรมกม็ พี ระทยั ทบี่ รสิ ทุ ธ์ิ ธรรมกแ็ สดงออกจากความบรสิ ทุ ธทิ์ คี่ วร
เปน็ ธรรมทบ่ี รสิ ทุ ธอ์ิ ยา่ งยง่ิ เมอ่ื ธรรมบอกวา่ บาปมจี รงิ บญุ มจี รงิ สขุ มจี รงิ ทกุ ขม์ จี รงิ
นรกมจี รงิ สวรรคม์ จี รงิ ดงั น้ี คนประเภทมดื บอดอยา่ งพวกเราจะเอาความรแู้ ละเหตผุ ล
ที่ไหนมาคัดค้านท่านได้เล่า เพราะผู้หนึ่งแสดงด้วยความรู้จริงเห็นจริง แต่ผู้หนึ่ง
กลับเอาความมืดบอดมาคัดค้าน ฝ่ายไหนจะมีความจริงควรเช่ือถือได้ เพียงเท่านี้
ก็พอเขา้ ใจได้แลว้ ฉะนัน้ เร่ืองจึงมอี ย่เู พียงวา่ ถา้ ไม่อยากจมดงิ่ ลงนรกคือทีท่ รมาน
ซ่งึ เขา้ ใจวา่ ไม่มนี ั้น กต็ อ้ งรบี ท�ำความดี ที่เคยท�ำชั่วมากต็ อ้ งรบี กลับตวั เสีย กรรมชวั่
กบั เรากเ็ ลกิ ทะเลาะกนั ไปเอง ไมค่ วรไปหาความสำ� คญั ทห่ี ลอกลวงและเคยกนั้ ทางเรา
มาเป็นเครอ่ื งป้องกัน ซงึ่ อาจจะเปน็ การเสริมทุกข์มากขนึ้ แตผ่ แู้ บกทุกข์ก็คอื เราอยู่
น่ันเอง การไม่เชือ่ บุญ-บาป-สุข-ทุกข์-นรก-สวรรค์ วา่ มี เพราะความไม่ร้ไู มเ่ ห็น
เพียงเทา่ น้ี ไม่ใช่วิชาท่สี ามารถป้องกันตัวใหพ้ น้ จากบาปและนรกไดเ้ ลย จะตอ้ งมีคติ
เปน็ ไปดว้ ยความสุขบา้ งทุกข์บ้าง เช่นเดยี วกบั ที่โลกผูท้ �ำกรรมได้รบั ท่วั ๆ ไป ฉะนั้น
การไมเ่ ช่ือฟงั ค�ำบดิ ามารดาตกั เตือนสัง่ สอน การลบหลูด่ หู มน่ิ การทอดท้ิงไมส่ นใจ
ต่อการเลี้ยงดู ซึ่งเป็นการเนรคุณท่าน แต่ละอย่างล้วนเป็นบาปกรรมแก่บุตรเอง
แมไ้ ม่เชอ่ื ว่าบาปมีจริงกไ็ มใ่ ช่เครอื่ งมือป้องกนั นรก

ภาระอนั หนกั หนว่ งทบ่ี ดิ ามารดาไมม่ เี วลาปลอ่ ยวางไดน้ น้ั คอื ภาระทมี่ ตี อ่ บตุ รธดิ า
แต่ละคน นับว่าหนักและกดถ่วงอยู่ตลอดเวลา ซ่ึงเร่ิมแต่บุตรธิดาก้าวเข้าสู่อุทร
มารดาเริ่มรับภาระหนักไปเป็นล�ำดับ ท้ังทางร่างกายและจิตใจ คือความรักมาก
ความสงสารเสมอดว้ ยชีวิต ความหวงั ใจและดใี จว่าตนเร่ิมมีบุตร ความระวังตั้งสติ
ในการประคบั ประคองบตุ รผอู้ ยใู่ นครรภ์ ความสงั เกตอาหารและหยกู ยาตา่ งๆ ทอี่ าจ
เปน็ ภยั แกบ่ ตุ รในครรภเ์ วลามารดานำ� มารบั ประทานหรอื แกโ้ รค ไมใ่ หร้ อ้ นจดั เคม็ จดั

108

เป็นพษิ ตา่ งๆ ยาทไ่ี ม่ควรรบั ก็ตอ้ งงด แม้โรคจะกำ� เรบิ เพราะไม่ได้รบั ยาก็ยอมทนเอา
การเปน็ อย่หู ลับนอนและการเคลอื่ นไหวไปมาทกุ อาการ ล้วนอย่ใู นความระมดั ระวัง
เพอ่ื ความปลอดภยั แกบ่ ตุ รทอี่ ยใู่ นครรภ์ ซง่ึ จดั เปน็ ภาระกงั วลแตล่ ะอยา่ งๆ ไมน่ อ้ ยเลย
ทม่ี ารดาจำ� ตอ้ งยอมรบั อยา่ งหลกี เลย่ี งไมไ่ ด้ เวลาจะคลอดกย็ อมสละชวี ติ รบั ความทกุ ข์
ท้ังมวลท่ีโหมกันมาในขณะนั้นยิ่งกว่ามรสุมในทะเล ถ้าผ่านมหันตทุกข์น้ันไปไม่ได้
ก็ต้องเกิดสงครามใหญใ่ นครอบครัว คือสามีต้องเปน็ ม่าย รา่ ยมนตบ์ น่ ทกุ ข์ทีแ่ สน
ทรมานเพราะความคิดถึงภริยาท่ีตายไป ลูกที่ยังมีชีวิตอยู่ในครอบครัวก็ร้องไห้พิไร
ร�ำพันหาแม่ที่ไร้วิญญาณ สุดที่จะสังเวชสงสารทั้งผู้ตายไปและผู้ยังอยู่ที่กำ� ลังตกอยู่
ในกองเพลิง คือความวิปโยคพลัดพรากอันแสนทุกข์ทรมาน ถ้าผ่านความทุกข์
ขั้นสลบไสลไร้ชิ้นดีในการคลอดนี้ไปได้ก็นับว่าพ้นนรกหลุมปางตายไปวาระหน่ึง
ซง่ึ เทา่ กบั เกดิ เปน็ คนชาตใิ หมข่ น้ึ มา ขณะทค่ี ลอดแมจ้ ะไดร้ บั ความทกุ ขจ์ นเหลอื ทนใน
เวลาน้นั ก็ตาม แตม่ ารดาผรู้ อดตายคนนนั้ ก็ไมเ่ คยมคี วามรู้สกึ นึกคดิ วา่ ทารกนช้ี ่าง
เกดิ มาเพอื่ กอ่ กรรมทำ� เขญ็ ใหเ้ ราไดร้ บั ความทรมานอะไรอยา่ งน้ี แตก่ ลบั มแี ตค่ วามรกั
และความหวังอันท่วมท้นอยู่ในทรวงอกที่อดจะเอื้อมมือสวมกอดทารกตัวแดงๆ
ทเ่ี พง่ิ คลอดและรอดตายออกมาทงั้ แมท่ ง้ั ลกู ไมไ่ ด้ ความทกุ ขก์ เ็ หลอื ทน ปากกบ็ น่ ถามวา่
ลกู ของเราเปน็ หญงิ หรอื เปน็ ชาย ไมห่ ยดุ ปาก ดว้ ยความดอี กดใี จทชี่ วี ติ รอดพน้ มาได้
เหน็ หนา้ ลกู รกั ผเู้ ปรยี บเหมอื นดวงใจ จากนน้ั กพ็ ยายามพทิ กั ษร์ กั ษาทง้ั บดิ ามารดาแบบ
เอาชวี ติ ชวี าเขา้ ชว่ ยรองรบั เปน็ ประกนั ไมม่ เี วลาเปน็ อยหู่ ลบั นอนดว้ ยความสบายเลย
นับแต่บุตรคนแรกถึงคนสุดท้อง เร่ิมแบกภาระหนักเร่ือยมา ถ้าเป็นผู้มียศหนัก
ศกั ดใ์ิ หญม่ ฐี านะดี กห็ าคนมาชว่ ยพทิ กั ษร์ กั ษาอยา่ งภาคภมู สิ มเกยี รติ ไมใ่ หล้ กู มคี วาม
อนาทรรอ้ นใจ ถา้ เปน็ ผมู้ ฐี านะตำ่� ยากจนขน้ แคน้ หาเชา้ กนิ เยน็ กย็ งิ่ แยม่ าก พอ่ แมต่ อ้ ง
ตะเกียกตะกายด้วยก�ำลังปลีแข้งแข่งกับความอดอยากหิวโหย แสวงหาทรัพย์มาได้
มากน้อยเพียงไรก็จ�ำแนกแจกจ่ายแก่ลูกๆ ตามความจ�ำเป็นท่ีบังคับอยู่รอบด้านใน
วนั หนงึ่ ๆ เพอื่ อาหารของลกู คนนบ้ี า้ ง เพอ่ื เครอ่ื งเรยี นและเครอื่ งแตง่ ตวั ของลกู คนนน้ั บา้ ง
กวา่ จะครบลกู แตล่ ะคนพอ่ แมแ่ ทบเปน็ ลม บางวนั ยอมอด บางวนั พอประทงั แตบ่ างวนั
ไม่มีอาหารนอนท้องเลย แสนหิวแสนแสบท้องก็จ�ำต้องทนอดทนหิวเพราะความรัก

109

ความเปน็ หว่ งลกู ๆ กลวั จะอดอยากลำ� บากกายทรมานใจและอายเพอ่ื นฝงู แมต้ นจะตาย
ก็มิไดส้ นใจในชีวติ ยงิ่ ผมู้ ลี ูกหลายคนและฐานะจนๆ ด้วยแล้ว ก็ย่ิงเพิ่มความทุกข์
ทรมานมาก หวั อกก็จะแตก สมองจะทำ� ลายเพราะความคิดมาก ถึงเวลาลกู ไม่สบาย
เกดิ เจบ็ ไขไ้ ดป้ ว่ ยขน้ึ มากย็ ง่ิ เพม่ิ ความทกุ ขใ์ หแ้ กพ่ อ่ แมม่ าก แทบจะกระอกั เลอื ดออกมา
ในบางคราว คิดดูแล้วจะเห็นว่าเป็นทุกข์ท่ีควรจะปลงความสลดสังเวชเอานักหนา
ท้ังจะคอยเฝา้ รกั ษาบตุ รผปู้ ว่ ย ท้งั จะวิ่งหาซ้อื ยามาปฐมพยาบาล ทั้งจะไปตามหมอ
หรอื นำ� สง่ โรงพยาบาลตามแตค่ วามจำ� เปน็ บงั คบั วา่ จะควรปฏบิ ตั อิ ยา่ งไรลกู ถงึ จะหาย
หรอื บรรเทาลงไมต่ ายจาก ทงั้ คา่ หยกู ยาทจ่ี ำ� ตอ้ งขวนขวาย ทง้ั การอาชพี กร็ ดั ตวั เขา้ มา
ทุกระยะส�ำหรับผู้อยู่ในฐานะยากจนเน่ืองจากไม่มีเวลา ประกอบทั้งลูกผู้ยังดีก็
อ้อนออดเค่ียวเข็ญจะต้องการสิ่งนั้น จะรับประทานสิ่งนี้ ร้อยแปด ล้วนเป็นเรื่อง
รบกวนชวนใหป้ วดหวั อกตง้ั ตวั ไมต่ ดิ ความคดิ และสมบตั เิ งนิ ทองมเี ทา่ ไรกร็ บี รวมมา
ทมุ่ เทลงเพอื่ บตุ รผปู้ ว่ ย จนไมม่ อี ะไรเหลอื ตดิ ตวั และยงั ตะเกยี กตะกายตอ่ ไปจนกวา่
จะส้ินลมของตัว แมจ้ ะอดจะหวิ หรอื จะเป็นจะตายอย่างไรก็มิได้คำ� นงึ เพราะจิตใจ
มวั ไปว้าวุ่นขนุ่ มัวอย่กู ับลูกๆ ทัง้ ผปู้ ว่ ยและผูเ้ ปน็ คนดตี ลอดเวลา จนซูบซีดผอมแหง้
แรงไม่มี ยังเหลอื แตร่ า่ งครองตวั อยกู่ ็อดทนไป บางครง้ั การเจ็บปว่ ยกลับมาเกิดแก่
บดิ ามารดาเสยี เอง ซงึ่ เปน็ การบนั่ ทอนความเปน็ อยทู่ กุ ดา้ นทางครอบครวั ใหส้ ยบซบเซา
ลงไปตามๆ กัน เรื่องทัง้ น้ีไม่ว่าจะเกิดขึน้ ในครอบครวั ใด ครอบครัวน้ันต้องกลาย
เปน็ กองเพลงิ ไปอยา่ งนา่ เหน็ ใจและสงสารอยา่ งยง่ิ โดยไมเ่ ลอื กวา่ ผมู้ ยี ศถาบรรดาศกั ดิ์
เกียรติยศช่ือเสียงและมีฐานะดีเพียงไร เพราะเป็นเร่ืองความทุกข์เผาผลาญใจและ
ทรพั ยส์ มบตั ใิ หฉ้ บิ หายไปทา่ เดยี ว จงึ ควรเทยี บกบั การตกนรกหลมุ โลกนั ตะทมี่ ดื มดิ
ปดิ ตาเราดีๆ น่ีเอง ผูท้ ีไ่ ม่เคยเห็นนรกซึ่งสงสัยกนั อยู่ พอได้เป็นบิดามารดาคนแลว้
ก็ทราบไดเ้ องโดยไม่ตอ้ งถามใครว่านรกอยู่ท่ีไหน และไม่ว่าบิดามารดาน้ันๆ จะอยู่
ในฐานะเชน่ ไร จ�ำต้องถกู ฉดุ ถูกลากลงนรกแบบนแี้ ทบท้งั นน้ั นอกจากบุตรธิดาทอ่ี ยู่
ในฐานะแหง่ ความลมื ตวั ไมส่ นใจคดิ บา้ งเทา่ นนั้ จะไมม่ ที างมองเหน็ นรกทบ่ี ดิ ามารดา
ของตนตกและเสวยอยู่เป็นนิจ โดยอาศัยบุตรธิดาเป็นเชื้อเพลิงและก่อข้ึนเผาท่าน
ตลอดเวลา นน่ั คือนรกหลุมทุกขท์ รมานเพราะบุตรธิดา หลมุ เอาชีวิตเขา้ ประกันเพอ่ื

110

ชีวิตของบุตรธิดาบ้าง หลุมรักสนิทและติดถนัดถอนไม่ข้ึนบ้าง หลุมเป็นบ๋อยคอย
รับใช้เขาอยู่กลางเรือนเหมือนคนต้องหาอยู่ในท่ีคุมขังบ้าง หลุมคอยเป็นเพื่อนเล่น
ของเขาอยา่ งสนทิ ใจทงั้ สองฝา่ ยบา้ ง หลมุ เปน็ บอ๋ ยรกั นายคอื บตุ รธดิ า ตอ้ งคอยเอาอก
เอาใจเขายิ่งกว่าชีวิตของตัวบ้าง หลุมคอยคล้อยตามนาย นายต้องการอะไรต้อง
พยายามหามาให้จนได้ ไม่ง้ันนายจะเสียใจและร้องไห้หาว่าพ่อแม่ไม่รักตนบ้าง
หลมุ ลกู ไมเ่ ชอื่ ฟงั คำ� ตกั เตอื นสง่ั สอนและหาวา่ พอ่ แมค่ รำ่� ครลึ า้ สมยั อะไรๆ ไมท่ นั เขาบา้ ง
หลุมไม่สามารถห้ามปรามบุตรธิดาท่ีมีความรู้เห็นที่ล่อแหลมแหวกแนวและพิสดาร
เกินกว่ามนุษย์ผู้มีขนบธรรมเนียมประจ�ำชาติจะคาดถึงบ้าง หลุมอกแตกแต่หัวใจ
ยงั มเี พราะลกู ประพฤติต�่ำชา้ อนาจารผลาญขนบประเพณี ชอบประพฤตแิ ตส่ ่งิ อันเป็น
การทำ� ลายจติ ใจชอื่ เสยี งพอ่ แมว่ งศส์ กลุ และญาตมิ ติ รชนดิ หมดยางอายไรศ้ ลี ธรรมบา้ ง

เรอื่ งนรกทบ่ี ดิ ามารดาจะตอ้ งตกและรบั เคราะหก์ รรมไปเปน็ ลำ� ดบั เพราะบตุ รธดิ า
ที่มีนิสัยต่างๆ กันเป็นผู้อุตริสร้างข้ึนนั้นมีมากมายและแสดงเปลวต่างๆ กัน
จะเลือกสรรหาตกหลมุ มีความทุกขร์ อ้ นพอประมาณตามใจชอบยอ่ มไม่ได้ ขึ้นช่อื วา่
เป็นบิดามารดาของคนแล้ว จ�ำต้องถูกลากถูกฉุดไปตกนรกเสียจนทุกหลุมทุกบ่อ
นนั่ แล บรรดาท่เี ขาเที่ยวสร้างเอาไว้ พิษไฟนรกเหล่าน้ไี ม่วา่ หลุมใดต้องร้อนทัง้ กาย
ทั้งใจและร้อนสุมอยู่ตลอดไป ไม่ค่อยมีวันสงบและดับเปลวลงบ้างเลย พอจะสงบ
กายใจลงบา้ ง บตุ รคนนนั้ กเ็ รมิ่ กอ่ ขน้ึ มา ธดิ าคนนกี้ ก็ อ่ ขนึ้ มา ดว้ ยเรอื่ งตา่ งๆ ไมม่ ปี ระมาณ
บดิ ามารดาผคู้ อยตามชำ� ระบญั ชใี หค้ นนนั้ ใหค้ นนี้ เรอื่ งนนั้ เรอื่ งน้ี ไมม่ เี วลาหยดุ ยง้ั
กแ็ ยไ่ ปเอง และแยไ่ ปตลอดอวสาน ไมม่ วี นั ขนึ้ จากหลม่ ลกึ ได้ หากบตุ รธดิ าไมช่ ว่ ยกนั
พยุงดว้ ยการรูส้ ึกส�ำนกึ ตวั ว่า นี่คอื ทา่ นผ้บู ังเกิดเกลา้ ซึง่ หาไดเ้ พยี งคนเดยี วในโลก
ทั้งการให้ก�ำเนิดและเล้ียงดู ท้ังคุณธรรมประจ�ำใจท่ีเต็มเปี่ยมอยู่ตลอดเวลา คือ
ความรกั ความเอน็ ดสู งสารกเ็ ปน็ หนง่ึ ในโลก ความอนเุ คราะหเ์ ลย้ี งดทู กุ อยา่ งกเ็ ปน็ หนงึ่
ในโลก ความพะเนา้ พะนอเอาอกเอาใจบตุ รธดิ ากเ็ ปน็ หนง่ึ ในโลก ความจดจอ่ ตอ่ การ
ดูแลรักษาทุกด้านก็เป็นหน่ึงในโลก เจตนาอันบริสุทธ์ิท่ีทุ่มเทลงเพื่อบุตรธิดาทุกคน
จะรับเอาไปเพื่อความสุขกายสุขใจ และเพ่ือความเป็นคนดีในปัจจุบันและอนาคต
ก็เปน็ หนง่ึ ในโลก ไม่มเี จตนาและความขวนขวายใดและของใครในโลก จะเปน็ ของ

111

บริสุทธ์ิและมีคุณค่าย่ิงกว่าของบิดามารดาท่ีมอบให้บุตรธิดาแต่ละคน ท้ังทางน้�ำใจ
และกริ ยิ าท่ีแสดงออกล้วนเปน็ สง่ิ ทค่ี วรเทดิ ทูนไวบ้ นศีรษะโดยแท้ แมท้ ่านจะมีฐานะ
ต่�ำต้อยด้อยสมบัติและเกียรติยศช่ือเสียงเพียงใดก็ตาม แต่น้�ำใจที่แสดงออกต่อ
บตุ รธดิ าทกุ คนจะสมบรู ณล์ น้ ฝง่ั อยเู่ สมอ ไมม่ กี ารลดตวั ลงเหมอื นสงิ่ อนื่ ๆ ทเ่ี จรญิ แลว้
มเี ส่อื มลงในเวลาไม่นาน

การระลกึ ในพระคณุ ของบดิ ามารดาดว้ ยความผกู พนั ไมจ่ ดื จางวางเฉย เชน่ เดยี ว
กบั ทา่ นมใี จผกู พนั กบั เราเสมอมา ยอ่ มเปน็ ความดแี ละสริ มิ งคลแกบ่ ตุ รธดิ าไมม่ สี นิ้ สดุ
ทงั้ จะทำ� ใหม้ คี วามอบอนุ่ และมนั่ ใจตอ่ ตวั เองทางความประพฤตแิ ละกจิ การเพอ่ื ความ
เจริญทุกด้านไม่อาภัพอับเฉา ความเคารพเช่ือฟังท่านก็อยู่ในระดับลูกท่ีมีพ่อมีแม่
ไม่ด้ือดึงฝ่าฝืน การศึกษาทุกแขนงก็บากบ่ันมั่นใจ และปฏิบัติหน้าท่ีอย่างจริงใจ
ไมเ่ ถลไถลเข้าตรอกออกซอย อันเป็นลกั ษณะผู้เป็นมารที่คอยสังหารท�ำลายตนแบบ
ผลู้ ม้ ละลาย ไมห่ ดั นสิ ยั เปน็ คนชอบเทย่ี วทง้ั ในเวลาและนอกเวลาเรยี น อนั เปน็ การเขยา่
กอ่ กวนจติ ใจใหก้ ำ� เรบิ และทำ� ลายความมนั่ คงของจติ ใจและการงานทกุ ดา้ นใหด้ อ้ ยลง
หรอื เสยี ไป เปน็ คนชอบระวงั สงั เกตเหตกุ ารณแ์ ละสง่ิ เกยี่ วขอ้ งทวั่ ๆ ไป ไมล่ มื ตวั มว่ั สมุ
การงานทกุ ดา้ นตงั้ ใจทำ� มงุ่ ความสำ� เรจ็ เปน็ ผลอยา่ งฝงั ใจ ไมห่ นั เหเรร่ อ่ น แตต่ งั้ หนา้
ทำ� งานเพราะเหน็ วา่ เงนิ กบั งานมคี ณุ คา่ เสมอกนั ทำ� อะไรทำ� จรงิ ไมห่ ดั นสิ ยั เปน็ คนจบั จด
แบบงดสิง่ น้นั กลบั มาทำ� สงิ่ นี้ และจับโนน้ วางนี้ ลูบๆ คล�ำๆ ไมเ่ ป็นช้นิ เป็นอนั พอให้
เกิดประโยชน์ เวลาว่างก็หางานที่เหมาะสมกับหน้าท่ีของตนท�ำเพ่ือช่วยบิดามารดา
ใหเ้ บามอื ลงบา้ ง และเพอ่ื เปน็ การสรา้ งนสิ ยั ไมใ่ หเ้ ปน็ คนวา่ งงานอยเู่ ฉยๆ จะเคยตวั ชนิ ใจ
จนกลายเป็นคนเกียจคร้านหารับประทานไม่พอกับความต้องการ เวลาเติบโตขึ้นจะ
ลำ� บาก การเคารพเชอื่ ฟงั บดิ ามารดาเปน็ ทางเดนิ ของชวี ติ และมรรยาทความประพฤติ
ย่อมเปน็ ทางแห่งความเจรญิ ก้าวหน้าโดยถ่ายเดยี ว อนึ่ง ส่ิงท่กี ีดขวางแกค่ วามเจรญิ
ของโลกคือความเกียจคร้านอ่อนแอในธรรม ท่านประณามไว้ว่าเป็นขวากหนาม
กั้นทางและท่ิมแทงหัวใจให้เกิดความทุกข์เดือดร้อน ไม่มีวันแก้ตกได้ตลอดกาล
ผตู้ อ้ งการความเจรญิ กา้ วหนา้ จงึ ไมค่ วรเหน็ ความเกยี จครา้ นวา่ เปน็ คมู่ ติ ร ควรทราบไว้
อยา่ งถงึ ใจวา่ เปน็ ศตั รขู องการงานทกุ ดา้ นเพอื่ โภคทรพั ยต์ ลอดกาลไหนๆ ความเกยี จครา้ น

112

และความจนเพราะความเกียจคร้านพาให้เป็นไปนี้ ต้องพาผู้คล้อยตามให้เป็นผู้
จนตรอกพอกพนู ทกุ ข์อย่างไมม่ ีทางฟื้นได้ ไมเ่ หมอื นความจนด้วยเหตอุ ่นื ๆ บังคับ
ซงึ่ อาจมที างฟน้ื ตวั ได้ ฉะนนั้ พวกเราควรกลวั ความเกยี จครา้ นนอนตนื่ สายไวแ้ ตเ่ ดก็
แตเ่ ลก็ เพอื่ มที างแกไ้ ขและลบลา้ งไดพ้ อเหมาะพอดไี มส่ ายเกนิ คาด เพราะตลาดสมบตั ิ
ท้ังมวลมีอย่กู ับผ้มู คี วามพากเพยี รน้ีทัง้ น้นั

เรามีความปรารถนาอย่างย่ิงที่จะได้เห็นเด็กของชาติในแดนพระพุทธศาสนา
ซงึ่ เปน็ แหลง่ ทเี่ ตม็ ไปดว้ ยวชิ าเครอื่ งตา้ นทานและปอ้ งกนั ตวั อยา่ งเยย่ี มยอด ไดศ้ กึ ษา
และยึดหลักธรรมไปปฏิบัติต่อตัวเองเท่าที่ควรแก่ฐานะข้ึนไปเป็นลำ� ดับ อย่างน้อย
ก็ควรได้รบู้ คุ คลส�ำคญั ของโลกว่าคือใครบา้ ง ที่ควรส่งเสรมิ เทดิ ทนู ใหส้ มเกยี รติของ
บคุ คลนน้ั ๆ กค็ นสำ� คญั ของโลกนน้ั คอื แดนกำ� เนดิ แหง่ บตุ รธดิ า ไดแ้ ก่ บดิ ามารดาหนง่ึ
ได้แก่ ตัวเราผู้ถือก�ำเนิดอันสมบูรณ์เต็มภูมิมนุษย์หน่ึง นี่คือบุคคลส�ำคัญของโลก
ถา้ ไมม่ องขา้ มไปเสยี จนกลายเปน็ คนไมม่ สี าระอะไรตดิ ตวั เลยเทา่ นน้ั ทวี่ า่ บดิ ามารดา
เปน็ บคุ คลสำ� คญั ของโลกนนั้ เพราะทา่ นเปน็ ผใู้ หก้ ำ� เนดิ และเลย้ี งดบู ตุ รธดิ ามากอ่ นใครๆ
ในโลก ผู้ท่ีไดร้ ับอปุ การะจงึ ครองตวั เป็นเราเป็นทา่ นมาไดน้ บั จำ� นวนเต็มโลกเอาเลย
ถา้ ไมใ่ ชท่ า่ นแลว้ จะไมม่ มี นษุ ยห์ ญงิ -ชายทนมชี วี ติ เหลอื อยใู่ นโลกไดเ้ ลยแมค้ นเดยี ว
เราพอทราบไดว้ า่ มนษุ ยใ์ นโลกมปี ระมาณเทา่ ไร และมใี ครทไี่ มม่ แี ดนกำ� เนดิ แตส่ ามารถ
เกดิ และเตบิ โตไดเ้ องอยา่ งอสิ ระ เขา้ ใจวา่ ไมม่ แี มแ้ ตร่ ายเดยี วทอ่ี ตุ รมิ าเกดิ แบบเหด็ ดนิ
เห็ดโคลน ถ้ามีก็จัดเป็นมนุษย์แปลกโลกและน่ากลัวพิลึก คงอยู่ร่วมโลกมนุษย์
ท่ีมีบิดามารดาเป็นแดนเกิดไม่ได้ เพราะใครๆ ไม่ไว้ใจและกล้าให้ความสนิทสนม
กลัวจะเป็นท�ำนองนกกระสาท่ีมาเป็นนายฝูงกบในบึงใหญ่ที่ปราศจากนาย พอนาย
กระสามาปกครองก็เร่ิมใช้อ�ำนาจในการปกครองด้วยจะงอยปาก จนกบทั้งฝูงหมด
เรียบบึงไปเลย ไม่มกี บเหลอื อยู่แม้ตวั เดยี ว มนษุ ยเ์ รายง่ิ มีนสิ ัยข้ขี ลาด ถา้ ใหค้ วาม
สนิทสนมกับมนุษย์ประเภทพิสดารน้ีแล้ว ก็อาจเกิดมหาอุบาทว์ย่ิงกว่ากบซ่ึงมีอยู่
ในบึงเพียงแหง่ เดียวเท่านั้น

และมใี ครบา้ งทบี่ ดิ ามารดาไมไ่ ดป้ ระคองเลยี้ งดใู นขนั้ เรม่ิ แรกกอ่ น แตอ่ ยๆู่ กเ็ ตบิ โต

113

ข้นึ มาเอาเฉยๆ แบบก้อนเมฆก้อนหมอก นอกจากบดิ ามารดาตอ้ งเป็นคนเหลอื เดน
จากความตายไปตามๆ กัน เพราะการตะเกียกตะกายต่อการเลี้ยงดแู ละรับผิดชอบ
รอบด้าน กว่าบุตรธิดาแต่ละคนจะเติบโตข้ึนมาพอหายใจได้บ้างโดยล�ำพังตนเอง
แม้ทา่ นเลี้ยงดูจนโตข้ึนมาแล้ว แตบ่ างรายยังแทบไมม่ ีจมูกหายใจ ต้องมาคอยอาศยั
พอ่ -แมใ่ หช้ ว่ ยเหลอื พอมที างหายใจกม็ อี ยมู่ าก แถมยงั มกี ารยกครอบครวั และเพอ่ื นฝงู
ที่มีจมูกไม่พอกับการหายใจมาอาศัยบิดามารดาพอได้หายใจสืบต่อไป ยังมีอยู่
ไม่น้อย และอาจมีเกินจ�ำนวนบัญชีของโลกที่จะท�ำสถิติไว้ แต่ไม่มีใครสนใจท�ำ
เพราะเปน็ เรอื่ งภายใน คอื ระหวา่ งบดิ ามารดากบั บตุ รธดิ าจำ� ตอ้ งปฏบิ ตั ติ อ่ กนั แตไ่ หน
แตไ่ รมา จงึ นา่ กราบไหวบ้ ชู าคณุ ของทา่ นผเู้ ตม็ ไปดว้ ยพรหมวหิ ารราวทอ้ งฟา้ มหาสมทุ ร
สดุ ท่จี ะพรรณนาใหจ้ บสนิ้ ลงได้ ที่เป็นฝา่ ยอนเุ คราะห์เล้ียงดตู ลอดมา โดยไมค่ �ำนึง
ถึงความสิ้นเปลืองและความอดตายของตนเอาเลย เม่ือเรื่องบิดามารดากับบุตรธิดา
เคยเปน็ มาอยา่ งนปี้ ระจำ� แผน่ ดนิ อยา่ งแยกไมอ่ อก แลว้ พวกเราชาวบตุ รธดิ าผเู้ หน็ แกไ่ ด้
ไร้ความร้สู ึกสำ� นกึ ตัวในพระคุณทา่ น จะไปหาคนสำ� คัญของโลกท่ไี หนกนั จึงจะเจอ
สมดงั มโนนกึ คดิ ทเ่ี คยวาดภาพขา้ มศรี ษะทา่ นไปมา แตม่ ไิ ดห้ วนระลกึ วา่ ทา่ นคอื บคุ คล
เชน่ ไร และมคี วามสำ� คญั ตอ่ เราอยา่ งไรบา้ ง แมใ้ นปจั จบุ นั ของบตุ รธดิ าทเี่ ปน็ อยเู่ วลานี้
ทง้ั ทอี่ ยกู่ บั ทา่ น ทง้ั ทอ่ี ยตู่ า่ งถนิ่ ตา่ งแดน ทง้ั ใกลท้ งั้ ไกล ทงั้ ในและนอกประเทศ ทกุ เพศ
ทกุ วยั ซงึ่ ลว้ นอยใู่ นความรบั ผดิ ชอบทที่ า่ นจะตอ้ งอนเุ คราะหด์ ว้ ยความรกั เอน็ ดอู ยา่ ง
บริสุทธิ์ใจ และเต็มภูมิที่เป็นบิดามารดาของบุตรธิดาท้ังคน ไม่บกพร่องทางน�้ำใจ
แมส้ มบัติเครอ่ื งสงเคราะหจ์ ะมบี กพร่องบา้ งกเ็ ป็นธรรมดา เพราะไม่ใช่นำ�้ มหาสมทุ ร
จะให้มีสมบูรณ์อยู่ตลอดไปย่อมไม่ได้ ถ้าพวกเรายังมองไม่เห็นค่าแห่งความส�ำคัญ
และคนสำ� คญั ในตวั ทา่ น กค็ วรมองยอ้ นหลงั มาดตู วั เรา โดยเรม่ิ ดแู ต่ ตา หู จมกู ลน้ิ
กาย ใจ ไปในอวัยวะทกุ ส่วนภายในภายนอก เบือ้ งบนเบอื้ งล่างของรา่ งกาย ตลอด
ความเปน็ อยเู่ รอ่ื ยมาจนถงึ ความกา้ วเขา้ มาสคู่ รรภ์ กอ่ ความรำ� คาญจนกลายเปน็ ความ
ทกุ ขท์ รมานแกท่ า่ น รายหนงึ่ ๆ แปดเดอื นบา้ ง เกา้ เดอื นบา้ ง สบิ เดอื นบา้ ง ทส่ี รา้ งเนอื้
สร้างตัวโดยอาศัยเลือดเน้ือของท่านทุกหยดทุกหยาดเป็นเครื่องมือสร้างบ้านเรือน
คอื รา่ งกาย จนปรากฏขนึ้ เปน็ ตนเปน็ ตวั เปน็ เนอื้ เปน็ หนงั ของตวั ขนึ้ มา พออมิ่ ตวั สมควร

114

เป็นคนได้แล้วก็แหวกช่องออกมาจากครรภ์ โดยมิได้ค�ำนึงนึกคิดว่าใครจะล�ำบาก
จะเป็นจะตายเพราะการแหวกทางออกมาของเราตัวเล็กๆ แดงๆ แตก่ องทกุ ข์ทีส่ รา้ ง
ให้คนอื่นคือมารดาในขณะนั้นมิได้เล็กสมตัวเลย จนมารดาแทบจะเอาชีวิตชีวา
ไวไ้ มร่ อด บางรายต้องจอดจมไปเลยกม็ เี พราะเหลือจะทน นอกจากการสร้างตัวอยู่
ในครรภด์ ว้ ยเลอื ดเนอื้ ของมารดาแล้ว พอตกคลอดออกมายงั ต้องอาศยั มารดาบดิ า
ตลอดผู้เก่ียวข้องอีกมากมายมาช่วยสร้างชีวิตจิตใจให้อีก คือการเลี้ยงดูทุกอย่าง
ที่แสนทุกข์ล�ำบากอันเก่ียวกับตนจนถึงปัจจุบันบัดน้ี เราพอจะนึกออกกระมังว่า
อตั ภาพรา่ งกายตลอดความเปน็ อยสู่ บื เน่อื งกนั มาของเราทุกส่วนน้ี เราไดม้ าจากไหน
ใครให้เรามา และใครช่วยรักษาเราจึงปลอดภัยมาถึงบัดน้ี ท้ังน้ีคือคุณพ่อคุณแม่
นั่นแลเปน็ ผูส้ ละชวี ติ แทนและเลย้ี งดเู รามาจนถึงปจั จุบันน้ี

เท่าท่ีพรรณนาชีวิตร่างกายพร้อมเคร่ืองบ�ำรุงส่งเสริม เพียงแต่ละคนที่ได้รับ
จากทา่ นตลอดมา ถา้ คดิ เปน็ ราคาคา่ งวดในบรรดาสงิ่ ทท่ี า่ นมอบใหเ้ ปลา่ ดว้ ยนำ�้ ใจนน้ั
ลว้ นเปน็ สงิ่ ทจี่ นใจและสดุ วสิ ยั ทจี่ ะหาไดใ้ นทอี่ น่ื ใด เชน่ ตา หู จมกู เปน็ ตน้ แตล่ ะสว่ น
ล้วนไม่มีซื้อขายกันตามห้างร้านต่างๆ ทั้งในและนอกประเทศทั่วโลก ไม่มีเลย
แม้ส่วนหนึ่งซ่ึงควรจะถือเป็นของจริงอันดั้งเดิมที่เราได้มาจากท่าน เพียงวัตถุ
เครื่องสงเคราะห์เล้ียงดูบุตรธิดาแต่ละคน นับแต่เร่ิมแรกมาจนบัดนี้จะมีจ�ำนวน
มากมายสกั เท่าไร ถา้ เป็นส่ิงทคี่ วรออกรา้ นขายดังสินคา้ ทั่วๆ ไป ก็คงน�ำมาบรรจุได้
เตม็ หา้ งรา้ นใหญๆ่ หลายหา้ งรา้ นพอดู สงิ่ ทง้ั นจี้ ะมใี ครบา้ งพอมนี ำ�้ ใจมายอมเสยี สละ
ให้เราโดยไม่คิดค่าตอบแทนเลย นอกจากบดิ ามารดาทัง้ สองนเ้ี ทา่ นนั้ ยงั ไม่เคยเห็น
มที ่านผหู้ นง่ึ ผใู้ ดมารบั อาสาท�ำหน้าท่ีแทนไดเ้ ลย จึงเป็นเรื่องที่นา่ คดิ และสลดสงั เวช
ตัวเราอย่างย่ิงที่อาศัยเลือดในหัวอกท่าน ซึ่งเป็นสิ่งท่ีรักสงวนอย่างยิ่งท้ังสิ้นมาเป็น
ชวี ติ จิตใจของตัว จนเป็นเราเป็นท่านมาดว้ ยกนั ทงั้ โลก ควรจะมองเหน็ ความสำ� คัญ
ตลอดคณุ สมบัตอิ ันล้นค่าของทา่ น ว่าเวลาน้ีปรากฏอยู่ทร่ี า่ งกายจติ ใจของเรา และ
เรากำ� ลงั นง่ั ทบั นอนทบั หายใจทบั คณุ ของทา่ นอยทู่ กุ ขณะนแ้ี หละ หาไดอ้ ยใู่ นทอ่ี น่ื ใดไม่
ก็การส�ำรวจตนมาแต่ต้นก�ำเนิดจนถึงปัจจุบันว่าเป็นมาอย่างไรอย่างประจักษ์ใจแล้ว
จะต้องรู้สึกส�ำนึกในพระคณุ ของท่านอย่างถึงใจ วา่ น้ีคือผบู้ งั เกดิ เกลา้ ซงึ่ หาได้เพียง

115

คนเดียวในโลก นี้คือผู้ประกันชีวิตของบุตรธิดาท้ังมวล นี้คือคนส�ำคัญของโลกมา
กอ่ นใครๆ นคี้ อื แบบพมิ พข์ องโลกทใ่ี หก้ ำ� เนดิ ทงั้ ทางรา่ งกายและหลกั วชิ าแขนงตา่ งๆ
ไม่มีประมาณ ท่ีบุตรธิดาได้ยึดถือสืบทอดกันมาไม่มีท่ีส้ินสุด คือบุตรธิดาท้ังโลก
ความส�ำคัญมารวมอยู่ท่ีบิดามารดาเป็นผู้วางรากฐานให้เพื่อก้าวต่อไปในอนาคต
จึงควรปลงใจลงน้อมบูชาพระคุณของท่านด้วยความเคารพรักอย่างถึงใจ ไม่มีการ
แบง่ รับแบ่งสู้ดว้ ยอุบายวธิ ขี ้อแกต้ ัวใดๆ

ค�ำว่า “บิดามารดา” น้ีเป็นค�ำท่ีควรสะดุดสะเทือนใจอย่างยิ่งในวงบุตรธิดา
ทั่วๆ ไป เพราะเปน็ นามของทา่ นผบู้ ังเกดิ เกล้าและเลย้ี งดูมาแต่วันก�ำเนดิ เกดิ เป็นเรา
เปน็ ทา่ นมาถงึ ปจั จบุ นั น้ี ผู้เขยี นซ่งึ เปน็ ผู้ตกอยูใ่ นความเปน็ หนบ้ี ุญคุณท่านเช่นเดยี ว
กับบุตรธิดาท้ังหลาย จึงได้พยายามอธิบายตามหลักธรรมอันเป็นแนวทางระลึกถึง
พระคณุ และทำ� การสนองตอบทา่ น เพอื่ เปน็ การลา้ งบาปออกจากตวั เสยี บา้ งพอใหเ้ บาบาง
ลง เวลาตายไปจะไม่ได้ไปแออัดกันอยู่ในนรกและเหมาไฟนรกเป็นของตัวเสียหมด
ส่วนจะสามารถลบล้างร้ือถอนบรรดาบาปน้อยใหญ่ที่ต่างคนต่างท�ำให้ท่านได้รับ
ความล�ำบากทรมานมาเป็นประจ�ำน้ัน รู้สึกจะเกินความคาดหมายของบุตรธิดา
แตล่ ะคนจะสามารถลบลา้ งใหห้ มดได้ เพราะมมี ากมายจนทา่ นและบตุ รธดิ ากไ็ มส่ ามารถ
จะจดจำ� ได้ นอกจากจะรวมยอดพอรเู้ คา้ ไวบ้ า้ งเทา่ นนั้ คอื นบั แตข่ ณะทกี่ า้ วเขา้ สคู่ รรภ์
มาจนถงึ ปจั จบุ นั นี้ ถา้ คดิ เปน็ นาที ชวั่ โมง วนั เดอื น ปี จะไดส้ กั กนี่ าที กช่ี วั่ โมง กว่ี นั
กีเ่ ดือน ก่ีปี และในนาที ชั่วโมง และวนั เดือน ปี น้ันๆ ผู้เป็นบุตรธดิ าได้เริ่มท�ำ
ความร�ำคาญใหท้ า่ นกค่ี ร้ัง อะไรบ้าง แม้ในขณะอยใู่ นครรภก์ ย็ งั ตอ้ งมกี ารแสดงตวั
ก่อกวนเป็นระยะๆ ย่ิงครรภ์แก่ข้ึนมากเท่าไร ทารกตัวแดงๆ ก็ยิ่งแผลงฤทธ์ิขึ้น
เป็นล�ำดับ วันเวลาหนึ่งๆ หลายคร้ังกว่าจะถึงเวลาตกคลอดออกมา ซ่ึงน่าจะสร้าง
นรกให้มารดาไดม้ ากหลุมพอดู เวลาออกมาแลว้ ก็ยง่ิ เร่มิ แสดงฤทธิใ์ นทา่ ต่างๆ ไมม่ ี
ประมาณ โดยเจ้าตัวหารู้ไม่ว่านั่นคือการก่อกวนผู้อ่ืนคนอื่นมีบิดามารดาเป็นต้น
ต้องหมุนตัวตามอาการที่แสดงออกเหมือนเครื่องจักรเครื่องยนต์ตลอดเวลา ไม่มี
กลางวนั กลางคนื จำ� ตอ้ งวงิ่ วนุ่ อยทู่ ำ� นองนน้ั บตุ รธดิ าแตล่ ะคนทงั้ เวลาอยใู่ นครรภ์ ทงั้ เวลา
ออกนอกครรภ์มาแล้ว ขณะที่ยังเล็กจะต้องมีการแสดงต่างๆ ตามประสาของตน

116

ซึ่งล้วนเป็นการเขย่าก่อกวนหัวอกบิดามารดาและผู้เก่ียวข้องให้เป็นกังวลวุ่นวายไป
ด้วยทั้งน้ัน พอเริ่มรู้ความมาบ้างก็เริ่มก่อกวนไปอีกทางหนึ่งต่างๆ กัน พอให้ท่าน
ไม่มีความสงบสบายใจได้อยู่น่ันเอง ความเติบโตของเด็กแต่ละคนกับความเติบโต
ของเรือ่ งต่างๆ ซึง่ จะกวนสมองบิดามารดานน้ั รสู้ กึ จะเป็นเงาเทยี มตัว เพยี งเป็นเรอื่ ง
ธรรมดาของเดก็ ทวั่ ๆ ไปทม่ี ขี อบเขต ซงึ่ อยใู่ นความรบั ผดิ ชอบของบดิ ามารดาเทา่ นนั้
ก็พออดพอทน แต่แถมยังอาจมีเร่ืองพิสดารที่คาดไม่ถึงและมากตามจ�ำนวนของ
บตุ รธิดาทมี่ ีนิสัยตา่ งๆ กนั สร้างเพิม่ ข้นึ อกี ซ่งึ แต่ละเรอื่ งก็มอี �ำนาจให้สน่ั สะเทือนไป
ทั้งครอบครัวและน่าใจหายท้งั นัน้ สิ่งท้งั นล้ี ้วนอยู่ในข่ายทีบ่ ตุ รธดิ าจะหลวมตัวทำ� ได้
ถ้าไม่ได้ศึกษาอบรมขนบประเพณีและศีลธรรมมาเท่าท่ีควร และเป็นส่ิงที่ต้องไหล
ลงรวมทะเลใหญ่ คือบดิ ามารดาเปน็ ผูร้ บั ผดิ ชอบกอบกแู้ ละแบกหามทงั้ น้ัน เม่อื รวม
เวลาที่บุตรธิดาแต่ละคนที่เกิดมาสร้างความลำ� บากและแสนกังวลให้ท่าน นับแต่ต้น
จนบัดนจี้ ะมากมายเพยี งไร และใครไมส่ ามารถนับอา่ นไดพ้ อจะประมวลมาช�ำระลา้ ง
ใหห้ มดไปไดโ้ ดยสิ้นเชิง ไม่ตอ้ งมีบาปกรรมตดิ ตัวบตุ รธิดาที่เรยี กวา่ เปน็ หนี้บญุ คุณ
ท่านอีกตอ่ ไป

ความเป็นมาทุกๆ แขนงแห่งอัตภาพร่างกายและจิตใจของบุตรธิดาแต่ละคน
ย่อมเป็นมาจากความกระทบกระเทือนต่อสุขภาพทางร่างกายและจิตใจของผู้เป็น
บิดามารดาอย่างสุดจะพรรณนา แต่ไม่มีบิดามารดาของบุตรธิดาคนใดสนใจน�ำมา
เป็นอารมณ์ แม้ชีวิตจะเสียไปด้วยเหตุต่างๆ ที่เกี่ยวกับบุตรธิดาก็ยอมสละไปเลย
ประหน่ึงไม่มีราคาเปรียบเหมือนผักปลาฉะนั้น คุณค่าแห่งน�้ำใจและอื่นๆ ที่ท่าน
ยอมเสียสละต่อบุตรธิดาทุกคนจึงเป็นคุณธรรมที่มีค่ามหาศาล ไม่มีส่ิงใดจะ
เปรียบเทียบได้ แม้จะพรรณนาถึงพระคุณของท่านจนนับเป็นกัปกัลป์ก็ไม่มีทาง
จบสน้ิ ลงได้ ทา่ นกลา่ วไว้ในธรรมว่า แม้จะเอาน�้ำในมหาสมทุ รทกุ หยดทุกหยาดมา
เปน็ น้�ำผสมหมึก เอาดนิ ท้ังแผน่ ดนิ มาเป็นหมกึ ละลายน�้ำ เอาเขาพระสเุ มรุทง้ั ลกู มา
เปน็ ดา้ มปากกา เอาทอ้ งฟา้ อากาศเปน็ หนา้ กระดาษ มาเขยี นพรรณนาพระคณุ ของทา่ น
กระทั่งผู้เขียนตายไป ผู้ใหม่มาเขียนแทนสืบต่อกันไปท�ำนองน้ีตลอดอนันตกาล
จนหมดนำ้� ผสมหมกึ ในมหาสมทุ ร หมดดนิ ทงั้ แผน่ ทมี่ าละลายทำ� เปน็ หมกึ หมดทอ้ งฟา้

117

อากาศไมม่ ชี อ่ งวา่ งทจี่ ะเขยี นตอ่ ไป หมดเขาพระสเุ มรทุ ง้ั ลกู ทนี่ ำ� มาทำ� เปน็ ดา้ มปากกา
แต่พระคุณของบดิ ามารดายังพรรณนาไม่จบ ตอ้ งยตุ ิลงด้วยการสุดวิสยั ทจ่ี ะหาอะไร
มาบันทึกต่อเพื่อความส้ินสุดแห่งพระคุณ เม่ือพระคุณของท่านมีมากมายจน
ไม่สามารถจะพรรณนาดังที่เห็นอยู่ ชาวบุตรธิดาเราจึงควรสลดใจและเห็นโทษของ
ตนทส่ี นกุ ช้ีเอา ทวงเอา เถยี งเอา ขัดเอาอยา่ งใจ เล่นตวั เอา ร้องไห้เอา บังคับเอาสงิ่
ต่างๆ ทตี่ นต้องการแมไ้ ม่ควร โดยไม่สำ� นึกกระดากอายเลย ซ่ึงลว้ นเปน็ วิถที างของ
นายทเี่ ลวทรามปฏบิ ตั ิต่อบ่าวท่ีดที �ำกัน ไมใ่ ชเ่ ป็นทางดำ� เนินของบุตรธิดาท่ดี ีจะนำ� มา
ใชต้ อ่ ผูบ้ ังเกิดเกลา้ เลย

บุตรธิดาเกิดมาพบชีวิตร่างกายลมหายใจที่เต็มไปด้วยเคร่ืองบ�ำรุงบ�ำเรอต่างๆ
ทง้ั เกา่ และใหม่ ทง้ั หายากและหาง่าย ทงั้ มาจากท่ีใกล้และทไี่ กล ท้งั มาจากในและ
นอกประเทศ ทัง้ ราคาถูกและราคาแพงๆ จนประมาณมไิ ด้ จากบดิ ามารดาทที่ ุ่มเท
ชีวิตแสวงหามาด้วยความเหนื่อยยาก ได้มีความรู้สึกพอจะเป็นเคร่ืองสะดุดใจบ้าง
หรอื อยา่ งไร ถ้าเป็นสิง่ ทบ่ี ุตรธิดานำ� มาเพอื่ สนองตอบท่านดว้ ยนำ้� ใจท่รี กั และเหน็ คุณ
อย่างซาบซ้ึงเช่นเดียวกับท่านท่ีมีต่อเรา ท่านคงจะมีความรักเพ่ิมข้ึนเป็นกรณีพิเศษ
ชนดิ ถึงใจอยา่ งบอกไมถ่ กู ทง้ั จะรักทัง้ จะห้าม ทั้งจะสงสารและสลดใจ ไม่อยากให้
บตุ รธดิ าขวนขวายใหม้ ากไป กลวั จะหมดจากตวั ของบตุ รธดิ าเอง ถา้ ผมู้ คี รอบครวั แลว้
ก็กลัวจะหมดจากลูกและสามี-ภริยาเขา ท่านยิ่งคิดถึงลูกๆ มากกว่าจะคิดถึง
ตัวท่านเอง แม้จะอยู่ในฐานะท่ียากจนอยู่บ้าง แต่คงท�ำไม่ลงปลงไม่ตกท่ีจะให้ท�ำ
แกท่ ่านอย่างฟมุ่ เฟือย นีเ่ ปน็ ปกตวิ สิ ยั ของบิดามารดาทัง้ หลาย ทา่ นมคี วามรูส้ กึ ตอ่
บุตรธิดาอย่างนี้ตลอดมา ส่วนฝ่ายบุตรธิดาที่เป็นฝ่ายรับและฝ่ายทวงมาเป็นประจ�ำ
จนติดนิสัย ได้คิดถึงน�้ำใจและความเสียสละของท่านบ้างเพียงไร ถ้ายังก็ควรจะ
เรม่ิ คดิ บา้ งว่าท่านมีนำ�้ ใจกวา้ งขวางและลึกซ้งึ เพยี งไร

เวลาเล้ยี งก็แสนยาก ไม่มีอะไรเล้ียงยากเทา่ เลี้ยงคนคอื บตุ รธิดา รักก็แสนรัก
ไม่มีอะไรรักมากย่ิงกว่ารักคนคือบุตรธิดา เอาใจก็แสนยากตลอดมา ไม่มีอะไร
จะเอาใจยากเท่าเอาใจคนคือบุตรธิดาที่แสนงอนมาแต่ก�ำเนิด แม้จะโตเป็นหนุ่ม

118

เป็นสาวแล้ว แต่นิสัยท่ีแสนงอนซึ่งเคยฝังใจมาแต่เล็กที่บิดามารดาเคยเอาใจ ก็ยัง
ตดิ ตวั มาแสดงความแสนงอนกบั ทา่ นอยจู่ นได้ ไมน่ กึ ละอายแฟนหนมุ่ แฟนสาวบา้ งเลย
หรือเข้าใจว่าแฟนๆ เหล่าน้ันต่างคนต่างก็มีเจ้าแสนงอน ซึ่งเคยได้รับความตามใจ
จากบดิ ามารดามาอยา่ งเตม็ ตวั เชน่ เดยี วกนั จงึ ไมน่ กึ ละอาย ถา้ ไมน่ กึ ละอายแฟนๆ กค็ วร
นึกละอายท่านผู้บังเกิดเกล้าบ้าง ซึ่งไม่เคยแสนงอนอะไรต่อลูกๆ นอกจากจะคอย
ตามใจท่าเดียว ท่านจะได้ดีใจและมีความสุขบ้างสักพักหนึ่ง ท้ังท่ีแบกทุกข์หนัก
เพราะลกู ไมม่ วี นั ปลงวาง และจะไดม้ หี นา้ ยม้ิ บา้ งทง้ั ทห่ี าบหนกั คอื ความกงั วลขวนขวาย
เพอื่ บุตรธดิ ายังตั้งอยู่บนบ่าคือดวงใจ

เร่ืองของบิดามารดาล้วนเป็นเรื่องที่ให้ความสะดุดตาสะดุดใจแก่บุตรธิดาอยู่
ทุกกาลสถานที่ แทบจะไม่มีท่ีเหยียดมือเหยียดเท้าออกได้โดยไม่ให้สะดุดพระคุณ
ของท่าน แต่พวกเราท่ีเป็นหนี้บุญคุณท่านอยู่โดยธรรมชาติ มักจะทะนงตนโดย
ไมร่ ตู้ วั อยภู่ ายใน เหมอื นเปน็ นายบญุ นายคณุ ทา่ นอยา่ งเหน็ ไดช้ ดั ดว้ ยการแสดงออก
ต่อท่านแทบทุกอาการ ซ่ึงเจ้าตัวก็มิได้ต้ังใจจะให้เป็นเช่นน้ัน แต่เป็นลัทธินิสัยของ
บตุ รธดิ าแทบทกุ คนจะตอ้ งแสดงออกในทำ� นองเดยี วกนั ฉะนนั้ ความเกรงอกเกรงใจ
และความละอายท่าน จึงรู้สึกมีน้อย และเป็นสาเหตุให้ประพฤติติดตัวในทางผิด
ปราศจากความสำ� นกึ ถงึ กบั จะเลยเถดิ หรอื ระเบดิ ไปเลยกม็ ดี งั ทเี่ หน็ ๆ กนั อยู่ ดงั นน้ั
เพอ่ื การแกค้ วามพยศของพวกเราผมู้ นี สิ ยั ชอบทะนงตอ่ ทา่ นโดยปราศจากความสำ� นกึ
ตลอดมา จงึ ไมม่ ที างใดทจี่ ะดไี ปกวา่ การหวนระลกึ ถงึ โทษของตวั และระลกึ ถงึ พระคณุ
ของท่านท่ีเป็นธรรมอันหาได้ยากในโลก โดยการย้อนพิจารณาตัวเองทางความ
เคล่ือนไหวตลอดมาแต่เป็นเด็กเล็กจนถึงปัจจุบัน อาจรู้จุดด่างพร้อยที่เคยล่วงเกิน
ตอ่ ทา่ นและความไมด่ อี ยา่ งอน่ื ๆ ของตนเปน็ ลำ� ดบั ไดด้ ี และพอมที างดดั แปลงแกไ้ ขได้
ที่เกี่ยวกับตนโดยเฉพาะก็พยายามแก้ไข ไล่ส่ิงท่ีเคยพาให้เกิดมลทินอยู่เสมอออก
ด้วยธรรมคือความดีงามเป็นเคร่ืองช�ำระล้างจนหมดส้ินไปจากตัว เช่นเดียวกับการ
ซักผา้ ด้วยผงซกั ฟอกตา่ งๆ จนหมดมลทนิ ในเนอื้ ผา้ ฉะน้นั ทเ่ี กยี่ วกบั ท่านก็พยายาม
ดัดแปลงแตง่ นิสัยใหเ้ ปน็ บตุ รธดิ าทนี่ า่ รกั เอน็ ดขู องท่านผ้เู ป็นบดิ ามารดา

119

บุตรธิดาท่ีเช่ือฟังค�ำบิดามารดา ไม่ค่อยล่อแหลมต่อความเสียหายและ
นา่ หวาดเสยี ว ทงั้ ยงั มที างเจรญิ กา้ วหนา้ โดยลำ� ดบั ฉะนน้ั ความเคารพเชอ่ื ฟงั บดิ ามารดา
จึงเป็นก�ำแพงที่ม่ันคงก้ันความเสียหายได้เป็นอย่างดี และความเคารพเชื่อฟังนี่แล
เป็นคุณเครื่องสนองตอบแทนคุณที่เหมาะสม และถูกตามความประสงค์ของท่าน
อยา่ งแทจ้ ริง เพราะตามธรรมดาของบิดามารดาแห่งบตุ รธิดาทัว่ ๆ ไป มคี วามมุง่ หวงั
อย่างแรงกล้าที่จะให้บุตรธิดาของตนเป็นคนดีในทางความประพฤติ เพราะเป็นจุด
แหง่ ความเจรญิ ทโี่ ลกตอ้ งการตลอดมา สว่ นความมงั่ มดี เี ดน่ ในทางอน่ื ๆ นน้ั ทา่ นถอื วา่
ตอ้ งอาศยั ความประพฤตเิ ปน็ รากฐานสำ� คญั รบั รองไว้ จงึ จะอบอนุ่ ชมุ่ เยน็ และจรี งั ถาวร
คอื ทรงตัวอยไู่ ดต้ ลอดกาลนาน บรรพบรุ ุษท้ังหลายมบี ดิ ามารดาเปน็ ต้น ท่านมคี วาม
ฉลาดแหลมคมมาก รูจ้ ักจุดท่เี ส่อื มและจุดทเ่ี จรญิ ของโลกวา่ ข้ึนอยู่กบั จิตใจท่ีไดร้ บั
เสย้ี มสอนในทางทผ่ี ดิ และไดร้ บั การอบรมในทางทถ่ี กู ทา่ นจงึ นยิ มความประพฤตวิ า่
เปน็ สง่ิ สำ� คญั กวา่ สง่ิ อนื่ ใด ซงึ่ กเ็ ปน็ ความถกู ตอ้ งอยา่ งหาทค่ี า้ นไมไ่ ดเ้ ลย แมพ้ ระพทุ ธ-
ภาษิตก็ตรัสรับรองไว้เป็นใจความว่า “ส่ิงทั้งหลายมีใจเป็นใหญ่ ใจเป็นประธาน
ส�ำเรจ็ แลว้ ดว้ ยใจ ถา้ ใจผบู้ งการไดร้ บั การอบรมดี ความประพฤตกิ ารงานทกุ ดา้ นยอ่ มดี
ไปตามๆ กนั ถา้ ใจชวั่ เพราะขาดการอบรม สงิ่ ทใี่ จเปน็ ผพู้ าด�ำเนนิ ยอ่ มเหลวไปตามๆ กนั ”
ดงั นนั้ ความประพฤตติ วั ดจี งึ จดั เปน็ เยย่ี มในตวั ของบคุ คล ตามหลกั ความจรงิ การศกึ ษา
รู้มากน้อยก็เพื่อความประพฤติด�ำเนินให้ถูกตามหลักวิชา ซึ่งเป็นที่รับรองความ
ถูกต้องดีงามมาด้วยดีแล้ว แต่เม่ือรู้แล้วไม่ท�ำตามก็ไม่เห็นมีดีกรีอะไรที่น่าชม
นอกจากจะถูกต�ำหนิว่าความรู้ท่วมหัวแต่ประพฤติตัวเหลวแหลกเท่าน้ัน ไม่มีใคร
เขาชมวา่ ดี ขนื ไปชมเขา้ โลกกแ็ ตกอยา่ งไมม่ ปี ญั หา ดว้ ยเหตนุ บ้ี ดิ ามารดาทา่ นจงึ มไิ ด้
หวงั เอาอะไรจากลกู ๆ ทจี่ ะนำ� สง่ิ ตา่ งๆ ไปสนองตอบแทน นอกไปจากความหวงั อยาก
ใหล้ ูกๆ เป็นคนดี เราผูอ้ นั ท่านรับรองชวี ติ จิตใจมาไดเ้ ปน็ ผูเ้ ป็นคน จึงควรสำ� นกึ ตน
เพื่อความเป็นคนดี พยายามดัดจริตนิสัยและความประพฤติท่ีเป็นเส้ียนหนาม
ทมิ่ แทงตวั และผเู้ กย่ี วขอ้ งใหเ้ กดิ ความไมส่ งบสขุ ใหส้ นิ้ ไป ชอ่ื วา่ เราไดส้ นองตอบทา่ น
ด้วยความดีอันเปน็ คุณธรรมท่ีมคี ่ามาก

120

กายกับใจเปน็ สมบตั ิของเราเอง เราต้องรบั ผดิ ชอบของเราโดยถกู ทาง อยา่ พา
กายกบั ใจเขา้ ดงพงลกึ เวลาเกดิ ขา้ ศกึ ขน้ึ กบั ตวั จะไมม่ ที างหลบหลกี และถอนตวั ดงั คน
ที่ถูกคุมขัง นอกจากตั้งหน้าเสวยกรรมแล้ว ไม่มีสวรรค์วิมานและอาหารทิพย์ใด
ให้เขารับเสวยพอจะมีความสุขความเบาใจบ้างเลย ซ่ึงควรสลดใจอย่างย่ิง ที่เขียน
เร่ืองมาตาปิตุอุปัฏฐานธรรมมาก็รู้สึกว่ามากพอควร แต่จะมีสาระเพียงใดนั้น
ไมแ่ นใ่ จนกั สำ� หรบั ผเู้ ขยี น นอกจากทา่ นผอู้ า่ นจะสนใจเทา่ ทค่ี วรกน็ า่ จะไดร้ บั ประโยชน์
เพราะธรรมนี้เป็นธรรมปราศจากโทษ และเป็นธรรมพร้อมท่ีจะอ�ำนวยประโยชน์
แก่ท่านผู้สนใจและด�ำเนินตามโดยถ่ายเดียว จึงขอฝากบิดามารดาผู้บังเกิดเกล้าไว้
กบั ทา่ นทเ่ี ปน็ บตุ รธดิ าทกุ ๆ ทา่ น ไดอ้ ปุ ถมั ภบ์ ำ� รงุ ดว้ ยวตั ถทุ ชี่ อบธรรมและความประพฤติ
อนั ดงี าม เพอื่ เป็นการบูชาสนองตอบท่าน จะเปน็ ผ้เู จริญรงุ่ เรืองและเทิดทนู วงศส์ กลุ
ใหเ้ จริญรุ่งเรืองสบื ต่อไป และขอรอ้ งท่านทั้งหลายวา่ กรุณาใช้วิจารณญาณมองหนา้
มองหลังด้วยดีก่อนจะเคล่ือนไหวไปมาทิศใดทางใด หรือจะท�ำอะไรๆ ท้ังนั้น
โปรดพิจารณาโดยละเอียดถ่ีถ้วนก่อนค่อยเริ่มในสิ่งนั้นๆ จะเป็นมงคล และเป็น
ความรอบคอบแกต่ วั ทา่ นเอง เพราะระยะนก้ี ำ� ลงั เขา้ หนา้ สวิ่ หนา้ ขวาน ถา้ พลาดแลว้ จะ
เสยี คนและตกตำ่� จนไมม่ วี นั ฟน้ื ได้ แมจ้ ะเสยี อะไรกต็ ามเถดิ เพราะเราเคยไดเ้ คยเสยี
มาแล้วไม่พอล่มพอจม แต่การเสียคนคือตัวเรา ไม่มีใครปรารถนาและชมว่าดี
เพราะเป็นการสญู เสยี อนั ยงิ่ ใหญ่ คนของท่านคือคนสำ� คัญคนหน่ึงซึ่งอยใู่ นขา่ ยแห่ง
ความรับผิดชอบของท่านแต่ผู้เดียว ควรรักษาอย่างเข้มงวดกวดขัน ไม่เช่นนั้นคน
ของท่านจะบนิ หนี คอื ความดจี ะพรากจาก จะเหลอื แต่ซากผดี บิ ซึง่ ไม่มีคุณคา่ อันใด
ไปทไี่ หนใครกก็ ลวั และเกลยี ดชงั ทงั้ หญงิ ชายและหนมุ่ สาวเฒา่ แกไ่ มอ่ ยากเขา้ ใกลช้ ดิ
และให้ความสนิทสนม ถ้าเป็นผู้ชายก็หาเมียยาก นอกจากหญิงซากผีไม่มียางอาย
และความดีติดตัวจะมาเกี่ยวข้อง ซึ่งเข้าในลักษณะคนตาบอดได้แว่นตาด�ำที่ไม่มี
อะไรดขี ้นึ นอกจากคนเขาจะหัวเราะเยาะเอาเท่านัน้ ถา้ เป็นผู้หญิงก็หาผวั ยาก ไม่มี
ใครเขาเหลียวมองพอให้เสียเวลา นอกจากชายเหลือเดนเหม็นคลุ้งคบกับใครไม่ได้
คนเกลียดชังกันทั้งเมืองเท่าน้ันจะมาใกล้ชิดติดต่อและเป็นคู่ทนทุกข์ทรมาน เข้าใน
ลักษณะวา่ ต่างคนต่างตาบอดจงู กัน ผลก็คอื ตา่ งคนตา่ งจอดตา่ งคนตา่ งจม ตา่ งคน
ต่างงมทกุ ขใ์ นทะเลมดื ไม่มวี ันพ้นได้ ซ่งึ เป็นทน่ี ่าขยะแขยงเอานักหนา

121

เรอ่ื งบดิ ามารดากบั บตุ รธดิ าแตล่ ะคนของแตล่ ะครอบครวั รสู้ กึ เปน็ เรอื่ งใหญโ่ ต
และหนักหน่วงถ่วงใจมากท่ีน่าเห็นใจผู้เป็นบิดามารดา หากไม่ถือเป็นเรื่องหัวอก
ของตนทมี่ คี วามรกั ความผูกพันอย่างสดุ ใจแลว้ ไม่วา่ บิดามารดาคนใดคงจะอิดหนา
ระอาใจและเบอ่ื หนา่ ยตอ่ งานคอื การเลย้ี งดทู แ่ี สนทกุ ขร์ ำ� คาญนกี้ นั ทกุ คน และอาจจะ
เขด็ หลาบตอ่ งานทท่ี ำ� ใหช้ อกชำ้� และกวนใจนี้ ถงึ กบั ไมป่ รารถนามาเกดิ ในโลกทม่ี งี าน
ประเภทที่เบ่ือเต็มประดานี้อีกต่อไปก็ได้ เพราะงานน้ีมีแต่ทุ่มเททางเหตุ คือก�ำลัง
และทรัพย์สมบัติท้ังปวงลงอย่างไม่คิดถึงชีวิตจิตใจว่าจะมีจะจน จะล�ำบากยากเข็ญ
จะเปน็ หรอื จะตาย อย่างใดเลย มีแต่มุ่งเพื่อความสุขและความเจริญเติบโตของลูกๆ
ท่าเดียวเท่านั้นที่เด่นมากที่สุดในหัวใจของผู้เป็นพ่อ-เป็นแม่ ส่วนความเจริญอื่นๆ
ซึ่งอยู่ในข่ายแห่งการพิจารณาของพ่อ-แม่ก็ค่อยขวนขวายกันไปตามสมควรแก่กาล
และวัยของเดก็ ทั้งน้ีล้วนเปน็ การทุ่มเทเหตุเพือ่ ผลแก่บตุ รธดิ าโดยเฉพาะ มไิ ด้คำ� นึง
ผลเพื่อทา่ นผเู้ ปน็ บดิ ามารดาเลย จงึ ภาระทคี่ วรจะเรยี กได้วา่ งานที่เตม็ ไปด้วยเหตุ
แตผ่ ลไมแ่ นน่ อน ไมเ่ หมอื นงานอน่ื ๆ ทท่ี ำ� แลว้ มมี งุ่ ผลและเหน็ ผลตอบแทนประจกั ษ์
เปน็ ระยะไป แตง่ านนร้ี สู้ กึ มแี ตใ่ จวา้ วนุ่ ขนุ่ มวั อนั เปน็ ผลใหบ้ ดิ ามารดาไดร้ บั เปน็ ประจำ�
และเป็นงานประจ�ำตัวอยู่ตลอดเวลาไม่มีกลางวันกลางคืน แม้นอนก�ำลังหลับเพลิน
สบายๆ กต็ อ้ งสะดงุ้ ตนื่ ขน้ึ มาทำ� งาน คอื เวลาลกู รอ้ งไห้ แมต่ อ้ งตน่ื ขน้ึ มาดแู ลลกู กำ� ลงั
หิวกระหายจนใจจะขาดก็ต้องท�ำงาน ก�ำลังรับประทานก็ต้องท�ำงานคือมืออุ้มลูก
อยบู่ นตกั ทั้งท่กี �ำลงั รับประทาน อมิ่ ก็ต้องท�ำงาน ก�ำลงั หลับกต็ อ้ งท�ำงาน คือเอาลกู
นอนดว้ ย ตน่ื นอนขน้ึ มากต็ อ้ งทำ� งานนกี้ อ่ นงานอน่ื ๆ แมท้ สี่ ดุ กำ� ลงั จนๆ ไปเทย่ี วขอทาน
ตามบา้ นหรือตามตลาดกต็ อ้ งทำ� งาน คือต้องอุม้ ลกู ไปดว้ ย บางครัง้ ตัวกำ� ลังจะเป็น
จะตายอยู่แต่มอื ก็ต้องท�ำงาน คอื คว้าหาลกู กลัวจะเป็นอันตราย ปากก็บน่ ถามถึงลูก
คนนนั้ ใจกค็ ดิ ถงึ ลกู คนนี้ และเปน็ กงั วลอยกู่ บั ลกู คนโนน้ จะทำ� งานชน้ิ นอ้ ยชนิ้ ใหญ่
หรอื งานแขนงใดๆ ใจตอ้ งคดิ ถึงลกู ก่อนส่งิ อืน่ พดู อยา่ งฟงั ง่ายๆ ก็วา่ ทำ� งานเพื่อลกู
น่ันเอง เพราะล�ำพังพ่อกับแม่ สิ่งท่ีจะน�ำมาบ�ำบัดรักษาความเป็นอยู่ก็ไม่มากมาย
อะไรนกั พอจะใหม้ กี ารขวนขวายมากและทกุ ขม์ าก แตล่ กู ๆ มหี ลายปากมากทอ้ งดว้ ยกนั
พอ่ กบั แมจ่ ำ� ตอ้ งบรกิ ารใหท้ วั่ ถงึ โดยไมค่ ำ� นงึ ถงึ ความบกพรอ่ งสมบรู ณ์ เพราะเปน็ เรอื่ ง

122

บบี บงั คบั อยใู่ นตวั อยา่ งหลกี เลย่ี งไมไ่ ด้ ไมว่ า่ พอ่ -แมข่ องบตุ รธดิ าคนใด ตอ้ งตกอยใู่ น
ความบีบค้ันแบบน้แี ทบทั้งนนั้ จงึ ร้สู ึกว่าเป็นงานท่หี นักและทุกขม์ ากมาตลอดสาย

ความทุกข์ประเภทน้ี ผ้ทู ยี่ งั ไมเ่ คยเป็นพ่อเป็นแม่ของคนมาก่อน แม้จะมีความ
ทุกขล์ �ำบากเพียงไร (เวน้ กรณพี เิ ศษ) ก็ยงั ไม่น่าจะจดั วา่ เปน็ ผู้รบั บาปหาบทุกข์อย่าง
แทจ้ รงิ ตอ่ เมอ่ื ไดผ้ า่ นความทรมานจากลกู ๆ ไปแลว้ ควรจะแนใ่ จวา่ ไดเ้ หน็ ทกุ ขอ์ ยา่ ง
แทจ้ ริง ย่งิ ผู้ท่ีมลี กู นอ้ ยคนหรือมากคนก็ตาม และมลี ูกท่ีเกเรเกตงุ ผสมอยู่ด้วยแล้ว
พ่อแม่ก็ยิ่งเพ่ิมความทุกข์อันสับสนวุ่นวายมากข้ึนแทบจะเป็นโรคประสาทไปได้ใน
บางกาล หรือบางรายก็อาจเป็นไปได้จริงๆ เพราะเหลือท่ีจะทนกลั้นไว้ได้ ฉะนั้น
งานเลยี้ งลกู จงึ รูส้ กึ วา่ เป็นงานทนี่ ่าเขด็ หลาบ เพราะเปน็ งานหาบทุกข์ล้วนๆ ไม่คอ่ ย
มสี ขุ เจอื ปนบา้ งเลย และอาจไมม่ พี อ่ -แมข่ องบตุ รคนใดทเ่ี คยมลี กู และเคยเลย้ี งลกู มา
แลว้ จะเกดิ ความพอใจและกลา้ หาญตอ่ การเลยี้ งลกู ปลกู โพธอิ์ กี ตอ่ ไป เพราะเปน็ งาน
ซ้�ำซากล�ำบากล�ำบนและแสนทุกข์กังวลไม่มีวันเบาบางและจบสิ้นลงได้อย่างง่ายดาย
เหมอื นงานอนื่ ๆ เพยี งงานเลยี้ งลกู กอ็ อกจะสดุ กำ� ลงั ความสามารถอยแู่ ลว้ แถมยงั มงี าน
ปลกู โพธพ์ิ ว่ งทา้ ยเขา้ ไปอกี กย็ ง่ิ เพม่ิ ภาระหนกั เขา้ ไปจนแทบไมม่ เี วลาหายใจระบายทกุ ข์
เอาเลย เท่ากับปิดประตูตีแมวในห้องเราดีๆ น่ีเอง แมวตัวถูกความจนมุมบังคับ
เชน่ นนั้ จะมอี ะไรของมนั ทะลกั ออกมากไ็ มม่ ใี ครทราบได้ ฉะนนั้ ความจนมมุ แมจ้ ะยงั
ไมเ่ คยเจอ กไ็ มค่ วรเข้าใจว่าจะเป็นของดี เมื่อเจอเข้าไมว่ ่าใครอาจจะเข้าในลกั ษณะ
แมวจนมมุ นน่ั เอง ลกู ๆ ทไี่ มเ่ คยเหน็ ความทกุ ขล์ ำ� บากของพอ่ -แมท่ เี่ คยเลย้ี งดตู นมา
ควรดแู มวตวั ถกู ปดิ ประตดู ดั สนั ดาน อาจจะพอทราบได้ ถา้ ยงั ทราบไมไ่ ด้ ตวั เองลองเขา้
ในห้องแล้วให้คนอ่ืนปิดประตูดีๆ และหวดลงด้วยเครื่องยอมจ�ำนนหรือเคร่ืองท�ำ
ความเขด็ หลาบตา่ งๆ กท็ ราบไดท้ นั ทวี า่ ทกุ ขท์ หี่ าทางออกไมไ่ ดน้ นั้ คอื ทกุ ขใ์ นลกั ษณะ
ทก่ี ำ� ลงั เผชญิ อยขู่ ณะนเี้ อง คำ� วา่ ปลกู โพธิ์ นนั้ คอื ภาระอนั หนกั ในลำ� ดบั ตอ่ ไป ทพ่ี อ่ แม่
จะต้องรับอย่างหลีกไม่ได้ ได้แก่การอบรมส่ังสอนลูกให้มีความรู้ความฉลาดสมกับ
ค�ำว่าปลูกโพธิ์ ซึ่งถ้าเป็นคุณสมบัติของพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์ ก็หมายถึง
ความตรัสรธู้ รรมเป็นจอมปราชญ์ ถ้าเป็นคุณสมบตั ขิ องสามัญชน ก็หมายถงึ ความรู้
ความฉลาดในวชิ าการตา่ งๆ ทจี่ ำ� เปน็ สำ� หรบั มนษุ ยต์ อ้ งอาศยั เดก็ ของเราถา้ ใหร้ บั ประทาน

123

แล้วปล่อยให้เล่นคลุกฝุ่นอยู่ตามหน้าบ้านหลังเรือนเฉยๆ ไม่ได้รับการศึกษาอบรม
กจ็ ะเปน็ คนโงต่ ลอดไป คนโงจ่ ะทำ� อะไรๆ กไ็ มเ่ กดิ ผลเทา่ ทคี่ วรและไมท่ นั กบั โลกเขา
สง่ิ ทเ่ี หลอื เดนเขาแลว้ คนโงถ่ งึ จะไดเ้ ปน็ เจา้ ของ งานทกุ ประเภทตอ้ งอาศยั ความฉลาด
เปน็ หลกั ประจำ� เมอื่ ขาดไปกจ็ ะมองเห็นความบกพรอ่ งของผลงานทันที มากกว่านั้น
ผลของงานก็กลับมาหลอกตัวเองและผูอ้ น่ื ซ่ึงล้วนไม่ใช่ของดีทั้งส้ิน สัตว์โงก่ ็ไม่น่าดู
คนโงก่ ไ็ มน่ า่ ชม ฉะนนั้ ความโงจ่ งึ เปน็ สง่ิ ทนี่ า่ ระวงั เมอื่ มที างพอแกไ้ ขได้ เพราะไมเ่ คย
อ�ำนวยประโยชน์พอจะควรชมเชยแต่อย่างใด ด้วยเหตุดังกล่าวน้ีแล ที่พ่อ-แม่จะ
ต้องยอมรบั ความหนกั ใจไรส้ ขุ เกี่ยวแกก่ ารอบรมส่ังสอนลูกๆ เพือ่ ความฉลาดจนสดุ
ความสามารถ จากน้นั กส็ ่งเขา้ โรงเรียนเพอื่ ผอู้ น่ื ชว่ ยอบรมสัง่ สอนให้เบามอื ลง และ
เปน็ การเพม่ิ ความรคู้ วามฉลาดใหแ้ กเ่ ดก็ อกี ทางหนงึ่ ทเ่ี รยี กวา่ ปลกู โพธิ์ คอื ปลกู ความรู้
ความฉลาดใหแ้ กเ่ ดก็ เวลาโตข้นึ พ่อ-แม่ก็เบาใจ ไมม่ ารบกวนใหต้ ้องพลอยหนกั ใจ
ดว้ ยอย่เู สมอ

บุตรธิดาที่เป็นฝ่ายเอาเปรียบบิดามารดาตลอดมา ควรท�ำความระลึกและ
ท�ำการแก้ตัวเพ่ือปลดเปลื้องหน้ีด้วยการประพฤติดีเย่ียงบุตรท่ีมีพ่อ-แม่เป็นเจ้าของ
และคอยประคบั ประคองตลอดมา จะทำ� สง่ิ ใดควรคำ� นงึ ถงึ ความผดิ ถกู เสมอทกุ ๆ กรณี
โปรดระวงั อยา่ นำ� อัตตาธิปไตย คอื ถอื ความอยากอนั ไมม่ ขี อบเขตเข้ามาเปน็ ใหญ่ทาง
ความประพฤตแิ ละกจิ การทกุ อยา่ ง มนั จะมาทำ� ลายลา้ งผลาญสง่ิ ทเี่ ปน็ ธรรมคอื ความ
ถกู ตอ้ งดงี ามใหบ้ รรลยั หายสญู ไปหมด ไมป่ รากฏความดเี หลอื ตดิ ตวั จะเสยี ทงั้ ตวั เรา
เสยี ทงั้ นำ้� ใจคอื ความหวงั ของทา่ นทเี่ ปน็ บดิ ามารดาซง่ึ เลยี้ งมายาก โตขน้ึ มาแลว้ แทนที่
จะเปน็ เครอ่ื งตอบแทนความหวงั พอใหเ้ ยน็ ใจหายหว่ ง แตก่ ลบั ขาดทนุ สญู ลกู ไปทงั้ คน
ทก่ี ลายเปน็ เหยอื่ แหง่ ความชวั่ ตวั ภยั จงึ โปรดทำ� ตวั ใหส้ มกบั เปน็ ลกู ทง้ั คน และไดร้ บั
การปรนนบิ ตั เิ ลยี้ งดดู ว้ ยขา้ วปอ้ น นำ�้ นม ขนม นม เนย เครอื่ งบำ� รงุ รกั ษาซงึ่ ลว้ นเปน็
ของดีๆ มีราคามาก สมชาติแห่งมนุษย์บริสุทธ์ิสมบูรณ์ด้วยวาสนาบุญญาภิสมภาร
แม้เราผู้ได้รับสมบัติแห่งความเป็นมนุษย์จะไม่ทราบด้วยญาณวิถีเหมือนสัพพัญญู
ศาสดาสอนโลก แต่ก็ควรภาคภูมิใจในผลบุญของเราท่ีได้ก่อสร้างไว้อย่างพอเพียง
ผลจึงท�ำให้เราเห็นประจักษ์ตาอยู่เวลานี้ นี้คือผลบุญของเราแท้ ไม่สงสัยว่าใครจะ

124

มายินยอมเสียสละส่ิงท่ีมีคุณค่ามากขนาดมนุษย์สมบัติยกให้เรา ส่วนตนยอมเป็น
คนหมดหวังนั่งกอดทุกข์ ดังนี้ จะไม่มีในไตรโลกธาตุคือแดนสมมุติอันนี้ ดังนั้น
จงึ ควรอบอนุ่ ในวาสนาของตน และพยายามรกั ษาสง่ เสรมิ รา่ งกายจติ ใจทไี่ ดม้ าดว้ ยบญุ นี้
ใหด้ ำ� เนนิ ไปในทางทช่ี อบ เมอ่ื ไดย้ นิ คำ� ของพอ่ -แมท่ า่ นวา่ “อยา่ ๆ” เรารบี เหยยี บเบรก
คือร้ังสติทันที อย่าฝ่าฝืนท่าน นั่นคือโอวาทของพรหมท่านสอนบุตรธิดาของท่าน
ไมใ่ ชเ่ สยี งสตั วน์ รกตวั ปลนิ้ ปลอ้ นหลอกลวงมาหลอกตม้ เรา แตน่ น่ั คอื โอวาททบ่ี รสิ ทุ ธ์ิ
ของทา่ นมอบใหบ้ ตุ รธดิ าของทา่ นตา่ งหากเพอื่ รบั เอาไปประดบั ตวั และเทดิ เกยี รตทิ า่ น
โปรดรับเอาทั้งเครื่องบ�ำรุงร่างกายคืออาหาร ท้ังเคร่ืองบ�ำรุงรักษาจิตใจคือโอวาท
คำ� สง่ั สอนจากทา่ น เราจะเปน็ คนดี โปรดเชอื่ คำ� สง่ั สอนของพอ่ -แม่ ไมม่ สี ว่ นเสยี หาย
เพราะออกมาจากใจเมตตาท่บี รสิ ุทธลิ์ ว้ นๆ หากจะมบี า้ งก็อาจเปน็ เพราะความสบั สน
ซงึ่ อาจมไี ด้ ในกรณเี ชน่ นน้ั แมเ้ ราจะเรยี นปรกึ ษาทา่ นกย็ งั ได้ ผเู้ ขยี นขอรอ้ งทา่ นทเี่ ปน็
บุตรธิดา โปรดรบั เอาโอวาททา่ นไปประดบั ตน คอื กายวาจาใจ จะเปน็ ผสู้ งบเสงยี่ ม
สวยงาม และเดน่ ในปวงชนทางมารยาทและศลี ธรรม ขอยำ�้ อกี ครงั้ วา่ ความคกึ คะนอง
น้�ำล้นฝั่งท่ีอยู่ในดวงใจของท่านเองน้ัน อย่าเผลอตัวให้มันฉุดลากพาเราออกเที่ยว
เพน่ พา่ น เดย๋ี วมนั จะฉดุ ลากเอาวาจาเราออกไปพดู เพน่ พา่ นไรส้ าระดะไป เดย๋ี วมนั จะ
ฉุดลากเอากายเราออกไปประพฤติเพ่นพ่านเพ่ือผลาญความดีเสียหมด แล้วมันจะ
ฉดุ ลากเราไปเทย่ี วตรอกนนั้ ซอยน้ี โรงนน้ั โรงน้ี ไมย่ อมใหย้ บั ยงั้ ชงั่ ตวงดเู หตผุ ลดชี ว่ั
ทกี่ ำ� ลงั เกดิ กบั ตวั พอไดอ้ ยา่ งใจมนั ทกุ อยา่ งแลว้ มนั จะลากเขา้ โลงผดี บิ คอื ตายทง้ั เปน็
เหม็นทงั้ ท่ียงั ไม่เน่า พอเหน็ ว่าเราหมดตัวจรงิ ๆ แลว้ มันจะปลอ่ ยท้ิงไว้ให้เราเสวย
กรรมชั่วของตัวแต่ผู้เดียว ส่วนมันไม่ยอมเหลียวมอง เราเองก็มีแต่นิ่งแน่ไปเลย
ถา้ เปน็ สัตว์ก็เพียงกระดกิ ได้แต่หู สว่ นรา่ งกายหมดก�ำลังตา้ นทานเสยี สนิ้ แล้ว ฉะน้ัน
จึงโปรดระวังให้มากกับเรื่องพรรค์นี้ สมบัติในโลกไม่มีอะไรมีคุณค่ายิ่งกว่าตัวเรา
จงประคองดว้ ยดี อยา่ ใหพ้ ลาดทา่ เสยี ทดี ว้ ยความชวั่ ลามก ถา้ พลาดไปแลว้ จะเกดิ ใหม่
เพื่อแก้ตัวไม่ได้ เพราะเราเป็นคนไม่ใช่ตุ๊กตาพอจะปั้นเอาใหม่ได้ และโปรดฟังให้
ถงึ ใจจริงวา่ “ความชัว่ ” อะไรช่วั เปน็ ไม่ดที งั้ น้ัน เพราะเปน็ ที่รวมลงแห่งความทุกข์
สง่ิ ไมพ่ งึ ปรารถนาทงั้ มวล จงึ ไมค่ วรใหค้ ำ� วา่ “ชวั่ ” กลบั กลายมาเปน็ เรา จะไมม่ โี ลกอยู่
แต่จะเปน็ ไฟไปหมดทง้ั รา่ งกายจติ ใจ

125

อน่ึง ค�ำว่ากล่าวของพ่อ-แมเ่ ป็นค�ำศกั ด์ิสิทธแ์ิ ละบริสุทธ์ิอย่างย่งิ ควรท�ำความ
เคารพและนับถือเป็นหลักใจอย่างส�ำคัญจนวันอวสาน จะหลงลืมอะไรก็พอท�ำเนา
แตโ่ ปรดอย่าหลงลืมคุณและคำ� สงั่ สอนอบรมของทา่ น จะเปน็ ผเู้ จรญิ ทั้งปัจจุบันและ
อนาคต เคยเห็นลูกที่ไม่เชื่อฟังค�ำอบรมของพ่อ-แม่ โดยมากมักเอาตัวไปไม่รอด
จะมคี วามรคู้ วามฉลาดเพยี งไรกม็ ชี อ่ งโหวพ่ าใหเ้ สอ่ื มทรามจนได้ ทงั้ นอี้ าจจะขนึ้ อยกู่ บั
การลืมตัวและวางตัวก็ไม่อาจทราบได้ แต่ผู้ที่เช่ือฟังท่านปรากฏมีความเจริญโดย
ล�ำดบั เวลาตกตาจนคอื เวลาถงึ คราวจ�ำเปน็ จรงิ ๆ โปรดระลกึ ถงึ พระคณุ ของทา่ นทเ่ี รา
เคยท�ำความเอ้ือเฟื้อต่อท่านมา คุณน้ันจะดลบันดาลให้ผ่านพ้นอุปสรรคไปได้อย่าง
ไมน่ า่ เชอื่ แตก่ ไ็ ดป้ รากฏและไดเ้ ชอื่ เสยี แลว้ ไมท่ ราบวา่ งมงายหรอื งมจรงิ ทงั้ นเ้ี ราเคย
แน่ใจมาพอจะเป็นพยานแห่งความอาจหาญให้น�ำมาเขียน เพื่อท่านผู้อ่านซ่ึงอยู่ใน
สภาพเช่นเดียวกันน�ำไปพิจารณา โดยกล้าเส่ียงต่อค�ำต�ำหนิซ่ึงอาจมีตามวิสัยของ
นานาจติ ตงั จะเขียนอย่างอืน่ ก็เกรงจะเป็นการโกหก จงึ เขียนตามความรู้สึกจะเป็น
ท่ีสบายใจ แม้อาจถูกต�ำหนิว่าโกหกไม่จริง ก็ยอมรับเอาตามหลักความจริง ไม่ว่า
ส่ิงที่มวี ิญญาณหรือไมม่ วี ญิ ญาณ ยอ่ มมีคุณภาพมากน้อยตามชนิดอยใู่ นตัวของมนั
เช่น ไม้ทมี่ ชี นิดและคณุ ภาพตา่ งๆ กัน ยอ่ มมีประโยชน์อยใู่ นตวั ของมนั ผู้สนใจ
น�ำมาท�ำประโยชน์ก็อ�ำนวยผลให้เท่าที่ควรแก่คุณภาพของมันและความฉลาดของ
ผู้ไปเกี่ยวข้อง แทบทุกสิ่งในโลกย่อมมีประโยชน์แก่ผู้รู้จักใช้ แต่ไม่เกิดประโยชน์
แก่ผู้ไม่สนใจและไม่รู้จักใช้ คุณธรรมมีประเภทต่างๆ ที่มีอยู่ในโลกก็เช่นเดียวกัน
ย่อมขนึ้ อยู่กบั ผสู้ นใจปฏิบัตริ กั ษา คุณธรรมก็อำ� นวยประโยชนแ์ ก่ผู้นัน้ ๆ ตามล�ำดบั
จนไมม่ ปี ระมาณ กตญั ญกู ตเวทติ าคณุ ทใ่ี ครๆ กต็ ามเคยบำ� เพญ็ ตอ่ ทา่ นทเี่ คยมคี ณุ
แก่ตน เม่ือถึงคราวจ�ำเป็นและต้องการ ระลึกถึงก็ย่อมมีหวังได้รับผลตอบแทน
เช่นเดียวกับสิ่งท่ีมีคุณภาพด้านอื่นๆ ถ้าเป็นเรื่องเหลวไหล พระพุทธเจ้าก็ไม่ทรง
สอนโลกให้ปฏิบัติบ�ำเพ็ญตลอดมาจนถึงพวกเราได้ถือเป็นคติตัวอย่างและปฏิบัติ
ตามท่านอยู่ทุกวันนี้ ค�ำสั่งสอนเกี่ยวกับบุญคุณน้ีจึงมีหลักประกันอยู่ท่ีพระพุทธเจ้า
ผูท้ รงประกาศสอนธรรม เป็นผู้รยู้ ่งิ เหน็ จริงไมโ่ กหกหลอกลวง น้ีเป็นจดุ ทร่ี วมหวั ใจ
ประชาชนชาวพุทธเรา จึงขอเชิญท่านระลึกถึงบุญคุณท่านผู้เคยมีพระคุณต่อเรา

126

อย่าลดละ มบี ดิ ามารดา เป็นต้น วันหนงึ่ ไดม้ ากๆ คร้งั ยงิ่ ดมี กี ําไรมาก และอบอ่นุ ใจ
ตลอดเวลาดว้ ย

อธิบายเรื่องบุตรธิดามาก็มากพอควร ท่านผู้สนใจอยากทราบคุณและโทษ
ในเร่อื งนีท้ แี่ สดงไวใ้ นลกั ษณะตา่ งๆ กนั กค็ วรจะทราบได้พอสมควรตามที่อธิบาย
ผ่านมาแล้ว จึงขอสรุปความเร่ืองบุตรธิดาที่มีหลายจ�าพวกลงพอให้ท่านผู้อ่าน
พิจารณาตามและนา� ไปสั่งสอนบตุ รหลานของทา่ นตามท่เี หน็ ควรดังน ี้ คือ บุตรธิดา
จ�าพวกอภิชาตบุตรหน่ึง อนุชาตบุตรหน่ึง ท้ังสองน้ีเป็นบุตรธิดาประเภทที่ส่งเสริม
ทะนุบ�ารุงน้�าใจบิดามารดาผู้ประคับประคองเล้ียงดูให้มีความอบอุ่นเบาใจ ท้ังใน
เวลาปกติและเวลาเจ็บไข้ได้ทุกข์ ท้ังเวลาจวนตัวและวาระสุดท้ายท่ีจะเปลี่ยนจาก
ความเปน็ พอ่ เปน็ แมก่ นั ไปสภู่ พสภู่ มู เิ อากา� เนดิ เกดิ ใหมต่ ามกฎของวบิ ากซง่ึ เปน็ สมบตั ิ
ของตนทส่ี รา้ งไว ้ ไมห่ ว่ งหนา้ หว่ งหลงั และเปน็ บตุ รธดิ าทด่ี า� รงวงศส์ กลุ ตามจารตี ประเพณี
ดว้ ยความสมา่� เสมอ ทคี่ วรจดั วา่ เปน็ บตุ รธดิ าทดี่ แี ละถอื เปน็ ตวั อยา่ งตอ่ ไป เมอื งไทย
เราจะเป็นเมอื งท่ีสงา่ งามด้วยระเบยี บขนบธรรมเนียมประเพณีไปตลอดกลั ปาวสาน

บตุ รธดิ าจา� พวกอวชาตบุตรหน่ึง บุตรคือผลู้ อก ผ้สู งั หารทรพั ยส์ มบตั ขิ องบดิ า
มารดาจนเกลย้ี งสะอาดเหมือนเขาล้างถ้วยลา้ งชามหนึง่ บุตรผูเ้ ป็นข้าศึกคดิ เลิกจาก
ความเปน็ ลกู และเลกิ จากความนบั ถอื วา่ เปน็ พอ่ เปน็ แมก่ นั เมอ่ื บดิ ามารดาไมม่ สี มบตั ิ
เหลือติดตัวพอจะได้ลอกต่อไปอีกแล้วหนึ่ง บุตรคือลากพ่อ-แม่เข้าไปห้องขังหรือ
ตะรางด้วยเพราะความรักสงสารเวลาตนไปเข้าห้องขังหรือติดคุกติดตะรางเพราะ
ความชว่ั ของตวั หนึ่ง เหล่านีเ้ ป็นจา� พวกทีท่ า� ลายล้างผลาญพอ่ -แม ่ ทั้งทางจิตใจและ
โภคทรพั ยเ์ กยี รตยิ ศชอื่ เสยี ง ตลอดวงศส์ กลุ ใหย้ อ่ ยยบั อบั แสง และเสยี เรย่ี วเสยี แรง
ท่ีอุตส่าห์เล้ียงดูและเสียทรัพย์สมบัติท่ีตะเกียกตะกายหามาพอกพูนเล้ียงดูเปล่าๆ
ไมม่ ีประโยชนอ์ ะไรเลย และยังทา� ให้บิดามารดาขาดทนุ สูญทรพั ยอ์ ปั รีย์ไปร้อยแปด
ไมม่ ชี นิ้ ด ี ไมค่ วรถอื เปน็ เยย่ี งอยา่ งตอ่ ไป จะกลายเปน็ โรคเรอื้ รงั ระบาดและเพชฌฆาต
สงั หารวงศส์ กุลและประเทศชาต ิ กลายเป็นประเภทเนรคณุ ไมม่ ีบุญมบี าปติดสนั ดาน
มนษุ ยส์ ืบโลกอีกตอ่ ไป

127



เพ่ือใจที่ได้ทกุ ข์

129



เพ่ือใจท่ไี ด้ทุกข์

ทา่ นพุทธศาสนกิ ชนผ้รู กั ชาตแิ ห่งความเป็นมนษุ ย์ทั้งหลาย เวลาทเ่ี รามีชวี ติ อยู่
เรากำ� ลงั มวี าสนาสามารถดดั แปลงสง่ิ ทเี่ ราจะประกอบกระทำ� ทางกาย วาจา ใจ ทเ่ี รยี กวา่
“กรรม” ไดต้ ามปรารถนา เมอ่ื การกระทำ� ของเราผา่ นไปแลว้ จากนน้ั กรรมทเี่ ราทำ� แลว้
ท้งั ดแี ละชว่ั จะมอี ำ� นาจผลิตผลตามแต่กำ� ลงั ของเหตคุ อื การกระทำ� ให้เราได้รับเสวย
เพราะคำ� วา่ “กรรม” ซงึ่ มเี จา้ ของเปน็ ผอู้ ำ� นวยการสรา้ งขนึ้ มา ยอ่ มมเี จา้ ของเปน็ ผคู้ อย
รบั ผล ไมม่ ที างแกไ้ ขใหเ้ ปน็ อยา่ งอน่ื ได้ หากมที างพอเปน็ ไปไดแ้ ลว้ บรรพบรุ ษุ ทง้ั หลาย
นบั แต่พระพุทธเจ้าพระองค์แรกมาถึงพระศาสดาของพวกเราแต่ละพระองค์ จะทรง
พยายามแก้ไขเปล่ียนแปลงผลกรรมอันไม่พึงปรารถนาของสัตว์โลกให้ผ่อนลงจน
ไมม่ กี รรมชวั่ เหลอื อยเู่ ลยอยา่ งเตม็ กำ� ลงั ความสามารถของแตล่ ะพระองค์ สมกบั พระทยั
ของทกุ ๆ พระองคท์ เ่ี ตม็ เปย่ี มดว้ ยพระเมตตาทมี่ ตี อ่ สตั วโ์ ลกตลอดมา แมพ้ ระพทุ ธเจา้
องคห์ น่ึงแก้ไขยงั ไม่เสรจ็ แต่นิพพานไปเสยี ก่อน องคต์ อ่ ๆ มาจะทรงรับภาระตอ่ ไป
จนสำ� เรจ็ ไมม่ ที กุ ขเ์ หลอื เดนมาถงึ พวกเราเลย แตน่ ท่ี กุ ๆ พระองคท์ รงพจิ ารณาหาทาง
แก้ไขจนสุดพระทัยแล้ว ไม่มีหนทางท่ีพอเป็นไปได้ เพราะเป็นส่ิงที่สุดวิสัยของ
คติธรรมดาที่จะฝืนท�ำ พระพุทธเจ้าทั้งหลายทรงทราบสิ่งที่เป็นฐานะและอฐานะได้
ละเอยี ดทว่ั ถงึ จงึ ไมท่ รงฝนื และทรงทำ� แตส่ ง่ิ ทค่ี วรแกส่ ตั วโ์ ลกเทา่ นน้ั คอื ทรงสง่ั สอน
เวไนยเพอื่ หาทางหลบหลกี ปลกี ทกุ ขด์ ว้ ยการไมท่ ำ� บาปหยาบชา้ ทางกาย วาจา ใจ และ
ทรงสง่ั สอนเพอื่ บำ� เพญ็ คณุ งามความดที ง้ั หลายทใี่ หผ้ ลเปน็ สขุ ทง้ั ปจั จบุ นั และอนาคต
ตามอปุ นสิ ยั ของสตั วท์ มี่ ปี ระเภทตา่ งๆ กนั ไมท่ รงฝนื สงิ่ ทเ่ี ปน็ อฐานะ โดยการลา้ งบาป

131

หาบขนทกุ ขอ์ อกจากสตั วโ์ ลกผเู้ คยทำ� กรรมมาไมใ่ หเ้ ปน็ บาปหาบกรรมและเสวยทกุ ข์
ตอ่ ไป และเทยี่ วทำ� ลายนรกหลมุ นอ้ ยใหญไ่ มใ่ หม้ คี า้ งอยใู่ นแดนสมมตุ เิ ลย และเทยี่ ว
ปลูกบา้ นสานแห สรา้ งโรงสุราเบยี รใ์ ห้มนุษย์ด่ืมกินกนั อยา่ งสนกุ สนาน ผลก็ไมต่ อ้ ง
เป็นคนชั่วข้ีเมาเกาหมัด พระพุทธเจ้าเป็นผู้ช่วยก�ำจัดโดยสิ้นเชิง ไม่มีใครเป็นบาป
หาบเวรต่อไป อย่างนี้ไม่เคยมีพระพุทธเจ้าองค์ใดเคยกระท�ำมา เพราะเป็นอฐานะ
คือส่ิงไม่ควรเปน็ ไปได้

เราผพู้ อจะรูด้ ี ชวั่ บญุ บาป อยบู่ ้างตามแนวทางของธรรมทศ่ี าสดาสอนไว้ ไม่
ควรลา้ งมอื ไวค้ อยเสวยผลทพี่ งึ ใจซง่ึ ตนไมเ่ คยสงั่ สมไวท้ เี่ ปน็ วสิ ยั ของอฐานะ ไมม่ ที าง
สำ� เรจ็ ได้ สง่ิ ทค่ี วรและจะไมเ่ สยี ใจในภายหลงั คอื เปน็ ผเู้ ชอ่ื กรรมทเี่ กดิ จากการกระทำ�
ดีช่ัวของตน แล้วพยายามหลบหลีกกรรมช่ัวทางกายวาจาใจ และพยายามส่ังสม
ความดีขึ้นด้วยวิธีและอุบายต่างๆ ไม่มีประมาณส�ำหรับคนฉลาดรักษาตนและ
ป้องกันตัวในฐานะท่ีพอท�ำได้ เป็นเด็กก็มีอัธยาศัยและประพฤติตัวดีเป็นที่รักของ
พ่อแม่เพื่อนฝูง เป็นหนุ่มก็พยายามฝึกหัดดัดแปลงตัวแต่ในทางท่ีดี ไม่ชอบเท่ียว
ในสถานที่ท่ีเป็นโรงสังหารมนุษย์ท้ังเป็น ไม่เป็นหนุ่มลืมตัวเพลิดเพลินที่เห็นแก่ได้
ทางอารมณ์ ซงึ่ เวลาถกู เบด็ เกาะเขา้ แลว้ จะร้ายยง่ิ กวา่ ปลา เราไมใ่ ช่ปลา ต้องระวังตัว
อยา่ ใหเ้ บด็ เกาะได้ เปน็ สาวกพ็ ยายามประคองตวั กลวั ความเสยี หายไวใ้ หม้ ากนน่ั แลดี
ไม่เปน็ คนผาดโผนโลดเต้น เมอื่ พลาดท่าจะช�้ำใจไปนาน ไม่เปน็ คนใจง่ายใครขอก็
จา่ ยไปใหไ้ ป เวลาถกู เขา้ โรงตม้ ตนุ๋ จะรา้ ยยงิ่ กวา่ ปลาลงหมอ้ นำ้� รอ้ นซงึ่ กำ� ลงั เดอื ดพลา่ น
ควรเห็นตัวเราเป็นสมบัติอันล้นค่าแห่งชีวิต พยายามรักษาไว้ด้วยดีทุกกาลสถานท่ี
ไมป่ ระมาท ถ้าเสียไปแลว้ แกไ้ มห่ าย แม้ตายไปแลว้ ชอื่ เสยี งยงั รบกวนโลกอยู่ตอ่ ไป
ไมส่ าบสญู ไปอยา่ งงา่ ยดาย เปน็ สามกี ไ็ มเ่ ปน็ สามเี พชฌฆาตทค่ี อยแตท่ ำ� ลายนำ้� ใจภรยิ า
ใหบ้ อบชำ้� ขนุ่ มวั ดว้ ยเรอื่ งตา่ งๆ ไมม่ ปี ระมาณ แตเ่ ปน็ สามคี ชู่ วี ติ และพง่ึ เปน็ พง่ึ ตายกนั
ได้จริงๆ เป็นภริยาก็ไม่เป็นภริยาปากไวใจร้ายรังแกสามี ประพฤติตัวเหลวแหลก
แหวกแนวแตจ่ บั ตวั ไมค่ อ่ ยไดง้ า่ ยๆ แตเ่ ปน็ ภรยิ าในลกั ษณะกระจกเงา ใครเหน็ ตอ้ งชม
เพราะแพรวพราวไปดว้ ยมารยาทอธั ยาศยั ทนี่ มุ่ นวลออ่ นหวานไปทกุ อาการทเ่ี คลอ่ื นไหว
ท้ังเป็นเหมอื นแมม่ คี วามรกั สงสารสามเี หมอื นแมร่ ักลูก ทัง้ เหมอื นนอ้ งสาวทีม่ คี วาม

132

จงรกั ภกั ดตี อ่ สามี ทงั้ เหมอื นมติ รเปน็ มติ รตายฝากใจกนั ไดป้ ระหนงึ่ ดวงใจอนั เดยี วกนั
แม้จะเป็นคนในเพศและวัยใดก็ตาม ศีลธรรมเป็นสิ่งส�ำคัญ เพราะเป็นทั้งประเภท
ป้องกัน ทั้งประเภทรักษา ท้ังประเภทส่งเสริมสุขภาพทางร่างกายและจิตใจได้ดียิ่ง
ทงั้ ปจั จบุ นั และอนาคต หากยงั ไมเ่ คยมมี ากอ่ นกค็ วรฝกึ หดั นสิ ยั ใหม้ แี ตบ่ ดั นเ้ี ปน็ ตน้ ไป
คอื ฝกึ หดั นิสัยให้รักธรรม รกั กุศลศลี ทาน อ่านหรือฟังหนังสือธรรมอันเป็นทางสงบ
เย็นใจ และมองเห็นบุญเห็นบาปซ่ึงเป็นส่ิงที่ควรสั่งสม และควรละเว้นตามท่ีได้
ตรองเหน็ แลว้ ดว้ ยหลกั ธรรม การภาวนา พทุ โฺ ธ ธมโฺ ม สงโฺ ฆ บทใดบทหนงึ่ ควรถอื เปน็
คชู่ วี ติ จติ ใจ เวลาจำ� เปน็ ระลกึ ถงึ ทา่ นจะไดเ้ หน็ คณุ ของทา่ นอยา่ งปาฏหิ ารยิ ์ ไมเ่ พยี งแต่
คราวตายเราถงึ จะพง่ึ ทา่ น แมค้ ราวเปน็ กจ็ ะตอ้ งพงึ่ ทา่ นอยโู่ ดยดี จงึ โปรดระลกึ ทา่ นไว้
ในใจวา่ พุทโธๆ เวลาจะหลบั นอนหรอื ทำ� กิจธุระอะไรอยู่ก็ระลึกถึงท่านได้ ซึ่งเปน็
บญุ กุศลมากและอบอุ่นใจในทีท่ ว่ั ๆ ไป

ความจริง บาปบญุ อันเปน็ การแสดงเร่อื งของความทกุ ขค์ วามสุขทางกายทางใจ
โดยตรง ก็เป็นสงิ่ ทีม่ อี ยู่กบั ตวั ทุกคน มไิ ด้เปน็ ของลี้ลับดับสญู ไปไหนพอทจี่ ะให้เกดิ
ความสงสยั แตก่ ลบั เปน็ ปญั หาใหญโ่ ตทสี่ งสยั กนั มากมายตลอดมา ไมม่ ใี ครสามารถ
ตัดสินให้ส้ินสุดลงได้จนบัดนี้ สุดท้ายก็พาลหาเรื่องใส่ตัวโดยเข้าใจว่าเป็นทางออก
ที่ถูกและปลอดภัยว่าบาปบุญไม่มีบ้าง นรกสวรรค์ไม่มีบ้าง คนโบราณโกหกบ้าง
ศาสนาโกหกบา้ ง ซงึ่ เปน็ ความเขา้ ใจทเ่ี พมิ่ พนู ความสงสยั และความประมาททางความ
ประพฤตผิ ดิ ตา่ งๆ ใหม้ ากขนึ้ ทเี่ ปน็ เชน่ นอ้ี าจเปน็ เพราะมองไกลเกนิ ไปจนเลยจดุ ของ
บาปสวรรคไ์ ปกไ็ ด้ จดุ ทส่ี ถติ อยขู่ องสง่ิ ดงั กลา่ วคอื ใจอนั เปน็ องคก์ ารใหญ่ ทแี่ สดงตวั
สรา้ งบญุ สรา้ งบาปและสรา้ งทางนรกสวรรคอ์ ยทู่ กุ ขณะ ซงึ่ เปน็ วธิ เี ตรยี มพรอ้ มทจ่ี ะไป
ตามเข็มท่ีชี้บอกอยู่ทุกเวลาอยู่แล้ว ถ้าย้อนความสนใจท่ีอยากรู้ความจริงของบาป
บญุ นรก สวรรค์ เขา้ มาดใู จอนั เปน็ กลอ้ งสอ่ งเหตกุ ารณด์ วงสำ� คญั บา้ ง ดว้ ยวธิ อี บรม
ภาวนา ยอ่ มมที างจะทราบไดท้ งั้ ความคดิ ทเ่ี ปน็ บญุ อนั เปน็ เครอื่ งสง่ เสรมิ ใจใหก้ า้ วขน้ึ
สู่ความสุขเย็นใจท่ีเรียกว่าข้ึนสวรรค์ทั้งเป็น เพราะผู้มีความสงบเย็นใจเกี่ยวกับการ
อบรมกเ็ ทา่ กบั ขน้ึ สวรรคท์ งั้ เปน็ นนั่ เอง เมอ่ื ตายแลว้ กข็ น้ึ สวรรคเ์ มอื งเทพอนั เปน็ ทอ่ี ยู่
ของผมู้ บี ญุ ไดส้ รา้ งไวแ้ ลว้ และทราบความคดิ ทเี่ ปน็ บาปลามก อนั เปน็ เครอื่ งฉดุ ลากใจ

133

ลงสู่ความทุกข์ทรมานที่ให้นามว่าตกนรกท้ังเป็น เมื่อตายไปก็ตกนรกในเมืองผี
อันเป็นท่ีอยูข่ องผมู้ ีบาปทต่ี นสรา้ งไว้แลว้

เพียงบาป บุญ นรก สวรรค์ ในหวั อกของเราเองกย็ งั ไมไ่ ดส้ นใจดใู หร้ ้ใู ห้เหน็
เม่ือเป็นเช่นน้ีย่อมเป็นธรรมดาที่จะยังไม่สามารถเห็นบาป บุญ นรก สวรรค์
นอกหัวอกได้ แม้จะมคี วามสงสัยบาปบญุ เปน็ ตน้ ต่อไปอกี สกั กพี่ ันกปั กย็ ังไมม่ ีทาง
ทราบไดอ้ ยนู่ นั่ เอง วธิ ที ถี่ กู ตอ้ งและตรงตอ่ ความจรงิ จงึ สกู้ ารดบู าป บญุ นรก สวรรค์
ทใี่ จเราดว้ ยวธิ อี บรมกอ่ นไมไ่ ด้ เมอ่ื ดดู ว้ ยวธิ นี จี้ นเหน็ สงิ่ ดงั กลา่ วในหวั อกคอื ใจเราแลว้
สงิ่ นอกนจี้ ะเป็นอนั รู้เหน็ ตลอดทวั่ ถึง ไมม่ ีทางสงสยั อกี ตอ่ ไป เพราะเป็นธรรมชาติที่
มอี ยมู่ าแตด่ ง้ั เดมิ ใครจะวา่ มหี รอื ไมม่ ี ธรรมชาตกิ ไ็ มส่ ญู สน้ิ ไปไหน คำ� วา่ นรกเปน็ ตน้
มหี รอื ไมม่ ตี ามความสำ� คญั ของใจทไ่ี มม่ ปี ระมาณนนั้ อาจเปน็ การวาดภาพมากกวา่ จะ
เปน็ ความจรงิ และไม่อาจตัดความสงสยั ได้ ผิดกบั การรูเ้ ห็นดว้ ยปัจจกั ขสทิ ธิ คือ
รู้เห็นประจักษ์ใจด้วยวิธีสมาธิภาวนาตามหลักพระพุทธศาสนาท่ีสอนไว้ การรู้เห็น
ด้วยวิธีน้ี เป็นการรู้เห็นท่ีถูกต้องแม่นย�ำตามส่ิงที่มีอยู่เป็นอยู่จริงๆ หมดทางสงสัย
ฉะนนั้ ความรคู้ วามเหน็ ของทา่ นทท่ี ำ� ถกู ตามแบบฉบบั จงึ เปน็ ทเ่ี ชอ่ื ถอื ได้ ไมห่ ลอกลวง
ตนเองและคนอื่นให้หลงงมงาย ทั้งเป็นผู้มีคติอันแน่นอนไม่เอนเอียง คุณธรรมท่ี
ผู้บรรลุเกดิ ความเชือ่ มัน่ ในบาป บุญ นรก สวรรค์ วา่ มจี ริงประจักษ์ใจนัน้ ได้แก่
อริยธรรมข้ันพระโสดาบันข้ึนไปถึงพระอรหัตตผล เป็นผู้ตั้งมั่นอยู่ในอจลศรัทธา
เช่ือม่นั ต่อบาป บุญ นรก สวรรค์ วา่ มจี รงิ ไม่หวน่ั ไหว พวกเราชาวสงสยั และลบู คล�ำ
ด้วยกัน จะไปแสวงหาค�ำสั่งสอนท่ีถูกต้องตายตัวต่อความจริงที่ไหนอีก เข้าใจว่า
ไมม่ แี ลว้ นอกจากศาสนธรรมในวงพระพุทธศาสนานีเ้ ท่านน้ั ท่สี ะเทือนต่อความจริง
ทง้ั ไตรโลกธาตตุ ลอดมา จงึ เปน็ ทแ่ี นใ่ จอยา่ งยงิ่ ของผเู้ ชอ่ื ถอื และปฏบิ ตั ติ าม มอี ยา่ งเดยี ว
ว่า ทำ� อยา่ งไรพวกเราจึงจะพบความจริงซึง่ มอี ยู่กบั ตัวและไมล่ ูบคลำ� บาปบญุ เป็นตน้
ให้กลายเปน็ ขวากหนามกัน้ ทางและทม่ิ แทงจติ ใจนไี้ ปช้านาน เพราะสง่ิ ท่ีเราจะได้รับ
ทงั้ ดีและชัว่ ทงั้ สขุ และทกุ ข์จากการท�ำของเราเองนั้น ยงั มอี ยู่มากมาย ทง้ั ทท่ี �ำมาแลว้
ทงั้ ทก่ี ำ� ลังท�ำอยู่ และจะท�ำต่อไปจนหาท่ีสิ้นสุดมไิ ด้ เพราะการทอ่ งเที่ยวในวัฏสงสาร
ของเรายังไม่มีก�ำหนดว่าจะสิ้นสุดลงเม่ือใด แม้จะไม่แน่ใจว่าความสืบต่อแห่งภพ

134

เราจะมีต่อไปอกี หรือไม่ หรือวา่ ตายแลว้ สูญไปเลยก็ตาม น่ีเป็นเพียงความคิดนึกเดา
ตามภาษาของคนมที กุ ขซ์ งึ่ พยายามหาทางออกเทา่ นนั้ ถา้ เชอื่ วา่ ตายแลว้ สญู กเ็ ทา่ กบั
สร้างความประมาทและความจนมุมให้แก่ตนมากข้ึน เพราะความเช่ือถือเช่นน้ี
เปน็ สาเหตใุ หค้ นเราสนิ้ ทา่ ไมม่ ที างออก จะทำ� ความดกี เ็ ขา้ ใจวา่ ไมม่ ผี คู้ อยรบั ผล จะทำ� ชวั่
กไ็ มเ่ ปน็ บาปเพราะไมม่ ผี คู้ อยรบั ผลเชน่ กนั สดุ ทา้ ยชอบใจทางไหนกท็ ำ� ตามอำ� เภอใจ
โดยมากก็เปน็ ทางตำ�่ และปลอ่ ยตวั ทางความประพฤตแิ บบลอยแพ ไมม่ ีความร้สู ึกใด
มายบั ยั้งใหร้ ะลึกถึงคุณและโทษท่เี กิดจากการท�ำนั้นๆ แต่แทนทีจ่ ะเปน็ ไปตามความ
นึกฝันกลับตรงข้าม คือเจ้าตัวผู้เข้าใจว่าตายแล้วสูญนั้น ต้องกลับเป็นผู้รับบาป
หาบกรรมเสียเองตามกฎของกรรมซึ่งเป็นกฎธรรมชาติ อันใครๆ ผู้มีกิเลสเป็น
ผู้บงการจะหลีกหนีไม่พ้น จ�ำต้องยอมรับผลดีช่ัวของตัวโดยไม่มีการแบ่งรับแบ่งสู้
เรอ่ื งจงึ ไมม่ ที างยตุ ลิ งไดต้ ามความคดิ เดา ทา่ นจงึ สอนใหเ้ ชอ่ื กรรมสง่ิ ทตี่ นทำ� และให้
เลอื กเฟ้นกรรมดว้ ยดีก่อนจะทำ�

ค�ำว่ากรรมแล้วไม่ว่ากรรมดีหรือกรรมชั่ว จะท�ำเพ่ือใครก็ยังมีส่วนเพ่ือตัวอยู่
นน่ั แล คนอนื่ ไดร้ บั เพยี งปลายเหตุ สว่ นผทู้ ำ� ตอ้ งไดร้ บั ทตี่ น้ เหตอุ ยโู่ ดยดี เชน่ เราโกรธ
ให้คนอื่นแล้วด่าเขา ส่ิงท่ีเขาจะได้รับก็เพียงเสียงท่ีออกจากปากเราและความหมาย
ของการด่า แต่สิง่ ท่เี ราได้รบั ก่อนเขา กค็ อื ความโกรธเขาซึง่ ฝงั ใจมากอ่ นแล้ว ขณะที่
ด่าเขาแล้วความโกรธก็มิได้หายไป แต่จะฝังจมอยู่ที่ใจของผู้โกรธนั่นเอง ถ้าไม่แก้
ใหห้ ายดว้ ยวิธที ีถ่ ูก ความโกรธจะไมห่ ายด้วยวิธดี ่าทอ

ในธรรมทา่ นกลา่ วเรอ่ื งกรรมไวว้ า่ เรามกี รรมเปน็ ของของตวั มกี รรมเปน็ ทายาท
มีกรรมเปน็ แดนเกิดในก�ำเนิดตา่ งๆ มกี รรมเป็นเผ่าพนั ธุ์ มีกรรมเปน็ เพ่ือนตดิ ตาม
มกี รรมเป็นทพ่ี ่งึ อาศัย เราทำ� กรรมอนั ใดไว้ จะเปน็ บญุ หรือเป็นบาป ตอ้ งไดร้ ับผล
ของกรรมน้นั สบื ไปดังน้ี เหลา่ นมี้ ิไดเ้ ปน็ ค�ำเลก็ นอ้ ยพอจะถือเปน็ เร่อื งหาเหาเกาหมดั
แต่เป็นค�ำตีตราประจ�ำสัตว์โลกผู้สร้างกรรมจ�ำต้องมีประจ�ำตัวด้วยกันทุกราย ทั้งที่
เชื่อว่ากรรมมีหรือไม่มี ให้ผลหรือไม่ให้ผลก็ตาม แต่ผู้อยู่ใต้กฎของธรรมชาติ
ต้องเดินตามทางสายกรรมไม่มีทางปลีกแวะไปเป็นอื่น เพราะเป็นเส้นทางจ�ำกัด
ซึ่งบงั คบั ใหต้ อ้ งเดิน และนี่คอื ศาสนธรรมที่ออกจากศาสดาผลู้ อื นาม น�ำมาประกาศ

135

สอนโลกทย่ี งั ไมส่ ามารถเชอ่ื ตวั เองได้ ทงั้ ยงั ไมท่ ราบแนน่ อนวา่ ตนเปน็ อะไรและเปน็ มา
จากอะไร อะไรพาใหเ้ ปน็ มาเชน่ น้ี จากนแี้ ลว้ จะเปน็ อะไรตอ่ ไป หรอื วา่ จะสญู สนิ้ หมด
ความหมาย ทง้ั ที่ความหมายมีอยกู่ บั ตัวผ้กู ่อการ นรกสวรรค์มไี หม ถา้ มีอยู่ที่ไหน
ท้ังท่ตี วั อยูท่ า่ มกลางนรกสวรรค์

ท่ีกล่าวน้ีมิใช่ค�ำสั่งสอนของคนธรรมดา ซ่ึงชอบถือความเดาเป็นความจริง
ชอบถอื สง่ิ ทชี่ ว่ั วา่ เปน็ ของดี และชอบถอื สง่ิ ทด่ี วี า่ เปน็ ของชว่ั แตเ่ ปน็ คำ� สงั่ สอนของศาสดา
ผวู้ เิ ศษและรู้ดว้ ยเครอ่ื งมือทีท่ ันสมยั คอื ตาทพิ ย์ หูทพิ ย์ ใจทิพย์ ทีบ่ ริสุทธ์ิโชติช่วง
ส่งแสงสวา่ งทั่วโลกธาตุ ไมม่ ีส่งิ ปดิ บัง เหน็ แจ้งชดั ท้งั ท่ีแจ้งและทีล่ ับ ทั้งท่ไี กลและ
ท่ีใกล้ ทั้งอดีตอนาคต ในเหตุการณ์ทกุ ทิศทกุ ทางตามความเปน็ จรงิ ดว้ ยพระญาณ
อันบริสุทธิ์หมดจดหมดมลทินสิ่งปิดบัง ความรู้ความเห็นประเภทอัศจรรย์ทั้งนี้
ไม่มีสัตว์โลกรายใดสามารถค้นพบ และน�ำมาใช้ส�ำหรับตัวและสงเคราะห์หมู่ชนซึ่ง
หวงั พงึ่ ผอู้ นื่ อยเู่ ปน็ จำ� นวนมาก มพี ระพทุ ธเจา้ พระองคเ์ ดยี วทส่ี ามารถคน้ พบ ทง้ั เรยี นจบ
วมิ ตุ ตสิ ดุ ภมู ไิ ตรโลกธาตแุ ลว้ นำ� มาประกาศแกห่ มชู่ น ใครเชอ่ื ตามพระองคก์ พ็ ยายาม
ตามเสด็จ จนส�ำเร็จเป็นสาวกอรหันต์องค์บริสุทธิ์ขึ้นมาเป็นจ�ำนวนมาก ให้โลกได้
กราบไหวบ้ ูชาเปน็ ขวัญใจสืบมา ท่ีกำ� ลงั ตามเสดจ็ ดว้ ยข้อปฏบิ ตั คิ อื ทาน ศลี ภาวนา
เป็นต้นก็มี อุตส่าห์พยายามละช่ัวท�ำดีตามวิถีของผู้เชื่อกรรม ดังพวกเราชาวพุทธ
ท้ังหลายบ�ำเพ็ญกันมาโดยล�ำดับล�ำดา ไม่ปล่อยศรัทธาให้ร่วงโรยโปรยประโยชน์
กอบโกยโทษมาเผาผลาญตวั ไมป่ ระมาทเมามวั ในชวี ติ สงั ขารซงึ่ นบั วนั ผา่ นไป ใกลต้ อ่
ความส้ินสุดยุติเขา้ ทกุ เวลานาที ความดีทคี่ วรจะได้ไม่ปล่อยให้ผา่ นมอื รีบยึดรบี ถือ
รบี บำ� เพญ็ รบี ลากรบี เขน็ รบี แจวรบี พาย เวลาตะวนั สายรา่ งกายแกแ่ ยล่ งจะไมเ่ สยี ผล
สมกับเกิดมาเป็นคนทั้งชาติในแดนพระศาสนา มีศรัทธาฝึกฝนทรมานตนตามทาง
นกั ปราชญ์ นบั วา่ ฉลาดในการรกั ษาตวั ไมก่ ลวั ภยั คอื ความทกุ ขท์ รมาน นง่ั อยกู่ เ็ ปน็ สขุ
นอนอยู่ก็สบาย เวลาตายไปก็ไม่มีความเศร้าโศก จะอยู่ท่ีใดไปท่ีใดก็มีบารมีธรรม
ตามรกั ษา มวี าสนาคมุ้ ครอง เนอื งนองไปดว้ ยทพิ ยสมบตั เิ ครอ่ื งเสวยบำ� เรอ ไมข่ ดั สน
ทนทุกข์ มสี คุ ติเป็นที่ไป มวี มิ านทองเป็นท่ีอยู่เสวย ยิ่งกวา่ น้นั ถ้าไม่ฟงุ้ เฟ้อเผลอตวั
เมามวั ประมาทด้วยส่งิ บำ� รุงบ�ำเรอ อุตส่าหบ์ �ำเพญ็ เพมิ่ เติมตอ่ ไปไมล่ ดละ ยอ่ มเปน็

136

นิสัยปัจจัยให้ถึงพระนิพพาน ตัดกิเลสขาดจากสันดานเป็นบรมสุขส้ินทุกข์ทางใจ
แนน่ อน เพราะคำ� สั่งสอนทช่ี ้ีแนวทางโดยถูกต้องไม่ท�ำใหผ้ ดิ ทาง

ส่วนผู้ที่ไม่สนใจต่อตนและไม่เชื่อผลที่จะพึงได้รับจากการผลิตกรรมที่ตน
ทำ� ข้นึ ยอ่ มเป็นผูส้ ดุ วสิ ยั ทใ่ี ครๆ จะชว่ ยได้ แมพ้ ระพุทธเจา้ ก็ทรงทอดอาลยั เพราะ
ถา้ เปรยี บกบั โรคกเ็ ปน็ โรคสดุ วสิ ยั ทหี่ มอจะรกั ษาใหห้ ายได้ จงึ ควรถอื เปน็ เรอื่ งธรรมดา
ท่ีมีประจ�ำโลก นี่เรากล่าวธรรมไปถึงไหนกันแล้วนี่ กล่าวเร่ืองกรรมที่พาสัตว์ให้
หมนุ เวยี นมใิ ชห่ รอื ผเู้ ขยี นเลยเขยี นวนเวยี นจนหาทจ่ี บทลี่ งไมไ่ ดย้ งิ่ กวา่ กรรมเสยี อกี

หลกั ทรพั ยส์ ำ� คญั ทไี่ มค่ วรมองขา้ มไปอยา่ งหนงึ่ คอื “หลกั ใจ” นคี้ วรฝงั ลงลกึ กวา่
สง่ิ อน่ื ใด ถา้ ฝงั ตน้ื เวลาถกู พายคุ อื สงิ่ ยวั่ ยวนชวนใหห้ ลงมาพดั เพยี งเฉยี ดๆ แวบเดยี ว
เท่านั้น ก็โอนเอนและล้มละลายไปตามอย่างไม่เป็นท่า หากไม่มีอุบายพาหลบหลีก
ก็ต้องจอดจมไปเลย ท่านจึงสอนให้ต้ังหลักจิตด้วยธรรมเคร่ืองเหนี่ยวรั้งใจด้วยดี
เพื่อต่อต้านกับพายุเครื่องท�ำลายท่ีมาจากที่ต่างๆ ไม่มีประมาณ ยิ่งปัจจุบันน้ีก�ำลัง
หวั เลยี้ วหวั ตอ่ กบั สงิ่ คละเคลา้ เรา้ ใจซงึ่ มาจากรอ้ ยแปดทศิ ทล่ี ว้ นเปน็ สง่ิ ทค่ี วรระวงั กนั
อย่างมาก ทั้งไมเ่ ลอื กเพศและวยั ด้วย ถ้าเผลอหลวมตวั เข้าไปเป็นเจ็บแน่ อยา่ งน้อย
กค็ างเหลือง และอาจเป็นคนวกิ ลไปเปน็ เวลานานกวา่ จะฟ้ืนได้ อยา่ งหนึง่ ก็ลงทะเล
กลายเปน็ ปลาฉลามนำ้� ไปเลย ไมม่ ที างกลับตัวได้ สงิ่ ท้งั นี้นับวนั เวลาเพิม่ ขน้ึ ยิง่ กวา่
พายบุ แุ คมและระบาดทั่วประเทศเขตแดน บ้านนอกคอกนา ในป่าในเขา เมอื งเล็ก
เมืองใหญ่ ทุกซอกตรอกซอย ท่านว่าเป็นส่ิงท�ำลายจิตใจและทรัพย์สินซ่ึงเป็นส่ิงมี
คุณค่ามากในโลกให้เสื่อมโทรมและฉิบหายไปได้ ถ้าไม่รีบหาเครื่องต้านทานและ
ปอ้ งกนั ไวท้ นั แตต่ น้ มอื ผมู้ ธี รรมมองเหน็ การณไ์ กลจะพอยบั ยง้ั ตวั และรงั้ เพอ่ื นมนษุ ย์
ผ้หู วังพง่ึ ธรรมไวไ้ ด้ ไม่เป็นทะเลเพลงิ ไปตาม ราคคฺคนิ า โทสคฺคินา ไปทีเดยี ว

คำ� วา่ “ธรรม” คอื ความรม่ เยน็ อนั สดุ จะกลา่ ว และเปน็ หลกั ยดึ ทเี่ ยอื กเยน็ เปน็ สขุ
แกผ่ พู้ ง่ึ พงิ มีเหตุกับผลคือควรหรอื ไมค่ วรเปน็ เครอื่ งทดสอบ ทงั้ เหตุและผลรวมตัว
เขา้ เรยี กวา่ ธรรม การพสิ จู นห์ าความจรงิ แหง่ ความเสอ่ื มและความเจรญิ ของการกระทำ�
ดว้ ยการพิจารณากอ่ นทกุ กรณี นนั่ คือผมู้ ธี รรมและยดึ ธรรมเป็นหลกั ใจ และนน่ั คอื

137

ผมู้ วี ชิ าธรรมเครอ่ื งปอ้ งกนั ตวั ผเู้ ชน่ นี้ เปน็ เดก็ กต็ าม เปน็ ผใู้ หญก่ ต็ าม จะเปน็ ผสู้ ามารถ
รักษาตนและทรงตวั ไดใ้ นท่ามกลางแห่งความปว่ นป่ันผันผวนนานาชนดิ อยา่ งนา่ ชม

เราจะส�ำนึกและประพฤตติ วั อย่างไร จงึ จะสมกับเราเป็นมนษุ ยท์ ส่ี งู ศกั ดท์ิ งั้ คน
ซง่ึ บดิ ามารดาทา่ นเลยี้ งมาดว้ ยความลำ� บากยงิ่ กวา่ เลยี้ งสตั วต์ วั ใดในโลก ตามหลกั ธรรม
ทา่ นสอนเนน้ หนกั ลงในตน คอื ตวั เราแตล่ ะทา่ น เพอื่ เจา้ ตวั ไดร้ สู้ กึ ความสำ� คญั ของตน
ไมล่ มื ตวั เปน็ ใจความวา่ ตนนน่ั แลเปน็ ทพี่ งึ่ ของตน คนอน่ื หาเปน็ ทพ่ี ง่ึ อนั แทจ้ รงิ ไดไ้ ม่
จงพยายามเตอื นตนดว้ ยตนเองเสมอ ดงั นก้ี เ็ พอ่ื กนั ความลมื ตนนนั่ แล อนั เปน็ ตน้ ทาง
แห่งความเสียหายนับแต่ส่วนย่อยจนถึงส่วนใหญ่ ย่อมเป็นที่ยอมรับกันทั่วโลกว่า
ตนเปน็ ทร่ี กั สงวนอยา่ งยงิ่ ของแตล่ ะบคุ คล การมองขา้ มตนจดั เปน็ ผไู้ รส้ าระ ไมม่ คี วาม
สำ� คญั ใดๆ ภายในตวั เลย ถา้ เปน็ บตุ รธดิ ากม็ แี ตก่ อ่ ความเดอื ดรอ้ นวนุ่ วายไปตามเพศ
และวัยของตนให้แก่บิดามารดาญาติวงศ์สกุลตลอดผู้เกี่ยวข้อง เป็นนักเรียนก็ก่อ
ความเดอื ดรอ้ นไมส่ งบใหแ้ กค่ รอู าจารยผ์ ปู้ กครองทางโรงเรยี น การคบเพอ่ื นหญงิ ชาย
ก็ชอบคบคนประเภทในลักษณะเดียวกันกับตน เป็นคนงานในบ้านหรือในสถานที่
เช่นไรก็ร้อยเล่ห์พันนัยปลงใจเช่ือถือไม่ค่อยได้ เป็นสามีก็ชอบมีนิสัยชอบเที่ยว
เตรด็ เตร่เรร่ ่อนไปตามสถานท่ที ีจ่ ะคอยผลาญคนทง้ั เป็นและทรพั ยส์ ินไมเ่ หลือตดิ ตวั
ชอบควงกับแฟนหม้ายแฟนสาว ซึ่งเป็นประเภทยาพิษมาท่ิมหูแทงตาบาดใจภริยา
และลกู ๆ ในครอบครวั ใหเ้ กดิ ความรา้ วรานไมม่ คี วามสงบสขุ ได้ กลายเปน็ ครอบครวั
ผวั เมยี หลมุ นรก คนในบา้ นตกเปน็ เหยอ่ื แหง่ ความขมขน่ื เพราะกลำ�้ กลนื แตค่ วามทกุ ข์
ความคับแค้นใจไปตามๆ กัน ไม่มีเวลาผาสุกเจริญใจสมกับมีสามีซ่ึงเป็นเหมือนคู่
พ่ึงเป็นพึ่งตายกันช่วยแบ่งเบาบรรเทาทุกข์ แต่กลับเพ่ิมพูนไฟนรกอเวจีให้ทวีคูณ
ประหน่งึ ตกนรกหลุมสามีเทวทัต ถ้าเป็นภรยิ ากม็ นี ิสัยชอบเป็นคนเจา้ ชูม้ คี คู่ รองมาก
ชอบประดับตัวมั่วสุม แต่งหน้าทาค้ิวหิ้วกระเป๋าเที่ยวจ่ายตลาดตามสถานที่เริงรมย์
งมงาย เทย่ี วชมทวิ ทศั นต์ ามตรอกซอกซอย คอยหาเหยอ่ื ทเี่ ลอ่ื นลอยมาตามวสิ ยั ของ
คนคลง่ั อารมณ.์ ... ไมม่ คี วามสำ� นกึ กระดากอาย เงนิ ทองสามหี ามาไดเ้ อาไปสงั หารเกลยี้ ง
ไมม่ ีเหลอื ยง่ิ กว่าโจรผู้ลือนาม กิจการบ้านเรอื นไม่นำ� พา เร่ืองการพนนั ขนั ต่อแลว้
เปน็ ถงึ ไหนถงึ กนั ไมม่ ีคำ� ว่า “ถอย” เอาเลย สมกับเปน็ นกั ต่อส้จู ริง

138

ถ้าจะแยกประเภทความลืมตัวให้กว้างขวางออกไป รู้สึกจะหาที่ส้ินสุดได้ยาก
จงึ กรณุ าทา่ นผอู้ า่ นคดิ แยกออกไปเองตามความประสงค์ นบั แตเ่ ลก็ ถงึ ใหญเ่ ปน็ ขนั้ ๆ
ไปตลอดส่วนรวมอันมีวงกว้างแคบต่างๆ กัน ก็ความลืมตนไม่ส�ำนึกตัวว่ามีความ
สำ� คญั นเี้ กดิ ขนึ้ ในรายใด กาลใด สถานทใี่ ด และสง่ิ ใดๆ รายนนั้ กาลนนั้ สถานทน่ี น้ั
ส่ิงน้ันๆ จะขาดความเอาใจใส่ดูแลรักษาและจะกลายเป็นของไร้สาระไปตามๆ กัน
เป็นล�ำดบั ทงั้ ทสี่ ิง่ เหลา่ นนั้ มสี าระประจำ� อยใู่ นตัวของมนั เอง
คนเราถ้าไม่เห็นความส�ำคัญในตนเพียงอย่างเดียว ย่อมขาดความสนใจที่จะ
รักนวลสงวนตัวเพ่ือประพฤติดี ตลอดถึงการท�ำการงานเพ่ือความสมบูรณ์พูนผล
ในทางโภคทรพั ย์ อาจเปน็ คนปลอ่ ยตวั ปลอ่ ยใจใหเ้ สยี ไปวนั ละเลก็ นอ้ ย จนกลายเปน็
คนหมดหวงั ไมม่ ที างพง่ึ ตวั เองได้ แมค้ นอนื่ จะมาพงึ่ กพ็ ง่ึ ไมไ่ ด้ ในธรรมทา่ นสอนไวว้ า่
อย่าประพฤตติ ัวเปน็ คนรกโลก ทั้งน้พี อจะเทียบไดจ้ ากสงิ่ ท่ีบงั ตาเรา แมจ้ ะเป็นวัตถุ
ชน้ิ เลก็ ๆ กต็ ามมาบงั ตาเรา ยอ่ มทำ� ใหม้ องสงิ่ ตา่ งๆ ทตี่ อ้ งการไมเ่ หน็ ไดอ้ ยา่ งชดั เจนเลย
ยงิ่ สงิ่ นน้ั เปน็ วตั ถชุ น้ิ ใหญแ่ ละมจี ำ� นวนมากดว้ ยแลว้ กม็ อี ำ� นาจปดิ ตาเราไดอ้ ยา่ งสนทิ
จนมองอะไรไมเ่ หน็ เลย ทกี่ ลา่ วนเ้ี ทยี บกบั สง่ิ ทไ่ี มด่ ที ร่ี กรงุ รงั อยใู่ นตวั ในใจของบคุ คล
แตล่ ะคน แมจ้ ะไมม่ มี ากรายและไมม่ จี ำ� นวนมากจนปรากฏชดั กพ็ อจะทำ� การกดี ขวาง
ตัวเองและผู้อื่นได้พอดู ยิ่งมีมากรายและมีจ�ำนวนมากที่ต่างคนต่างชอบต่างคนต่าง
สั่งสมข้ึนด้วยแล้ว โลกน้ีแม้จะกว้างโดยปริมาณสถานท่ีอยู่ แต่ก็จะกลายเป็นโลก
คบั แคบไปได้ ในลกั ษณะโบราณกลา่ วไวว้ า่ “คบั ทพ่ี ออยไู่ ด้ แตค่ บั ใจอยยู่ าก” อยโู่ ดยดี
นแ่ี สดงวา่ ความคบั แคบมารวมอยทู่ จี่ ติ ใจ จะทำ� อะไรกไ็ มส่ ะดวก อยทู่ ไี่ หนกไ็ มส่ บาย
มแี ต่ส่ิงมาบีบบังคบั มาทับให้แหลก มากระแทกให้เหลว มาท�ำใหเ้ ลวลงโดยล�ำดบั
ทำ� นองค�ำพังเพยท่พี ูดกันมาจนติดปากตดิ ใจวา่ ถ่ายลงบนบกก็ยาก ถ่ายลงนำ้� กย็ าก
ถา้ ถา่ ยรดศีรษะระจมูกลงไปแบบคา้ งคาว ไมต่ ้องมนี ำ�้ มบี กจะเปน็ อยา่ งไร จะดีไหม?
เปน็ เชงิ คำ� ถามแทรกอยดู่ ว้ ย แตก่ ม็ คี ำ� ตอบแทรกอยดู่ ว้ ยเชน่ กนั วา่ ถา้ ถา่ ยแบบคา้ งคาว
คนกต็ อ้ งเปน็ คา้ งคาวไป ถา่ ยแบบคนถงึ จะเรยี กวา่ คน เพราะเราไมใ่ ชค่ า้ งคาวจงึ จะทำ�
อยา่ งนน้ั ไมไ่ ด้ บนบกอนั เปน็ สถานทไี่ มส่ มควรกอ็ ยา่ ไปถา่ ย มนั เปน็ โทษ และไมน่ า่ ดู
เปน็ สงิ่ อจุ าดบาดตา ในนำ้� เชน่ ในหมอ้ ในโอง่ ในบงึ ในบอ่ นำ้� ใชน้ ำ้� ดมื่ นำ้� ทส่ี งวนรกั ษา
เปน็ ของทีไ่ มค่ วรท้งั นนั้ นอกจากน�้ำในกระบอกหวั สว้ ม นัน่ ไมเ่ ป็นไร ใช้ไดท้ วั่ ๆ ไป

139

นี่กล่าวเร่ืองความประมาทลืมตนว่าอาจท�ำช่ัวได้ในที่ทั้งปวง ไม่ว่าในน�้ำหรือ
บนบก ไมเ่ ลอื กกาลสถานทแี่ ละบคุ คลใดๆ ผทู้ พี่ ลอยไดร้ บั ความทกุ ขเ์ ดอื ดรอ้ นไปดว้ ย
กไ็ มอ่ าจเลอื กกาลสถานทแี่ ละวา่ เปน็ บคุ คลเชน่ ไร มที างจะไดร้ บั โดยทวั่ ไป ความประมาท
ลมื ตนมมี ากขน้ึ เพยี งไร ความเดอื ดรอ้ นวนุ่ วายไมส่ งบทวั่ ๆ ไป ยอ่ มมมี ากขนึ้ เพยี งนนั้
ไมใ่ ชเ่ ปน็ ของดพี อจะนอนใจ ไมม่ องดจู ดุ เสอื่ มโทรมคอื ใจซง่ึ พรอ้ มทจี่ ะเลวลง ถา้ ไมไ่ ด้
รับการเหลียวแล

คำ� วา่ คนสำ� คญั ของโลก จงึ ควรมองดตู วั เราแตล่ ะทา่ นผหู้ วงั พงึ่ ตน และสนใจรกั ษา
อย่าปล่อยปละละเลย เพราะความเส่ือมและความเจริญมีทางจะเกิดกับตัวเราอยู่
ทกุ ขณะทผี่ นู้ ำ� คอื ใจจะพาใหเ้ ปน็ ไป ใจถา้ ไดร้ บั การอบรมในทางทถ่ี กู ยอ่ มจะเปน็ ผนู้ ำ�
ในทางเจรญิ ได้ ไมม่ อี ะไรเสมอเหมอื นในโลกมนษุ ยเ์ รา ทา่ นผมู้ คี วามฉลาดแหลมคม
ตอ่ แงต่ า่ งๆ ของโลกไดอ้ ยา่ งยอดเยยี่ มกค็ อื พระพทุ ธเจา้ ทรงแสดงวา่ ใจเปน็ ตน้ เหตุ
ส�ำคัญทค่ี วรได้รับการอบรมดว้ ยดี จะเปน็ ผูม้ ตี ราแห่งความดรี ับรองประจำ� ตวั ตรานี้
ผิดกับตราท้ังหลาย มตี ราสินค้าตราประจำ� ต�ำแหน่งหนา้ ที่เป็นต้น ตราเหลา่ น้ันเป็น
เพยี งทำ� ไวเ้ พอ่ื ใหโ้ ลกรกู้ นั ตามความนยิ มในสมยั นนั้ ๆ เทา่ นน้ั และมกี ารเปลย่ี นแปลง
ยักย้ายเป็นอย่างอ่ืนได้ ไม่แน่นอน ส่วนตราแห่งความประพฤติตัวดีตามเพศและ
วยั นน้ั ๆ นนั้ เปน็ ตราทง่ี ดงามและมรี สชาตดิ ดู ดมื่ แกผ่ ทู้ ำ� และผเู้ กย่ี วขอ้ งตลอดสภุ าพชน
ทวั่ ๆ ไปเปน็ อยา่ งดี ใหเ้ กดิ ความสนทิ รกั ชอบไมม่ วี นั จดื จาง เปน็ เดก็ กต็ าม เปน็ ผใู้ หญ่
กต็ าม เปน็ ชายกต็ าม เปน็ หญงิ กต็ าม ถา้ มตี ราคอื ความประพฤตดิ เี ปน็ เครอ่ื งประดบั แลว้
จะเป็นผู้งดงามไปตามเพศและวัยไม่มีเวลาเสื่อมโทรมไปตามวัยเลย จะเป็นผู้ทรง
ความงามไวไ้ ดต้ ลอดกาลสถานที่ โดยไมว่ ติ กกงั วลกลวั จะรว่ งโรยไปจากตวั ไมเ่ หมอื น
เครอื่ งประดับอื่นๆ ซึ่งเต็มไปด้วยความกังวลและมีภัยรอบด้าน

ระเบยี บขนบธรรมเนยี มคอื ศลี ธรรมอนั ดงี าม เปน็ สมบตั อิ นั ลำ�้ คา่ ของคนฉลาด
ผมู้ องเหน็ การณไ์ กล นบั ถอื เปน็ เครอ่ื งดำ� เนนิ ชวี ติ เเละฝากเปน็ ฝากตายมาประจำ� สมยั
ไมย่ อมทอดทง้ิ ปลอ่ ยวาง และถอื เปน็ หลกั สำ� คญั ในการอบรมกลุ บตุ รกลุ ธดิ าตลอดมา
จนถึงสมัยปัจจุบัน ประหนึ่งท�ำนบใหญ่ท่ีเต็มไปด้วยน�้ำใสสะอาดซึ่งได้รับการบ�ำรุง

140

รกั ษาดว้ ยดี เปน็ สถานทอ่ี ำ� นวยประโยชนแ์ กอ่ นชุ นรนุ่ หลงั ไดอ้ าศยั อาบดมื่ แกก้ ระหาย
คลายความทุกข์ร้อนมีประการต่างๆ เสมอมา คือยึดถือเป็นหลักปฏิบัติเพื่อดัดตน
ให้เป็นไปในแนวแห่งขนบประเพณีและศีลธรรมอันดีงามประจ�ำนิสัยตลอดมา
แตต่ กมาสมยั ทก่ี ำ� ลงั ชกุ ชมุ ไปดว้ ยสงิ่ สะดดุ ตาสะดดุ ใจในยคุ อวกาศนี้ หว้ งนำ้� ใหญค่ อื
ขนบธรรมเนยี มและศลี ธรรมอนั เปน็ สมบตั ลิ น้ คา่ กำ� ลงั ถกู ความสบั สนคละเคลา้ นานา
ชนดิ เขา้ ประชดิ ตดิ พนั ประหนงึ่ กลายเปน็ อนั หนงึ่ อนั เดยี วกนั จงึ นา่ กลวั สมบตั ดิ งั กลา่ ว
ตลอดผู้ที่เคยเป็นเจ้าของของสมบัติน้ันมาด้ังเดิม จะกลายเป็นอวกาศไปตามสมัย
ถา้ ตา่ งทา่ นทเ่ี ปน็ เจา้ ของแหง่ ความดไี มช่ ว่ ยกนั ตา้ นทานไว้ ดว้ ยการเลอื กเฟน้ ใครค่ รวญ
และเลือกเก็บเอาสิ่งที่เห็นว่าคู่ควรแก่ตนและสุภาพชนคนของเราเสียแต่บัดน้ี ซ่ึงยัง
ไมส่ ายจนเกนิ ไป เพราะความระคนคละเคลา้ ดว้ ยสิ่งตา่ งๆ นานาชนิดซง่ึ ยงั มีแถมมี
เพม่ิ ปรมิ าณขน้ึ ทกุ ระยะน้ี จงึ ยากทจี่ ะทราบไดว้ า่ อะไรเปน็ อะไร สงิ่ คละเคลา้ ดงั กลา่ วนี้
ทำ� ความสบั สนวนุ่ วายอยไู่ มน่ อ้ ย ทจี่ ะคดั เลอื กนำ� มาอบรมกลุ บตุ รกลุ ธดิ าเพอ่ื เปน็ คนดี
มีข่อื มีแปสืบตอ่ ไป จงึ ควรเลอื กเฟน้ ดว้ ยดี ตามหลกั ธรรมทา่ นสอนไว้เพ่ือกนั ความ
ผิดพลาดบาดใจวา่ นิสมฺม กรณํ เสยฺโย ใครค่ รวญก่อนแล้วค่อยท�ำในกจิ ทกุ อย่าง
ประเสริฐแล ดังน้ี มิใช่เร่ืองเล็กน้อย แต่เป็นเรื่องใหญ่โตครอบจักรวาลทีเดียว
ผู้อยู่ในขอบเขตของจักรวาลอันเป็นสถานท่ีที่สถิตอยู่แห่งความดีและความชั่วซ่ึงอาจ
เผชิญได้ จึงควรใช้ความใคร่ครวญด้วยดีก่อนจะเป็นนิสัยของผู้รอบคอบประจ�ำตัว
ในทท่ี วั่ ไป ความบกพรอ่ งในธรรมขอ้ นี้ แมจ้ ะเปน็ คนชาตชิ น้ั วรรณะใดกไ็ มน่ า่ ดนู า่ ชม
พอจะทราบไดใ้ นทที่ ัว่ ไป บุตรธดิ าไม่เชอ่ื ฟงั โอวาทของบดิ ามารดา ประพฤติตนตาม
ใจชอบไมม่ ขี อบเขตเปน็ รว้ั กน้ั แฝงอยบู่ า้ งเลย ดงั นกี้ เ็ พราะขาดธรรมขอ้ นี้ เดก็ ขเี้ กยี จ
เรียนหนังสือและไปโรงเรียน ไม่เช่ือฟังค�ำตักเตือนส่ังสอนของอาจารย์ในโรงเรียน
เบ่ือหนา่ ยต่อการศึกษาทุกดา้ น กเ็ พราะขาดธรรมข้อน้ี เดก็ หญิงเด็กชายที่เหอ่ เหิมไป
ตามส่งิ ย่วั ยวนตา่ งๆ แบบรถยนต์ไมม่ ีเบรก คอื ไมม่ สี ติปัญญาช่วยยบั ยัง้ ชง่ั ตวงบ้าง
เพลนิ เหยียบแตค่ ันเรง่ คอื ว่งิ ตามความใฝ่ฝนั มั่นใจวา่ จะสมหวังดังท่วี าดมโนภาพไว้
ไม่นึกเฉลียวมองความผิดพลาดที่จะเกิดขึ้นจากความคิดและการท�ำน้ันๆ บ้างเลย
ก็เพราะขาดธรรมขอ้ นี้

141

ค�ำว่าใคร่ครวญก่อนแล้วค่อยท�ำกิจทุกอย่าง นี้คือรั้วก้ันความผิดพลาดและ
ความเสียหายได้เป็นอย่างดีเย่ียม เพราะคนที่ท�ำอะไรมีการใคร่ครวญก่อน ย่อมมี
ผดิ พลาดนอ้ ย ผดิ กบั คนทีไ่ มใ่ ครค่ รวญอยู่มากทีเดยี ว

โปรดท่านผู้มคี วามรบั ผิดชอบในตัวเองด้วยกัน นำ� ธรรมบทว่า “นิสมฺม กรณํ
เสยโฺ ย ใครค่ รวญกอ่ นแลว้ คอ่ ยทำ� ในกจิ ทกุ อยา่ ง” ไปทอ่ งบน่ ไวเ้ สมอ อยา่ ใหเ้ หนิ หา่ ง
จากใจ เวลาจะท�ำกิจการทุกอย่าง ท้ังกิจในบ้านนอกบ้านตลอดในวงงานท่ัวๆ ไป
ไมย่ กเวน้ ทธ่ี รรมขอ้ นจ้ี ะไมเ่ ขา้ ไปแฝงอยู่ ผทู้ ำ� จะเหน็ ผลประจกั ษใ์ จ เวลาคบกบั เพอ่ื น
หญิงชายตา่ งเพศหรอื เพศเดียวกัน เวลารกั ใคร เวลาเกลียดใคร เวลาโกรธแค้นใคร
เวลาจะจับจ่ายเงินทองของมีค่าแต่ละครั้ง นับแต่หน่ึงสตางค์หรือหน่ึงบาทขึ้นไปถึง
จำ� นวนมาก จ่ายดว้ ยความอยากอนั เปน็ นสิ ยั เคยชินมาดง้ั เดิม หรอื จ่ายเพราะความ
จ�ำเป็นจริงๆ สิ่งท่ีได้มาจากการจ่ายเป็นประโยชน์สมค่าของเงินท่ีเสียไปหรือไม่
หรือกลายมาเป็นส่ือแห่งความเสียหายแก่ตนและครอบครัวในขณะน้ันและกาล
ต่อไป เวลาคบกับเพื่อนตา่ งเพศซง่ึ กำ� ลงั อยูใ่ นวัยทไี่ วไฟด้วยกนั และค่รู กั พาไปเทย่ี ว
ในทต่ี า่ งๆ ควรทอ่ งคาถานเ้ี ปน็ พเิ ศษ ไมเ่ ชน่ นนั้ มหี วงั .....เวลาเหน็ สง่ิ แปลกหแู ปลกตา
ผา่ นเข้ามาไมว่ ่าสิ่งที่มีชวี ิตหรือหาไม่ โดยมากหมายถงึ สง่ิ ย่ัวยวนกวนใจใหก้ ระเพอื่ ม
ขุ่นมัวเพราะความรักชอบ เวลาเขาเข้าป่าดงพงลึกที่เต็มไปด้วยสัตว์ร้ายนานาชนิด
เขามเี คร่อื งปอ้ งกนั และรักษาตัว แต่เวลาเราเขา้ ปา่ และอยู่ป่าแหง่ มนษุ ย์ท่ีเตม็ ไปด้วย
เลห่ เ์ หลี่ยมกลมารยาอันเป็นสิ่งลอ่ แหลมตอ่ ภัยต่างๆ เราจะมีอะไรเป็นเครอื่ งปอ้ งกัน
และรกั ษาตัว จงึ จะบริสุทธิแ์ ละปลอดภยั ท้ังตัวเราและทรพั ย์สนิ เพราะป่าแห่งมนุษย์
รู้สึกมีสิ่งลึกลับท่ีคาดไม่ถึงและอาจเป็นภัยแก่ตัวเราและทรัพย์สินมีอยู่มากสุดท่ีจะรู้
ท่ัวถึง เวลาเราเข้าป่าชมหมู่ไม้นานาชนิด กับเราเข้าสังคมแห่งมนุษย์ชมบุรุษสตรี
ท่ีมีรูปร่างลกั ษณะจรติ นสิ ัยต่างๆ กนั เราจะมีความรู้สกึ ระวงั ตัวทางไหนมากกวา่ กนั
เวลาคิดถึงคู่รักท่ีพ่อแม่ไม่เห็นดีด้วย ซึ่งเป็นเรื่องกระทบกระเทือนใจอย่างมาก
จะควรปฏบิ ตั อิ ยา่ งไร เวลามคี คู่ รองแลว้ ควรจะปฏบิ ตั อิ ยา่ งไรตอ่ กนั จงึ จะเปน็ ไปเพอื่
ความสุขอันราบรื่นทั้งสองฝ่าย สมกับมีคู่ครองไว้เพ่ือแบ่งหนักแบ่งเบาบรรเทาทุกข์
แก่กันและกันแท้ และอะไรท่ีเป็นเรื่องทิ่มแทงใจอย่างมากของคู่ครอง ซ่ึงอาจเป็น

142

เร่ืองคอขาดบาดตายต่อกันได้เม่ือเหลือทน เวลามีลูกเต้าเกิดขึ้นมาจะควรท�ำตัวเป็น
ตัวอย่างที่ดีให้ลูกยึดเป็นคติทางเดินของชีวิตจิตใจต่อไปอย่างไรบ้าง ลูกของเราถึง
จะเป็นคนดี ไมไ่ ดบ้ น่ เชา้ บน่ ค่�ำจนเป็นทรี่ ำ� คาญทัง้ สองฝา่ ย ผลสดุ ทา้ ยก็ยดึ ไมไ่ ด้ว่า
ฝา่ ยไหนผดิ ฝ่ายไหนถูก เพราะเรื่องเปน็ เท่ากนั แต่แบบพมิ พร์ สู้ กึ จะส�ำคัญกว่าสงิ่ ที่
ส�ำเรจ็ รูปออกมาคือลกู ผเู้ ดินตามหลงั พอ่ แม่ ผใู้ หญ่เราจงึ ควรสำ� นึกตัว

ทกี่ ลา่ วมาเปน็ ขอ้ ๆ น้ี เทา่ กบั ผกู ปญั หาถามตวั เองและนำ� ธรรมบทวา่ “นสิ มมฺ กรณํ
เสยโฺ ย ใครค่ รวญกอ่ นแลว้ คอ่ ยทำ� กจิ ทกุ อยา่ งประเสรฐิ แล” เขา้ มาวนิ จิ ฉยั ใครค่ รวญ
และตดั สินวา่ ควรหรือไม่ควร ก่อนลงมือเคล่อื นไหวไปตามส่ิงท่ีตนคิดจะท�ำทกุ ๆ สิง่
จะเป็นความรอบคอบในตัวเองและสิ่งที่ท�ำไม่ค่อยผิดพลาด ผู้เก่ียวข้องกับเรามี
จำ� นวนมากนอ้ ยกพ็ ลอยไดค้ ตแิ ละเปน็ สขุ ไปดว้ ย ไมค่ อ่ ยมเี รอ่ื งยงุ่ เหยงิ ในครอบครวั
และวงงานตา่ งๆ ทตี่ นมสี ว่ นเกยี่ วขอ้ ง จงึ โปรดทา่ นผอู้ า่ นนำ� ธรรมบทนซ้ี งึ่ เปน็ เหมอื น
กญุ แจดอกสำ� คญั มาเปดิ ขอ้ ความตา่ งๆ เอาเอง อาจจะเกดิ อบุ ายแยบคายและกวา้ งขวาง
ยิ่งกว่าในหนังสือซ่ึงก�ำลังอ่านอยู่ขณะน้ีก็ได้ เพราะธรรมบทนี้เป็นปัญญาธรรม
ผู้น�ำไปขบคิดจึงกลายเป็นปัญญาชนข้ึนมา ท้ังหญิงท้ังชายท้ังเด็กและผู้ใหญ่โดย
ไม่เลือกกาล สถานที่ การงาน แม้กิจหรือส่งิ ทคี่ วรหรือไมค่ วรอื่นๆ ทีไ่ มไ่ ด้ระบุไว้
ในทนี่ ้ี กรณุ านำ� ธรรมบทนี้เปน็ เครอื่ งกำ� กบั รักษาเถิด จะเปน็ ความรอบคอบรอบด้าน
ถ้าเป็นงานก็จะเรียบร้อยไม่รกรุงรังน่าเกลียดน่ากลัว ถ้าเป็นสามีภรรยาก็รักกันดี
พลีชีพต่อกนั ได้ ไม่นา่ โมโห ถา้ เปน็ เดก็ กเ็ ปน็ เด็กที่นา่ รักนา่ สงสาร เพราะความฉลาด
และอ่อนโยนด้วยมารยาท ถ้าเป็นหญิงสาวก็ฉลาดและสุภาพอ่อนโยนบริสุทธิ์น่ารัก
ไมม่ ตี วั บงุ้ ตวั หนอนชอนไชกดั ตน้ โคน่ ราก ทรงตวั ไวด้ ว้ ยความเทย่ี งธรรมอยา่ งนา่ ชม
ประวตั กิ ง็ ดงามควรแกก่ ารเปน็ กลุ สตรี และเปน็ ศรสี ะใภแ้ กส่ กลุ ไดด้ อี ยา่ งนา่ สรรเสรญิ
ทั้งน้ีเพราะคุณธรรมบทว่า “ใคร่ครวญก่อนแล้วค่อยท�ำในกิจทุกอย่าง” เป็นเครื่อง
เชิดชูประดับเกียรติยศชื่อเสียง ช่วยให้หญิงชายในวัยน้ันๆ สวยงามลึกซึ้งจับใจ
ย่งิ กวา่ เครอื่ งประดับอืน่ ใดในโลก

143