แผนการสอนงานเชื่อมโลหะเบื้องต้น

21. บนั ทึกการนิเทศและติดตาม 247

วนั -เดือน-ปี เวลา รายการนเิ ทศและติดตาม ชอ่ื -สกลุ ผูน้ เิ ทศ ตาแหนง่

248

แผนการจดั การเรยี นรู้ แบบมุ่งเน้นสมรรถนะอาชีพ
และบูรณาการตามหลกั ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง

รหสั วชิ า .......2103-1001....... วิชา ....................งานเชื่อมโลหะเบื้องต้น.............................
หน่วยที่ ....7...... ชอื่ หน่วย .....................เปลวทีใ่ ชใ้ นงานเช่ือมแก๊ส..........................
ชือ่ เร่อื ง...... 1.ชดุ เชอ่ื มแกส๊ และขน้ั ตอนการใช้ชดุ เชือ่ มแกส๊ ......... จานวน .....6....ช่ัวโมง สปั ดาหท์ ี่ 15

2. เปลวไฟในการเชื่อม

1. สาระสาคญั

ในงานอุตสาหกรรมสิ่งท่ีคานึงถึงอันดับแรกคือความปลอดภัย หรือท่ีเขียนเป็นภาษาอังกฤษ
“Safety First” เพื่อให้เกดิ ความปลอดภัยในขณะทท่ี างานและจัดสภาพการทางานท่ีดี ซึ่งผู้ปฏิบัติงาน จะต้อง
ระลึกถงึ เสมอในเรื่องความปลอดภยั ในงานเชื่อมแก๊สและไฟฟูา อันตรายที่เกิดขึ้นในขณะปฏิบัติงาน มีมาจาก
สาเหตุทต่ี า่ งๆ กนั เช่น คน เคร่ืองมือ เคร่ืองจกั ร สภาพแวดลอ้ มจากการทางาน ซ่ึงถ้าเกิดอุบัติเหตุ ข้ึนมาจะมี
ป๎ญหาตามมาอีกมากมาย เช่น งานผลิตจะหยุดในช่วงที่เกิดอุบัติเหตุตรงจุดน้ัน ต้องปฐมพยาบาล เสียค่า
รักษาพยาบาลเพมิ่ ขึ้นอีก อุบตั ิเหตทุ ี่เกิดขนึ้ สามารถปูองกนั ไดโ้ ดยการศกึ ษาเร่ืองความปลอดภยั ในงานเชื่อมให้
เข้าใจ และปฏบิ ตั ติ ามอย่างเครง่ ครดั

2. สมรรถนะประจาหนว่ ยการเรยี นรู้

1 ชุดเช่ือมแก๊สและขนั้ ตอนการใช้ชุดเชื่อมแกส๊
2 เปลวไฟในการเชื่อม

3. จุดประสงคก์ ารเรียนรู้

3.1 จุดประสงค์ท่วั ไป
1 อธิบายชดุ เชอื่ มแกส๊ และขน้ั ตอนการใช้ชุดเช่อื มแกส๊ ได้
2 อธิบายเปลวไฟในการเชอ่ื มได้
3.2 จุดประสงค์เชิงพฤตกิ รรม
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

249

4. เนอื้ หาสาระการสอน/การเรียนรู้

4.1 ดา้ นความรู้
1 ชดุ เชอื่ มแกส๊ และขนั้ ตอนการใช้ชุดเช่ือมแก๊ส
2 เปลวไฟในการเชอื่ ม

4.2 ด้านทักษะหรอื การประยุกตใ์ ช้
1. บอกชุดเชื่อมแก๊สและขน้ั ตอนการใช้ชดุ เชื่อมแกส๊ ได้
2. บอกเปลวไฟในการเชอื่ ม ได้

4.3 ด้านคณุ ธรรม/ จริยธรรม/ และคณุ ลกั ษณะทีพ่ งึ ประสงคแ์ ละบรู ณาการตามหลักปรชั ญา
เศรษฐกิจพอเพยี ง

1 ความมมี นุษยสัมพนั ธ์
2 ความมีวินัย
3 ความรับผดิ ชอบ
4 ความซอ่ื สัตย์สุจริต
5 ความเชื่อมัน่ ในตนเอง
6 การประหยัด
7 ความสนใจใฝรุ ู้
8 การละเว้นส่ิงเสพติดและการพนัน
9 ความรักสามคั คี
10 ความกตญั ํกู ตเวที

250

5. กิจกรรมการเรยี นการสอนหรอื การเรียนรู้

ข้นั ตอนการสอนหรือกิจกรรมครู ข้ันตอนการเรียนหรือกิจกรรมของผเู้ รยี น

ข้นั เตรยี ม(จานวน.....15....นาที) ขัน้ เตรยี ม

ครูผู้สอนแนะนาการเรียนการสอนเก่ียวกับเน้ือหา ผ้เู รียนร่วมกันแสดงความคิดเห็น โดยการสรปุ

รายวิชางานเช่ือมโลหะเบ้ืองต้น จุดประสงค์การ อภปิ ราย แลว้ กล่าวนาเข้าสเู่ น้ือหาที่จะศกึ ษา

เรียนรู้ และร่วมกันเสนอแนะแนวทางในการวัดผล

ประเมินผลตลอดภาคเรียน เพื่อให้ผู้เรียนใช้เป็น

แนวทางในการพัฒนาการเรียนรดู้ ้วยตนเอง

ข้นั การสอน(จานวน....300.....นาท)ี
ครูผสู้ อนบอกจดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ หน่วยท่ี 1
ความปลอดภยั ในงานเชือ่ ม
ครผู ู้สอนอธบิ ายเก่ียวกบั เนอ้ื หาสาระ ดงั นี้

1 ชุดเชอื่ มแก๊สและข้นั ตอนการใช้ชุดเชอ่ื ม
แกส๊

2 เปลวไฟในการเชื่อม

ครูเปดิ โอกาสให้ผู้เรียนคนอน่ื ๆ แสดงความคิดเหน็
รว่ มกนั ทกุ คน
ทาแบบประเมินผลหลงั เรียนหน่วยท่ี 1
ร่วมกันวเิ คราะห์คาตอบ ครูเฉลยคาตอบและร่วมกนั สง่ ชนิ้ งาน ประเมินผลงาน
อภิปรายผล

ขั้นสรปุ (จานวน......15.....นาที)
ครูผูส้ อนสรุปบทเรยี น โดยการอภปิ รายซักถามขอ้
สงสยั และอธบิ ายเพ่มิ เติมในสว่ นทเ่ี ห็นว่าผู้เรียน
ส่วนมากไมผ่ ่านการประเมนิ เพอื่ แกข้ อ้ สงสัย และ
ความไมเ่ ข้าใจของผู้เรยี น
ผูเ้ รยี นรับใบงาน ศึกษา ซกั ถาม อภิปราย พร้อม
สาธติ แล้วปฏบิ ัติตามใบงานในเวลาท่ีกาหนด
วิเคราะหผ์ ลการปฏิบตั ิงาน อภิปรายและสรปุ

251

6. ส่ือการเรียนการสอน/การเรียนรู้

6.1 สอ่ื ส่ิงพมิ พ์
1. หนังสือเรียน วิชางานเชื่อมโลหะเบอ้ื งต้น
2. ใบความรู้ ใบงาน
3. กิจกรรรมการเรียนการสอน

6.2 สื่อโสตทัศน์
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

6.3 สือ่ ของจรงิ
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

7. แหลง่ การเรยี นการสอน/การเรยี นรู้

7.1 ภายในสถานศึกษา
หอ้ งสมุดวทิ ยาลัย ศนู ยว์ ิทยบุ ริการ หอ้ ง Internet

7.2 ภายนอกสถานศึกษา
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

252

8. งานท่มี อบหมาย

8.1 กอ่ นเรยี น
ตรวจสอบ/จดั ทาแบบฝึกหัดหน่วยที่ 7 และใบงานที่ 15 ใหเ้ สร็จสมบรู ณ์ สง่ ในคร้ังตอ่ ไป

8.2 ขณะเรียน
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

8.3 หลังเรยี น
คาช้ีแจง จงทาเคร่ืองหมาย( / )หน้าข้อความที่ถกู ต้องและเคร่อื งหมาย ( X ) หนา้ ขอ้ ความทไี่ ม่ถูกต้อง
............ 1. เครือ่ งเชือ่ มไม่จาเป็นตอ้ งตอ่ สายลงดิน เพราะในการเชอ่ื มมีสายไฟเช่ือมและสายดนิ อย่แู ล้ว
............ 2. เมื่อแก๊สเหลอื นอ้ ยมีความดันต่า ควรนอนถงั แกส๊ เพ่ือให้แก๊สไหลได้สะดวก
............ 3. ในการเชอ่ื มภายในท่อโลหะทีเ่ ป็นตัวนาไฟฟาู ควรทาตะแกรงไม้หรือยางที่เป็นฉนวนไฟฟูา

มารองนง่ั
............ 4. หอ้ งเกบ็ แก็สควรเก็บใหเ้ ก็บมิดชดิ ไม่ควรให้ผูใ้ ดได้ทราบวา่ ห้องน้ันเป็นหอ้ งเก็บแก๊ส
............ 5. การยกของหนกั ควรยกโดยใชก้ าลังจากหลังเขา้ ชว่ ย

ของผเู้ รยี น

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

10. เอกสารอา้ งองิ

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

253

11. การบรู ณาการ/ความสมั พนั ธ์กับรายวชิ าอืน่

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

12. หลกั การประเมินผลการเรียน

12.1 กอ่ นเรยี น
1. จากการสงั เกตพฤติกรรมและความสนใจของนักศกึ ษา
2. จากการตอบคาถามของนักศึกษา

12.2 ขณะเรยี น
1. จากการถามตอบระหว่างครกู บั นกั ศึกษา
2. จากการตอบคาถามของนักศกึ ษา
3. จากการสังเกตการจดบนั ทึกลงในสมุด

12.3 หลังเรยี น
1. จากการสังเกตการตอบคาถาม
2. จากแบบทดสอบหลังเรยี นการเรยี น

254

13. รายละเอยี ดการประเมนิ ผลการเรยี น

จุดประสงค์ข้อท่ี 1 ชุดเช่อื มแกส๊ และข้ันตอนการใช้ชดุ เช่อื มแก๊ส
3. ความปลอดภยั ในงานโลหะแผ่น
1. วิธีการประเมนิ : แบบประเมินผลการเรียนรู้และแบบประเมินพฤตกิ รรม หนว่ ย

ท่ี 1 2. เครอื่ งการประเมิน : แบบประเมนิ ใบงาน เกณฑ์ผ่าน คอื 50%
3. เกณฑ์การประเมิน : เกณฑผ์ ่านการสังเกตพฤติกรรมรายบุคคล ต้องไมม่ ีช่อง

ปรบั ปรุง 4. เกณฑ์การผ่าน : เกณฑ์ผ่านการประเมนิ พฤติกรรมการเข้ารว่ มกจิ กรรมกลุ่ม
คอื ปานกลาง (50 % ขนึ้ ไป)

จดุ ประสงค์ขอ้ ท่ี 2 เปลวไฟในการเชอ่ื ม
1. วธิ ีการประเมิน : แบบประเมนิ ผลการเรยี นรู้และแบบประเมินพฤตกิ รรม หน่วย

ที่ 1 2. เครอ่ื งการประเมนิ : แบบประเมนิ ใบงาน เกณฑ์ผ่าน คอื 50%
3. เกณฑก์ ารประเมนิ : เกณฑ์ผ่านการสงั เกตพฤติกรรมรายบคุ คล ต้องไม่มชี อ่ ง

ปรบั ปรุง 4. เกณฑ์การผา่ น : เกณฑ์ผ่านการประเมนิ พฤติกรรมการเข้ารว่ มกิจกรรมกลุม่
คือ ปานกลาง (50 % ข้นึ ไป)

255

14. แบบทดสอบก่อนเรยี น

หน่วยที่ ....7...... ชื่อหน่วย .....................เปลวทใี่ ชใ้ นงานเชือ่ มแกส๊ ..........................
ชื่อเร่ือง 1.ชดุ เชื่อมแก๊สและขัน้ ตอนการใช้ชดุ เชื่อมแก๊ส

2. เปลวไฟในการเชื่อมข้อคาถาม

คาชีแ้ จง จงทาเคร่ืองหมาย( / )หนา้ ข้อความท่ีถูกต้องและเครอ่ื งหมาย ( X ) หนา้ ขอ้ ความทีไ่ ม่ถูกต้อง
............ 1. เครอ่ื งเช่ือมไม่จาเปน็ ตอ้ งตอ่ สายลงดนิ เพราะในการเชอ่ื มมสี ายไฟเช่อื มและสายดนิ อยู่แล้ว
............ 2. เมื่อแก๊สเหลือน้อยมีความดันต่า ควรนอนถังแก๊สเพื่อให้แก๊สไหลได้สะดวก
............ 3. ในการเช่อื มภายในทอ่ โลหะท่เี ป็นตวั นาไฟฟูา ควรทาตะแกรงไมห้ รือยางทีเ่ ป็นฉนวนไฟฟาู

มารองน่ัง
............ 4. ห้องเก็บแกส็ ควรเกบ็ ใหเ้ ก็บมิดชิด ไมค่ วรให้ผใู้ ดได้ทราบวา่ ห้องนั้นเป็นห้องเก็บแก๊ส
............ 5. การยกของหนกั ควรยกโดยใชก้ าลังจากหลงั เขา้ ช่วย

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรียน

1. ตอบ X
2. ตอบ X
3. ตอบ /
4. ตอบ X
5. ตอบ X

256

15. แบบทดสอบหลังเรยี น

หนว่ ยการสอนที่ ......... ชอื่ หนว่ ยการสอน
..............................................................................................................
วตั ถุประสงค์ เพื่อ ……………………………………………………………………………………………….
ขอ้ คาถาม
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรยี น

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

257

16. ใบความรทู้ ่ี ........

หนว่ ยท่ี ....7...... ชอื่ หน่วย .....................เปลวที่ใช้ในงานเชื่อมแก๊ส..........................
ชือ่ เรอ่ื ง 1.ชุดเชอื่ มแก๊สและข้ันตอนการใช้ชดุ เชอ่ื มแก๊ส

2. เปลวไฟในการเช่อื มขอ้ คาถาม

ชุดเชอื่ มแกส๊ และขั้นตอนการใชช้ ดุ เชือ่ มแก๊ส
2. ชุดเชือ่ มแกส๊ แบ่งออกเปน็ 2 ประเภท ดังน้ี
1.1 ชุดเชื่อมแก็สประเภทยึดอยูก่ บั ท่ี ชุดเชอื่ มแก๊สประเภทนี้ส่วนใหญ่แลว้ จะอยู่ใน

อาคารหรอื โรงงาน ตวั ท่อออกซเิ จนและอะเซทิลีนจะคลอ้ งดว้ ยโซ่และยดึ ติดกบั ผนงั เพ่อื ปอู งกนั การดึงหรือ
กระแทกล้มขณะปฏบิ ตั ิงาน เม่ือจะใชง้ านตอ้ งนาชนิ้ งานมาเชอ่ื มในบริเวณนีเ้ ท่านั้น ไมส่ ามารถเคล่ือนทไี่ ป
เช่อื มบริเวณอืน่ ได้ ดงั แสดงในรูปที่ 3.40

รูปท่ี 3.40 แสดงชดุ เชอ่ื มแกส๊ ท่ีสมบรู ณ์

1.3 ชดุ เชื่อมแก๊สเคล่ือนที่ ในการปฏิบตั ิงานมิใช่
ว่าจะอยูภ่ ายในโรงงานเสมอไป บอ่ ยคร้ังต้องทางานนอกสถานที่
จาเปน็ ตอ้ งเคล่อื นย้ายชุดเช่ือมแกส๊ ในการย้ายชดุ เช่ือมแกส๊
จะสร้างปญ๎ หาให้กบั ผู้ปฏิบตั ิมากเนอื่ งจากชุดเช่ือมแก๊ส
ประกอบด้วยอปุ กรณ์หลายอย่างและมีน้าหนกั มากถา้ หาก
เคลื่อนยา้ ยไม่ระมดั ระวงั โอกาสอปุ กรณเ์ ชือ่ มแก๊สบางตัว
จะเสยี หายมีมากทเี ดียว ซึง่ ป๎ญหานจ้ี ะลดนอ้ ยลงหรอื หมด
ปญ๎ หาไป เม่อื ผู้ปฏิบัตงิ านเชือ่ มใช้ชดุ เชอื่ มแก๊สเป็นแบบ
ชุดสนาม ซงึ อุปกรทกุ อยา่ งจะอยู่บนรถเข็น 2 ล้อ
ดังแสดงในรูปท่ี 3.41

รปู ท่ี 3.41 แสดงชุดเช่ือมแก๊สเคลอ่ื นท่ี

258

ชุดปฏิบัตงิ านชุดปฏิบตั งิ านเชือ่ มแกส๊
ผปู้ ฏิบตั งิ านเชอ่ื มตอ้ งเผชิญกับสภาวะทเ่ี ป็นอนั ตะรายรอบด้าน เช่น แสดงจากการเชอื่ ม ความรอ้ นจากเปลว
ไฟควันพิษจากทีถ่ กู ความรอ้ น สะเก็ดและเม็ดโลหะทีก่ ระเดน็ ออกมา สง่ิ ตา่ งๆ เหล่าน้ีจะรบกวนสมาธิในการ
เช่ือมของผู้ปฏบิ ัติงานทาให้เชือ่ มไม่สมบูรณ์ และยิ่งกวา่ นนั้ อาจเกิดการบาดเจบ็ กับผเู้ ชื่อมไดเ้ พื่อแก้ปญ๎ หา
ดังกลา่ ว ผู้ปฏิบตั งิ านเช่อื มต้องเตรียมอปุ กรณแ์ ละชุดท่ีใช้ในการสวมใส่ขณะเช่ือมใหพ้ ร้อม ดังแสดงในรปู ที่
3.42

รูปท่ี 3.42 แสดงชุดปฏบิ ัตงิ านเช่อื มแก๊ส
เปลวไฟในการเช่ือม

1. คุณสมบัติของเปลวไฟ
การเชอ่ื มแก๊สเป็นกระบวนการเช่ือมทใี่ ชก้ นั มานาน ซึ่งในป๎จจุบนั กย็ งั ไดร้ บั การนยิ มใชก้ ันอยา่ งแพรห่ ลาย โดย
ใช้ความร้อนจากการเผาไหมข้ องแก๊สออกซเิ จนและแก๊สอะเซทลิ นี ใหเ้ ปลวไฟทีม่ คี วามร้อนสงู ประมาณ
6,000 F เพียงพอทจ่ี ะทาให้โลหะทุกชนิดหลอมละลาย เปลวไฟจะถูกกาหนดให้เผาลงบนช้นิ งานจนกระทงั่
โลหะทต่ี อ่ กนั หลอมละลายรวมเป็นเนื้อเดยี วกนั เม่ือเยน็ ตวั ลงโลหะสองชนิ้ จะตดิ กันเป็นความแขง็ แรงเทา่ กับ
หรอื มากกว่าเนื้อโลหะเดมิ ซง่ึ เปลวไฟทีใ่ ช้สาหรับเชอื่ มจะตอ้ งมีคุณสมบตั ิ ดังนี้

1.1 มอี ณุ หภูมิสงู เพยี งพอท่ีจะหลอมละลายชน้ิ งาน
1.2 มปี รมิ าณความรอ้ นเพียงพอเมอ่ื ต้องการ
1.3 ตอ้ งไม่มีสงิ่ สกปรกจากเปลวไฟ หรือนาวตั ถุอยา่ งใดอยา่ งหนึง่ เข้ามารวมตัวกบั เน้ือ
โลหะที่หลอมละลาย
1.4 เปลวไฟต้องไมเ่ พิม่ ธาตคุ าร์บอนลงในเนอ้ื โลหะ ซ่งึ จะทาให้เนื้อของโลหะเปลยี่ นไป
1.5 เปลวไฟต้องไมเ่ ปน็ อนั ตรายกับผ้ปู ฏบิ ัติงานในทางเคมี

259

2. ชนดิ ของเปลวไฟ
โดยทัว่ ไปจะแบง่ เปลวไฟออกเป็น 3 ชนดิ คือ

2.1 เปลวไฟคาร์บูไรซิง(Carburizing Flame )หรือเปลวลด (Reducing Flame )
2.2 เปลวนิวทรัล(Neutral Flame )
2.3 เปลวออกซไิ ดซงิ (Oxidizing Flame )
2.1 เปลวคาร์บูไรซงิ (Carburizing Flame)
เปน็ เปลวท่ีไดจ้ ากการจดุ ระเบดิ ของแกส๊ ออกซเิ จนและแก๊สอะเซทลิ นี ผสมกนั โดยมปี ริมาณของแกส๊ อะเซทลิ ีน
มากกวา่ แกส๊ ออกซเิ จน เปลวชนั้ นอกมีลกั ษณะเป็นเปลวยาวมีสีสม้ ล้อมรอบเปลวชน้ั ใน ซึง่ มีความยาว
ครงึ่ หน่ึงของเปลวช้นั นอก เปลวช้ันในจะมีลักษณะพลิ้วเหมือนขนนกในระยะทห่ี ่างจากกรวยไฟประมาณ 3
มลิ ลิเมตร จะมีอณุ หภมู ิ 5,700 F (2,800 C ) การเผาไหม้จะมกี า๊ ซอะเซทิลีนเหลืออยู่จานวนหนงึ่ จึง
เหมาะสาหรับการเชอ่ื มงานท่ีตอ้ งการเตมิ คาร์บอนท่ผี วิ โลหะหรอื เช่อื มโลหะทไ่ี ม่ใชเ่ หลก็ ซงึ่ ต้องใชอ้ ุณหภูมิ
หลอมละลายไม่สงู มากนัก เชน่ อะลมู เิ นยี ม แมกนีเซยี ม และใชใ้ นการบัดกรีแข็ง (Brazing) ดงั แสดงในรปู ที่
3.43

รูปท่ี3.43 แสดงลักษณะของเปลวคาร์บูไรซงิ

รูปท่ี 3.44 แสดงลกั ษณะของเปลวนิวทรัล

รูปที่ 3.45 แสดงลักษณะของเปลวออกซิ

ไดซิง

260

2.2 เปลวนวิ ทรัล(Neutral Flame )
เป็นเปลวไฟทไ่ี ดม้ าจากการผสมกันระหวา่ งออกซิเจนกบั อะเซทิลีนในอัตราสว่ น 1:1 การเผาไหมส้ มบูรณ์
ประกอบด้วยเปลวไฟ 2 ชั้น ชัน้ ในเป็นกรวยเปลวมน ระยะหา่ งจากปลายกรวยประมาณ3 มิลลเิ มตร จะมี
อุณหภมู ปิ ระมาณ 6,000 F (3,150 C ) เมื่อนาไปเผาโลหะท่ีเปน็ เหลก็ จะหลอมละลายเป็นบ่อน้าโลหะคลา้ ย
น้าเชอื่ ม เม่อื เยน็ ตัวลงจะไดแ้ นวเชือ่ มทสี่ ะอาดมีความแข็งแรงเปลวไฟชนิดนี้จึงเหมาะสาหรบั การเช่อื มและตัด
โลหะไดด้ ี ดังแสดงในรปู ท่ี 3.42

2.3 เปลวออกซิไดซงิ (Oxidizing Flame)
เป็นเปลวไฟได้มาจากการผสมระหวา่ งแกส๊ ออกซิเจนกับแก๊สอะเซทลิ นี โดยปรับให้ออกซเิ จนมากกวา่ อะเซทลิ นี
ลักษณะเปลวมีสองชั้น เปลวช้ันในเปน็ รูปเปลวแหลมหดสัน้ เปลวนี้มอี ณุ หภูมิสงู กว่าเปลวอีก 2 ชนิดท่กี ลา่ ว
มาคือ มอี ุณหภมู สิ งู ถงึ 6,300 F (3,480 C) เมอ่ื ทาการเช่ือมจะเกิดประกายไฟหรือสะเก็ดไฟกระเด็นออกมา
จากบ่อหลอมละลายอยา่ งมาก บ่อหลอมละลายมีฟองอากาศไมเ่ หมาะทจ่ี ะนาไปใช้ในงานเชื่อมเหล็ก เพราะ
การเผาไหมไ้ มส่ มบูรณจ์ ะมีออกซิเจนหลงหรอื อยู่ และออกซิเจนจะเตมิ ลงในเนื้อเหลก็ ทาใหแ้ นวเช่อื มเปราะ
ความแขง็ แรงตา่ แต่นิยมนาไปใช้ในการตดั โลหะแผ่นบาง ดังแสดงในรปู ที่ 3.45

เป็นที่ทราบแลว้ วา่ เปลวไฟทใ่ี ชใ้ นงานเชื่อมโลหะโดยเฉพาะเหล็ก คือ เปลวนิวทรัล(Neutral
Flame) เนอ่ื งจากเป็นเปลวทมี่ ีความเผาไหม้ท่สี มบรู ณ์ ไม่มีการเตมิ ธาตบุ างตัวที่ไม่พงึ ประสงค์ลงในเนอ้ื เหล็ก
ดังมโี ครงสร้างของเปลว ดงั แสดงในรปู ท่ี 3.46

รูปท่ี 3.46 แสดงโครงสรา้ งเปลวนวิ ทรลั ของแก๊สออกซิเจนกับอะเซทิลีน
เปลวเช่อื มแกส๊ ออกซิเจนและอะเซทิลนี

รูปท่ี 3.47 แสดงเปลวนวิ ทรัลเปรยี บเทยี บกบั อณุ หภมู ิในระยะต่าง ๆของเปลว

261

17. ใบงานที่ .....1...

หน่วยที่ ....7...... ชือ่ หน่วย .....................เปลวที่ใช้ในงานเชื่อมแก๊ส..........................
ชื่อเร่ือง 1.ชุดเชื่อมแก๊สและข้นั ตอนการใช้ชดุ เช่อื มแก๊ส

2. เปลวไฟในการเช่อื มข้อคาถาม

จดุ ประสงค์ เพอื่
1. บอกชุดเชอ่ื มแก๊สและขน้ั ตอนการใช้ชดุ เช่ือมแกส๊ ได้
2. บอกเปลวไฟในการเช่ือม ได้

ลาดับกิจกรรม/ลาดับการปฏบิ ตั ิ

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

เกณฑก์ ารพิจารณา

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

262

18. แบบประเมินผล

แผนการวดั ผลและประเมินผลทง้ั รายวชิ า

- พุทธิพิสัย 1) แบบฝกึ หดั 10 %

2) ทดสอบหลงั เรียน 10 %

3) วดั ผลสัมฤทธิ์ 10 %

รวม 30 %

- ทักษะพสิ ัย 1) ใบงาน/งานทมี่ อบหมาย 35 %

2) วดั ผลสมั ฤทธ์ิ 15 %

รวม 50 %

- จิตพสิ ัย 20 %

หมายเหตุ: (คะแนนทดสอบก่อนเรยี นไว้สาหรบั เปรยี บเทยี บกบั คะแนนทดสอบหลงั เรียน)

19. แบบฝึกหดั
ตอนท่ี 1 จงตอบคาถามตอ่ ไปนีใ้ หไ้ ด้ใจความ

1. ผู้ปฏิบัตงิ านเชื่อมตอ้ งเผชญิ กับสภาวะที่เป็นอนั ตรายกบั อะไรบา้ ง
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

2.เปลวไฟแบง่ ออกเปน็ กี่ชนดิ คือ
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
3.เปลวไฟในการเช่อื มหมายถงึ
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

263

20. บนั ทกึ ผลหลงั การจัดการเรียนร้แู บบมงุ่ เนน้ สมรรถนะอาชีพและบรู ณาการตามหลัก

ปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง

20.1 สรุปผลการจัดการเรียนรู้

รายการ ระดับการปฏิบัติ
5432 1

ด้านการเตรียมการสอน

1. จดั หนว่ ยการเรยี นรไู้ ดส้ อดคลอ้ งกบั วตั ถปุ ระสงคก์ ารเรียนรู้

2. กาหนดเกณฑ์การประเมนิ ครอบคลมุ ท้ังด้านความรู้ ดา้ นทกั ษะ และดา้ นจิตพิสัย

3. เตรยี มวสั ดุ-อปุ กรณ์ สื่อ นวัตกรรม กิจกรรมตามแผนการจดั การเรยี นรกู้ อ่ นเข้าสอน

ดา้ นการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้

4. มวี ิธีการนาเขา้ ส่บู ทเรียนที่นา่ สนใจ

5. มกี จิ กรรมทห่ี ลากหลาย เพ่อื ชว่ ยให้ผู้เรยี นเกิดการเรียนรู้ ความเขา้ ใจ

6. จดั กจิ กรรมที่สง่ เสริมให้ผู้เรียนคน้ ควา้ เพอื่ หาคาตอบด้วยตนเอง

7. นกั เรยี นมสี ่วนรว่ มในการจดั กจิ กรรมการเรียนรู้

8. จดั กิจกรรมทเ่ี นน้ กระบวนการคิด ( คดิ วิเคราะห์ คดิ สังเคราะห์ คิดสรา้ งสรรค์ )

9. กระตนุ้ ให้ผู้เรยี นแสดงความคิดเห็นอยา่ งเสรี

10. จดั กิจกรรมการเรียนรู้ที่เชือ่ มโยงกับชวี ิตจริงโดยนาภูมปิ ๎ญญา/บูรณาการเข้ามามสี ว่ นรว่ ม

11. จัดกจิ กรรมโดยสอดแทรกคุณธรรม จรยิ ธรรม

12. มกี ารเสรมิ แรงเมื่อนักเรยี นปฏบิ ตั ิ หรือตอบถูกต้อง

13. มอบหมายงานให้เหมาะสมตามศกั ยภาพของผูเ้ รียน

14. เอาใจใสด่ ูแลผ้เู รยี น อย่างท่วั ถึง

15. ใช้เวลาสอนเหมาะสมกับเวลาที่กาหนด

ดา้ นสือ่ นวตั กรรม แหล่งการเรียนรู้

16. ใช้สอื่ ทีเ่ หมาะสมกับกจิ กรรมและศักยภาพของผเู้ รยี น

17. ใช้สอ่ื แหลง่ การเรียนรู้อย่างหลากหลาย เชน่ บุคคล สถานที่ ของจริง เอกสาร

สอื่ อิเลก็ ทรอนิกส์ และอินเทอรเ์ นต็ เป็นต้น

ดา้ นการวัดและประเมินผล

18. ผเู้ รยี นมีสว่ นร่วมในการกาหนดเกณฑ์การวดั และประเมินผล

19. ประเมนิ ผลอยา่ งหลากหลายและครบทง้ั ดา้ นความรู้ ทักษะ และจิตพสิ ยั

20. ครู ผเู้ รียน ผู้ปกครอง หรอื ผู้ท่เี ก่ียวข้องมสี ่วนร่วม ในการประเมนิ

หมายเหตุ ระดบั การปฏบิ ตั ิ 5 = ปฏิบตั ิดีเย่ียม 4 = ปฏบิ ตั ดิ ี 3 = ปฏิบตั พิ อใช้ รวม
2 = ควรปรบั ปรงุ 1 = ไมม่ ีการปฏิบตั ิ คา่ เฉลย่ี

264

20.2 ปัญหาท่พี บ และแนวทางแกป้ ัญหา

ปัญหาที่พบ แนวทางแก้ปัญหา

ดา้ นการเตรียมการสอน

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

ด้านการจัดกจิ กรรมการเรยี นรู้

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

ด้านสื่อ นวัตกรรม แหล่งการเรียนรู้

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

ด้านการวดั และประเมนิ ผล

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

ดา้ นอื่นๆ (โปรดระบเุ ป็นข้อๆ)

................................................................................... ....................................................................................

................................................................................... ....................................................................................

................................................................................... ....................................................................................

................................................................................... ....................................................................................

ลงชอ่ื ........................................................................ ครูผสู้ อน
(....................................................................)

ตาแหนง่ .......................................................................
............../.................................../....................

21. บนั ทึกการนิเทศและติดตาม 265

วนั -เดือน-ปี เวลา รายการนเิ ทศและติดตาม ชอ่ื -สกลุ ผูน้ เิ ทศ ตาแหนง่

266

แผนการจดั การเรยี นรู้ แบบม่งุ เน้นสมรรถนะอาชีพ
และบูรณาการตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพยี ง

รหสั วิชา .......2103-1001....... วิชา ....................งานเชื่อมโลหะเบื้องต้น.............................
หนว่ ยการสอนท่ี ...8... ช่อื หนว่ ยการสอน การตดั โลหะดว้ ยแก๊ส
ชอ่ื หัวข้อเรื่อง..........1. หลักการของการตัดด้วยแก๊ส............ จานวน…..6...ชั่วโมง สัปดาหท์ ่ี 16
2. ปฏกิ ริ ิยาขณะทาการตัดด้วยแกส๊ ออกซิเจนกบั แกส๊ อะเซทลิ นี

1. สาระสาคัญ

ในงานอุตสาหกรรมสิ่งที่คานึงถึงอันดับแรกคือความปลอดภัย หรือท่ีเขียนเป็นภาษาอังกฤษ
“Safety First” เพือ่ ใหเ้ กิดความปลอดภยั ในขณะทีท่ างานและจัดสภาพการทางานท่ีดี ซ่ึงผู้ปฏิบัติงาน จะต้อง
ระลกึ ถึงเสมอในเรือ่ งความปลอดภยั ในงานเชื่อมแก๊สและไฟฟูา อันตรายที่เกิดขึ้นในขณะปฏิบัติงาน มีมาจาก
สาเหตทุ ่ตี า่ งๆ กัน เชน่ คน เครอื่ งมือ เครอ่ื งจกั ร สภาพแวดลอ้ มจากการทางาน ซึ่งถ้าเกิดอุบัติเหตุ ข้ึนมาจะมี
ป๎ญหาตามมาอีกมากมาย เช่น งานผลิตจะหยุดในช่วงที่เกิดอุบัติเหตุตรงจุดน้ัน ต้องปฐมพยาบาล เสียค่า
รักษาพยาบาลเพิม่ ขน้ึ อกี อบุ ตั ิเหตุทเี่ กดิ ขนึ้ สามารถปูองกนั ได้โดยการศึกษาเรอ่ื งความปลอดภัย ในงานเชื่อมให้
เขา้ ใจ และปฏบิ ัติตามอยา่ งเคร่งครดั

2. สมรรถนะประจาหนว่ ยการเรยี นรู้

1. หลกั การของการตัดดว้ ยแกส๊
2. ปฏิกริ ยิ าขณะทาการตัดดว้ ยแก๊สออกซิเจนกับแกส๊ อะเซทลิ ีน

3. จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้

3.1 จุดประสงค์ทัว่ ไป
1 อธบิ ายหลกั การของการตดั ด้วยแก๊สได้
2. อธบิ ายปฏิกริ ยิ าขณะทาการตดั ด้วยแก๊สออกซิเจนกับแกส๊ อะเซทิลีนได้
3.2 จุดประสงค์เชงิ พฤตกิ รรม
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

267

4. เนื้อหาสาระการสอน/การเรียนรู้

4.1 ดา้ นความรู้
1. หลักการของการตัดด้วยแกส๊
2. ปฏิกิรยิ าขณะทาการตดั ด้วยแก๊สออกซิเจนกบั แก๊สอะเซทลิ นี

4.2 ด้านทักษะหรือการประยุกต์ใช้
1. ปฏิบัตติ ามกฎของโรงงานไดอ้ ยา่ งเคร่งครดั
2. บอกวิธีปูองกันอุบตั เิ หตใุ นงานเชือ่ มแก๊ส และเช่ือมไฟฟูาได้
3. บอกวิธกี ารปอู งกนั อบุ ตั ิเหตุในงานโลหะแผ่นได้
4. ศกึ ษาและเข้าใจความสาคญั ของความปลอดภยั ในการปฏิบตั ิงานได้
5. นาหลักคิดของปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียงใช้ร่วมกับการปฏบิ ตั งิ าน

4.3 ดา้ นคณุ ธรรม/ จรยิ ธรรม/ และคณุ ลกั ษณะทพ่ี ึงประสงคแ์ ละบรู ณาการตามหลกั ปรัชญา
เศรษฐกิจพอเพยี ง

1 ความมีมนุษยสมั พันธ์
2 ความมวี นิ ัย
3 ความรบั ผดิ ชอบ
4 ความซือ่ สตั ย์สุจรติ
5 ความเช่ือม่ันในตนเอง
6 การประหยดั
7 ความสนใจใฝุรู้
8 การละเว้นสงิ่ เสพติดและการพนนั
9 ความรักสามัคคี
10 ความกตญั ํกู ตเวที

268

5. กิจกรรมการเรยี นการสอนหรอื การเรียนรู้

ขน้ั ตอนการสอนหรือกจิ กรรมครู ขัน้ ตอนการเรียนหรือกิจกรรมของผเู้ รยี น

ข้นั เตรียม(จานวน.....15....นาท)ี ขนั้ เตรยี ม

ครูผู้สอนแนะนาการเรียนการสอนเก่ียวกับเนื้อหา ผู้เรียนรว่ มกันแสดงความคดิ เห็น โดยการสรปุ

รายวิชางานเชื่อมโลหะเบ้ืองต้น จุดประสงค์การ อภิปราย แลว้ กล่าวนาเข้าส่เู นอ้ื หาที่จะศึกษา

เรียนรู้ และร่วมกันเสนอแนะแนวทางในการวัดผล

ประเมินผลตลอดภาคเรียน เพื่อให้ผู้เรียนใช้เป็น

แนวทางในการพฒั นาการเรยี นรู้ด้วยตนเอง

ขน้ั การสอน(จานวน....300.....นาท)ี

ครผู สู้ อนบอกจุดประสงค์การเรียนรู้ หน่วยท่ี 1

ความปลอดภยั ในงานเช่ือม

ครูผูส้ อนอธิบายเกี่ยวกบั เน้ือหาสาระ ดงั นี้

หลักการของการตัดด้วยแก๊ส

ปฏกิ ริ ยิ าขณะทาการตดั ดว้ ยแกส๊ ออกซิเจนกับ

แก๊สอะเซทิลนี

ครูเปดิ โอกาสให้ผูเ้ รยี นคนอนื่ ๆ แสดงความคิดเหน็

รว่ มกันทกุ คน

ทาแบบประเมนิ ผลหลงั เรียนหน่วยที่ 1

ร่วมกนั วเิ คราะหค์ าตอบ ครเู ฉลยคาตอบและรว่ มกนั สง่ ชน้ิ งาน ประเมินผลงาน

อภิปรายผล

ข้นั สรปุ (จานวน......15.....นาที)

ครูผสู้ อนสรุปบทเรียน โดยการอภปิ รายซกั ถามขอ้

สงสยั และอธบิ ายเพ่มิ เติมในสว่ นทเ่ี หน็ ว่าผู้เรยี น

สว่ นมากไม่ผา่ นการประเมิน เพือ่ แก้ข้อสงสยั และ

ความไมเ่ ข้าใจของผู้เรียน

ผเู้ รยี นรับใบงาน ศึกษา ซกั ถาม อภิปราย พรอ้ ม

สาธติ แล้วปฏบิ ตั ิตามใบงานในเวลาทก่ี าหนด

วเิ คราะหผ์ ลการปฏิบตั ิงาน อภปิ รายและสรปุ

269

6. สอื่ การเรยี นการสอน/การเรียนรู้

6.1 สอื่ สง่ิ พมิ พ์
1. หนังสอื เรียน วชิ างานเช่อื มโลหะเบื้องตน้
2. ใบความรู้ ใบงาน
3. กิจกรรรมการเรยี นการสอน

6.2 สอ่ื โสตทัศน์
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

6.3 ส่ือของจรงิ
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

7. แหลง่ การเรยี นการสอน/การเรียนรู้

7.1 ภายในสถานศึกษา
ห้องสมดุ วิทยาลยั ศนู ย์วิทยุบริการ ห้อง Internet

7.2 ภายนอกสถานศึกษา
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

270

8. งานทม่ี อบหมาย

8.1 ก่อนเรียน
ตรวจสอบ/จัดทาแบบฝึกหดั หน่วยท่ี 8 และใบงานท่ี 16 ให้เสร็จสมบูรณ์ สง่ ในคาบ

8.2 ขณะเรยี น
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

8.3 หลงั เรยี น
คาชแ้ี จง จงทาเคร่ืองหมาย( / )หนา้ ขอ้ ความทถ่ี กู ตอ้ งและเครอ่ื งหมาย ( X ) หนา้ ขอ้ ความท่ไี ม่ถูกตอ้ ง
............ 1. เมือ่ แก๊สเหลือนอ้ ยมีความดันต่า ควรนอนถังแก๊สเพอื่ ให้แก๊สไหลไดส้ ะดวก
............ 2. การปฏบิ ัตงิ านในโรงงาน รองเทา้ หวั เหลก็ จะร้สู ึกหนกั ทาให้ไม่สะดวกในการทางาน
............ 3. การยกของหนักควรยกโดยใช้กาลงั จากหลงั เขา้ ชว่ ย
............ 4. ห้องเก็บแก็สควรเกบ็ ใหเ้ ก็บมิดชดิ ไม่ควรให้ผู้ใดได้ทราบวา่ ห้องนั้นเปน็ หอ้ งเก็บแก๊ส
............ 5. กอ่ นทาการเชื่อมควรตรวจสอบรอยรั่วของอปุ กรณเ์ สียกอ่ น โดยใชเ้ ทียนลนสารวจหารอยร่วั

9. ผลงาน/ช้นิ งาน ท่ีเกดิ จากการเรยี นรขู้ องผเู้ รยี น

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

10. เอกสารอ้างองิ

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

271

11. การบูรณาการ/ความสัมพนั ธก์ บั รายวิชาอืน่

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

12. หลกั การประเมินผลการเรียน

12.1 ก่อนเรียน
1. จากการสงั เกตพฤตกิ รรมและความสนใจของนักศึกษา
2. จากการตอบคาถามของนกั ศึกษา

12.2 ขณะเรียน
1. จากการถามตอบระหวา่ งครกู บั นกั ศึกษา
2. จากการตอบคาถามของนักศกึ ษา
3. จากการสังเกตการจดบันทึกลงในสมดุ

12.3 หลงั เรยี น
1. จากการสังเกตการตอบคาถาม
2. จากแบบทดสอบหลังเรยี นการเรียน

272

13. รายละเอยี ดการประเมนิ ผลการเรยี น

จุดประสงค์ข้อท่ี 1 หลกั การของการตัดด้วยแกส๊
3. ความปลอดภัยในงานโลหะแผน่
1. วิธีการประเมนิ : แบบประเมนิ ผลการเรยี นรูแ้ ละแบบประเมินพฤติกรรม หนว่ ย

ที่ 1 2. เครือ่ งการประเมิน : แบบประเมนิ ใบงาน เกณฑ์ผา่ น คอื 50%
3. เกณฑก์ ารประเมนิ : เกณฑผ์ ่านการสงั เกตพฤตกิ รรมรายบคุ คล ต้องไมม่ ชี อ่ ง

ปรบั ปรงุ 4. เกณฑก์ ารผา่ น : เกณฑ์ผ่านการประเมินพฤติกรรมการเขา้ รว่ มกจิ กรรมกลุ่ม
คอื ปานกลาง (50 % ขน้ึ ไป)

จดุ ประสงค์ขอ้ ที่ 2 ปฏกิ ริ ยิ าขณะทาการตัดด้วยแก๊สออกซเิ จนกับแกส๊ อะเซทิลีน
1. วิธกี ารประเมิน : แบบประเมนิ ผลการเรยี นรูแ้ ละแบบประเมนิ พฤตกิ รรม หนว่ ย

ที่ 1 2. เครอื่ งการประเมนิ : แบบประเมนิ ใบงาน เกณฑ์ผ่าน คือ 50%
3. เกณฑก์ ารประเมนิ : เกณฑ์ผ่านการสังเกตพฤติกรรมรายบคุ คล ต้องไมม่ ีช่อง

ปรับปรงุ 4. เกณฑก์ ารผ่าน : เกณฑ์ผ่านการประเมินพฤติกรรมการเข้าร่วมกิจกรรมกลมุ่
คอื ปานกลาง (50 % ข้นึ ไป)

273

14. แบบทดสอบก่อนเรียน

หน่วยการสอนที่ ....1..... ชือ่ หน่วยการสอน การตัดโลหะดว้ ยแกส๊
วตั ถุประสงค์ เพ่ือ 1. ปฏิบัตติ ามกฎของโรงงานได้อย่างเคร่งครดั

2. บอกวิธีปูองกันอุบตั ิเหตุในงานเชือ่ มแก๊ส และเชื่อมไฟฟาู ได้
3. บอกวธิ กี ารปอู งกนั อุบตั ิเหตใุ นงานโลหะแผน่ ได้
4. ศึกษาและเข้าใจความสาคัญของความปลอดภัยในการปฏบิ ตั งิ านได้
5. นาหลักคดิ ของปรัชญาเศรษฐกจิ พอเพยี งใชร้ ว่ มกบั การปฏิบตั ิงาน
ข้อคาถาม
คาช้แี จง จงทาเคร่ืองหมาย( / )หนา้ ข้อความทถี่ กู ตอ้ งและเคร่ืองหมาย ( X ) หน้าข้อความท่ไี ม่ถูกต้อง
............ 1. เมอื่ แกส๊ เหลือนอ้ ยมคี วามดันต่า ควรนอนถังแกส๊ เพือ่ ให้แก๊สไหลไดส้ ะดวก
............ 2. การปฏิบัตงิ านในโรงงาน รองเทา้ หัวเหล็กจะรู้สึกหนกั ทาให้ไมส่ ะดวกในการทางาน
............ 3. การยกของหนกั ควรยกโดยใชก้ าลังจากหลงั เขา้ ช่วย
............ 4. หอ้ งเกบ็ แกส็ ควรเกบ็ ให้เก็บมิดชิด ไม่ควรใหผ้ ้ใู ดได้ทราบว่าหอ้ งนนั้ เป็นห้องเกบ็ แกส๊
............ 5. กอ่ นทาการเชอ่ื มควรตรวจสอบรอยร่ัวของอปุ กรณ์เสยี กอ่ น โดยใชเ้ ทยี นลนสารวจหารอยรัว่

เฉลยแบบทดสอบกอ่ นเรยี น

1. ตอบ X
2. ตอบ X
3. ตอบ X
4. ตอบ X
5. ตอบ X

274

15. แบบทดสอบหลังเรียน

หน่วยการสอนท่ี .....8.... ชอ่ื หน่วยการสอน..............การตัดโลหะด้วยแกส๊ ..........
วตั ถุประสงค์ เพื่อ 1. ปฏบิ ัตติ ามกฎของโรงงานไดอ้ ยา่ งเคร่งครัด

2. บอกวธิ ีปอู งกนั อุบตั ิเหตุในงานเชอ่ื มแก๊ส และเช่ือมไฟฟูาได้
3. บอกวธิ ีการปอู งกันอุบัตเิ หตุในงานโลหะแผ่นได้
4. ศึกษาและเข้าใจความสาคัญของความปลอดภัยในการปฏิบัติงานได้
5. นาหลักคดิ ของปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งใช้รว่ มกบั การปฏบิ ัตงิ าน

ข้อคาถาม

คาชแี้ จงจงเลือกคาตอบที่ถูกต้องทีส่ ุด

1.ในอตุ สาหกรรมทั่วไปถา้ พูดคาว่า “การเชอื่ มแก๊ส” หมายถึง การเชื่อมทอี่ าศยั ความร้อนจากการเผาไหม้

ระหวา่ งแก๊สอะไร

ก. ไฮโดรเจนกบั ออกซิเจน ข. บิวเทนกับออกซิเจน

ค. แก๊สธรรมชาตกิ ับออกซิเจน ง. อะเซทิลนี กับออกซเิ จน

2.ในการตรวจสอบรอยรั่วตามข้อต่อของอปุ กรณเ์ ชอื่ มแก๊ส ควรใชอ้ ะไรตรวจสอบ

ก. นา้ สบู่ ข. น้ามนั

ค. ใช้จมูกดมกลิ่น ง. ใชเ้ ปลวไฟสารวจ

3. การเปิดวาล์วของทอ่ อะเซทิลนี ควรเปิดกร่ี อบ

ก. 1/4-1/2 รอบ ข. 1-2 รอบ

ค. 2-3 รอบ ง. เปิดจนหมดเกลยี ว

4. การเปิดวาล์วของท่อออกซเิ จน ควรเปิดเท่าใด

ก. 1/4-1/2 รอบ ข. 1-2 รอบ

ค. 2-3 รอบ ง. เปดิ จนหมดเกลียว

5. ขอ้ ใดไม่ใช่คุณสมบัตขิ องแกส๊ ออกซิเจน

ก. ตดิ ไฟไดง้ า่ ย ข. ในสภาพของเหลวมีสนี า้ ทะเลออ่ น

ค. มอี ยใู่ นอากาศประมาณ 21% ง. ช่วยให้ติดไฟ

6. ข้อใดไมใ่ ช่คุณสมบตั ขิ องแก๊สอะเซทิลนี

ก. เบากวา่ อากาศ ข. ช่วยให้ติดไฟ

ค. ละลายในของเหลวได้ ง. มีกล่ินคล้ายกระเทยี ม

7. แก๊สอะเซทลิ ีนมสี ูตรทางเคมี คอื

ก. CO ข. C2H2

ค. CH2 ง. CO2

275

8. จะใช้ในการผลิตแก๊สออกซิเจน เม่อื ตอ้ งการใช้แกส๊ ไฮโดรเจนด้วย จะใชก้ ารผลิตแบบใด

ก. ผลิตออกซิเจนจากอากาศ ข. ผลิตออกซเิ จนจากนา้

ค. นิยมใช้ท้งั สองวธิ ี ง. ถูกทุกขอ้

9. ในการประกอบมาตรวดั ความดนั (requlator) เขา้ กับทอ่ บรรจุแก๊ส ควรทาอย่างไรกอ่ น

ก. เปิดวาลว์ ทท่ี อ่ เพือ่ ไล่สง่ิ สกปรกบริเวณทางท่อออกของแกส๊ ก่อน

ข. ชโลมน้ามันทเี่ กลยี วเสยี ก่อน เพ่ือจะได้ประกอบได้ง่าย

ค. ใชป้ ากเปาุ ลมเพ่ือไล่ฝนุ ละอองออกจากรทู างเดนิ แก๊ส

ง. ใชผ้ ้าชุบน้าแลว้ บดิ พอหมาดๆ เช็ดถงั แก๊สให้สะอาด

10. ขอ้ ตอ่ สายยางซง่ึ จะต่อเข้ากับเกลยี วของมาตราวดั ความดนั ของแกส๊ อะเซทลิ ีน จะมีลกั ษณะอย่างไร

ก. เปน็ เกลียวซา้ ย ข. เป็นเกลียวขวา

ค. เปน็ เกลยี วสี่เหลยี่ ม ง. เป็นเกลยี วกลม

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรียน

1. ง
2. ก
3. ก
4. ค
5. ก
6. ข
7. ข
8. ง
9. ก
10. ก

276

16. ใบความร้ทู ่ี ........

หนว่ ยการสอนที่ ...8... ชอ่ื หน่วยการสอน การตัดโลหะดว้ ยแกส๊
ชอ่ื หัวขอ้ เรอ่ื ง 1. หลกั การของการตดั ด้วยแก๊ส

2. ปฏกิ ิรยิ าขณะทาการตัดด้วยแก๊สออกซเิ จนกบั แก๊สอะเซทิลนี

หลักการของการตัดด้วยแก๊ส
การตดั โลหะดว้ ยแก๊สเกิดจากการให้ความรอ้ นด้วยเปลวไฟจากหัวตัดซงึ่ เกิดจากการผสมกนั ระหวา่ ง

แก๊สออกซิเจนกับแก๊สเช้อื เพลิงแล้วเผาชิ้นงานใหร้ ้อนแดงดว้ ยเปลวนิวทรัลและทาใหเ้ กดิ ปฏิกิริยาออกซิเดชัน
(Oxidation)อย่างรวดเรว็ โดยการพน่ ออกซิเจนจากหัวตดั ออกไปอย่างแรงและรวดเร็วช้ินงานกจ็ ะถกู ตัดขาด
ออกจากกัน โดยรอยตดั จะมลี กั ษณะเป็นร่องตดั (Kerf)

การตัดดว้ ยแกส๊ ออกซเิ จนและแก๊สเชือ้ เพลิง (Oxy Fuel Gas Cutting, OCF) เป็นกระบวนการตัดโดย
ใชค้ วามรอ้ นจากเปลวไฟท่เี กิดการเผาไหมร้ ะหว่างแก๊สออกซิเจนและแก๊สเชอื้ เพลิง โดยการเผาช้ินงาน
(Preheat) ทมี่ ีอณุ หภมู ิ 1,625 องศาF (884 องศาC) การเผาช้ินงานนั้นมหี ลายชนดิ ดว้ ยกัน ดังนี้

1. แกส๊ อะเซทลิ ีน(Acetylene Gas)
2. แก๊ส MAPP (Methyl Acetylene Propadiene Gas)
3. แกส๊ โพรเพน(Propane Gas)
4. แกส๊ ธรรมชาติ(Natural Gas)
5. แกส๊ ไฮโดรเจน(Hydrogen Gas)

แกส๊ เชือ้ เพลงิ ที่ใช้ในการตดั นน้ั มอี ยดู่ ว้ ยกนั หลายชนดิ แตแ่ กส๊ ท่ีสามารถนาไปใช้ตัดไดด้ ี
มปี รมิ าณความรอ้ นสงู และประหยัดคือแก๊สอะเซทิลีนซ่งึ เปน็ แกส๊ ทร่ี ู้จกั กันดีในงานเช่อื มและราคาไม่แพงนัก
อกี ทั้งเป็นแกส๊ ทีห่ าซอ้ื ได้ง่ายในประเทศไทย ดังแสดงในตารางที่ 3-8
ตารางที่3-8 ตารางแสดงอตั ราส่วนการเผาผลาญของแกส๊ ออกซเิ จนและแกส๊ อะเซทลิ ีนในขณะที่อนุ่
ชิน้ งานกอ่ นตดั

แกส๊ เชื้อเพลงิ อัตราส่วนที่เหมาะสมของแกส๊ การเผาผลาญของแกส๊ ขณะทาการ
(Fuel Gas) ออกซเิ จนกับแกส๊ เช้ือเพลงิ อนุ่ ชิน้ งานกอ่ นตดั (Cuft/hr)

ออกซเิ จน แก๊สเช้ือเพลงิ

แก๊สอะเซทิลีน 1.7:1 17 10
แก๊สธรรมชาติ 2.0:1 56 28
แก๊สโพรเพน 4.5:1 54 12

จากตาราง จะเหน็ ว่าแก๊สเชือ้ เพลิงที่ใชแ้ ก๊สอะเซทลิ ีนมอี ัตราการเผาผลาญนอ้ ยกว่าแก๊ส
ธรรมชาติ และแกส๊ โพรเพนขณะทาการอนุ่ ช้ินงานกอ่ นตัด

277

ปฏกิ ริ ิยาขณะทาการตัดดว้ ยแกส๊ ออกซเิ จนกบั แก๊สอะเซทลิ นี

ปฏกิ ิรยิ าการเกิดออกซเิ ดชัน (Oxidation) จากการตดั มลี ักษณะการเกิดคล้ายกับเกดิ ออกซเิ ดชนั ของ

สนมิ เหลก็ (Iron Oxide) เพยี งแต่การเกิดออกซเิ ดชนั ในการตัดนั้นมีการเร่งใหเ้ กดิ โดยเรว็ ดว้ ยออกซเิ จนทเ่ี ตมิ

ลงไป และความรนุ แรงของออกซิเจนทพ่ี ่นลงไป ทาให้ชน้ิ งานทะลุขาดออกจากกัน

ปฏกิ ริ ยิ าการเกิดออกซเิ ดชนั ขณะทาการตัด

3Fe + 2O FeO + 26,691 cal

เหล็ก + ออกซเิ จน เหล็กออกไซด์ + ปรมิ าณความร้อน (แคลอรี)

เหลก็ ออกไซดท์ ี่ได้จากการตัดจะมีสดี า แข็งเปราะ มสี ูตรทางเคมีคอื FeOแตเ่ หล็กออกไซด์ที่เกดิ จาก

สนิม (Rust) จะมสี นี า้ ตาล มลี กั ษณะร่วนหลดุ ได้งา่ ย มีสูตรทางเคมี คือ FeO

278

17. ใบงานที่ .....16...

หน่วยการสอนท่ี ...8... ชอื่ หน่วยการสอน การตดั โลหะด้วยแก๊ส
ช่อื หวั ขอ้ เรอ่ื ง 1. หลกั การของการตดั ดว้ ยแก๊ส

2. ปฏกิ ริ ิยาขณะทาการตดั ดว้ ยแก๊สออกซเิ จนกบั แก๊สอะเซทิลีน
3. อปุ กรณ์การตัดแกส๊
4.เครอ่ื งตดั แกส็
5.การใชอ้ ุปกรณ์ชว่ ยตัด
จุดประสงค์ เพื่อ
1. ปฏิบตั ิตามกฎของโรงงานได้อยา่ งเครง่ ครัด
2. บอกวิธีปอู งกนั อุบัตเิ หตใุ นงานเชอื่ มแกส๊ และเช่อื มไฟฟูาได้
3. บอกวิธกี ารปูองกนั อุบตั เิ หตุในงานโลหะแผน่ ได้
4. ศกึ ษาและเขา้ ใจความสาคัญของความปลอดภัยในการปฏิบัติงานได้
5. นาหลักคิดของปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งใชร้ ว่ มกบั การปฏิบตั ิงาน

ลาดับกจิ กรรม/ลาดบั การปฏิบตั ิ

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

เกณฑ์การพิจารณา

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

279

18. แบบประเมินผล

แผนการวัดผลและประเมินผลท้ังรายวชิ า

- พทุ ธิพิสัย 1) แบบฝกึ หัด 10 %

2) ทดสอบหลงั เรยี น 10 %

3) วดั ผลสัมฤทธ์ิ 10 %

รวม 30 %

- ทกั ษะพสิ ัย 1) ใบงาน/งานทมี่ อบหมาย 35 %

2) วดั ผลสัมฤทธ์ิ 15 %

รวม 50 %

- จติ พสิ ัย 20 %

หมายเหตุ: (คะแนนทดสอบกอ่ นเรียนไวส้ าหรบั เปรยี บเทียบกับคะแนนทดสอบหลังเรยี น)

19. แบบฝกึ หดั
ตอนท่ี 1 จงตอบคาถามตอ่ ไปนใี้ หไ้ ดใ้ จความ
1.จงบอกคุณสมบัติของแก๊สออกซิเจนและแกส๊ อะเซทิลนี ?

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรยี น

ข้อท่ี 1 คุณสมบตั ขิ องแก๊สออกซิเจน
1. ไม่มีสี ไมม่ ีกลิ่น ในสภาพเปน็ แก๊ส แต่ในสภาพของเหลวจะมีสนี ้าทะเลออ่ น
2. เปน็ ไดท้ ง้ั 3 สถานะ คอื กา๊ ซ ของเหลว และของแข็ง
3. มีอยู่ประมาณ 21 % โดยประมาตรในบรรยากาศ
4.มสี ถานะเปน็ ของเหลวทีอ่ ณุ หภมู ิ –183๐C และกลายเป็นของแขง็ ท่ีอุณหภูมิ -218๐C

นอกจากออกซเิ จนในอากาศแล้ว ยังมอี อกวิเจนในนา้ ซง่ึ มสี ญั ลักษณ์ทางเคมี H2O ซึ่งประกอบด้วยธาตุ 2 ธาตุ
คอื ออกซเิ จนและไฮโดรเจน
คณุ สมบัติของแกส๊ อะเซทิลีน

280

1. ตดิ ไฟได้ และเม่ือตวั กับออกซิเจนในอัตราสว่ นทเี่ หมาะสมแล้วจะติดเปลวไฟทมี่ ีความรอ้ นสูง
ประมาณ5,500 – 6,000 F๐

2. เบากว่าอากาศ
3. ไม่มสี ี
4. มีกลิน่ รุนแรงคล้ายกล่ินกระเทียม
5. สามารถละลายในของเหลวได้
6. ไมส่ ามารถควบคุมได้เมอื่ มีความดันเกิน 30 ปอนด/์ ตารางน้วิ (30 Psi หรอื เทา่ กับ 2.1
kg/cm2)
หรือท่ีอณุ หภมู ทิ ี่สงู กวา่ 1435๐ F(780๐ C) และถ้าความดนั หรืออณุ หภูมิสงู ถึงจุดวกิ ฤตก็จะระเบิดได้
7 . เป็นสารประกอบไฮโดรคารบ์ อน ซึ่งประกอบด้วยคารบ์ อน 92.3 % และไอโดรเจน 7.7 %

281

20. บนั ทึกผลหลังการจัดการเรยี นรแู้ บบมุ่งเนน้ สมรรถนะอาชพี และบรู ณาการตามหลัก

ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง

20.1 สรุปผลการจัดการเรยี นรู้

รายการ ระดับการปฏิบัติ
5432 1

ด้านการเตรยี มการสอน

1. จดั หน่วยการเรยี นรไู้ ด้สอดคล้องกับวัตถุประสงคก์ ารเรียนรู้

2. กาหนดเกณฑ์การประเมินครอบคลุมทงั้ ด้านความรู้ ด้านทักษะ และดา้ นจิตพิสยั

3. เตรียมวัสดุ-อปุ กรณ์ สอ่ื นวัตกรรม กจิ กรรมตามแผนการจัดการเรียนรู้กอ่ นเข้าสอน

ดา้ นการจัดกจิ กรรมการเรยี นรู้

4. มวี ธิ กี ารนาเข้าส่บู ทเรยี นท่นี ่าสนใจ

5. มีกจิ กรรมที่หลากหลาย เพ่ือชว่ ยใหผ้ ู้เรียนเกิดการเรยี นรู้ ความเข้าใจ

6. จัดกิจกรรมทส่ี ่งเสริมให้ผู้เรยี นคน้ ควา้ เพ่ือหาคาตอบดว้ ยตนเอง

7. นกั เรียนมีส่วนรว่ มในการจดั กิจกรรมการเรยี นรู้

8. จัดกจิ กรรมที่เน้นกระบวนการคดิ ( คิดวิเคราะห์ คิดสงั เคราะห์ คิดสร้างสรรค์ )

9. กระตุ้นใหผ้ ้เู รียนแสดงความคิดเห็นอยา่ งเสรี

10. จัดกิจกรรมการเรียนรทู้ ่ีเช่ือมโยงกับชวี ิตจริงโดยนาภมู ปิ ๎ญญา/บูรณาการเข้ามามีสว่ นรว่ ม

11. จดั กิจกรรมโดยสอดแทรกคุณธรรม จริยธรรม

12. มีการเสรมิ แรงเมือ่ นกั เรยี นปฏบิ ัติ หรือตอบถูกต้อง

13. มอบหมายงานให้เหมาะสมตามศกั ยภาพของผู้เรียน

14. เอาใจใสด่ ูแลผู้เรียน อย่างทัว่ ถึง

15. ใชเ้ วลาสอนเหมาะสมกับเวลาทก่ี าหนด

ด้านสอ่ื นวตั กรรม แหลง่ การเรียนรู้

16. ใชส้ ือ่ ท่ีเหมาะสมกับกิจกรรมและศกั ยภาพของผู้เรียน

17. ใชส้ ่อื แหล่งการเรียนรู้อย่างหลากหลาย เช่น บคุ คล สถานที่ ของจริง เอกสาร

ส่ืออิเล็กทรอนิกส์ และอินเทอรเ์ น็ต เป็นต้น

ดา้ นการวัดและประเมินผล

18. ผ้เู รียนมสี ว่ นร่วมในการกาหนดเกณฑก์ ารวดั และประเมินผล

19. ประเมินผลอย่างหลากหลายและครบท้ังดา้ นความรู้ ทกั ษะ และจติ พสิ ยั

20. ครู ผู้เรยี น ผู้ปกครอง หรอื ผู้ที่เก่ยี วขอ้ งมีสว่ นร่วม ในการประเมิน

หมายเหตุ ระดบั การปฏิบัติ 5 = ปฏบิ ตั ดิ ีเยีย่ ม 4 = ปฏบิ ัติดี 3 = ปฏิบัตพิ อใช้ รวม
2 = ควรปรับปรงุ 1 = ไม่มกี ารปฏบิ ตั ิ ค่าเฉลยี่

282

20.2 ปญั หาท่ีพบ และแนวทางแก้ปญั หา

ปัญหาที่พบ แนวทางแก้ปัญหา

ด้านการเตรยี มการสอน

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

ด้านการจัดกจิ กรรมการเรียนรู้

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

ดา้ นสือ่ นวัตกรรม แหล่งการเรียนรู้

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

ดา้ นการวัดและประเมนิ ผล

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

................................................................................... ...................................................................................

ดา้ นอน่ื ๆ (โปรดระบเุ ป็นข้อๆ)

................................................................................... ....................................................................................

................................................................................... ....................................................................................

................................................................................... ....................................................................................

................................................................................... ....................................................................................

ลงชื่อ ........................................................................ ครูผู้สอน
(....................................................................)

ตาแหนง่ .......................................................................
............../.................................../....................

21. บนั ทึกการนิเทศและติดตาม 283

วนั -เดือน-ปี เวลา รายการนเิ ทศและติดตาม ชอ่ื -สกลุ ผูน้ เิ ทศ ตาแหนง่

284

แผนการจดั การเรยี นรู้ แบบมงุ่ เนน้ สมรรถนะอาชีพ
และบรู ณาการตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง

รหสั วชิ า .......2103-1001....... วชิ า ....................งานเชื่อมโลหะเบื้องต้น.............................
หน่วยการสอนท่ี ...8... ช่อื หนว่ ยการสอน การตดั โลหะดว้ ยแก๊ส
ชื่อหวั ข้อเรอ่ื ง..........1. อปุ กรณ์การตดั แกส๊ ............ จานวน…..12...ช่ัวโมง สปั ดาห์ท่ี 17
2 .เคร่ืองตดั แก็ส

1. สาระสาคญั

ในงานอุตสาหกรรมสิ่งท่ีคานึงถึงอันดับแรกคือความปลอดภัย หรือที่เขียนเป็นภาษาอังกฤษ
“Safety First” เพ่อื ใหเ้ กิดความปลอดภยั ในขณะท่ีทางานและจัดสภาพการทางานที่ดี ซึ่งผู้ปฏิบัติงาน จะต้อง
ระลกึ ถงึ เสมอในเรอ่ื งความปลอดภัยในงานเชื่อมแก๊สและไฟฟูา อันตรายที่เกิดขึ้นในขณะปฏิบัติงาน มีมาจาก
สาเหตทุ ี่ต่างๆ กัน เช่น คน เคร่ืองมอื เคร่อื งจักร สภาพแวดล้อมจากการทางาน ซ่ึงถ้าเกิดอุบัติเหตุ ขึ้นมาจะมี
ป๎ญหาตามมาอีกมากมาย เช่น งานผลิตจะหยุดในช่วงท่ีเกิดอุบัติเหตุตรงจุดนั้น ต้องปฐมพยาบาล เสียค่า
รักษาพยาบาลเพ่มิ ข้ึนอีก อบุ ตั เิ หตทุ ี่เกิดขึน้ สามารถปอู งกันได้โดยการศกึ ษาเรอ่ื งความปลอดภัย ในงานเช่ือมให้
เขา้ ใจ และปฏิบัตติ ามอยา่ งเคร่งครัด

2. สมรรถนะประจาหนว่ ยการเรยี นรู้

1 อปุ กรณ์การตัดแกส๊
2 เครื่องตดั แกส็

3. จุดประสงคก์ ารเรียนรู้

3.1 จุดประสงคท์ ั่วไป
1 อธบิ ายอุปกรณ์การตดั แก๊สได้
2 อธบิ ายเครอื่ งตัดแก็สได้
3.2 จดุ ประสงคเ์ ชงิ พฤตกิ รรม
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

285

4. เน้อื หาสาระการสอน/การเรียนรู้

4.1 ดา้ นความรู้
1 อปุ กรณ์การตัดแก๊ส
2 เครอ่ื งตดั แกส็

4.2 ดา้ นทกั ษะหรอื การประยกุ ตใ์ ช้
1. ปฏบิ ัตติ ามกฎของโรงงานไดอ้ ย่างเคร่งครดั
2. บอกวธิ ีปอู งกนั อบุ ัติเหตใุ นงานเช่ือมแก๊ส และเชอ่ื มไฟฟาู ได้
3. บอกวิธกี ารปอู งกนั อุบัตเิ หตใุ นงานโลหะแผ่นได้
4. ศกึ ษาและเขา้ ใจความสาคัญของความปลอดภยั ในการปฏบิ ัตงิ านได้
5. นาหลกั คิดของปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพียงใช้รว่ มกับการปฏิบัตงิ าน

4.3 ด้านคุณธรรม/ จรยิ ธรรม/ และคณุ ลกั ษณะท่พี งึ ประสงค์และบรู ณาการตามหลกั ปรัชญา
เศรษฐกจิ พอเพยี ง

1 ความมมี นุษยสมั พันธ์
2 ความมวี นิ ยั
3 ความรบั ผิดชอบ
4 ความซื่อสตั ยส์ ุจริต
5 ความเช่ือมน่ั ในตนเอง
6 การประหยัด
7 ความสนใจใฝุรู้
8 การละเวน้ สิ่งเสพติดและการพนนั
9 ความรกั สามคั คี
10 ความกตญั ํกู ตเวที

286

5. กิจกรรมการเรยี นการสอนหรอื การเรียนรู้

ข้นั ตอนการสอนหรือกจิ กรรมครู ขัน้ ตอนการเรยี นหรอื กจิ กรรมของผ้เู รยี น

ขนั้ เตรียม(จานวน.....15....นาที) ข้นั เตรยี ม

ครูผู้สอนแนะนาการเรียนการสอนเกี่ยวกับเน้ือหา ผเู้ รียนรว่ มกนั แสดงความคิดเห็น โดยการสรปุ

รายวิชางานเชื่อมโลหะเบื้องต้น จุดประสงค์การ อภิปราย แล้วกล่าวนาเข้าสเู่ น้ือหาท่ีจะศกึ ษา

เรียนรู้ และร่วมกันเสนอแนะแนวทางในการวัดผล

ประเมินผลตลอดภาคเรียน เพ่ือให้ผู้เรียนใช้เป็น

แนวทางในการพฒั นาการเรียนร้ดู ้วยตนเอง

ข้ันการสอน(จานวน....30.....นาที)

ครผู ู้สอนบอกจุดประสงคก์ ารเรยี นรู้ หน่วยที่ 1

ความปลอดภยั ในงานเชอื่ ม

ครผู ้สู อนอธบิ ายเกย่ี วกับเนื้อหาสาระ ดงั น้ี

อุปกรณ์การตัดแก๊ส

เครอ่ื งตัดแก็ส

ครเู ปิดโอกาสให้ผเู้ รียนคนอ่นื ๆ แสดงความคิดเหน็
ร่วมกนั ทุกคน
ทาแบบประเมนิ ผลหลังเรียนหนว่ ยท่ี 1
รว่ มกันวเิ คราะห์คาตอบ ครูเฉลยคาตอบและร่วมกัน สง่ ชิ้นงาน ประเมินผลงาน
อภิปรายผล
ขนั้ สรุป (จานวน......15.....นาที)
ครผู สู้ อนสรุปบทเรยี น โดยการอภิปรายซกั ถามข้อ
สงสยั และอธิบายเพม่ิ เติมในส่วนทเี่ ห็นวา่ ผู้เรียน
ส่วนมากไม่ผ่านการประเมิน เพ่อื แกข้ อ้ สงสยั และ
ความไม่เขา้ ใจของผู้เรยี น
ผเู้ รียนรับใบงาน ศกึ ษา ซักถาม อภปิ ราย พร้อม
สาธติ แลว้ ปฏบิ ตั ิตามใบงานในเวลาทีก่ าหนด
วิเคราะห์ผลการปฏิบัติงาน อภปิ รายและสรุป

287

6. ส่อื การเรยี นการสอน/การเรียนรู้

6.1 สอื่ ส่งิ พิมพ์
1. หนังสือเรยี น วิชางานเช่อื มโลหะเบอ้ื งต้น
2. ใบความรู้ ใบงาน
3. กิจกรรรมการเรียนการสอน

6.2 สอ่ื โสตทศั น์
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

6.3 ส่ือของจริง
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

7. แหลง่ การเรยี นการสอน/การเรยี นรู้

7.1 ภายในสถานศกึ ษา
หอ้ งสมุดวทิ ยาลัย ศูนย์วทิ ยุบรกิ าร ห้อง Internet

7.2 ภายนอกสถานศกึ ษา
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

288

8. งานท่ีมอบหมาย

8.1 กอ่ นเรียน
ตรวจสอบ/จัดทาแบบฝกึ หดั หนว่ ยที่ 8 และใบงานที่ 20 ใหเ้ สรจ็ สมบูรณ์ ส่งในคาบ

8.2 ขณะเรยี น
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

8.3 หลงั เรียน
คาชีแ้ จง จงทาเครือ่ งหมาย( / )หนา้ ข้อความทถี่ กู ต้องและเครือ่ งหมาย ( X ) หน้าข้อความทไี่ ม่ถกู ต้อง
............ 1. ขณะทาการเปลีย่ นลวดเช่อื มใหม่ ควรใส่ถุงมือหรอื วางลวดเชื่อมไว้ แล้วนาหัวเชื่อมเขา้ ไปจับ
............ 2. ในการเชอ่ื มภายในท่อโลหะทเี่ ป็นตัวนาไฟฟูา ควรทาตะแกรงไม้หรอื ยางท่ีเปน็ ฉนวนไฟฟูา

มารองนง่ั
............ 3. เมื่อแกส๊ เหลอื นอ้ ยมีความดนั ต่า ควรนอนถงั แก๊สเพื่อใหแ้ ก๊สไหลได้สะดวก
............ 4. การปฏิบตั ิงานในโรงงาน รองเทา้ หัวเหลก็ จะรู้สึกหนกั ทาใหไ้ มส่ ะดวกในการทางาน
............ 5. การยกของหนกั ควรยกโดยใช้กาลังจากหลังเข้าชว่ ย

9. ผลงาน/ช้ินงาน ท่เี กดิ จากการเรยี นรูข้ องผู้เรยี น

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

10. เอกสารอ้างองิ

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

289

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

11. การบรู ณาการ/ความสมั พนั ธก์ บั รายวิชาอืน่

..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................
..............................................................................................................................................................................

12. หลกั การประเมนิ ผลการเรียน

12.1 ก่อนเรยี น
1. จากการสังเกตพฤติกรรมและความสนใจของนักศึกษา
2. จากการตอบคาถามของนักศกึ ษา

12.2 ขณะเรยี น
1. จากการถามตอบระหว่างครกู บั นักศกึ ษา
2. จากการตอบคาถามของนักศกึ ษา
3. จากการสังเกตการจดบนั ทึกลงในสมดุ

12.3 หลังเรยี น
1. จากการสังเกตการตอบคาถาม
2. จากแบบทดสอบหลงั เรียนการเรยี น

290

13. รายละเอยี ดการประเมนิ ผลการเรยี น

จดุ ประสงค์ข้อที่ 1 อุปกรณก์ ารตัดแกส๊
1. วธิ ีการประเมิน : แบบประเมินผลการเรยี นรู้และแบบประเมนิ พฤติกรรม หน่วย

ท่ี 1 2. เครื่องการประเมิน : แบบประเมนิ ใบงาน เกณฑ์ผ่าน คือ 50%
3. เกณฑ์การประเมนิ : เกณฑ์ผ่านการสังเกตพฤตกิ รรมรายบุคคล ต้องไม่มชี ่อง

ปรบั ปรุง 4. เกณฑ์การผ่าน : เกณฑ์ผ่านการประเมนิ พฤติกรรมการเขา้ ร่วมกิจกรรมกลุม่
คือ ปานกลาง (50 % ขน้ึ ไป)

จุดประสงค์ข้อท่ี 2 เครอ่ื งตดั แกส็
1. วธิ ีการประเมนิ : แบบประเมนิ ผลการเรยี นรแู้ ละแบบประเมินพฤตกิ รรม หนว่ ย

ที่ 1 2. เครือ่ งการประเมิน : แบบประเมินใบงาน เกณฑ์ผา่ น คือ 50%
3. เกณฑก์ ารประเมิน : เกณฑ์ผ่านการสังเกตพฤติกรรมรายบคุ คล ต้องไม่มชี อ่ ง

ปรบั ปรุง 4. เกณฑก์ ารผา่ น : เกณฑ์ผ่านการประเมินพฤตกิ รรมการเขา้ ร่วมกจิ กรรมกลมุ่
คอื ปานกลาง (50 % ขน้ึ ไป)

1 อุปกรณก์ ารตัดแก๊ส
2 เครอ่ื งตดั แก็ส

291

14. แบบทดสอบก่อนเรยี น

หนว่ ยการสอนที่ ....8..... ช่อื หน่วยการสอน การตดั โลหะดว้ ยแก๊ส
วัตถปุ ระสงค์ เพอ่ื 1. ปฏิบตั ติ ามกฎของโรงงานได้อย่างเคร่งครัด

2. บอกวธิ ปี อู งกนั อุบัติเหตใุ นงานเชื่อมแก๊ส และเช่อื มไฟฟูาได้
3. บอกวิธีการปูองกันอุบตั ิเหตุในงานโลหะแผน่ ได้
4. ศึกษาและเข้าใจความสาคัญของความปลอดภยั ในการปฏบิ ตั ิงานได้
5. นาหลกั คิดของปรชั ญาเศรษฐกจิ พอเพยี งใช้รว่ มกบั การปฏบิ ตั ิงาน
ข้อคาถาม
คาชแ้ี จง จงทาเครื่องหมาย( / )หน้าข้อความทถ่ี ูกตอ้ งและเครอื่ งหมาย ( X ) หนา้ ขอ้ ความที่ไม่ถูกตอ้ ง
............ 1. ขณะทาการเปล่ยี นลวดเชือ่ มใหม่ ควรใสถ่ งุ มือหรอื วางลวดเช่อื มไว้ แล้วนาหวั เช่ือมเข้าไปจบั
............ 2. ในการเชอ่ื มภายในท่อโลหะที่เป็นตัวนาไฟฟาู ควรทาตะแกรงไม้หรือยางทเ่ี ป็นฉนวนไฟฟูา
มารองน่งั
............ 3. เม่ือแก๊สเหลอื นอ้ ยมคี วามดันต่า ควรนอนถังแกส๊ เพือ่ ให้แก๊สไหลไดส้ ะดวก
............ 4. การปฏบิ ตั ิงานในโรงงาน รองเทา้ หัวเหลก็ จะรสู้ ึกหนกั ทาให้ไมส่ ะดวกในการทางาน
............ 5. การยกของหนักควรยกโดยใช้กาลังจากหลงั เข้าช่วย

เฉลยแบบทดสอบก่อนเรยี น

1. ตอบ /
2. ตอบ /
3. ตอบ X
4. ตอบ X
5. ตอบ X

292

15. แบบทดสอบหลงั เรียน

หนว่ ยการสอนที่ ....8..... ชอื่ หน่วยการสอน การตดั โลหะดว้ ยแก๊ส

วัตถปุ ระสงค์ เพ่อื 1. ปฏบิ ตั ิตามกฎของโรงงานไดอ้ ย่างเครง่ ครัด

2. บอกวธิ ีปอ้ งกนั อบุ ัตเิ หตใุ นงานเชอื่ มแก๊ส และเชอื่ มไฟฟ้าได้

3. บอกวธิ กี ารปอ้ งกนั อุบัตเิ หตใุ นงานโลหะแผ่นได้

4. ศึกษาและเข้าใจความสาคญั ของความปลอดภยั ในการปฏบิ ัตงิ านได้

5. นาหลักคิดของปรัชญาเศรษฐกิจพอเพยี งใช้ร่วมกบั การปฏิบตั ิงาน

ขอ้ คาถาม

คาชี้แจงจงเลือกคาตอบทถ่ี กู ตอ้ งทสี่ ุด

1. การเผาไหม้ระหวา่ งแกส๊ อะไรทีใ่ หอ้ ณุ หภมู สิ งู สุด

ก. ออกซเิ จน-แก๊สธรรมชาติ ข. ออกซเิ จน-โพรเพน

ค. ออกซิเจน-ไฮโดรเจน ง. ออกซเิ จน-อะเซทิลนี

2. การผลิตแกส๊ ออกซเิ จนที่ใช้ในงานอุตสาหกรรมทุกวนั นี้ ใช้กระบวนการผลติ จากอะไร

ก. ผลิตจากอากาศ ข. สาร

ค. ผลิตจากแก๊สธรรมชาติ ง. ผลติ จากออกไซดข์ องโลหะ

3. ในอากาศรอบตัวเรามีแกส๊ อะไรมากทสี่ ุด

ก. ออกซเิ จน ข. ไนโตรเจน

ค. คารบ์ อนไดออกไซด์ ง. คารบ์ อนมอนอกไซค์

4. ในสภาพของอากาศเหลว จะมีสว่ นผสมของแก๊สอะไร

ก. ออกซเิ จนกับคาร์บอนไคออกไซค์ ข. ออกซิเจนกับไฮโดรเจน

ค. ออกซเิ จนกับไนโตรเจน ง. ออกซเิ จนกบั อะเซทลิ นี

5. เหลก็ ที่ใช้ผลิตเปน็ ท่อออกซิเจน จะเป็นเหล็กชนิดใด

ก. เหล็กคารบ์ อนตา่ (Low carbon) ข. เหล็กคาร์บอนสูง(High Carbon)

ค. เหล็กไรส้ นมิ (Stainless Steel) ง. เหลก็ เครอ่ื งมือ(Tool Steel)
6. แก๊สออกซเิ จนบรรจุเต็มทอ่ ทอี่ ุณหภูมิ700 F จะอดั ด้วยความดนั เทา่ ไร

ก. 2,200 ปอนดต์ ่อตารางนิ้ว ข. 3300 ปอนด์ตารางนวิ้

ค. 4,100ปอนดต์ อ่ ตารางน้วิ ง. 5,000ปอนดต์ ่อตารางน้ิว

7. แกส็ อะเซทิลนี บรรจุเตม็ ท่อทอี่ ุณหภมู ิ 700F จะอดั ดว้ ยความดันเทา่ ไร

ก. 200ปอนด์ต่อตารางน้ิว ข. 250ปอนด์ต่อตารางนิว้

ค. 300ปอนดต์ ่อตารางนิว้ ง. 350ปอนดต์ ่อตารางน้ิว

293

8. Safety Plug ของถังแก๊สอะเซทิลนิ ลาตวั ทาด้วยทองเหลือง แต่โลหะทมี่ ีจุดหลอมละลายตา่ อดุ อยู่ภายในรู

ทาดว้ ยโลหะอะไร

ก. ทองแดง ข. ดีบุก

ค. ตะกั่ว ง. พลาสติกแขง็

9. แก๊สอะเซทิลีนจะไม่รกั ษาเสถียรภาพหรือควบคมุ ไม่ได้เม่อื ความดนั เกนิ กวา่ ก่ปี อนดต็ ่อตารางนิ้ว

ก. 15ปอนดต์ อ่ ตารางนว้ิ ข. 20ปอนด์ตอ่ ตารางน้วิ

ค. 25ปอนด์ต่อตารางนิ้ว ง. 30ปอนดต์ ่อตารางนิ้ว

10. เพอ่ื ความปลอดภยั ในการทางาน จงึ ควรปรับความดนั ใช้งานของแก๊สอะเซทลิ นี ไมค่ วรเกนิ กปี่ อนด์ต่อ

ตารางนิ้ว

ก. 10ปอนดต์ อ่ ตารางน้ิว ข. 15ปอนด์ต่อตารางน้ิว

ค. 20ปอนดต์ อ่ ตารางนวิ้ ง. 20ปอนดต์ อ่ ตารางน้วิ

เฉลยแบบทดสอบหลังเรยี น

1. ง
2. ก
3. ก
4. ง
5. ข
6. ก
7. ข
8. ค
9. ง
10. ข

294

16. ใบความรทู้ ่ี ........

หนว่ ยการสอนที่ ...8... ช่อื หน่วยการสอน การตัดโลหะด้วยแก๊ส
ชอ่ื หวั ขอ้ เรือ่ ง 1. อปุ กรณก์ ารตดั แก๊ส

2. เครอื่ งตัดแก็ส

อุปกรณ์การตดั แก๊ส
อุปกรณ์การตดั แกส๊ มีช้นิ สว่ นเช่นเดียวกับอปุ กรณ์การเช่อื มทุกอย่างเพยี งแตเ่ ปล่ยี นจากหวั เชื่อม

(Welding Tip) มาเปน็ หวั ตดั (Cutting Head) เทา่ นน้ั ดงั แสดงในรปู ที่ 3.71

รูปท่ี 3.71 แสดงชดุ การเช่ือม ซ่ึงสามารถเปล่ียนจากหวั เชอื่ มมาเปน็ หัวตดั ได้อย่างรวดเรว็
ช้นิ ส่วนท่สี าคญั ที่สดุ ของการตัดแก๊สกค็ อื หัวตดั (Cutting Head) ซึง่ มลี กั ษณะและชิ้นสว่ นตา่ งๆ ดังแสดงในรูป
ที่ 3.72

รปู ท่ี 3.72 แสดงสว่ นต่างของหัวตัดแกส๊
ส่วนสาคัญของหวั ตดั กค็ อื ทิพตัด (Cutting Tip) ซึง่ ลักษณะของทพิ ตดั นน้ั มีลักษณะคลา้ ยคลงึ กับทิพเชอื่ ม
(Welding Tip) เพยี งแตท่ พิ ตัดมีทอ่ ทางเดนิ ของออกซิเจนเพ่ิมอีก 1 รู ดงั แสดงในรูปท่ี 3.73

295

รปู ท่ี 3.73 แสดงการเดนิ ของแกส๊ ท่ีใชใ้ นการอนุ่ ช้ินงาน ทางเดนิ ของออกซเิ จนใชพ้ ่นตัด
และตอ้ งผสมแก๊สแบบสมดุลความดัน

จากรปู ท่ี 3.73เปน็ หวั ตดั ชนดิ สมดลุ ความดนั (Equal-Pressure Torch) น่นั คอื แกส๊ ออกซิเจนและแก๊ส
อะเซทลิ นี พุ่งเข้าสู่ห้องผสมแก๊ส (Mixing Chamber) ด้วยแรงดนั ของมนั เอง เหมาะสาหรับแกส๊ ทเี่ ป็นถงั สาเร็จ
ถูกจดั เก็บด้วยความดันสูง และพรอ้ มท่ีจะไหลออกมาอย่างรวดเรว็ เม่ือเปิดลนิ้ ทห่ี วั ถงั หัวตดั ชนดิ นจ้ี ะมหี อ้ ง
ผสมแก๊สทใ่ี หญ่ ทาใหก้ ารผสมแก๊สสมบรู ณม์ ากข้ึน ทาให้ได้เปลวไฟตดั ทีม่ ีอณุ หภูมิสงู

แตย่ ังมหี ัวตดั อกี ชนดิ หนงึ่ คอื หัวตัดแบบหัวฉดี (Injector Torch) สามารถใชก้ ับแก๊สออกซเิ จนและ
แก๊สอะเซทลิ นี ทม่ี ีความดนั ตา่ งกัน หรอื แกส๊ ท่กี ารบรรจุในถังสาเร็จทม่ี ีความดันสูงไดเ้ ช่นเดยี วกนั แต่หวั ตดั แบบ
หัวฉดี นี้ยังสามารถใชไ้ ดก้ บั ถงั บรรจแุ ก๊สทม่ี ีความดันต่าไดอ้ ีก จากการออกแบบหัวตดั ชนิดนี้ การไหลของ
ออกซิเจนจะดงึ แกส๊ อะเซทลิ นี ท่ีมคี วามดนั ตา่ ประมาณ 6 ออนซต์ อ่ ตารางนิว้ (OZ /in2) หรือ 26 กรัมตอ่ ตาราง
เซนตเิ มตร(26 g/cm2) เขา้ ไปในห้องผสมเหมาะสาหรบั ถงั แกส๊ ที่ผลติ เอง(Acetylene Generator) หรือแก๊ส
ธรรมชาติ หัวตดั ชนิดน้จี ะมีห้องผสมแก๊สขนาดเล็ก การผสมอาจไมด่ พี อ ทาใหค้ วามร้อนลดลงเลก็ นอ้ ย ดัง
แสดงในรปู ท่ี 3.74

รปู ที่ 3.74 แสดงทางเดินของแกส๊ ทีใ่ ชใ้ นการอนุ่ ชนิ้ งาน ทางเดนิ ของออกซเิ จนใชพ้ น่ ตัด

296

หัวตดั มาตรฐาน (Standard Cutting Tip) และหวั ตดั แบบความเรว็ สูง (Highspeed Cutting Tip)
หัวตดั มาตรฐานน้นั รูของออกซเิ จนพน่ ตดั จะมีขนาดเท่ากนั โดยตลอด แต่หัวตัดแบบความเรว็ สูงจะ

ออกแบบใหอ้ อกซเิ จนพ่นตดั เดนิ ทางได้เร็วและสะดวก โดยออกแบบใหร้ ูทางเดินของออกซิเจนความดันสูงก่อน
พน้ ปลายทพิ ประมาณ 6-13 มลิ ลิเมตร มมี ุมผายออกโดยรอบ 4 องศา ทาให้แก๊สพน่ ตัดออกมาไดเ้ ร็ว และมี
แรงดนั สงู สามารถตัดชน้ิ งานได้เรว็ กว่าหวั ตดั มาตรฐาน ดงั แสดงในรูปท่ี 3.75

รปู ที่ 3.75 แสดงลักษณะของหวั ตัดมาตรฐาน และหวั ตดั แบบความเร็วสูง

รปู ท่ี 3.76 แสดงลกั ษณะทิพตดั ของแก๊สโพรเพนและแกส๊ ธรรมชาติ กับทพิ ตดั ของแกส๊ อะเซทิลีน

ตารางท่ี 3-9แสดงการเลอื กขนาดของทพิ ตัดใหเ้ หมาะสมกับชนิดของแกส๊ เชอื้ เพลิง

ชนิดของแกส๊ นมั เบอร์ของทิพตดั ทีใ่ ช้ในการอนุ่ ชิน้ งาน
(Number of Preheat Head)

อะเซทลิ ีน(Acetylene) 1-6

แก๊สโพร(Propane Gas) ใชท้ พิ ตัดแบบสองชิน้ ประกอบ

แกส๊ ธรรมชาติ(Natural Gas) ใชท้ ิพตดั แบบสองชิ้นประกอบ