แผนการจัดการเรียนรู้

ภาพประกอบการสอน

วนั มาฆบูชา

วันวสิ าขบูชา

วนั อาสาฬหบูชา
วนั เข้าพรรษา

วันอัฐมบี ชู า
วนั ออกพรรษาและตกั บาตรเทโวโรหนะ

วนั ธรรมสวนะ

ใบงานท่ี 1 วันมาฆบูชา

คำช้แี จง ให้นักเรยี นสรุปเหตุการณ์สำคัญ หลักธรรมและการปฏิบัติตนในวันสำคญั ทางพระพุทธศาสนา

เหตุการณ์สำคญั หลกั ธรรม การปฏิบัตติ นในวนั สำคัญทาง
พระพทุ ธศาสนา

........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................

ใบงานที่ 2 วนั วสิ าขบชู า

คำชแี้ จง ให้นักเรยี นสรปุ เหตุการณส์ ำคญั หลักธรรมและการปฏบิ ตั ิตนในวนั สำคญั ทางพระพุทธศาสนา

เหตกุ ารณ์สำคัญ หลกั ธรรม การปฏบิ ัติตนในวนั สำคญั ทาง
พระพทุ ธศาสนา

........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................

ใบงานท่ี 3 วันอาสาฬหบูชา

คำช้ีแจง ใหน้ กั เรียนสรุปเหตุการณ์สำคัญ หลักธรรมและการปฏบิ ตั ิตนในวันสำคญั ทางพระพทุ ธศาสนา

เหตกุ ารณส์ ำคัญ หลักธรรม การปฏบิ ตั ติ นในวันสำคญั ทาง
พระพุทธศาสนา

........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................

ใบงานท่ี 4 วันเขา้ พรรษา

คำช้ีแจง ใหน้ ักเรียนสรุปเหตุการณส์ ำคัญ หลักธรรมและการปฏบิ ตั ติ นในวนั สำคญั ทางพระพุทธศาสนา

เหตุการณ์สำคัญ หลกั ธรรม การปฏบิ ตั ติ นในวนั สำคญั ทาง
พระพทุ ธศาสนา

........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................

ใบงานท่ี 5 วนั ออกพรรษาและเทโวโรหณะ

คำชแี้ จง ใหน้ กั เรียนสรปุ เหตุการณ์สำคญั หลักธรรมและการปฏิบัตติ นในวันสำคัญทางพระพทุ ธศาสนา

เหตกุ ารณส์ ำคัญ หลักธรรม การปฏบิ ตั ิตนในวนั สำคญั ทาง
พระพทุ ธศาสนา

........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................

ใบงานที่ 6 วันอัฐมบี ชู า

คำช้แี จง ใหน้ กั เรยี นสรปุ เหตุการณ์สำคญั หลักธรรมและการปฏิบัติตนในวันสำคญั ทางพระพุทธศาสนา

เหตกุ ารณส์ ำคัญ หลักธรรม การปฏบิ ตั ิตนในวนั สำคัญทาง
พระพุทธศาสนา

........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................

ใบงานท่ี 7 วนั พระสวนะ

คำช้ีแจง ใหน้ ักเรียนสรุปเหตุการณ์สำคัญ หลักธรรมและการปฏบิ ัติตนในวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา

เหตกุ ารณ์สำคัญ หลักธรรม การปฏิบตั ิตนในวนั สำคัญทาง
พระพทุ ธศาสนา

........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................
........................................................................ ........................................................ ........................................................

ใบงาน 8 วันสำคัญทางพระพทุ ธศาสนา

ตอนท่ี 1 นกั เรียนเขยี นข้อความลงในผังทีก่ ำหนดให้เก่ยี วกบั วันสำคญั ทางพระพุทธศาสนา โดยนำข้อความไปใส่
ในผงั ท่กี ำหนดให้
สวนลุมพนิ วี นั พระนางสริ ิมหามายา พระเจ้าสทุ โธทนะ วันเพญ็ ข้นึ 15 ค่ำเดือน 6 กรุงกบลิ พสั ดุ์
กรุงเทวทหะ เนรญั ชรา ต้นพระศรมี หาโพธ์ิ ก่อนพทุ ธศักราช 45 ปี อรยิ สัจ 4
พระชนมายุ 80 พรรษา พระพุทธเจ้ากำเนิดข้นึ โลก กสุ ินารา สาลวโนทยาน

เหตกุ ารณ์ทเ่ี กีย่ วขอ้ งกับวันวสิ าขบูชา

1. ประสตู ิ 2. ตรัสรู้ 3. ปรนิ พิ พาน

............................................................................................................................. ........................

......................................................................................................................................................

............................................................................................................................. ........................

......................................................................................................................................... .............

พทุ ธศาสนกิ ชนปฏบิ ัติอย่างไรในวนั สำคญั น้ี
......................................................................................................................................................
............................................................................................................................. .........................

เหตุการณ์ทีเ่ กี่ยวข้องกับวันวิสาขบชู า

1. ประสูติ 2. ตรัสรู้ 3. ปรนิ ิพพาน
- วนั เพญ็ ข้นึ 15 ค่ำ เดอื น 6
- พระเจ้าสุทโธทนะ - ตน้ พระศรีมหาโพธิ์ - กสุ นิ ารา
- สาลวโนทยาน
- พระนางสริ ิมหามายา - แมน่ ้ำเนรญั ชรา - พระชนมายุ 80 พรรษา
- พระพทุ ธเจา้ กำเนิดขนึ้ ในโลก
- สวนลุมพินวี ัน ระหว่างกรุง - วนั เพ็ญขึ้น 15 ค่ำเดอื น 6

และเทวทหะ กอ่ นพทุ ธศักราช 45 ปี

- วันเพ็ญขนึ้ 15 ค่ำเดือน 6 - อรยิ สจั 4

พทุ ธศาสนิกชนปฏิบัตอิ ยา่ งไรในวนั สำคัญน้ี
1. ตอนเช้า ทำทาน ถอื ศีล ฟังเทศน์ และปฏิบัติธรรม
2. ตอนค่ำ เวียนเทยี น
3. ประดบั ธงชาติ

ตอนท่ี 2 นักเรยี นเลอื กตัวอักษรดา้ นขวามอื มาใส่หน้าข้อความด้านซ้ายมือ โดยให้ข้อความสมั พนั ธ์กนั

.............1. วันอาสาฬหบชู า ตรงกบั วัน ก. แมน่ ้ำเนรญั ชรา

.............2. ความหมาย”ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร” ข. ประกาศพระศาสนา

.............3. พระสงฆอ์ งคแ์ รกในพระพุทธศาสนา ค. ดับตัณหาดว้ ยอริยมรรค

.............4. อรยิ สัจ 4 ง. ทางสายกลาง

.............5. มรรค 8 จ. แขวงเมืองพาราณสี

.............6. ปญั จวคั คยี ์ ฉ. ตณั หา

.............7. เอหภิ กิ ขอุ ุปสมั ปทา ช. ความจริงอนั ประเสรฐิ

.............8. ปา่ อิสปิ ตนมฤคทายวัน ฌ. พราหมณท์ งั้ 5

.............9. สาเหตุแหง่ ทกุ ข์ ฎ. โกณฑญั ญะ

...........10. ปฐมเทศนา ฐ. พระพุทธเจา้ ประทานอุปสมบท

ฑ. สูตรของการหมุนวงลอ้ มแห่งธรรม

ฒ. ขึ้น 15 คำ่ เดือน 3

ณ. ขึ้น 15 คำ่ เดือน 6

ด. ข้นึ 15 คำ่ เดอื น 8

ตอนที่ 2 นักเรยี นเลอื กตัวอักษรด้านขวามือมาใสห่ นา้ ข้อความดา้ นซ้ายมือ โดยให้ข้อความสัมพันธ์กัน

ด 1. วนั อาสาฬหบชู า ตรงกับวัน ก. แมน่ ้ำเนรญั ชรา

ฑ 2. ความหมาย”ธมั มจักกปั ปวตั นสตู ร” ข. ประกาศพระศาสนา

ฎ 3. พระสงฆ์องค์แรกในพระพุทธศาสนา ค. ดบั ตณั หาดว้ ยอรยิ มรรค

ช 4. อรยิ สัจ 4 ง. ทางสายกลาง

ง 5. มรรค 8 จ. แขวงเมืองพาราณสี

ฌ 6. ปญั จวคั คีย์ ฉ. ตัณหา

ฐ 7. เอหิภิกขุอุปสัมปทา ช. ความจรงิ อันประเสริฐ

จ 8. ป่าอิสปิ ตนมฤคทายวัน ฌ. พราหมณ์ทั้ง 5

ฉ 9. สาเหตุแห่งทกุ ข์ ฎ. โกณฑัญญะ

ข 10. ปฐมเทศนา ฐ. พระพทุ ธเจา้ ประทานอปุ สมบท

ฑ. สตู รของการหมนุ วงลอ้ มแหง่ ธรรม

ฒ. ข้ึน 15 ค่ำ เดือน 3

ณ. ขน้ึ 15 ค่ำ เดอื น 6

ด. ข้นึ 15 คำ่ เดอื น 8

ตอนท่ี 3 นักเรียนสรปุ ความสำคัญและการปฏิบัติตนของพุทธศาสนกิ ชนในวนั เข้าพรรษาและออกพรรษาลงใน
กรอบทก่ี ำหนดให้

1. วันสำคัญ ประวตั ิความเป็นมา การปฏบิ ตั ิตนของ
และความสำคญั พทุ ธศาสนิกชน

วันเขา้ พรรษา ............................................. ...............................................
............................................. ..............................................
............................................. ..............................................
............................................. ..............................................

วันออกพรรษา ............................................. ..............................................
............................................. ..............................................
............................................. .............................................
............................................. ............................................

ตักบาตรเทวโวโรหณะ .............................................. ..............................................
.............................................. ................................................

2. เพราะเหตใุ ดจงึ มคี ำกลา่ วว่า เทศกาลเข้าพรรษา .........................................................................

คอื เทศกาลแห่งการทำความดี ……………............................................................

คำส่ัง นกั เรยี นสรปุ ความสำคญั และการปฏบิ ตั ติ นของพุทธศาสนกิ ชนในวนั เขา้ พรรษาและออกพรรษาลงใน

กรอบทก่ี ำหนดให้

1. วันสำคัญ ประวัติความเป็นมา การปฏิบตั ิตนของ

และความสำคัญ พุทธศาสนกิ ชน

วนั เขา้ พรรษา - วนั แรม 1 คำ่ เดือน 8 - รกั ษาศลี ฟังธรรม
- พระพุทธเจ้าทรงวางระเบยี บให้ - บวชเพือ่ ศกึ ษาธรรม
พระสงฆ์จำพรรษาไมจ่ ารกิ เหยยี บ - ถวายผา้ อาบน้ำฝน
ขา้ วกล้าของชาวบา้ น - ถวายเทียนพรรษา

วนั ออกพรรษา - วนั แรม 15 ค่ำ เดอื น 11 - ให้ทาน
- สน้ิ สุดการจำพรรษา 3 เดือน - รักษาศีล
วนั ปวารณา คอื พระสงฆ์ยอมให้ - ปฏบิ ตั ิธรรม
วา่ กลา่ วตักเตอื นกนั
- ทอดกฐนิ - ให้ทาน
- รักษาศีล
ตกั บาตรเทโวโรหณะ - เป็นพระพุทธเจ้าเสดจ็ จากสวรรค์ - ปฏบิ ตั ธิ รรม
ชน้ั ดาวดึงส์หลงั จากเสดจ็ จำพรรษา
และโปรดพุทธมารดา
- แรม 1 คำ่ เดือน 11

2. เพราะเหตใุ ดจงึ มีคำกล่าววา่ เทศกาล เป็นจดุ เริม่ ต้นในการปฏิบัติตนเพอ่ื การลด ละ
เข้าพรรษา คือเทศกาลแหง่ การทำ เลิกอบายมุขพุทธศาสนิกชนมักถอื โอกาสเอา
เทศกาลเขา้ พรรษา
ความดี

ตอนที่ 4 นักเรยี นสรปุ เร่ืองเกี่ยวกับโอวาทปาฏิโมกข์ ลงในผังที่กำหนดให้

โอวาทปาฏิโมกข์

การไม่ทำความชว่ั ท้ังปวง การทำความดใี ห้ถึงพร้อม การทำจติ ใจให้บรสิ ทุ ธ์ิ

การไมท่ ำชั่วทางกาย การทำความดีทางกาย

การไมท่ ำช่วั ทางวาจา การทำความดีทางวาจา

การไม่ทำชัว่ ทางใจ การทำความดีทางใจ

โอวาทปาฏิโมกข์

การไม่ทำความชว่ั ทงั้ ปวง การทำความดีให้ถึงพร้อม การทำจิตใจให้บริสทุ ธ์ิ

การไม่ทำชัว่ ทางกาย การทำความดีทางกาย ไมม่ วั เมาในกามคุณ

ทำลายชวี ติ ไม่อาฆาตพยาบาท
ลกั ขโมย
ประพฤตผิ ิดในกาม เวน้ จากการทำลายชีวิต ไม่ทอ้ แท้ ซมึ ง่วง

การไม่ทำช่ัวทางวาจา เวน้ จากการลกั ทรัพย์ ไม่ฟงุ้ ซา่ น รำคาญใจ

พูดเท็จ เว้นจาการประพฤตผิ ิดในกาม ไม่ลังเลสงสัย
พดู คำหยาบ
พูดคำหยาบ การทำความดีทางวาจา
พดู เพ้อเจ้อ
เว้นจากการพูดเทจ็
การไมท่ ำช่วั ทางใจ เวน้ จากการพูดคำหยาบ
เวน้ จากการพดู คำหยาบ
โลภ เวน้ จากการพดู เพ้อเจ้อ
โกรธ
หลง การทำความดีทางใจ

ไมอ่ ยากได้ของผู้อน่ื
ไม่พยาบาทปองร้าย
มีความเห็นตามทำนองคลองธรรม

ตอนที่ 5 นักเรียนเขยี นเครอ่ื งหมาย  หนา้ ขอ้ ความทถ่ี ูกต้อง และ × หนา้ ข้อความทผี่ ดิ
...............1. วันอฎั ฐมบี ชู าตรงกบั วนั แรม 8 คำ่ เดอื น 6
............. ..2. พระพทุ ธเจ้าปรนิ ิพพานที่ เมอื งกุสนิ ารา
................3. ผู้ที่แบ่งพระบรมสารีริกธาตคุ ือพราหมณ์โกณฑญั ญะ
................4. พระบรมสารรี กิ ธาตถุ ูกแบง่ ออกเปน็ 7 ส่วน
................5. วนั ธรรมสวนะ หมายถงึ การฟงั ธรรม
................6. ใน หน่ึงเดอื นจะมีวนั พระ 4 วัน
................7. วนั พระเรม่ิ มมี าต้งั แตส่ มยั อยุธยา
................8. พระเจ้าปเสนทโิ กศล เปน็ ผ้กู ราบทูลพระพทุ ธเจา้ เกีย่ วกบั วันประชมุ ของนักบวชของศาสนาอื่น

ซงึ่ กระทำในวัน 8 ค่ำ 14 ค่ำหรอื 15 คำ่
................9. เดือนขาดหมายถึงเดอื นนัน้ ไม่มีวนั แรม 15 ค่ำ
..............10. วนั พระหรือวันธรรมสวนะพทุ ธศาสนิกชนจะทำบุญตักบาตรถือศลี ฟังธรรม

ตอนที่ 5 นักเรยี นเขียนเคร่อื งหมาย  หนา้ ข้อความท่ีถูกต้อง และ × หนา้ ข้อความทผ่ี ดิ
 1. วนั อฎั ฐมีบูชาตรงกบั วนั แรม 8 คำ่ เดือน 6
 2. พระพุทธเจา้ ปรินิพพานท่ี เมืองกุสนิ ารา
× 3. ผ้ทู ีแ่ บ่งพระบรมสารรี กิ ธาตุคอื พราหมณโ์ กณฑัญญะ
× 4. พระบรมสารีรกิ ธาตถุ ูกแบ่งออกเป็น 7 สว่ น
 5. วนั ธรรมสวนะ หมายถึงการฟังธรรม
 6. ในหนึ่งเดือนจะมวี ันพระ 4 วัน
× 7. วันพระเรม่ิ มีมาตงั้ แตส่ มยั อยุธยา
× 8. พระเจ้าปเสนทโิ กศล เปน็ ผู้กราบทูลพระพุทธเจ้าเกี่ยวกับวนั ประชมุ ของนกั บวช
ของศาสนาอื่นซงึ่ กระทำในวนั 8 ค่ำ 14 คำ่ หรือ 15 คำ่
 9. เดือนขาดหมายถึงเดือนน้ันไม่มีวันแรม 15 คำ่
 10. วันพระหรอื วันธรรมสวนะพุทธศาสนิกชนจะทำบญุ ตักบาตรถือศลี ฟงั ธรรม

แบบทดสอบกอ่ นเรียน – หลังเรยี น

คำชแ้ี จง ใหน้ กั เรยี นทำเครื่องหมาย  ข้อที่ถูกที่สุดเพยี งข้อเดยี ว

1. นักเรียนจะแสดงออกอยา่ งไร ให้สอดคล้องกับคำว่า “พระพุทธศาสนากบั การเอ้อื เฟ้ือเผอ่ื แผใ่ นสงั คมไทย”

ก.รว่ มแรงร่วมใจสรา้ งสวนสาธารณะในชุมชน ข.แสดงความเคารพตอ่ ครอู าจารย์

ค.บรรพชาเป็นสามเณรในช่วงฤดรู อ้ น ง.เขยี นชาดกเปน็ ร้อยกรองออกเผยแพร่

2. ข้อใดกลา่ ว ไมถ่ กู ตอ้ ง เก่ียวกบั พระพุทธศาสนาเป็นสภาพแวดลอ้ มท่กี ว้างขวางและครอบคลุมสังคมไทย

ก.พระภิกษมุ ีหนา้ ทศี่ ึกษาพระธรรมเท่าน้ัน

ข.ประเพณีไทยเกดิ ขึ้นจากความเลือ่ มใสในพระพุทธศาสนา

ค.วิถีชวี ติ ของคนไทยต้ังแต่เกิดจนตายเก่ียวข้องกบั พระพุทธศาสนา

ง.ทุกพน้ื ทใี่ นประเทศไทยมวี ัดต้งั อยทู่ ัว่ ไป

3. พระมหากษตั ริย์ไทยทรงเป็นพทุ ธมามกะ คำท่ีขีดเสน้ ใตม้ ีความหมายตรงกบั ข้อใด

ก.ผู้ยอมรับหลักคำสอนของพระพุทธศาสนา ข.ผปู้ ระกาศตนวา่ เป็นผูน้ บั ถอื พระพุทธศาสนา

ค.ผูป้ ฏบิ ัตติ นดงี ามตามหลักพระพุทธศาสนา ง. ผู้เผยแผ่ศาสนาพุทธไปทั่วโลก

4. ขอ้ ใดตรงกบั “ติตติรชาดก”

ก.สุธีชอบพูดจาถกเถยี งพ่ีสาวเป็นประจำ ข.นรามกั จะใหเ้ งินขอทานขา้ งถนน

ค.นกุ ูลปฏิบัติตามคำสั่งสอนของพ่อแม่ ง.ประสทิ ธติ์ ัง้ ใจศึกษาเล่าเรียนเรื่องที่ครสู อน

5.ขอ้ คิดทไี่ ดจ้ าก “อมั พชาดก” เก่ยี วขอ้ งกบั เร่ืองใด

ก. การเชอื่ ฟังคำสั่งสอนของครอู าจารย์ ข.การร้จู กั ประหยดั มธั ยสั ถ์

ค. ความซื่อสัตย์สุจริต ง.ความสามคั คี

6.นกั เรียนคดิ วา่ การทีพ่ ระพุทธเจ้าทรงคน้ พบทางดับทกุ ข์ได้นัน้ เป็นเพราะเหตุใด

ก.ทรงต้งั มน่ั ในการคน้ หาหนทางดบั ทุกขด์ ้วยพระองค์เอง ข.ทรงฝึกจติ โดยใช้ทางสายกลาง

ค.ทรงปฏบิ ตั ิตามคำสอนของครูในสำนักอย่างเคร่งครัด ง. ถกู ทัง้ ข้อ ก และ ข

7.ข้อใด ไมใ่ ช่ เหตุการณห์ ลังจากท่ีพระพทุ ธเจา้ ทรงเลิกบำเพ็ญทุกรกริ ยิ า

ก.ทรงปฏิบตั ิธรรมโดยใช้หลกั “มัชฌมิ าปฏิปทา” ข.ทรงบำเพญ็ เพียรทางจิตจนบรรลฌุ านอภญิ ญา

ค.ทรงฝึกกำหนดลมหายใจเขา้ ออกจนบรรลุปฐมฌาน ง.ทรงตรสั รู้ธรรมทเ่ี รยี กวา่ “อริยสัจ”

8. เพราะเหตุใดเราจึงต้องศึกษาวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา

ก.เพอ่ื เตรยี มตวั หยุดพักผ่อน ข.เพ่อื จะได้หยุดทำบาปในวันนนั้

ค.เพอ่ื จะไดป้ ระกอบศาสนพธิ ีได้ถูกต้อง ง.เพือ่ จะไดล้ ะเวน้ การไปเย่ยี มพระสงฆ์

9. พระธรรมเทศนาท่ีพระสงฆ์แสดงในวันวสิ าขบูชาคอื เร่ืองใด

ก.อริยสจั 4 ข.พรหมวิหาร

ค.โอวาทปาติโมกข์ ง. ธมั มจักกัปปวัตตนสตู ร

10.เม่อื ถงึ วนั สำคญั ทางพระพุทธศาสนาพุทธศาสนิกชนควรปฏบิ ัตติ นอย่างไรในตอนคำ่

ก.จัดงานเฉลมิ ฉลอง ข.ชวนกนั ไปชมมหรสพ

ค.ช่วยกันพฒั นาบริเวณวัด ง.ไปร่วมเวียนเทียนท่ีวดั

แบบทดสอบกอ่ นเรยี น – หลังเรียน

คำช้ีแจง ให้นักเรียนทำเครื่องหมาย  ขอ้ ท่ถี ูกทสี่ ดุ เพียงขอ้ เดยี ว

1.นกั เรยี นจะแสดงออกอยา่ งไร ใหส้ อดคล้องกบั คำว่า “พระพุทธศาสนากบั การเอ้ือเฟื้อเผอื่ แผ่ในสังคมไทย”

ก.ร่วมแรงร่วมใจสรา้ งสวนสาธารณะในชุมชน ข.แสดงความเคารพตอ่ ครอู าจารย์

ค.บรรพชาเป็นสามเณรในชว่ งฤดรู อ้ น ง.เขยี นชาดกเป็นรอ้ ยกรองออกเผยแพร่

2. ข้อใดกลา่ ว ไมถ่ ูกต้อง เก่ยี วกบั พระพุทธศาสนาเป็นสภาพแวดล้อมทกี่ วา้ งขวางและครอบคลุมสังคมไทย

ก.พระภิกษุมหี นา้ ทศ่ี ึกษาพระธรรมเท่านัน้

ข.ประเพณีไทยเกดิ ขนึ้ จากความเลอ่ื มใสในพระพุทธศาสนา

ค.วิถีชวี ติ ของคนไทยต้ังแต่เกิดจนตายเกย่ี วข้องกับพระพุทธศาสนา

ง.ทกุ พน้ื ท่ใี นประเทศไทยมวี ดั ต้ังอย่ทู ่ัวไป

3. พระมหากษัตริย์ไทยทรงเป็นพุทธมามกะ คำที่ขดี เส้นใต้มีความหมายตรงกบั ข้อใด

ก.ผู้ยอมรับหลกั คำสอนของพระพทุ ธศาสนา ข.ผูป้ ระกาศตนว่าเปน็ ผูน้ บั ถอื พระพุทธศาสนา

ค.ผ้ปู ฏบิ ัตติ นดงี ามตามหลักพระพุทธศาสนา ง. ผูเ้ ผยแผ่ศาสนาพุทธไปทั่วโลก

4. ขอ้ ใดตรงกับ “ตติ ติรชาดก”

ก.สุธชี อบพูดจาถกเถียงพสี่ าวเป็นประจำ ข.นรามกั จะให้เงนิ ขอทานขา้ งถนน

ค.นกุ ลู ปฏบิ ัตติ ามคำสง่ั สอนของพ่อแม่ ง.ประสิทธติ์ งั้ ใจศกึ ษาเล่าเรยี นเร่ืองท่ีครูสอน

5.ข้อคิดทไ่ี ดจ้ าก “อมั พชาดก” เกี่ยวขอ้ งกับเรื่องใด

ก. การเชื่อฟงั คำสั่งสอนของครอู าจารย์ ข.การรจู้ กั ประหยัด มัธยัสถ์

ค. ความซ่ือสตั ยส์ จุ รติ ง.ความสามคั คี

6.นักเรียนคิดว่าการท่พี ระพุทธเจ้าทรงค้นพบทางดับทุกข์ได้น้ัน เปน็ เพราะเหตุใด

ก.ทรงต้งั มน่ั ในการค้นหาหนทางดับทุกขด์ ว้ ยพระองค์เอง ข.ทรงฝกึ จิตโดยใช้ทางสายกลาง

ค.ทรงปฏิบตั ิตามคำสอนของครใู นสำนักอย่างเคร่งครัด ง. ถูกทง้ั ข้อ ก และ ข

7.ขอ้ ใด ไม่ใช่ เหตกุ ารณห์ ลังจากท่ีพระพุทธเจา้ ทรงเลิกบำเพ็ญทุกรกิริยา

ก.ทรงปฏบิ ัติธรรมโดยใชห้ ลัก “มชั ฌิมาปฏปิ ทา” ข.ทรงบำเพ็ญเพยี รทางจิตจนบรรลุฌานอภญิ ญา

ค.ทรงฝึกกำหนดลมหายใจเข้าออกจนบรรลปุ ฐมฌาน ง.ทรงตรัสร้ธู รรมทเ่ี รียกวา่ “อริยสจั ”

8. เพราะเหตุใดเราจงึ ต้องศึกษาวนั สำคัญทางพระพุทธศาสนา

ก.เพือ่ เตรียมตัวหยดุ พกั ผ่อน ข.เพอ่ื จะได้หยุดทำบาปในวนั น้นั

ค.เพอ่ื จะไดป้ ระกอบศาสนพิธไี ดถ้ ูกต้อง ง.เพ่อื จะได้ละเว้นการไปเย่ยี มพระสงฆ์

9. พระธรรมเทศนาท่ีพระสงฆ์แสดงในวันวสิ าขบูชาคือเร่ืองใด

ก.อรยิ สัจ 4 ข.พรหมวหิ าร

ค.โอวาทปาตโิ มกข์ ง. ธัมมจกั กปั ปวัตตนสตู ร

10.เมอื่ ถึงวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาพุทธศาสนกิ ชนควรปฏบิ ตั ิตนอยา่ งไรในตอนค่ำ

ก.จดั งานเฉลมิ ฉลอง ข.ชวนกนั ไปชมมหรสพ

ค.ชว่ ยกันพฒั นาบริเวณวัด ง.ไปรว่ มเวียนเทยี นท่วี ดั

ใบงาน เร่ือง วนั สำคัญทางพระพทุ ธศาสนา

1.นักเรยี นเลอื กตวั อักษรดา้ นขวามือมาใส่หน้าข้อความด้านซา้ ยมือ โดยใหข้ ้อความสัมพันธก์ ัน

.............1. วันอาสาฬหบชู า ตรงกับวนั ก. แมน่ ้ำเนรญั ชรา

.............2. ความหมาย”ธมั มจักกัปปวัตตนสูตร” ข. ประกาศพระศาสนา

.............3. พระสงฆอ์ งค์แรกในพระพุทธศาสนา ค. ดับตัณหาดว้ ยอรยิ มรรค

.............4. อรยิ สัจ 4 ง. ทางสายกลาง

.............5. มรรค 8 จ. แขวงเมืองพาราณสี

.............6. ปญั จวคั คีย์ ฉ. ตัณหา

.............7. เอหิภิกขุอุปสัมปทา ช. ความจริงอนั ประเสรฐิ

.............8. ป่าอสิ ิปตนมฤคทายวนั ฌ. พราหมณท์ ้ัง 5

.............9. สาเหตุแห่งทุกข์ ฎ. โกณฑญั ญะ

...........10. ปฐมเทศนา ฐ. พระพทุ ธเจ้าประทานอปุ สมบท

ฑ. สตู รของการหมนุ วงล้อมแห่งธรรม

ฒ. ข้ึน 15 ค่ำ เดือน 3

ณ. ขึ้น 15 คำ่ เดือน 6

ด. ข้ึน 15 คำ่ เดอื น 8

2. นกั เรียนเขียนเครื่องหมาย  หน้าข้อความท่ีถกู ต้อง และ × หนา้ ข้อความที่ผิด
...............1. วันอฎั ฐมีบูชาตรงกบั วนั แรม 8 คำ่ เดอื น 6
............. ..2. พระพุทธเจ้าปรินพิ พานที่ เมืองกุสินารา
................3. ผ้ทู แี่ บง่ พระบรมสารีริกธาตคุ ือพราหมณโ์ กณฑัญญะ
................4. พระบรมสารรี กิ ธาตุถกู แบง่ ออกเปน็ 7 สว่ น
................5. วันธรรมสวนะ หมายถึงการฟังธรรม
................6. ใน หนง่ึ เดอื นจะมีวนั พระ 4 วนั
................7. วันพระเร่มิ มีมาตงั้ แตส่ มยั อยุธยา
................8. พระเจ้าปเสนทิโกศล เป็นผกู้ ราบทูลพระพุทธเจ้าเก่ยี วกับวันประชมุ ของนักบวชของศาสนาอ่นื

ซง่ึ กระทำในวนั 8 ค่ำ 14 ค่ำหรือ 15 ค่ำ
................9. เดอื นขาดหมายถงึ เดอื นนนั้ ไม่มีวันแรม 15 คำ่
..............10. วันพระหรอื วนั ธรรมสวนะพทุ ธศาสนกิ ชนจะทำบุญตกั บาตรถือศีลฟังธรรม



แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 5

กลมุ่ สาระการเรียนรู้สงั คมศกึ ษา ศาสนา และวัฒนธรรม รหสั วชิ า ส21101

รายวิชาสังคมศกึ ษา ศาสนา และวฒั นธรรม ระดบั ช้นั มัธยมศึกษาปที ่ี 1 ภาคเรียนที่ 1 ปกี ารศึกษา 2564

ชื่อหน่วยการเรียนร้ทู ่ี 1 พระธรรม เวลา 2 ชว่ั โมง

เร่ือง พุทธคณุ และหลกั ธรรมสำคัญในกรอบอริยสัจ 4

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

มาตรฐาน ส 1.1 รู้ และเข้าใจประวัติ ความสำคัญ ศาสดา หลักธรรมของพระพทุ ธศาสนาหรือศาสนาที่ตนนบั ถือและ

ศาสนาอืน่ มีศรทั ธาท่ีถูกต้อง ยึดมัน่ และปฏบิ ัติตามหลกั ธรรม เพอ่ื อยู่รว่ มกันอยา่ งสันติสุข

ตัวชี้วัด ส 1.1 ม.1/5 อธิบายพทุ ธคุณ และข้อธรรมสำคัญในกรอบอรยิ สจั 4 หรือหลักธรรมของศาสนาทต่ี นนบั

ถอื ตามทีก่ ำหนด เหน็ คุณค่าและนำไปพฒั นา แกป้ ัญหาของตนเองและครอบครัว

สาระสำคญั
พระรตั นตรยั ประกอบด้วย พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ซง่ึ มีความสำคัญต่อพทุ ธศาสนกิ ชนและชาวโลก

ดงั น้นั ทกุ คนจงึ ควรแสดงความเคารพต่อพระรตั นตรยั
ขอ้ ธรรมสำคัญในกรอบอรยิ สัจ 4 เป็นหลกั สำคญั ในการดำเนินชีวิตที่นำไปสู่ความพ้นทกุ ข์ หรือหมดปญั หา

ซ่ึงชาวพทุ ธทกุ คนควรมีจติ สำนึกในพุทธคณุ และปฏิบตั ิตนตามหลักธรรมทางพระพทุ ธศาสนาในการพฒั นาแกป้ ัญหาของ
ตนเองและครอบครัว
จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้
ความรู้(K)

- อธิบายพุทธคุณ และข้อธรรมสำคัญในกรอบอริยสจั 4 หรอื หลกั ธรรมของศาสนาที่ตนนับถอื ตามที่กำหนดได้
- อธบิ ายความหมายพทุ ธศาสนสภุ าษิตได้
ทกั ษะกระบวนการ(P)
-สามารถนำไปพัฒนา แก้ปัญหาของ ตนเองและครอบครัว

คุณลักษณะ(A)

-เห็นคุณคา่ ของพทุ ธคุณและหลกั ธรรมในอริยสจั 4 ได้

คุณลกั ษณะอันพงึ ประสงค์ ซอ่ื สตั ย์ มวี นิ ัย ใฝเ่ รียนรู้
รกั ชาติ มุ่งม่นั ในการทำงาน รกั ความเปน็ ไทย จติ สาธารณะ
อยอู่ ย่างพอเพยี ง

สมรรถนะ

การส่อื สาร การคดิ การแก้ปญั หา
การรู้เทา่ ทนั สอื่ สารสารสนเทศและดจิ ิทลั
การใชท้ กั ษะชีวิต การใชเ้ ทคโนโลยี

ทักษะชีวติ และความเจริญแห่งตน

เนือ้ หาสาระ
พทุ ธคณุ เปน็ คณุ ความดีงามของพระพทุ ธเจ้ามี 9 ประการได้แกท่ รงเปน็ พระอรหันต์ทรงเปน็ ผู้ตรัสร้ดู ว้ ยพระองค์

เองโดยชอบทรงเป็นผถู้ งึ พรอ้ มดว้ ยวชิ ชาและจรณะเสดจ็ ไปดีแล้วทรงรแู้ จง้ โลกทรงเป็นสารถีฝกึ คนทฝ่ี ึกได้ไม่มีใครยงิ่ กวา่
ทรงเปน็ ศาสดาของเทวดาและมนุษย์ทงั้ หลายทรงเปน็ ผตู้ น่ื และเบิกบานทรงเปน็ ผู้มีโชคและจำแนกแจกแจงธรรมเรา
สามารถย่อพทุ ธคุณ 9 ไดเ้ ป็น 3 ประการ ได้แก่ พระปญั ญาคุณ พระวสิ ุทธิคณุ และพระกรุณาคณุ การศึกษาพทุ ธคณุ ใหม้ ี
ความร้คู วามเข้าใจและนำไปเป็นแบบอย่างในการประพฤติปฏิบัตติ นมีผลดตี ่อตนเองและสงั คม

อรยิ สัจ 4 เปน็ หลกั ธรรมคำส่งั สอนของพระพุทธเจ้าทเ่ี ป็นความจรงิ อนั ประเสรฐิ 4 ประการ อนั เป็นหลักคำสอน
สำคัญของพระพทุ ธศาสนา มีดงั น้ี

1. ทุกข์ คอื ความจริงทวี่ า่ ดว้ ยความทุกข์ โดยมหี ลักธรรม คือ ขนั ธ์ 5 และ ธาตุ 4
2. สมุทัย คอื ความจรงิ ที่ว่าด้วยเหตุใหเ้ กิดทกุ ข์ โดยมหี ลักธรรม คอื กรรม และ อบายมขุ 6
3. นโิ รธ คือ ความจรงิ ทว่ี ่าดว้ ยความดับทุกข์ โดยมีหลกั ธรรม สุข 2 และ คิหิสุข
4. มรรค คอื ความจริงท่ีว่าด้วยทางแห่งความดบั ทุกข์ โดยมหี ลักธรรม ไตรสิกขา กรรมฐาน 2 ปธาน 4 โกศล 3
มงคล 38 เรอื่ ง การไมค่ บคนพาล คบบัณฑิต และ บูชาผ้คู วรบูชา
กิจกรรมการเรียนรู้
Step1 ขนั้ รวบรวมขอ้ มลู (Gathering)
1. นกั เรียนดภู าพพระพทุ ธรปู คัมภีรพ์ ระไตรปฎิ ก และพระสงฆ์ และร่วมกันตอบคำถาม ดงั นี้
- ภาพที่นกั เรียนเห็นเห็นคืออะไร

( พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์)
- มคี วามสำคัญอยา่ งไร

(พระรัตนตรัยเปน็ องคป์ ระกอบที่สำคญั ของพระพทุ ธศาสนา)
- นักเรยี นรู้จกั หลักธรรมทางพระพุทธศาสนาหลกั ธรรมใดบา้ ง

( ตวั อย่างคำตอบ อรยิ สัจ 4 ได้แก่ ทกุ ข์ สมุทัย นิโรธ และมรรค)
2. นกั เรียนศกึ ษาเนื้อหา พระรัตนตรัย พทุ ธคณุ 9 อริยสัจ 4 และตอบคำถามตอ่ ไปน้ี

- พระรัตนตรยั มีความสำคัญอย่างไร
(เปน็ องค์ประกอบท่ีสำคัญของพระพุทธศาสนา ไดแ้ ก่ พระพุทธ พระธรรมแลดะพระสงฆ์ อนั เป็นเครื่องยดึ
เหนย่ี วจิตใจของพทุ ธศาสนิกชน)

- พทุ ธคุณ 9 มคี วามหมายว่าอย่างไร
( คณุ ของพระพทุ ธเจ้า 9 ประการ)

- อรยิ สัจ 4 ประกอบด้วยอะไรบา้ ง
( ทกุ ข์ สมุทยั นโิ รธ และมรรค)

Step2 ขน้ั วเิ คราะห์และสรุปความรู้ (Processing)
3. ให้นกั เรียนยกตวั อย่างเหตุการณ์ท่เี กิดขน้ึ กบั ตนเองและทำให้เกิดความทกุ ข์ โดยตอบคำถามต่อไปนี้
- เหตุการณ์ใดบา้ งที่ทำให้นกั เรียนมีความทุกข์
(ตัวอย่างคำตอบ ทะเลาะกบั เพือ่ น การบา้ นไมเ่ สรจ็ เจ็บปว่ ย โดนแมด่ ุ ฯลฯ)

- ทกุ ข์ของนักเรยี นเกิดจากสาเหตใุ ด
( ตัวอย่างคำตอบ ต้องการใหเ้ พ่ือนยอมรับ ไมส่ นใจในการเรียน ความไม่อยากเจ็บป่วย )

- นกั เรยี นจะมวี ิธีการดับทุกขอ์ ย่างไร
( ตัวอย่างคำตอบ ไม่ยดึ ติดกบั สงิ่ ต่างๆ)

4. นักเรียนอา่ นขา่ วหรือสถานการณท์ ี่เกิดขึ้นในปจั จบุ นั แลว้ ร่วมกันวิเคราะห์ตามหลกั อรยิ สจั 4
5. นกั เรียนร่วมกนั วิเคราะหเ์ ก่ียวกบั หลักธรรมทเี่ ก่ียวขอ้ งกบั อรยิ สจั 4 โดยตอบคำถามต่อไปน้ี

- หลกั ธรรมทเ่ี ก่ยี วข้องกับทกุ ข์มีอะไรบ้าง
( ขันธ์ 5 ธาตุ 4) และทำใบงาน 1.1 เร่อื งขันธ์ 5 ธาตุ 4

- หลกั ธรรมที่เกย่ี วข้องกบั สมุทัยมีอะไรบ้าง
(หลกั กรรมและอบายมขุ 6) และทำใบงาน 1.2 เรื่องหลกั กรรมและอบายมุข 6

- หลักธรรมท่ีเกยี่ วข้องกบั นิโรธมีอะไรบ้าง
(สุข 2 คหิ ิสขุ ) และทำใบงาน 1.3 เร่อื งสุข 2 และคหิ ิสุข

- หลกั ธรรมที่เกี่ยวข้องกับมรรคมีอะไรบา้ ง
(ไตรสิกขา กรรมฐาน 2 ปธาน 4 โกศล 3 มงคล 38 ) และทำใบงาน 1.4 เร่อื ง ไตรสิกขา กรรมฐาน 2
ปธาน 4 โกศล 3 มงคล 38

6. นกั เรยี นรว่ มกนั ยกตวั อย่างกศุ ลกรรมและอกุศลกรรม จากนั้นครนู ำคำตอบของนักเรียนมาเขียนบนกระดานดำ
7. นกั เรยี นอา่ นบทความเกย่ี วกับพทุ ธศาสนสุภาษิตและรว่ มกันวเิ คราะห์เกย่ี วกับการปฏบิ ตั ติ นตามพุทธศาสน

สุภาษติ ก่อใหเ้ กิดผลดีต่อตัวนักเรียน ( ใบงานท่ี 2 พทุ ธศาสนสุภาษิต)
8. นกั เรยี นเสนอแนวทางการนำหลักธรรมมาใชเ้ พื่อการพัฒนาตนเองและครอบครวั แลว้ เลือกแนวทางทจ่ี ะนำไปใช้

ในชีวิตประจำวนั และความสำเร็จในชีวิต
Step3 ข้ันปฏิบัตแิ ละสรปุ ความรูห้ ลงั การปฏิบตั ิ (Applying and Constructing the Knowledge)

9. นกั เรียนแบง่ กลุ่มเลอื กหวั ข้อหลักธรรมสำคัญมา 1 หลักธรรม เสนอแนวทางการนำหลักธรรมไปใชใ้ นการ
แกป้ ญั หาของตนเอง ครอบครัวและสงั คม โดยสรปุ เป็นแผนผงั ความคิด จากน้ันนักเรียนตรวจสอบความถูกต้อง

10. นกั เรยี นร่วมกันสรุปหลกั การ ดังน้ี
- พระรตั นตรยั คือ พระพทุ ธ พระธรรมและพระสงฆ์ ซึง่ เปน็ องคป์ ระกอบทส่ี ำคญั ของพระพทุ ธศาสนาและ
เปน็ ทีย่ ึดเหน่ยี วจิตใจของชาวพทุ ธ พระพทุ ธเจ้าทรงคน้ พบหลกั อริยสจั 4 ซึ่งเปน็ หลกั แห่งเหตแุ ละผลและ
นำมาเผยแผแ่ ก่พทุ ธศาสนิกชน เพ่ือใหห้ ลดุ พ้นจากความทุกข์

Step4 ขน้ั สือ่ สารและนำเสนอ (Applying the Communication Skill)
11. นกั เรียนนำเสนอหลกั ธรรมท่ไี ด้ศกึ ษาค้นคว้ามาหน้าชัน้ เรยี น

Step5 ขั้นประเมินเพ่ือเพิ่มคุณคา่ บรกิ ารสงั คมและจติ สาธารณะ (Self-Regulating)
12. นกั เรียนรว่ มกันจดั บอรด์ ความรู้เก่ียวกับหลักธรรมในกรอบอริยสจั 4

ส่อื และแหลง่ การเรียนรู้
1. สอ่ื ออนไลน์ https://www.kroobannok.com/2745
2. ส่ือออนไลน์ https://hilight.kapook.com/view/189402
3. ใบงาน
4. รูปภาพ
5. หนังสอื ประกอบการเรียนวชิ าสังคมศึกษา ศาสนาและวฒั นธรรม

การวัดและการประเมนิ ผลการเรียนรู้

ตัวชี้วดั จุดประสงค์ วธิ วี ัด เครอ่ื งมือวดั เกณฑก์ ารวัดผล
ส 1.1 ม.1/5 อธบิ าย การเรยี นรู้ ทดสอบ แบบทดสอบ ผ่านเกณฑ์
พุทธคณุ และข้อธรรม ความรู้(K) 50 %
สำคญั ในกรอบอริยสจั 4 - อธบิ ายพุทธคุณ และข้อ สังเกต แบบประเมิน
หรอื หลักธรรมของศาสนา ธรรมสำคัญในกรอบอรยิ สัจ 4 สงั เกต แบบประเมิน ผ่านเกณฑ์
ท่ีตนนบั ถือตามที่กำหนด หรือหลกั ธรรมของศาสนาท่ี 50 %
เห็นคุณค่าและนำไป ตนนับถอื ตามที่กำหนดได้
พัฒนา แกป้ ญั หาของ - อธิบายความหมายพทุ ธ ระดบั คุณภาพ
ตนเองและครอบครวั ศาสนสภุ าษิตได้ 2
ทักษะกระบวนการ(P)
สมรรถนะ -สามารถนำไปพัฒนา
การส่อื สาร แกป้ ัญหาของ ตนเองและ
การคดิ ครอบครัว
คุณลักษณะ(A)
คณุ ลักษณะอนั พึง -เห็นคุณค่าของพุทธคุณและ
ประสงค์ หลกั ธรรมในอริยสัจ 4 ได้
ม่งุ มน่ั ในการทำงาน 1) นักเรียนมีความสามารถใน
การสอ่ื สาร
2) นักเรยี นมีความสามารถใน
การคดิ
นักเรยี นมคี วามม่งุ ม่นั ในการ
ทำงาน

บันทกึ ผลหลังการจดั การเรียนรู้

1. สรปุ ผลการเรยี นรู้
ความรู้ (K-Knowledge)
............................................................................................................................. ....................................................
.................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ....................................................
ทักษะ/กระบวนการ (P-Process)
............................................................................................................................. ....................................................
......................................................................................................................................................... ........................
.......................................................................................................... .......................................................................
คุณลักษณะ (A-Attitude)
............................................................................................................................. ....................................................
............................................................................................................................. ....................................................
.................................................................................................................................................................................
คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (C-Characteristics)
............................................................................................................................. ....................................................
.................................................................................................................................................................................
............................................................................................................................. ....................................................

2. ปัญหา อุปสรรค และข้อค้นพบ
............................................................................................................................. ....................................................
............................................................................................................................. ....................................................
.................................................................................................................................................................................

3. ข้อเสนอแนะ แนวทางแกไ้ ข ผลการแกไ้ ข
........................................................................................................................ .........................................................
............................................................................................................................. ....................................................
................................................................................................................................................. ................................

ลงชื่อ........................................................ผสู้ อน
(.................................................................)
................../...................../.......................

ใบงานที่ 2 เรอื่ ง พุทธศาสนสุภาษติ
1. ยํ เว เสวติ ตาทโิ ส : คบคนเช่นใดย่อมเป็นเชน่ น้นั
คำชีแ้ จง ใหน้ ักเรียนตอบคำถามต่อไปนี้
1. คนดีทางโลกและคนดีทางธรรม มคี วามแตกตา่ งกนั อย่างไร

2. คนไมด่ ีทางโลกและคนไมด่ ที างธรรม มคี วามแตกตา่ งกนั อย่างไร

3. นกั เรยี นชว่ ยกนั ยกตวั อยา่ งการกระทำท่ีแสดงว่า คบคนเชน่ ใดยอ่ มเปน็ เชน่ นั้น

1. ยํ เว เสวติ ตาทโิ ส : คบคนเชน่ ใดย่อมเป็นเชน่ นัน้

คำช้แี จง ใหน้ ักเรยี นตอบคำถามต่อไปนี้

1. คนดที างโลกและคนดีทางธรรม มีความแตกตา่ งกันอย่างไร
คนดีทางธรรม คือ มีจติ เมตตา เออ้ื เฟอ้ื ไม่ลกั ขโมย ไม่ฉอ้ โกง ไม่ผิดลูกเมียผู้อ่ืน ไม่พดู หยาบยยุ งให้คนแตกความ
สามคั คี พูดแตส่ ิ่งท่เี ป็นประโยชน์และเปน็ ความจรงิ ไม่อาฆาตพยาบาท ไม่คดิ วา่ การกระทำทุจริตเปน็ การแสดง
ความเก่ง
คนดที างโลก คือ ขยันประกอบอาชพี สุจรติ ทำงานเก่ง มีความสามารถ หลกี เลี่ยงอบายมุข ไมล่ ะเมดิ ใคร
ไม่เอาเปรียบคนอ่ืน

2.คนไมด่ ีทางโลกและคนไมด่ ที างธรรม มีความแตกต่างกันอย่างไร
คนไมด่ ีทางธรรม คือ คนที่ชอบประทุษร้ายผู้อนื่ ทรมานสัตว์ ชอบลกั ขโมยและฉ้อโกง ลว่ งเกนิ ของรักผู้อื่น
พดู คำหยาบ พดู เท็จ ชอบยุยงให้คนแตกความสามัคคี คดิ แคน้ พยาบาท เห็นวา่ การทจุ รติ ไดเ้ ป็นการแสดง
ความเกง่
คนไมด่ ที างโลก คือ คนขี้เกียจ ทำงานไม่มปี ระสทิ ธภิ าพ ไมช่ อบศึกษาหาความรู้ ชอบเทีย่ วเตร่

3. นักเรียนชว่ ยกนั ยกตวั อย่างการกระทำทีแ่ สดงวา่ คบคนเช่นใดย่อมเปน็ เช่นนนั้
- คบคนใจรอ้ น ก็มักจะใจร้อน
- คบคนขเี้ กยี จ ก็มักข้เี กียจ
- คบคนใจเย็น กม็ ักใจเย็น
- คบคนพดู จาสภุ าพ กม็ ักพดู จาสภุ าพ
- คบคนพูดจาหยาบ ก็มกั พูดจาหยาบ
- คบคนทมี่ ีอาชพี สจุ ริต ก็มักประกอบอาชีพสุจรติ
- คบคนขยนั ใฝ่หาความรู้ ก็มักเป็นคนขยนั ใฝห่ าความรู้

2. อตตฺ นา โจทยตฺตานํ : จงเตือนตนด้วยตนเอง

คำช้แี จง ใหน้ ักเรยี นอา่ นเน้อื เรื่องที่กำหนด แล้วตอบคำถาม

ตอ้ ย ตาล และตน้ เป็นเพือ่ นสนิทกนั ในเวลาพักกลางวนั พวกเขามักจะมาน่งั คยุ กันใตต้ ้นไม้ขา้ งรั้วโรงเรียน

ตอ้ ย : เมื่อวานน้ีคุณครสู อนพุทธศาสนสุภาษิตเรื่อง อตฺตนา โจทยตตฺ านํ : จงเตือนตนดว้ ยตนเอง ทำให้ฉัน
นึกถึงเด็กข้างบา้ นฉันคนหนึ่งซ่งึ กำพร้าท้งั พอ่ และแม่ อยู่กับยายซง่ึ แก่มากแล้ว เด็กคนน้ีชือ่ อ้น อายุ
ประมาณ 11-12 ปี ร่นุ เดียวกับพวกเราน่แี หละ ฉนั เคยคุยกับเขา เขามีความคิดตา่ งๆ เหมอื นผู้ใหญ่
เลยล่ะ เชน่ เขาบอกว่า จะตอ้ งรู้จกั ใชจ้ า่ ยเงนิ อย่างประหยัด เพราะยายแก่แลว้ มีเงนิ อยู่จำนวนหน่งึ
เท่าน้นั ซง่ึ ถ้าใชอ้ ย่างประหยัดกค็ งพอให้เขาไดเ้ รียนจนจบปรญิ ญาตรี และเขากบ็ อกว่าเม่ือกลบั จาก
โรงเรียนตอนเย็น ทุกวนั เขาจะชว่ ยยายถบู ้าน ทำอาหาร และล้างจาน จากนัน้ ก็ทำการบ้าน โดยไม่
ต้องมีใครเตือน

ตาล : ฉันเองกเ็ หมือนกนั กับอ้นน่นั แหละ ฉันกท็ ำงานบา้ นชว่ ยพอ่ แมแ่ ละทำการบ้านโดยไม่ต้องมใี ครเตือน
ต้น : ฉันก็เตือนตนเองบ่อยเหมือนกัน เชน่ เวลาเพ่อื นไปรายงานหนา้ ช้นั เรียนแลว้ พูดผดิ ๆ กไ็ ม่หัวเราะ

เยาะเขา เวลานั่งฟงั ครูอธิบายแลว้ รูส้ ึกงว่ งนอน กเ็ ตือนตนเองว่าให้ตัง้ ใจฟังครอู ธบิ าย มฉิ ะนั้นแล้ว
จะไม่รูเ้ รื่องในสงิ่ ทเี่ รยี น
ต้อย : ฉันกม็ คี วามดีเหมือนกันนะ ฉันเตอื นตวั เองไม่ให้โลภอยากไดโ้ ทรศพั ท์มือถือรนุ่ ใหม่ ให้ใช้ของเดิมไป
ก่อน และก็เคยเตอื นตวั เองให้รู้จักพูดจาสภุ าพกับคนอ่นื ฉันก็เลยไม่พดู หยาบ
ตาล : ฉันเหน็ พวกสอื่ มวลชนท่ชี อบสัมภาษณ์บุคคลตา่ งๆ ผูท้ ี่ใหส้ ัมภาษณบ์ างคนพูดจาไมส่ ุภาพกบั นักข่าว
แสดงว่าผู้ใหส้ มั ภาษณค์ นนัน้ คงไม่เตอื นตนเอง เลยทำใหค้ นทวั่ ไปมีความรสู้ ึกที่ไม่ค่อยดีตอ่ คนนนั้
ตน้ : พวกพ่ีๆ ชน้ั มธั ยมศกึ ษาตอนปลายบางคนที่พดู หาเสียงตอนเลือกต้งั ประธานนกั เรยี นโดยใชว้ ธิ ีการ
พดู หาเสยี งวา่ ตนเองดี แล้วพูดว่าคนอื่นเขา แสดงวา่ ขณะพูดนั้นไม่คิดและไม่เตือนตนเองดว้ ย
ต้อย : สรปุ แล้วการรูจ้ ักเตอื นตนเองกด็ ีเหมือนกันจะได้ไมท่ ำอะไรบกพร่อง ผิดพลาด เพราะถา้ รอให้คนอื่น
มาเตอื นก็อาจจะช้าเกนิ ไป
ตาล : เสยี งสัญญาณเขา้ ห้องเรียนดังแลว้ พวกเราไปเรยี นกันเถอะ

1. ใครมีการกระทำท่ีแสดงว่ารู้จกั เตอื นตนเอง ยกตัวอย่างการกระทำพร้อมอธิบายผลท่ีคาดว่าจะไดร้ บั

...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
...................................................................................................................................................................................
...

2. ใครมีการกระทำที่แสดงถงึ การไมเ่ ตือนตนเอง และมีผลอยา่ งไร

2. อตฺตนา โจทยตฺตานํ : จงเตือนตนด้วยตนเอง

คำช้แี จง ใหน้ ักเรยี นอ่านเนื้อเรื่องท่ีกำหนด แลว้ ตอบคำถาม

ตอ้ ย ตาล และต้น เปน็ เพอื่ นสนทิ กัน ในเวลาพักกลางวนั พวกเขามักจะมานั่งคุยกนั ใต้ต้นไมข้ า้ งรัว้ โรงเรียน

ตอ้ ย : เมอื่ วานนคี้ ุณครสู อนพุทธศาสนสภุ าษิตเรื่อง อตฺตนา โจทยตฺตานํ : จงเตือนตนดว้ ยตนเอง ทำให้ฉนั
นกึ ถงึ เด็กข้างบ้านฉันคนหนึ่งซึง่ กำพรา้ ท้งั พ่อและแม่ อยู่กับยายซ่งึ แก่มากแล้ว เดก็ คนน้ีชื่ออ้น อายุ
ประมาณ 11-12 ปี รนุ่ เดียวกับพวกเรานแี่ หละ ฉันเคยคยุ กับเขา เขามีความคิดตา่ งๆ เหมอื นผใู้ หญ่
เลยล่ะ เช่น เขาบอกวา่ จะต้องรจู้ กั ใช้จา่ ยเงนิ อย่างประหยดั เพราะยายแก่แล้ว มีเงินอยจู่ ำนวนหน่งึ
เท่าน้ัน ซง่ึ ถา้ ใชอ้ ยา่ งประหยดั กค็ งพอให้เขาไดเ้ รียนจนจบปริญญาตรี และเขากบ็ อกวา่ เมื่อกลบั จาก
โรงเรียนตอนเยน็ ทกุ วนั เขาจะชว่ ยยายถูบ้าน ทำอาหาร และลา้ งจาน จากนน้ั ก็ทำการบ้าน โดยไม่
ตอ้ งมีใครเตือน

ตาล : ฉนั เองกเ็ หมือนกันกับอ้นน่นั แหละ ฉนั กท็ ำงานบ้านช่วยพ่อแมแ่ ละทำการบ้านโดยไมต่ ้องมีใครเตือน
ตน้ : ฉันก็เตือนตนเองบอ่ ยเหมือนกัน เชน่ เวลาเพ่อื นไปรายงานหนา้ ชัน้ เรียนแลว้ พดู ผิดๆ ก็ไม่หัวเราะ

เยาะเขา เวลาน่งั ฟังครูอธิบายแลว้ ร้สู กึ ง่วงนอน ก็เตือนตนเองวา่ ให้ต้ังใจฟงั ครอู ธิบาย มิฉะนั้นแล้ว
จะไม่รเู้ ร่ืองในส่งิ ทเี่ รียน
ตอ้ ย : ฉันกม็ คี วามดเี หมือนกันนะ ฉันเตอื นตวั เองไม่ให้โลภอยากไดโ้ ทรศัพท์มอื ถือรุ่นใหม่ ใหใ้ ช้ของเดิมไป
กอ่ น และก็เคยเตือนตัวเองให้รจู้ ักพูดจาสภุ าพกับคนอ่ืน ฉันก็เลยไม่พูดหยาบ
ตาล : ฉนั เห็นพวกสือ่ มวลชนท่ชี อบสัมภาษณ์บคุ คลตา่ งๆ ผู้ท่ใี ห้สัมภาษณ์บางคนพูดจาไมส่ ุภาพกับนักข่าว
แสดงวา่ ผ้ใู ห้สมั ภาษณค์ นน้ันคงไม่เตือนตนเอง เลยทำให้คนทัว่ ไปมีความรู้สึกท่ีไมค่ ่อยดีตอ่ คนน้นั
ต้น : พวกพี่ๆ ช้ันมัธยมศกึ ษาตอนปลายบางคนท่ีพดู หาเสยี งตอนเลอื กตงั้ ประธานนกั เรยี นโดยใชว้ ธิ ีการ
พดู หาเสียงว่าตนเองดี แล้วพูดว่าคนอืน่ เขา แสดงวา่ ขณะพดู นัน้ ไม่คิดและไมเ่ ตอื นตนเองดว้ ย
ตอ้ ย : สรุปแล้วการรู้จกั เตือนตนเองกด็ ีเหมือนกันจะได้ไมท่ ำอะไรบกพร่อง ผดิ พลาด เพราะถา้ รอใหค้ นอื่น
มาเตือนกอ็ าจจะช้าเกนิ ไป
ตาล : เสียงสัญญาณเขา้ ห้องเรียนดังแลว้ พวกเราไปเรียนกันเถอะ

1.ใครมกี ารกระทาทแ่ี สดงวา่ รจู้ กั เตอื นตนเอง ยกตวั อยา่ งการกระทาพรอ้ มอธบิ ายผลทค่ี าดว่าจะไดร้ บั

1) อน้ - เตอื นตนเองเรอื่ งรจู้ กั ใชจ้ า่ ยอย่างประหยดั คาดว่าจะมเี งนิ เป็นค่าใชจ้ ่ายในการเรยี นจนจบปรญิ ญาตรี
- เตอื นตนเองใหท้ างานบา้ น ผลเป็นการแบง่ เบาภาระของยาย
- เตอื นตนเองใหท้ าการบา้ น มผี ลทาใหง้ านเสรจ็ ทนั ตามทกี่ าหนด และมคี วามเขา้ ใจในเรอื่ งทเี่ รยี น

2) ตาล - เตอื นตนเองใหท้ างานบา้ นชว่ ยพอ่ แม่ มผี ลทาใหพ้ อ่ แม่ไม่เหนอื่ ยมาก พ่อแมร่ กั และภมู ใิ จในตวั ลกู
- เตอื นตนเองใหท้ าการบา้ น มผี ลทาใหง้ านเสรจ็ ทนั ตามทกี่ าหนด และมคี วามเขา้ ใจเรอื่ งทเี่ รยี น
- เตอื นตนเองใหท้ างานตามหนา้ ทอี่ ย่าใหบ้ กพร่อง มผี ลทาใหต้ าลสามารถทางานไดอ้ ย่างมี
ประสทิ ธภิ าพ เป็นทเี่ ชอื่ ถอื ของเพอื่ น

3) ตน้ - เตอื นตนเองไมใ่ หห้ วั เราะเยาะเพอื่ น มผี ลทาใหเ้ พอื่ นไมโ่ กรธ และแสดงความเป็นมติ ร
- เตอื นตนเองใหต้ งั้ ใจฟังครอู ธบิ าย และตงั้ ใจเรยี น มผี ลทาใหเ้ ขา้ ใจในบทเรยี น

4) ตอ้ ย - เตอื นตนเองไมใ่ หเ้ กดิ ความโลภอยากไดโ้ ทรศพั ทม์ อื ถอื รุ่นใหม่ มผี ลทาใหต้ อ้ ยมเี งนิ เหลอื
- เตอื นตนเองใหพ้ ดู จาสุภาพ มผี ลทาใหเ้ ป็นผทู้ พี่ ดู จาสภุ าพน่าฟัง เป็นทชี่ นื่ ชมของผอู้ นื่

2. ใครมกี ารกระทาทแ่ี สดงถงึ การไมเ่ ตอื นตนเอง และมผี ลอย่างไร

1) ผทู้ ใี่ หส้ มั ภาษณ์นกั ขา่ วบางคนทพี่ ดู จาไมส่ ุภาพกบั นกั ขา่ ว สง่ ผลใหผ้ ทู้ เี่ หน็ การกระทาหรอื อา่ นขา่ ว
เกดิ ความรสู้ กึ ทไี่ มด่ ตี อ่ ผใู้ หส้ มั ภาษณ์

2) นกั เรยี นชนั้ มธั ยมศกึ ษาตอนปลายบางคนทพี่ ดู หาเสยี งตอนเลอื กประธานนักเรยี นไมเ่ ตอื นตนเองโดยไปพดู
วา่ รา้ ยผอู้ นื่ ผลทไี่ ดร้ บั คอื ทาใหผ้ ฟู้ ังเกดิ ความสงสยั และเคลอื บแคลงใจตอ่ การเลอื กประธานนกั เรยี น

3. นสิ มมฺ กรณํ เสยโฺ ย : การใคร่ครวญกอ่ นแล้วจึงทำดีกว่า

คำชแ้ี จง ให้นักเรยี นอา่ นกรณีศกึ ษา แล้วตอบคำถาม

หมูบ่ า้ นรน่ื รมยต์ ัง้ อยรู่ มิ แมน่ ้ำ และมปี า่ ไผ่อยู่รอบหมูบ่ ้าน ชาวบ้านส่วนใหญ่มอี าชีพทำประมง และเผาข้าว
หลามขาย ต่อมาไมไ้ ผเ่ หลอื น้อยลง ปลาในแม่นำ้ กล็ ดนอ้ ยลงไปเชน่ กัน ประธานคณะกรรมการหมู่บ้านได้มีการนำ
ปญั หาเรือ่ ง อาชพี ของชาวบา้ น นำเสนอในทีป่ ระชมุ

ประธานฯ : วันน้ผี มขอนำเสนอปญั หาเร่อื ง ป่าไมใ้ นชมุ ชนของเรามีจำนวนลดลง กับเร่ืองปรมิ าณปลาในแมน่ ำ้ ลำ
คลอง

ชิต : ฉนั คดิ วา่ เม่ือไม้ไผ่มนี ้อยลง ไม่สามารถนำไปใชใ้ นการเผาข้าวหลามได้ เรากเ็ ลกิ การทำข้าวหลามขาย
เปล่ียนเปน็ การทำขนมทใี่ ช้ข้าวเหนยี วเหมือนกนั ก็ได้ เชน่ ข้าวเหนยี วหนา้ สงั ขยา ขา้ วเหนยี วตดั

ชัย : ฉนั ว่าไม้ไผ่น้อยลงไปเน่ืองจากเราไม่ไดป้ ลูกไม้ทดแทนไมท้ ีต่ ัดไป ฉะน้นั เรานา่ จะรณรงค์กันใหป้ ลกู ปา่
ไผ่ทดแทนไม้ไผท่ ตี่ ดั ไป และควรมีหลักการวา่ เราจะปลูกเพิ่มปลี ะจำนวนเทา่ ไร เปน็ การแก้ปัญหา
และเปน็ การทดแทนไม้ไผท่ ีถ่ ูกตัด รวมทัง้ เปน็ การอนุรักษ์อาชีพดั้งเดิมของบรรพบรุ ษุ เราด้วย
ในขณะท่ีเรายังไมส่ ามารถปลูกไม้ไผ่ให้โตทนั ใช้ เราก็พยายามใชไ้ ม้ไผ่ใหน้ ้อยลงและใช้ไม้ไผ่ใหค้ มุ้ คา่
เชน่ การทำข้าวหลามก็ให้ใสข่ ้าวเหนียวใหเ้ ต็มกระบอก ไม่ใช่ใส่เพยี งคร่ึงกระบอกเท่านั้น แล้วก็คดิ
ราคาให้เหมาะสมกับปรมิ าณที่เพ่ิมขึ้น

ชอบ : ฉนั ว่าถ้าไม้ไผม่ จี ำนวนน้อยลง เราก็ซอื้ จากท่ีอื่นก็ได้
จัน : สำหรับเรอ่ื งปลาในน้ำมีน้อยลง เรากไ็ ปจับปลาท่ีบรเิ วณแม่น้ำสายอน่ื ที่ชกุ ชมุ กว่า
จ้อย : ฉนั คดิ วา่ พวกชาวบา้ นควรเปล่ียนอาชพี ประมงเปน็ อย่างอนื่ กไ็ ด้
จ้อน : ฉนั คดิ ว่าชาวบ้านเรามีความคุ้นเคยเกยี่ วกับอาชพี ประมงอยู่แลว้ ก็อาจจะปรับเปลย่ี นวธิ ีการก็ได้

แทนทจี่ ะจบั ปลาในแมน่ ้ำ แต่มาลองขุดบ่อเล้ยี งปลากไ็ ดน้ ะ่ แตต่ ้องไปปรกึ ษานกั วิชาการทางการ
ประมงเสยี ก่อน เพ่ือจะได้มคี วามรู้ก่อนที่จะทำจริงๆ
ชาติ : ฉันว่าถา้ ต้องการเล้ยี งปลาจริงๆ พวกเราก็ควรไปศึกษาดงู านในแหล่งทเ่ี ขามอี าชพี ขดุ บ่อเลี้ยงปลา ไป
ฝกึ ประสบการณจ์ ากพวกมีอาชีพขุดบอ่ เลย้ี งปลากนั จรงิ ๆ จะไดร้ ้วู ่ามีปัญหา อุปสรรค และการแก้ไข
อย่างไร
ประธานฯ : ทกุ เรอ่ื งทเ่ี ป็นปญั หานน้ั พวกเราควรคิดใหร้ อบคอบ

1. ใครมีความคดิ ท่ีสอดคล้องกบั พุทธศาสนสุภาษติ นิสมฺม กรณํ เสยโฺ ย : การใครค่ รวญกอ่ นแลว้ จงึ ทำดกี วา่
อธิบายเหตผุ ล

2. นักเรียนควรนำพุทธศาสนสภุ าษิต นิสมฺม กรณํ เสยฺโย : การใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำดีกวา่
ไปใช้ในเรื่องใด และคาดวา่ จะเกดิ ผลดอี ยา่ งไร

3. นสิ มมฺ กรณํ เสยโฺ ย : การใคร่ครวญกอ่ นแล้วจึงทำดีกว่า

คำชแ้ี จง ให้นักเรยี นอา่ นกรณีศกึ ษา แล้วตอบคำถาม

หมูบ่ า้ นรน่ื รมยต์ ัง้ อยรู่ มิ แมน่ ้ำ และมปี า่ ไผ่อยู่รอบหมูบ่ ้าน ชาวบ้านส่วนใหญ่มอี าชีพทำประมง และเผาข้าว
หลามขาย ต่อมาไมไ้ ผเ่ หลอื น้อยลง ปลาในแม่นำ้ กล็ ดนอ้ ยลงไปเชน่ กัน ประธานคณะกรรมการหมู่บ้านได้มีการนำ
ปญั หาเรือ่ ง อาชพี ของชาวบา้ น นำเสนอในทีป่ ระชมุ

ประธานฯ : วันน้ผี มขอนำเสนอปญั หาเร่อื ง ป่าไมใ้ นชมุ ชนของเรามีจำนวนลดลง กับเร่ืองปรมิ าณปลาในแมน่ ำ้ ลำ
คลอง

ชิต : ฉนั คดิ วา่ เม่ือไม้ไผ่มนี ้อยลง ไม่สามารถนำไปใช้ในการเผาข้าวหลามได้ เรากเ็ ลกิ การทำข้าวหลามขาย
เปล่ียนเปน็ การทำขนมทใี่ ช้ข้าวเหนยี วเหมือนกนั ก็ได้ เชน่ ข้าวเหนยี วหนา้ สงั ขยา ขา้ วเหนยี วตดั

ชัย : ฉนั ว่าไม้ไผ่น้อยลงไปเน่ืองจากเราไม่ไดป้ ลูกไม้ทดแทนไมท้ ีต่ ัดไป ฉะน้นั เรานา่ จะรณรงค์กันใหป้ ลกู ปา่
ไผ่ทดแทนไม้ไผท่ ตี่ ดั ไป และควรมีหลักการวา่ เราจะปลูกเพิ่มปลี ะจำนวนเทา่ ไร เปน็ การแก้ปัญหา
และเปน็ การทดแทนไม้ไผท่ ีถ่ ูกตัด รวมทัง้ เปน็ การอนุรักษ์อาชีพดั้งเดิมของบรรพบรุ ษุ เราด้วย
ในขณะท่ีเรายังไมส่ ามารถปลูกไม้ไผ่ให้โตทนั ใช้ เราก็พยายามใชไ้ ม้ไผ่ใหน้ ้อยลงและใช้ไม้ไผ่ใหค้ มุ้ คา่
เชน่ การทำข้าวหลามก็ให้ใสข่ ้าวเหนียวใหเ้ ต็มกระบอก ไม่ใช่ใส่เพยี งคร่ึงกระบอกเท่านั้น แล้วก็คดิ
ราคาให้เหมาะสมกับปรมิ าณที่เพ่ิมขึ้น

ชอบ : ฉนั ว่าถ้าไม้ไผม่ จี ำนวนน้อยลง เราก็ซอื้ จากท่ีอื่นก็ได้
จัน : สำหรับเรอ่ื งปลาในน้ำมีน้อยลง เรากไ็ ปจับปลาท่ีบรเิ วณแม่น้ำสายอนื่ ที่ชกุ ชมุ กว่า
จ้อย : ฉนั คดิ วา่ พวกชาวบา้ นควรเปล่ียนอาชพี ประมงเปน็ อย่างอนื่ กไ็ ด้
จ้อน : ฉนั คดิ ว่าชาวบ้านเรามีความคุ้นเคยเกยี่ วกับอาชพี ประมงอยู่แลว้ ก็อาจจะปรับเปลย่ี นวธิ ีการก็ได้

แทนทจี่ ะจบั ปลาในแมน่ ้ำ แต่มาลองขุดบ่อเล้ยี งปลากไ็ ดน้ ะ่ แตต่ ้องไปปรกึ ษานกั วิชาการทางการ
ประมงเสยี ก่อน เพ่ือจะได้มคี วามรู้ก่อนที่จะทำจริงๆ
ชาติ : ฉันว่าถา้ ต้องการเล้ยี งปลาจริงๆ พวกเราก็ควรไปศึกษาดงู านในแหล่งทเ่ี ขามอี าชพี ขดุ บ่อเลี้ยงปลา ไป
ฝกึ ประสบการณจ์ ากพวกมีอาชีพขุดบอ่ เล้ียงปลากนั จรงิ ๆ จะไดร้ ้วู ่ามีปัญหา อุปสรรค และการแก้ไข
อย่างไร
ประธานฯ : ทกุ เรอ่ื งทเ่ี ป็นปญั หานน้ั พวกเราควรคิดใหร้ อบคอบ

1. ใครมีความคิดทีส่ อดคล้องกับพุทธศาสนสภุ าษติ นสิ มฺม กรณํ เสยโฺ ย : การใครค่ รวญก่อนแลว้ จงึ ทำดีกวา่
อธบิ ายเหตุผล

1) ชัย มคี วามคดิ ท่ีแสดงถึงการใคร่ครวญก่อนแล้วจงึ ทำ เก่ยี วกบั เรือ่ งการแก้ปญั หาไม้ไผ่มจี ำนวนนอ้ ย โดยหา
วิธปี ลูกไผท่ ดแทน และการใช้ไม้ไผ่อยา่ งคุม้ คา่ เปน็ การคดิ อย่างมเี หตุผลกอ่ นตัดสินใจ

2) จอ้ น มีความคิดท่ีแสดงถงึ การใครค่ รวญก่อนแลว้ จึงทำ เกยี่ วกบั การแก้ปัญหาปริมาณปลาในแม่น้ำมี
จำนวนลดน้อยลง โดยการขดุ บ่อเล้ยี งปลา แต่ต้องหาข้อมลู ความรกู้ ่อน

3) ชาติ มคี วามคดิ สอดคล้องกับการใคร่ครวญก่อนแล้วจึงทำ เกี่ยวกบั เรอ่ื งการเลี้ยงปลา ควรไปศกึ ษาดูงาน
และฝกึ ประสบการณจ์ ากผู้รู้จรงิ ก่อนจงึ ทำ

2. นักเรียนควรนำพุทธศาสนสภุ าษติ นสิ มฺม กรณํ เสยโฺ ย : การใคร่ครวญก่อนแลว้ จึงทำดีกว่า ไปใชใ้ นเรื่องใด และ
คาดว่าจะเกดิ ผลดีอย่างไร

1) เพ่อื นชวนไปเท่ยี วกลางคนื ก็คดิ ใคร่ครวญวา่ การไปเที่ยวกลางคนื อาจไปพบกบั อบายมุขต่างๆ เช่น
การดืม่ ของมึนเมาทำให้ขาดสติ การพบพวกอันธพาลตีกนั แลว้ เราอาจได้รบั อนั ตราย การเท่ียวกลางคืน
ทำให้อดนอนเสียสุขภาพ เม่ือใคร่ครวญดีแลว้ จงึ ตอบปฏิเสธเพือ่ นไป เกิดผลดี คอื ทำให้เราไม่หลงเข้าไป
อยู่ในอบายมุขไมเ่ สื่อมเสยี ชื่อเสียง ไม่เสยี สุขภาพ

2) เพอ่ื นชวนให้ลอกการบ้านสง่ ครู ก็คิดใคร่ครวญดวู ่าการลอกการบ้านทำให้ไม่เข้าใจบทเรียน เปน็ การ
ทุจรติ ถา้ ครูจับได้อาจถูกลงโทษ เม่อื คดิ ได้แลว้ กต็ อบปฏเิ สธ ทำให้เกดิ ผลดี คือ ทำให้มีความพยายามทำ
การบ้านให้เสร็จ กจ็ ะเกิดความเขา้ ใจแจ่มแจ้ง ส่งผลดตี อ่ การนำความรูไ้ ปสอบได้

4. ทรุ าวาสา ฆรา ทกุ ฺขา :เหยา้ เรอื นท่ีปกครองไมด่ นี ำทกุ ข์มาให้

ผวั คลัง่ มอื สั่นทำยาบ้าตกน้ำละลายหาย หนั ไปกระทบื เมียโชว์ลูก-พังบ้านเละ
หนุ่มวัย 35 เพิง่ ออกจากคกุ ได้อาทิตย์เดียว ไมเ่ ข็ด กลบั มาเสพยาซ้ำ ก่อนทำยาบา้ ตกในห้องน้ำละลายหาย
ฉุนจดั หนั ไปกระทบื เมยี ระบายอารมณ์ต่อหน้าลูก วนั ท่ี 13 มิถนุ ายน 2562 ข่าวอรุณอมรินทร์ รายงานว่า เจา้ หน้าที่
ตำรวจ สภ.เมอื งชลบุรี ไดร้ ับแจง้ เหตคุ นคลุ้มคล่ัง ในซอย 4 บางทราย ต.บางทราย อ.เมือง จงึ รุดไปตรวจสอบ ท่ีเกิดเหตุ
เปน็ บ้านไม้ช้ันเดียว มีห้องน้ำอยู่หนา้ บ้าน ภายในบา้ นพบข้าวของเครื่องใช้พังเสยี หายกระจดั กระจาย และพบ นายบุญ
รอด อายุ 35 ปี เจา้ ของบ้านกำลังอย่ใู นอาการคลมุ้ คล่ังเหมือนคนเมายา กำลังทำร้ายรา่ งกาย น.ส.สริ ิขวัญ อายุ 32 ปี
ภรรยา ตอ่ หนา้ ลกู ชาย 2 คน วัย 6 ขวบ และ 4 ขวบ โดยเดก็ ไม่ได้รบั อนั ตรายแต่อยา่ งใด เจ้าหน้าทจ่ี ึงได้เขา้ ไปห้ามปราม
จากการสอบสวนนายบญุ รอด รับสารภาพเป็นคนก่อเหตุท้ังหมด ก่อนเกิดเหตุไดซ้ อ้ื ยาบ้ามา 1 เม็ด ราคา 150
บาท จากนัน้ จะเอายาบ้ามาเสพภายในหอ้ งน้ำ แต่มือสัน่ เลยทำใหย้ าบ้าตกลงไปในถงั น้ำจนละลาย จึงเกดิ อารมณ์โมโห
เลยหันไประบายอารมณ์กระทบื ภรรยาท่ีอยภู่ ายในบ้าน พังข้าวของภายในบา้ นจนเสยี หายท้งั หมด
ดา้ น น.ส.สิรขิ วญั ภรรยา เล่าว่า สามีเพิ่งออกจากเรือนจำได้เพียงอาทติ ย์เดยี ว ในขอ้ หาเสพยาเสพติด ติดคุก
45 วัน ออกมาก็กลับมาเสพยาเหมือนเดิม และมักจะมอี าการคลมุ้ คลัง่ ทำลายข้าวของในบา้ นเสมอ แต่สิ่งทท่ี ำให้ตน
เจ็บปวดทีส่ ดุ คือ ทำลายเสือ้ ผ้าชดุ นกั เรียนของลกู ๆ ดว้ ย

ท่มี า https://hilight.kapook.com/view/189402

1. จากการอ่านขา่ ว นกั เรยี นมคี วามคิดเห็นอย่างไรและสอดคลอ้ งกบั พทุ ธศาสนสุภาษติ ทว่ี า่ ทุราวาสา ฆรา ทุกขฺ า :

เหยา้ เรอื นทีป่ กครองไม่ดีนำทุกข์มาให้
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..
2. ใหน้ กั เรยี นบอกถึงการปกครองเหย้าเรอื นท่ดี ีและการปกครองเหยา้ เรือนที่ไมด่ ี
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………..

4. ทุราวาสา ฆรา ทุกขฺ า :เหยา้ เรอื นทีป่ กครองไม่ดนี ำทกุ ข์มาให้

ผัวคลง่ั มือสน่ั ทำยาบา้ ตกนำ้ ละลายหาย หนั ไปกระทบื เมียโชว์ลูก-พงั บา้ นเละ
หน่มุ วัย 35 เพง่ิ ออกจากคุกได้อาทิตย์เดยี ว ไม่เข็ด กลบั มาเสพยาซ้ำ ก่อนทำยาบา้ ตกในห้องน้ำละลายหาย
ฉนุ จดั หันไปกระทืบเมียระบายอารมณ์ต่อหน้าลูก วนั ท่ี 13 มถิ นุ ายน 2562 ข่าวอรุณอมรินทร์ รายงานว่า เจา้ หน้าท่ี
ตำรวจ สภ.เมอื งชลบรุ ี ไดร้ ับแจ้งเหตุคนคล้มุ คลง่ั ในซอย 4 บางทราย ต.บางทราย อ.เมอื ง จงึ รุดไปตรวจสอบ ที่เกดิ เหตุ
เป็นบา้ นไมช้ น้ั เดียว มหี อ้ งน้ำอยู่หนา้ บา้ น ภายในบา้ นพบข้าวของเครื่องใช้พงั เสียหายกระจัดกระจาย และพบ นายบุญ
รอด อายุ 35 ปี เจ้าของบา้ นกำลงั อยใู่ นอาการคล้มุ คล่งั เหมือนคนเมายา กำลงั ทำรา้ ยรา่ งกาย น.ส.สริ ขิ วัญ อายุ 32 ปี
ภรรยา ตอ่ หน้าลกู ชาย 2 คน วยั 6 ขวบ และ 4 ขวบ โดยเด็กไม่ได้รบั อันตรายแต่อยา่ งใด เจ้าหน้าทีจ่ ึงได้เขา้ ไปหา้ มปราม
จากการสอบสวนนายบุญรอด รับสารภาพเป็นคนกอ่ เหตุท้งั หมด ก่อนเกิดเหตุไดซ้ อื้ ยาบา้ มา 1 เมด็ ราคา 150
บาท จากนัน้ จะเอายาบ้ามาเสพภายในห้องน้ำ แตม่ ือสั่นเลยทำใหย้ าบ้าตกลงไปในถงั นำ้ จนละลาย จึงเกิดอารมณโ์ มโห
เลยหนั ไประบายอารมณ์กระทืบภรรยาทอ่ี ยู่ภายในบ้าน พังขา้ วของภายในบ้านจนเสียหายทง้ั หมด
ดา้ น น.ส.สิรขิ วญั ภรรยา เลา่ ว่า สามเี พิ่งออกจากเรือนจำไดเ้ พยี งอาทิตย์เดยี ว ในขอ้ หาเสพยาเสพติด ติดคกุ
45 วนั ออกมาก็กลับมาเสพยาเหมอื นเดิม และมักจะมอี าการคลุ้มคล่งั ทำลายข้าวของในบ้านเสมอ แตส่ ิ่งที่ทำให้ตน
เจบ็ ปวดท่สี ุดคือ ทำลายเสอื้ ผ้าชุดนักเรียนของลกู ๆ ด้วย

ท่มี า https://hilight.kapook.com/view/189402

1. จากการอา่ นข่าว นักเรยี นมคี วามคดิ เห็นอยา่ งไรและสอดคล้องกับพทุ ธศาสนสภุ าษิตทว่ี า่ ทุราวาสา ฆรา ทุกขฺ า :

เหย้าเรอื นทีป่ กครองไมด่ นี ำทุกข์มาให้
……………………………..พจิ ารณาตามคาตอบของนักเรยี น โดยใหอ้ ยใู่ นดุลยพนิ จิ ของครผู สู้ อน…………………………..…………………
2. ใหน้ กั เรียนบอกถึงการปกครองเหย้าเรอื นทีด่ แี ละการปกครองเหยา้ เรือนท่ีไมด่ ี

การปกครองเหย้าเรือนที่ดี เช่น การทำงานบ้าน การปัดกวาดเช็ดถทู ำความสะอาด จัดสิ่งของให้เป็นระเบียบ และเมอื่
ชำรุดทรดุ โทรมต้องซอ่ มแซม มีความรบั ผิดชอบต่อหน้าที่ของตนเอง เปน็ ตน้

การปกครองเหย้าเรือนทไี่ มด่ ี เช่น ไมด่ แู ลบา้ นเรือนให้สะอาด ปล่อยประละเลยไม่เอาใจใส่ ไมร่ ับผิดชอบหนา้ ทขี่ อง
ตัวเอง

ใบงาน 1.1 เรอ่ื งขนั ธ์ 5 ธาตุ 4

1. ขันธ์ 5 ประกอบดว้ ยอะไรบา้ ง
............................................................................................................................. ..................................................................
...............................................................................................................................................................................................
....................................................................................... ........................................................................................................
............................................................................................................................. ..................................................................
............................................................................................................................. ..................................................................
............................................................................................................................................................................... ................
2. ธาตุ 4 ประกอบดว้ ยอะไรบ้าง
........................................................................................ .......................................................................................................
............................................................................................................................. ..................................................................
....................................................................................... ........................................................................................................
........................................................................................................................................................ .......................................
............................................................................................ ...................................................................................................
............................................................................................................................. ..................................................................
3. เพราะเหตุใดขนั ธ์ 5 และธาตุ 4 ถึงเก่ียวข้องกับการเปลีย่ นแปลงชวี ิตของมนุษย์

............................................................................................................................. ........................................................
.....................................................................................................................................................................................
........................................................................................................... ..........................................................................
............................................................................................................................. ........................................................
......................................................................................................................................................................... ............
....................................................................................................................... ..............................................................

ใบงาน 1.2 เร่ืองหลกั กรรมและอบายมขุ 6

ตอนท่ี 1
คำช้แี จง ใหน้ ักเรียนตอบคำถามต่อไปน้ี

1. กรรม หมายความวา่ อะไร

2. อกุศลกรรม หมายถึงอะไร

3. กุศลกรรม หมายถงึ อะไร

ตอนท่ี 2
คำชี้แจง ใหน้ ักเรยี นอ่านกรณีศกึ ษา แล้วตอบคำถาม

นาวี เกรยี งไกร และณฐั วฒุ ิ เป็นเพื่อนทสี่ นิทกนั มาก ทั้งสามคนเรยี นหนงั สอื ในชั้นมัธยมศกึ ษาปีท่ี 1 อยู่
มา วนั หนึง่ นาวมี าชวนเกรยี งไกรและณัฐวฒุ ิ ไปขายซดี เี ถ่ือน เพราะรายได้ดมี าก เกรยี งไกรตกลงใจไปขาย
ซีดเี ถอ่ื น แต่ณฐั วุฒไิ ม่ไปเพราะเขารวู้ ่าเป็นการทำผิดกฎหมาย เกรียงไกรและนาวี มรี ายได้จากการขายซีดีทุก
วนั เสาร์-อาทติ ย์

เกรยี งไกรตอ้ งการมีรายได้มากขน้ึ บางวันเขาจึงขาดเรียนไปขายซดี ี ณัฐวฒุ ริ ูเ้ ร่ืองเข้าจึงไปเตือนเกรียง
ไกร เกรียงไกรไม่พอใจ ท้งั สองจึงทะเลาะกนั เกรยี งไกรโกรธมากจงึ ตอ่ ยณัฐวุฒปิ ากแตก

วนั หนึง่ ขณะที่เกรยี งไกรและนาวีกำลังขายซดี ีอยนู่ ั้น ตำรวจมาพบเข้าจงึ จบั กุมทัง้ สองคนดำเนินคดีตาม
กฎหมาย
1. ใครเป็นผู้มีการกระทำท่เี รียกว่า อกุศลกรรม ยกตวั อยา่ งประกอบ และผลที่ไดร้ ับเป็นอย่างไร

2. ใครเป็นผมู้ ีการกระทำท่เี รยี กว่า กุศลกรรม ยกตัวอย่างประกอบ และผลท่ีไดร้ ับเป็นอยา่ งไร

ใบงาน 1.2 เร่อื งหลักกรรมและอบายมุข 6

ตอนที่ 1 หลกั กรรม

คำชี้แจง ให้นกั เรยี นตอบคำถามต่อไปนี้

1. กรรม หมายความว่าอะไร
การกระทำทป่ี ระกอบด้วยเจตนา จงใจ

2. อกศุ ลกรรม หมายถงึ อะไร
กรรมชว่ั คอื โลภ โกรธ หลง

3. กุศลกรรม หมายถงึ อะไร
กรรมดี คือ ไม่โลภ ไม่โกรธ ไม่หลง

ตอนที่ 2

คำชแ้ี จง ให้นักเรยี นอ่านกรณีศึกษา แล้วตอบคำถาม

นาวี เกรียงไกร และณฐั วุฒิ เปน็ เพื่อนที่สนิทกนั มาก ท้ังสามคนเรยี นหนงั สอื ในชัน้ มัธยมศึกษาปีท่ี 1 อยู่
มา วนั หนงึ่ นาวมี าชวนเกรยี งไกรและณฐั วฒุ ิ ไปขายซดี เี ถ่ือน เพราะรายได้ดีมาก เกรียงไกรตกลงใจไปขาย
ซดี เี ถ่ือน แตณ่ ฐั วุฒไิ ม่ไปเพราะเขารวู้ า่ เป็นการทำผดิ กฎหมาย เกรยี งไกรและนาวี มีรายไดจ้ ากการขายซีดที ุก
วันเสาร์-อาทติ ย์

เกรยี งไกรต้องการมรี ายได้มากขึน้ บางวนั เขาจึงขาดเรยี นไปขายซดี ี ณัฐวฒุ ริ ู้เรอื่ งเข้าจึงไปเตือนเกรียง
ไกร เกรียงไกรไม่พอใจ ท้งั สองจึงทะเลาะกนั เกรยี งไกรโกรธมากจึงตอ่ ยณัฐวุฒิปากแตก

วนั หนง่ึ ขณะที่เกรียงไกรและนาวกี ำลังขายซดี ีอยนู่ ั้น ตำรวจมาพบเข้าจงึ จบั กุมทง้ั สองคนดำเนินคดตี าม
กฎหมาย

1. ใครเปน็ ผ้มู กี ารกระทำท่เี รยี กว่า อกศุ ลกรรม ยกตัวอย่างประกอบ และผลที่ได้รับเปน็ อยา่ งไร
นาวี และเกรยี งไกร เป็นผ้มู กี ารกระทำที่เรียกวา่ อกศุ ลกรรม คอื มีความโลภ อยากมรี ายได้ดี และหลงผิด

ไปกระทำในสิ่งท่ผี ดิ กฎหมาย ผลที่ไดร้ บั คอื ถูกตำรวจจับดำเนนิ คดี และเกรยี งไกรมีความโกรธทีณ่ ัฐวุฒไิ ป
ตักเตือน

จึงมีการทะเลาะกนั และทำใหเ้ กรยี งไกรต่อยณัฐวุฒิ ผลทไ่ี ด้รับ คือ ทำใหเ้ สยี เพ่ือนทีด่ ีไป

2. ใครเปน็ ผมู้ กี ารกระทำท่เี รยี กว่า กศุ ลกรรม ยกตัวอย่างประกอบ และผลทีไ่ ดร้ บั เป็นอยา่ งไร
ณัฐวฒุ มิ ีการกระทำที่เรยี กวา่ กุศลธรรม เช่น ปฏิเสธคำชวนของนาวีที่ชวนไปขายซีดเี ถ่ือน

ผลทำให้เขาดำเนนิ ชวี ิตอยา่ งปกตสิ ขุ ไม่ถูกตำรวจจบั

ตอนที่ 1 อบายมุข 6
คำชีแ้ จง ใหน้ ักเรียนตอบคำถามต่อไปน้ี

1. อบายมุข 6 หมายความวา่ อย่างไร

2. อบายมุข 6 ได้แก่อะไรบา้ ง

3. นกั เรยี นมีวธิ กี ารหลกี เล่ยี งอบายมุข 6 อยา่ งไร

ตอนที่ 2
คำชแี้ จง ให้นักเรยี นอา่ นกรณีศกึ ษา แลว้ ตอบคำถาม

เอกเรียนอยู่ช้ันมัธยมศึกษาปีท่ี 1 เปน็ บุตรคนเดียวของพ่อแม่ ซึ่งได้รับการเลี้ยงดูจากพ่อแม่เป็นอยา่ งดี พ่อ
แม่ของเอกมฐี านะค่อนขา้ งจน จึงตอ้ งทำงานหนกั กลบั บา้ นค่ำเปน็ ประจำ เอกมเี วลาวา่ งมากเมื่อกลบั จาก
โรงเรยี นถึงบา้ น ไม่พบพ่อแม่เขาจงึ ออกไปเล่นกับเพื่อนๆ ซ่ึงอยใู่ นละแวกบ้านใกล้เคยี งกัน ก้อนและกรวด ซง่ึ
เปน็ เพ่อื นร่นุ พ่ที ่ีโตกวา่ เอกได้ชวนเอกเล่นไพ่ เอกสนุกมากในระยะแรก เพราะเล่นไดเ้ งนิ แต่ในท่สี ดุ กลบั เสียเงิน
จนหมดตวั ตอ้ งขอยมื เงินเพ่ือนคนอน่ื ๆ

ในวันต่อมาเอกกไ็ ปเล่นไพ่กบั เพ่อื นกลุม่ เดิมเพื่อต้องการเอาเงนิ ทเ่ี สยี ไปกลับคนื มา แต่เขากลับเสยี เงนิ
เพ่ิมขึน้ อีกเรื่อยๆ เงนิ ทเ่ี คยสะสมไว้ตั้งแตเ่ รียนอยชู่ นั้ ประถมศึกษาก็หมดไป เอกมีความทุกขใ์ จมาก
1. เอกมีความทุกข์เร่ืองอะไร

2. สาเหตขุ องความทุกข์ของเอก คอื อะไร สอดคล้องกับหลักธรรมในเรอ่ื งใด

คำช้แี จง ใหน้ ักเรียนตอบคำถามต่อไปน้ี
1. อบายมุข 6 หมายความวา่ อย่างไร
อบายมุข 6 หมายถึง หนทางแหง่ ความเสอื่ ม หรอื ทางแห่งความพินาศ 6 ประการ

2. อบายมุข 6 ได้แกอ่ ะไรบ้าง
1) ตดิ สรุ าและของมึนเมา
2) ชอบเทีย่ วกลางคนื
3) ชอบเทย่ี วดูการละเล่น
4) ติดการพนนั
5) คบคนชว่ั
6) เกยี จคร้านการงาน

3. นักเรียนมวี ิธกี ารหลกี เลี่ยงอบายมุข 6 อย่างไร
วธิ ีการหลกี เลย่ี งอบายมุข 6 ได้แก่
1) ไม่สบู บุหร่ี หรอื ของมึนเมา
2) ไมเ่ ท่ียวกลางคืน
3) ไมเ่ ทีย่ วเตรด่ กู ารแสดงต่างๆ
4) ไม่เลน่ การพนนั เชน่ ไพ่ หรอื สนกุ เกอร์ หรอื พนนั บอล เป็นต้น
5) เลือกคบคนดี หลกี เลีย่ งการติดต่อกบั คนชวั่
6) ขยันทำงาน ขยนั เรยี นหนงั สือ

ตอนที่ 2
คำชี้แจง ให้นักเรียนอา่ นกรณีศึกษา แล้วตอบคำถาม

เอกเรยี นอยชู่ นั้ มธั ยมศึกษาปีท่ี 1 เป็นบุตรคนเดยี วของพอ่ แม่ ซ่ึงได้รบั การเล้ียงดจู ากพ่อแมเ่ ปน็ อย่างดี พ่อ
แม่ของเอกมีฐานะค่อนข้างจน จงึ ต้องทำงานหนักกลบั บา้ นค่ำเป็นประจำ เอกมีเวลาวา่ งมากเม่ือกลับจาก
โรงเรยี นถงึ บา้ น ไม่พบพ่อแม่เขาจงึ ออกไปเล่นกับเพ่ือนๆ ซึ่งอยใู่ นละแวกบ้านใกล้เคยี งกัน ก้อนและกรวด ซง่ึ
เปน็ เพอ่ื นร่นุ พีท่ โ่ี ตกว่าเอกได้ชวนเอกเล่นไพ่ เอกสนุกมากในระยะแรก เพราะเลน่ ไดเ้ งิน แต่ในที่สุดกลบั เสยี เงนิ
จนหมดตัว ต้องขอยมื เงินเพื่อนคนอนื่ ๆ

ในวนั ต่อมาเอกกไ็ ปเล่นไพ่กับเพือ่ นกลมุ่ เดมิ เพ่ือต้องการเอาเงินทีเ่ สยี ไปกลับคืนมา แต่เขากลับเสยี เงนิ
เพมิ่ ข้นึ อีกเรอ่ื ยๆ เงินทเี่ คยสะสมไวต้ ง้ั แต่เรยี นอย่ชู นั้ ประถมศกึ ษากห็ มดไป เอกมีความทุกข์ใจมาก

1. เอกมีความทุกขเ์ ร่ืองอะไร
เอกมีความทุกข์ท่ีเสยี เงินไปในการพนนั จนหมด

2. สาเหตุของความทุกข์ของเอก คืออะไร สอดคล้องกบั หลักธรรมในเร่อื งใด
สาเหตุของความทุกขข์ องเอก คอื เขานำเงนิ ไปเลน่ การพนัน สอดคล้องกับหลักธรรมอบายมขุ 6 คือ

การติดการพนนั และคบคนชว่ั ชกั จงู ไปในทางท่ีไม่ดี ทำให้เอกเสยี เงินไปจนหมด

ใบงาน 1.3 เรอ่ื งสขุ 2 และคหิ ิสุข

ตอนท่ี 1 สขุ 2
คำชแ้ี จง ใหน้ ักเรยี นตอบคำถามต่อไปน้ี

1. สขุ 2 หมายความวา่ อะไร

2. กายกิ สขุ หมายถึงอะไร

3. เจตสกิ สุข หมายถงึ อะไร

คำช้ีแจง ใหน้ ักเรียนอา่ นกรณีศึกษา แล้วตอบคำถาม

เกแ๋ ละแกว้ เป็นเพื่อนนักเรียนช้ันมัธยมศกึ ษาปที ่ี 1 แต่การดำเนนิ ชวี ิตของเธอมีความแตกตา่ งกัน เก๋ ชอบดู
ภาพยนตร์ ฟงั เพลง กนิ อาหารอร่อยๆ ชอบไปเดินห้างสรรพสนิ ค้าเพราะอากาศเยน็ สบาย พอ่ แม่ของเก๋รักและ
เอาใจใสด่ แู ลเก๋ ตามใจเกท๋ ุกอย่าง เก๋ไม่ชอบเรียนหนังสอื ส่วนแกว้ นั้นชอบอ่านหนงั สือเรียน และทำการบา้ น
ชว่ ยแมท่ ำขนมขายเพ่ือมรี ายไดม้ าใช้จา่ ยในครอบครวั วนั ไหนทีแ่ ม่ขายขนมหมดมกี ำไรมาก แกว้ ก็ดีใจ

ตอ่ มาพ่อของเก๋ได้รบั อุบัติเหตุเสยี ชวี ติ ทำใหร้ ายได้ของครอบครวั เกล๋ ดนอ้ ยลง เกต๋ ้องใช้เงนิ อย่างจำกดั
เกต๋ ้องลดค่าใชจ้ า่ ยของตนลงทกุ อย่าง และคดิ ว่าเธอต้องขยันเรยี นหนังสอื เพื่อจะได้เปน็ พ้นื ฐานไปประกอบ
อาชพี
1. ชีวิตของเกใ๋ นตอนต้นมีความสุขตามหลักกายกิ สุขและเจตสิกสขุ อยา่ งไร จงยกตวั อยา่ งประกอบ

2. ความสุขของเก๋ยั่งยืนตลอดไปหรอื ไม่ อธิบายเหตผุ ล

3. การปรับปรงุ วิถกี ารดำเนินชีวิตของเกน๋ ้นั เหมาะสมหรือไม่ อธิบายเหตุผล

4. การดำเนนิ ชีวติ ของแกว้ สอดคล้องกบั ความสุขดา้ นใด และมีผลดีต่อแกว้ อย่างไร

ตอนท่ี 2
คำชีแ้ จง ให้นกั เรยี นตอบคำถามต่อไปนี้

1. คิหิสุข หมายความวา่ อย่างไร

2. คิหิสขุ ไดแ้ ก่อะไรบา้ ง

คำชี้แจง ใหน้ ักเรยี นอา่ นกรณีศึกษา แลว้ ตอบคำถาม
กล้าเปน็ ผูท้ ่ีมฐี านะดคี นหนงึ่ ในตำบลไผง่ าม เม่ือเขาเรียนจบการศึกษาระดับปรญิ ญาตรีทางด้าน

การเกษตร เขาก็กลับไปทำสวนสม้ ทบี่ า้ น เร่ิมจากสวนเล็กๆ จนกระทง่ั เขาสามารถเก็บเงินซอื้ ที่ดนิ ทำสวนส้ม
ขยายไปไดถ้ งึ ร้อยกวา่ ไร่ ทกุ วันน้ีเขามีพร้อมทุกอยา่ งทั้งบา้ น ท่ีดิน รถยนต์ เขาไม่ต้องไปก้ยู ืมเงินของผู้อนื่
เขามคี รอบครวั ที่อบอุ่น ภรรยาและลกู กเ็ ป็นผู้ประพฤตติ นเปน็ คนเรยี บร้อยเช่นเดยี วกับกลา้

ดงั นั้นชวี ิตของกล้าจึงมคี วามสุขเชน่ เดียวกบั บคุ คลทั่วไปพึงมี นอกจากนั้นชาวบ้านในตำบลไผ่งามยงั ยก
ย่องชมเชยกลา้ ในฐานะเปน็ บุคคลตวั อยา่ งของตำบล
1.กล้ามคี วามสุขตามหลกั คหิ ิสขุ หรือสุขของชาวบา้ นอย่างไรบา้ ง จงยกตวั อยา่ งประกอบ

2. นักเรียนสามารถปฏิบตั ิตนตามหลักคหิ ิสขุ ได้อย่างไรบา้ ง จงยกตัวอยา่ ง

ตอนท่ี 1 สขุ 2

คำชแ้ี จง ให้นกั เรยี นตอบคำถามต่อไปนี้

1. สขุ 2 หมายความวา่ อะไร
สขุ 2 คอื ความสุขอนั เป็นสงิ่ ท่ที กุ คนปรารถนา

2. กายกิ สุข หมายถงึ อะไร
กายิกสุข คือ ความสุขทางกาย อันเป็นความสขุ ทีเ่ กดิ จาก ตา หู จมูก ลิน้ กาย ได้สมั ผสั กับสิง่ อันพงึ พอใจ เชน่
ไดเ้ หน็ สิง่ ของหรือรูปทสี่ วยๆ ไดฟ้ งั เพลงทช่ี อบ เปน็ ต้น

3. เจตสิกสขุ หมายถึงอะไร
เจตสิกสขุ คอื ความสขุ ทางใจ เช่น การได้รับความอบอุ่นจากพ่อแม่ ญาติพน่ี ้อง มผี ู้ให้ความรัก นบั ถือ ยกย่อง
เป็นตน้

คำช้ีแจง ให้นกั เรียนอา่ นกรณีศกึ ษา แล้วตอบคำถาม

เกแ๋ ละแกว้ เป็นเพ่ือนนกั เรียนชั้นมัธยมศึกษาปที ี่ 1 แต่การดำเนินชวี ิตของเธอมคี วามแตกต่างกัน เก๋ ชอบดู
ภาพยนตร์ ฟงั เพลง กนิ อาหารอรอ่ ยๆ ชอบไปเดินหา้ งสรรพสินค้าเพราะอากาศเยน็ สบาย พอ่ แม่ของเก๋รักและ
เอาใจใส่ดแู ลเก๋ ตามใจเก๋ทุกอย่าง เก๋ไม่ชอบเรียนหนงั สอื ส่วนแกว้ นน้ั ชอบอา่ นหนังสือเรียน และทำการบ้าน
ช่วยแม่ทำขนมขายเพ่ือมรี ายได้มาใชจ้ ่ายในครอบครัว วันไหนทแ่ี มข่ ายขนมหมดมีกำไรมาก แกว้ กด็ ีใจ

ต่อมาพอ่ ของเก๋ได้รับอุบัตเิ หตุเสยี ชีวิต ทำให้รายได้ของครอบครัวเกล๋ ดนอ้ ยลง เก๋ตอ้ งใช้เงนิ อย่างจำกัด
เก๋ต้องลดค่าใชจ้ ่ายของตนลงทกุ อย่าง และคดิ ว่าเธอต้องขยันเรยี นหนงั สือเพื่อจะได้เป็นพื้นฐานไปประกอบ
อาชพี

1.ชีวิตของเกใ๋ นตอนต้นมคี วามสขุ ตามหลกั กายกิ สุขและเจตสกิ สุขอยา่ งไร จงยกตวั อยา่ งประกอบ
เก๋ มีความสุขตามหลกั กายกิ สุข (ความสขุ ทางกาย) คือ
- ชอบดูภาพยนตร์ ฟงั เพลง กินอาหารอร่อยๆ ชอบอากาศเยน็ สบาย
เก๋ มคี วามสขุ ตามหลักเจตสิกสุข (ความสุขทางใจ) คอื
- ไดร้ ับความรักความอบอุ่นจากพ่อแม่
2. ความสขุ ของเก๋ยัง่ ยืนตลอดไปหรอื ไม่ อธิบายเหตผุ ล
ไมย่ ัง่ ยืนตลอดไป เพราะพ่อของเก๋เสียชวี ิต ทำใหเ้ ธอต้องปรับปรงุ วิถีการดำเนนิ ชวี ติ ดว้ ยการลดคา่ ใช้จ่าย
และขยนั เรยี น
3.การปรับปรุงวถิ กี ารดำเนนิ ชวี ิตของเก๋น้ันเหมาะสมหรือไม่ อธิบายเหตุผล
เหมาะสม เพราะทำให้เก๋มีพน้ื ฐานความร้ใู นการเรยี นต่อ
4.การดำเนินชวี ติ ของแกว้ สอดคลอ้ งกบั ความสุขด้านใด และมผี ลดีตอ่ แกว้ อย่างไร
ความสขุ ทางใจ แกว้ มีความพอใจในการอา่ นหนังสอื และช่วยแม่ขายขนม และมีผลดีตอ่ แกว้ เพราะการกระทำ
ของแก้วในการชว่ ยแม่ขายของทำใหม้ ีรายไดม้ าเลยี้ งชีวิต และการขยนั เรยี นทำใหม้ ีความรูพ้ ืน้ ฐานในการเรยี น
ต่อหรือการประกอบอาชพี

ตอนที่ 2 คหิ ิสขุ
คำชแี้ จง ใหน้ กั เรียนตอบคำถามต่อไปน้ี

1. คิหิสขุ หมายความวา่ อย่างไร
คิหิสขุ หมายถงึ ความสขุ ของชาวบ้าน อันเป็นความสขุ ทบี่ ุคคลท่วั ไปพงึ มี

2. คิหสิ ุข ได้แก่อะไรบา้ ง
1) อัตถสิ ขุ หมายถึง ความสขุ ท่ีเกดิ จากการมีทรัพย์
2) โภคสขุ หมายถงึ ความสุขที่เกดิ จากการใชจ้ ่ายทรัพย์
3) อนณสุข หมายถงึ ความสุขทีเ่ กดิ จากการไม่มีหน้ีสิน
4) อนวชั ชสขุ หมายถึง ความสขุ ท่เี กดิ จากการประพฤตใิ นส่ิงทีไ่ ม่มโี ทษ

คำชีแ้ จง ให้นกั เรียนอ่านกรณีศึกษา แลว้ ตอบคำถาม

กลา้ เป็นผทู้ ี่มฐี านะดีคนหน่งึ ในตำบลไผง่ าม เมื่อเขาเรียนจบการศึกษาระดบั ปรญิ ญาตรีทางด้าน
การเกษตร เขาก็กลบั ไปทำสวนสม้ ที่บ้าน เริ่มจากสวนเล็กๆ จนกระทัง่ เขาสามารถเกบ็ เงินซื้อที่ดินทำสวนสม้
ขยายไปได้ถงึ รอ้ ยกวา่ ไร่ ทกุ วันน้ีเขามีพร้อมทุกอย่างทั้งบ้าน ท่ดี นิ รถยนต์ เขาไม่ต้องไปกูย้ ืมเงินของผู้อ่นื
เขามีครอบครัวที่อบอุน่ ภรรยาและลกู กเ็ ปน็ ผ้ปู ระพฤตติ นเป็นคนเรยี บร้อยเช่นเดยี วกบั กล้า

ดังนนั้ ชวี ติ ของกลา้ จึงมคี วามสุขเชน่ เดียวกับบุคคลทั่วไปพึงมี นอกจากนัน้ ชาวบา้ นในตำบลไผง่ ามยังยก
ยอ่ งชมเชยกล้าในฐานะเปน็ บุคคลตัวอย่างของตำบล

1.กล้ามคี วามสขุ ตามหลักคหิ ิสุข หรือสุขของชาวบ้านอย่างไรบา้ ง จงยกตวั อยา่ งประกอบ
1) อัตถสิ ขุ สุขเกดิ จากการมีทรัพย์ กล้าเป็นผูม้ ฐี านะดี
2) โภคสขุ สขุ เกดิ จากการใชจ้ า่ ยทรัพย์ กลา้ สามารถใช้จ่ายเงนิ ในการซื้อบา้ น ทีด่ ิน สวนส้ม รถยนต์
ซง่ึ เป็นสงิ่ สำคญั ของการดำรงชีวติ ใหม้ ีความสะดวกสบาย
3) อนณสุข สขุ เกดิ จากการไม่มีหนี้สิน กล้าไมเ่ ป็นหนีส้ นิ ผอู้ ่นื
4) อนวัชชสุข สขุ เกิดจากการประพฤตใิ นสงิ่ ทีไ่ ม่มีโทษ กลา้ เปน็ ผทู้ ี่มคี วามประพฤติดี ทำงานในสงิ่ ทเ่ี ปน็
ประโยชน์ ทำใหไ้ ดผ้ ลตอบแทนในการได้มาซงึ่ ทรพั ยส์ ิน เงนิ ทอง และได้รับการยกย่อง
เป็นบุคคลตวั อย่างของตำบลไผ่งาม

2. นักเรียนสามารถปฏิบตั ติ นตามหลกั คิหิสขุ ไดอ้ ย่างไรบา้ ง จงยกตัวอยา่ ง
1) อตั ถสิ ขุ รู้จกั ใช้เกบ็ หอมรอมริบเงนิ ท่ีไดจ้ ากพ่อแม่ และหารายไดเ้ พิ่มถา้ มีโอกาส
2) โภคสุข ใช้จ่ายเงินอย่างประหยัด
3) อนณสุข ไม่หยบิ ยมื เงนิ จากผู้อืน่
4) อนวชั ชสุข ประพฤตติ นเป็นคนดี ไม่กระทำในสงิ่ ที่ผดิ ศีลธรรม หรือกระทำในส่งิ ทส่ี ่งผลร้ายตอ่ ตนเอง

ใบงาน 1.4 เรอ่ื ง ไตรสกิ ขา กรรมฐาน 2 ปธาน 4 โกศล 3 มงคล 38
ตอนท่ื 1 ปธาน 4 และโกศล 3

คำชีแ้ จง ให้นักเรียนวิเคราะห์ข่าว แล้วตอบคำถาม

ขา่ วท่ี 1 เรอื่ ง ปราชญ์อสี าน

นายจันทร์ที ประทุมภา เป็นเกษตรกรที่ดำเนินชีวิตตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงมาเป็นระยะเวลา 52 ปี
และสามารถเปน็ แบบอย่างให้กบั ผู้อื่นได้ จากท่เี คยประสบภาวะวิกฤตชีวิต มีหนส้ี นิ จำนวนมาก ต้องขายทรัพย์สิน
ที่มี และนำที่ดินไปจำนอง กระทั่งต้องไปทำงานรับจ้างที่ประเทศมาเลเซีย แต่ด้วยความวิริยะอุตสาหะ ทำงาน
หนักและอดออม ภายในระยะเวลา 1 ปี จึงเหลือเงินกลับมาจนสามารถใช้หนี้และไถ่ถอนที่ดินคืนมาได้ แล้วจึง
เริ่มต้นวิถีเกษตรผสมผสานตั้งแต่ปี 2534 ด้วยทุนที่มีเหลืออยู่กับตัว คือ สองมือและอุปกรณ์ข้างกาย ได้แก่ จอบ
และบุ้งกี๋ ขุดสระน้ำด้วยแรงงานทีม่ ีในครัวเรือน จำนวน 4 คน ใช้เวลา 3 เดือน จึงเริ่มเก็บกกั นำ้ ได้ ดำรงตนอย่าง
สมถะ สร้างอาหารไวก้ นิ เองในครอบครวั และใชแ้ รงงานภายในครอบครวั 6 คน ไม่มกี ารจา้ งแรงงานภายนอก

ในการทำเกษตรทฤษฎีใหม่นั้น นายจันทร์ที มีการแบ่งพื้นที่การใช้สอยให้เกิดประโยชน์สูงสุดจากพื้นท่ี
จำนวน 22 ไร่ มีการบริหารจัดการ โดยแบ่งเป็นพื้นที่นาข้าว 10 ไร่ พื้นที่ทำเกษตรทฤษฎีใหม่ 10 ไร่ เป็นที่อยู่
อาศยั 2 ไร่ และมีสระนำ้ รวมกวา่ 10 สระ พรอ้ มกบั การปลูกไม้ผล ไม้ยนื ต้น ไมใ้ ชส้ อย พืชผัก พืชสมุนไพร เพ่ือให้
เกิดการพึ่งพาอาศัยกันเหมือนต้นไม้ในป่าธรรมชาติเป็นการเพิ่มความอุดมสมบูรณ์ให้ดิน อันเป็นระบบนิเวศน์ท่ี
สมดุล มีการเลี้ยงหมู เป็ด ไก่ ปลา และปลูกผักทุกชนิดที่ตนเองเคยซือ้ กิน เพื่อลดรายจ่าย ขณะเดียวกันสามารถ
นำผักที่ปลูกไปจำหน่ายในตลาดได้ ทำให้มีรายได้ทุกวันจากการขายผัก ส่วนรายได้หลักต่อเดือนได้จากการขาย
ปลาและสัตว์ที่เลี้ยง สำหรับรายปีก็มีรายได้อีกจากการขายผลผลิตของไม้ยืนต้นประเภทใหผ้ ล ขณะเดียวกันก็จะ
แปรรูปผลผลิตในครัวเรือน อาทิ กล้วยแปรรูปชนิดต่างๆ น้ำเสาวรส น้ำมะพร้าว พันธุ์พืชทุกชนิดที่ปลูกจะ
ขยายพนั ธ์ุดว้ ยตนเองโดยไมซ่ ื้อมาจากแหลง่ อน่ื

นายจันทร์ที ได้เริ่มดำเนินการเกษตรทฤษฎีใหม่โดยการเรียนรู้เกี่ยวกับทฤษฎีเศรษฐกิจพอเพียงของ
พระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัว มาตั้งแต่ปี 2540-2541 โดยทราบจากสำนักงาน กปร. และสำนักงานเกษตรและ
สหกรณจ์ งั หวดั จึงไดศ้ ึกษาวา่ เศรษฐกิจพอเพียงเป็นอย่างไร กไ็ ด้รับทราบว่า ต้องพยายามลดรายจา่ ยในครอบครัว
ให้มากที่สุด เมื่อศึกษาแล้วจงึ ทราบว่าจริงๆ แล้วค่าใช้จ่ายประจำวัน คือ อาหารที่ตอ้ งกินต้องใช้ แล้วมาคิดต่ออกี
ว่าอาหารที่ต้องซื้อเขากินมีอะไรบ้าง จึงมาเริ่มคุยกันในครอบครัวว่าเราต้องปลูกทุกสิ่งทุกอย่างที่เราซื้อกินทุกวนั
ดังนั้นทุกอย่างที่เคยซ้ือจะต้องปลกู เองทั้งหมด ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลง จากที่วันหนึ่งเคยซื้อ 20-30 บาท ก็ไม่
ตอ้ งซือ้ และยังมเี งนิ ไวเ้ กบ็ ออมอกี ดว้ ย

พื้นที่ทั้งหมดของนายจันทร์ที จะปลูกตั้งแต่พืชผักสวนครัว ทุกสิ่งทุกอย่างที่กินและขายได้ นอกจากพืชผัก
สวนครัวแล้ว ยังมีไม้ผล ไม้ยืนต้น ไม้เศรษฐกิจ ซึ่งที่ปลูกแล้วได้ผลดี และมีพืชที่เป็นที่สนใจของคนทั่วไป คือ
ผักหวานป่า เพราะราคาดี และมีคนสนใจมาก ราคากิโลกรัมละ 200 บาท รวมไม้ผล ไม้ยืนต้น ไม้เศรษฐกิจ
ทั้งหมดก็ทำให้มีรายได้ประมาณหมื่นกว่าบาทตอ่ เดือน หลายๆ คนบอกว่าปลูกป่าไม่ได้ เพราะไม่มีหัวไร่ปลายนา
แต่ท่านก็ทำเป็นตัวอย่างโดยใช้พื้นที่ให้เกิดประโยชน์อย่างที่สุด คือ ปรับคันคูให้ใหญ่แล้วปลูกพืชสวนครัว ไม้ผล
ไม้ยืนต้น ไม้เศรษฐกิจ หลากหลาย ต้องสร้างสิ่งแวดล้อมขึ้นมา สร้างป่าขึ้นมา เพื่อเป็นบำนาญชีวิตให้กับลูกกับ