ตกน้ำไม่ไหล

51

°“√∑°’Ë ≈— ‡∫√∏‰¡‡à §¬π”‡ πÕ°√–∫«π∑»— π„å À¡Êà ‡ªπì ‡Àµºÿ ≈À≈°—
∑Ë’∑”„À⇢“‰¡à‰¥â√—∫°“√¬Õ¡√—∫„π∞“π–π—°«‘™“°“√®“°π—°‡»√…∞»“ µ√å
¥â«¬°—π ·≈–‡ªìπ‡Àµÿº≈ÀπË÷ß∑’Ë∑”„Àâ·«¥«ß‡»√…∞»“ µ√åªí®®ÿ∫—π‡µÁ¡‰ª
¥â«¬≈Ÿ°»‘…¬å∑“ßÕÿ¥¡°“√≥å¢Õßπ—°‡»√…∞»“ µ√å™à“ߧ‘¥‡≈¢Õ¬à“ß æÕ≈
·´¡«≈ —π, ®ÕÀå𠇧π å, ¡‘≈µ—π ø√’¥·¡π, ‚√‡∫‘√åµ ≈Ÿ§— , ‚√‡∫‘√åµ
‚´‚≈«å ·≈–‡®¡ å ‚∑∫‘π „π¢≥–∑’Ë≈Ÿ°»‘…¬å∑“ßÕÿ¥¡°“√≥å¢Õß°—≈‡∫√∏¡’
πÕâ ¬¡“° ´ßË÷ π‡Ë’ ªπì ‡√Õ◊Ë ßπ“à ‡»√“â ‡æ√“–¬ß‘Ë ‚≈°‡√“µ°À≈¡à Õ¬„àŸ π«ß‡«¬’ π·Àßà
∫√‘‚¿§π‘¬¡≈÷°≈߇∑à“‰À√à ·≈–‚§√ß √â“ßÕ”π“®√–À«à“ßΩÉ“¬µà“ßÊ „π
 —ߧ¡‡À≈◊ÕË ¡≈È”¡“°¢È÷π‡∑“à ‰À√à §«“¡®”‡ªπì ∑’Ë®–µÕâ ß¡π’ —°‡»√…∞»“ µ√å
 ∂“∫π— º‡âŸ ª¬ïò ¡¡π…ÿ ¬∏√√¡Õ¬“à ß°≈— ‡∫√∏°¥Á ‡Ÿ À¡Õ◊ π®–¡‡’ æ¡‘Ë  ßŸ ¢πÈ÷ ‡∑“à ππ—È

ºŸâ‡¢’¬π‡™Ë◊Õ¡—Ëπ«à“ ‡»√…∞»“ µ√å„π∞“π–«‘™“°“√·¢πßÀπ÷Ëß∑Ë’¡’
§«“¡ ”§—≠Õ¬à“߬‘ËßµàÕ™’«‘µ§«“¡‡ªìπÕ¬àŸ¢Õß¡πÿ…¬å ®–‡¢â¡·¢Áß·≈–
ÕàÕπ‚¬π¢È÷π¡“° À“°π—°‡»√…∞»“ µ√å ¡—¬„À¡à®–´÷∫´—∫∑—ÈߢâÕ§‘¥·≈–
§≥ÿ ∏√√¡¢Õß°≈— ‡∫√∏¡“°°«“à ∑‡Ë’ ªπì Õ¬àŸ ·∑π∑®’Ë –¡«— ·µ¥à ∂Ÿ °Ÿ ‡¢“«“à ‰¡‡à §¬
º≈µ‘ ∑ƒ…Æ„’ À¡àÊ

·¡°â ≈— ‡∫√∏®–≈«à ß≈∫— ‰ª·≈«â ‡¡◊ÕË ªï æ.». 2549 ·µàÀπ—ß ◊Õ‡√Ë◊Õß
 ß— §¡¡ßË— §ß—Ë ¢Õ߇¢“®–‰¡¡à «’ π— µ“¬ ‡æ√“–ª√–‡¥πÁ ∑‡’Ë ¢“楟 ∂ß÷ ‡ªπì ª√–‡¥πÁ
Õ¡µ– §«“¡§‘¥¢Õß°—≈‡∫√∏πÈ—ππ—∫«—π¥Ÿ®–∑—π ¡—¬¢È÷π‡√Ë◊Õ¬Ê ¥â«¬´”È
‡æ√“– —ߧ¡ ¡—¬„À¡à¡’≈—°…≥–‡ªìπ∫√‘‚¿§π‘¬¡‡¢â¡¢âπ°«à“·µà°àÕπ ·≈–
¢Õâ ‡∑®Á ®√‘ß∑Ë«’ “à ∫√‘°“√ “∏“√≥–„πÀ≈“¬Ê ª√–‡∑» √«¡∑ßÈ— ª√–‡∑»‰∑¬
¥«â ¬ Õ“∑‡‘ ™πà °“√»°÷ …“ °“√·æ∑¬å ·≈– “∏“√≥ªŸ ‚¿§ °”≈ß— ∂°Ÿ §√Õ∫ß”
¥â«¬º≈ª√–‚¬™π凙‘ßæ“≥‘™¬åÕ—π‡ÀÁπ·°àµ—« ¡“°°«à“ª√–‚¬™πå à«π√«¡
°Á‡ªìπ‡§√◊ËÕßæ‘ Ÿ®πå„Àâ‡ÀÁπ™—¥‡®π«à“ §«“¡°—ß«≈¢Õß°—≈‡∫√∏‡°’ˬ«°—∫
ªí≠À“°“√‡ ¬’ ù ¡¥ÿ≈ —ߧ¡û „π —ߧ¡∫√‚‘ ¿§π‘¬¡ππÈ— ‡ªπì ª≠í À“·∑â®√ß‘
∑Ë®’ ”‡ªìπµâÕ߉¥√â ∫— °“√·°â‰¢Õ¬“à ߇√ßà ¥«à π ¥â«¬°“√‡æ‘Ë¡∫∑∫“∑¢Õß¿“§

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°ÿ≈

52

√∞— „À⇢¡â ·¢ÁߢÈ÷π°«“à ‡¥‘¡
µ≈Õ¥™«’ µ‘ ¢Õ߇¢“°≈— ‡∫√∏‡™Õ◊Ë ¡πË— Õ¬“à ß·√ß°≈“â „π§«“¡ “¡“√∂

¢Õß√—∞∑Ë’®–¬°√–¥—∫§«“¡‡ªìπÕ¬Ÿà¢Õߺ⟬“°‰√â „πª√–‚¬§Õ¡µ–ª√–‚¬§
ÀπË÷ß ‡¢“«‘ß«Õπ«à“ 纡¢Õ„Àâ‚≈°‡√“ºπ÷°°”≈—߇ªìπ·π«√à«¡¢ÕߺŸâ¡’®‘µ
 “∏“√≥– ‡æ◊ËÕ„ÀâºâŸ¡Ë—ߧ˗߮–¬—ß¡—Ëߧ˗ßÕ¬àŸ‡™àπ‡¥‘¡ ºâŸ¡’§«“¡ ÿ¢ ∫“¬®–¬—ß
‰¥â√—∫§«“¡ ÿ¢ ∫“¬µàÕ‰ª ·µàºâŸ¬“°‰√â®–√à«¡‡ªìπ à«πÀπ÷ËߢÕß√–∫Õ∫
°“√‡¡Õ◊ ßé

∂÷߇«≈“·≈â«∑Ë’∑—Ë«‚≈°®–øíߧ”«‘ß«Õπ¢Õßπ—°‡»√…∞»“ µ√å
™“¬¢Õ∫º¬âŸ ‘ßË „À≠à ·≈–º≈‘µπ°— ‡»√…∞»“ µ√å·∫∫°—≈‡∫√∏¢÷πÈ ¡“∑¥·∑π
‡¢“

1 ¥Ÿ√“¬≈–‡Õ¬’ ¥‡æË‘¡‡µ‘¡„π http://www.johnkennethgalbraith.com/

µ°π”È ‰¡à‰À≈

54

3 Kwame Anthony Appiah

‚ °√“µ‘ ¬§ÿ ‚≈°“¿‘«—µπå ºŸ√â ≥√ߧ§å «“¡À≈“°À≈“¬

µ°π”È ‰¡‰à À≈

55

„π‚≈°¬ÿ§‚≈°“¿«‘ µ— πå∑Ë’°“√º ¡ªπ‡ª·≈–°“√·≈°‡ª≈Ë’¬π∑“ß«—≤π∏√√¡
‡°¥‘ ¢π÷È Õ¬à“ß√«¥‡√«Á πà“µ◊Ëπ‡µâπ ·≈–π“à ¬‘π¥’„π·ßà∑Ë’¡—π¡’ «à π™à«¬≈∫≈“â ß
«—≤π∏√√¡≈â“ ¡—¬∫“ßÕ¬à“ß∑Ë’‡§¬©ÿ¥√ȗߧÿ≥¿“æ™’«‘µ·≈–ªî¥°È—π ‘∑∏‘
‡ √’¿“æ¢Õß¡πÿ…¬å ·µà‡ªìπ‡√◊ËÕßπà“‡ ’¬¥“¬∑Ë’π—°§‘¥®“°∑È—ßΩÉ“¬¢«“·≈–
ΩÉ“¬´â“¬°”≈—ß ù‡∫√°û ·≈–∫‘¥‡∫◊Õπ°√–· ‚≈°“¿‘«—µπå¥â“π«—≤π∏√√¡
„π∑“ß∑Ë’‡ªìπÕÿª √√§µàÕ°“√‡ √‘¡ √â“ߧ«“¡‡¢â“„®√–À«à“ß«—≤π∏√√¡
·≈–°“√æ≤— π“¡π…ÿ ¬å

π—°§‘¥ΩÉ“¬¢«“ºâŸ¡’™◊ËÕ‡ ’¬ßÀ≈“¬√“¬°”≈—ßµ’¢≈ÿ¡ ù‡À¡“√«¡û
™“«¡ ÿ ≈¡‘ ∑ß—È ‚≈°«“à ≈«â π‡ªπì º âŸ π∫—  ππÿ  ß§√“¡√–À«“à ß°≈¡ÿà º°âŸ Õà °“√√“â ¬
À«— √ÿπ·√ß°∫— ù‚≈°µ–«π— µ°û ‡æ√“–™“«¡ÿ ≈¡‘ ‡À≈“à πÈ’ ùÕ®‘ ©“û §«“¡‡®√≠‘
¢Õߪ√–‡∑»æ≤— π“·≈«â

µ√√°–À≈—°¢Õߧ«“¡§‘¥·π«πÈ’§◊Õ ‰¡àµâÕß π„®À√Õ°«à“¡ÿ ≈‘¡
·µà≈–°≈ÿà¡„π·µà≈–ª√–‡∑»·µ°µà“ß°—πÕ¬à“߉√ µ’§«“¡§—¡¿’√åÕ—≈°ÿ√Õ“π

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°≈ÿ

56

·µ°µà“ß°—πÕ¬à“߉√ ¢÷Èπ™Ë◊Õ«à“¡ÿ ≈‘¡·≈â«°Á§‘¥‡À¡◊Õπ°—πÀ¡¥πË—π·À≈–
«‘‡§√“–À‰å ª°‡Á  ’¬‡«≈“‡ª≈à“

„π¢≥–‡¥’¬«°—π π—°§‘¥ΩÉ“¬´â“¬À≈“¬√“¬°Á°”≈—ß√≥√ߧå„Àâ
ª√–‡∑»°”≈ß— æ—≤π“‡√àß ùÕπÿ√—°…«å —≤π∏√√¡¢Õß·∑âû ¢Õßµπ‡Õß°àÕπ∑’®Ë –
∂°Ÿ °≈π◊ À“¬‰ª„π«≤— π∏√√¡∫√‚‘ ¿§π¬‘ ¡¢Õß ùº√⟠°ÿ √“πû ®“°‚≈°µ–«π— µ°

·µà‡√“µâÕ߬âÕπÕ¥’µ‰ª‰°≈¢π“¥‰Àπ°«à“®–‡®Õ ù«—≤π∏√√¡
¢Õß·∑âû ·≈–‡√“§«√®–µ’°√Õ∫æÈ◊π∑Ë’¢π“¥‰Àπ ”À√—∫°“√Õπÿ√—°…å ‡™àπ
„§√∫â“ß„πª√–‡∑»‰∑¬∑’˧«√Õπÿ√—°…åª√–‡æ≥’®’π? (´÷Ëß ”À√—∫À≈“¬Ê
§√Õ∫§√«— °‰Á ¡‡à §¬‡ªπì ù¢Õß·∑ûâ µß—È ·µæà Õà ·¡¥à ¥— ·ª≈ß·≈–¬πà ¬Õà æ∏‘ °’ √√¡
„À â È—π≈ß) §π®π’ ‚æâπ∑–‡≈¬“à π‡¬“«√“™? §π‰∑¬‡™◊ÈÕ “¬®π’ √àπÿ ∑Ë’ “¡∑’Ë
楟 ¿“…“®’π‰¡à‰¥·â ≈â«?

·µà∑’ËÕ—πµ√“¬°«à“πÈ—π§◊Õ π—°Õπÿ√—°…åΩÉ“¬´â“¬À≈“¬§π‡™Ë◊Õ«à“
∑ÿ°«—≤π∏√√¡≈â«π¡’§à“§«√·°à°“√Õπÿ√—°…å∑È—ßπ—Èπ ‰¡à«à“«—≤π∏√√¡πÈ—π®–
®”°—¥‡ √’¿“æ¡πÿ…¬å¡“°‡æ’¬ß„¥ À√◊Õ∑”„Àâ§πµâÕß∑π≈”∫“°¢π“¥
‰Àπ„π°“√¥”√ß™’«‘µ (‡™àπ °“√∑π„™â‡§√Ë◊Õß¡◊Õ‡§√◊ËÕß„™â∑’Ë≈â“ ¡—¬‡æ’¬ß
‡æ√“–‡ªπì  à«πÀπß÷Ë ¢Õߪ√–‡æ≥’)

·≈–‰¡à«à“ ¡“™‘°„π«—≤π∏√√¡‡Õß®–Õ¬“° ùÕπÿ√—°…åû ¡—π‰«â
À√Õ◊ ‰¡à

„π¢≥–∑π’Ë °— §¥‘  «à ππÕâ ¬Õ¬“à ß ‡Õ¥Á «“√¥å ´“Õ¥‘ 1(Edward Said)
¬◊πÀ¬—¥µàÕµâ“π«“∑°√√¡‡À¡“√«¡¢ÕßΩÉ“¬¢«“µ°¢Õ∫ π—°ª√—™≠“¬ÿ§
‚≈°“¿«‘ µ— ππå “¡ §«“‡¡à ·Õπ‚∏π’ Õ—ª‰ªÕ“Àå (Kwame Anthony Appiah)
°Á°”≈—ßµàÕµâ“πµ√√°–Õ—πµ√“¬¢Õß°≈àÿ¡π—°§‘¥ΩÉ“¬´â“¬ºâŸÕÿª‚≈°πåµπ‡Õß
‡ªπì ùπ—°Õπ√ÿ °— …å«—≤π∏√√¡û ¢Õߪ√–‡∑»°”≈—ßæ≤— π“ Õ¬ÕàŸ ¬“à ß·¢ßÁ ¢π—

„π‚≈°∑Ë’«—≤π∏√√¡µà“ßÊ º ¡º “πªπ‡ª°—π ·≈–∫“ߧ√È—ß°Á
°√–∑∫°√–∑—ßË °π— Õ¬à“߉¡Àà ¬¥ÿ À¬àÕπ®π¥‡Ÿ À¡Õ◊ π®–‰¡à¡’ ù§ÿ≥∏√√¡û À√◊Õ

µ°πÈ”‰¡‰à À≈

57

§ÿ≥§à“∑“ß —ߧ¡„¥Ê ∑Ë’‡ªìπ ù —®∏√√¡ “°≈û ·πàπÕ𵓬µ—«Õ’°µàÕ‰ª
Õ—ª‰ªÕ“À‡å ª√¬’ ∫‡ ¡◊Õπ ù‚ °√“µ‘ ‚æ µ‚å ¡‡¥√‘ åπû ºâŸ∑â“∑“¬„À‡â √“∑ÿ°§π
«‡‘ §√“–Àå·≈–ª√∫— ‡ª≈ˬ’ 𵫗 µπÀ√◊Õ ùÕµ— ≈°— …≥åû √–¥∫— ªí®‡®°∑‡Ë’ √“ √â“ß
¢÷Èπ (‚¥¬√Ÿâµ—«À√◊Õ‰¡à°Áµ“¡) ®“°ªØ‘ —¡æ—π∏å∑’ˇ√“¡’µàÕ§πÕË◊π·≈– —ߧ¡
¿“¬πÕ° Õ¬à“ß ¡Ë”‡ ¡Õ·≈–‡ªî¥°«â“ß

„π∞“π–π—°ª√—™≠“ºâŸ‡®π®—¥°—∫°“√„™âµ√√°–‡™‘ßÕπÿ¡“π·∫∫
‚ °√“µ ‘ π°— ª√“™≠™å “«°√’°º¬âŸ Ëß‘ „À≠à Õª— ‰ªÕ“À™å „È’ Àâ‡√“‡ÀÁπ∑ßÈ— ‚Õ°“ 
·≈–Õ—πµ√“¬¢Õß°√–∫«π°“√ √â“ßÕ—µ≈—°…≥å„π‚≈°¬ÿ§ªí®®ÿ∫—𠧔∂“¡
∑’ˇ¢“µÈ—ß ·≈–∫∑ √ÿª∑’ˇ¢“„™âµ√√°– “«‰ª®π‡®Õπ—Èπ ‡ªî¥‚ªß„Àâ‡ÀÁπ∑È—ß
 ¡¡µ∞‘ “π∑‰’Ë ¡‡à ªπì ®√ß‘ Õ§µ‘ ·≈–§«“¡º¥‘ æ≈“¥¢Õß ß‘Ë ∑‡’Ë √“‡™Õ◊Ë ¡“µ≈Õ¥
«à“‡ªìπ ®— ∏√√¡ Õª— ‰ªÕ“À«å ‡‘ §√“–Àå·π«§‘¥„π«—≤π∏√√¡µà“ßÊ ‡°Ë’¬«°∫—
 ’º«‘ ‡™Õ◊È ™“µ‘ ‡æ» ™π™Èπ— »“ π“  ¡“™‘°¿“æ¢Õß√—∞ ·≈–æ∫«“à ·π«§¥‘
∫“ßÕ¬“à ߉¡‡à ªπì §«“¡®√ß‘ ∫“ßÕ¬à“߉¡¡à ‡’ Àµºÿ ≈ ·≈–∑ß—È À¡¥‰¡à “¡“√∂
 √ªÿ ‰¥«â “à ù∂°Ÿ û À√Õ◊ ùº¥‘ û

Õª— ‰ªÕ“À«å æ‘ “°…«å ®‘ “√≥å ùÕµ— ≈°— …≥√å –¥∫—  ß— §¡û ∑ßÈ— À≈“¬ (‡™πà
ù§π‰∑¬û „π∫√‘∫∑¢Õ߇√“) ‰¡à„™à‡æ√“–‡¢“µâÕß°“√∫Õ°«à“§«“¡§‘¥
‡™àππ—Èπª√“»®“°§«“¡™Õ∫∏√√¡ ·µà‡æ√“–‡¢“µâÕß°“√™È’„Àâ‡ÀÁπ«à“
§«“¡§‘¥πÈ—π¡’Õ—πµ√“¬µàÕ‡ √’¿“æ·≈– —πµ‘¿“æ¢Õß™ÿ¡™πÕ¬à“߉√∫â“ß
‡¡◊ËÕ„¥°Áµ“¡∑Ë’ —ߧ¡‡√’¬°√âÕß„Àâ ¡“™‘°· ¥ß§«“¡®ß√—°¿—°¥’µàÕ
Õ—µ≈—°…≥å°≈ÿà¡‚¥¬‰√â¢âÕ°—ߢ“ ·≈–∫—ߧ—∫„À⥔‡π‘π™’«‘µµ“¡·∫∫·ºπ∑Ë’
°”Àπ¥Õ¬à“߇§√àߧ√—¥ Õ—µ≈—°…≥å·∫∫π’È®– ÿࡇ Ë’¬ßµàÕ°“√π” —ß§¡‰ª àŸ
¿“«–‰√§â «“¡¬ÿµ‘∏√√¡·≈–§«“¡√πÿ ·√ß

Õ—ª‰ªÕ“À几πÕ«à“ Ë‘ß∑’ˇ√“µâÕß°“√∑’Ë ÿ¥„π‚≈°¬ÿ§πÈ’‰¡à„™à
Õ—µ≈—°…≥å∑Ë’‡§√àߧ√—¥ À“°‡ªìπ ù®√‘¬∏√√¡ “°≈û (ethical universal)
∑Ë’¢â“¡æâ𧫓¡·µ°·¬°∑“ß —ߧ¡ ·≈–‡™◊ËÕ¡§«“¡·µ°µà“ß√–À«à“ß

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°ÿ≈

58

«—≤π∏√√¡µà“ßÊ ®√‘¬∏√√¡ “°≈π—Èππà“®–µÈ—ßÕ¬àŸ∫πæ◊Èπ∞“π¢Õß ù§«“¡¡’
‡Àµ¡ÿ º’ ≈û (reasonableness) ∑¬’Ë Õ¡√∫— §«“¡‡™Õ◊Ë ·≈–惵°‘ √√¡∑·Ë’ µ°µ“à ß
°π— ‰¥â ‚¥¬‰¡¢à ∫— ‡ππâ §«“¡·µ°µ“à ß„À°â ≈“¬‡ªπì ªØª‘ °í …µå Õà °π— Õª— ‰ªÕ“Àå
‡™◊ËÕ«à“ °“√¬Õ¡√—∫§«“¡·µ°µà“ß√–À«à“ß«—≤π∏√√¡∑’Ë∂Ÿ°ª≈¥ª≈àÕ¬®“°
¡‚𧵑∑—Èß¡«≈ (pluralism liberated from ideology) ‡∑à“π—Èπ∑’Ë®–π”
¡πÿ…¬™“µ‘‰ª Ÿà —ߧ¡·∫∫ ù¡πÿ…¬π‘¬¡û (humanism) ∑’ˬ◊¥À¬àÿπ·≈–
ª√—∫‡ª≈Ë’¬π‰¥âµ“¡ ∂“π°“√≥å (π—Ëπ§◊Õ ¡’§«“¡‡ªìπ‚栵傡‡¥‘√åπ) ·µà
„π¢≥–‡¥’¬«°—π°Á¡’®ÿ¥¬◊π∑’ˇ¥Á¥‡¥Ë’¬«·≈–·¢Áß·°√àßæÕ∑Ë’®–ª√–≥“¡
§«“¡‚À¥√“â ¬·≈–°“√∑√¡“π∑ÿ°·Ààß„π‚≈°

§«“¡ ”‡√Á®¢ÕßÕ—ª‰ªÕ“Àå‡Õß„π°“√ ù¢â“¡æâπû æ√¡·¥π∑“ß
«—≤π∏√√¡µà“ßÊ ∑Ë’¡—°®–π”¡“´Ë÷ߧ«“¡¢—¥·¬âß (πÕ°‡Àπ◊Õ®“°¥’°√’
ª√‘≠≠“‡Õ°®“°¡À“«‘∑¬“≈—¬‡§¡∫√‘¥®å ·≈–ª√–«—µ‘°“√ Õπª√—™≠“
µ“¡¡À“«∑‘ ¬“≈¬— ‡≈ÕË◊ ß™ÕË◊ ¢ÕßÕ‡¡√°‘ “À≈“¬·Àßà ‰¡«à “à ®–‡ªπì ‡¬≈ §Õ√‡å π≈
Œ“√«å “√¥å ®π∂÷ßæ√π‘ ´åµ—π„πª®í ®ÿ∫π— ) „π∞“π–≈°Ÿ §√Ëß÷ ∑Ë’æàÕ‡ªì𙓬º‘«¥”
™“«°“π“ (Ghana) ·¡à‡ªìπÀ≠‘ߺ‘«¢“«™“«Õ—ß°ƒ… ‡°‘¥„πÕ—ß°ƒ…·µà
‚µ„π°“π“ ·≈–°“√∑Ë’µ—«‡¢“‡Õ߇ªìπ‡°¬å‚¥¬‡ªî¥‡º¬ ¡’ à«π™à«¬∑”„Àâ
·π«§¥‘ ‡√ÕË◊ ß ù®√¬‘ ∏√√¡ “°≈û øßí ¥ÀŸ π°— ·ππà ·≈–‡ªπì ‰ª‰¥®â √ß‘ ‰¡‰à ¥‡â ªπì
‡æ¬’ ߧ«“¡Ωπí Õ—π‡≈ËÕ◊ π≈Õ¬‡∑à“ππ—È

„πÀπß—  ◊Õ¢ÕßÕ—ª‰ªÕ“Àå Õ߇≈ࡧÕ◊ The Ethics of Identity: A
Rooted Cosmopolitanism (®√¬‘ ∏√√¡·Àßà Õµ— ≈°— …≥:å À≈“°À≈“¬π‘¬¡
∑ΩË’ ßí √“°) ·≈– Cosmopolitanism: Ethics in a World of Strangers (À≈“°
À≈“¬π¬‘ ¡: ®√¬‘ ∏√√¡„π‚≈°·Àßà §π·ª≈°Àπ“â ) ‡¢“µß—È §”∂“¡«“à ùæ≈‡¡Õ◊ ßû
À¡“¬§«“¡«à“Õ–‰√„π‚≈°∑Ë’·§∫≈߇√Ë◊Õ¬Ê ∑ÿ°«—π? ‚≈°∑Ë’‡ âπ·∫àß
√–À«à“ßÕ—µ≈—°…≥åµà“ßÊ ∂Ÿ°∑”„Àâ‡∫≈Õ ·≈–„Àâ‡√“ √â“ßÕ—µ≈—°…≥å„À¡àÊ
Õ¬“à ß√«¥‡√Á«®π‰¡à¡’„§√µ“¡∑—π (‡™àπ ‡√“ “¡“√∂ √“â ß·Õ§‡§“â π∑å „À¡à

µ°π”È ‰¡‰à À≈

59

∫π‡«Á∫‰´µå‰¥â¿“¬„π‡«≈“‰¡à°Ë’π“∑’) Õ—ª‰ªÕ“À几πÕ«à“ „π‚≈°¬ÿ§πÈ’
‡√“∑°ÿ §π§«√«“ßµ«— ‡ªπì ùπ°— À≈“°À≈“¬π¬‘ ¡û (cosmopolitan) º·âŸ  «ßÀ“
 ¡¥≈ÿ √–À«“à ß°“√©≈Õߧ«“¡‡À¡Õ◊ π√–À«“à ߧπ‡√“„π∞“π–¡π…ÿ ¬¥å «â ¬°π—
°∫— °“√‡§“√æ„𧫓¡·µ°µ“à ß∑ßÈ— À≈“¬ Õª— ‰ªÕ“À™å «È’ “à À≈“°À≈“¬π¬‘ ¡
·µ°µ“à ß®“°·π«§¥‘ „πÕ¥µ’ ∑’Ë¡§’ «“¡‡ªìπ “°≈ ‡æ√“– ù§«“¡‡ªπì  “°≈û
¢Õß·π«§¥‘ ‡À≈“à ππÈ— §Õ◊ §«“¡æ¬“¬“¡∑®’Ë –∑”„À∑â °ÿ §π‡™Õ◊Ë ‡À¡Õ◊ π°π— À¡¥
‡™àπ °≈àÿ¡§“∑Õ≈‘°ºŸâ‡§√àߧ√—¥ À√◊Õ¡“√å°´‘ µåÀ—«√ÿπ·√ß ∑Ë’§‘¥·∫∫§π¡’
ª¡‡¥àπ«à“ „§√‰¡à§‘¥‡À¡◊Õπ°—∫µπ·ª≈«à“‡ªìπ§π‚ßà §π‡ÀÁπ·°àµ—« À√◊Õ
¡‘©–πÈ—π°ÁµÕâ ßµ°π√°·πÊà

Õ—ª‰ªÕ“Àå∫Õ°«à“ °“√‡ªìππ—°À≈“°À≈“¬π‘¬¡πÈ—π‰¡àßà“¬ ·µà
‡ªπì  ßË‘ ∑‡’Ë √“∑°ÿ §πµÕâ ߇√¬’ π√∑Ÿâ ®Ë’ –‡ªπì ‡æ√“–‡√“∑°ÿ §π‡ªπì ∑ß—È æ≈‡¡Õ◊ ß‚≈°
·≈– ¡“™‘°™¡ÿ ™π¬Õà ¬√–¥∫— µà“ßÊ ‡™πà §√Õ∫§√—« ‚√߇√’¬π ≈–·«°∫“â π
·≈–ª√–‡∑» „π‡«≈“‡¥’¬«°—π

¢Õ‡™‘≠Õà“π∫∑§«“¡™È‘π‡Õ°¢ÕßÕ—ª‰ªÕ“À凰’ˬ«°—∫§ÿ≥§à“¢Õß
§«“¡À≈“°À≈“¬ «‘∏’°“√„™â ù§«“¡¡’‡Àµÿº≈û ‡æ◊ËÕµ’°√Õ∫≈—°…≥–¢Õß
ù®√¬‘ ∏√√¡ “°≈û ·≈–‡Àµºÿ ≈Àπ°— ·ππà ∑™’Ë „’È À‡â ÀπÁ «“à °“√ª°ªÕÑ ß«≤— π∏√√¡
„¥Ê „À√â Õ¥æπâ ®“° ù°“√ªπ‡ªÕóô πû ¢Õß«≤— π∏√√¡ÕπË◊ ππÈ— ‰¡„à ™‡à √Õ◊Ë ß∑‡’Ë ªπì
‰ª‰¡à‰¥âÕ¬à“߇¥’¬« ·µà¬—߇ªì𧫓¡§‘¥∑Ë’À≈ߺ‘¥·≈–¥Ÿ∂Ÿ°¡πÿ…¬å¥â«¬°—π
Õ’°¥â«¬ °“√º ¡ªπ‡ª√–À«à“ß«—≤π∏√√¡π—ÈππÕ°®“°®–‡ªìπ Ë‘ß∑Ë’À≈’°
‡≈¬’Ë ß‰¡‰à ¥â·≈«â ¬—ßπà“™◊πË ™¡·≈–πà“µ‘¥µ“¡Õ’°µ“à ßÀ“°

°“√∑’ËÀπàÿ¡ “«™π™—Èπ°≈“ß∑Ë—«‚≈°°”≈—ß„™â«‘∂’™’«‘µ‡À¡◊Õπ°—π
°‘π·¡§‚¥π—≈¥å πàßÿ °“߇°ß¬’π å øßí ‡æ≈ߌª‘ ŒÕª®“°‡§√◊ËÕ߉ÕæÕÁ ¥ ‰¡‰à ¥â
·ª≈«à“æ«°‡¢“°”≈—ߧ‘¥‡À¡◊Õπ°—πÀ¡¥∑È—ß‚≈° ·≈–°Á‰¡à„™à‡√◊ËÕß∑Ë’§«√
µ”À𵑠‡‘ µ¬’ π

ùºŸâ„À≠àû ∑—ÈßÀ≈“¬„πª√–‡∑»πà“®–‡≈‘°‡ªìπÀà«ß«à“«—¬√àÿπ‰∑¬

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°≈ÿ

60

°”≈ß—  ≠Ÿ ‡ ’¬ ù§«“¡‡ªπì ‰∑¬û ‰¥·â ≈â«
¡“‡ªπì À«à ß«“à æ«°‡¢“°”≈ß—  ≠Ÿ ‡ ¬’ ù®µ‘  ”π°÷  “∏“√≥–û°π— ¥°’ «“à
‡æ√“–ππ—Ë §Õ◊ ÀπßË÷ „π ù®√¬‘ ∏√√¡ “°≈û ∑ ’Ë ¡§«√ª≈°Ÿ Ωßí ‰¡«à “à §π

‡√“®– ù°≈“¬æ—π∏åûÿ ‡ªìπÕ–‰√°µÁ “¡

¢âÕ π—∫ πÿπ°“√º ¡ªπ‡ª„π ß— §¡¡πÿ…¬å

(·ª≈·≈–‡√¬’ ∫‡√¬’ ß∫“ßµÕπ®“° The Case for Contamination2)

1.

º¡°—∫·¡àπ—ËßÕ¬Ÿà∫π√–‡∫’¬ß¢Õßæ√–√“™«—ß √—∫≈¡‡¬ÁπÊ ∑’Ë‚™¬
¡“®“° «π ∫≈— ≈—ß°åµß—È ‡¥àπÕ¬∫àŸ π‡«∑µ’ √ßÀπⓇ√“ ¢“·≈–·¢π¢Õß¡—π∑”
®“°∑Õ߇À≈◊Õß æπ—°·≈–‡°â“Õ’È∑”®“°ºâ“‰À¡ ’¥”¢≈‘∫∑Õß ¢â“ß≈à“߇«∑’
§π´ßË÷  «à π„À≠‡à ªπì º™Ÿâ “¬πß—Ë ‡√¬’ ß°π—  Õß·∂«∫π¡“â πßË— ∑∑’Ë ”®“°‰¡·â °– ≈°—
Àπ— Àπ“â ‡¢“â À“°π— æ«°‡¢“À¡à º“â §“¥Õ°‡ª≈Õ◊ ¬‰À≈∑à ßÈ—  Õߢ“â ß §¬ÿ ´∫ÿ ´∫‘
°π— ‡ß¬’ ∫Ê ∑“à ¡°≈“߇ ¬’ ß°√¥’ √Õâ ß≈π—Ë ¢Õßπ°¬ßŸ „π «π „π∑ Ë’ ¥ÿ ‡ ¬’ ß·µ√
‡¢“·°– àß —≠≠“≥«à“°…—µ√‘¬å·ÀàßÕ“´—π‡µâ (king of Asante) ‰¥â‡ ¥Á®
¡“∂ß÷ ·≈«â ∑°ÿ §π≈°ÿ ¢π÷È ¬π◊ √Õæ√–Õߧ¢å πÈ÷ ª√–∑∫— ∫π∫≈— ≈ß— °å ‡¡ÕË◊ ‡√“πßË— ≈ß
§≥–π—°√âÕߪ√– “π‡ ¬’ ß√Õâ ߇æ≈ß √√‡ √‘≠æ√–∫“√¡’§≈Õ‡ ¬’ ߢ≈à¬ÿ «—π
π‡’È √“°”≈ß— ™¡‡∑»°“≈«π— æ∏ÿ „π§¡Ÿ “ ’ (Kumasi) ‡¡Õ◊ ߇°¥‘ ¢Õߺ¡„π°“π“

§ÿ≥§ß§‘¥«à“º¡°”≈—ßÕ∏‘∫“¬‚≈°∑Ë’§ÿ≥‰¡à§âÿπ‡§¬‡≈¬ ¬°‡«âπ«à“
§≥ÿ ®–‡ªπì Àπß÷Ë „πæ≈‡¡Õ◊ ß°“π“‰¡°à ≈’Ë “â π§π §≥ÿ Õ“®§¥‘ «“à ‡∑»°“≈«π— æ∏ÿ
πÈ’À≈ÿ¥ÕÕ°¡“®“°Õ¥’µ¢Õß·Õø√‘°“ ·µà°àÕπ∑Ë’°…—µ√‘¬å®–‡ ¥Á®¡“∂÷ß
À≈“¬§π§ÿ¬‚∑√»—æ∑å¡◊Õ∂◊Õ ·≈–„πÀ¡àŸ§π∑’Ë´ÿ∫´‘∫°—πÕ¬àŸπÈ—π°Á¡’µ—«·∑π
®“°∫√‘…—∑ª√–°—πª√–¡“≥ ‘∫ Õߧπ∑’Ë¡“„π™ÿ¥ Ÿ∑‡µÁ¡¬» °“√ª√–™ÿ¡
‡°¬’Ë «°∫— ª√–‡¥πÁ √à«¡ ¡—¬°”≈—ߥ”‡π‘π‰ª„π ”π—°ß“π¢“â ßÊ √–‡∫’¬ß ‰¡à

µ°π”È ‰¡à‰À≈

61

«“à ®–‡ªπì ‡√ÕË◊ ß‚√§‡Õ¥ å §«“¡µÕâ ß°“√¥“â π°“√»°÷ …“¢Õ߇¥°Á „𻵫√√…
∑Ë’ 21 ·≈–À≈°—  µŸ √«∑‘ ¬“»“ µ√·å ≈–‡∑§‚π‚≈¬¢’ Õß¡À“«∑‘ ¬“≈¬— ∑Õâ ß∂π‘Ë
‡¡Ë◊Õ§«‘ ‡¢“â ‡ΩÑ“¡“∂÷ߺ¡ æ√–√“™“µ√ — ∂“¡‡°¬’Ë «°—∫¡À“«‘∑¬“≈¬— æ√‘π´µå π—
∑’˺¡ ÕπÕ¬àŸ º¡∂“¡«à“æ√–Õߧ宖∑√߇¬◊ÕπÕ‡¡√‘°“‡¡Ë◊Õ‰À√à ∑√ßµÕ∫
Õ¬“à ßÕ“√¡≥¥å «’ “à „πÕ°’ ‰¡°à  ’Ë ª— ¥“Àå æ√–Õߧ¡å π’ ¥— ª√–™¡ÿ °∫— ∏𓧓√‚≈°

„πªí®®ÿ∫—π ‰¡à«à“§ÿ≥®–‡¥‘π∑“߉ª∑Ë’‰Àπ„π‚≈°π’È §ÿ≥®–‡®Õ
æ∏‘ °’ √√¡·∫∫∑ºË’ ¡‡≈“à ‰¡µà “à ß®“°„πÕ¥µ’ ∑º’Ë “à π¡“ À≈“¬æ∏‘ ‡’ ªπì  «à πÀπßË÷
¢Õߪ√–‡æ≥’‡°à“·°àÀ≈“¬√Õâ ¬ªï ·µªà √“°Ø°“√≥å„À¡∑à ’§Ë ÿ≥®–‡º™‘≠°§Á ◊Õ
∑°ÿ ·Àßà Àπ∑§’Ë ≥ÿ ‰ª‡¬Õ◊ π¡§’ «“¡‡°¬’Ë «‚¬ßÕπ— ≈°÷ ´ß÷È °∫—  ∂“π∑Õ’Ë π— À“à ߉°≈
Õ“∑‡‘ ™πà °√ßÿ «Õ™ß‘ µπ— ¡Õ ‚§«å ‡¡°Á ´‚‘ °´µ‘ ’È À√◊Õª°í °Ë‘ß µ√ߢⓡ∫“â π∑’Ë
º¡‡§¬Õ¬ŸàµÕπ‡¥Á°Ê ‡§¬‡ªìπ∑’ËÕ“»—¬¢Õߧ√Õ∫§√—«À≈“¬§√Õ∫§√—«
¿“¬„µ™â “¬§“‡¥¬’ «°π— §√Õ∫§√«— Àπß÷Ë ¡≈’ °Ÿ ™“¬À≈“¬§π §πÀπßË÷ ∑√Ë’ πÿà √“«
§√“«‡¥’¬«°—∫º¡µÕππÈ’∑”ß“π„π≈Õπ¥Õπ πâÕß™“¬¢Õ߇¢“Õ¬Ÿà∑’Ë≠’˪Éÿπ
∫â“π‡°¥‘ ¢Õß¿√√¬“ πÕâ ß™“¬Õ’°§π‡§¬Õ¬Ÿ à ‡ªπ πÕâ ß™“¬Õ’° Õߧπ‡∑“à
∑’˺¡√ÕŸâ ¬ŸàÕ‡¡√°‘ “ ∑’‡Ë À≈Õ◊ ¬ß— լয় Ÿ¡“ ’ À√◊Õ‰¡à°„Á πÕ§— §√“ (Accra) ‡¡Õ◊ ß
À≈«ß¢Õß°“π“ ‡ÕÁ¥¥’È πâÕߧπ∑Õ’Ë ¬≠àŸ ª’Ë πÉÿ µÕππ’È查¿“…“¢Õß¿√√¬“‡¢“
‰¥â·≈â« ‡æ√“–‡¢“®”‡ªìπµâÕßÀ—¥ ·µà‡ÕÁ¥¥È’‰¡à‡§¬™Õ∫查¿“…“Õ—ß°ƒ…
´ß÷Ë ‡ªπì ¿“…“√“™°“√¢Õß√∞— ∫“≈·≈–‚√߇√¬’ 𠇫≈“‡¢“‚∑√.À“º¡∑‰’ √ ‡¢“
™Õ∫„™Õâ “´—π‡µâ-∑«’ (Asante-Twi) ¿“…“∑Õâ ß∂‘πË ¢Õ߇√“

À≈“¬ªïºà“π‰ª Õ“§“√µà“ßÊ ∫√‘‡«≥æ√–√“™«—ß„πÕ“´—π‡µâ
¢¬∫— ¢¬“¬¢π÷È µ“¡‡«≈“µÕπº¡¬ß— ‡¥°Á ‡√“‡§¬‰ª‡¢“â ‡Ω“Ñ æ√–√“™“Õߧ°å Õà π
´ßË÷ ¡»’ °— ¥‡Ï‘ ªπì ≈ßÿ ¢Õߺ¡ „πµ°÷ À≈ß— ‡≈°Á Ê ∑æË’ «°Õß— °ƒ…¬Õ¡„À∫â √√æ∫√ÿ …ÿ
¢Õßæ√–Õߧå √â“߇¡Ë◊Õ‡ ¥Á®°≈—∫®“°°“√∂Ÿ°‡π√‡∑»„π‡¡◊Õ߇´‡™≈≈å
(Seychelles) ‡æ◊ËÕøôóπøŸ√“™«ß»åÕ“´—π‡µâ µ÷°À≈—ßπÈ—πµÕππ’È°≈“¬‡ªìπ
ææ‘ ‘∏¿≥— ±å ¥Ÿ‡≈Á°®«‘Î ‡¡Ë◊Õ‡∑¬’ ∫°∫— ∫â“πÀ≈ß— ¡À¡÷ “¢“â ßÊ ∑’Ë≈ÿߺ¡ √“â ß Õ—π

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°ÿ≈

62

‡ªπì ∑ªË’ √–∑∫— ¢Õß°…µ— √¬‘ Õå ߧªå ®í ®∫ÿ π— æ«°Õß— °ƒ…™π™“µ¢‘ Õß·¡ºà ¡æ™‘ µ‘
Õ“´—π‡µâ‡¡◊ËÕµâπ§√ ‘ µå»µ«√√…∑Ë’ 20 ·µæà Õº“à π‰ªÀπ÷Ëß√âÕ¬ªï æ√–√“™«—ß
°≈∫— ¡’°≈Ë‘πÕ“¬‡¥’¬«°π— °—∫°Õà π∑’Ëæ«°Õ—ß°ƒ…®–∫°ÿ ππË— §◊Õ°≈Ëπ‘ Õ“¬¢Õß
»Ÿπ¬å√«¡·Àßà Õ”π“® ª√–∏“π“∏∫‘ ¥’§πª®í ®∫ÿ —π¢Õß°“π“¡“®“°‚≈°„∫πÈ’
‡À¡Õ◊ π°π— ‡¢“‡°¥‘ Õ°’ ø“°ÀπßË÷ ¢Õß∂ππÀπ“â æ√–√“™«ß— „πµ√–°≈Ÿ ‚Õ‚¬‚°â
(Oyoko) ∑’Ë¡’™Ë◊Õ‡ ’¬ß ·µà‡¢“°Á‡ªìπ ¡“™‘°¢Õß‚≈°„∫Õ◊Ëπ¥â«¬
ª√–∏“π“∏∫‘ ¥§’ ππ®È’ ∫°“√»°÷ …“®“°¡À“«∑‘ ¬“≈¬— ÕÕÁ °´øå Õ√¥å „πÕß— °ƒ…
·≈–π—∫∂◊Õ§√‘ µåπ‘°“¬§“∑Õ≈‘° ¡’√Ÿª‡¢“‡¢â“‡ΩÑ“æ√– —πµ–ª“ª“ª√–¥—∫
ÀÕâ ß√—∫·¢°„π∫â“π

‡√“®–∑”§«“¡‡¢â“„®°—∫§«“¡‡ª≈’ˬπ·ª≈߇À≈à“π’ȉ¥âÕ¬à“߉√?
„πß“π‡∑»°“≈«—ππ—Èπ º¡‡ÀÁπºŸâ¡“‡¬◊Õπ®“°Õ—ß°ƒ…·≈–Õ‡¡√‘°“πË‘«Àπâ“
„ à ‘Ëß∑Ë’‡¢“¡Õß«à“‡ªìπ°“√∫ÿ°√ÿ°¢Õߧ«“¡ ¡—¬„À¡à∫πæ‘∏’°√√¡‡°à“·°à
 ßË‘ ∑æ’Ë «°‡¢“¡Õß«“à ‡ªπì À≈°— ∞“πÕ°’ ™π‘È ¢Õß°“√∑‚Ë’ ≈° ¡¬— „À¡°à ”≈ß— °¥¥π—
„À∑â °ÿ §π§¥‘ ·≈–∑”‡À¡Õ◊ π°π— À¡¥(uniformity)æ«°‡¢“∑”µ«— √“«°∫— ‡ªπì
ºâŸ™à«¬ºŸâ°”°—∫∑’Ë¡’Àπâ“∑Ë’°”°—∫¥Ÿ·≈„Àâµ—«ª√–°Õ∫∑—ÈßÀ≈“¬∂Õ¥π“Ãî°“
¢Õâ ¡◊ÕÕÕ°°àÕπ‡¢“â ©“°Àπ—ß‚∫√“≥

ºπŸâ ¬‘ ¡ ù¢Õß·∑ûâ ‡À≈à“π‰È’ ¡‰à ¥âÕ¬àÕŸ ¬à“ß‚¥¥‡¥¬’Ë « „π Õß “¡ªï∑Ë’
º“à π¡“ ¡“™°‘ ¢Õ߬‡Ÿ π ‚°„™‡â «≈“¡“°¡“¬‰ª°∫— °“√√“à ߪØ≠‘ ≠“«“à ¥«â ¬
ù°“√ª°ªÕÑ ß·≈– ßà ‡ √¡‘ û §«“¡À≈“°À≈“¬∑“ß«≤— π∏√√¡ (´Ëß÷ „π∑’ Ë ¥ÿ °Á
∂Ÿ°ª√–°“»„™â„π‡¥◊Õπµÿ≈“§¡ æ.». 2548) ºâŸ¬°√à“ßÀ≈“¬§π°—ß«≈«à“
ç°√–∫«π°“√‚≈°“¿«‘ µ— π.å .. π∫— ‡ªπì §«“¡∑“â ∑“¬µÕà §«“¡À≈“°À≈“¬∑“ß
«—≤π∏√√¡ „π·ßà¢Õߧ«“¡‡ Ë’¬ß∑Ë’¡“°—∫§«“¡‰¡à ¡¥ÿ≈√–À«à“ߪ√–‡∑»
√Ë”√«¬·≈–ª√–‡∑»¬“°®πé æ«°‡¢“°≈«— «“à ®√¬‘ ∏√√¡·≈–¿“ææ®πµå “à ßÊ
¢Õß«—≤π∏√√¡°√–· À≈—°„π‚≈°µ–«—πµ° ®–∫’∫‡§âπ«—≤π∏√√¡∑âÕß∂Ë‘π
„À â ”≈°— Õ“°“»µ“¬ ‰¡àµà“ß®“°«™— æ◊™∑·’Ë æ√æà —π∏ÿåÕ¬“à ß√«¥‡√«Á

µ°π”È ‰¡‰à À≈

63

§«“¡¢¥— ·¬ßâ °π— ‡Õß„π§«“¡§¥‘ ·∫∫πÀÈ’ “‡®Õ‰¥‰â ¡¬à “° ‡Õ° “√
¬Ÿ‡π ‚°™‘Èπ‡¥’¬«°—ππÈ’„™â§«“¡√–¡—¥√–«—ßÕ¬à“ß¡“°„π°“√µÕ°¬”È §«“¡
 ”§≠— ¢Õß°“√·≈°‡ª≈¬Ë’ 𧫓¡§¥‘ ‚¥¬‡ √’‡ √¿’ “æ„π°“√· ¥ß§«“¡‡ÀπÁ
·≈– ∑‘ ∏¡‘ π…ÿ ¬™π ´ß÷Ë ≈«â π‡ªπì §≥ÿ ∏√√¡∑‡’Ë √“∑°ÿ §π√«âŸ “à ®– ù‡ªπì  “°≈û ‰¥â
°ÁµàÕ‡¡ÕË◊ ‡√“∑”„À¡â π— ‡ªπì ‡™àπππ—È ®√‘ßÊ ©–πÈπ— ·ª≈«“à Õ–‰√ ”§≠— °«“à °π—
«≤— π∏√√¡À√Õ◊ §π? „π‚≈°∑§’Ë ¡Ÿ “ ’ π«‘ ¬Õ√§å ‰§‚√ ≈¥’  å ·≈–Õ ‘ µπ— ∫≈Ÿ °”≈ß—
∂°Ÿ ‡™ÕË◊ ¡„À„â °≈™â ¥‘ °π— ¢π÷È ∑°ÿ ∑’ ®√¬‘ ∏√√¡¢Õß‚≈°“¿«‘ µ— π‡å ªπì ‡√ÕË◊ ß∑≈Ë’ π◊Ë ‰À≈
‰¡à·πàπÕπ‡Õ“‡ ’¬‡≈¬

º¡§‘¥«“à «‘∏∑’ Ë∂’ °Ÿ µÕâ ߧ◊Õ‡√“µÕâ ßµ—Èßµπâ ∑ªË’ ®í ‡®°™π°Õà π „π∞“π–
»Ÿπ¬å°≈“ߢÕß®√‘¬∏√√¡ ‰¡à„™àµÈ—ßµâπ∑Ë’ª√–‡∑» ‡ºà“æ—π∏åÿ À√◊Õ™“µ‘æ—π∏åÿ
¡—π‰¡à ”§—≠À√Õ°«à“‡√“®–‡√’¬°·π«§‘¥·∫∫πÈ’«à“Õ–‰√ ·µà‡æË◊Õ‡ªìπ°“√
√–≈÷°∂÷߉¥‚Õ®’π’  (Diogenes) π—°ª√—™≠“™“«°√’° ¡—¬»µ«√√…∑Ë’ ’Ë
´ß÷Ë ‡ªπì §π·√°„π‚≈°∑‡’Ë √¬’ °µ«— ‡Õß«“à ùæ≈‡¡Õ◊ ß‚≈°û ‡√“Õ“®‡√¬’ °·π«§¥‘
πÈ’«à“ ùÀ≈“°À≈“¬π‘¬¡û (cosmopolitanism) π—°À≈“°À≈“¬π‘¬¡§‘¥«à“
§«“¡·µ°µà“ß∑“ß«—≤π∏√√¡‡ªìπ‡√Ë◊Õß ”§—≠ ‡æ√“–æ«°‡¢“‡™Ë◊Õ«à“°“√
µ—¥ π‘ „®¢Õßªí®‡®°™π·µ≈à –§ππÈ—π‡ªìπ‡√Õ◊Ë ß ”§—≠ ·µà‡π◊ÕË ß®“°æ«°‡¢“
‰¡à‰¥â°—ß«≈‡√◊ËÕߧ«“¡·µ°µà“ß∑“ß«—≤π∏√√¡‡æ’¬ßÕ¬à“߇¥’¬« æ«°‡¢“
®÷ß ß —¬«à“π—°«‘®“√≥å«—≤π∏√√¡ºâŸµàÕµâ“π°√–· ‚≈°“¿‘«—µπåÀ≈“¬§π
°”≈ß— ‡≈ßÁ º¥‘ ‡ª“Ñ

„™à ‚≈°“¿‘«—µπå “¡“√∂À≈Õ¡√«¡«—≤π∏√√¡„Àâ°≈“¬‡ªìπ‡πÈ◊Õ
‡¥’¬«°—π (homogeneity) ‰¥â ·µà¡—π°Á‡ªìπÕ—πµ√“¬µàÕ§«“¡‡ªìπ‡πÈ◊Õ
‡¥¬’ «°π— ππÈ— ‡À¡Õ◊ π°π— §≥ÿ ®–æ∫§«“¡®√ß‘ ¢Õâ π„È’ π§¡Ÿ “ ’‰¡µà “à ß®“°∑Õ’Ë π◊Ë Ê
∑—Ë«‚≈° º¡ “¡“√∂·π–π”„Àâ§ÿ≥√Ÿâ®—°°—∫§√Õ∫§√—«„π§Ÿ¡“ ’∑Ë’¡’‡™È◊Õ™“µ‘
Õ—ß°ƒ… ‡¬Õ√¡π— ®’π ´‡’ √¬’ ‡≈∫“πÕπ ‡∫Õ√å°‘π“‡∫â ‰Õ«Õ√’ ‰π®’‡√’¬ ·≈–
Õ‘π‡¥’¬ º¡ “¡“√∂·π–π”„Àâ§ÿ≥√⟮—°°—∫™“«Õ“´—π‡µâ ‡ºà“æ—π∏åÿ∑’Ë∫√√æ

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°≈ÿ

64

∫√ÿ …ÿ ¢Õ߇¢“Õ“»¬— Õ¬„àŸ π‡¡Õ◊ ßπ¡’È “À≈“¬√Õâ ¬ª·ï ≈«â ·µ™à “«ŒÕ´“ (Hausa)
°ÕÁ ¬∑Ÿà πË’ ¡Ë’ “À≈“¬√Õâ ¬ª·ï ≈«â ‡™πà °π— ª√–™“°√¢Õ߇¡Õ◊ ßπ¡’È “®“°∑«Ë— ∑°ÿ ¿“§
¢Õߪ√–‡∑» 查¿“…“∑âÕß∂Ë‘πµà“ß°—πÀ≈“¬ ‘∫¿“…“ ·µà∂ⓧÿ≥¢—∫√∂
ÕÕ°‰ªπÕ°µ—«‡¡◊ÕߧŸ¡“ ‡’ ≈Á°πÕâ ¬ ª√–¡“≥ 20 ‰¡≈å ·≈–‡≈’Ȭ«ÕÕ°®“°
∂ππ„À≠à‰ªµ“¡∂ππΩÿÉπ ’·¥ß‡ âπ‡≈Á°Ê ∑Ë’‡ªìπÀ≈ÿ¡‡ªìπ∫àÕ §ÿ≥®–æ∫
À¡∫àŸ “â π∑¡’Ë «’ ≤— π∏√√¡‡¥¬Ë’ « (monocultural) §Õà π¢“â ßß“à ¬µ“¡ Õߢ“â ß∑“ß
™“«∫â“π‡À≈à“π’È à«π„À≠à‡§¬‰ª§Ÿ¡“ ’ ‡§¬‡ÀÁπ‡¡◊Õß„À≠à∑Ë’§π¡“®“°
À≈“¬‡™È◊Õ™“µ‘ 查°—πÀ≈“¬¿“…“ À¡àŸ∫â“π∑’Ëæ«°‡¢“Õ¬àŸ„™â¿“…“‡¥’¬«
(¬°‡«πâ ¿“…“Õß— °ƒ…∑’Ë Õπ„π‚√߇√’¬π√∞— ) ·≈–¡«’ ∂‘ ™’ «’ ‘µ·∫∫‡°…µ√°√
ª≈°Ÿ ∑ßÈ— æ™◊ ‚∫√“≥‡™πà ¡π— À«“π ·≈–æ™◊ ‡»√…∞°‘®„À¡àÊ ‡™πà ‚°‚°â ∑Ëπ’ ”
‡¢“â ¡“„𻵫√√…∑’Ë 19 „À™â “«∫“â πª≈°Ÿ ‡æËÕ◊  ßà ÕÕ° ∫â“π à«π„À≠àπà“®–
¡’‰øøÑ“„™â·≈â« ‡æ√“–Õ¬Ÿà„°≈â°—∫§Ÿ¡“ ’ ·µà∫“ß∫â“πÕ“®¬—߉¡à¡’ ‡«≈“‡√“
‰¥¬â π‘ §π楟 °π— ‡√Õ◊Ë ß§«“¡‡ªπì ‡πÕÈ◊ ‡¥¬’ «°π— ∑‡Ë’ ªπì º≈º≈µ‘ ¢Õß‚≈°“¿«‘ µ— πå
æ«°‡¢“°”≈ß— §¬ÿ °π— ‡√ÕË◊ ßπÈ’ ·¡â·µà„πÀ¡∫àŸ “â ππÈ’ ™“«∫â“π®–øßí «‘∑¬ÿ §ÿ¬°—π
‡√ÕË◊ ߧπ¥ß— √–¥∫— ‚≈°Õ¬“à ß ‚√π≈— ‚¥â ‰¡§å ‰∑ π— À√Õ◊ ∑·Ÿ æ§ ·≈–§≥ÿ §ß‡ÀπÁ
¢«¥‡∫’¬√¬å Ë’ÀâÕ°‘π‡π  À√◊Õ¢«¥‚§°â (πÕ°‡Àπ◊Õ®“° µ“√Àå √Õ◊ §≈∫— ‡∫¬’ √å
¥¢’ Õß°“π“)·µ°à “√∑™’Ë “«∫“â π‡¢“â ∂ß÷  ß‘Ë ‡À≈“à π·’È ª≈«“à À¡∫Ÿà “â π¢Õ߇¢“‡ªπì
‡π◊ÈÕ‡¥’¬«°—π¡“°¢È÷πÀ√◊ÕπâÕ¬≈ß? ·≈–§ÿ≥®–∫Õ°Õ–‰√‰¥â∫â“߇°Ë’¬«°—∫
®µ‘ «‘≠≠“≥¢Õßæ«°‡¢“ ®“°¢âÕ‡∑®Á ®√‘ß∑’Ë«à“æ«°‡¢“¥¡◊Ë ‚§°â ?

®√‘ßÕ¬Ÿà ™ÿ¡™π∑’ˇªìπ‡πÈ◊Õ‡¥’¬«°—π∑—Ë«‚≈° ‰¡à«à“®–„πÕ“´—π‡µâ
À√◊Õ√—∞‡æπ´‘≈«“‡π’¬¢ÕßÕ‡¡√‘°“ ‰¡à·µ°µà“ß°—π¡“°‡∑à“°—∫‡¡◊ËÕ√âÕ¬ªï
∑·Ë’ ≈â« ·µ‡à Àµºÿ ≈ à«π„À≠§à ◊Õ¢à“«¥’ §π®”π«π¡“°¢÷πÈ  “¡“√∂‡¢â“∂÷߬“
¥’ π”È ¥¡Ë◊ ∑ ’Ë –Õ“¥ ·≈–‰ª‚√߇√¬’ π ™¡ÿ ™π‰Àπ‰¡¡à  ’ ßË‘ ‡À≈“à π‡’È ªπì ‡√ÕË◊ ß∑‡’Ë √“
§«√‡ ’¬„® ‰¡à„™à‡©≈‘¡©≈Õß ·≈–‰¡à«à“·µà≈–™ÿ¡™π®– Ÿ≠‡ ’¬‡Õ°≈—°…≥å
Õ–‰√‰ª æ«°‡¢“°§Á ¥‘ §πâ ‡Õ°≈°— …≥„å À¡Êà ‡Õ߉¥µâ ≈Õ¥‡«≈“ ‰¡«à “à ®–‡ªπì

µ°π”È ‰¡‰à À≈

65

∑√ߺ¡„À¡Êà §” ·≈ß„À¡àÊ À√◊Õ·¡â°√–∑ß—Ë »“ π“„À¡àÊ ‰¡¡à ’„§√楟 ‰¥â
«“à À¡à∫Ÿ “â πµà“ßÊ „π‚≈°πÈ°’ ”≈—ß°≈“¬‡ªπì À¡Ÿ∫à “â π·∫∫‡¥’¬«°—πÀ¡¥

∂“â ‡ªπì ‡™πà ππ—È ®√ß‘ ‡Àµ„ÿ ¥∫“ߧ√ßÈ—  ¡“™°‘ ™¡ÿ ™πÀ≈“¬§π®ß÷ √ Ÿâ °÷
«à“Õ—µ≈—°…≥å¢Õßæ«°‡¢“°”≈ß— ∂°Ÿ §°ÿ §“¡? ‡æ√“–‚≈°¢Õßæ«°‡¢“°”≈—ß
‡ª≈¬’Ë π·ª≈ß ·≈–§π∫“ß§π‰¡™à Õ∫°“√‡ª≈¬Ë’ π·ª≈ß ·√ߥß÷ ¥¥Ÿ ¢Õß√–∫∫
‡»√…∞°‘®‚≈° ¥—ß∑Ë’‡√“‡ÀÁπ®“°µâπ‚°‚°â «—µ∂ÿ¥‘∫¢Õß™ÁÕ°‚°·≈µ∑Ë’§π
∫√‘‚¿§∑Ë—«‚≈° ¡’ à«π √â“ß«‘∂’™’«‘µ¢Õßæ«°‡¢“„πªí®®ÿ∫—π ∂â“√“§“¢Õß
™ÁÕ°‚°·≈µµ°µ”Ë Õ’°§√ȗ߇À¡◊Õπ‡¡Ë◊Õª√–¡“≥ªï 2533 ‡°…µ√°√™“«
Õ“´π— ‡µâÕ“®µâÕßÀ“æ™◊ ‡»√…∞°‘®„À¡à À√Õ◊ ‰¡à°‡Á ª≈Ë’¬πÕ“™’æ §«“¡‡ Ë¬’ ß
¢âÕπ’È∑”„ÀâÀ≈“¬§π‰¡à ∫“¬„® ·µàÕ’°À≈“¬§π°ÁµË◊π‡µâπ ¡‘™™—ππ“√’¡“
‡º¬·æ√»à “ π“·∂∫ππÈ’ “π·≈«â ∑”„À™â “«∫“â πÀ≈“¬§ππ∫— ∂Õ◊ §√ ‘ µå ·¡«â “à
æ«°‡¢“®–¬—ߪ√–°Õ∫æ‘∏’°√√¡µ“¡§«“¡‡™◊ËÕ‚∫√“≥Õ¬àŸ µÕππÈ’π—° Õπ
»“ π“π°‘ “¬‡æπÁ ∑“‚§ µ≈— (Pentecostal) °”≈ß— ∑“â ∑“¬‚∫ ∂å ·≈–À“«“à
æ‘∏’°√√¡¢Õß™“«∫â“π≈∫À≈Ÿà»“ π“ ‡√◊ËÕßπÈ’™“«∫â“π∫“ߧπ‡ÀÁπ¥â«¬ ·µà
∫“ߧπ°‰Á ¡‡à ÀπÁ ¥«â ¬

‡Àπ◊Õ ßË‘ ÕπË◊ „¥ §«“¡ ¡— æπ— ∏µå à“ßÊ °”≈ß— ‡ª≈’¬Ë π·ª≈߉ª  ¡¬—
æÕà º¡¬ß— ‡¥°Á º™Ÿâ “¬®–∑”°“√‡æ“–ª≈°Ÿ ∫π∑¥’Ë π‘ ∑ÀË’ «— Àπ“â ‡º“à ¡Õ∫„Àâ ·≈–
§√Õ∫§√—«∑“ß·¡à (√«¡∑È—ßπâÕß™“¬¥â«¬) ®–™à«¬‡¢“∑”π“ ™“¬ºâŸ‡ªìπ
À«— Àπ“â §√Õ∫§√«— ®–‡ªπì À«— ‡√¬’Ë «À«— ·√ß„π°“√µÕà ‡µ¡‘ ∫“â π À“Õ“À“√·≈–
‡§√Ë◊ÕßπÿàßÀà¡„Àâ°—∫≈Ÿ°Ê  àß≈Ÿ°‰ª‚√߇√’¬π ·≈–®à“¬§à“®—¥ß“π·µàßß“π
·≈–ß“π»æ √àÿπ≈Ÿ°À≈“π®– ◊∫∑Õ¥∑’Ëπ“·≈–§«“¡√—∫º‘¥™Õ∫µà“ßÊ ·µà
µÕππ’È∑ÿ°Õ¬à“߉¡à‡À¡◊Õπ‡¥‘¡ §à“§√Õß™’æ‡æË‘¡¢÷Èπ„πÕ—µ√“∑Ë’ Ÿß°«à“√“§“
‚°‚°â √“§“°“ä ´∑”„À§â “à ¢π ßà æ™◊ º°— ·æß°«“à ‡¥¡‘ ·≈–§π√πÿà „À¡¡à ‚’ Õ°“ 
¡“°¡“¬„π‡¡◊Õß „π¿“§Õ◊ËπÊ ¢Õߪ√–‡∑» ·≈–„πª√–‡∑»ÕË◊πÊ ∫“ß∑’
 ¡¬— °Õà π§≥ÿ Õ“® ßË— „À≈â °Ÿ À≈“πÕ¬„Ÿà πÀ¡∫àŸ “â π‰¥â ·µµà Õππæ’È «°‡¢“¡ ’ ∑‘ ∏‘

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°ÿ≈

66

¬â“¬ÕÕ° Õ“®‰ªÀ“ß“π∑”∑’Ë»Ÿπ¬åª√–¡«≈¢âÕ¡Ÿ≈‡ªî¥„À¡à„π‡¡◊ÕßÀ≈«ß
∑“ßµÕπ„µâ ·≈–®√ß‘ Ê ·≈«â §≥ÿ °ÕÁ “®À“‡ßπ‘ ‰¡æà Õ ”À√∫— §“à Õ“À“√ ‡§√Õ◊Ë ß
·µàß°“¬ ·≈–§à“‡≈à“‡√’¬π¢Õß≈Ÿ°Ê ∑ÿ°§πÕ¬Ÿà¥’ ∑È—ßÀ¡¥π’ÈÀ¡“¬§«“¡«à“
À¡¥¬ÿ§¢Õߧ√Õ∫§√—«‡°…µ√°√∑Ë’ª√– ∫§«“¡ ”‡√Á®·≈â« §π∑Ë’§ÿâπ‡§¬
°∫— «∂‘ ™’ ’«‘µ·∫∫πÈπ— ¬Õà ¡√Ÿ â ÷°‡ ¬’ „®∑’ˇÀÁπ¡π— À“¬‰ª ‰¡µà “à ß®“°§√Õ∫§√«—
™“«π“„πÕ‡¡√‘°“∑Ë’‡ÀÁπ∑Ë’¥‘π¢Õßæ«°‡¢“∂Ÿ°∫√‘…—∑Õ“À“√‡°…µ√¬—°…å
„À≠¥à ¥Ÿ °≈π◊ ‰ª ‡√“‡ÀπÁ „®æ«°‡¢“‰¥â ·µ‡à √“‰¡ à “¡“√∂∫ß— §∫— „À≈â °Ÿ À≈“π
¢Õßæ«°‡¢“Õ¬Ÿà∑”π“µàÕ‰ª‡æ’¬ß‡æ◊ËÕ ùÕπÿ√—°…å«—≤π∏√√¡¢Õß·∑âû ¢Õß
æ«°‡¢“ ·≈–‡√“°Á‰¡à¡’‡ß‘πæÕ∑’Ë®–Õÿ¥Àπÿπ™ÿ¡™π‡πÈ◊Õ‡¥’¬«°—π‡ªìπæ—πÊ
™ÿ¡™π ∑Ë’‰¡à¡’‡Àµÿº≈∑“߇»√…∞°‘®√Õß√—∫Õ’°µàÕ‰ª ·≈–‡√“°Á‰¡à§«√®–
Õ¬“°∑”Õ¬à“ßπ—Èπ¥â«¬

π—°À≈“°À≈“¬π‘¬¡¡Õߧ«“¡À≈“°À≈“¬¢Õß¡πÿ…¬å«à“‡ªìπ
‡√◊ËÕß ”§—≠ ‡æ√“–∑ÿ°§π¡’ ‘∑∏‘‡≈◊Õ°∑“߇¥‘π™’«‘µ¢Õßµ—«‡Õß  ‘Ëß∑’Ë®ÕÀåπ
 ®«ä µ ¡‘≈≈å (John Stuart Mill) °≈“à «„πÀπß—  Õ◊ ‡√◊ËÕß On Liberty («“à ¥«â ¬
‡ √’¿“æ) °«à“√âÕ¬ªï∑’Ë·≈⫇°’ˬ«°—∫§«“¡À≈“°À≈“¬¢Õß —ߧ¡ „™â‡ªìπ
¢Õâ  π∫—  πÿ𧫓¡À≈“°À≈“¬¢Õß‚≈°‰¥¥â ⫬:

ç∂ⓧπ‡√“¡’‡æ’¬ß§«“¡™Õ∫‡∑à“πÈ—π∑’˵à“ß°—π πË—π°Á‡ªìπ‡Àµÿº≈
∑‡’Ë æ¬’ ßæÕ·≈«â ∑‡Ë’ √“‰¡§à «√欓¬“¡ªπôí æ«°‡¢“„ÀÕâ Õ°¡“‡ªπì ‚¡‡¥≈‡¥¬’ «
°—πÀ¡¥ ·µà§π‡√“¬—ßµâÕß°“√‡ß◊ËÕπ‰¢∑’Ë·µ°µà“ß°—π„π°“√æ—≤π“¥â“π
®µ‘ «≠‘ ≠“≥ æ™◊ æπ— ∏µÿå “à ßÊ ‰¡ à “¡“√∂‡µ∫‘ ‚µ„π ¿“«–·«¥≈Õâ ¡·≈– ¿“æ
Õ“°“»‡¥’¬«°—π‰¥â©—π„¥ ¡πÿ…¬å°Á‰¡à “¡“√∂Õ¬ŸàÕ¬à“ß¡’§«“¡ ÿ¢„π°√Õ∫
»’≈∏√√¡‡¥’¬«°—π‰¥â©—ππ—Èπ Õ–‰√°Áµ“¡∑’˙૬„Àâ§πæ—≤π“®‘µ„®„À⠟ߢ÷Èπ
Õ“®‡ªπì ‡§√ÕË◊ ß°’¥¢«“ß ”À√∫— Õ’°§πÀπßË÷ ...¡π…ÿ ¬å‰¡à “¡“√∂Õ¬àŸÕ¬“à ß¡’
§«“¡ ÿ¢µ“¡Õ—µ¿“æ À√◊Õæ—≤π“®‘µ„® ¡‚π∏√√¡ ·≈–Õ“√¡≥å ÿπ∑√’¬–
‰¥âÕ¬à“߇µÁ¡»—°¬¿“æ¢Õ߇¢“ À“°æ«°‡¢“‰¡à¡’§«“¡À≈“°À≈“¬„π«‘∂’

µ°πÈ”‰¡à‰À≈

67

™«’ µ‘ ∑ Ë’ Õ¥§≈Õâ ß°∫— §«“¡À≈“°À≈“¬¢Õߪ®í ‡®°™πé
À“°‡√“µÕâ ß°“√Õπ√ÿ °— …‡å ßÕË◊ π‰¢µ“à ßÊ ¢Õß°“√¥”√ß™«’ µ‘ ‡æ√“–

‡ßË◊Õπ‰¢‡À≈à“π—Èπ¡Õ∫‚Õ°“ ∑’Ë¥’∑’Ë ÿ¥„Àâ°—∫‡ √’™π„π°“√„™â™’«‘µ·∫∫∑’Ë
æ«°‡¢“µâÕß°“√ ‡√“°Á‰¡à “¡“√∂∫—ߧ—∫„À⇰‘¥§«“¡À≈“°À≈“¬¥â«¬
°“√°—°¢—ߺ§Ÿâ π‰«â„𧫓¡·µ°µà“ß∑æ’Ë «°‡¢“µÕâ ß°“√À≈∫Àπ‰’ ª„Àâæâπ

2.

·¡â§ÿ≥Õ“®‡ÀÁπ¥â«¬«à“ ‡√“‰¡à§«√∫—ߧ—∫„§√„ÀâÕπÿ√—°…å
«—≤π∏√√¡‡°à“·°à §ÿ≥Õ“®§‘¥«à“π—°À≈“°À≈“¬π‘¬¡§«√‡¢â“¢â“ßπ—°
°®‘ °√√¡∑°Ë’ ”≈—ßß«à πÕ¬àŸ°—∫°“√‡¥‘𠓬√≥√ߧå„Àâ§π ùÕπ√ÿ °— …«å ≤— π∏√√¡û
·≈–µàÕµ“â π ù≈∑— ∏‘®—°√«√√¥π‘ ‘¬¡∑“ß«≤— π∏√√¡û (cultural imperialism)
·µà¿“¬„µâ ‚≈·°π‡À≈à“π’È ‡√“¡—°®–æ∫ ¡¡µ‘∞“πÕ—ππà“°—ߢ“ ≈Õß¡“¥Ÿ
°“√√≥√ߧ‡å √◊ÕË ß ùÕπ√ÿ °— …«å ≤— π∏√√¡û °—π°àÕπ

‡ªìπ‡√Ë◊Õߥ’∂Ⓡ√“®–™à«¬§π„ÀâÕπÿ√—°…廑≈ª–∑’Ëæ«°‡¢“µâÕß°“√
®–Õπÿ√—°…å º¡ π—∫ πÿπ»Ÿπ¬å«—≤π∏√√¡ª√–®”™“µ‘·Ààß°“π“„π§Ÿ¡“ ’
(Ghana National Cultural Center) ∑Ë’´Ë÷ߧÿ≥®–‰¥â‡√’¬π√Ÿâ‡°Ë’¬«°—∫°“√
‡µâπ√”·≈–√”°≈ÕßæÈ◊π‡¡◊ÕߢÕ߇ºà“Õ“§“π ‚¥¬‡©æ“–‡¡◊ËÕ∑à«ß∑à“‡À≈à“
π—Èπ¡’™’«‘µ™’«“·≈–πà“µË◊𵓵Ë◊π„®¡“° À√◊Õ∂Ⓡ√“查∂÷ß°“√øóôπøŸ·ºàπ
øî≈塇°à“‡°Á∫¢ÕßÀπ—ߌÕ≈≈’«Ÿ¥„Àâ§◊π Ÿà ¿“懥‘¡ °“√Õπÿ√—°…åµâπ©∫—∫
‡Õ° “√®’π πÕ√凫¬å À√◊Õ‡Õ∏‘‚Õ‡ªï¬‚∫√“≥ °“√®¥∫—π∑÷°·≈–«‘‡§√“–Àå
µ”π“π∑ˇ’ ≈“à °—𪓰µàÕª“°¢Õß™“«¡“‡≈¬å ¡“‰´ ·≈–‡¡“√’

‡√◊ËÕ߇À≈à“πÈ’∑È—ßÀ¡¥¡’§ÿ≥§à“Õ¬à“ߪؑ‡ ∏‰¡à‰¥â ·µà°“√Õπÿ√—°…å
«—≤π∏√√¡„π·ßà¢Õß°“√Õπÿ√—°…å«—µ∂ÿ∑“ß«—≤π∏√√¡ ·µ°µà“ß®“°°“√
Õπÿ√—°…å«—≤π∏√√¡„πµ—«¢Õß¡—π‡Õß π—°Õπÿ√—°…å«—≤π∏√√¡¡—°®–‡πâπ

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°≈ÿ

68

Õ¬à“ßÀ≈—ß ‡™πà ¥«â ¬°“√√≥√ߧ„å Àâ™π‡º“à Œ≈Ÿ ’„𪓪í«π‘«°π‘ ’ (À√◊Õ·¡â·µà
™“«´°‘ ¢å„π°√ÿß‚µ√Õπ‚µ)â Õπ√ÿ °— …«å ‘∂’™’«µ‘ ù¢Õß·∑ûâ ¢Õßæ«°‡¢“‡Õ“‰«â
·µà ù¢Õß·∑ûâ ∑“ß«—≤π∏√√¡À¡“¬§«“¡«à“Õ–‰√? ‡√“§«√®–À¬ÿ¥°“√π”
‡¢“â À¡«°‡∫ ∫Õ≈„π‡«¬’ ¥π“¡ ™π‡º“à ‡´“ (Zao) ®–‰¥„â  ‡à §√Õ◊Ë ßª√–¥∫—
»’√…–À≈“° ’¢Õßæ«°‡¢“µàÕ‰ª Õ¬à“ßπÈ—πÀ√◊Õ‡ª≈à“? ∑”‰¡‡√“‰¡à∂“¡
™“«‡´“?  ∑‘ ∏¢‘ Õâ πȇ’ ªìπ¢Õßæ«°‡¢“¡‘„™àÀ√Õ◊ ?

çæ«°‡¢“‰¡à¡’∑“߇≈◊Õ°∑’Ë·∑â®√‘ßé π—°Õπÿ√—°…å«—≤π∏√√¡®–
µÕ∫Õ¬“à ßπÈ’ ç‡√“∑ÿࡇ ◊ÈÕº“â ∂°Ÿ Ê ®“°‚≈°µ–«π— µ°≈߉ª„πµ≈“¥∑Õâ ß∂Ëπ‘
·≈–ºâ“‰À¡∑Ë’æ«°‡¢“‡§¬„ à°Á·æ߇°‘π°”≈—ß´È◊Õ‰ª·≈â« ∂â“æ«°‡¢“‡≈◊Õ°
 ‘Ëß∑Ë’µâÕß°“√‰¥â®√‘ßÊ æ«°‡¢“°Á®–¬—ß„ à™ÿ¥æÈ◊π‡¡◊ÕßÕ¬Ÿà‡À¡◊Õπ‡¥‘¡é ·µà
π‰’Ë ¡„à ™ªà √–‡¥πÁ ‡√Õ◊Ë ß ù¢Õß·∑ûâ ‡≈¬ °“√∑™Ë’ “«‡´“‰¡¡à °’ ”≈ß— ´Õ◊È  ßË‘ ∑æ’Ë «°‡¢“
µâÕß°“√  Ë‘ß∑Ë’‡ªìπ‡§√◊ËÕß· ¥ßÕ—µ≈—°…≥å∑’Ëæ«°‡¢“„Àâ§ÿ≥§à“·≈–µâÕß°“√
Õπ√ÿ °— …‡å Õ“‰«πâ πÈ— ‡ªπì ª≠í À“®√ß‘ Ê ∑ÀË’ ≈“¬™¡ÿ ™π°”≈ß— ª√– ∫Õ¬Ÿà °≈“à «§Õ◊
 ¡“™°‘ „π™¡ÿ ™π¬“°®π‡°π‘ °«“à ∑®Ë’ –„™™â «’ µ‘ ·∫∫∑æË’ «°‡¢“µÕâ ß°“√ ·µ∂à “â
æ«°‡¢“¡’√“¬‰¥â¥’¢È÷π ·≈–¬—ß„ à‡ È◊Õ∑’‡™È‘µ«‘Ë߉ª¡“ π—Ëπ°Á‡ªìπ ‘∑∏‘¢Õß
æ«°‡¢“ °“√Õâ“ߪ√–‡¥Áπ‡√◊ËÕß ù¢Õß·∑âû µÕππ’ȉ¡à¡’Õ–‰√¡“°°«à“°“√
∫Õ°§πÕ◊Ëπ«“à æ«°‡¢“§«√„À§â ÿ≥§“à °—∫Õ–‰√∫â“ß„πª√–‡æ≥¢’ Õßµ«— ‡Õß

πÕ°®“°πÈ—π §«“¡æ¬“¬“¡∑®’Ë –À“ ù«≤— π∏√√¡¢Õß·∑â¥ßÈ— ‡¥¡‘ û
Õ“®‰¡àµà“ß®“°°“√ªÕ°‡ª≈◊Õ°À«— ÀÕ¡ ‡¡ÕË◊ ‰À√à§≥ÿ §¥‘ «“à æ∫·≈«â §≥ÿ °®Á –
æ∫«“à ¡™’ π—È ∑≈’Ë °÷ ≈߉ª°«“à ππÈ— Õ°’ º“â ∑§Ë’ π «à π„À≠§à ¥‘ «“à ‡ªπì ≈“¬·Õø√°‘ “
µ–«—πµ°¥È—ß‡¥‘¡πÈ—π ®√‘ßÊ ·≈â«¡“®“°ºâ“∫“µ‘°¢Õ߇°“–™«“„π§√‘ µå
»µ«√√…∑Ë’ 19 ∑’ËÀ≈“¬§√—Èߺ≈‘µ„π‚√ß‚¡à¢Õß™“«¥—∑™å ™ÿ¥æÈ◊π‡¡◊ÕߢÕß
À≠‘ß™“«‡Œ‡√‚√à (Herero) „πª√–‡∑»π“¡‘‡∫’¬ ¥—¥·ª≈ß¡“®“°™ÿ¥¢Õß
¡‘™™—ππ“√‡’ ¬Õ√¡—π„𻵫√√…∑’Ë 19 ·µà¥Ÿ‡ªìπ‡Œ‡√‚√¢à Õß·∑â ‡æ√“–  ’ π—
∑„’Ë ™‰â ¡„à ™ à ¢’ Õßπ°— ∫«™π°‘ “¬≈‡Ÿ ∏Õ√·å πÊà º“â ‡°πÁ ‡µâ (kente) ¢Õß°“π“‡Õß

µ°πÈ”‰¡à‰À≈

69

ºâ“‰À¡°Áº≈‘µ‚¥¬™“«‡Õ‡™’¬ ·≈–π”‡¢â“‚¥¬™“«¬ÿ‚√ª ª√–‡æ≥’πÈ’‡§¬
‡ªìππ«—µ°√√¡„πÕ¥’µ ‡√“§«√ªØ‘‡ ∏¡—πµÕππ’È«à“ ù‰¡à‡ªìπ¢Õß·∑âû
¥â«¬‡Àµÿº≈πÈ—πÀ√◊Õ‡ª≈à“? ‡√“®–µâÕ߬âÕπ‡«≈“°≈—∫‰ªπ“π¢π“¥‰Àπ?
‡√“§«√µÕà «“à ∫≥— ±µ‘ Àπ¡ÿà  “«®“°¡À“«∑‘ ¬“≈¬— «∑‘ ¬“»“ µ√·å ≈–‡∑§‚π‚≈¬’
‰¡°à ‰Ë’ ¡≈åπÕ°‡¡◊ÕߧŸ¡“ ’ ‡æ√“–æ«°‡¢“„ ‡à  ◊ÕÈ §√ÿ¬·∫∫¬‚ÿ √ª ºŸ°·∂∫ºâ“
‡°πÁ ‡µ‡â ªπì √«È‘ Ê À√Õ◊ ‰¡?à «≤— π∏√√¡ª√–°Õ∫¥«â ¬§«“¡µÕà ‡πÕ◊Ë ß·≈–§«“¡
‡ª≈¬Ë’ π·ª≈ßµ“à ßÊÕµ— ≈°— …≥¢å Õß ß— §¡ “¡“√∂√Õ¥æπâ §«“¡‡ª≈¬Ë’ π·ª≈ß
‡À≈à“π’ȉ¥â  —ߧ¡∑Ë’‰¡à¡’°“√‡ª≈’ˬπ·ª≈߉¡à„™à ù¢Õß·∑âû ·µà‡ªìπ —ߧ¡∑’Ë
µ“¬·≈«â µ“à ßÀ“°

3.

π—°Õπÿ√—°…å«—≤π∏√√¡¡—°Õâ“ߧ«“¡‡≈«√⓬¢Õß ù≈—∑∏‘
®—°√«√√¥‘π‘¬¡∑“ß«—≤π∏√√¡û ‡ªìπ‡Àµÿº≈ π—∫ πÿπ®ÿ¥¬◊π¢Õßæ«°‡¢“
¿“æ°«“â ßÊ ∑Ëæ’ «°‡¢“¡Õ߇ÀπÁ §Õ◊ ‚≈°‡√“∂Ÿ°§√Õ∫ß”¥â«¬√–∫∫∑πÿ π‘¬¡
´ßË÷ ¡®’ ¥ÿ »πŸ ¬°å ≈“ß·≈–Õ“≥“‡¢µ√Õ∫πÕ° ∫√…‘ ∑— ¢“â ¡™“µµ‘ “à ßÊ µßÈ— Õ¬µŸà √ß
®ÿ¥»Ÿπ¬å°≈“ß„π¬ÿ‚√ª·≈– À√—∞Õ‡¡√‘°“ ∫√‘…—∑‡À≈à“π’È∫“ß·Ààߪ√–°Õ∫
∏ÿ√°‘® Ë◊Õ æ«°‡¢“¢“¬ ‘π§â“∑’Ë°√–µÿâ𧫓¡Õ¬“°∑’ˇµ‘¡‡µÁ¡‰¥â¥â«¬°“√
´◊ÈÕ ‘π§â“‡∑à“πÈ—π æ«°‡¢“‚¶…≥“ ‘π§â“∑È—ß„π Ë◊եȗ߇¥‘¡ ·≈–‚¥¬«‘∏’
·Õ∫·Ωß„π¿“æ¬πµ√å®Õ·°â«·≈–®Õ‡ß‘π ‡ŒÕ√å‡∫‘√åµ ™‘≈‡≈Õ√å (Herbert
Schiller) π—°«‘®“√≥庵⟠Õà µâ“π ù≈—∑∏®‘ —°√«√√¥π‘ ‘¬¡∑“ß Ë◊Õ·≈–«—≤π∏√√¡û
(media-cultural imperialism) Õâ“ß«à“ ç¡ÿ¡¡Õß·≈–¡‚π¿“æ¢Õß°≈¡àÿ ºâŸ
¡’Õ”π“®µ√ß»Ÿπ¬å°≈“ß §◊Õ ‘Ëß∑Ë’ªíôπ·µàß·≈–µ’°√Õ∫§«“¡√Ÿâ ÷°π÷°§‘¥¢Õß
‚≈°∑Èß— √–∫∫é

Õ¬à“ßπÕâ ¬ππË— §◊Õ∑ƒ…Æ’ ·µà‡ªìπ∑ƒ…Æ∑’ ‰Ë’ √â¢âÕ‡∑Á®®√‘ß π—∫ πÿπ

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°ÿ≈

70

π—°«‘®—¬°≈àÿ¡Àπ÷Ëß∑àÕß‚≈°°«â“߉ªµ‘¥µ“¡§«“¡‡ÀÁπ¢ÕߺŸâ™¡≈–§√∑’«’¥—ß
‡√ËÕ◊ ß ¥—≈≈—  ¢ÕßÕ‡¡√‘°“ „π°≈ÿ¡à ™“«Õ“À√—∫„πª√–‡∑»Õ‘ √“‡Õ≈ ™“«¬«‘
„π‚¡√ÁÕ°‚° ·≈–™“«√— ‡´’¬„πÕ‘ √“‡Õ≈ æ«°‡¢“«‘‡§√“–Àå‡π◊ÈÕÀ“¢Õß
 Ë◊Õ‚∑√∑—»πå ´÷Ë߬÷¥§√ÕßæÈ◊π∑’Ë„π™’«‘µª√–®”«—π¡“°°«à“¿“æ¬πµ√å „π
ª√–‡∑»ÕÕ ‡µ√‡≈’¬ ∫√“´‘≈ ·§π“¥“ Õ‘π‡¥’¬ ·≈–‡¡Á°´‘‚° »÷°…“«à“
»‘≈ªîπ„π‡¡◊Õß‚´‡øï¬∑“«πå (Sophiatown) „π·Õø√‘°“„µâ√—∫Õ‘∑∏‘æ≈
«—≤π∏√√¡ªÖÕªÕ‡¡√‘°—π¡“Õ¬à“߉√ ·≈–查§ÿ¬°—∫π—°»÷°…“™“«´Ÿ≈Ÿ‡°’ˬ«
°∫— ≈–§√π”È ‡π“à ™ÕË◊ ¥ß— „πÕ‡¡√°‘ “ Õ߇√Õ◊Ë ß§Õ◊ Days of Our Lives ·≈– The
Bold and the Beautiful

 ‘Ëß∑πË’ °— «‘®—¬§âπæ∫§◊Õ «‘∏’°“√µÕ∫ πÕߢÕߺ⟙¡µÕà «—≤π∏√√¡
π”‡¢â“‡À≈à“π’È¢È÷πÕ¬Ÿà°—∫∫√‘∫∑¢Õß«—≤π∏√√¡‡¥‘¡¢Õßæ«°‡¢“ ‡¡◊ËÕºâŸ
‡™¬’Ë «™“≠¥“â π ◊ÕË ·≈√√å Ë’  ‡µ√≈∑‘ ´å (Larry Strelitz) §ÿ¬°∫— π°— »°÷ …“®“°
‡¡Õ◊ ߧ«“´≈Ÿ -Ÿ π“µ≈— (KwaZulu-Natal) „π·Õø√°‘ “„µâ ‡¢“æ∫«“à π°— »°÷ …“
‡À≈“à ππÈ— ‰¡‰à ¥√â ∫— «≤— π∏√√¡ππ—È ¡“‡©¬Ê‚¥¬‰¡¡à ª’ Ø°‘ √‘ ¬‘ “‚µµâ Õ∫π°— ‡√¬’ π
§πÀπ÷ßË ™◊ÕË ´‘‚ø (Sipho) ´÷ßË ‡√’¬°µ—«‡Õß«“à ù™“¬™“«´Ÿ≈ŸºŸ∫â °÷ ∫÷πû ∫Õ°«à“
‡¢“‰¥â∫∑‡√’¬π®“°°“√¥Ÿ≈–§√πÈ”‡πà“‡√Ë◊Õß Days of Our Lives ‚¥¬
‡©æ“–¥â“𧫓¡ —¡æ—π∏å√–À«à“ßÀπÿà¡ “« „𧫓¡‡ÀÁπ¢Õß´‘‚ø ≈–§√
‡√Ë◊Õßπ’ȵհ¬”È §«“¡‡™Ë◊Õ¢Õ߇¢“«à“ ç∂⓺⟙“¬ “¡“√∂∫Õ°ºâŸÀ≠‘߉¥â«à“
‡¢“√°— ‡∏Õ ºÀŸâ ≠ß‘ °§Á «√®–∫Õ°√°— º™Ÿâ “¬‰¥‡â À¡Õ◊ π°π— é ¬ßË‘ ‰ª°«“à ππ—È ≈–§√
‡√ÕË◊ ßπ∑’È ”„À´â ‚‘ ø§¥‘ ‰¥«â “à ‡¢“§«√®–‰¥√â ∫— Õπ≠ÿ “µ„À‡â ª¥î Õ°§¬ÿ °∫— ∫¥‘ “‰¥â
çæàÕ§«√®–‡ªìπ‡æË◊Õπ¢Õߺ¡ ·∑π∑Ë’®–‡ªìπæàÕ∫—߇°‘¥‡°≈â“¢Õߺ¡Õ¬à“ß
‡¥’¬«é º¡‰¡à·π„à ®«à“π’ˇªπì  “√∑Ë’ ù°≈àÿ¡ºŸâ¡’Õ”π“®û „®°≈“ß√–∫∫∑πÿ 𬑠¡
¢“â ¡™“µ‘µâÕß°“√®– ◊ËÕÀ√◊Õ‡ª≈“à

·µ§à «“¡‡ÀÁπ¢Õß´‚‘ ø –∑Õâ π„À‡â √“‡ÀÁπ«à“ ºŸâ∫√‘‚¿§«—≤π∏√√¡
‰¡„à ™§à π‚ß∑à ∂’Ë °Ÿ À≈Õ° æ«°‡¢“ “¡“√∂ª√∫— ‡ª≈¬Ë’ π π‘ §“â „Àµâ √ß°∫— §«“¡

µ°πÈ”‰¡‰à À≈

71

µâÕß°“√¢Õßµπ‡Õß ·≈– “¡“√∂§‘¥‰¥â‡Õß«à“™Õ∫Õ–‰√·≈–‰¡à™Õ∫Õ–‰√
≈Õß¡“øßí ´‚‘ ø°π— Õ°’ ∑’

ç„π«≤— π∏√√¡¢Õ߇√“ºÀ⟠≠ß‘ ®–¡·’ øπ§√ß—È ·√°µÕπÕ“¬ªÿ √–¡“≥
20 ·µ„à π«≤— π∏√√¡µ–«π— µ° Õ“¬ÿ 15-16 °¡Á ·’ øπ·≈«â º¡«“à ‡√“‰¡§à «√
√∫— ‡Õ“«—≤π∏√√¡πÈπ— ¡“ Õ’°Õ¬“à ß∑’ˇ√“‰¡§à «√√—∫§Õ◊ «∏‘ °’ “√‡≈’ȬߥŸº Ÿâ ߟ Õ“¬ÿ
º¡‰¡àÕ¬“°‡ÀπÁ æàÕ·¡µà Õâ ߉ªÕ¬à„Ÿ π∫“â πæ°— §π™√“é

‰¡ à ”§—≠«à“ ù∫“â πæ°— §π™√“û „π≈–§√π”È ‡π“à Õ‡¡√°‘ —π≈â«π‡ªìπ
 ∂“π∑’˪≈Õ¥¿—¬∑Ë’‡µÁ¡‰ª¥â«¬§π¥’¡’‡¡µµ“ ∂÷ßÕ¬à“߉√ ´‘‚ø°Á‰¡à™Õ∫
‰Õ‡¥’¬π’È „π¢≥–‡¥¬’ «°π— ºâŸ™¡™“«¥—∑™å∑Ë¥’ ≈Ÿ –§√‡√ËÕ◊ ß ¥—≈≈—  ¡Õ߉¡‡à ÀÁπ
§«“¡‡æ≈¥‘ ‡æ≈π‘ „π°“√∫√‚‘ ¿§·∫∫ ¥ÿ ‚µßà ¢Õ߇»√…∞æ’ π— ≈“â π(´ß÷Ë ‡ªπì  “√
∑π’Ë °— ∑ƒ…Æ¥’ “â π ù≈∑— ∏®‘ °— √«√√¥π‘ ¬‘ ¡∑“ß«≤— π∏√√¡û ∫Õ°«“à ·ΩßÕ¬„àŸ π∑°ÿ
µÕπ¢Õß≈–§√‡√Ë◊ÕßπÈ’) ·µà¡Õ߇ÀÁπÕÿ∑“À√≥å«à“ ‡ß‘π·≈–Õ”π“®™à«¬„Àâ
§π√Õ¥æâπ®“°À“¬π–‰¡à‰¥â ™“«Õ“À√—∫„πÕ‘ √“‡Õ≈¡Õß«à“≈–§√‡√◊ËÕßπÈ’
µÕ°¬”È §«“¡‡™◊ÕË ∑«’Ë à“ ºÀ⟠≠‘ß∑Ë∂’ °Ÿ  “¡√’ —ß·°§«√°≈—∫‰ªÀ“æÕà „π¢≥–∑’Ë
≈–§√‡¡Á°´‘°—π‡µ◊ÕπºŸâÀ≠‘ß™“«°“π“«à“æ«°‡∏Õ‰¡à§«√‰«â„®ºŸâ™“¬‡√◊ËÕß
‡´Á°´å ∂÷ß·¡â≈–§√‡À≈à“πÈ—π®–欓¬“¡∫Õ°Õ–‰√Õ¬à“ßÕË◊π æ«°‡∏Õ°Á®–
‰¡à¡’«—π‡™Ë◊ÕÀ√Õ°

¢âÕÕâ“ß∑Ë’«à“≈—∑∏‘®—°√«√√¥‘π‘¬¡∑“ß«—≤π∏√√¡°”≈—ß ùµ’°√Õ∫
§«“¡√ âŸ °÷ π°÷ §¥‘ û ¢Õߧπ∑ÕË’ ¬πŸà Õ°»πŸ ¬°å ≈“ß·Àßà Õ”π“® ¡Õß«“à §πÕ¬“à ß
´‘‚ø‡ªìπ·§à°√–¥“…‡ª≈à“∑Ë’√–∫∫∑ÿππ‘¬¡‚≈°„™â®“√÷° “√∑Ë’µâÕß°“√ Ë◊Õ
∑”„À⇢“°≈“¬‡ªìπ‡æ’¬ßÀÿàπ¬πµå«—≤π∏√√¡∑Ë◊ÕÊ µ—«Àπ÷Ë߇∑à“πÈ—π π’ˇªìπ
§«“¡§¥‘ ∑¥Ë’ ∂Ÿ Ÿ°¡π…ÿ ¬¥å ⫬°π— ¡“° ·≈–‰¡à‡ªπì §«“¡®√ß‘ ‡≈¬

„𧫓¡‡ªìπ®√‘ß «‘∏’ÀπË÷ß∑Ë’ºâŸ§πµÕ∫ πÕßµàÕ°“√‰À≈∫à“¢Õß
‰Õ‡¥’¬®“°‚≈°µ–«—πµ° §◊ÕÀ—π¡—π°≈—∫‰ª Ÿà·À≈àß∑’Ë¡“ ¡—π‰¡à„™à‡√◊ËÕß
∫—߇Ց≠∑’Ë»—µ√Ÿ¢Õß‚≈°µ–«—πµ°„π —ߧ¡µà“ßÊ ¡°— ª√–°Õ∫¥«â ¬°≈ÿ¡à §π∑’Ë

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°≈ÿ

72

∂Ÿ° ù∑”„À⇪πì µ–«π— µ°û ∑Ë’ ÿ¥ „π°“π“ „§√§Õ◊ ºµŸâ àÕµ“â ππ—°≈à“Õ“≥“π‘§¡
™“«Õ—ß°ƒ… ·≈–√‘‡√Ë‘¡°“√µàՠ⟇æ◊ËÕ‡Õ°√“™? ‰¡à„™à™“«π“™“«‰√àÀ√◊Õ
À—«ÀπⓇº“à À“°‡ªìπ™π™—Èπ°√–Æ¡¸ æ’º®âŸ ∫°“√»÷°…“„π‚≈°µ–«π— µ° „§√
∫“â ߧÕ◊ ºªâŸ ≈°ÿ √–¥¡¢∫«π°“√µÕà µ“â π°“√ª°§√ÕߢÕßÕß— °ƒ…„π‡Õ‡™¬’ „µ?â
∑𓬙“«·Õø√‘°“„µâ∑Ë’Ωñ°«‘™“„π√–∫∫¬ÿµ‘∏√√¡¢ÕßÕ—ß°ƒ… ºŸâ¡’π“¡«à“
§“π∏’ ™“¬™“«Õπ‘ ‡¥¬’ ™ÕË◊ ‡πÀ√å Ÿ º„Ÿâ   à ∑Ÿ ¬ÀË’ Õâ ´“«≈‘ ‚√«å (Savile Row) ¢Õß
Õ—ß°ƒ… ·≈– àß≈Ÿ° “«‰ª‡√’¬π‚√߇√’¬πª√–®”„πÕ—ß°ƒ… ·≈–∫‘¥“·Ààß
ª“°’ ∂“ππ“¡ ‚¡Œ—¡À¡—¥ Õ“≈’ ®‘ππ“Àå ºŸâΩñ°ß“π„π°√ÿß≈Õπ¥Õπ·≈–
‰¥â√—∫·µàßµ—Èß„À⇪ìπ∑𓬧«“¡µ—Èß·µàÕ“¬ÿ‡æ’¬ß 19 ªï ¢∫«π°“√µàÕ âŸ
‡æË◊ÕÕ‘ √¿“æ„π‚≈°À≈—ߠߧ√“¡‚≈°§√—Èß∑’Ë Õß ∂Ÿ°¢—∫¥—π¥â«¬À≈—°°“√
™ÿ¥‡¥’¬«°—π°—∫∑’ËΩÉ“¬æ—π∏¡‘µ√„™â√∫°—∫‡¬Õ√¡—π·≈–≠Ë’ªÿÉπ πË—π§◊Õ ‡æ◊ËÕ
ª√–™“∏‘ª‰µ¬ ‡ √’¿“æ ·≈–§«“¡‡∑à“‡∑’¬¡°—π π’ˉ¡à„™à§«“¡¢—¥·¬âß
√–À«“à ߧ≥ÿ ∏√√¡ À“°‡ªπì §«“¡¢¥— ·¬ßâ ∑“ߺ≈ª√–‚¬™πå (conflict of in-
terests) ∑∂Ë’ °Ÿ ‡§≈Õ◊ ∫¥«â ¬‡ª≈Õ◊ °¢Õߧÿ≥∏√√¡‡¥¬’ «°π—

4.

∫“ߧ√—Èß ·∑π∑’˧π‡√“®–µÕ∫√—∫°“√§ÿ°§“¡¢Õß‚≈° ¡—¬„À¡à
¥â«¬°“√Õÿª‚≈°πå‡Õ“§ÿ≥∏√√¡¢Õߪ√–™“∏‘ª‰µ¬‡ √’π‘¬¡¡“„™â ‡√“°≈—∫
‡ª≈¬’Ë π§≥ÿ §“à ‡À≈“à ππÈ— ®“°Àπ“â ¡Õ◊ ‡ªπì À≈ß— ¡Õ◊ º≈∑‡’Ë °¥‘ ¢π÷È ‡¡Õ◊Ë ‰¡πà “π¡“πÈ’
§Õ◊ °“√Õÿ∫µ— ‘¢È÷π¢Õߢ∫«π°“√√≥√ߧ√å –¥—∫‚≈° ∑‡Ë’  πÕ·π«§¥‘ Õπ— ‡ª√¬’ ∫
‡ ¡◊Õπ°√–®°¥â“π¡◊¥¢Õß·π«§‘¥À≈“°À≈“¬π‘¬¡ ‡√“ “¡“√∂‡√’¬°§π
æ«°π«È’ “à ‡ªπì ùºµâŸ Õà µ“â 𧫓¡À≈“°À≈“¬û æ«°‡¢“‡™ÕË◊ ¡πË— „π»°— ¥»Ï‘ √¢’ Õß
¡πÿ…¬å ·≈–¡’‡§√◊Õ¢à“¬À≈“¬¿“…“∑—Ë«‚≈° „™â‡«‘≈¥å‰«¥å‡«Á∫Õ¬à“߉¥âº≈
µÕà µ“â π≈∑— ∏∫‘ √‚‘ ¿§π¬‘ ¡™πÈ— À¬“∫¢Õß ß— §¡µ–«π— µ° ¡¬— „À¡à ·≈–µ”Àπ‘

µ°πÈ”‰¡à‰À≈

73

Õ∑‘ ∏æ‘ ≈¢Õß¡π— „πª√–‡∑»°”≈ß— æ≤— π“·µæà «°‡¢“°µÁ Õà µ“â π≈∑— ∏™‘ “µπ‘ ¬‘ ¡
·∫∫§—∫·§∫„πª√–‡∑»∫â“π‡°‘¥‡¡◊ÕßπÕπ √«¡∑ȗߧ«“¡ —¡æ—π∏å„πÀ¡Ÿà
‡§√◊Õ≠“µ‘¥â«¬ æ«°‡¢“µàÕµâ“𧫓¡®ß√—°¿—°¥’Õ—π´È”´“°®”‡®‡À≈à“πÈ’
‡æ√“–§«“¡√ Ÿâ °÷ ·∫∫ππÈ— °¥’ ¢«“߇ª“Ñ À¡“¬‡æ¬’ ßÀπßË÷ ‡¥¬’ «∑æË’ «°‡¢“‡™Õ◊Ë «“à
 ”§—≠ π—Ëπ§◊Õ °“√ √“â ß™ÿ¡™π¢ÕßÀπàÿ¡ “«ºŸâ√â·Ÿ ®ßâ ∑Ë«— ‚≈° ππË— §Õ◊ ‡Àµºÿ ≈
ÀπËß÷ ∑Ëæ’ «°‡¢“‰¡¬à Õ¡√∫—  ∂“∫—π»“ π“Õ—π‡°“à ·°∑à Èß— À≈“¬ ∫“ߧ√—ßÈ æ«°
‡¢“∑âÕ·∑â ª√—∫∑ÿ°¢å°—π«à“Õ“®‰¡à “¡“√∂©ÿ¥‚≈°„ÀâÀ≈ÿ¥æâπ®“°§«“¡
‡≈«√⓬‰¥â ·≈–°“√µàÕ Ÿâ¢Õßæ«°‡¢“Õ“®‰¡à¡’§«“¡À«—ß ·µàæ«°‡¢“°Á
æ√âÕ¡®–¬π◊ À¬¥— µàÕ ‡Ÿâ æ◊ÕË ∑”„À‚â ≈°π’Èπ“à Õ¬àŸ¢÷Èπ

°≈ÿࡧπ∑Ë’‡™◊ËÕ‡™àππ’ȉ¡à„™àºâŸ ◊∫∑Õ¥ª√—™≠“¢Õ߉¥‚Õ®’π’  ·≈–
™¡ÿ ™π∑æ’Ë «°‡¢“°”≈ß—  √“â ßÕ¬°àŸ ‰Á ¡„à ™‡à ¡Õ◊ ß„πΩπí À“°‡ªπì  ß‘Ë ∑‡’Ë ¢“‡√¬’ °«“à
Õ—¡¡“Àå (ummah) À√◊Õ™ÿ¡™π¡ÿ ≈‘¡·Ààß‚≈° ´÷Ë߇ªìπ™ÿ¡™π∑’ˇªî¥
 ”À√—∫∑ÿ°§π∑’Ë¡’§«“¡‡™◊ËÕ‡™àπ‡¥’¬«°—π°—∫æ«°‡¢“ §π°≈àÿ¡πÈ’§◊ÕÀπàÿ¡
 “«™“«¡ ÿ ≈¡‘ √“°∞“ππ‘¬¡ (Muslim fundamentalist) ºŸâ‡™Õ◊Ë «“à æ«°‡¢“
‰¥Àâ «π§π◊  √Ÿà “°‡Àß“â ¥ß—È ‡¥¡‘ ¢ÕßÕ ‘ ≈“¡ æ«°‡¢“¡Õß«à“ ß‘Ë ∑§’Ë π «à π„À≠à
„π‚≈°√Ÿâ®—°„ππ“¡Õ‘ ≈“¡¡“π“πÀ≈“¬√âÕ¬ªïπ—Èπ‡ªìπ¢Õߪ≈Õ¡ π—°§‘¥
™“«Ω√—ßË ‡»  ‚Õ≈‘‡«¬’ √å √Õ¬ (Olivier Roy) ´÷ßË ¢π“ππ“¡æ«°‡¢“«à“‡ªìπ
æ«° ù√“°∞“ππ‘¬¡„À¡àû (neofundamentalists) ¡Õß«à“ ¡ÿ ≈‘¡ºâŸ
‡§√àߧ√—¥‡À≈à“πÈ’µâÕß°“√™”√–≈â“ß·°àπ “√Õ—π∫√‘ ÿ∑∏Ï‘¢ÕßÕ‘ ≈“¡®“°
°“√·ª¥‡ªôóÕπ‚¥¬«—≤π∏√√¡∑âÕß∂‘ËπÀ√◊Õª√–«—µ‘»“ µ√å∏√√¡¥“Ê √Õ¬
∫Õ°«à“ ç ”À√—∫æ«°‡¢“ ‚≈°“¿‘«—µπå∂◊Õ‡ªìπ‚Õ°“ Õ—π¥’∑’Ë®–·¬°
Õ‘ ≈“¡ÕÕ°®“°«—≤π∏√√¡µà“ßÊ ∑È—ßÀ¡¥ ·≈– √â“ß‚¡‡¥≈∑Ë’®–Õ¬Ÿà‡Àπ◊Õ
«—≤π∏√√¡∑—Èß¡«≈é 查Ւ°π—¬ÀπË÷ß°Á§◊Õ æ«°‡¢“„™âÀ≈—°»“ π“∑’ˇ§¬
‡™ÕË◊ ¡µ¥‘ Õ¬Ÿ°à —∫«∂‘ ™’ ’«‘µ ·µ·à ≈â«°Á‚¬π«∂‘ ’™«’ ‘µπ—πÈ ∑ß‘È ‰ª

‡πË◊Õß®“°™“«¡ÿ ≈‘¡√“°∞“ππ‘¬¡ à«π„À≠à‰¡à‡§¬§‘¥∑Ë’®–«“ß

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°ÿ≈

74

√–‡∫‘¥„§√ ‡√“®÷߉¡à§«√ —∫ π√–À«à“ßæ«°‡¢“°—∫°≈ÿà¡∑Ë’√Õ¬‡√’¬°«à“
ù√“°∞“π𬑠¡„À¡Àà «— √πÿ ·√ßû ºµâŸ Õâ ß°“√·ª≈ß≠Œ‘ ¥— (jihad) ∑æË’ «°‡¢“·ª≈
µ“¡µ—«Õ—°…√«à“ ß§√“¡°—∫‚≈°µ–«—πµ° „À⇪ìπ‡ “À≈—°µâπ∑Ë’À°¢Õß
Õ‘ ≈“¡ °“√µ—¥ ‘π„®«à“®–„™â°”≈—ßÀ√◊Õ‰¡àπÈ—π‡ªìπ‡ß◊ËÕπ‰¢∑“ß°“√‡¡◊Õß
·¡â«à“®–µâÕßÕ∏‘∫“¬°“√°√–∑”πÈ—π¥â«¬À≈—°»“ π“

Õ¬“à ߉√°¥Á ’π°— √“°∞“π𬑠¡„À¡∑à “â ∑“¬·π«§¥‘ À≈“°À≈“¬π¬‘ ¡
‡æ√“–æ«°‡¢“‡ πÕ·π«§‘¥∑Ë’µÈ—ßÕ¬Ÿà∫πÀ≈—°®√‘¬∏√√¡·≈– “°≈π‘¬¡
„π¢≥–‡¥’¬«°—π  Ë‘ß∑’Ë·µ°µà“ß°Á§◊Õ ·π«§‘¥¢Õßæ«°‡¢“‡ªìπ “°≈π‘¬¡
∑’‰Ë ¡à‚ÕπÕÕà πºàÕπª√π ·≈– “°≈π‘¬¡∑·Ë’ ¢ßÁ ¢◊π¡—°π”‰ª àŸ°“√¶à“øπí ¥ß— ∑’Ë
‡√“‡ÀπÁ „πª√–«µ— »‘ “ µ√¡å “·≈«â À≈“¬§√ß—È ‡™πà  ß§√“¡»“ π“„πΩ√ß—Ë ‡» 
∑¥Ë’ ”‡ππ‘ ‰ªÕ¬“à ߥ‡ÿ ¥Õ◊ ¥‚À¥√“â ¬‡ªπì ‡«≈“  Ë’ ∫‘ ªï ®π°√–∑ßË— ªï æ.». 2141
‡¡Õ◊Ë æ√–‡®“â ‡Œπ√∑’Ë  Ë’ ∑Ë’ √ß≈ßæ√–ª√¡“¿‰‘ ∏¬„πæ√–√“™°ƒ…Æ°’ “·Àßà ‡¡Õ◊ ß
π“π‡µ  (Nantes) Õπÿ≠“µ„À⺟â§ππ—∫∂◊Õ§√‘ µåπ‘°“¬‚ª√‡µ ·µπµå„π
æ√–√“™Õ“≥“®—°√‰¥â µàÕ¡“ ™«à ߇«≈“√–À«“à ߠߧ√“¡ “¡ ∫‘ ª∑ï ∑’Ë ”≈“¬
≈“â ߬‚ÿ √ªµÕπ°≈“ß®π∂ß÷ ªï æ.». 2191 ‡™Õ◊È æ√–«ß»∑å π’Ë ∫— ∂Õ◊ §√ ‘ µπå °‘ “¬
‚ª√‡µ ·µπµåµàÕ°√°—∫µ√–°Ÿ≈Õ◊Ëπ∑’Ëπ—∫∂◊Õ§“∑Õ≈‘° µÈ—ß·µàÕÕ ‡µ√’¬¢È÷π
‰ª®√¥ «’‡¥π  àߺ≈„Àâ§π‡¬Õ√¡—πÀ≈“¬· π§π≈⡵“¬„π ¡√¿Ÿ¡‘ ·≈–
Õ’°À≈“¬≈â“π§πµâÕßÕ¥Õ¬“°À√◊ÕÕ¥µ“¬√–À«à“ß∑’Ë°Õß∑—æµà“ßÊ ª≈âπ
™“«∫â“π„π™π∫∑√–À«à“ß∑“ß §«“¡¢—¥·¬âß∑“ß»“ π“„π‡°“–Õ—ß°ƒ…
√–À«à“ß°Õß∑—æ¢ÕßΩÉ“¬‚ª√‡µ ·µπµå°—∫°Õß∑—æ¢Õß°…—µ√‘¬å§“∑Õ≈‘°
´÷Ë߇√Ë‘¡µ—Èß·µà ß§√“¡∫“∑À≈«ß„πªï 2182 ®π∂÷ß«—π ‘Èπ ÿ¥ ß§√“¡
°≈“߇¡Õ◊ ß„πªï 2194 ∑”„Àªâ √–™“°√ª√–¡“≥√Õâ ¬≈– 10 ¢Õß∑ß—È ª√–‡∑»
µâÕß≈â¡À“¬µ“¬®“° ·πàπÕ𠧫“¡¢—¥·¬â߇À≈à“πÈ’¡’ª√–‡¥Áπ¡“°°«à“
À≈°— §” Õπ Õ¬“à ߉√°µÁ “¡ ¡π— ∑”„Àπâ °— ‡ √π’ ¬‘ ¡¬§ÿ √·âŸ ®ßâ (Enlightenment)
À≈“¬§π √ÿª«à“ °“√¬—¥‡¬’¬¥« ‘ ¬— ∑»— π„å ¥Ê °Áµ“¡‡°’ˬ«°—∫ ®— ∏√√¡ “°≈

µ°π”È ‰¡‰à À≈

75

(universal truth) ¡’·µà®–π”‚≈°°≈—∫‰ª à°Ÿ “√πÕ߇≈◊Õ¥
Õ¬à“߉√°Áµ“¡ §«“¡‚ÕπÕàÕπºàÕπª√π„πµ—«¢Õß¡—π‡Õß ‰¡à„™à

§ÿ≥ ¡∫—µ‘∑’Ë∑”„Àâπ—°À≈“°À≈“¬π‘¬¡·µ°µà“ß®“°π—°√“°∞“ππ‘¬¡„À¡à
¡’À≈“¬ Ë‘ßÀ≈“¬Õ¬à“ß∑Ë’™“«¡ÿ ≈‘¡À—«√ÿπ·√߬‘π¥’∑π æ«°‡¢“‰¡à π„®
À√Õ°∂ⓧÿ≥®–°‘π‡π◊ÈÕ¬à“ßÀ√◊Õ≈Ÿ°™È‘πÀ√◊Õ‰°à‡ª√’Ȭ«À«“π µ√“∫„¥∑Ë’‡π◊ÈÕ
πÈπ— ‡ªìπŒ“≈“≈ (halal §Õ◊ µ√ßµ“¡À≈—°»“ π“) ™¥ÿ Œ‘≠“∫ (hijab) ¢Õß
§ÿ≥Õ“®∑”®“°ºâ“‰À¡À√◊Õ≈‘π‘π „π¢≥–‡¥’¬«°—π °Á¡’À≈“¬ ‘ËßÀ≈“¬
Õ¬à“ß∑Ë’π—°À≈“°À≈“¬π‘¬¡®–‰¡à¬Õ¡∑π ∫“ߧ√È—ß ‡√“Õ“®®–Õ¬“°
·∑√°·´ß∫“ߪ√–‡∑»‡æ√“–‡Àµÿ°“√≥å∑’Ë°”≈—ߪ–∑ÿ„ππ—Èπ¢—¥·¬âß°—∫
À≈—°°“√¢Õ߇√“®π ÿ¥®–∑“π∑π ‡√“¡Õ߇ÀÁπ¢âÕ∫°æ√àÕß∑“ß»’≈∏√√¡
·≈–‡¡Ë◊Õ„¥∑’Ë¡—π√ÿπ·√ß∂÷ß®ÿ¥ÀπË÷ß µ—«Õ¬à“ß∑Ë’∑ÿ°§π‡ÀÁπæâÕßµâÕß°—π‡™àπ
°“√¶à“≈â“߇ºà“æ—π∏åÿ ‡¡Ë◊ÕπÈ—π‡√“®–‰¡àÀ¬ÿ¥·§à§”查 §«“¡‚ÕπÕàÕπºàÕπ
ª√π∑°ÿ ™π¥‘ ¡¢’ ¥’ ®”°¥—

πÕ°®“°πÈ’ §ÿ≥°Á¬—߉¡à “¡“√∂·¬°·¬–π—°À≈“°À≈“¬π‘¬¡
ÕÕ°®“°π—°√“°∞“ππ‘¬¡„À¡à‰¥â ∂ⓧÿ≥∫Õ°«à“ΩÉ“¬À≈—߇™Ë◊Õ„π —®∏√√¡
 “°≈ π—Ëπ‡ªπì ‡æ√“–π—°À≈“°À≈“¬π¬‘ ¡Õ¬“à ߺ¡°Á‡™Ë◊Õ‡™πà πÈ—π‡À¡◊Õπ°π—
‡æ¬’ ß·µ‡à √“¬ß— ‰¡·à π„à ®«“à ‡√“√®âŸ °—  ®— ∏√√¡ππ—È §√∫∂«â π·≈«â À√Õ◊ ‰¡àÕ¬“à ߉√
°Áµ“¡ §«“¡‡™◊ËÕ¢âÕÀπ÷Ëß∑’ˇ√“¬÷¥¡Ë—π§◊Õ ¡πÿ…¬å∑ÿ°§π¡’Àπâ“∑Ë’µàÕ§πÕË◊π
∑°ÿ §π≈«â π¡§’ «“¡ ”§—≠ π˧’ Õ◊ §«“¡§¥‘ À≈°— ¢Õ߇√“ §«“¡‡™◊ËÕ¢âÕπ’®È ”°—¥
¢Õ∫‡¢µ¢Õß Ë‘ß∑‡’Ë √“®–¬Õ¡‚ÕπÕÕà πºàÕπª√π¥«â ¬

¥—ßπ—Èπ °“√µÕ∫§”∂“¡«à“ π—°À≈“°À≈“¬π‘¬¡·µ°µà“ß®“°
·π«§¥‘ ∑‡Ë’ ªπì  “°≈𬑠¡Õπ◊Ë Ê Õ¬“à ߉√∫“â ß„πÀ≈°— °“√ ‡√“µÕâ ߉ª‰°≈°«“à
ª√–‡¥Áπ‡√Ë◊Õß —®∏√√¡·≈–§«“¡‚ÕπÕàÕπºàÕπª√π À≈—°°“√¢âÕÀπË÷ß∑Ë’
π—°À≈“°À≈“¬π¬‘ ¡¬¥÷ ¡Ëπ— §◊Õ ∑ÿ° —ߧ¡¬àÕ¡·µ°µà“ß°π— (pluralism) π—Ëπ
§◊Õ π—°À≈“°À≈“¬π‘¬¡‡™Ë◊Õ«“à ¡§’ ≥ÿ ∏√√¡µ“à ßÊ ¡“°¡“¬„π‚≈°π∑’È Ë§’ «√

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°ÿ≈

76

§à“·°à°“√„™â ·µà§ÿ≥‰¡à “¡“√∂¥”‡π‘π™’«‘µµ“¡§ÿ≥§à“‡À≈à“π’ȉ¥â∑È—ßÀ¡¥
¥ß— ππÈ— ‡√“®ß÷ À«ß— ·≈–§“¥«“à §πµ“à ß«≤— π∏√√¡®–∫™Ÿ “§≥ÿ ∏√√¡∑·Ë’ µ°µ“à ß
°—π §ÿ≥ ¡∫—µ‘Õ’°Õ¬à“ߢÕßÀ≈“°À≈“¬π‘¬¡§◊Õ Ë‘ß∑’Ëπ—°ª√—™≠“‡√’¬°«à“
°“√¬Õ¡√∫— §«“¡∫°æ√Õà ß (fallibilism) ππË— §Õ◊ §«“¡‡™ÕË◊ «“à §«“¡√¢âŸ Õ߇√“
‰¡à ¡∫Ÿ√≥å ‰¡µà “¬µ«— ·≈–∂°Ÿ ·°‰â ¢ª√—∫ª√ßÿ ‰¥âµ≈Õ¥‡«≈“‡¡ÕË◊ ¡À’ ≈—°∞“π
„À¡àÊ

µ√ß°π— ¢“â ¡ « ‘ ¬— ∑»— π‡å √Õ◊Ë ßÕ¡— ¡“Àå ‚≈°¢Õßπ°— √“°∞“π𬑠¡„À¡à
¬Õ¡√∫— ‡©æ“–§«“¡·µ°µ“à ߇≈°Á πÕâ ¬√–¥∫— ∑Õâ ß∂π‘Ë „πª√–‡¥πÁ ∑‰’Ë ¡ à ”§≠—
‡∑“à ππ—È º¬âŸ π◊ µ√ߢ“â ¡°∫— À≈“°À≈“¬π¬‘ ¡°≈¡àÿ π‡È’ ™Õ◊Ë «“à ¡’ùÀπ∑“ß∑∂Ë’ °Ÿ µÕâ ßû
‡æ’¬ßÀπ÷Ë߇¥’¬« ”À√—∫¡πÿ…¬å∑È—ß‚≈° §«“¡·µ°µà“ß∑È—ßÀ≈“¬‡ªìπ√“¬
≈–‡Õ’¬¥ª≈’°¬àÕ¬‡∑à“πÈ—π §«“¡§‘¥‡™àππÈ’‰¡àµà“ß®“°π—°Õπÿ√—°…π‘¬¡™“«
§√ ‘ µÀå ≈“¬§π ¥ß— ππ—È ∂“â §≥ÿ ‡ªπì À«à ߇√ÕË◊ ߧ«“¡‡ªπì ‡πÕÈ◊ ‡¥¬’ «°π— √–¥∫— ‚≈°
¡ÿ¡¡Õß·∫∫πÈ’§Õ◊  Ëß‘ ∑˧’ ÿ≥§«√‡ªπì Àà«ß ‰¡à„™à‚≈°∑Ë∑’ ÿπ𬑠¡°”≈—ß √“â ß

Õ¬“à ߉√°¥Á ’ ·π«§¥‘ ∑Õ’Ë ß‘ À≈°— »“ π“‰¡„à ™·à 𫧥‘  “°≈𬑠¡‡æ¬’ ß
ª√–‡¿∑‡¥’¬«∑’ˬ◊πµ√ߢⓡ°—∫À≈“°À≈“¬π‘¬¡ §ÿ≥Õ“®‡ªìπ¡“√å°´‘ µå
ºŸâÕâ“ß ù§«“¡ “°≈¢Õߧ«“¡‡ªìπ¡πÿ…¬åû (universal humanity) „π
°“√ª√–°“»≈â¡≈â“ß»“ π“∑—ÈßÀ¡¥ ‡À¡◊Õπ‡À¡“‡®ãÕµÿßÀ√◊ÕæÕ≈æµ §π
‡À≈“à π’È µÕâ ß°“√„À‡â √“∑°ÿ §π¬π◊ Õ¬¢àŸ “â ߇¥¬’ «°∫— æ«°‡¢“ ‡√“®–‰¥¡â Õ߇ÀπÁ
« ‘ ¬— ∑»— π¢å Õ߇¢“„π°√–®°∫“π‡¥¬’ «°π— 碓⠇ªπì ∑ª’Ë √°÷ …“∑∑Ë’ “à π‰«„â ®‰¥éâ
‚Õ´“¡“ ∫‘π ≈“‡¥π °≈à“«ª√–‚¬§π„È’ π ù “√∂÷ß™“«Õ‡¡√‘°π— û „πªï æ.».
2545 碓⠢Շ™≠‘ ∑“à π· «ßÀ“§«“¡ ¢ÿ „π‚≈°π·È’ ≈–‚≈°Àπ“â ‰ª §àŸ «“¡
À≈¥ÿ æπâ ®“°™«’ µ‘ Õπ— π“à À¥À·Ÿà Àßâ º“° «µ— ∂πÿ ¬‘ ¡‰√«â ≠‘ ≠“≥ ¢“â ¢Õ‡™≠‘ ∑“à π
‡¢“â  ÕàŸ  ‘ ≈“¡ ´ßË÷ ‡√¬’ °√Õâ ß„À‡â √“‡¥π‘ µ“¡∑“ߢÕßæ√–Õ≈— ‡≈“–À‡å ∑“à ππ—È ∑“ß
∑Ë’‡ªòﬡ¥â«¬§«“¡¬ÿµ‘∏√√¡ Àâ“¡°“√°¥¢’Ë·≈–Õ“™≠“°√√¡∑ÿ°ª√–‡¿∑é
‡ªπì æ«°‡¥¬’ «°∫— ‡√“´‘ §π‡À≈“à π∫’È Õ° ·≈«â æ«°‡√“∑°ÿ §π®–‡ªπì æπ’Ë Õâ ß°π—

µ°π”È ‰¡‰à À≈

77

·µæà «°‡¢“«“ß·ºπ∑®Ë’ –∑”≈“¬≈“â ߧ«“¡·µ°µ“à ß∑Èß— ¡«≈ √«¡∑ß—È ‡¢πà ¶“à
‡√“¥«â ¬∂â“®”‡ªπì À“°‡√“‰¡¬à Õ¡‡ªπì æ«°‡¥’¬«°—∫æ«°‡¢“

°“√∑’Ëπ—°À≈“°À≈“¬π‘¬¡ºâŸ√—°‡ √’®–µàÕµâ“π«‘∂’™’«‘µ·∫∫
‡º¥Á®°“√∫“ߪ√–‡¿∑ °“√∑’Ëæ«°‡√“·¢Áߢ◊πµàÕ§«“¡·¢Áߢ◊πÕ¬à“ß ÿ¥
¢—È«π—Èπ ∑”„Àâ∫“ߧπ¡Õß«à“‡√“∑”º‘¥À≈—°°“√¢Õßµ—«‡Õß ·µàπ—Ëπ‡ªìπ
§«“¡‡¢â“„®º‘¥ ‡æ√“–§ÿ≥ “¡“√∂‡™◊ËÕ«à“‡ √’¿“æ¢Õßªí®‡®°™π‡ªìπ
‡√◊ËÕß ”§—≠ ·µà„π¢≥–‡¥’¬«°—π°Á‡¢â“„®¥â«¬«à“°√Õ∫¢Õ߇ √’¿“æπ—Èπ¡’
√Ÿª√à“ß≈—°…≥–µà“ß°—π¡“°√–À«à“ß —ߧ¡µà“ßÊ ‡√“µâÕ߬ա√—∫«à“ §«“¡
 ”§—≠∑‡Ë’ √“„Àµâ Õà ‡ √’¿“æ «à π∫ÿ§§≈πÈπ— ‰¡„à ™ à Ë‘ß∑’Ë∑°ÿ §π®–™Õ∫‡ ¡Õ‰ª
°“√‡¡◊Õß·Ààß«—≤π∏√√¡¬àÕ¡¡’∑ȗߺŸâ™π–·≈–ºŸâ·æâ π—Ëπ§◊Õ Ë‘ß∑’ˇ√“§«√
µ√–Àπ°—

‡«≈“‡√“§¥‘ ∂ß÷  π∏ ‘ ≠— ≠“‡°¬’Ë «°∫—  ∑‘ ∏¡‘ π…ÿ ¬™π ‡«≈“‡√“‡ πÕ
„ÀâÕߧå°√√–À«à“ߪ√–‡∑»∫√√®ÿ§«“¡Àà«ß„¬µàÕ™π™“µ‘·ª≈°ÀπⓉ«â
„π°ÆÀ¡“¬ ‘∑∏‘¡πÿ…¬™π ·≈– π—∫ πÿπ„Àâ√—∞∫“≈¢Õ߇√“∫—ߧ—∫„™â
°ÆÀ¡“¬π—Èπ ‡∑à“°—∫«à“‡√“°”≈—ß欓¬“¡‡ª≈Ë’¬π·ª≈ß°ÆÀ¡“¬„π∑ÿ°Ê
ª√–‡∑» ‡√“ª√–°“»„À°â “√§“â ∑“ ‡ªìπÕ“™≠“°√√¡„π°ÆÀ¡“¬√–À«à“ß
ª√–‡∑» ´÷ËßÀ¡“¬§«“¡«à“‡√“µâÕß°“√‡ÀÁπ°“√‡≈‘°∑“ ∑Ë—«‚≈° πË’‰¡à„™à
ª√–‡¥Áπ∑’Ë∂°‡∂’¬ß°—πÕ’°µàÕ‰ª∫π‡«∑’‚≈° ‰¡à¡’„§√·°âµ—«·∑ππ“¬∑“ 
Õ’°·≈â« ·µà𑬓¡¢Õß ù§«“¡‡ªìπ∑“ û „π π∏‘ —≠≠“√–À«à“ߪ√–‡∑»
√«¡∂ß÷ °“√∑”ß“π„™Àâ πÈ’ (debt bondage) ¥«â ¬ ´ß÷Ë ‡ªπì √ªŸ ·∫∫°“√∑”ß“π
∑’Ë·æ√àÀ≈“¬ ‚¥¬‡©æ“–„πª√–‡∑»·∂∫‡Õ‡™’¬„µâ º¡‡Õ߉¡à π—∫ πÿπ
°“√∑”ß“π„™âÀπ’È ·µà‡√“‰¡à§«√·ª≈°„®∂ⓧπ∑Ë’¡’√“¬‰¥â·≈–«‘∂’™’«‘µ¢È÷π
Õ¬àŸ°—∫¡—π®–‚°√∏·§âπ

¡π— °‡Á À¡Õ◊ π°∫— ¢∫«π°“√¢“â ¡™“µ∑‘ √’Ë ≥√ߧ‡å √ÕË◊ ߧ«“¡‡∑“à ‡∑¬’ ¡
°—π√–À«à“ß‡æ» ‡√“√Ÿâ«à“™“«¡ÿ ≈‘¡À≈“¬§π‰¡à ∫“¬„®Õ¬à“ß¡“°°—∫

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°ÿ≈

78

惵‘°√√¡¢ÕßÀπÿà¡ “«„π‚≈°µ–«—πµ° ‚≈°∑Ë’‡√“¬Õ¡„ÀâºâŸÀ≠‘ß„ à™ÿ¥
«à“¬πÈ”∫“ß®ãÕ¬«à“¬π”È °—∫™“¬·ª≈°Àπâ“ ´Ë÷ß°Á‰¡à„™à°ß°“√Õ–‰√¢Õß„§√
·µà¡—π‡ªìπ‡√◊ËÕ߬“°∑Ë’®–ªî¥∫—ß¢à“«‡√◊ËÕߧ«“¡‰¡à ”√«¡·∫∫πÈ’®“° “¬µ“
¢ÕߺŸâÀ≠‘ß·≈–‡¥Á°™“«¡ÿ ≈‘¡ À√◊Õ·¡â°√–∑Ë—ß™“¬™“«¡ÿ ≈‘¡∑’Ë¢à“«·∫∫π’È
ª≈ÿ°‡√â“Õ“√¡≥åÕ¬à“߉¡àµâÕß ß —¬ ·≈–‡¡◊ËÕ‡§√◊Õ¢à“¬Õ‘π‡∑Õ√å‡πÁµ¢¬“¬
Õ“≥“‡¢µÕÕ°‰ª‡√◊ËÕ¬Ê °“√ªî¥¢à“«°Á®–∑”‰¥â¬“°¢÷Èπ∑ÿ°∑’ ·≈–„π∑Ë’ ÿ¥
≈Ÿ°À≈“π™“«¡ÿ ≈‘¡ ‚¥¬‡©æ“–‡¥Á°ºâŸÀ≠‘ß °Á®–Õ¬“°‡√’¬°√âÕß ‘∑∏‘¢Õß
æ«°‡¢“„π°“√πàÿßπâÕ¬Àà¡πâÕ¬¥â«¬ À√◊Õ‰¡àæ«°‡¢“°Á®–∫Õ°«à“‡√“
欓¬“¡¬¥— ‡¬¬’ ¥§«“¡§¥‘ ¢Õ߇√“∑«Ë’ “à ºÀ⟠≠ß‘ ·≈–º™Ÿâ “¬§«√∑”µ«— Õ¬“à ߉√
„À â ß— §¡ÕπË◊ ∑”µ“¡ ‡√“楟 ∂ß÷  ∑‘ ∏ ‘ µ√’ ‡√“≈ßπ“¡„π π∏ ‘ ≠— ≠“∑¬Ë’ °√–¥∫—
 ∑‘ ∏‡‘ À≈“à ππÈ— „À‡â ªπì  ßË‘ »°— ¥ Ï‘ ∑‘ ∏Ï‘ ·≈«â ‡√“°‡Á √¬’ °√Õâ ß„À√â ∞— ∫“≈¢Õßæ«°‡¢“
∫ß— §—∫„™â π∏ ‘ —≠≠“‡À≈à“πÈ—π„πª√–‡∑»¢Õßµπ

º¡ π∫—  ππÿ  π∏ ‘ ≠— ≠“‡À≈“à ππÈ— ‰¡µà “à ß®“°§π¡“°¡“¬„π∑°ÿ Ê
ª√–‡∑» º¡‡™Ë◊Õ«à“ºâŸÀ≠‘ߧ«√¡’ ‘∑∏‘≈ߧ–·ππ ¡’ ‘∑∏‘∑”ß“ππÕ°∫â“π
·≈–¡ ’ ∑‘ ∏‰‘ ¥√â ∫— °“√§¡âÿ §√Õß®“°°“√∂°Ÿ ∑“√≥ÿ °√√¡¥«â ¬π”È ¡Õ◊ ¢Õߺ™Ÿâ “¬
√«¡∑ßÈ— æÕà æ™’Ë “¬πÕâ ß™“¬ ·≈– “¡¢’ Õßæ«°‡∏Õ ·µºà ¡°µÁ √–Àπ°— ‡À¡Õ◊ π
°—π«à“‡ √’¿“æ‡À≈à“π—Èπ®–‡ª≈’Ë¬π ¡¥ÿ≈Õ”π“®√–À«à“ß™“¬À≠‘ß„π™’«‘µ
ª√–®”«π— ∑”‰¡º¡∂ß÷ √?⟠‡æ√“–º¡„™™â «’ µ‘ µÕπ‚µ «à π„À≠„à π‚≈°µ–«π— µ°
™«à ß∑°’Ë “√‡ª≈¬Ë’ πº“à ππ°È’ ”≈ß— ‡°¥‘ ·≈–º¡√«Ÿâ “à °√–∫«π°“√π¬’È ß— ‰¡®à ∫ πÈ‘ ≈ß

¥ß— ππÈ— ‡ √¿’ “æ·≈–§«“¡À≈“°À≈“¬Õ“®¢¥— ·¬ßâ °π— ‰¥â ·≈–§«“¡
µß÷ ‡§√’¬¥√–À«à“ßÀ≈°— °“√∑—Èß ÕßπÈ°’ Á·°â‰¡àß“à ¬‡ ¡Õ‰ª ·µ‚à «À“√ «¬À√Ÿ
¢Õߢ∫«π°“√Õπ√ÿ °— …«å ≤— π∏√√¡‰¡™à «à ¬Õ–‰√‡√“‡≈¬≈Õß¡“¥ªŸ Ø≠‘ ≠“¢Õß
¬‡Ÿ π ‚°°π— Õ°’ §√ßÈ— ªØ≠‘ ≠“π¬’È π◊ ¬π— À≈°— °“√∑«Ë’ “à ù∑°ÿ «≤— π∏√√¡û ¡‡’ °¬’ √µ‘
‡∑“à ‡∑’¬¡°—π ·≈–¡’§≥ÿ §à“§«√·°à°“√‡§“√æ (ù∑°ÿ «≤— π∏√√¡û ∑«Ë’ à“ √«¡
≈—∑∏‡‘ À¬¬’ ¥º«‘ ‡§‡§‡§ (Ku Klux Klan) °∫— µ“≈∫’ π— ¥â«¬À√Õ◊ ‡ª≈à“?) ·≈–

µ°π”È ‰¡‰à À≈

79

¬π◊ ¬π— §«“¡ ”§≠— ¢Õß«≤— π∏√√¡„π°“√ºπ°÷  ß— §¡‡ªπì ÀπßË÷ ‡¥¬’ «°π— ·≈–
»°— ¬¿“æ„π°“√¬°√–¥—∫∞“π–·≈–∫∑∫“∑¢ÕߺâÀŸ ≠‘ß„π ß— §¡ (·µà§”«à“
ùºπ÷°‡ªìπÀπËß÷ ‡¥¬’ «°π— û ‰¡‰à ¥â π—∫ ππÿ „À∑â °ÿ §π§‘¥·∫∫‡¥’¬«°π— (uni-
formity) À√Õ°À√◊Õ? ·≈–°“√¬°√–¥—∫∞“π–·≈–∫∑∫“∑¢ÕߺŸâÀ≠‘ß
π“à ®–∑”‰¥¥â «â ¬°“√‡ª≈¬Ë’ π·ª≈ß«≤— π∏√√¡ ‰¡„à ™Õà π√ÿ °— …«å ≤— π∏√√¡‡¥¡‘ Ê)

„πª√–‡∑»´“Õÿ¥‘Õ“√–‡∫’¬ ª√–™“™π “¡“√∂√—∫™¡≈–§√
Õ‡¡√‘°—π‡√Ë◊Õß Will and Grace ºà“π®“𥓫‡∑’¬¡‰¥â·∫∫º‘¥°ÆÀ¡“¬
·µà∑”°—π·æ√àÀ≈“¬ ∑—ßÈ Ê ∑Ë√’ «âŸ à“«‘≈ æ√–‡Õ°¢Õ߇√◊ÕË ßπÈ’ ®–µâÕß∂Ÿ°µ—¥§Õ
„π∑Ë’ “∏“√≥–¿“¬„µâ°ÆÀ¡“¬´“Õÿ „πµÕπ‡Àπ◊Õ¢Õߪ√–‡∑»‰π®’‡√’¬
¡ÿ≈≈“Àå (ºâŸπ”»“ π“Õ‘ ≈“¡) µàÕµâ“π°“√©’¥«—§´’π‚√§‚ª≈‘‚Õ ·≈–
æ‘æ“°…“ª√–À“√™’«‘µÀ≠‘ß∑’Ë∂Ÿ°®—∫‰¥â«à“¡’™âŸ¥â«¬°“√„Àâ§π√ÿ¡¢«â“ߪ“
°âÕπÀ‘π„ à‡∏Õ®πµ“¬ „πÕ‘π‡¥’¬ ºŸâÀ≠‘ßÀ≈“¬æ—π§π∂Ÿ°‡º“∑—È߇ªìπ∑ÿ°ªï
‡æ√“–‰¡ à “¡“√∂®“à ¬§“à  π‘  Õ¥¢Õßæ«°‡∏Õ‰¥µâ √߇«≈“ ‡√“§«√®–™πË◊ ™¡
·≈–Õπ√ÿ —°…å«—≤π∏√√¡‡À≈à“π’ÈÀ√◊Õ§√—∫? „Àⵓ¬‡∂Õ–!

5.

«—≤π∏√√¡∑’Ë¡’™’«‘µ‰¡à‰¥â«‘«—≤π“°“√®“°¿“«–∫√‘ ÿ∑∏Ï‘ºÿ¥ºàÕß
‰ª °àŸ “√º ¡ªπ‡ª §«“¡‡ª≈¬’Ë π·ª≈߇ªπì °√–∫«π°“√∑‡Ë’ °¥‘ ¢π÷È Õ¬“à ß™“â Ê
®“° à«πº ¡·∫∫Àπ÷Ë߉ª àŸ à«πº ¡Õ’°·∫∫Àπ÷Ëß ·≈–‡°‘¥¢È÷πÀà“߉°≈
®“°°Æ‡°≥±åÀ√◊պ⟪°§√Õߪ√–‡∑» ‡°‘¥¢È÷π„π∫∑ π∑π“√–À«à“ߧπ∑Ë’
¢â“¡‡¢µæ√¡·¥π∑“ß«≤— π∏√√¡ ∫∑ π∑π“‡À≈“à π’ȉ¡à„™°à “√∂°‡∂’¬ß°π—
‡√◊ËÕߧÿ≥∏√√¡·≈–ª√–‡¥Áπªí≠À“ ‡∑à“°—∫‡ªìπ°“√·≈°‡ª≈’ˬπ¡ÿ¡¡Õß
º¡‰¡à§¥‘ «“à §π‡√“‡ª≈¬Ë’ 𧫓¡§‘¥‰¡à‰¥â ·µ‡à Àµºÿ ≈µà“ßÊ ∑‡’Ë √“¬°¢÷Èπ¡“
„™â„π«ß π∑π“ ‰¡à§àÕ¬‚πâ¡πâ“«„§√∑Ë’‰¡à‰¥â¡’§«“¡‡ÀÁπ¢—Èπæ◊Èπ∞“πµ√ß

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°ÿ≈

80

°—∫‡√“Õ¬Ÿà·≈â«  à«π„À≠à‡«≈“‡√“µ—¥ ‘πÕ–‰√ ¡—π‰¡à„™à‡æ√“–‡√“ª√–¬ÿ°µå
„™âÀ≈—°°“√∑Ë’§‘¥¡“¥’·≈⫇¢â“°—∫¢âÕ‡∑Á®®√‘ß ·≈â««‘‡§√“–ÀåÀ“§”µÕ∫ ·µà
°“√· «ßÀ“§«“¡™Õ∫∏√√¡„Àâ°—∫°“√°√–∑”¢Õ߇√“¡—°‡°‘¥¢È÷πÀ≈—ß®“°
‡Àµÿ°“√≥åπ—ÈπÊ ‰¥âºà“πæâπ‰ª·≈â« ‡æ√“–ª°µ‘‡√“µ—¥ ‘π„®∑”∑ÿ°Õ¬à“ß
¥«â ¬ ≠— ™“µ≠“≥ ‰¡„à ™¥à «â ¬‡Àµºÿ ≈ ·≈–‡√“√ Ÿâ °÷ «“à °“√°√–∑”¢Õ߇√“ππÈ—
ù∂Ÿ°û °Á‡æ√“–¡—π‡ªìπ Ë‘ß∑Ë’‡√“§âÿπ‡§¬ ·µàπË—π‰¡à‰¥âÀ¡“¬§«“¡«à“‡√“®–
∑”§«“¡§âπÿ ‡§¬°∫—  Ëß‘ ∑ˇ’ √“‰¡à‡§¬∑”¡“°àÕπ‰¡‰à ¥â

≈Õߧ‘¥∂÷ߪ√–‡æ≥’°“√√—¥‡∑⓺ŸâÀ≠‘ß„πª√–‡∑»®’π´Ë÷ßÕ¬Ÿà¬ß
§ß°√–æπ— π“ππ∫— æπ— ªï·µ∂à °Ÿ ≈∫≈“â ߉ª®“°ª√–‡∑»¿“¬„πÀπßË÷ ™«Ë— Õ“¬§ÿ π
°“√√≥√ߧµå Õà µ“â πª√–‡æ≥π’ „È’ π™«à ß∑»«√√… 2450 ™«à ¬µ·’ º¢à Õâ ‡∑®Á ®√ß‘
‡°¬Ë’ «°∫— §«“¡‡¥Õ◊ ¥√Õâ π¢ÕߺÀŸâ ≠ß‘ ∑∂Ë’ °Ÿ √¥— ‡∑“â ·µπà ‰’Ë ¡πà “à ®–‡ªπì ¢“à «„À¡à
 ”À√—∫§π «à π„À≠à  ß‘Ë ∑Ë∑’ ”„À°â “√√≥√ߧ§å √È—ßπÈ—π‰¥ºâ ≈π“à ®–¡“®“°°“√
ª“É «ª√–°“»«“à ‰¡¡à ª’ √–‡∑»‰Àπ„π‚≈°Õ°’ ·≈«â ∑¡’Ë ª’ √–‡æ≥·’ ∫∫πÈ’ ππ—Ë ·ª≈
«à“ª√–‡∑»®’π°”≈—ß ù‡ ’¬Àπâ“û ™“«‚≈° °“√µÕ°¬È”®ÿ¥πÈ’°√–µÿâπ„À⇰‘¥
 ¡“§¡‡∑“â ∏√√¡™“µ¡‘ “°¡“¬∑ ’Ë ¡“™°‘ √«à ¡°π—  “∫“π«“à ®–‡≈°‘ ª√–‡æ≥π’ È’
·≈–®–‰¡à¬Õ¡„Àâ≈Ÿ°™“¬·µàßß“π°—∫À≠‘ß∑’Ë∂Ÿ°√—¥‡∑â“ ‡¡◊ËÕ°“√√≥√ߧå
·ºà¢¬“¬ÕÕ°‰ª °Á‡°‘¥°√–·  —ߧ¡∑’ˇÀ¬’¬¥À¬“¡ºŸâÀ≠‘߇À≈à“πÈ’ ·≈–
æ«°‡∏Õ°∂Á °Ÿ ∫ß— §∫— „Àµâ Õâ ß∑π∑√¡“π°∫— °“√§≈“¬º“â ∑√Ë’ ¥— ‡∑“â ÕÕ° „π™«à ß
‡«≈“‰¡àπ“π  Ë‘ß∑Ë’‡§¬‡ªì𧫓¡ «¬ß“¡°≈—∫°≈“¬‡ªì𧫓¡Õ—ª≈—°…≥å
°“√·µßà µ«— °≈∫— °≈“¬‡ªπì °“√‡ ¬’ ‚©¡ ‡Àµºÿ ≈‡æ¬’ ßÕ¬“à ߇¥¬’ «‰¡ à “¡“√∂
Õ∏‘∫“¬∑ß—È ª√–‡æ≥π’ ’È·≈–°“√¬°‡≈°‘ ª√–‡æ≥’π‰’È ¥â

°√–·  ß— §¡°Á‡™πà ‡¥’¬«°—π ‡æ’¬ßª√–¡“≥ Õß™«Ë— Õ“¬§ÿ π∑Ë’·≈«â
§π à«π„À≠à„π‚≈°µ–«—πµ°§‘¥«à“ºâŸÀ≠‘ß™π™È—π°≈“ߧ«√‡ªìπ·¡à∫â“π
·≈–·¡à∑¥Ë’ ¢’ Õß≈°Ÿ Ê ∂â“æ«°‡∏Õ¡‡’ «≈“«“à ß °Á§«√∑”°“√°ÿ»≈À√◊Õ®¥— ß“π
‡≈È’¬ß‡æ◊ËÕπΩŸß ºŸâÀ≠‘ß∫“ߧπÕ“®∑”ß“π¥â“π»‘≈ª– ‡¢’¬π𑬓¬ «“¥√Ÿª

µ°πÈ”‰¡‰à À≈

81

√Õâ ߇æ≈ß ‡≈àπ≈–§√ À√Õ◊ ‡µπâ √” ·µà‰¡¡à ’æ◊Èπ∑ ’Ë ”À√—∫æ«°‡∏Õ„π ùÕ“™’æ
∑’Ë„™â°“√»÷°…“™È—π Ÿßû Õ¬à“ß°ÆÀ¡“¬ °“√·æ∑¬å À√◊Õ°“√ Õπ»“ π“
∂“â æ«°‡∏ÕÕ¬“°‡ªìππ—°«™‘ “°“√ æ«°‡∏Õ°‰Á ª ÕπÀ≠ß‘  “«√πàÿ „À¡à ·≈–
°Á§ß‰¡à·µàßß“π ºâŸÀ≠‘߉¡à¡’∑“ß°â“«Àπâ“„π°“√‡¡◊Õ߉¥â‡≈¬ ¬°‡«âπ„π
√–¥—∫∑âÕß∂‘Ëπ ·≈–‰¡‡à ªπì ∑˵’ âÕπ√∫— Õ¬à“ß π‘È ‡™‘ß„π·«¥«ß«‘∑¬“»“ µ√å

°’ˇªÕ√凴Áπµå¢Õߧ«“¡‡ª≈’ˬπ·ª≈ß®“° ¿“æ„πÕ¥’µ‡™àππÈ—π
∑Ë’Õ∏‘∫“¬‰¥â¥â«¬‡Àµÿº≈? º¡«à“°“√‡ª≈Ë’¬π·ª≈ß à«π„À≠à∑’ˇ°‘¥¢È÷π‡ªìπ
‡æ¬’ ߺ≈®“°°“√∑‡’Ë √“‡§¬™π‘ °∫—  ß‘Ë „À¡Êà ¡“°°«“à ‡æ√“–‡Àµºÿ ≈∑¬’Ë π◊ ¬π—
ª√–‡æ≥’·∫∫·ºπ„πÕ¥’µπÈ—πøí߉¡à§àÕ¬¢÷Èπ‡∑à“‰À√à ∂⓪í≠À“„πÕ¥’µÕ¬àŸ
∑’ˇÀµÿº≈ ¢∫«π°“√√≥√ߧå‡æË◊Õ ‘∑∏‘ µ√’°Á§ß∫√√≈ÿ¿“√°‘®‰¥â¿“¬„π Õß
 ª— ¥“Àå

Õ’°µ—«Õ¬à“ßÀπË÷ß ª√–‡∑» à«π„À≠à„π¬ÿ‚√ª·≈–Õ‡¡√‘°“‡Àπ◊Õ
„πÀ≈“¬ÊæπÈ◊ ∑´Ë’ ß÷Ë ‡æ¬’ ßÀπßË÷ ™«—Ë Õ“¬§ÿ π∑·Ë’ ≈«â §π∑√’Ë °— √«à ¡‡æ»∂°Ÿ µ√“Àπ“â
«“à ‡ªπì °“°‡¥π ß— §¡·≈–∑”º¥‘ °ÆÀ¡“¬µÕππ‡’È °¬·å ≈–‡≈ ‡∫¬È’ π°≈∫— ‡ªπì
∑’ˬա√—∫¢Õߧ√Õ∫§√—«  —ߧ¡ ·≈–°ÆÀ¡“¬¡“°¢÷Èπ‡√Ë◊Õ¬Ê π’ˇªπì §«“¡
®√‘ß·¡â«à“®–¡’°“√µàÕµâ“πÕ¬à“ßµàÕ‡π◊ËÕß®“°°≈ÿࡇ§√àß»“ π“ ·≈–°√–· 
°“√‰¡à¬Õ¡√—∫¢Õß —ߧ¡ à«π„À≠à∑’ˇª√’¬∫‡ ¡◊Õπ§≈Ë◊π„µâπ”È ∑È—ß Õߢâ“ß
Õ“â ߇Àµºÿ ≈µ“à ßÊ π“π“ ∫“â ßøßí ¥¥Ÿ ’ ·µ à «à π„À≠øà ßí ‰¡¢à πÈ÷ ·µ∂à “â §≥ÿ ‰ª∂“¡
π—° —ߧ¡»“ µ√å«à“°“√‡ª≈’ˬπ·ª≈ßπ’ȇ°‘¥®“°Õ–‰√ æ«°‡¢“®–‰¡à‡√‘Ë¡
®“°‡Àµÿº≈ ·µà®–Õ∏‘∫“¬ª√–«—µ‘»“ µ√å∑Ë’®∫≈ߥ⫬°“√‡ª≈Ë’¬π¡ÿ¡¡Õß
ππË— §Õ◊ °“√∑§Ë’ π∑‡Ë’ ªπì ù‡°¬Õå ¬“à ߇ª¥î ‡º¬û¡æ’ πÈ◊ ∑„Ë’ π Õ◊Ë ·≈– ß— §¡¡“°¢π÷È ππ—È
∑”„Àπâ  ‘ —¬‡√“‡ª≈¬’Ë π‰ª „π™à«ß 30 ª∑ï ˺’ “à π¡“ ·∑π∑’®Ë –À¡°¡àπÿ լట ∫—
‡√◊ËÕ߇´Á°´å à«π∫ÿ§§≈¢Õ߇°¬å ™“«Õ‡¡√‘°—π·≈–™“«¬ÿ‚√ª à«π„À≠à°Á‡√‘Ë¡
§‘¥∂ß÷ ‡°¬„å π∞“π–∑’ˇªìπÀ«— ¢âÕ “∏“√≥–°—π·≈«â

®ÕÀπå «Õπ π‘«·¡π (John von Neumann) Àπ÷ßË „πÕ—®©√‘¬–ºŸâ

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°≈ÿ

82

¬Ë‘ß„À≠àÀ≈—ߠߧ√“¡‚≈°§√—Èß∑’Ë Õß ™Õ∫查µ‘¥µ≈°«à“ ç„π§≥‘µ»“ µ√å
§ÿ≥‰¡à‡¢â“„®Õ–‰√Ê À√Õ° §ÿ≥·§à™‘π°—∫¡—π°Á‡∑à“πÈ—πé ®√‘¬∏√√¡À√◊Õ
»’≈∏√√¡°Á‰¡àµà“ß®“°§≥‘µ»“ µ√å º¡‰¡àªØ‘‡ ∏«à“∑ÿ°™—Ë«¢≥–¡’§π§ÿ¬
°—π¡“°¡“¬ „Àâ‡Àµÿº≈ π—∫ πÿπ°“√°√–∑”µà“ßÊ Õ“∑‘ „Àâ¬Õ¡√—∫≈Ÿ°
À≈“π∑’ˇªìπ‡°¬å ‡≈‘°¡Õß惵‘°√√¡√—°√à«¡‡æ»«à“‡ªìπ‚√§ ªØ‘‡ ∏°“√
§√Õ∫ß”¢Õß ∂“∫π— »“ π“ „À‡â ª¥î ‡º¬µ«— µπ∑·Ë’ ∑®â √ß‘ œ≈œ ·µ®à √ß‘ Ê ·≈«â
‡√◊ËÕß√“«∑—ÈßÀ¡¥°Á¬àÕ‰¥â‡À≈◊Õ·§à«à“ §π‡√‘Ë¡™‘π°—∫‡≈ ‡∫’Ȭπ·≈–‡°¬å
º¡°”≈ß— ∫Õ°«“à ‡√“§«√®–‡√¬’ π√‡Ÿâ °¬Ë’ «°∫— º§âŸ π„π∑µ’Ë “à ßÊ  π„®Õ“√¬∏√√¡
‡Àµÿº≈ §«“¡º‘¥æ≈“¥ ·≈–§«“¡ ”‡√Á®¢Õßæ«°‡¢“ ‰¡à„™à‡æ√“–¡—π®–
∑”„Àâ‡√“‡ÀÁπæâÕßµâÕß°—π ·µà¡—π®–∑”„Àâ‡√“§ÿâπ‡§¬°—π πË—π§◊Õ Ë‘ß∑Ë’‡√“
µâÕß∑”Õ¬à“߬ˑ߄π¬ÿ§‚≈°“¿‘«—µπå ∂â“πË—π§◊Õ‡ªÑ“À¡“¬ §«“¡®√‘ß∑’Ë«à“‡√“
¡’‚Õ°“ ¢—¥·¬âß°—π¡“°¡“¬‡°’ˬ«°—∫®√‘¬∏√√¡À√◊Õ§ÿ≥§à“µà“ßÊ ‰¡à§«√
∑”„Àâ‡√“∑âÕ·∑â §«“¡‡¢â“„®°—πÕ“®‡ªìπ‡√Ë◊Õ߬“° ·≈–Õ“®‡ªìπ‡√◊ËÕßπà“
µπË◊ ‡µâπ ·µà‰¡à‰¥âÀ¡“¬§«“¡«à“§«“¡§‘¥‡ÀπÁ ¢Õ߇√“µÕâ ßµ√ß°—π

6.

Õÿ¥¡°“√≥å‡√Ë◊Õߧ«“¡∫√‘ ÿ∑∏‘Ï·≈–°“√Õπÿ√—°…åπ”¡“´Ë÷ߧ«“¡
·µ°·¬°¡“°¡“¬„𻵫√√…∑Ë’ºà“π¡“ ·µà¡—π‰¡à‡§¬‡°Ë’¬«°—∫«—≤π∏√√¡
∑’Ë¡’™’«‘µ —°‡∑à“‰À√à ¬ÿ§¢Õ߇√“Õ“®‡ªìπ¬ÿ§·Ààß°“√Õæ¬æ¬â“¬∂‘Ëπ∞“π„π
√–¥∫— ¡‚ÀÓ√ ·µ°à “√·º¢à ¬“¬·≈–°“√º ¡ªπ‡ª¢Õß«≤— π∏√√¡ º“à π°“√
‡¥‘π∑“ß °“√§â“ ·≈–°“√¬¥÷ §√Õß√–¥—∫ª√–‡∑» ‰¡„à ™ªà √“°Ø°“√≥å„À¡à
Õ“≥“®—°√¢Õßæ√–‡®â“Õ‡≈Á°´“π‡¥Õ√å¡À“√“™ºπ÷°º “π∑—Èßæ◊Èπ∑Ë’·≈–
«—≤π∏√√¡¢ÕßÕ’¬‘ªµå·≈–Õ‘π‡¥’¬‡Àπ◊Õ π—°√∫™“«¡Õß‚°≈·≈–¡Ÿ°—≈∑‘Èß
Õ‘∑∏‘æ≈‰«â¡“°¡“¬„π‡Õ‡™’¬ ™“«∫—πµŸÕæ¬æ°≈“¬‡ªìπª√–™“°√°«à“

µ°πÈ”‰¡‰à À≈

83

§√ß÷Ë ¢Õß∑«ª’ ·Õø√°‘ “ √∞— Õ ‘ ≈“¡·º¢à ¬“¬®“°‚¡√ÕÁ §‚§‰ª®√¥Õπ‘ ‚¥π‡’ ´¬’
»“ π“§√‘ µå·æ√à‰ª∂÷ß·Õø√‘°“ ¬ÿ‚√ª ·≈–‡Õ‡™’¬¿“¬„π‰¡à°Ë’√âÕ¬ªïÀ≈—ß
æ√–‡¬´·Ÿ Àßà π“´“‡√∏Á ≈«à ß≈∫— »“ π“æ∑ÿ ∏‡¥π‘ ∑“ß°Õà πÀπ“â ππÈ— ®“°Õπ‘ ‡¥¬’
‰ª¬—߇Շ™’¬µ–«—πÕÕ°·≈–µ–«—πÕÕ°‡©’¬ß„µâ ™“«¬‘«·≈–‡™◊ÈÕ™“µ‘∑’Ë
∫√√æ∫ÿ√ÿ…¡“®“°À≈“¬¿“§¢Õߪ√–‡∑»®’π§âÿπ™‘π°—∫°“√Õ¬àŸÕ¬à“ß
°√–®—¥°√–®“¬‰ª∑Ë—«‚≈° æàէ⓷Àà߇ âπ∑“ß “¬‰À¡‡ª≈Ë’¬π ‰µ≈å°“√
·µßà °“¬¢Õß™π™È—π ßŸ „πÕµ‘ “≈’ ∫“ߧπΩßí À¡Õâ ‰À®“°‡¡Õ◊ ß®π’ „πÀ≈ÿ¡»æ
¢Õß™“«´«“Œ≈‘  ’ ¡¬— »µ«√√…∑Ë’ 15 „π·Õø√°‘ “ ·≈–º¡‡§¬‰¥¬â π‘ „§√‡≈“à «“à
™“«Õ’¬‘ªµå‡ªìπºâŸ§‘¥§âπªòï °ÁÕµ ´÷Ëß∂Ÿ°π”¡“‡º¬·æ√à„π °ÁÕµ·≈π¥å‚¥¬
∑À“√™“«‚√¡π—  Ëß‘ ‡À≈“à π’‰È ¡„à ™à‡√ËÕ◊ ß„À¡à

‰°¥å∑’Ë “¡“√∂Õ∏‘∫“¬ª√“°Ø°“√≥å‡À≈à“πÈ’„Àâ‡√“‡¢â“„®Õ“®‡ªìπ
™“¬™“«·Õø√‘°“ Õ¥’µ∑“ π“¡ æ∫Ÿ ≈‘Õ ÿ ‡∑‡√π‡∑’¬  Õ“‡øÕ√å (Publius
Terentius Afer) À√◊Õ∑Ë’‡√“√Ÿâ®°— „ππ“¡ ‡∑‡√π´å (Terence) ‡∑‡√π´å‡°‘¥
„π‡¡◊Õߧ“√å‡∏® (Carthage) ∂Ÿ°π”µ—«‰ª¬—ß°√ÿß‚√¡ª√–¡“≥ Õß√âÕ¬ªï
°àÕπ§√‘ µå»—°√“™ (√“« 2,200 ªï∑Ë’·≈â«) ·µàß≈–§√µ≈°¡“°¡“¬´Ë÷ß
‡ªìπ∑’Ë‚ª√¥ª√“π¢Õß™π™—Èπ Ÿß™“«‚√¡  ‰µ≈å°“√‡¢’¬π¢Õ߇∑‡√π´å§◊Õ
‡Õ“≈–§√°√’°À≈“¬Ê ‡√Ë◊Õß¡“º ¡°—π‡ªìπ≈–§√‚√¡—π‡√Ë◊Õß„À¡à ºŸâ√⟥â“π
«√√≥°√√¡„π ¡¬— ππ—È ‡√¬’ °«∏‘ ‡’ ¢¬’ π¢Õ߇∑‡√π´«å “à ù°“√º ¡ªπ‡ªû (con-
tamination)

π’ˇªìπ§”∑’Ë™«π∑–‡≈“–‡«≈“º¡‰¥â¬‘π„§√查∂÷ß ù§«“¡∫√‘ ÿ∑∏‘Ï
¢Õß«≤— π∏√√¡û‰¡«à “à ®–‡ªπì °“√Õπ√ÿ °— …«å ≤— π∏√√¡¢Õß·∑¢â Õß™“«Õ“´π— ‡µâ
À√◊Õø“√å¡Õ‡¡√‘°—π·∫∫¥—È߇¥‘¡ º¡®–π÷°∂÷ß ù°“√º ¡º “πû „π∞“π–∑’Ë
¡—πÕ∏‘∫“¬Õÿ¥¡°“√≥å∑’ËÕ¬Ÿàµ√ß°—π¢â“¡ ‡∑‡√π´å‡¢â“„®§«“¡À≈“°À≈“¬
¢Õß¡π…ÿ ¬Õå ¬à“ß≈°÷ ´ßÈ÷ ç§π¡“°‡À≈◊Õ‡°‘𠧫“¡‡ÀÁπ¡“°‡À≈◊Õ‡°‘πé §Õ◊
ª√–‚¬§ÀπË÷ß®“°ª≈“¬ª“°°“¢Õ߇¢“

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°≈ÿ

84

„π≈–§√µ≈°¢Õ߇∑‡√π´‡å √◊ÕË ß The Self-Tormentor (º∑Ÿâ √¡“π
µπ‡Õß) §ÿ≥®–æ∫ª√–‚¬§∑Ë’‡ª√’¬∫‡ ¡◊Õπ«√√§∑ÕߢÕßÀ≈“°À≈“¬
𬑠¡Õ¬à“ß Homo sum: humani nil a me alienum puto (¢“â §◊Õ¡π…ÿ ¬å
‰¡à¡°’ “√°√–∑”„¥Ê ¢Õß¡πÿ…¬∑å ’Ë·ª≈°ª√–À≈“¥ ”À√∫— ¢“â ) ∫√∫‘ ∑¢Õß
ª√–‚¬§ππ’È “à  π„®‰¡πà Õâ ¬‡æÕ◊Ë π∫“â π¢Õß™“«π“ Õ¥√ âŸ Õ¥‡ÀπÁ §πÀπßË÷ ™Õ◊Ë
‡§√¡ ’ ∫Õ°«“à ‡¢“§«√®–À¬¥ÿ ù· ûà ‡√ÕË◊ ߧπÕπ◊Ë ‡§√¡ ’ ‚µµâ Õ∫¥«â ¬ª√–‚¬§
¢“â ßµπâ

º âŸ π∫—  ππÿ Õ¥ÿ ¡°“√≥·å Àßà °“√º ¡ªπ‡ªπÕâ ¬§π¡§’ “√¡§¡§“¬
°«“à ´≈— ¡π— √™— ¥“¬ (Salman Rushdie) π°— ª√–æ—π∏ºå ¬Ÿâ ‘ßË „À≠à º¬âŸ ◊π¬π—
µ≈Õ¥¡“«à“ ç𑬓¬¢Õߺ¡≈â«π √√‡ √‘≠°“√º ¡ªπ‡ª °“√ª≈Õ¡ªπ
·≈–°“√·ª√ ¿“æ∑Ë’¡“§Ÿà°—∫°“√º ¡º “π„À¡àÊ Õ—π‰¡à§“¥§‘¥√–À«à“ß
™“µ‘æ—π∏åÿ «≤— π∏√√¡ ‰Õ‡¥¬’ °“√‡¡Õ◊ ß ¿“æ¬πµ√å ·≈–‡æ≈ß ß“π‡¢¬’ π
¢Õߺ¡‡°√ß°≈«— §«“¡‡ªπì ‡º¥Á®°“√¢Õß ßË‘ ∫√ ‘ ÿ∑∏‘∑Ï ßÈ— À≈“¬é ¢âÕ‡∑Á®®√‘ß
∑Ë’‡√“‡ÀÁπ„π‚≈°≈â«πÕ¬àŸ¢â“ß°“√º ¡ªπ‡ª ´÷Ëß°Á§◊Õ°√–∫«π°“√≈Õ°
‡≈¬’ π·∫∫·≈– —ߧ“¬π“Õπ— ‰¡ à ‘Èπ ¥ÿ

§ÿ≥∏√√¡‚≈°∑’Ë ¡‡Àµÿ ¡º≈µâÕߙ૬‡æ‘Ë¡¢’¥§«“¡‡§“√æµàÕ
§«“¡·µ°µà“ß ¥â«¬§«“¡‡§“√æµàÕ‡ √’¿“æ¢Õßªí®‡®°™π∑’Ë®–‡≈◊Õ°∑“ß
‡¥π‘ ¢Õßµ«— ‡ÕßππË— §Õ◊  “‡Àµ«ÿ “à ∑”‰¡π°— À≈“°À≈“¬π¬‘ ¡®ß÷ ‰¡¬à π◊ °√“π«“à
∑°ÿ §πµÕâ ß𬑠¡§«“¡À≈“°À≈“¬¥«â ¬ æ«°‡¢“√¥âŸ «’ “à ‰¡¡à §’ ”µÕ∫∑ß—È À¡¥
æ«°‡¢“∂àÕ¡µ—«æÕ∑’Ë®–§‘¥«à“ “¡“√∂‡√’¬π√Ÿâ®“°§π·ª≈°ÀπⓉ¥â ·µà
‰¡à∂àÕ¡µ—«∂÷ß¢π“¥§‘¥«à“§π·ª≈°ÀπⓇ√’¬π√âŸÕ–‰√®“°æ«°‡¢“‰¡à‰¥â
‰¡à§àÕ¬¡’„§√®”‰¥â«à“‡§√¡’  µ—«≈–§√¢Õ߇∑‡√π´å 查«à“Õ–‰√À≈—ß®∫
ª√–‚¬§ ç¢â“§◊Õ¡πÿ…¬å...é ·µàª√–‚¬§∂—¥‰ªπà“ π„®‰¡àπâÕ¬‰ª°«à“°—π
ç∂â“·°∂°Ÿ ¢“â ®–∑”µ“¡Õ¬à“ß·° ·µ∂à “â ·°º¥‘ ¢“â ®–·π–∑“ß∑Ë∂’ °Ÿ „Àâé

µ°π”È ‰¡‰à À≈

85

1 ¥Ÿ√“¬≈–‡Õ¬’ ¥‡æ¡Ë‘ ‡µ‘¡‰¥â„π  ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°ÿ≈, To Think Well Is Good, To
Think Right Is Better. (°√ßÿ ‡∑æœ: ‚Õ‡æπà ∫ÿ䧠,å 2549)
2Õ“à πµπâ ©∫∫— ¿“…“Õß— °ƒ…‰¥„â π http://www.nytimes.com/2006/01/01/maga-
zine/01cosmopolitan.html?pagewante d=1&ei=5088&en=065751ceb5e
1741c&ex=12937716 00&partner=rssnyt&emc=rss

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°≈ÿ

86

4 Hugo Chavez:

π°— ªØ«‘ µ— º‘ ⟇ª≈Ë’¬π‚©¡ÀπⓇº¥®Á °“√„π¬§ÿ ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬‡∫ßà ∫“π

µ°π”È ‰¡‰à À≈

87

„π∫√√¥“ºâŸπ”ª√–‡∑»°”≈ß— æ—≤π“ ÕŸ‚° ™“‡«´ (Hugo Chavez) ºâŸπ”
‡«‡π´‡ÿ Õ≈“°”≈ß— ‡ªπì ù¢«≠— „®û ¢ÕßΩ“É ¬´“â ¬ ¥ÿ ¢Õ∫∑«Ë— ‚≈° ¥«â ¬«“∑°√√¡
µàÕµâ“π≈—∑∏‘‡ √’π‘¬¡„À¡à∑“߇»√…∞°‘®·≈–√—∞∫“≈Õ‡¡√‘°“¿“¬„µâ°“√π”
¢Õß®Õ√å® ¥—∫‡∫‘≈¬Ÿ. ∫ÿ™ Õ¬à“ß∂÷ßæ√‘°∂÷ߢ‘ß ¥—ßµ—«Õ¬à“ß®“° ÿπ∑√æ®πå
Õπ— √Õâ π·√ß1 ∑‡Ë’ ¢“°≈“à « ≥  Àª√–™“™“µ‘ ‡¡Õ◊Ë «π— ∑’Ë 21 °π— ¬“¬π 2549
µÕπÀπ÷Ëß«à“ ç®—°√«√√¥‘Õ‡¡√‘°—π∫Õ°«à“ ¡—πµâÕß°“√ √â“ß√–∫Õ∫
ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬ ·µπà π—Ë ‡ªπì ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬¢Õßæ«°‡¢“‡∑“à ππÈ— ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬
®Õ¡ª≈Õ¡¢Õßæ«°™π™È—π Ÿß ·≈–º¡¢Õ°≈à“««à“ ¡—π‡ªìπª√–™“∏‘ª‰µ¬
∑ ’Ë √â“ߥ⫬Փ«∏ÿ √–‡∫¥‘ ·≈–°√–∫Õ°ªóπé

°“√„™â ùª√–™“∏ª‘ ‰µ¬û ‡ªπì ¢Õâ Õâ“ß„π°“√·∑√°·´ß√–∫Õ∫°“√
ª°§√ÕߢÕߪ√–‡∑»µà“ßÊ ·≈–惵‘°√√¡ ùª“°«à“µ“¢¬‘∫û ¢ÕßÕ‡¡√‘°“
(‡™àπ  π—∫ πÿπ°“√≈Õ∫ —ßÀ“√À√◊Õ√—∞ª√–À“√ºŸâπ”ª√–‡∑»∑Ë’¡“®“°
°“√‡≈Õ◊ °µß—È ∂“â ºπŸâ ”§πππÈ— ·¢ßÁ ¢π◊ µÕà Õ‡¡√°‘ “) ‰¡„à ™‡à √ÕË◊ ß„À¡à π°— §¥‘ À≈“¬
√“¬‡¢’¬π‡µ◊Õπ™“«‚≈°∂÷ßÕ—πµ√“¬¢Õß惵‘°√√¡ ù®—°√«√√¥‘π‘¬¡û ¢Õß

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°ÿ≈

88

√∞— ∫“≈Õ‡¡√°‘ “™¥ÿ ¢«“µ°¢Õ∫¡“π“π·≈«â √«¡∑ßÈ— Õ“®“√¬‡å °…¬’ √ ‡µ™–æ√’ –
´ßË÷ ùøπí ∏ßû ‰« â Õߪ√–°“√„π∫∑§«“¡‡¡◊ÕË ªï æ.». 2546 ·≈–Õ“®“√¬å
‡ ° √√§å ª√–‡ √‘∞°ÿ≈ π”¡“Õâ“ßÕ‘ß„πÀπ—ß ◊Õ‡√Ë◊Õß ‡¡◊ËÕ‚≈°‰¡à¡’ª√–«—µ‘
»“ µ√å «à“

çÀπ÷Ëß... ªÑ“¬ª√–™“∏‘ª‰µ¬∑ÿ°«—ππ’È·∑â®√‘ß·≈⫇ªìπÕ“«ÿ∏
∑“ß°“√‡¡◊Õß ´Ë÷ß¡’‰«âπ”Àπâ“°“√∑À“√¢ÕßÕ¿‘¡À“Õ”π“®∑Ë’‡À≈◊ÕÕ¬Ÿà‡®â“
‡¥’¬«  Õß... ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬·∫∫π”‡¢â“‡™πà π—Èπ ‡Õ“‡¢“â ®√ß‘ Ê °Á∑”ß“π‰¡à
‰¥â‡æ√“–‰¡¡à æ’ ≈ß— ¿“¬„π√Õß√—∫é

·µà™“‡«´·µ°µà“ß®“°π—°§‘¥ºâŸµàÕµâ“π®—°√«√√¥‘π‘¬¡Õ‡¡√‘°—π
µ√ß∑Ë’‡¢“‡ªìπ∑À“√π—°‡º¥Á®°“√ ¡—¬„À¡à∑’ˉ¡à‡æ’¬ß·µà‡Õ“µ—«√Õ¥„π
°√–· ª√–™“∏‘ª‰µ¬‡∫àß∫“π‰¥â‡∑à“π—Èπ ·µà¬—ß‰¥â√—∫§«“¡π‘¬¡Õ¬à“ß
∑à«¡∑πâ ∑—Èß„π·≈–πÕ°ª√–‡∑»

ºâŸ‡¢’¬π‰¡à‡§¬π‘¬¡™¡™Õ∫‡º¥Á®°“√ ‚¥¬‡©æ“– ù‡º¥Á®°“√„π
§√“∫ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬û Õ¬“à ß™“‡«´

·µàºŸâ‡¢’¬π‡™Ë◊Õ«à“ ™“‡«´‡ªìπ ù§π™“¬¢Õ∫û ∑Ë’πà“ π„® ‡æ√“–
°“√»÷°…“ª√– ∫°“√≥å¢Õ߇«‡π´ÿ‡Õ≈“ ‚¥¬‡©æ“–§«“¡‡À¡Õ◊ π√–À«“à ß
ù√–∫Õ∫™“‡«´û ·≈– ù√–∫Õ∫∑—°…‘≥û Õ“®‡ªπì ª√–‚¬™π°å —∫ª√–‡∑»‰∑¬
„πÀâ«ß‡«≈“∑√’Ë –∫Õ∫ª√–™“∏‘ª‰µ¬¢Õ߇√“∂°Ÿ ∫ß— §—∫„Àâ ù≈“â ߉æûà ‡√Ë¡‘ „À¡à
Õ’°§√—Èß À≈—ß®“°‡°¥‘ √∞— ª√–À“√„π‡¥Õ◊ π°—𬓬π æ.». 2549

§«“¡ ”‡√Á®¢Õß™“‡«´ (Õ¬à“ßπâÕ¬°Á ù ”‡√Á®û æÕ∑’®Ë –∑”„À⇢“
§√ÕßÕ”π“®‰¥πâ “πµ√“∫‡∑“à ∑‡’Ë ªπì Õ¬)Ÿà ‡ªπì ‡§√Õ◊Ë ßæ ‘ ®Ÿ π«å “à √–∫∫∑πÿ 𬑠¡
‚≈°¿“¬„µâ©—π∑¡µ‘«Õ™‘ßµ—π·≈–ª√–™“∏‘ª‰µ¬‚¡‡¥≈Õ‡¡√‘°—π ‰¡à‰¥â
‡ªìπ ù®ÿ¥®∫¢Õߪ√–«—µ‘»“ µ√åû Õ¬“à ß∑Ë’ø√“π´ ‘ ø°Ÿ Ÿ¬“¡“ ‡§¬Õ«¥Õ“â ß

µ√ß°π— ¢“â ¡ ¬ßË‘ ‚≈°‡√“À¡πÿ ‡√«Á ¢π÷È ‡∑“à ‰À√à ‚Õ°“ ∑‡Ë’ √“®–‰¥‡â ÀπÁ
‚¡‡¥≈„À¡àÊ ∑Èß— ¥â“π°“√‡¡Õ◊ ß·≈–‡»√…∞°‘®°Á¡’¡“°¢Èπ÷ ‡ªìπ‡ß“µ“¡µ—«

µ°πÈ”‰¡à‰À≈

89

À“°‡√“‡≈°‘ ¬¥÷ µ‘¥°—∫©≈“°µà“ßÊ ‰¡«à “à ®–‡ªπì ùª√–™“∏ª‘ ‰µ¬û
À√◊Õ ù‡º¥Á®°“√û ‡πÈ◊Õ·∑â¢Õß√–∫Õ∫™“‡«´∑Ë’¡’≈—°…≥–°ÿ¡Õ”π“®·∫∫
‡º¥®Á °“√Õ¬¡àŸ “°¡“¬ ∑ßÈ— Ê ∑‡Ë’ ¢“‡ªπì ºπ⟠”∑¡’Ë “®“°°“√‡≈Õ◊ °µß—È Õ“®‰¡µà “à ß
®“°√–∫Õ∫°“√‡¡Õ◊ ߢÕߪ√–‡∑»‰∑¬¿“¬„µâ æ.µ.∑.∑°— …≥‘ ™π‘ «µ— √ ‡∑“à ‰√
π—°

Õ“®“√¬å∑—°…å ‡©≈‘¡‡µ’¬√≥ ‡§¬„Àâ𑬓¡°“√‡¡◊Õ߉∑¬«à“
ù°“√‡¡◊Õß√–∫∫æÕà ¢ÿπÕÿª∂—¡¿·å ∫∫‡º¥Á®°“√û

ºà“π‰ª Ë’ ‘∫°«à“ªï ∂÷ß√—∞ª√–À“√ æ.». 2549 À≈—ß®“°∑’Ë
ª√–‡∑»‰∑¬¡’ ù𓬰œæ√–√“™∑“πû ™—Ë«§√“« ¡„®Õ¬“°¢Õߺ⟵àÕµâ“π
æ.µ.∑.∑—°…‘≥ ™‘π«—µ√ À≈“¬§π ‡π◊ÈÕ·∑â¢Õß°“√‡¡◊Õ߉∑¬°Á¬—߉¡à‡ªìπ
ùª√–™“∏ª‘ ‰µ¬û °«“à ‡¥¡‘ ‡∑“à ‰À√à ¥—ß∑ËÕ’ “®“√¬åæ‘™≠å æß…å «— ¥‘Ï «‡‘ §√“–Àå
„π∫∑§«“¡‡√Ë◊Õß °“√‡¡◊Õß√–∫Õ∫ ù≈Ÿ°¢ÿπ/≈Ÿ°ªÜ“Õÿª∂—¡¿åû ·∫∫
ª√–™“∏‘ª‰µ¬?2 µÕπÀπß÷Ë «à“:

ç‡Õ“‡¢â“®√‘ß ª√–™“∏‘ª‰µ¬¢Õ߉∑¬°≈—∫µâÕß°“√ ùºâŸÕÿª∂—¡¿åû
æÕÊ °—π ∑È—ß„π‡¡◊Õß·≈–™π∫∑ À√◊ÕÕ“®°≈à“«‰¥â«à“°“√‡√’¬°√âÕß
ª√–™“∏‘ª‰µ¬¢Õß∑ÿ°ΩÉ“¬πÈ—π §«“¡®√‘ß·≈⫇ªìπ‡æ’¬ß°“√‡√’¬°√âÕß
ºŸâÕÿª∂—¡¿å¡“°°«à“°“√‡√’¬°√âÕßµ—«·∑π¢Õ߇¢“∑Ë’ “¡“√∂∂Ÿ°µ√«® Õ∫
‰¥â·≈–∫—ߧ—∫„À¡â °’ “√√∫— º‘¥‰¥â (accountable)... À√◊Õ°≈“à «Õ’°Õ¬“à ßÀπßË÷
«“à °“√®√√‚≈ߪ√–™“∏ª‘ ‰µ¬ (democratization) ¢Õ߉∑¬π—ÈπÕ“®Õ¬àŸ‰¥â
·≈–¥”‡ππ‘ ‰ª¥«â ¬ªí®®¬— ∑’‡Ë √“‡§¬π°÷ «à“‡ªπì ªí®®—¬πÕ°ª√–™“∏‘ª‰µ¬é

°Õà π∑‡Ë’ √“®–¡’ ùª√–™“∏ª‘ ‰µ¬·∫∫‰∑¬Êû „πÕ¥ÿ ¡§µ‰‘ ¥â ∑°ÿ Ω“É ¬
µÕâ ߧ”πß÷ ∂ß÷ ∫√∫‘ ∑¢Õß«≤— π∏√√¡·≈– ß— §¡‰∑¬·≈–¢Õâ ‡∑®Á ®√ß‘ ¢Õߧ«“¡
·µ°µà“ß√–À«à“ß™π™—Èπ ‡æ√“–§«“¡·µ°·¬°‡™‘ß‚§√ß √â“߇ªìπ¿“«–
À√Õ◊ ‡ßÕË◊ π‰¢∑‡Ë’ ÕÕÈ◊ Õ”π«¬µÕà °“√ ù √“â ßû §«“¡™Õ∫∏√√¡„π°“√¬¥÷ Õ”π“®

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°ÿ≈

90

¢Õ߇º¥®Á °“√ ¥ß— ∑ÕË’ “®“√¬πå ∏‘ ‘ ‡Õ¬’ «»√«’ ß»å  √ªÿ ‰«„â π∫∑§«“¡‡√ÕË◊ ß ù ∂“π–
µ√ß°≈“ß∑’ËÀ“¬‰ªû ´÷Ëß查∂÷߇º¥Á®°“√∑À“√„π∞“π– ùºâŸ‡™Ë◊Õ¡ª√– “πû
√–À«à“ß™π™π—È °≈“ß·≈–™π™Èπ— ≈à“ß:

祗ß∑Ë’¡’ºŸâ°≈à“«‰«â¡“°·≈â««à“ §«“¡·µ°·¬°¢Õß —ߧ¡‰∑¬πÈ—π
„π¢—Èπæ◊Èπ∞“π·≈⫉¡à‰¥â¡“®“°°“√°√–∑”¢Õßπ—°°“√‡¡◊Õߧπ„¥∑—Èß ‘Èπ
·µ¡à “®“°§«“¡·µ°·¬°∑“߇»√…∞°®‘ - ß— §¡´ß÷Ë ‡ªπì º≈º≈µ‘ ¢Õßπ‚¬∫“¬
æ≤— π“∑’¥Ë ”‡ππ‘  ∫◊ ‡π◊ËÕß¡“À≈“¬∑»«√√…

‡√“¡§’ π™π—È °≈“ß´ß÷Ë À¡“¬∂ß÷ º∑⟠ Ë’ “¡“√∂ª√∫— µ«— ‡¢“â °∫— ‡»√…∞°®‘
∑—π ¡—¬Õ¬Ÿàª√–¡“≥Àπ÷Ëß„π Ë’¢Õßæ≈‡¡◊Õß ·µà‡√“¡’§πÕ’°®”π«π¡“°´Ë÷ß
ª√—∫µ—«‰¡‰à ¥â ·≈–°≈“¬‡ªπì ‡∫¬’È ≈“à ߢÕß√–∫∫ (·√ßß“π‰√Ωâ ¡ï Õ◊ , ·√ßß“π
πÕ°√–∫∫, ·√ßß“π™Ë—«§√“«, ‡°…µ√°√√“¬¬àÕ¬ œ≈œ) π—∫«—𧫓¡
·µ°µ“à ß∑“߇»√…∞°®‘ ·≈– ß— §¡¢Õß Õß°≈ÿà¡πÈ°’ ¬Á Ë‘ß∂“à ß°«â“ß¡“°¢Èπ÷

∫∑∫“∑ºâŸ‡™Ë◊Õ¡ª√– “π√–À«à“ߧπ ÕߙȗππÈ’‡ªìπ‡ßË◊Õπ‰¢ ”§—≠
∑∑Ë’ ”„À√â –∫Õ∫‡º¥®Á °“√∑ßÈ— À≈“¬¥”√ßÕ¬‰Ÿà ¥.â ..‡º¥®Á °“√¬Õà ¡√°— …“Õ”π“®
‰¥µâ ≈Õ¥‰ª À“°§π™πÈ— °≈“ß∑°’Ë ≈“¬‡ªπì ù™π™π—È π”∑“ß°“√‡¡Õ◊ ßû ‰¡Õà “®
‡™ÕË◊ ¡µÕà °∫— ¡«≈™π‰¥â °“√‡¡Õ◊ ß„π√–∫Õ∫ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬°®Á –‡ªπì ·µ‡à 欒 ß
°“√·¬àß™‘ß®—¥ √√º≈ª√–‚¬™πå¢Õߧπ°≈ÿࡇ≈Á°Ê „π‡¢µ‡¡◊Õß ·≈–‡ªî¥
‚Õ°“ „ÀÕâ ”π“®¿“¬πÕ°‡¢“â ¡“·∑√°·´ß‰¥„â π∞“π–ºŸâ‡™◊ËÕ¡ª√– “πé

„π∫√‘∫∑‡™πà πÈ’ ùª√–™“∏ª‘ ‰µ¬û ·∫∫∑ˇ’ À¡“–°—∫‡¡◊Õ߉∑¬∑ Ë’ ¥ÿ
Õ“®‰¡à„™à°“√∂Õπ√“°∂Õπ‚§π√–∫∫Õÿª∂—¡¿å∑—Èߥâÿπ ‡æ√“–√–∫∫
Õªÿ ∂¡— ¿‡å ªπì  «à 𠔧≠— ∑·Ë’ °–‰¡Õà Õ°®“°‚§√ß √“â ß ß— §¡-‡»√…∞°®‘ ‰∑¬
‚¥¬‡©æ“–√–∫Õ∫Õªÿ ∂¡— ¿„å π™π∫∑ ´ß÷Ë ‡ªπì °≈‰°À≈°— ∑™Ë’ «à ¬Õ¡âÿ ™ºŸ ¬Ÿâ “°‰√â
„πª√–‡∑»∑’ˇ®â“Àπâ“∑’Ë√—∞¬—ß„™âÕ”π“®∫“µ√„À≠à‡Õ“‡ª√’¬∫§π®πÕ¬à“ß
‰¡à°≈—«‡°√ß°ÆÀ¡“¬ ·≈–√—∞∫“≈¬—߉¡à‡§¬ √â“ß ùµ“¢à“¬ —ߧ¡û ∑’Ë·∑â

µ°π”È ‰¡‰à À≈

91

®√ß‘ „À°â —∫æ«°‡¢“
°àÕπ∑Ë’§π‰∑¬®–µ°≈ß°—π‰¥â«à“√–∫Õ∫°“√‡¡◊Õß„πΩíππÈ—π

¡À’ π“â µ“Õ¬à“߉√ µâÕß¡Õß≈÷°≈߉ª∑Ë’ ù “√–û ¢Õß√–∫Õ∫ (‡™πà ®–„™Àâ ≈—°
𑵑√—∞Õ¬à“߉√  ‘∑∏‘‡ √’¿“æ¢âÕ„¥∫â“ß∑’ˇ√“µ°≈ß°—π‰¥â«à“‡ªìπ ù ‘∑∏‘‡ √’
¿“æ¢È—πæÈ◊π∞“πû ∑Ë’√—∞≈à«ß≈–‡¡‘¥‰¡à‰¥â) ‚¥¬‰¡à¬÷¥µ‘¥°—∫©≈“°∑È—ßÀ≈“¬
‰¡«à “à ®–‡ªìπ ù‡º¥Á®°“√û À√Õ◊ ùª√–™“∏ª‘ ‰µ¬û °µÁ “¡

µ√“∫„¥∑’Ë —ߧ¡‰∑¬¬—ßæ—≤𓉪‰¡à∂÷ßΩíòßΩíπ (´÷ËßµâÕß¡“√à«¡
°—π𑬓¡«à“Õ¬ŸàÀπ„¥) ·≈–µ√“∫„¥∑Ë’™π™È—π°≈“߬—߉¡à π„®ºâŸ¬“°‰√â´Ë÷ß
‡ªπì ª√–™“™π «à π„À≠¢à Õߪ√–‡∑» §π‰∑¬Õ“®¡µ’ «— ‡≈Õ◊ °‡æ¬’ ß ù‡º¥®Á °“√
„π§√“∫ª√–™“∏‘ª‰µ¬û °—∫ ùª√–™“∏‘ª‰µ¬„π§√“∫‡º¥Á®°“√û ‡∑à“π—Èπ
´ßË÷ ·∫∫‰Àπ®–¥°’ «“à °π— °ÕÁ ¬∑àŸ √’Ë –¥∫— §≥ÿ ∏√√¡·≈–√–¥∫— §«“¡„®°«“â ߢÕß
ºâπŸ ”ª√–‡∑»‡ªìπÀ≈—°

π—°∏ÿ√°‘®æ—π≈â“π™“«‰∑¬∑’˺—πµ—«¡“‡≈àπ°“√‡¡◊Õß °—∫∑À“√
π—°ªØ‘«—µ‘™“«‡«‡π´ÿ‡Õ≈“∑Ë’≈߇≈◊Õ°µ—ÈßÀ≈—ß®“°∑”√—∞ª√–À“√‰¡à ”‡√Á®
¥‡Ÿ ºπ‘ Ê Õ“®‰¡¡à Õ’ –‰√‡À¡Õ◊ π°π— ‡≈¬ ‚¥¬‡©æ“–‡¡Õ◊Ë Ω“É ¬ÀπßË÷ ‡Õ“Õ°‡Õ“„®
√—∞∫“≈Õ‡¡√‘°—π™ÿ¥®Õ√å® ∫ÿ™ ºâ≈Ÿ °Ÿ Õ¬à“ßÕÕ°πÕ°Àπâ“ „π¢≥–∑Ω’Ë “É ¬À≈—ß
∂ß÷ °∫— ª√–≥“¡∫™ÿ ®‡Ÿ π¬’ √å «“à ‡ªπì ùª»ï “®√“â ¬û µÕà Àπ“â  Àª√–™“™“µ‘ (·µà
Õ¥§‘¥‰¡à‰¥â«à“ ∂⓪√–‡∑»‰∑¬¡’§≈—ßπÈ”¡—π¡À“»“≈∑Ë’Õ‡¡√‘°“µâÕßæË÷ßæ“
‡À¡Õ◊ π‡«‡π´‡ÿ Õ≈“ √∞— ∫“≈‰∑¬∫“ß™«à ßÕ“®‡≈Õ◊ °‡≈πà ∫∑·¢ßÁ °√“â «‡À¡Õ◊ π
™“‡«´°Á‰¥â)

·µ‡à ¡ÕË◊ ¥ Ÿ ‰µ≈°å “√∫√À‘ “√®¥— °“√„π√–∫Õ∫∑∑Ë’ ßÈ— §µàŸ “à ßÕ“â ß«“à ‡ªπì
ùª√–™“∏ª‘ ‰µ¬û æ«°‡¢“Õ“®¡Õ’ –‰√‡À¡Õ◊ π°π— ¡“°°«“à ∑§’Ë ≥ÿ §¥‘ ‰¡«à “à ‡√“
®–¢π“ππ“¡√–∫Õ∫¢Õßæ«°‡¢“«“à Õ–‰√°µÁ “¡

°“√«‘‡§√“–Àåªí®®—¬·Ààߧ«“¡ ”‡√Á®¢Õß ùºŸâπ” ‰µ≈出¥Á®°“√û
∑—ÈߧŸà ·¡â«à“ªí®®—¬ à«πÀπË÷ßÕ“®‡ªìπ°“√ ù®—¥©“°À≈Õ°≈«ßû ª√–™“™π

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°ÿ≈

92

¡“°°«à“°“√™à«¬‡À≈◊ÕÕ¬à“߬—Ë߬◊π Õ“®™È’„Àâ‡√“‡ÀÁ𧫓¡º‘¥æ≈“¥¢Õß
π‚¬∫“¬°“√∫√‘À“√®—¥°“√ª√–‡∑»À≈—ߠߧ√“¡‚≈°§√È—ß∑’Ë Õ߇ªìπµâπ¡“
∑’Ë¡ÿà߇πâπ°“√¢¬“¬µ—«∑“߇»√…∞°‘®‡æ’¬ß¡‘µ‘‡¥’¬« ‚¥¬‰¡à§”π÷ß∂÷ß°“√
°√–®“¬√“¬‰¥â §«“¡‡ ¡Õ¿“§∑“ß ß— §¡ ·≈–°“√§¡âÿ §√Õß ∑‘ ∏¡‘ π…ÿ ¬™π

‡æ√“–√–∫Õ∫ª√–™“∏‘ª‰µ¬‰¡¡à «’ —π¬—Ë߬π◊ ‰¡à«à“„πª√–‡∑»‰Àπ
µ√“∫„¥∑Ë’ª√–™“™π à«π„À≠à¢Õߪ√–‡∑»¬—߬“°®πÕ¬àŸ

 ”À√—∫ºŸâ¬“°‰√â∑’Ë∂Ÿ°√—∞√—ß·°·≈–∑Õ¥∑‘Èßµ≈Õ¥¡“ ù‡º¥Á®°“√∑’Ë
°π‘ ‰¥âû À√◊Õ·¡·â µà§”¡—Ëπ ≠— ≠“¢Õß¡—π ¬—ß‰ßÊ °§Á ߥ°’ «à“ ùª√–™“∏‘ª‰µ¬
∑°Ë’ π‘ ‰¡à‰¥âû Õ¬Ÿà«—π¬ß— §”Ë

‡®“â æàÕÕŸ‚°

(·ª≈·≈–‡√’¬∫‡√¬’ ß∫“ßµÕπ®“°∫∑§«“¡‡√◊ËÕß ùHugo Bossû ‚¥¬ ¬“‡«’¬√å §Õ√√å “≈ å
(Javier Corrales) µæ’ ¡‘ æ„å π𵑠¬ “√ Foreign Policy ©∫∫— ‡¥Õ◊ π¡°√“§¡/°¡ÿ ¿“æπ— ∏å
2549)

‡¡Õ◊Ë §√ ‘ µ»å µ«√√…∑’Ë 20  π‘È  ¥ÿ ≈ß ∑«ª’ Õ‡¡√°‘ “„µ¥â ‡Ÿ À¡Õ◊ π®–À≈¥ÿ æπâ ®“°
«ß®√¢Õß√–∫Õ∫‡º¥®Á °“√∑À“√‰¥„â π∑ Ë’ ¥ÿ À≈ß— ®“°°√–· ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬
∑’ˇ√Ë‘¡°àÕµ—«‡¡Ë◊Õ “¡ ‘∫ªï°àÕπ‡ª√’¬∫‡ ¡◊Õπ§≈◊Ëπ¬—°…å∑Ë’‰¡à¡’„§√¬—∫¬È—߉¥â
‰¡¡à ª’ √–‡∑»„¥„π∑«ª’ ∑µË’ °Õ¬¿àŸ “¬„µ√â –∫Õ∫‡º¥®Á °“√ ¬°‡«πâ ‰Œµ‘ ·¡«â “à
∑À“√®–≈°ÿ ŒÕ◊ ¢π÷È ªØ«‘ µ— ‡‘ ªπì §√ß—È §√“« ∑“â ¬∑ ’Ë ¥ÿ  π— µ ‘ ¢ÿ ¿“¬„µ√â ∞— ∏√√¡π≠Ÿ
°°Á ≈∫— §π◊ ¡“¥ß— ‡¥¡‘ º≈°“√ ”√«®§«“¡§¥‘ ‡ÀπÁ ¢Õߪ√–™“™π –∑Õâ π‡ ¬’ ß
 π∫—  ππÿ √–∫Õ∫ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬¡“°¢π÷È ‡√ÕË◊ ¬Ê ·≈– ∂“π°“√≥°å ¥Á ‡Ÿ À¡Õ◊ π
®–‰¡à‡ªπì „®µàÕ‡º¥®Á °“√∑À“√Õ°’ µàÕ‰ª

µ°π”È ‰¡à‰À≈

93

πË—π§◊Õ∫√√¬“°“»„π«—π∑Ë’ ÕŸ‚° ™“‡«´ ™π–°“√‡≈◊Õ°µÈ—߇ªìπ
ª√–∏“π“∏‘∫¥’‡«‡π´ÿ‡Õ≈“„πªï æ.». 2541 Õ¥’µπ“¬æ≈ºŸâ欓¬“¡
ªØ‘«—µ‘·µà‰¡à ”‡√Á®‡¡Ë◊ÕÀ°ªï°àÕπ ·µà°≈—∫‰¥â√—∫§«“¡π‘¬¡Õ¬à“ß∑à«¡∑âπ
®“°ª√–™“™π„À⇪ìπºŸâ∫√‘À“√ Ÿß ÿ¥ ¿“¬„µâ°“√ª°§√ÕߢÕß™“‡«´ ´÷Ëß
°”≈—ß®–‡¢â“ Ÿàªï∑’Ë ‘∫„π‰¡à™â“ ‡¢“√«∫Õ”π“®°“√ª°§√Õß¡“‰«â∑’˵—«‡Õß
√–√“πΩ“É ¬§“â π ≈ß‚∑…π°— ¢“à «  Ëß— øÑÕßÕߧå°√æ≈‡√Õ◊ π¡“°¡“¬ ·≈–‡æË¡‘
¢¥’ °“√§«∫§¡ÿ ¢Õß√∞— „π‡»√…∞°®‘ ¢Õߪ√–‡∑» ·µ„à π¢≥–‡¥¬’ «°π— ™“‡«´
°∑Á ”„À√â –∫Õ∫‡º¥®Á °“√°≈∫— ¡“∑—π ¡—¬Õ°’ §√Èß— ·¡â®–‰¡„à ™à ”À√—∫∑ÿ°§π
·µà°Á‡æ’¬ßæÕ∑’Ë®–∑”„À⇢“™π–°“√‡≈◊Õ°µÈ—ߧ√—Èß·≈⫧√ȗ߇≈à“ ·≈–∑Ë’¬Ë‘߉ª
°«à“π—Èπ§◊Õ ®ÿ¥¬◊π·≈–‚«À“√Õ—π√âÕπ·√ߢÕß™“‡«´∑’˵àÕµâ“π∑—ÈßÕ‡¡√‘°“
·≈–≈—∑∏‘‡ √’π‘¬¡„À¡à (neo-liberal) ∑”„À⇢“°≈“¬‡ªìπ«’√∫ÿ√ÿ…¢Õßπ—°
§‘¥ΩÉ“¬´â“¬À≈“¬§π∑«—Ë ‚≈°

º‡âŸ ™¬Ë’ «™“≠À≈“¬√“¬ (·≈–·ππà Õπ √«¡º Ÿâ π∫—  ππÿ ™“‡«´¥«â ¬)
‰¡¬à Õ¡√—∫«à“‡«‡π´ÿ‡Õ≈“‰¥â°≈“¬‡ªìπ√–∫Õ∫‡º¥®Á °“√ À√Õ◊ Õµ— µ“∏ª‘ ‰µ¬
(autocracy) ‡æ√“–™“‡«´§Õ◊ ºπ⟠”∑¡’Ë “®“°°“√‡≈Õ◊ °µß—È ππ—Ë ‡ªπì §≥ÿ  ¡∫µ— ‘
Õπ— ·ª≈°ª√–À≈“¥¢Õß√–∫Õ∫™“‡«´ °≈“à «§Õ◊ ‡¢“‰¥≈â ∫≈“â ߧ«“¡¢¥— ·¬ßâ
∑È—ß¡«≈√–À«à“ß√–∫Õ∫‡º¥Á®°“√·≈–¢’¥§«“¡ “¡“√∂„π°“√·¢àߢ—π∑“ß
°“√‡¡◊ÕߢÕ߇º¥®Á °“√ππÈ— Ê

 ‘Ëß∑Ë’πà“Õ—»®√√¬å¬Ë‘߉ª°«à“πÈ—π§◊Õ §«“¡ ”‡√Á®¢Õß™“‡«´‰¡à‰¥â
‡ªìπ‡æ¬’ ߺ≈≈—æ∏å¢Õ߇ πàÀ å «à πµ—«À√Õ◊ ∫√‘∫∑∑“ß∑Õâ ß∂π‘Ë ‡∑“à πÈπ— ·µ‡à ¢“
‰¥âª√—∫‡ª≈Ë’¬π√–∫Õ∫‡º¥Á®°“√„Àâ∑—π ¡—¬·≈–‡¢â“°—∫¬ÿ§ª√–™“∏‘ª‰µ¬
‡∫àß∫“πÕ¬“à ߉¥ºâ ≈  µŸ √°“√ª°§√ÕߢÕß™“‡«´°”≈—߇ªπì ·√ß∫π— ¥“≈„®
„Àâ°—∫π—°°“√‡¡◊Õß„πÀ≈“¬ª√–‡∑»¢â“߇§’¬ß ‡™àπ ‡¡Á°´‘‚°·≈–∫√“´‘≈
·≈–™Ë◊Õ‡ ’¬ß¢Õß™“‡«´∑’Ë°”≈—ߢ®√¢®“¬„π‡«∑’‚≈°Õ“®º≈—°¥—π„Àâ∑À“√
π°— ‡º¥®Á °“√„π∑«ª’ Õ◊πË Ê À—π¡“‡Õ“Õ¬“à ߇¢“

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°≈ÿ

94

ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬Õ”æ√“ß
¿“¬„µâ°“√ª°§√ÕߢÕß™“‡«´ ‡«‡π´‡ÿ Õ≈“‰¡¡à ’§“à ¬°—°°π— À√◊Õ

°“√ —ßÀ“√À¡Ÿà ª√–™“ ß— §¡ (civil society) ‰¡‰à ¥≈â ¡à  ≈“¬≈߇À¡Õ◊ π„π
§‘«∫“ À≈—ß°“√ªØ«‘ µ— ª‘ ï æ.». 2502 √∞— ªØ‘‡ ∏°“√„™â√–∫∫§«“¡√ÿπ·√ß
πÕ°°ÆÀ¡“¬‡À¡Õ◊ π°√≥°’ “√ ùÕ¡ÿâ û À√Õ◊ ù¶“à µ¥— µÕπû ª√–™“°√π—∫√âÕ¬
∑‡Ë’ °¥‘ „πÕ“√‡å ®πµπ‘ “·≈–™≈‘ „’ π™«à ß∑»«√√…2510-2520·≈–‡«‡π´‡ÿ Õ≈“
°‰Á ¡¡à √’ –∫∫√“™°“√∫“â Õ”π“®∑§Ë’ Õ¬·∑√°·´ß·≈–°¥¢ª’Ë √–™“™π „π∑“ß
µ√ß°—π¢â“¡ ‡«‡π´ÿ‡Õ≈“¡’æ√√§ΩÉ“¬§â“π∑Ë’·¢Áß·°√àß ®—¥°“√‡≈◊Õ°µ—Èß
Õ¬à“ß ¡Ë”‡ ¡Õ ¡’ Ë◊Õ¡«≈™π∑Ë’¡’§«“¡‡ªìπµ—«¢Õßµ—«‡Õß Ÿß ·≈–¿“§
ª√–™“ —ߧ¡∑Ë’µ◊Ëπµ—«·≈–¥Ÿ·≈°—π‡ÕßÕ¬à“߇ªìπ√–∫∫ °≈à“«‚¥¬ √ÿª
‡«‡π´‡ÿ Õ≈“¥Ÿ‡À¡◊Õπª√–™“∏‘ª‰µ¬¡“°

·µà‡¡Ë◊ÕÀ—π¡“¡Õߪ√–‡¥Áπ‡√Ë◊Õߧ«“¡√—∫º‘¥ (accountability)
·≈–¢¥’ ®”°¥— Õ”π“®¢Õߪ√–∏“π“∏∫‘ ¥’¿“æ∑‡Ë’ √“‡ÀπÁ °≈∫— ®“°¢“«‡ªπì ¥”
¢≥–πÈ’™“‡«´¡’Õ”π“®Õ¬à“ß ¡∫Ÿ√≥å„π°“√§«∫§ÿ¡Õߧå°√√—∞∑È—ßÀ¡¥∑’Ë
Õ“®®”°—¥Õ”π“®¢Õ߇¢“‰¥â „πªï æ.». 2542 ™“‡«´º≈°— ¥π— „Àâ√∞— ÕÕ°
√—∞∏√√¡πŸ≠©∫—∫„À¡à∑’ˬ°‡≈‘°«ÿ≤‘ ¿“ ‡À≈◊Շ撬ߠ¿“‡¥’¬«∑’ˇ¢“µâÕß
µÕà √Õߥ«â ¬ ·≈–·°‰â ¢√–‡∫¬’ ∫¢Õß√∞—  ¿“„À¡à „Àµâ Õâ ß„™‡â  ¬’ ߇欒 ß°ß÷Ë ÀπßË÷
‡∑à“π—Èπ„π°“√ºà“π°ÆÀ¡“¬ ”§—≠Ê ‰¡à„™à Õß„π “¡Õ¬à“ß∑’ˇªìπ¡“
‡πË◊Õß®“°æ√√§¢Õß™“‡«´¡’‡ ’¬ß‡°‘π°Ë÷ßÀπË÷߇撬߇≈Á°πâÕ¬„π√—∞ ¿“
À≈—ß®“°π—Èπ°Á‡ªìπ‡√Ë◊Õßßà“¬∑’Ë®–º≈—°¥—π„Àâ√—∞ ¿“Õπÿ¡—µ‘°“√‡æË‘¡µ”·Àπàß
ºâŸææ‘ “°…“»“≈Æ°’ “ ®“° 20 ‡ªìπ 32 ´Ë÷ß·πàπÕπ µ”·Àπàß∑ˇ’ æ‘Ë¡¢πÈ÷ πÈπ—
‡µ¡Á ‰ª¥«â ¬§π π∑‘ ¢Õß™“‡«´ æ«°∑™Ë’ Õ∫¢π“ππ“¡µ«— ‡Õß«“à ùπ°— ªØ«‘ µ— û‘
(revolucionarios)

πÕ°®“°®–√«∫Õ”π“®æ≈‡√◊Õπ‰«â„π¡◊Õ·≈â« ™“‡«´¬—ß√«∫
Õ”π“®∑À“√∑—ÈßÀ¡¥‰«â°—∫µ—« ‡¢“√—Èßµ”·ÀπàߺŸâ∫—≠™“°“√∑À“√ Ÿß ÿ¥

µ°πÈ”‰¡à‰À≈

95

 Õߧ√È—ß´âÕπ ·≈–¬°‡≈‘°¡“µ√“„π√—∞∏√√¡πŸ≠∑’Ë°”Àπ¥„Àâ°Õß∑—æÕ¬Ÿà
¿“¬„µâ°“√§«∫§ÿ¡¢Õß√—∞ ¿“ ‡¡◊ËÕ‡«‡π´ÿ‡Õ≈“ºà“π√—∞∏√√¡πŸ≠„À¡à„πªï
2542 ·πàπÕπ ¢âÕπÈ’∑”„À♓‡«´ “¡“√∂ª≈¥À√◊Õ‚¬°¬â“¬π“¬∑À“√∑’Ë
µàÕµâ“π‡¢“‰¥âµ“¡Õ”‡¿Õ„® æ√âÕ¡·µàßµ—Èßæ«°‡¥’¬«°—π‡¢â“·∑π∑Ë’ „πªï
2547 ‡¢“‡√Ë‘¡ √â“ß°Õß∑—ææ≈‡√◊Õπ„π‡¢µ‡¡◊Õß ´÷Ë߇¢“À«—ß®–¢¬“¬
°”≈—ßæ≈®“°ÀπË÷ß· π§π„Àâ∂÷ß Õß≈â“π§π ∑À“√ ”√Õß®”π«π¡“°
¢π“¥π’ÈÕ“®™à«¬„À™â “‡«´‰¡¡à «’ —πµ°‡ªπì æ√√§ΩÉ“¬§“â π‡≈¬

∑ Ë’ ”§≠— ‰¡·à æ°â π— ™“‡«´§«∫§¡ÿ  ¿“°“√‡≈Õ◊ °µß—È (Õߧ°å √Õ ‘ √–
∑¥Ë’ ·Ÿ ≈°“√‡≈Õ◊ °µß—È ¢Õߪ√–‡∑») ·≈– PDVSA ∫√…‘ ∑— ººâŸ ≈µ‘ πÈ”¡π— √“¬„À≠à
∑Ë’ ÿ¥´Ë÷ß√—∞∫“≈‡ªìπ‡®â“¢Õß ·≈–‡ªìπ·À≈àß√“¬‰¥â∑’Ë ”§—≠∑Ë’ ÿ¥¢Õß√—∞
Õ”π“®πÈ’¬àÕ¡·ª≈«à“Õߧå°√πÈ’®–¡Õߢⓡ惵‘°√√¡µà“ßÊ ∑’ˉ¡à™Õ∫¡“
æ“°≈„π§ŸÀ“‡≈◊Õ°µ—Èß ·≈–‚¬ß‰ª∂÷ß√—∞∫“≈‰¥â ·≈–Õÿµ “À°√√¡π”È ¡—π
∑’ËÕ¬Ÿà¿“¬„µâÕ”π“®¢Õß™“‡«´„Àâ‡ß‘π√—∞∫“≈¢Õ߇¢“„™âÕ¬à“߉¡àÕ—Èπ
‚¥¬‡©æ“–„πƒ¥‡Ÿ ≈Õ◊ °µÈ—ß

°≈“à «‚¥¬ √ÿª ™“‡«´§«∫§ÿ¡Ω“É ¬π‘µ‘∫—≠≠—µ‘¢Õߪ√–‡∑» »“≈
Æ°’ “ ∑À“√ Õß°Õß∑æ— ·À≈ßà √“¬‰¥√â ∞— ∑„Ë’ À≠∑à  Ë’ ¥ÿ ·≈–Õߧ°å √Õ ‘ √–∑¥Ë’ ·Ÿ ≈
°“√‡≈Õ◊ °µß—È ·µ¥à ‡Ÿ À¡Õ◊ π«“à ·§πà πÈ— ¬ß— ‰¡æà Õ °ÆÀ¡“¬ ÕË◊ ©∫∫— „À¡Õà π≠ÿ “µ
„Àâ√—∞§«∫§ÿ¡¥Ÿ·≈‡πÈ◊ÕÀ“¢Õß Ë◊Õ ·≈–°ÆÀ¡“¬Õ“≠“©∫—∫„À¡à°ÁÕπÿ≠“µ
„Àâ√—∞§ÿ¡¢—ߪ√–™“°√§π‰Àπ°Á‰¥â∑Ë’· ¥ß ù§«“¡‰¡à‡§“√æû µàÕ‡®â“Àπâ“
∑’Ë√—∞ ™“‡«´ Ë—ß„Àâ√—∞∫“≈‚æ µå√“¬™Ë◊ÕºŸâ¡’ ‘∑∏‘ÕÕ°‡ ’¬ß‡≈◊Õ°µÈ—ß∑—ÈßÀ¡¥
∫πÕ‘π‡∑Õ√å‡πÁµ √«¡∑È—ß®ÿ¥¬◊π∑“ß°“√‡¡◊ÕߢÕßæ«°‡¢“ ·≈–¢âÕ¡Ÿ≈«à“
·µà≈–§π‚À«µÕ¬à“߉√„π°“√≈ߪ√–™“¡µ‘∂Õ¥∂Õπª√–∏“π“∏‘∫¥’‡¡Ë◊Õªï
æ.». 2547 (√—∞∏√√¡πŸ≠‡«‡π´ÿ‡Õ≈“Õπ≠ÿ “µ„Àâª√–™“™π≈“à √“¬™Õ◊Ë ‡æ◊ËÕ
®¥— ∑”ª√–™“¡µ„‘ π°“√∂Õ¥∂Õπ‡®“â Àπ“â ∑√’Ë ∞— ∑°ÿ √–¥∫— ∑¡Ë’ “®“°°“√‡≈Õ◊ °µß—È
‚¥¬µâÕß≈à“√“¬™◊ËÕ„Àâ‰¥â‰¡àµ”Ë °«à“√âÕ¬≈– 20 ¢ÕߺŸâ¡’ ‘∑∏‘ÕÕ°‡ ’¬ß

 ƒ≥’ Õ“™«“ππ— ∑°ÿ≈

96

‡≈Õ◊ °µ—Èßµ”·ÀπàßππÈ— Ê („π°√≥¢’ Õߪ√–∏“π“∏‘∫¥’ µÕâ ß„™â 2.3 ≈â“π√“¬
™Ë◊Õ) ·≈–‡¡◊ËÕ‰¥â√“¬™◊ËÕ§√∫®”π«π·≈â« „π°“√≈ߪ√–™“¡µ‘∂Õ¥∂Õπ
‡®“â Àπ“â ∑√’Ë ∞— ÕÕ°®“°µ”·Àπßà µÕâ ß„™§â –·ππ‡ ¬’ ߇°π‘ °«“à √Õâ ¬≈– 25 ¢Õß
º¡Ÿâ  ’ ∑‘ ∏Õ‘ Õ°‡ ¬’ ß∑ß—È À¡¥) ¡“µ√°“√π¢È’ Õß™“‡«´∑”„À‡â °¥‘ ª√“°Ø°“√≥å
ù§«“¡√∫— º‘¥°≈∫— ¢â“ßû (reverse accountability) °≈“à «§Õ◊ √∞— ‡ªìπºâŸ Õ¥
 àÕߥŸ·≈·≈–≈ß‚∑…æ≈‡√◊ÕπºŸâ¡’惵‘°√√¡∑“ß°“√‡¡◊Õß∑Ë’√—∞‰¡à™Õ∫
·∑π∑’Ë®–‡ªìπæ≈‡√◊Õπ√à«¡°—π Õ¥ àÕߥŸ·≈√—∞ ∂⓪√–™“∏‘ª‰µ¬À¡“¬∂÷ß
√–∫Õ∫∑Ë’¡’°≈‰°µ√«® Õ∫ºŸâ¡’Õ”π“® ‡«‡π´ÿ‡Õ≈“°ÁÕ¬àŸÀà“߉°≈®“°
√–∫Õ∫πÈ—π·πàÊ

°“√·∫ßà ª√–‡∑»‡ªπì  Õߢȫ— ·≈«â °”√“∫
·¡â«“à ™“‡«´®–¡Õ’ ”π“®¡À“»“≈Õ¬Ÿà„π¡Õ◊ °Á‰¡‰à ¥·â ª≈«“à ‡¢“‰¡à

‡§¬‡º™‘≠°—∫°“√µàÕµâ“π √–À«à“ߪï æ.». 2544 - 2547 ‡«‡π´ÿ‡Õ≈“
∑ß—È ª√–‡∑»‡°Õ◊ ∫‡ªπì Õ¡— 擵À≈“¬§√“«®“°°“√‡¥π‘ ¢∫«πµÕà µ“â π°«“à 19
§√—Èß °“√ª√–∑â«ß∑’ˇ√’¬°«à“ cacerolazos (pot-bangings) ´÷ËߺâŸ√à«¡
™ÿ¡πÿ¡π—∫≈â“π§π√à«¡°—πµ’À¡âÕ‡ªìπ‡ ’¬ß¥—ß°—¡ªπ“∑µ‘¥µàÕ°—πÀ≈“¬«—π
·≈–°“√ª√–∑â«ßÀ¬ÿ¥ß“π¢Õßæπ—°ß“π∫√‘…—∑ PDVSA ∑À“√°≈ÿà¡ÀπË÷ß
∂÷ߢπ“¥∑”√—∞ª√–À“√¬÷¥Õ”π“®®“°™“‡«´™—Ë«§√“«„πªï æ.». 2545
Õ°’ ∑ßÈ— µÕà ¡“‰¡πà “π ·¡«â “à  ¿“°“√‡≈Õ◊ °µß—È ®–„™Õâ ”π“®°¥’ ¢«“ßÕ¬“à ß∑ ’Ë ¥ÿ
æ√√§ΩÉ“¬§“â π·≈–°≈¡àÿ ºµâŸ àÕµ“â 𙓇«´°Á¬—ß “¡“√∂≈“à √“¬™Õ◊Ë ‰¥â∂÷ß 3.2
≈“â π§π„π‡¥Õ◊ π°¡ÿ ¿“æπ— ∏å æ.». 2546 ·≈– 3.4 ≈“â π§π„π‡¥Õ◊ π∏π— «“§¡
æ.». 2546 ‡æÕ◊Ë ≈ߪ√–™“¡µ‘∂Õ¥∂Õ𙓇«´

·µàΩÉ“¬µàÕµâ“𙓇«´°Á∑”‰¥â‡æ’¬ß·§àπ—Èπ ™“‡«´‰¥â√—∫™—¬™π–
Õ¬“à ß∑«à ¡∑πâ „π°“√≈ߪ√–™“¡µ∂‘ Õ¥∂Õπ‡¢“„πªï 2547 º âŸ ß— ‡°µ°“√≥å
À≈“¬√“¬¡Õß«à“ §«“¡ ”‡√Á®¢Õß™“‡«´„π°“√§√ÕßÕ”π“®πÈ—πÕ∏‘∫“¬

µ°π”È ‰¡‰à À≈

97

‰¥ßâ “à ¬¡“°¥«â ¬‡Àµºÿ ≈ πÈ— Ê §Õ◊ ‡¢“‡ªπì «√’ ∫√ÿ …ÿ ¢Õߧπ®π º âŸ ß— ‡°µ°“√≥å
‡À≈à“π’È∫Õ°«à“ ™“‡«´Õ“®‡ªìπ‡º¥Á®°“√∫â“Õ”π“® ·µà‡¢“‰¡à‡À¡◊Õπ
‡º¥Á®°“√∫“â Õ”π“®§πÕπ◊Ë Ê µ√ß∑‡’Ë ¢“™«à ¬§π®π‡À¡◊Õπ‚√∫‘πŒ¥âŸ °“√„™â
‚«À“√Õ—π√âÕπ·√ß·≈–„™â®à“¬‡ß‘πß∫ª√–¡“≥¿“§√—∞Õ¬à“ß¡◊Õ‡µ‘∫¢Õß
™“‡«´ ∑”„À⇢“µÕ∫ πÕßµàÕ§«“¡µâÕß°“√∑—Èߥâ“π«—µ∂ÿ·≈–¥â“π
Õÿ¥¡°“√≥å¢Õߺ⟬“°‰√â„π‡«‡π´ÿ‡Õ≈“ ´Ë÷ß¡’®”π«π°«à“√âÕ¬≈– 60 ¢Õß
ª√–™“°√∑ȗߪ√–‡∑»

Õ¬à“߉√°Áµ“¡ ¡ÿ¡¡Õß∑Ë’∂◊Õ«à“§«“¡ ”‡√Á®∑“ß°“√‡¡◊ÕߢÕß
™“‡«´‡ªìπ‡æ¬’ ߇√Õ◊Ë ß¢Õß™—¬™π–∑“ß ß— §¡π—È𠇪ìπ¡¡ÿ ¡ÕßµÈ◊π‡¢π‘ ∑¡Ë’ Õß
¢â“¡∑—Èߧ«“¡´—∫´âÕπ¢Õß√–∫Õ∫™“‡«´ ·≈–Õ—πµ√“¬∑Ë’‡¢“ ∂“ªπ“¢È÷π
‰¡à¡’„§√‚µâ·¬â߉¥â«à“™“‡«´‡ªìπºâŸ√‘‡√Ë‘¡‚§√ß°“√¥â“π —ߧ¡¡“°¡“¬
„πæ◊Èπ∑Ë’°—π¥“√´Ë÷ß¿“§‡Õ°™π·≈–√—∞∫“≈°àÕπÊ ∑‘Èß„À⇪ìπ∑”‡≈À“°‘π
¢Õß¡“‡ø¬ï ∑Õâ ß∂π‘Ë ·¡«â “à ‚§√ß°“√‡À≈“à ππÈ— ®”π«π¡“°®–‡°¥‘ ¢π÷È À≈ß— ®“°
°“√≈ߪ√–™“¡µ‘∂Õ¥∂Õπ¢Õߪ√–™“™π ™“‡«´‡æË‘¡¢’¥°“√„™â®à“¬‡ß‘π
ß∫ª√–¡“≥¿“§√—∞„πÕ—µ√“ à«π∑’Ë Ÿß≈‘Ë« §◊Õ®“°√âÕ¬≈– 19 ¢Õß GDP
„πªï æ.». 2542 ‡ªìπ°«“à √Õâ ¬≈– 30 „πªï æ.». 2547 ·µ‡à ßπ‘ ∑ÕË’ —¥©’¥
≈߉ª°≈∫— ‰¡‰à ¥™â «à ¬„À¿â “«–§«“¡¬“°®π °“√»°÷ …“ À√Õ◊ §«“¡‡∑“à ‡∑¬’ ¡
°π— „πª√–‡∑»¥¢’ πÈ÷ πÕ°®“°π’È ¢Õâ ‡∑®Á ®√ß‘ ∑ÀË’ °— ≈“â ß∑ƒ…Æ∑’ «Ë’ “à ™“‡«´‡ªπì
ù‚√∫π‘ Œ¥âŸ ¢Õߧπ®πû §Õ◊ ™“‡«´‰¡‰à ¥√â ∫— °“√ π∫—  ππÿ ®“°§π®π «à π„À≠à
º≈°“√ ”√«® à«π„À≠à√–∫ÿ«à“ §π®πÕ¬à“ßπâÕ¬°«à“√âÕ¬≈– 30 ‰¡à™Õ∫
™“‡«´ ·≈–º¡âŸ √’ “¬‰¥πâ Õâ ¬∑‰Ë’ ¡Õà Õ°‰ª‡≈Õ◊ °µß—È §¥‘ ‡ªπì ª√–¡“≥√Õâ ¬≈– 30
∂÷ß 40 ¢ÕߺπŸâ ÕπÀ≈—∫∑—∫ ∑‘ ∏∑‘ —ßÈ À¡¥

§«“¡®√‘ß∑’Ë«à“™“‡«´‰¡à “¡“√∂§«∫§ÿ¡§π®π∑È—ßÀ¡¥‰¥â ‡ªìπ
°ÿ≠·® ”§—≠„π°“√∑”§«“¡‡¢â“„®‡º¥Á®°“√ ‰µ≈å„À¡à¢Õ߇¢“ ´÷Ë߇√“
Õ“®¢π“ππ“¡«“à ù‡º¥Á®°“√·¢ßà ¢—π‰¥ûâ (competitive autocracy) ºŸπâ ”

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°≈ÿ

98

‡º¥Á®°“√·∫∫·¢àߢ—π‰¥âπ—ÈπµâÕß¡’‡ ’¬ß π—∫ πÿπ¡“°æÕ∑’Ë®–≈ß π“¡
‡≈◊Õ°µ—Èß ·µà‰¡à¡“°æÕ∑’Ë®–‡Õ“™π–ΩÉ“¬µ√ߢⓡլà“ß√“∫§“∫ «—ππÈ’
ºŸâ π—∫ πÿ𙓇«´ª√–°Õ∫¥â«¬§π®π à«πÀπË÷ß ∑À“√ à«π„À≠à¢Õß
°Õß∑æ— ∑’Ë∂°Ÿ ‚¬°¬“â ¬®π‰¡‡à À≈◊Õ‡§“â ‡¥¡‘ ·≈–π°— °“√‡¡◊ÕßΩ“É ¬´â“¬∑’ˇ§¬
À¡¥§«“¡ ”§—≠‰ªπ“π·≈«â °àÕ𙓇«´¢÷πÈ §√ÕßÕ”π“®

‡º¥Á®°“√·¢àߢ—π‰¥â¢Õß™“‡«´·µ°µà“ß®“°π—°‡º¥Á®°“√µ“¡
¢π∫∏√√¡‡π’¬¡‡¥‘¡ Õߪ√–‡¿∑§◊Õ π—°‡º¥Á®°“√·∫∫‰√â§ππ‘¬¡®πµâÕß
°¥¢ªË’ √–™“™π‡æÕË◊ √°— …“Õ”π“® °∫— π°— ‡º¥®Á °“√·∫∫‡§¬µ«— ∑¡Ë’ §’ πµÕà µ“â π
πâÕ¬¡“°®π “¡“√∂‡ «¬Õ”𓮉¥âÕ¬à“ß ∫“¬Ê ΩÉ“¬µàÕµâ“𙓇«´
‡¢â¡·¢Á߇°‘π°«à“∑Ë’®–„™â°”≈—߇¢â“ª√“∫ª√“¡µ√ßÊ √«¡∂÷ߺ≈≈—æ∏å¥â“π
§«“¡ ¡— æπ— ∏√å –À«“à ߪ√–‡∑»„π°√≥π’ π—È °®Á –√πÿ ·√ß¡“°¥«â ¬‡Àµπÿ ™’È “‡«´
®ß÷ „™°â ≈‰°∑§Ë’ Õà π¢“â ߇ªπì ª√–™“∏ª‘ ‰µ¬„π°“√ª°§√Õߪ√–‡∑» ´ßË÷ ∫ß— §∫—
„À‡â ¢“µÕâ ߇Փ™π–Ω“É ¬µ√ߢ“â ¡¥«â ¬°“√™ß‘ ‰À«™ß‘ æ√‘∫ ¥ß— ππ—È ™“‡«´®÷߬ÿ
„À§â π‡°≈¬’ ¥Ω“É ¬µ√ߢⓡ ·∑π∑®’Ë – ßË— À“â ¡µ√ßÊ §«“¡ ”‡√®Á ¢Õß™“‡«´
„π π“¡‡≈Õ◊ °µß—È ¡ ’ “‡Àµ¡ÿ “®“°«∏‘ °’ “√µÕ∫‚µΩâ “É ¬µ√ߢ“â ¡¡“°°«“à §«“¡
™à«¬‡À≈◊Õ∑’ˇ¢“„Àâ§π®π ™“‡«´æ∫«à“‡¢“ “¡“√∂°ÿ¡Õ”𓮇¡Ë◊Õ‡º™‘≠
°—∫ΩÉ“¬µ√ߢⓡ∑Ë’πà“‡°≈’¬¥™—߉¥âßà“¬°«à“µÕπ‡º™‘≠Àπâ“ΩÉ“¬µ√ߢⓡ∑Ë’
∂Ÿ°·∫π ·≈–„π·ßàπÈ’ ‡∑à“°—∫«à“™“‡«´°”≈—߇¢’¬π§Ÿà¡◊Õ‡≈à¡„À¡à ”À√—∫
ºâŸπ”∑’µË âÕß°“√‡ªìπ‡º¥®Á °“√ ¡¬— „À¡à ‚¥¬¡’«‘∏°’ “√À≈°— Ê ¥—ßµÕà ‰ªπ:È’

‚®¡µ’æ√√§°“√‡¡◊Õß: À≈—ß®“°§«“¡æ¬“¬“¡¢Õß™“‡«´∑Ë’
®–¬¥÷ Õ”π“®‚¥¬°“√∑”√—∞ª√–À“√„πªï æ.». 2535 ≈⡇À≈« (Õ“®‡ªìπ
µ≈°√“â ¬∑‡’Ë °¥‘ ª‡ï ¥¬’ «°π— °∫— 情¿“∑¡Ã‘ „π‡¡Õ◊ ߉∑¬fiº·âŸ ª≈) ‡¢“°≈Á Õß
≈ß ¡—§√‡≈◊Õ°µÈ—ß„πªï æ.». 2541 °≈¬ÿ∑∏å°“√À“‡ ’¬ß¢Õß™“‡«´„™â∏’¡
‡¥’¬«‡ªìπÀ≈—° §◊Õ°“√‚æπ∑–π“∂÷ß ù§«“¡™Ë—«√⓬û ¢Õßæ√√§°“√‡¡◊Õß

µ°π”È ‰¡‰à À≈

99

™“‡«´°≈à“«‚®¡µ’æ√√§°“√‡¡◊Õß∫àÕ¬§√È—ß°«à“≈—∑∏‘‡ √’π‘¬¡„À¡à¢Õß‚≈°
µ–«—πµ° °≈¬ÿ∑∏åπÈ’∑”„À⇢“‰¥â√—∫§–·ππ‡ ’¬ß∑à«¡∑âπ®“°ª√–™“™π
‡æ√“–‡«‡π´ÿ‡Õ≈“°Á‡À¡◊Õπ°—∫ª√–‡∑»°”≈—ßæ—≤π“ÕË◊πÊ §◊Õæ≈‡¡◊Õß
 à«π„À≠à√⟠°÷ ‡∫Ë◊ÕÀπ“à ¬·≈–‰¡æà Õ„®æ√√§°“√‡¡◊ÕßÀπⓇ¥‘¡Ê ™“‡«´‰¥â
√—∫§–·πππ‘¬¡®“°∑—ÈßΩÉ“¬´â“¬·≈–¢«“ ∑È—ßÀπàÿ¡ “«·≈–ºâŸ ŸßÕ“¬ÿ ∑—Èß
ºŸâ‡®π®—¥°—∫°“√„™â ‘∑∏‘·≈–ºŸâ„™â ‘∑∏‘Àπâ“„À¡à ®ÿ¥¬◊π∑’˵àÕµâ“πæ√√§
°“√‡¡Õ◊ ߢÕß™“‡«´‰¡‡à 欒 ß·µ™à «à ¬„À‡â ¢“‰¥√â ∫— ‡≈Õ◊ °µßÈ— ‡∑“à ππÈ— ·µ¬à ß— ™«à ¬
„À⇢“ “¡“√∂ºà“π√—∞∏√√¡πŸ≠∑Ë’∂◊Õ‡ªìπªØ‘ªí°…åµàÕæ√√§°“√‡¡◊Õß∑’Ë ÿ¥
©∫∫— Àπß÷Ë „π∑«ª’ Õ‡¡√‘°“„µ„â π‡¥Õ◊ π∏π— «“§¡ 2542 ·ºπ°“√°ÿ¡Õ”π“®
¢Õß™“‡«´‡√‘Ë¡µâπÕ¬à“ß «¬ß“¡

·∫àß·¬° —ߧ¡ÕÕ°‡ªìπ Õߢ—È«: À≈—ß®“°‰¥â√—∫‡≈◊Õ°µ—Èß·≈â«
¢πÈ— µÕà ‰ª¢Õßπ°— ‡º¥®Á °“√·¢ßà ¢π— ‰¥§â Õ◊ ·∫ßà ·¬°√–∫Õ∫°“√‡¡Õ◊ ßÕÕ°‡ªπì
 Õߢ«—È µ√ߢ“â ¡ °≈¬∑ÿ ∏πå ∑’È ”„À®â ¥ÿ ¬π◊ ·∫∫°ß÷Ë °≈“ß (§Õ◊ ‰¡Ωà °í „ΩΩÉ “É ¬Àπß÷Ë
ΩÉ“¬„¥) ‡≈◊ÕπÀ“¬‰ª ·≈–∑”„À√â —°…“§«“¡ “¡§— §„’ πÀ¡Ÿàæ√√§æ«°¢Õß
µπ‰¥â °“√≈¥¢π“¥¢Õß®ÿ¥¬◊π°Ë÷ß°≈“ßπÈ—π‡ªìπ°≈¬ÿ∑∏å ”§—≠¢Õß
π°— ‡º¥®Á °“√·¢ßà ¢π— ‰¥â ‡æ√“–„π ß— §¡ «à π„À≠à º¡Ÿâ ®’ ¥ÿ ¬π◊ ∑“ßÕ¥ÿ ¡°“√≥å
∑ÕË’ ¬µŸà √ß°≈“ß¡®’ ”π«π¡“° ´ßË÷ ππË— ‡ªπì ª≠í À“µÕà ‡º¥®Á °“√ ‡æ√“–º¡Ÿâ  ’ ∑‘ ∏‘
ÕÕ°‡ ¬’ ߇À≈à“π—Èπ¡—°‰¡™à Õ∫‚À«µ‡≈◊Õ°π°— °“√‡¡Õ◊ ßÀ«— √πÿ ·√ß∑—Èß Õߢ«—È

∑“ßÕÕ°¢Õß™“‡«´§◊լ˗«¬ÿ„ÀâΩÉ“¬µ√ߢⓡ∂Õ¬‰ª„™â®ÿ¥¬◊π
·∫∫ ÿ¥¢È—« °“√Õÿ∫—µ‘¢È÷π¢Õߢȗ«°“√‡¡◊Õß Õߢȗ«µ√ߢⓡ àߺ≈„Àâ®ÿ¥¬◊π
°÷Ëß°≈“ß∂°Ÿ ·∫àßÕÕ°‡ªìπ ÕßΩíòß ª√–™“™π∑Ë’À«— ‡Õ¬’ ß´â“¬π¥‘ Ê ®–√Ÿ â ÷°‰¡à
æÕ„®Ω“É ¬¢«“®π¢¬∫— ®¥ÿ ¬π◊ ‰ª∑“ß´“â ¬ ¥ÿ ¢«—È „π¢≥–∑ª’Ë √–™“™πÀ«— ‡Õ¬’ ß
¢«“π‘¥Ê °Á®–¢¬—∫‰ªÕ¬ŸàΩÉ“¬¢«“ ÿ¥¢—È«„π∑”πÕ߇¥’¬«°—π ®π„π∑Ë’ ÿ¥
ºŸâ¬÷¥Õÿ¥¡°“√≥åµ√ß°≈“ß°Á®–‡À≈◊Õ®”π«π‡æ’¬ßÀ¬‘∫¡◊Õ‡¥’¬« ·≈–‰¡à

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°ÿ≈

100

 ”§—≠ ”À√∫— π—°°“√‡¡Õ◊ ßÕ’°µÕà ‰ª °“√∑”·∫∫πÈÀ’ ¡“¬§«“¡«à“ ™“‡«´
¡’‚Õ°“ ‰¥â√—∫§–·ππ‡ ’¬ßÕ¬à“ßπâÕ¬Àπ÷Ëß„π “¡„π°“√‡≈◊Õ°µÈ—ß∑ÿ°§√—Èß
‡¢“·∫ßà ·¬° ß— §¡ÕÕ°‡ªπì  Õߢ«—È ‰¥ â ”‡√®Á µß—È ·µ‡à ¥Õ◊ πµ≈ÿ “§¡2543¥«â ¬
°“√ÕÕ°°Æ 1011 ´ß÷Ë √–∫ÿ«“à ‡¢“®–·ª≈ß‚√߇√’¬π‡Õ°™π∑—ßÈ À¡¥„À‡â ªπì
¢Õß√—∞ ·≈–∫√√®ÿÕÿ¥¡°“√≥å∑“ß°“√‡¡◊Õ߇¢â“‡ªìπ à«πÀπË÷ߢÕßÀ≈—° Ÿµ√
ΩÉ“¬µ√ߢⓡµÕ∫‚µâ¥â«¬«‘∏’∑Ë’™“‡«´æ¬“°√≥剫â°àÕπÀπâ“ æ«°‡¢“µË◊π
µ√–Àπ° √–¥¡‡ ’¬ß§—¥§â“π ·≈–∂Õ¬‰ª„™â®ÿ¥¬◊π·∫∫·¢Áߢ◊π„π°“√
ª°ªÑÕß ∂“π¿“懥¡‘ ®¥ÿ ¬◊π·∫∫°ß÷Ë °≈“߇√‘Ë¡À¥µ—«≈ßπ∫— ®“°π—πÈ

„π¢≥–‡¥’¬«°—π ºŸâ π—∫ πÿ𙓇«´√⟠÷°«à“æ«°‡¢“¡’æ≈—ß„π
°“√‡§≈Ë◊Õπ‰À« ·≈–‰¡àÕ¬“°∑–‡≈“–°—π‡Õß„π™à«ß∑Ë’™“‡«´‡¢â“§√Õ∫ß”
 ∂“∫π— µ“à ßÊ∑‡Ë’ ªπì ªØª‘ °í …åπ°— ‡º¥®Á °“√·¢ßà ¢π— ‰¥µâ Õâ ßÕ“»¬— æ≈ß— ¡«≈™π
‡æ√“–¡’‚Õ°“ ∑Ë’®–‡º™‘≠°—∫°√–· µàÕµâ“π„πª√–‡∑» Ÿß°«à“‡º¥Á®°“√
∑’˧π™—ß ‡æ√“–ºâŸ π—∫ πÿπ‡¢“¡’§«“¡À≈“°À≈“¬¡“°°«à“ ¥—ßπÈ—π
π—°‡º¥Á®°“√·¢àߢ—π‰¥â®÷ßµâÕߧâπÀ“°≈‰°∑Ë’®–™à«¬∫√√‡∑“§«“¡¢—¥·¬âß
¿“¬„𠧔µÕ∫¢Õß™“‡«´§◊Õ µ∫√“ß«≈— ß“¡Ê ‡ªìπ·√߮ߟ „®„À∑â À“√ΩÉ“¬
 π∫—  ππÿ ·≈–¬«—Ë ¬Ωÿ “É ¬µ√ߢ“â ¡‡æÕ◊Ë  √“â ß«“¬√“â ¬„À§â πµÕà µ“â πµ≈Õ¥‡«≈“
®–‰¥â‰¡Õà ¬“°‡ª≈ˬ’ π¢â“ß

°√–®“¬§«“¡¡ßË— §ßË— Õ¬“à ߇≈Õ◊ ° √√: „§√°µÁ “¡∑§Ë’ ¥‘ «“à ª√–™“
π‘¬¡¢Õß™“‡«´‡ªìπª√–‚¬™πåµàÕª√–™“™π‡æ√“–™à«¬·°â‰¢§«“¡¢—¥ π
„π™«’ µ‘ ‰¡„à ™‡à æ√“–ª√–‚¬™π∑å “ß°“√‡¡Õ◊ ߢÕßæ«°‡¢“ §Õ◊ §π∑‰Ë’ ¡‡à ¢“â „®
‡º¥®Á °“√·¢ßà ¢π— ‰¥â π‚¬∫“¬ª√–™“𬑠¡¢Õß™“‡«´·¡®â –øßí ¥¬Ÿ ßË‘ „À≠à ·µà
°Á‡µÁ¡‰ª¥â«¬«“√–´àÕπ‡√âπ §π∑Ë’ π—∫ πÿπ‡¢“®–‰¥â√—∫°“√ ¡π“§ÿ≥
™π‘¥§“¥‰¡à∂÷ß „π¢≥–∑Ë’ºŸâ‡Õ“„®ÕÕ°Àà“ß®–‰¥â√—∫‡æ’¬ß§”¥Ÿ∂Ÿ°‡À¬’¬¥
À¬“¡ °“√µ°√“ß«≈— „À°â ∫— Ω“É ¬ π∫—  ππÿ ·≈–ªØ‡‘  ∏ ß‘Ë ππÈ— µÕà Ω“É ¬µ√ߢ“â ¡

µ°π”È ‰¡‰à À≈

101

¡’ª√–‚¬™πå¢â“߇§’¬ßµ√ß∑’Ë∑”„ÀâΩÉ“¬µ√ߢⓡ‚¡‚À¡“°¢÷Èπ ∑”„Àâ Õߢ—È«
µ√ߢⓡ∑“ß°“√‡¡◊Õß∂à“ßÕÕ°®“°°—π¡“°°«à“‡¥‘¡  ¡§«“¡µÈ—ß„®¢Õß
‡º¥®Á °“√·¢àߢ—π‰¥â

™“‡«´¡’∑√—欓°√≈âπ‡À≈◊Õ„π°“√∑”µ“¡·ºπ ‡¢“‡ªìπÀπ÷Ëß„π
´’Õ’‚Õ∑Ë’¡’Õ‘∑∏‘æ≈ Ÿß ÿ¥„π∏ÿ√°‘®∑Ë’∑”°”‰√ Ÿß ÿ¥™π‘¥ÀπË÷ß π—Ëπ§◊Õ°“√¢“¬
π”È ¡π— „À°â ∫—  À√∞— Õ‡¡√°‘ “™“‡«´§Õà ¬Ê¬¥÷ Õ”π“®°“√∫√À‘ “√®¥— °“√∫√…‘ ∑—
PDVSA ¡“‡ªìπ¢Õßµ—«‡Õß PDVSA ∑”√“¬‰¥â°«à“ 3.3 ≈â“π≈â“π∫“∑
„πªï 2548 ‡ªìπÕ—π¥—∫ Õß„π∑«’ªÕ‡¡√‘°“„µâ√Õß®“° PEMEX ∫√‘…—∑
πÈ”¡—π¢Õß√—∞∫“≈‡¡Á°´‘‚° πÕ°®“°π’È PDVSA ¡’§≈—ßπ”È ¡—π ”√Õß„À≠à
‡ªπì Õπ— ¥∫— À“â ¢Õß‚≈° ·≈–∑”°”‰√ ßŸ ‡ ¡Õ‰¡«à “à √“§“π”È ¡π— ®–¢πÈ÷ À√Õ◊ ≈ß
‡æ√“–∑”∏√ÿ °®‘ ∑ß—È ¥“â π¢“¬ ßà ·≈–¢“¬ª≈°’ πÈ”¡π— „πÕ‡¡√°‘ “ (PDVSA ‡ªπì
‡®â“¢Õß CITGO ÀπË÷ß„π∫√‘…—∑‚√ß°≈Ë—ππ”È ¡—π·≈–¢“¬ª≈’°°ä“´∑Ë’„À≠à∑’Ë
 ¥ÿ „πÕ‡¡√°‘ “)

·µà‡ß‘πÕ¬à“߇¥’¬«‰¡à∑”„Àâ°“√·∫àß·¬°‡ªìπº≈ ”‡√Á® ™“‡«´
µÕâ ß°“√§«“¡¢—¥·¬âߥ⫬ „π·ßπà È’ °“√¬¥÷ ∑¥Ë’ π‘ ‡Õ°™π¡“‡ªπì ¢Õß√—∞™à«¬
∫√√≈®ÿ ¥ÿ ¡ßÿà À¡“¬ √–À«“à ߇¥Õ◊ π ß‘ À“§¡·≈–°π— ¬“¬π æ.». 2548 √∞— ∫“≈
°≈“ß ºŸ«â à“√“™°“√®ß— À«¥— µà“ßÊ ·≈–°Õß°”≈ß— √°— …“¥‘π·¥π ºπ°÷ °”≈—ß
°—π‡¢â“¬÷¥∑Ë’¥‘π°«à“ 625,000 ‰√à ·≈–√—∞∫“≈ª√–°“»«à“®–∑”°“√¬÷¥
∑Ë’¥‘πµàÕ‰ª √—∞∏√√¡πŸ≠‡«‡π´ÿ‡Õ≈“Õπÿ≠“µ„Àâ√—∞¬÷¥∑Ë’¥‘πÀ≈—ß®“°√—∞ ¿“
Õπÿ¡µ— ‘ À√◊Õ‡ªìπ∑Ë’√°√â“ß¡“π“π‡∑à“πÈ—π ·µ™à “‡«´‡≈’¬Ë ß°ÆÀ¡“¬¥«â ¬°“√
Õâ“ß«à“‚©π¥∑’Ë¥‘π‰¡à∂Ÿ°µâÕß ·≈–®√‘ßÊ ·≈â«∑’Ë¥‘ππ—Èπ‡ªìπ¢Õß√—∞ ∑—π∑’∑Ë’
™“‡«´ÕÕ°¡“µ√°“√π’È ºŸ â π—∫ πÿπ°ÕÁ Õ°¡“ √√‡ √‘≠«à“‡¢“‡ªπì ‚√∫‘πŒâ¥Ÿ
¢Õß§π¬“° ·µ√à ∞— ∫“≈∑µ’Ë Õâ ß°“√™«à ¬‡À≈◊Õ§π®π®√ß‘ Ê  “¡“√∂·®°®“à ¬
∑Ë’¥‘π∑Ë’√—∞‡ªìπ‡®â“¢ÕßÕ¬àŸ·≈â« ´Ë÷ß¡’ —¥ à«π°«à“√âÕ¬≈– 50 ¢Õß∑’Ë¥‘π
∑—Èߪ√–‡∑» ·≈– à«π„À≠à‡ªìπ∑’Ë¥‘π«à“߇ª≈à“ ·∑π∑Ë’®–‰ª¬÷¥∑’Ë¥‘π¢Õß

 ƒ≥’ Õ“™«“π—π∑°≈ÿ