✍️ พจนานุกรม ไทย-บาลี(วัดสวนดอก)

51

(นปุํ.) โกโธ(ปุํ.) อาฆาโต(ปุํ.) โกโป(ปุํ.)

โรโส(ปุํ.)

เกลยี วผ้า โววฏฺฏกิ า(อิต.ฺ )

เกลือ ๕ อย่าง ส า มุ ททฺ ํ ( น ปุ ํ . ) สิ นธฺ โ ว ( ปุ ํ . ) ( น ปุ ํ . ) ก า ฬ

โลณํ(นป.ํุ ) อุพภฺ ิท(ํ นปํุ.) พิฬาล(ํ นป.ุํ )

เกลอื ลวณํ(นปํุ.) โลณํ(นป.ุํ )

เกล้ือน กณฑฺ ุ(อติ .ฺ )

เกล่อื นกลน่ อปุ พพฺ ฬู ฺห(คุณ.) อนวุ กิ ขฺ ติ ฺต(คณุ .)

เกลือสดี าํ กาฬโลณ(ํ นปุํ.)

เกวยี น วาโห(ปุ.ํ ) สกโฏ(ปํุ.)(นปุํ.) อน(ํ นปุ.ํ )

เกษยี รสมทุ ร ขีรณณฺ โว(ปุํ.)

เกสร เรณ(ุ นปุ.ํ ) กิญฺชกฺโข(ป.ํุ ) กญิ ชฺ กขฺ (ํ นป.ุํ )

เกสรบัว กญิ ฺชกฺโข(ปุํ.) เกสโร(ปํ.ุ )

เกา อุปลิกฺขติ(อาข.) กณฑฺ ุวติ(อาข.) กณฑฺ ุ

ติ(อติ .ฺ ) กณฑฺ วุ นํ(นป.ํุ )

เกา่ ปุราคม(คุณ.) ปุราตน(คุณ.) สนนตฺ น(คุณ.)

จิรนฺตน(คุณ.) ปุราณ(คุณ.)

เกาทณั ฑ์ อิสฺสาโส(ปุํ.) ธนุ(นปุํ.) โกทณฑฺ ํ(นปุํ.)

จาโป(ปุํ.) สราสนํ(นปํ.ุ ) อิส(ุ ป.ํุ )(อิตฺ.)

52

เกา้ อี้ เลขนปลฺลงกฺ ํ(นป.ํุ ) ปีฐํ(นปํ.ุ ) โกจฉฺ ํ(นปํ.ุ )

ภททฺ ปีฐํ(นป.ุํ )

เกาะ อาพนธฺ ติ(อาข.)

เกาะ(แผน่ ดนิ ) อนฺตรปี ํ (นปํุ.) ทโี ป(ปุ.ํ )(นปํ.ุ )

เกาะแน่น อาลยติ(อาข.)

เกิด ชายติ(อาข.) วิชายติ(อาข.) อภินิพฺพตตฺ

ติ(อาข.) อุปฺปนนฺ (กิตก์) อุปปฺ ชชฺ ติ(อาข.)

นิ พฺพ ตฺต ( กิ ต ก์ ) นิ พฺพ ตตฺ ติ ( อ า ข . ) อุ ท

ปาทิ(อติ ฺ.) ชาต(กิตก์)

เกิดข้ึน อุเทต(ิ อาข.) อทุ ยติ(อาข.)

เกิดความสงั เวช สเํ วคปปฺ ตฺตมานส(คณุ .)

เกดิ จากไข่ อณฺฑช(คุณ.)

เกดิ จากครรภ์ ชลาพชุ (คุณ.)

เกิดจากความชวั่ ทุรช(คุณ.)

เกิดจากไคล สเํ สทช(คุณ.) เสทช(คณุ .)

เกิดทมุ่ เถยี งกัน อชุ ุวิปจจฺ นิกวาทา(สาํ นวน)

เกิดเป็นยักษ์ ยกฺขนิ ี หตุ วฺ า นพิ พฺ ตตฺ ิ(สาํ นวน)

เกดิ ผดุ ข้นึ โอปปาติก(คณุ .)

เกิดมาดี อภิชาต(คณุ .) อภชิ ายติ(อาข.)

เกนิ อต(ิ อปุ .) อธ(ิ อุป.) อตเิ รก(คณุ .)

53

เกนิ ไป อจจฺ สร(คณุ .)

เกนิ ร้อย ปโรสต(คุณ.)

เกนิ วสิ ยั อจจฺ สร(คณุ .)

เกินเวลา อตเิ วล(คุณ.)

เกยี จคร้าน กุ สี ต ( คุ ณ . ) อ ล ส ( คุ ณ . ) ต นทฺ ิ ต ( คุ ณ . )

กุณฺ(คุณ.) อาลสิยํ(นปุํ.) กุณฐฺ (คุณ.) กิลา

ส(ุ ปุ.ํ ) มนฺโท(ป.ํุ )

เกยี จคร้านเลนิ เล่อ กสุ ตี (คณุ .) หนี วรี ยิ (คณุ .) ปมตตฺ (คณุ .)

เกียรติ ยโส(ปํุ.) สโิ ลโก(ป.ํุ ) กิตฺติ(อติ ฺ.)กิตตฺ ี(อิต.ฺ )

เก่ยี ว อวขณฺฑติ(อาข.)

เก่ียวข้อง อปุ ยุญฺชต(ิ อาข.) อปุ จรติ(อาข.) อปุ โยโค(ป.ุํ )

เก่ียวขา้ ว อทุ ธฺ รติ ฺวา(กิตก)์

เก่ียวเน่ือง อาสโท(ป.ุํ )

เก่ยี วพัน อปุ นพิ นฺโธ(ปํุ.)

เกอื ก อปุ าหต(กิตก)์

เกือกไม้ กฏฺฐปาทกุ า(อติ ฺ.)
เก้ือกูล หิต(คุณ.) อนุกุล(คุณ.) อนุกูล(คุณ.) อนุ

กมปฺ (ป.ํุ )

เก้อื กลู กนั สงฺคณฺหนฺต(ิ อาข.) อนคุ ฺคณฺหนตฺ (ิ อาข.)

เก้อื กูลคนตกยาก ทกุ ขฺ ิตานํ อนกุ มปฺ การ(ี สํานวน)

54

เก้อื กูลบิดา เปตเฺ ตยฺย(คุณ.)

เก้ือกลู มารดา มตเฺ ตยยฺ (คุณ.)

เก้ือกลู สมณะ สามญญฺ (นป.ํุ )

เกือบเทา่ กปโฺ ป(คณุ .)

แก่ ชียติ(อาข.) ชีรติ(อาข.) มหลลฺ ก(คุณ.)

วุ ฑฒฺ ( คุ ณ . ) ชิ ณณฺ ( คุ ณ . ) วุ ฑฺฒ ( คุ ณ . )

เถร(คณุ .) ชณิ ฺณก(คุณ.)

แก้ มุญฺจติ(อาข.) โมจติ(อาข.) โมจยติ(อาข.)

วสิ ฺสชชฺ นํ(นป.ํุ )

แกก่ ล้า ปรปิ กฺก(คณุ .) นิปปฺ กกฺ (คณุ .) กฐติ (คณุ .)

แกง สโู ป(ปํุ.) พยฺ ญฺชน(ํ นป.ํุ )

แกงปู กกกฺ ฏกรโส(ปุ.ํ )

แกงอ่อม อตุ ตฺ รภิ งฺโค(ปุ.ํ )

แกน่ จันทน์ จนฺทโน(ปุํ.)(นป.ุํ ) คนธฺ สาโร(ป.ํุ ) มลยโช(ปํ.ุ )

แก่นไม้หอม กาฬานุสาร(ี ป.ํุ ) กาฬยิ (ํ นปุํ.)

แกม้ คณฺโฑ(ป.ุํ ) กโปโล(ปํุ.) คณฺฑี(ปํ.ุ )

แก้มชา้ ง คณโฺ ฑ(ปุ.ํ ) กโฏ(ปํ.ุ )

แกร่ อบ ปกกฺ (คณุ .) ปรณิ ต(คุณ.)

แกล้ง (มีเจตนา) อสญฺจิจจฺ (กติ ก์) อสญฺเจตนกิ (คุณ.)

แกล้งทาํ สญฺจจิ ฺจ กรณ(ํ สํานวน)

55

แกลบ กลงิ ฺคโร(ปุ.ํ ) กลงิ ฺครํ(นปํุ.) ถโุ ส(ป.ํุ ) ภุสํ(นปํ.ุ )

แกลว้ กล้า วิสารท(คณุ .)

แกว้ รตน(นป.ํุ ) วสุ(นปุํ.) ผลิก(ปุ.ํ ) กาโจ(ปํ.ุ )

แกว้ ประพาฬ ปวาฬ(ํ นปํุ.) วิททฺ ุโม(ปํ.ุ ) ปวาล(ป.ํุ )

แกว้ ผลึก ผลกิ (ปุ.ํ )

แกว้ ไพฑรู ย์ วสํ วณโฺ ณ(ปุ.ํ ) เวฬรุ ยิ (ํ นปุํ.)

แกว้ มณี มณิ(ป.ุํ )

แก้วมกุ ดา มุตฺตา(อิต.ฺ )

แก้วลาย มสารคลลฺ (ํ นปํ.ุ ) กพรมณิ(ปุํ.)(อติ .ฺ )

แก้วเหล้า อาปานยี กํโส(ป.ํุ )

แก้ออก อนุคฺฆาเฏติ(อาข.) โอปาเฏต(ิ อาข.)

แกะ อุรพโฺ ภ(ป.ุํ ) เมณโฺ ฑ(ปุํ.) เมโส(ปํุ.) อุรโณ(ปํ.ุ )

อวิ(ปุ.ํ ) เอฬโก(ปุ.ํ ) เมณฺฑโก(ป.ุํ )

โก่ง โอภคคฺ (กติ ก)์

โกง นกิ ติ(อติ ฺ.) ทมฺโภ(ปุํ.) สฐยฺ (ํ นปุ.ํ ) เกตวํ(นป.ํุ )

กูฏ(คณุ .) กุฏลิ (คณุ .)

โกง่ คันธนู ธนุ อาโรเปสิ (สํานวน) ธนุสฺส ชยิ ํ โปเถสิ

(สํานวน)

โกฐ กฏุ ฐฺ ํ(นปุํ.) อชปาลก(ํ นปํุ.) พยฺ าธ(ิ ปํุ.)
โกดงั ภณฺฑาคาโร(ปํ.ุ )(นป.ุํ )

56

โกน โอหารณ(ํ นปุํ.)

โกนจกุ จูฬากรณํ(นปํ.ุ )

โกนผม วุจฉฺ ต(ิ อาข.) โอหารติ เกส(คุณ.)

โกนหนวด กปฺปิตมสฺสุ(คณุ .)

โกนออก โอลขิ ต(ิ อาข.)

โกรธ ปตติ ถฺ ีน(คณุ .) กุชฺฌต(ิ อาข.) กุปฺเปต(ิ อาข.)

กุปิ ต(กิตก์) กุชฺฌนํ(นปุํ.) กุชฺฌนา(อิตฺ.)

โกโป(ป.ํุ ) โกธนํ(นปุ.ํ ) โกปี(ปุํ.) โรสน(นป.ุํ )

โกรธจดั อจจฺ นตฺ โกธน(คณุ .)

โกลาหล โกลาหโล(ป.ํุ ) กลหโล(ปุ.ํ ) กุตูหล(นปุํ.) อจฺฉ

รยิ า(อติ .ฺ )

โกส (๕๐๐ ชัว่ ธนู) โกโส(ปํุ.)

ใกล้ สมีป(คุณ.) นิกฏ(คุณ.) อาสนนฺ (คุณ.) อุ

ปกฏฺฐ(คุณ.) อภยฺ าส(คุณ.) อวิทูร(คุณ.)
สามนตฺ (คุณ.) สนฺนกิ ฏฺฐ(คณุ .) อปุ นตฺ กิ (คุณ.)
สกาส(คุณ.) อนตฺ ิก(คุณ.) ญตตฺ (คุณ.) อา

สนนฺ (คุณ.) สามนตฺ (คุณ.) สนฺติก(คณุ .)

ใกล้ตาย มรณาภภิ สู ติ (สํานวน)

ใกลบ้ าน กลิกา(อติ ฺ.) โกรโก(ปุํ.)(นป.ุํ )

ใกล้มาก อจฺจาสนฺน(คุณ.)

57

ไก่ กุกฺกุโฏ(ปุํ.) จรณาวุธ(อิตฺ.) กุกฺกุฏี(อิตฺ.)

ตมพฺ จูโส(ป.ํุ )

ไก่เถ่ือน กกุ ฺกฏุ โก(ปุ.ํ )

ไกป่ ่า วนกุกฺกโุ ฏ(ปุ.ํ ) นชิ ชฺ วิ โฺ ห(ปํ.ุ )

ไก่ฟ้ า กิก(ี อติ ฺ.) กฬุ รี โก(ป.ุํ )

ไกล ทรู (คุณ.) วิปฺปกฏฐฺ ก(คณุ .)
ไกลเ่ กล่ยี สามคฺคึ กโรติ(สํานวน)

ขณะ ขณ(ปํ.ุ )

ขณะนนั้ ตํขณํ(ทุติยา) ตสมฺ ึ ขเณ(สตฺตมี) เตน

ขเณน(ตติยา)

ขณะนี้ อิทานิ(นปิ าต) อยํ กาโล(ปุ.ํ )

ขน โลมา(ป.ุํ ) โลมํ(นปํุ.) ตนุรุหํ(นปํุ.) โรม(ํ นปํุ.)

ขนชูชัน โรมญโฺ จ(ปํุ.) โลมหสํ น(ํ นป.ํุ )

ขนดงู โภโค(ปํ.ุ )

ขนตา ปมฺห(ํ นป.ุํ ) ปขมุ (ํ นป.ํุ ) อกฺขคิ ํ(นปํุ.)

ขนม ปูโป(ปุํ.) อปูโป(ปํ.ุ ) ปูโว(ปํุ.)

ขนมเบ้อื ง ปูโว(ปุํ.)

ขนมผง สตฺต(ุ ปํุ.) มนโฺ ถ(ปุํ.)

ขนเมน่ สลลฺ ลํ(นปํุ.) สล(ํ นปุํ.)

ขนาดเล็กนอ้ ย ขทุ ฺทก(คณุ .)

58

ขนาน คณฺหาต(ิ อาข.) กโรต(ิ อาข.)

ขนนุ ปนโส(ปํ.ุ ) กณฏฺ กีผโล(ปุ.ํ )

ขนุนสํามะลอ ลพโุ ช(ป.ุํ ) ลิกโุ จ(ปํุ.)

ขบ อนุฑํสติ(อาข.)

ขบวนทัพ วินยฺ าโส(ป.ํุ ) พยฺ ูโห(ปุํ.)

ขบวนพลเดนิ เทา้ ปตตฺ โิ ก(ป.ุํ )

ขบวนมา้ อสฺส(ปุํ.)

ขบวนรถ รถ(ปุํ.)

ข่ม วิกฺขมเฺ ภติ(อาข.) วินิคคฺ ณฺหนโฺ ต(กิตก์) อภิ

ภวต(ิ อาข.) นคิ ฺคณหฺ าติ(อาข.)

ขม่ ขนื อภภิ วิตฺวา(กติ ก)์ อภภิ วติ(อาข.)

ขมวดผม ธมฺมิลฺโล(ปํ.ุ )

ขม่ เหง ปสหต(ิ อาข.) อภภิ วต(ิ อาข.)

ข่มเหง ปสยฺโห(ปุํ.) หโฐ(ปุ.ํ )

ขมนิ้ ทาพฺพ(ี อติ .ฺ ) ทารหุ ฬทิ ฺทา(อิต.ฺ )

ขโมย เถเนตฺวา(กิตก์) เถโน(ปุํ.) โจโร(ปุํ.) โจเร

ต(ิ อาข.)

ขยะ สงกฺ ารํ(นปุํ.) สงฺการกูฏ(ํ นป.ํุ )

ขยนั มหุสสฺ าห(คุณ.) ปสุต(คุณ.) ทกฺข(คุณ.)

อนลส(คุณ.)

59

ขยนั ขนั แขง็ ทกฺโข โหติ อนลโส(สาํ นวน)

ขยายความ วิตถฺ าโร(ป.ํุ ) นิทฺทิฏฐฺ (กิตก์)
ขยํา มททฺ ิตวฺ า(กิตก์) อภิมททฺ ติ(อาข.) โอมททฺ

ติ(อาข.) อภมิ นถฺ ติ(อาข.) อภิมนเฺ ถติ (อาข.)

ขย้ํากิน อภิภกฺขยติ(อาข.)

ขยี้ วทิ ธฺ ํเสตวฺ า(กติ ก์)

ขรวั ตา มหลฺลก(คณุ .)

ขลบุ คฬุ ํ(นป.ุํ )

ขวด มณกิ (ํ นป.ุํ ) ภาณโก(ป.ุํ ) อรญฺชโร(ป.ุํ ) กาจตุ

มฺโพ(ปุ.ํ ) วารโก(ปํ.ุ )

ข่วน อปุ ลิกขฺ ติ(อาข.) กณฺฑุวติ(อาข.)

ขวนขวาย อุสฺสุกกฺ (นปํุ.) เวยยฺ าวจจฺ (นปุํ.) อสุ สฺ กุ (คณุ .)

เวยยฺ าวจจฺ (คุณ.) อุสฺสุกกฺ (คุณ.) เวยยฺ าวจฺ

จกร(คุณ.) เวยยฺ าวฏกิ (คุณ.) อายูหน(ํ นปุํ.)

ขวนขวายนอ้ ย อปฺโปสสฺ กุ ฺก(คณุ .)

ขวัญ มงคฺ ล(นปํ.ุ ) สิร(ิ อติ ฺ.)

ขวากหนาม กณฏฺ ก(ปุํ.)

ขวาง ติรยิ (ํ คณุ .)

ขว้างทิง้ ฉฑเฺ ฑติ(อาข.) ฉฑฑฺ ยต(ิ อาข.)

ขวาน กฐุ าร(ิ อิตฺ.)(นปุ.ํ ) ผรส(ุ ปุํ.)

60

ขอ ยาจติ(อาข.) ภิกขฺ ติ(อาข.) วาเรติ(อาข.)

วิญญฺ าเปต(ิ อาข.) อายาจติ(อาข.)

ขอความรว่ มมอื สมาทเปตฺวา(กติ ก)์

ข้อง ปลุทโฺ ธ(กิตก์) ลคโฺ ค(ปุํ.) อาสชฺชติ(อาข.)

อปุ สคฺโค(ปุํ.)

ของกนิ ภุญชฺ นํ(นป.ุํ ) โภคคฺ ํ(นป.ํุ ) โภโค(ป.ํุ ) ปรโิ ภ

โค(ป.ุํ ) โภชน(ํ นปํุ.) ภกฺโข(ปุํ.) ภกขฺ า (อิต.ฺ )

ภกฺข(ํ นปํุ.) ภกขฺ ณ(ํ นปํุ.) ภกขฺ นํ(นป.ํุ )

ของขาย วกิ เฺ กยยฺ ํ(ปุํ.)(อิตฺ.)(นปุํ.) ปณิยํ(ปุํ.)(อิต.ฺ )(นปุํ.)

ของชํารว่ ย อคโฺ ฆ(ป.ุํ )(อิตฺ.)(นปุํ.) อคฆฺ ิย(ํ ปุํ.)(อิต.ฺ )(นปํ.ุ )

ของเดน อจุ ฉฺ ิฏฺฐ(คณุ .) ฉฑฺฑติ (ํ กติ ก)์

ของเดิมพนั ปโณ(ปํ.ุ ) อพฺภุโต(ปุํ.)

ของตน สกํ(นิปาต) สยํ(นปิ าต) อตฺตโน(ป.ํุ )

ของต้อนรบั แขก อคโฺ ฆ(ปุํ.)(อิตฺ.)(นปุํ.) อคฆฺ ิโย(ปุํ.)(อิตฺ.)

(นปํุ.)

ของถกู อกถูกใจ มนสานุเปกขฺ ิต(คุณ.)

ของหวาน ขชชฺ ก(ํ นปุ.ํ ) กรหาโฏ(ป.ํุ )

ของหอม อิฏฐคนฺโธ(ปุํ.)(อิตฺ.)(นปุํ.) สุรภิ(ปุํ.)(อิตฺ.)

(นปุํ.) สุคนโฺ ธ(ป.ุํ )(อิต.ฺ )(นปุ.ํ ) สคุ นฺธ(ิ ป.ํุ )(อิต.ฺ )

(นปุํ.)

61

ของเหมน็ ปูติคนธฺ ิ(ปุํ.)(อิตฺ.)(นปุํ.) ทุคฺคนโฺ ธ(ปุํ.)(อิตฺ.)

(นป.ํุ )

ของให้ทาน ทานํ(นป.ุํ ) เทยยฺ ํ(นปํ.ุ ) เทยฺยธมฺโม(ป.ํุ )

ขอชา้ ง องกฺ ุโส(ปํุ.)

ขอไดร้ บั ขอบคุณ ปีตปิ าโมชฺชสสฺ ภาคี โหติ (สาํ นวน)

ข้อตกลง กตวิ ตตฺ ํ(นปํ.ุ )

ขอ้ ตนี โคปผฺ โก(ปํุ.) ปาทคณฐฺ (ี อติ .ฺ )

ขอทาน ภิกฺขา(อิตฺ.) ยาจนา(อิตฺ.) อตถฺ นา(อิตฺ.)

วญิ ฺญตฺติ(อิตฺ.)

ข้อเทา้ โคปฺผโก(ปํ.ุ ) ปาทคณฐฺ (ี อิต.ฺ )

ขอโทษ ขมาเปติ(อาข.)

ขอนไม้ ทณโฺ ฑ(ป.ํุ )

ขอนอบนอ้ ม นมตฺถ(ุ สาํ นวน) นมสสฺ กาโร(ปํุ.)

ขอบเขต เกทาร(นปํ.ุ ) เขตฺต(ํ นป.ํุ ) สีมา(อติ ฺ.)

ขอบคุณ อนโุ มทามิ(อาข.)

ขอบสระ โสณฺฑิตเี ร(นปุํ.)

ข้อปฏิบัติ ธมมฺ านธุ มฺมปฏปิ ทา(อติ ฺ.)

ขอ้ ปฏบิ ัติตามขนบ อาภิสมาจารกิ ํ(นป.ุํ )

ข้อเปรยี บเทยี บอุปมา(อิตฺ.) โอปมมฺ ํ(นปุํ.) โอปมมฺ ปฏิปา

ทน(ํ นป.ํุ )

62

ขอ้ พิพาท ววิ าโท(ป.ุํ )

ข้อมือ มณิพนโฺ ธ(ปํ.ุ )

ขอ้ ยกเวน้ อญญฺ ตฺร(นิปาต) วินา(นิปาต) ฐเปตฺวา(กิตก์)

ขอร้ อง ยาจติ(อาข.) อายาจิ(อาข.) วิญฺญาเปติ(อาข.)

ภิกขฺ ต(ิ อาข.) วาเรติ(อาข.)

ขอ้ วตั รปฏบิ ัติ วตฺตปปฺ ฏวิ ตฺตํ(นปํุ.) ปฏปิ ตฺติ(อติ .ฺ ) วตตฺ (ํ นปุ.ํ )

ข้อศอก กปฺปโร(ปุ.ํ ) กโปณิ(ปํ.ุ ) กโผณ(ิ ปุ.ํ )

ขอใหอ้ ายยุ ืน วสสฺ สตายุโก โหตุ(สาํ นวน) วสฺสสตชีวี

โหต(ุ สํานวน)

ขงั ไว้ ติฏฺฐติ(อาข.) สณฺฐาติ(อาข.) พนฺธติ(อาข.)
ฐเปติ(อาข.)

ขัดกนั ตพพฺ ิปรตี (คณุ .)

ขดั เกลา สลฺเลข(ปุ.ํ )

ขดั ขนื ปฏิพาหติ(อาข.) นิเสเธติ(อาข.) ปฏิขิ

ปติ(อาข.)

ขดั แขง็ สนถฺ มฺภิตวฺ า(กติ ก์) สนถฺ มภฺ ต(ิ อาข.)

ขัดแยง้ กัน สงฺกุลํ(คณุ .) กิลิฏฐฺ ํ(คุณ.)
ขดั สี ฆํ สิ ตฺว า ( กิ ต ก์ ) อุ พพฺ ฏฺเ ฏ ตฺว า ( กิ ต ก์ )
อุพพฺ ฏฏฺ ิต(กิตก์) ฆํสิต(กิตก์) ฆํสติ(อาข.)

ขนั 63
ขัน้ ตอน
ขันติ อุพพฺ ตฺเตติ(อาข.) อพฺพฏฺฏนํ(นปุํ.) อุมมฺ ชฺ
ขันที ชนํ(นปํุ.)
ขันธ์ ๕ กโฬปี(อิต.ฺ ) สรโก(ปํ.ุ )(นปํุ.) จสโก(ปุ.ํ )
ขันธกมุ าร วิธ(ิ ปํ.ุ ) วธิ านํ(นป.ํุ ) อนกุ กฺ โม(ปํุ.)
ขับไป ขนตฺ (ิ อติ ฺ.) ตีติกขฺ า(อิตฺ.) อธวิ าสนํ(นปํ.ุ )
ขับร้ อง นปํุสโก(ป.ุํ )
ขับไล่ ปญจฺ กขฺ นฺธา(ปุ.ํ )
กมุ าโร(ปุ.ํ ) ขนโฺ ธ(ป.ํุ ) สตฺตธิ โร(ป.ํุ )
ขวั้ ปาเชนฺต(กิตก)์ ปาเชติ(อาข.)
ข่า คตี (ํ นปํุ.) คานํ(นปุ.ํ ) คตี กิ า(อติ .ฺ ) คายนํ(นปุ.ํ )
ขา้ ง ปณามิต(กิตก์) อวรุทธฺ (กิตก์) อภิวิหจจฺ (กิ
ขา้ งขวา ตก)์ ปพฺพาเชติ(อาข.) ปณามต(ิ อาข.)
ขา้ งข้ึน วณฏฺ ํ(นป.ุํ )
ข้างซา้ ย กฏกุ า(อิต.ฺ ) กฏกุ โรหิณ(ี อิตฺ.)
ข้างนอก ปสฺสํ(นปํุ.)
ข้างบน ปทกขฺ ณิ ํ(นปุ.ํ ) ทกขฺ ิณโต(อพยฺ ย.)
ชณุ หฺ ปกฺโข(ป.ํุ ) สุกฺกปกฺข(ปุ.ํ ) สกโฺ ก(ปํ.ุ )
วามโต(อพฺย.)
พห(ิ นิปาต) พหิธา(อพยฺ .)
อุทฺธํ(นิปาต) อุปร(ิ นปิ าต)

64

ข้างแรม กาฬปกฺข(คุณ.) กาฬ(คุณ.)

ข้างล่าง อโธ(นปิ าต) เหฏฺฐา(นปิ าต)
ข้างหนา้ ปพุ ฺพ(นปิ าต)

ข้างหลัง ปจฺฉา(นปิ าต) ปิฏฺฐโิ ต(อพย.)
ขาด กนตฺ ิต(คุณ.) สญฉฺ ินฺน(กิตก์) ลูน(คุณ.)

ทาต(คณุ .) ภิชชฺ ติ(อาข.) ภนิ ฺน(กิตก์)

ขาดแคลน เวกลฺลมาปนฺโน(สํานวน) เวกลลฺ (ํ นปุํ.)

ขาดแคลนอาหาร ทพุ ภฺ ิกขฺ ภยํ(นปํ.ุ ) ทุพฺภกิ ขฺ (คุณ.)

ขาดเชาว์ ชวจฺฉินฺโน(คณุ .)

ขาเตยี ง มญจฺ าธาโร(ปํ.ุ ) ปฏปิ าโท(ปํ.ุ )

ขา้ เฝ้ า อนชุ วี ี(ปํ.ุ ) เสวโก(ปุํ.)

ขา้ พเจา้ อมฺห(ป.ุํ )(อติ ฺ.)

ขา้ พเจ้ามคี วามเช่ือวา่ ม ยหฺ มฺป เ น ตฺถ า ภิ นิ เ ว ส

ธมโฺ ม(สํานวน)

ข้าม ติณณฺ (กิตก์) อตุ ฺตณิ ฺณ(กติ ก์) วติ ิณณฺ (กติ ก์)

ตรติ ฺวา(กติ ก)์ ตรต(ิ อาข.)

ขา้ มลง อวตรณ(ํ นปุ.ํ ) โอตรณ(ํ นปุํ.)

ขาย วิกกฺ ณี าติ(อาข.) มเู ลน เทต(ิ สาํ นวน)

ข่าย ชาลํ(นป.ํุ )

ข่ายญาณ ญาณชาล(ํ นปํุ.)

65

ข่ายดักปลา ชาลํ(นปํุ.)

ข่ายพระบารมี เวเนยฺยพนฺธุ(ปํ.ุ )

ขา้ ราชการ ราชภโฏ(ปํ.ุ ) ราชปรุ โิ ส(ปุํ.)

ขารี ขาร(ิ อิต.ฺ )

ข่าว สาโร(ปํ.ุ ) สาสนํ(นปุํ.) ปวตตฺ (ิ อติ ฺ.)

ขา้ ว อนนฺ (ํ นป.ุํ )

ขาว สกุ กฺ (คุณ.) โคร(คุณ.) สติ (คุณ.) โอทาต(คณุ .)

ธวล(คุณ.) เสต(คณุ .) ปณฑฺ ร(คณุ .)

ข้าวกลา้ กิฏฺฐํ(นป.ํุ ) สสฺสํ(นปํ.ุ )

ขา้ วกวนใสน่ มวัว มธุปายาโส(ปุ.ํ )

ข่าวคราว สนฺเทโสตตฺ ิ(อติ ฺ.) วาจิก(ํ นป.ุํ ) ปวตตฺ (ิ อิตฺ.)

ขา้ วแดง ฏิลํ(นปํุ.)

ข้าวต้ม ตรลํ(นปุํ.) ตรณํ(นปํ.ุ ) ยาคุ(อติ .ฺ )

ข้าวตอก ลาโช(ปํุ.) อกขฺ ต(ํ ปํ.ุ ) ลาชา(อิตฺ.)

ข้าวตอกขา้ วเหนยี ว ธานา(อิต.ฺ )

ข้าวตัง นสิ ฺสาโว(ปํุ.) อาจาโม(ปํ.ุ )

ขา้ วตายฝอย เสตฏฐฺ กิ า(อิตฺ.) สสฺสโรโค(ปุ.ํ )
ข้าวปลาอาหาร อาหาโร(ปํุ.)

ข้าวปายาส ปรมนนฺ ํ(นป.ํุ ) ปายาโส(ปุํ.)

ขา้ วเปลอื ก วีห(ิ ป.ํุ ) ถมฺภกร(ี ปุ.ํ ) ธญฺญํ(นป.ุํ )

66

ขา้ วฟ่าง กงฺคุ(อิตฺ.) ปิยงฺค(ุ อิต.ฺ ) โจรกํ(นปํ.ุ )

ข้าวยาคู ยาค(ุ อติ .ฺ )

ขา้ วลีบ ภสุ ํ(นป.ํุ ) กลงิ ฺคโล(ปํ.ุ )

ขา้ วสวย โอทโน(ปํุ.)(นปุ.ํ ) กรุ ํ(นปํ.ุ ) ภตตฺ ํ(นป.ํุ )

ขา้ วสาร ตณฑฺ ลุ (ปํ.ุ )(นป.ุํ )

ข้าวสาลี สาล(ิ ปุ.ํ )

ข้าวสกุ โอทโน(ปํุ.)(นปํ.ุ ) กรุ ํ(นป.ุํ ) ภตฺตํ(นปุํ.)

ขา้ วเหนียว ยโว(ปุ.ํ )

ขา้ วเหนียวสกุ ยโวทโน(ปุ.ํ )

ขาวเหลอื ง (ซดี ) ปณฑฺ ุ(ป.ุํ )

ข้าศึก อร(ิ ปุ.ํ ) อมิตโฺ ต(ปุํ.) ปจจฺ ามติ โฺ ต(ป.ุํ ) รปิ (ุ ปุํ.)

สตตฺ ุ(ปํุ.)

ขาออ่ น อรู (ุ ปํ.ุ ) สตถฺ (ิ ปํ.ุ )

ขิง สิงฺค(ี อติ .ฺ ) อุสโภ(ปํ.ุ )

ขิงสด สงิ คฺ ิเวรํ(นปํุ.) อททฺ ก(ํ นปุ.ํ )

ขงิ แห้ง มโหสธํ(นปํุ.)

ขขี้ ลาด ภสี โี ล(คุณ.) ภีรกุ (คุณ.)

ขเี้ ซา นทิ ทฺ าสลิ (ี ป.ํุ ) นิทฺทาลุ(ปุ.ํ ) นิทฺทาส(ุ ปํุ.)

ขดี อปุ ลิกขฺ ต(ิ อาข.) กณฑฺ วุ ติ(อาข.)

ขผี้ ้ึง มธุจฉฺ ิฏฐฺ ํ(นปํุ.) สติ ถฺ ก(ํ นปํ.ุ )

67

ขแี้ พะ ลณฺฑกิ า(อติ .ฺ ) ลณฑฺ ํ(นปุ.ํ )

ขีร้ วิ้ ปิโลติก(นปุ.ํ )

ขเี้ ร้อื น กุฏฺฐ(ิ ปํุ.)
ขวี้ ัว โคมฬี โฺ ห(ปํุ.) โคมโย(ปุํ.)

ขสี้ ตั ว์ ฉกน(ํ นป.ุํ ) ลณฺฑํ(นป.ุํ )

ขงึ หูก ตนฺตํ ปสาเรติ(สาํ นวน)

ข้นึ อารหู ต(ิ อาข.) อภิรหู ติ(อาข.) อุตฺตรต(ิ อาข.)

อุคฺคจฉฺ ติ(อาข.) อุตฺตริตวฺ า(กิตก์) อารุยฺ

ห(กิตก)์

ข้นึ ข่ี อภิรูหติ(อาข.) อารูหติ(อาข.) อารุยหฺ (กิตก)์

ข้นึ จากน้าํ สบู่ ก อตุ ตฺ รติ วฺ า(กติ ก์)

ข้นึ ไป อุคฺคจฺฉต(ิ อาข.) อุยฺยาต(ิ อาข.) อุคคฺ ต(กติ ก์)

อารฬุ ฺห(กิตก์)

ข่ือ ตุลา(อติ ฺ.)

ขดุ ข ต ( กิ ต ก์ ) ข า ต ( กิ ต ก์ ) ข น ติ ( อ า ข . )

ขณติ(อาข.)

ขุ่น อนจฉฺ (คณุ .) กลสุ (คณุ .) อวลิ (คุณ.)

ขุ่นเคือง กุชฺฌติ(อาข.) กุปเฺ ปติ(อาข.) กุปิ ต(กิตก์)

กุชฺฌนํ(นปุํ.) กุชฌฺ นา(อิตฺ.) โกโป(ปุํ.) โก

ธน(ํ นปํ.ุ ) โกปี(ปํุ.) โรสน(นป.ุํ )

ขมุ ทรพั ย์ 68
ขยุ
ขู่ นิธ(ิ ปํุ.)
จุณณฺ ํ(นป.ุํ )
ขดู ออก ต ชฺเ ช สฺส ติ ( อ า ข . ) ขุ ํ เ ส นฺต ( กิ ต ก์ )
ขตู่ ะคอก วมเฺ ภนตฺ (กิตก์)
เขญ็ ใจ โอลิขติ(อาข.)
ขํุเสนฺต(กิตก)์ วมฺเภนตฺ (กิตก์)
เขตแดน ทลิททฺ (คุณ.) ทุคฺคต(คุณ.) นิทธฺ น(คุณ.)
เขม็ อกิญฺจน(คณุ .)
เข้มขน้ สีมา(อติ .ฺ ) มรยิ าทา(อติ ฺ.)
เขมร สจู (ิ อติ ฺ.)
เขย ติขิณ(คณุ .)
เขย่า กมฺโพช(ปุํ.) กมฺพุช(ปํุ.)
เขลา ชามาต(ุ ปํุ.)
จาเลติ(อาข.)
เข่า พ า ล ( คุ ณ . ) ม นฺท ( คุ ณ . ) อ วิ ญญฺ ู ( คุ ณ . )
ช ฬ ( คุ ณ . ) พ า ลิ ส ( คุ ณ . ) โ ม เ ห น า ภิ ภู ต
เขา้ ใกล้ (สาํ นวน) ทนธฺ (คุณ.)
ชนฺนโุ ก(ป.ํุ ) ชณณฺ โุ ก(ป.ุํ ) อรู ุ(ปุํ.) ปพฺพ(ํ ปํุ.)
ชาณุ(ปุํ.) ชานุ(ปํ.ุ ) ชณณฺ (ุ ปํุ.)(นปํุ.)
อปุ าคมิ(อาข.) อปุ สงกฺ มิ(อาข.)

69

เขา้ ใจกันง่าย สุขาวโพโธ(ปํุ.) ขปิ ฺปาภญิ ฺญา(อติ .ฺ )(คุณ.)

เขา้ ใจในเหตุผล ธมฺมญญฺ ุตา(อิตฺ.) อตฺถญฺญุตา(อิต.ฺ )

เข้าใจบทและอรรถ ปทตถฺ กกฺ โม(ปุ.ํ )

เข้าใจผดิ โมเหนาภิภูต(สํานวน) โหติ มิจฉฺ าทิฏฐิ

สมาทาน(สํานวน)

เขา้ ฌาน สมาปชชฺ ติ(อาข.)

เขา้ ถงึ อปุ ปชชฺ ต(ิ อาข.) อุเปมิ(อาข.)

เขา้ ไป ปาวสิ (ิ อาข.) ปวิสต(ิ อาข.) ปวิสิตวฺ า(กติ ก)์

เข้าไปปิดไว้ อปุ รุนธฺ ติ(อาข.)

เข้าพรรษา วสสฺ ํ วสิตฺวา(สํานวน) วสฺสํ อปุ คโต(สาํ นวน)

วสฺสปู คโต(สาํ นวน)

เขา้ รว่ ม สโมธานํ(นปํ.ุ )

เขาสัตตปรภิ ัณฑ์ ยุคนฺธโร(ปุํ.) อีสธโร(ปุํ.) กรวีโก(ปุํ.)

สทุ สฺสโน(ปํุ.) เนมนิ ธฺ โร(ป.ํุ ) วินโก(ปํ.ุ ) อสฺ

สกณฺโณ(ปุ.ํ )

เขาสตั ว์ วิสาณํ(นป.ํุ ) สงิ ฺคํ(นป.ุํ )

เขา้ สิงของผี ปรคิ คฺ ณหฺ าต(ิ อาข.) ปรคิ คฺ หติ (กิตก)์

เขาสุเมรุ สิเนรุ(ปํ.ุ ) เมรุ(ป.ุํ ) ตทิ วาธาโร(ปํ.ุ ) เนรุ(ป.ํุ )

สเุ มรุ(ปํุ.)

เข้าสคู่ รรภ์ คพฺภุปาคมิ (สํานวน)

70

เขนิ ลชชฺ า(อิตฺ.) มงกฺ ุ(คุณ.)

เขยี ง สูนา(อติ .ฺ ) อธโิ กฏฏฺ น(ํ นปุํ.) เปฬา(อติ .ฺ )1
เขียงเท้า ปาทุกา(อิตฺ.)

เขียนหนังสอื ปณฺณํ ลิขต(ิ สาํ นวน)

เขยี้ ว ทาฐา(อิตฺ.)

เขียวคล้าํ นีล(คุณ.) กณฺห(คณุ .) อสติ (คุณ.) กาฬ(คุณ.)

เมจก(คณุ .) สาม(คุณ.) สามล(คณุ .)

เขยี้ วงู อาสี(อิตฺ.) สปฺปทาฐา(อติ .ฺ )

เขยี วใบไม้ ปลาโส(ปํ.ุ ) หรโิ ต(ปํุ.) หร(ิ ป.ํุ )

แขก อติถิ(ปุํ.) อาคนตฺ ุโก(ปุํ.)(อิตฺ.)(นปุํ.) ปาหุ

โน(ปุ.ํ )(อติ ฺ.)(นปํุ.) อาเวสกิ า(ป.ุํ ) (อิต.ฺ )(นปํ.ุ )

ปาหุนโก(ป.ุํ )

แข็ง ก กขฺ ฬ ( คุ ณ . ) ติ ขิ ณ ( คุ ณ . ) ติ ณหฺ ( คุ ณ . )

ตพิ พฺ (คณุ .) ถทฺธ(คุณ.) ขร(คณุ .) กกุ ูร(คณุ .)

แขง่ ขันกัน กฐนิ (คุณ.) ทฬหฺ (คณุ .) นิฏฐฺ ุร(คุณ.)
ยุคฺคาหคหณํ(นปํุ.)

แขน พาห(ุ ป.ุํ )(อิตฺ.) ภโุ ช(ปุ.ํ )(อิตฺ.) พาหา(อิต.ฺ )

แขวน โอลมพฺ น(ํ นปํุ.) ลคฺคติ ฺวา(กติ ก์)

โขลง ยถู (ปํ.ุ )

1 ธรรมบท ๕/๓๒

71

ไข้ คิลาน(นปุํ.) อาตุร(นป.ุํ ) พฺยาธติ (นปํ.ุ )

ไข่ อณฑฺ ํ(นปํุ.) โกโส(ป.ุํ )

ไขไ่ ก่ กุกฺกฏุ ณฑฺ ํ(นป.ุํ )

ไขขอ้ ลสิกา(อติ ฺ.)

ไขความ นิททฺ ิสต(ิ อาข.)

ไขน้าํ เนติ(อาข.) นยต(ิ อาข.) อุทกํ หรติ (สํานวน)

ไข่มกุ มุตฺตา(อติ .ฺ ) มตุ ตฺ กิ ํ(นป.ุํ )

ไขแ่ มลงวนั อาสาฏกิ า(อติ ฺ.)

ไข้หวดั ปินาโส(ปํุ.) นาสิกโรโค(ป.ํุ )

ไข้หวดั ใหญ่ เสมฺหโรโค(ปุ.ํ )

คงท่ี กฏู ฏฺฐ(คณุ .)
คณะ สมูโห(ป.ํุ ) คโณ(ปุํ.) สํฆาโต(ปุ.ํ ) สมทุ าโย(ปุํ.)

ส ญฺจ โ ย ( ปุ ํ . ) ส นฺโ ท โ ห ( ปุ ํ . ) นิ ว โ ห ( ปุ ํ . )

โอโฆ(ปุํ.) วิสโร(ปุํ.) นิกโร(ปุํ.) จโย(ปุํ.)

กาโย(ปุํ.) ขนโฺ ธ(ปํุ.) สมุทโย(ป.ุํ ) ฆฏา(อิต.ฺ )

สมิติ(อิตฺ.) สํหติ(อิตฺ.) ราสิ(ปุํ.) ปุญโฺ ช(ปุํ.)

สมวาโย(ปุํ.) ปูโค(ปุํ.) ชาตํ(นปุํ.) กทมฺ

พก(ํ นป.ํุ ) พฺยโู ห(ป.ุํ ) วติ าน(ํ นป.ํุ ) คมุ ฺโพ(ป.ุํ )

กลาโป(ป.ํุ ) ชาล(ํ นป.ํุ ) มณฺฑล(ํ นปํุ.)

คณะกรรมการ สกมมฺ การ(ี คณุ .) กมฺมการคณ(ป.ุํ )

72

คณาจารย์ ปาโมกฺโข(ป.ุํ ) อาจรยิ คณ(ปุํ.) คณาจรยิ (ป.ํุ )

คณิตศาสตร์ คณิตสตถฺ ํ(นปุ.ํ )

คด โอภคคฺ (กิตก์) อฬาร(คุณ.) เวลลฺ ิต(คุณ.)

วงฺก(คุณ.) กุฏิล(คุณ.) ชิมหฺ (คุณ.) กุญฺ

จติ (คณุ .)

คดโกง กุฏลิ ตา(อิตฺ.) กฏุ ลิ ภาโว(ปํ.ุ ) กูฏ(คุณ.) กฏุ ิ

ล(คณุ .)

คดข้าว ภตฺตํ อุทธฺ ริตฺวา(สํานวน) ภตตฺ ํ วฑเฺ ฒตฺ

วา(สํานวน)

คดอาหาร อาหารํ วฑฒฺ ยสึ (ุ สํานวน)

คดี อฏฺฏ(นปํุ.)
คดโี กง กฏู ฏฏฺ (นป.ํุ )
คดีฟ้ องร้อง โวหาโร(ปุํ.) ววิ าโท(ปุํ.)

คตทิ างโลก โลกโวหาโร(ปุํ.)

คน(กรยิ า) ขชต(ิ อาข.)

คนกระจอก ขญฺโช(ปุ.ํ ) โขณโฺ ฑ(ปํ.ุ )

คนกนิ เดน วฆิ าสาโท(ปุํ.) ทมโก(ป.ํุ )

คนกเิ ลสหนา อสุ สฺ นนฺ กกฺ ิเลส(คณุ .) ปุถุชชฺ น(ปํ.ุ )

คนโกง นกิ ต(คุณ.) สฐ(คุณ.) อนชุ (ุ คณุ .)

คนขยัน นิกฺโกสชชฺ (ปํุ.)(คุณ.) อกิลาสุ(ป.ุํ )(คณุ .)

73

คนขอทาน ยาจนก(คณุ .) อตฺถ(ี คุณ.) ยาจก(คุณ.) วนิพฺ

พก(คุณ.)

คนขบั รถ สารถี(ป.ํุ ) รถาจาร(ี ป.ํุ ) ปาชต(ุ ปํ.ุ ) สูโต(ป.ุํ )

คนขับเรอื กณณฺ ธาโร(ปํ.ุ ) นาวิโก(ปุ.ํ )

คนขาย วกิ กฺ ยิโก(ปํ.ุ ) วิกฺเกตา(ปํ.ุ )

คนขายขนม ปูวโิ ย(ป.ุํ ) ปปู ิโย(ป.ํุ ) ปวู ปณิโย(ปํ.ุ ) ปปู ปณิ

โย(ปุ.ํ )

คนขายเหลา้ โสณฺฑโิ ก(ปุํ.) มชชฺ วิกฺกยี(ป.ุํ )

คนขายอาหาร อาหารวิกฺกยิโก(คุณ.)

คนขีเ้ มา โสณฺโฑ(คณุ .) มตโฺ ต(คณุ .)

คนเขญ็ ใจ ทลิทฺท(คณุ .)

คนไขน้ํา เนตตฺ ิก(คุณ.) อุทกาหรก(คุณ.) ฆราวาสิ

ก(คณุ .)

คนครองเรอื น คหฏโฺ ฐ(ป.ํุ ) คหตโฺ ถ(ป.ุํ ) อคารโิ ก(ปุ.ํ ) คิหี(ป.ํุ )
คนควรฆ่า วชโฺ ฌ(คุณ.)

ค้นควา้ ปวจิ โย(ป.ํุ ) วิจินนฺต(กิตก)์ วิจนิ าติ(อาข.)

ค้นคว้าธรรม ธมมฺ วิจโย(ปุํ.)

คนคอ่ ม ขุชโฺ ช(ป.ํุ ) คณฑฺ โุ ล(ปุํ.)

คนค้าขายดว้ ยเรอื สยํ ตฺติโก(ปํ.ุ )

คนง่อย กณุ (ี ป.ุํ )

74

คนงานวดั อารามโิ ก(ปํ.ุ )

คนจน กปณมนุสฺโส(ปํุ.) อกญิ จฺ น(คุณ.) ทลทิ ทฺ (คณุ .)

ทีน(คณุ .) นิทฺธน(คุณ.) ทคุ ฺคต(คณุ .)

คนเจ็บ คิลาโน(ป.ุํ ) พฺยาธโิ ต(ปํุ.)

คนใจกวา้ ง อุฬารจิตตฺ (คณุ .)

คนชาํ นาญป่า วนจรโก(ปุํ.)

คนใช้ ปรจิ ารโิ ก(ปุํ.) เจฏโก(ปุํ.) จูฬุปฏฐฺ าโก(ปุํ.)
ปาทมลู ิโก(ป.ํุ ) เปสฺโส(ปํ.ุ ) ทาโส(ปุ.ํ )

คนใชฝ้ ่ายใน กญฺจุกี(ป.ํุ ) โสวิทลโฺ ล(ปํุ.)

คนซ้อื กยิโก(ป.ํุ ) กายิโก(ปํ.ุ )

คนดักข่าย วาครุ โิ ก(ปุํ.) ชาลิโก(ป.ุํ )

คนดี สปปฺ ุรโิ ส(ปุํ.) สุโปรโิ ส(ปุํ.) กลฺยาณชโน(ปุํ.)

กลยฺ าณชฺฌาสยภตู (คุณ.)

คนดีดพิณ วีณาวาที(ป.ํุ ) เวณโิ ก(ปํ.ุ )

คนดกู าร อชฌฺ กฺโข(ปุํ.) อธกิ โต(ป.ํุ )

คนเดนิ ทาง ปถาวี(ปํุ.) ปถิโก(ปุ.ํ ) อทธฺ ค(ู ปุ.ํ )

คนตกยาก กปณมนุสโฺ ส(ป.ุํ ) อกญิ จฺ น(คณุ .) ทลิททฺ (คุณ.)

ทีน(คุณ.) นิทฺธน(คุณ.) ทคุ คฺ ต(คณุ .)

คนตบมอื ปาณวิ าโท(ป.ุํ ) ปาณิโฆ(ปํ.ุ )

75

คนตระหน่ี ขุททฺ (คุณ.) กทรยิ (คุณ.) ถทธฺ มจฺฉร(ี คุณ.)

กปณ(คุณ.)

คนตะกละ เอฬมคู (คุณ.)

คนตาบอด อนฺธจกขฺ (ุ คณุ .) จกฺขทุ พุ ฺพล(คณุ .)

คนตาบอดขา้ งหน่งึ กาณ(คณุ .)

คนตาบอดสองข้าง อนธฺ (ปํ.ุ )(คุณ.)

คนตาย เปโต(ปุํ.)(อิตฺ.)(นปุํ.) ปเรโต(ปุํ.)(อิตฺ.)(นปุํ.)

มโต(ป.ํุ )(อิต.ฺ )(นปุํ.)

คนตาเหล่ วลิโร(ปํุ.) เกกโร(ปํ.ุ )

คนเตีย้ วามโน(ปุํ.) ลกณุ ฏฺ โก(ปุ.ํ )

คนถ่ินทุรกนั ดาร กนตฺ รทปี วาสี(ปํ.ุ )(คุณ.)

คนไถนา กสโก(ปํุ.)

คนทาํ ดี สจุ ิกมมฺ การ(ี คุณ.)

คนทําผดิ โดยไมเ่ จตนา จปล(คุณ.)

คนทํามาหากิน กสกิ มมฺ าทิการ(ี คณุ .)

คนทสิ อ อคคฺ ิมนฺโถ(ปํ.ุ ) กณกิ า(อิตฺ.)

คนท่จี ะต้องตาย มจโฺ จ(ป.ุํ )

คนท่จี ะต้องตาย มจฺโจ(ปุ.ํ )

คนท่ีพ่ึงคนอ่นื เสมอ ปฏิพทฺธชีวี(คณุ .)

คนเทดอกไม้ ปกุ ฺกโุ ส(ปํุ.) ปปุ ฺผฉฑฑฺ โก(ป.ํุ )

76

คนโทน้ํา กมณฑฺ ลุ(ป.ํุ )(นปํุ.) กุณฺฑิกา(อิต.ฺ )

คนไทย ทยยฺ วาส(ี คุณ.) เทยฺยวาส(ี คณุ .) ทยยฺ า(ปุ.ํ )

คนนอกศาสนา ปาสณฺฑิโก(ปํุ.) ปาสณโฺ ฑ(ปํ.ุ )

คนบา้ อมุ ฺมาโท(ป.ุํ ) อุมมฺ ตตฺ (คณุ .) อุมมฺ ตตฺ ก(คุณ.)

คนบา้ นนอก ชนปทวาสี(คณุ .) ชานปท(คุณ.)

คนแบกหาม อติวาหโก(ปุํ.)

คนใบ้ มูโค(ปํุ.) สุญฺญวจ(คณุ .)

คนปกครอง ปสาสนการ(ี คณุ .)

คนปลอมบวช เถยฺยสํวาสโก(ปุํ.)

คนปากกล้า มขุ ร(คณุ .) ทุมมฺ ขุ (คุณ.) อพทธฺ มขุ (คณุ .)

คนเปลีย้ ปงคฺ โุ ล(ปํ.ุ ) ปีฐสปปฺ ิ(ปุ.ํ ) ปงคฺ ุ(ป.ุํ ) ฉินนฺ ิรยิ าป

โถ(ปุํ.) ปกฺโข(ปุ.ํ )

คนเปลอื ย นคฺค(คณุ .) ทิคมพฺ ร(คุณ.) อวตฺถ(คณุ .)

คนเป่ าป่ี เวณธุ โม(ปํุ.) เวณวิโก(ปํุ.)

คนฝึกทงั้ ช้างมา้ คามณีโย(ปํุ.)

คนเฝ้ าประตู โทวารโิ ก(ปุํ.) ปฏิหาโร(ปุํ.) ทวฺ ารฏฺโฐ(ปุํ.)
ทวฺ ารปาลโก(ปํุ.)

คนพาล พาโล(ปํ.ุ )

คนพูด วตฺตา(คุณ.) วท(คณุ .)

คนพูดมาก ภสฺสร(คุณ.) ภาสุร(คณุ .) กถาพหลุ (ปุ.ํ )

77

คนพูดเหลวไหล วาจาล(คุณ.)

คนฟ้ อนรํา นฏฏฺ โก(ป.ํุ ) นฏโก(ปุํ.) นโฏ(ป.ํุ ) นฏฺฏโฏ(ปุํ.)
นฏโฏ(ปํ.ุ )

คนมคธ มาคโธ(ป.ํุ )

คนมีชาตเิ จอื กัน สํกิณฺโณ(ปุํ.)

คนมีตระกูล กุลีโน(ปุํ.) สชฺชโน(ปุํ.) สาธุ(ปุํ.) สภโฺ ย(ปุํ.)

อยฺโย(ปุํ.)อาฒโฺ ย(ปุํ.) มหากุสโล(ปํุ.)

คนมศี ลิ ป์ชาตเิ สมอกนั เสณ(ิ ป.ํุ )(อิต.ฺ )

คนมศี ิลปะ การุ(ปุ.ํ ) สิปปฺ ิโก(ป.ุํ )

คนไม่อาศยั ตนเอง ปรทตตฺ ชีวี(คณุ .)

คนยกของหนัก ภารวาโห(ปุํ.) ภารโิ ก(ปุํ.)

คนยากจน นิทฺธน(คุณ.) กปณมนุสโฺ ส(ป.ํุ ) อกญิ ฺจน(คุณ.)

ท ลิ ทฺท ( คุ ณ . ) ที น ( คุ ณ . ) นิ ทธฺ น ( คุ ณ . )

ทุคคฺ ต(คณุ .)

คนย่ิงใหญ่ นรตุ ตฺ ม(คณุ .)

คนรบั ใช้ ปรจิ ารโิ ก(ปุํ.) เจฏโก(ปุํ.) จูฬุปฏฐฺ าโก(ปุํ.)
ปาทมลู ิโก(ปํ.ุ ) เปสโฺ ส(ป.ํุ ) ทาโส(ป.ํุ )

คนร้ าย อาตตายี(คณุ .) วธทุ ยฺ ต(คณุ .)

คนลอ่ ลวง ธุตตฺ (คณุ .) วญฺจก(คุณ.)

คนละเอยี ดละออ นปิ ุณ(คุณ.)

78

คนเล่นกล มายากาโร(ปํ.ุ ) อินทฺ ชาลิโก(ปุํ.)

คนเลว นจี (คณุ .) ชมฺโม(ปุ.ํ ) ชมมฺ ี(อติ .ฺ ) นหิ ีนก(คุณ.)

คนเลยี้ งโค โคโป(ปุํ.) โคปาลโก(ปุํ.) โคปาลิกา(อิตฺ.)โค

ปาโล(ปํุ.) โคโป(ปํุ.) โคสขํ ฺโย(ปํุ.)

คนเลยี้ งชา้ ง หตถฺ ิปาโล(ป.ํุ ) หตถฺ ปิ าลนิ (ี อิตฺ.)

คนเลีย้ งม้า อสฺสภณฺโฑ(ปุํ) อสสฺ โคปโก(ปํุ)1 อสฺสปาโล(ปุ)ํ

คนสบาย กลโฺ ล(ปุํ.) นิรามโย(ป.ุํ )

คนสยาม สยฺ ามรฏฐฺ กิ า(ปํ.ุ )
คนส่อเสยี ด สูจก(คณุ .) ปิสุณ(คุณ.) กณเฺ ณชป(คุณ.)

คนสันหลังยาว นทิ ทฺ าลุ(คณุ .) นิททฺ าสลี (คณุ .)

คนสุขมาลชาติ สุกุมาโร(ปํ.ุ ) สกุ ุมารกิ า(อติ ฺ.) สุเขธติ (คณุ .)

คนหนวก พธโิ ร(ปํุ.) สตุ ิหโี น(ป.ุํ )

คนหนังเห่ยี ว วลิตฺตจ(คุณ.) วลนิ (คณุ .)

คนหนุ่มสาว ทหโร(ปุํ.) ยุวา(ปุํ.) ยุวตี(อิตฺ.) ตรุโณ(ปุํ.)

ตรุณี(อติ ฺ.)

คนหวั ลา้ น นกิ ฺเกสสโี ส(ป.ํุ ) ขลลฺ าโฏ(ปํุ.)

คนหัวโล้น มุณโฺ ฑ(ป.ํุ ) ภณฺฑุ(ป.ุํ ) มุณฑฺ ิโก(ปุํ.)

คน้ หา วิจนิ ติ ฺวา(กติ ก)์

คนเอาการงาน ธุรคฺคาโห(ป.ํุ )

1 มงฺคลตฺถทีปนี ๑/๒๑(ข้อ๒๖)

79

คบเพลิง อุกกฺ า(อติ ฺ.)

คบหญา้ ตณิ กุ กฺ า(อติ .ฺ )

คบหา ภชิต(กิตก์) เสวิต(กิตก์) เสวิตวฺ า(กิตก์)

ภชติ(อาข.) เสวต(ิ อาข.)

คบหา เสเวยฺย(อาข.) เสวติ(อาข.) เสวนา(อติ .ฺ )

คม ติณหฺ (คุณ.) ติขณิ (คุณ.) ติพฺพ(คุณ.)

คมกลา้ ติ กฺขํ ( คุ ณ . ) ติ ณหฺ ํ ( คุ ณ . ) ติ ขิ ณํ ( คุ ณ . )

ตพิ ฺพํ(คุณ.)

ครกกระเด่ือง ปิฏฺฐวสํ (ป.ํุ )

ครรภ์ คพโฺ ภ(ปํ.ุ ) กจุ ฺฉิ(อติ .ฺ )

ครหา ครหา(อาข.) นินทฺ า(อิตฺ.) ครหติ(อาข.) ค

รหติ (กิตก)์ วคิ รห(ิ อาข.) วคิ รหต(ิ อาข.) คร

เหติ(อาข.) อชุ ฺฌายสึ ุ(อาข.)

ครองกรุงกบิลพัสดุ์ ก ปิ ล ว ตฺเ ถ ร ชชฺ ํ ก า เ ร สิ ( ส าํ น ว น )

กาปิลวตฺถวา(คณุ .)

ครองชพี ชีวิตวุตตฺ ิ(อิตฺ.) ชาติสนนฺ ิปาโตติ นาเมน

ปากฏา (สาํ นวน) โลกกติกา(อิตฺ.)

ครองราชอาณาจกั ร รฏฐฺ าภิปาลนํ (นปํุ.)
ครองเรอื น ฆราวาโส(ปํุ.)

ครอบ นกิ ุชชฺ ติ(อาข.) ปฏกิ ุชชฺ ต(ิ อาข.)

80

ครอบครอง ปฏปิ ชฺชต(ิ อาข.) ปรคิ คฺ ณหฺ าติ(อาข.)

ครอบครวั กลุ ํ(นปํ.ุ )

ครอบงํา อ ภิ ภ ว ติ ( อ า ข . ) ป ริย า ท า ติ ( อ า ข . ) อ ภิ

ภตู (กิตก)์ ปเรต(กิตก์)

ครอบฝา นิกุชฺชติ(อาข.)

ครงั่ อ ล ตตฺ โ ก ( ปุ ํ . ) ย า ว โ ก ( ปุ ํ . ) ล า ข า ( อิ ตฺ . )

ชต(ุ นปํุ.)

ครงั้ ดึกดําบรรพ์ โปราณกาโล(ป.ุํ )

ครงั้ นนั้ อถ(นปิ าต) ตโต(อพยฺ ย.)

ครงั่ สด อลตตฺ กา(อติ .ฺ )(นปุํ.)

ครบั อาม(นิปาต) เอว(ํ นปิ าต)

คราบงู นมิ ฺโมโก(ป.ํุ ) กญฺจโุ ก(ปํ.ุ )

คราม นีลี(อิตฺ.) นลี ินี(อิตฺ.)

ครา่ ออก ปรกิ สสฺ มาน(กิตก์) อากฑฺฒต(ิ อาข.)

คร่ําครวญ ปรเทโว(ปุํ.) ปรททฺ โว(ปุํ.) ปริเทวิ(อาข.)

โรทต(ิ อาข.) กนทฺ ต(ิ อาข.) อกฺกนทฺ น(ํ นป.ุํ )

คร่ําครา่ ชิณณฺ (กิตก์) ชรติ (กติ ก์)

คร่งึ อฑฺฒ(คณุ .) อปุ ฑฺฒ(คณุ .) ขณฺโฑ(ปุํ.)

คร่งึ อ ฑฒฺ ( คุ ณ . ) อ ทฺธ ( คุ ณ . ) อุ ป ฑฒฺ ( คุ ณ . )

ขณฺโฑ(ป.ํุ )(นปุ.ํ ) สกล(ํ ปุ.ํ )(นปุํ.)

81

ครฑุ สุปณโฺ ณ(ป.ํุ ) เวนเตยโฺ ย(ป.ํุ ) ครุโฬ(ป.ุํ ) วิหค

าธโิ ป(ปํุ.) ครโุ ฑ(ปํุ.)

ครูรนุ่ เก่า ปาจรโิ ย(ปุํ.) ปาเจราจรโิ ย(ปํุ.)

ครูห่ น่ึง มุหตุ ฺตํ(นิปาต) ตมํ ุหตุ ฺตํ(นปุํ.) ตขํ ณ(ํ นป.ุํ )

คฤหบดมี หาศาล คหปตมิ หาสาโล(ปํุ.)

คฤหัสถ์ คหิ ี(ปํ.ุ ) คหฏโฺ ฐ(ป.ํุ )
คลอ้ ง อาลคเฺ คต(ิ อาข.) ลคคฺ ต(ิ อาข.)

คลอ่ งแคลว่ ทกฺข(คณุ .)

คลองจกั ษุ จกขฺ ปุ ถ(ํ นป.ํุ )

คล่องปาก มขุ ารุฬฺหภาโว(ปํุ.)

คลอด ชายิ(อาข.) วิชายิ(อาข.) ชาต(กิตก์) วุฏฺ
ฐานํ(นป.ํุ )

คลอดทารก ทารกํ วิชายต(ิ สาํ นวน)

คล้อยตามความเห็น ทิฏฺฐานุคต(คณุ .)

คลงั โกฏฺฐาคาโร(ป.ุํ )(นป.ุํ )

คลาน โอสปปฺ ต(ิ อาข.) ชงฆฺ าย คจฺฉติ(สํานวน) ชนฺ

นุเกหิ วิจรต(ิ สํานวน)

คลานไป สปปฺ ต(ิ อาข.) ปรสิ ปปฺ ติ(อาข.)

คล้าย สมาน(คณุ .) สทสิ (คณุ .) ปฏภิ าค(คุณ.) สรกิ ฺ

ขก(คณุ .) กปฺป(คณุ .)

82

คลายฤทธิ์ อิทฺธยิ า วสิ สฺ ฏฺฐ (สํานวน)
คล่นื ตรงฺโค(ปุํ.) ภงโฺ ค(ปํ.ุ ) อมู (ิ ป.ํุ )(อิตฺ.) วีจ(ิ ปํ.ุ )

(อติ .ฺ )

คล่ืนใหญ่ อลุ ฺโลโล(ป.ํุ ) กลโฺ ลโล(ป.ํุ )

คลุกคลี สํสคฺค(ปุํ.) สสํ ฏฺฐ(กติ ก)์

ควงไม้สาละ สาลมลู ํ(นปุํ.)

ควร อนุจฉฺ วิก(คุณ.) อนรุ ูป(คุณ.) ปฏริ ปู (คณุ .)

ควรได้ ปตฺตพพฺ (คณุ .) คมฺม(คุณ.) อาสชฺช(คณุ .)

ควัน ธูโม(ปํ.ุ )

ควาญช้าง หตถฺ าโรโห(ปํ.ุ ) หตฺถิเมณโฺ ฑ(ป.ุํ ) หตถฺ ิโป(ปํุ.)

หตฺถิโคปโก(ปุํ.)

ความกลวั ภีติ(อติ ฺ.) ภย(ํ นปํุ.) อตุ ตฺ าโส(ปํ.ุ )

ความกลัวมาก เภรว(ํ นปํ.ุ ) มหพภฺ ย(ํ นป.ํุ )

ความกําเรบิ กุปปฺ นํ(นป.ํุ )

ความกําหนัด ราโค(ปํ.ุ ) กามราโค(ป.ํุ ) รโช(ป.ํุ )

ความเกรงกลวั บาป โอตฺตปฺปํ (นปํุ.)

ความเกดิ อุปฺปตตฺ ิ(อิตฺ.) นิพฺพตตฺ ิ(อิตฺ.) ชาติ(อิตฺ.)

ชนนํ(นปุํ.) อพุ ฺภโว(ปุํ.)

ความเก่ียวพัน ปรายน(ํ นปุ.ํ )

ความเก้ือกูล หติ ํ(นปํ.ุ )

83

ความแก่ ชรตา(อติ ฺ.) ชรา(อติ .ฺ )

ความโกลาหล โกลาหล(นป.ุํ ) กุตหู ล(นปํ.ุ )

ความใกล้ชิด สนฺนธิ (ิ ปํ.ุ )

ความขดั ข้อง อนฺตราโย(ป.ุํ ) ปจฺจโู ห(ป.ํุ )

ความครอบงาํ อภิภโว(ปํุ.) อภิภวน(ํ นปุ.ํ )

ความคลอ้ ยตาม อนโุ รโธ(ปุ.ํ ) อนุวตตฺ นํ(นป.ุํ )

ความคิด จินฺตา(อติ .ฺ ) ฌานํ(นปํุ.)

ความคดิ แตกแยกออกไป นานาทิฏฺฐวิ ิคฺคาหกา(คณุ .)
ความคนุ้ เคย สนถฺ โว(ป.ุํ ) ปรจิ โย(ปํ.ุ )

ความใคร่ กนฺต(ิ อิตฺ.) กาโม(ปํุ.)

ความจองหอง มาโท(ปํุ.) มโท(ปุํ.)

ความชนะ ชโย(ปํุ.) ชยน(ํ นปํุ.) ชติ (ิ อิตฺ.)

ความเช่ือมนั่ อภนิ เิ วสธมโฺ ม(ปํุ.) สทฺธา(อิตฺ.)

ความดีย่งิ อุกฺกโํ ส(ปุ.ํ ) อตสิ โย(ปํุ.)

ความเดอื ดร้อน ตาโป(ปํ.ุ ) กกุ กฺ จุ ฺจ(ํ นป.ํุ ) ปจฺฉาตาโป(ป.ํุ )

อนตุ าโป(ปุํ.) วปิ ฺปฏิสาโร(ปุํ.)

ความตระหน่ี มจฺเฉรํ(นปุํ.) มจฺฉรยิ ํ(นป.ุํ )

ความต่ืน ชาคโร(ปุ.ํ ) ชาครยิ า(อติ ฺ.)

ความแตก เภโท(ป.ํุ ) วิทาโร(ปํ.ุ ) ผฏุ น(ํ นปุํ.)

ความถกู ตอ้ ง ญาโย(ปํ.ุ ) นโย(ปํุ.)

84

ความเน่ินชา้ พยฺ าโส(ปํุ.) ปปญฺโจ(ปุํ.) วิตฺถาโร(ปุ.ํ )

ความประหลาดใจ อจฺฉรยิ า(อิตฺ.)

ความเป็นของตา่ งกัน เวมตตฺ ํ(นปํุ.) นานตา(อิต.ฺ )

ความเป็นเดก็ พาลตฺต(ํ นปุ.ํ ) พาลตา(อิตฺ.) พาลฺยํ(นปํ.ุ )

ความเป็นไท ทยยฺ ชาต(ิ อิตฺ.) ภชุ ิสสฺ ตา(อิตฺ.)

ความเป็นหนุ่ม โยพฺพญฺญํ(นปํ.ุ ) โยพฺพนํ(นป.ํุ )

ความเปล่ียนแปลง วิกาโร(ปุํ.) วิกต(ิ อิต.ฺ ) วิปรณิ าโม(ป.ุํ )

ความผิด อาคุ(นป.ุํ ) อปราโธ(ปุํ.)

ความพยาบาท พยฺ าปาโท(ป.ุํ ) พฺยาปชฺฌํ(นปุํ.) โกโธ(ป.ํุ )

ความพยายาม วายาโม(ปุ.ํ ) อุสฺสาโห(ป.ุํ ) ปรกฺกโม(ปุ.ํ )

ความพลัดพราก ปวสิ สฺ เิ ลโส(ปํ.ุ ) วธิ ุรํ(นป.ํุ )

ความพนิ าศ วินาโส(ปํ.ุ ) อทสฺสน(ํ นปุํ.)

ความฟ้ งุ ซา่ น อุทฺธจฺจ(ํ นป.ุํ ) อทุ ธฺ ฏ(ํ นปํ.ุ )

ความเมา มาโท(ปุํ.) มโท(ปุํ.)

ความยอ่ สมา(อติ .ฺ ) สงฺเขโป(ปุํ.) สหํ าโร(ปํุ.) สมาโส(ปุ.ํ )

สงฺคโห(ปํ.ุ )

ความยากจน ทลิทฺทภาโว(ป.ุํ )

ความยาว อายาโม(ป.ุํ ) ทฆี ตา(อิต.ฺ ) อาโรโห(ปุํ.)

ความยินดี หาโส(ปุํ.) อตตฺ มนตา(อิตฺ.) ปี ติ(อิตฺ.) วิตฺ

ติ ( อิ ตฺ . ) ตุ ฏฐฺ ิ( อิ ตฺ . ) อ า น นฺโ ท ( ปุ ํ . ) ป มุ

85

โท(ปุ.ํ )อาโมโท(ปํ.ุ ) สนฺโตโส(ป.ุํ ) นนทฺ (ิ อติ .ฺ )

สมมฺ โท(ปํุ.) ปาโมชชฺ (ํ นป.ุํ )ปโมโท(ปํ.ุ )

ความยืดยาว พยฺ าโส(ปุ.ํ ) ปปญโฺ จ(ปํ.ุ ) วิตฺถาโร(ปุํ.)

ความรกั เปม (ป.ํุ )(นปุํ.) สิเนโห(ป.ุํ ) เสฺนโห(ป.ํุ ) ปิย

ภาโว(ปุํ.)

ความรษิ ยา อสิ สฺ า(อติ ฺ.)

ความร้ทู างแพทย์ เวชชฺ กมมฺ (นป.ุํ )

ความเรว็ เวโค(ปุ.ํ ) ชโว(ปุํ.) รโย(ปุํ.)

ความเรา่ ร้อนจากโรค ฑาห(ปํุ.) โรคฑาโห(ปํุ.)

ความเรา่ ร้อนในกาย ปรฬิ าโห(ปุ.ํ ) สนฺตาโป(ปุ.ํ )

ความลบั รหสฺสํ(นปํ.ุ ) คุยฺหํ(นปุํ.)

ความเศร้าโศก โสโก(ปํุ.) โสจน(ํ นปุํ.)

ความโศกครอบงาํ โสกปเรต(คุณ.) โสกาภภิ ตู (คณุ .)

ความสงบ สนฺต(ิ อติ .ฺ ) สมโถ(ป.ํุ ) สโม(ปุํ.)

ความสงสัย สํสโย(ปุํ.) วิมติ(อติ ฺ.) วิจิกจิ ฺฉา(อติ .ฺ ) กงฺ

ขา(อิตฺ.) สงฺกา(อติ .ฺ )

ความสงดั วิเวโก(ป.ุํ ) ปุถุคตตฺ ตา(อิตฺ.) ววิ ิจนํ(นปํ.ุ )

ความสบาย กสุ ลํ(นปุํ.) อนามย(ํ นปุํ.) อโรคฺย(ํ นปํ.ุ )

ความสบั สน โกลาหล(นปุ.ํ ) กตุ ูหล(นป.ํุ )

86

ความสามารถ พล(ํ นป.ํุ ) ถาโม(ปํุ.) สห(ํ นป.ุํ ) สตตฺ (ิ อิตฺ.) ปรกฺ

กโม(ป.ํุ )

ความสําคญั สญฺญา(อติ .ฺ ) อาสา(อิตฺ.)

ความสํารวม ยาโม(ปํุ.) สยํ โม(ปุํ.) ยโม(ปํุ.) สํวโร(ปุํ.)

ความสนิ้ เปลอื ง พฺยโย(ปุ.ํ )

ความสนิ้ ไป อปจโย(ป.ุํ )

ความเส่อื ม ชานิ(อิตฺ.)

ความหมายคําสอน สาสนตโฺ ถ(ป.ํุ )

ความหลง โมโห(ปํุ.) อวิชชฺ า(อิตฺ.) อญฺญาต(ํ นป.ํุ )

ความเห็น ทสฺสนํ(นปุํ.) ทิฏฺฐ(ิ อิตฺ.) ลทฺธ(ิ อิตฺ.) สิทฺธนฺ
โต(กติ ก์) สมโย(ปํ.ุ )

ความอยาก ต ณฺห า ( อิ ตฺ . ) ต สิ น า ( อิ ตฺ . ) เ อ ช า ( อิ ตฺ . )

ชาลินี(อิตฺ.) วิสตตฺ ิกา(อิตฺ.) ฉนโฺ ท(ปุํ.)

ชฏา(อิตฺ.) นิกนฺติ(อิตฺ.) อาสา(อิตฺ.) สิพฺ

พนี(อิตฺ.) ภวเนตตฺ ิ(อิตฺ.) อภิชฺฌา(อิตฺ.)

วนโถ(ปุํ.) วานํ(นปุํ.) โลโภ(ปุํ.) ราโค(ปุํ.)

อ า ล โ ย ( ปุ ํ . ) ปิ ห า ( อิ ตฺ . ) ม โ น ร โ ถ ( ปุ ํ . )

อิจฉฺ า(อิตฺ.) อภิลาโส(ปุํ.) กาโม(ปุํ.) โท

หโฬ(ป.ํุ ) อากงขฺ า(อติ ฺ.) รุจิ(อิต.ฺ )

ความอ่มิ เอิบ ตปฺปนํ(นป.ํุ ) ปีณนํ(นปุ.ํ )

87

ความอดื อาด พยฺ าโส(ปํ.ุ ) ปปญโฺ จ(ปํ.ุ ) วติ ฺถาโร(ป.ุํ )

ความเอน็ ดู การญุ ฺญ(ํ นป.ํุ ) อนุกมฺป(ปุ.ํ )

ควาย มหโิ ส(ปุํ.) ลุลาโย(ปุ.ํ ) มหโี ส(ปํ.ุ )

คหบดีมหาศาล คหปติมหาสาโล(ปํุ.)

คอ คล(ปุํ.) คีวา(อิตฺ.) ขนฺธ(ปุํ.) คโล(ปุํ.)

กณโฺ ฐ(ป.ํุ ) กนฺธรา(อติ ฺ.) สิโรธรา(อิต.ฺ )

คอก วโช

คอกโค โคฏฺฐํ(นปุ.ํ ) โคกุล(ํ นป.ํุ ) วโช(ป.ํุ )
คอโค วโห(ปุํ.)

คอต่อ ชตฺตุ(นปุ.ํ )

คอ้ น กูฏ(ํ ป.ํุ )(นปุ.ํ ) อโยฆโน(ปุ.ํ ) มคุ ฺคโร(ปุํ.)

ค้อนเหลก็ อยกูฏ(ํ นปุ.ํ )

คอพิณ อุปวีโณ(ปุํ.)

คอมปี ล้อง กมฺพคุ ีวา(อิต.ฺ )

คอย อาคมยนฺติ(อาข.) อาคเมนฺติ(อาข.) อา

คมน(ํ นปุ.ํ )

คะ่ อาม(นปิ าต) เอว(ํ นิปาต)

คะนอง กกุ กฺ ุจฺจ(ํ นป.ุํ )

คะแนน ลกขฺ ํ(นปุํ.)

คัง่ ค้าง อากุลา(คุณ.)

88

คดั คา้ น ปฏิกฺขิปึสุ(อาข.) ปฏิเสธยึสุ(อาข.) ปฏิกฺโกสึ

สุ(อาข.)

คนั ธกุฎี คนฺธกุฏี(อิต.ฺ )

คันนา เกทาร(นปุํ.) มรยิ าทา(อิต.ฺ )

คันเบ็ด พลิสยฏฐฺ (ิ อิต.ฺ )
คบั แคบ อตสิ มพฺ าธ(ปํุ.) สมฺพาธ(ปํ.ุ ) สํกฏ(คณุ .)

คมั ภีร์ คนฺโถ(ปํ.ุ )

คัมภรี ว์ ิสุทธมิ รรค วิสุทธฺ มิ คฺคคนฺโถ(ป.ํุ )

คา้ ขาย สํโวหาโร(ป.ํุ )

คาคบ วฏิ โป(ปุํ.) วิฏภ(ี อิตฺ.)

ค้าง วิปฺปกต(กิตก์)

คาง หนกุ า(อติ .ฺ ) หน(ุ อติ .ฺ ) หนวฺ ิ(อติ ฺ.) จพุ ุกํ(นปํ.ุ )

ค้างคาว ชตกุ า(อติ .ฺ ) อชนิ ปตตฺ า(อติ ฺ.) วคฺคุล(ิ อิตฺ.)

ค่าจา้ ง ภต(ิ อติ .ฺ ) เวตนํ(นปุํ.) มูลํ(นปํ.ุ ) นิพเฺ พโส(ป.ํุ )

มลู ยฺ ํ(นป.ํุ )

คาดคะเน ววตฺถาปิยมาน(กติ ก)์ ปรจิ ฉฺ ิชชมาน(กติ ก์)

คาน พฺยาภงฺค(ี อิต.ฺ ) กาโช(ปํ.ุ )

คานหาม สิวกิ า(อิต.ฺ )

คาบ ขาทต(ิ อาข.) ฑํสิตฺวา(กติ ก)์ ฑํสต(ิ อาข.)

คา่ ภาษี สุงฺโก(ป.ํุ )

89

คา่ ย ขนธฺ าวาโร(ปุ.ํ )

คาวุต ( ๘๐ อสุ ภะ) คาวุตํ(นป.ุํ )

ค่าอาหาร ปากวตตฺ (ํ นปุํ.) ภตตฺ มลู (ํ นปุํ.)

คํากลา่ วซ้ํา อาเมณฺฑิต(ํ นปํ.ุ ) ยมก(ํ นปํุ.) วิจฉฺ า(อิตฺ.)

คํากล่าวตอบ ปฏกิ ฺวากฺยํ(นป.ุํ ) อตุ ตฺ รํ(นปุํ.)

คํากล่าวตู่ อพฺภกขฺ าน(ํ นปํุ.)

คาํ ขา้ ว อาโลโป(ปุํ.) กพโฬ(ป.ุํ )(นปํุ.)

คาํ คูน คุคฺคฬ(ุ ป.ํุ ) โกสิโก(ปุํ.)

คาํ ชม วากยฺ ํ(นปํุ.)

คาํ ตอบ ปฏิวากยฺ (ํ นป.ํุ ) โอตตฺ รํ(นปุํ.)

คําถวายพระพร วรทานกถา(อติ ฺ.)

คาํ ถาม ปญโฺ ห(ปํุ.) อนโุ ยโค(ปํ.ุ ) ปุจฺฉา(อติ ฺ.)

คาํ ถกู สทุ ธฺ วจนํ(นป.ํุ )

คําถูกใจ หทยงคฺ มํ(นป.ุํ )

คํานวณ สมฺปิณฺฑน(ํ นปุ.ํ ) สมฺปิณเฺ ฑต(ิ อาข.)

คาํ นํา อปุ ญฺญาโส(ปุ.ํ ) วจมี ุข(ํ นป.ํุ )

คาํ นงึ ถึง สมนนฺ าหรติ วฺ า(กิตก์) ตกฺเกต(ิ อาข.)

คาํ ปรารภ สารมโฺ ภ(ปุํ.) อารมโฺ ภ(ปํ.ุ )

คาํ ปราศรยั สุนฺทรวจนํ(นป.ุํ )

คําผิด อสุทธฺ วจน(ํ นปุํ.)

90

คําพูด วจน(ํ นปุํ.) วากยฺ ํ(นปุ.ํ ) นคิ าโท(ปุํ.) นคิ โท(ปํุ.)

คาํ ไม่ปะตดิ ปะต่อ อพนฺธ(คุณ.)

คําราม คชฺชนฺโต(กิตก)์ นทนโฺ ต(กิตก)์ นทต(ิ อาข.)

สีหนาโท(ป.ํุ )

คําลว่ งเกิน อตวิ ากฺย(ํ นปุํ.)

คําไวพจน์ อธวิ จนํ(นป.ํุ ) เววจนํ(นป.ุํ ) นิพพฺ จนํ(นปุ.ํ )

คําสอนสบื มาแต่อาจารย์ ป า ร มปฺ ริยํ ( น ปุ ํ . ) เ อ ติ หฺยํ ( น ปุ ํ . )

อปุ เทโส(ปุ.ํ ) อติ ิหา(อติ .ฺ )

คําสอนเสมอกนั สาสนตฺถสามญญฺ ํ(นปํุ.)

คาํ สงั่ อาณตฺตวิ จน(ํ นปุํ.) อาณตฺต(ิ อติ .ฺ ) อาณา(อิต.ฺ )

สาสน(ํ นปํุ.)

คาํ สงั่ สอน โอวาโท(ป.ํุ ) อนุสิฏฐฺ (ิ อิต.ฺ ) อนสุ าสน(ํ นปุํ.)
คําหยาบ ผรุสวาจา(อติ ฺ.)

คาํ ใหพ้ ร ปสทิ ธฺ วิ รํ(นปํ.ุ )

คิดจะชว่ ย กามตา(อติ .ฺ )

คิดชัว่ ทจุ จฺ นิ ตฺ ิตจินตฺ นา(อิตฺ.)

คดิ ตัดรอน วนิ าสํ อุปปฺ าเทตํุ จินเฺ ตติ (สํานวน)

คิดแบบใหมๆ่ จิตตฺ ามยนวกมฺมตนตฺ ิ(อิตฺ.)

คดิ สงสาร กรุณา(อติ .ฺ )

คดิ หาหนทาง อปุ านวีมํสา(อิตฺ.)

91

คดิ เหน็ ทสฺสนํ(นปํุ.)

คิว้ ภ(ู อติ .ฺ ) ภมโุ ก(ปํ.ุ ) ภมุ(ปํุ.)

คมี สณฑฺ าโส(ป.ํุ )

คนื เดอื นมืด ตมิ ีสกิ า(อิต.ฺ ) ติมิสา(อิตฺ.)

คืนเดอื นหงาย ชณุ ฺหา(อติ .ฺ )

คบื วิทตฺถิ(อิตฺ.) โคกณฺโณ(ปุํ.) ตาโล(ปุํ.) ป

เทโส(ปุ.ํ )

คืบของนิว้ ป เ ท โ ส ( ปุ ํ . ) ต า โ ล ( ปุ ํ . ) โ ค ก ณฺโ ณ ( ปุ ํ . )

วทิ ตฺถ(ิ อติ .ฺ )

คกุ เขา่ ชนนฺ เุ กหิ ฐตวฺ า (สาํ นวน)

คุกคาม สนฺตชเฺ ชส(ิ อาข.)

คุณ อานิสํโส(ปํุ.) คุโณ(ปุํ.)

คุณธรรม สีลทฏิ ฐฺ (ิ อิต.ฺ )

คุณประโยชน์ สาตฺถ(คณุ .) อตถฺ ชน(คณุ .)

คุ้นเคย วิ สสฺ า โ ส ( ปุ ํ . ) ป ริจ โ ย ( ปุ ํ . ) ส นถฺ โ ว ( ปุ ํ . )

วสิ ฺสสต(ิ อาข.) วสิ ฺสาเสติ(อาข.) ปฏิวิสสฺ ก(ปํุ.)

วิสาสมาปชชฺ นตฺ ิ (สํานวน) วิสสฺ าสิก(ป.ุํ )

คมุ กันเป็นพวก วคคฺ พนฺธ(ปํุ.) วคฺคพนธฺ น(ํ นป.ุํ )

คุ้มครอง โคโป(ปุํ.) โคปนํ(ปุํ.) อภิรกโฺ ข(ปุํ.) อภิรกฺ

ขา(อิตฺ.) อภิรกฺขํ(นปุํ.) อนุรกขฺ า(อิตฺ.) โค

92

ปิ ต(กิตก์) คุตฺต(กิตก์) โคปติ(อาข.) อารกฺ

ขา(อติ .ฺ ) วรณ(ํ นปํุ.) คตุ ตฺ ิ(อติ .ฺ ) ตกิ จิ ฺฉ

ต(ิ อาข.) รกขฺ ติ(อาข.) โคเปต(ิ อาข.) อารกฺ

โข(ปุํ.) รกขฺ นํ(นปุํ.) รกขฺ ิโต(กิตก์) เตกิจฺ

ฉ า ( อิ ตฺ . ) ติ กิ จฺฉ นํ ( น ปุ ํ . ) ร กฺขิ ต ( กิ ต ก์ )

ตาต(คณุ .) โคปายติ (คณุ .) อาวติ (กติ ก์) ปา

ลติ (กติ ก)์

คยุ้ อทุ ธฺ รนตฺ (กติ ก)์ วิยหู ิตวฺ า(กิตก์)

คู้ สมมฺ ญิ ฺชติ(อาข.) สมมฺ ญิ ฺเชติ(อาข.)

คู ปรขิ า(อิต.ฺ )

คู่ ยุค(ํ นปํ.ุ ) ยคุ ลํ(นปํ.ุ ) ทฺวนฺท(ํ นปุํ.) ยมกํ(นปํ.ุ )

ยมลํ(นป.ํุ ) ยมํ(นป.ํุ )

คูค่ วร ภพโฺ พ(คณุ .)

คถู วจจฺ (ํ นป.ํุ ) มีฬหฺ (ํ นปํ.ุ ) ลณฺฑ(ํ นปํ.ุ ) มลู (ํ นป.ํุ )

กรสี (ํ นปํ.ุ )

คูห่ ญิงชาย มิถนุ ํ(นปํุ.)

เคยเป็นขา้ ราชการ ราชปรุ สิ ภูตปพุ ฺพ(คุณ.)

เครา ทาโฐ(ปุ.ํ )

เคราแดง ตมฺพทาฐโิ ก(ปํ.ุ )

93

เคราะห์กรรม ภาคยฺ ํ(นปุํ.) นิยติ(อิตฺ.) ภาโค(ปุํ.) ภาค

เธยฺยํ(นปํุ.) วธิ (ิ ป.ํุ )

เคราะห์ดี ธญญฺ (คุณ.) สุกต(ี คุณ.) ปุญฺญวนฺตุ(คณุ .)

เครอื เขาหญา้ นาง หิรเิ วรํ(นป.ํุ ) วาลํ(นปํุ.)

เคร่อื งกนั้ อวหารกิ า(อิตฺ.) อุททฺ ามํ(นปุ.ํ )

เคร่อื งขา้ ม ตรณ(ํ นปุ.ํ ) ตรณ(ี อติ .ฺ ) ตร(ี อิต.ฺ )

เคร่อื งไขกุญแจ อวาปรุ ณํ(นป.ํุ )

เคร่อื งจองจาํ พนธฺ น(ํ นปํ.ุ ) อุทฺทาน(ํ นป.ํุ )

เคร่อื งเซน่ สังเวย หพฺย(ํ นปุ.ํ ) หว(ิ นป.ุํ )

เคร่อื งดสี ตี เี ป่า อาโตชฺชํ(นปุํ.) วาทิตตฺ ํ(นปุํ.) วาทิตํ(นปุํ.)

วชชฺ (ํ นปํ.ุ )

เคร่อื งด่ืม ปานีย(ํ นปํ.ุ ) ปานํ(นป.ํุ )

เคร่อื งตกั น้ําจากบ่อ อคุ ฺฆาฏน(ํ นปุํ.) ฆฏยี นฺต(ํ นปํุ.)

เคร่อื งแตง่ ชา้ ง กปฺปโน(ป.ุํ )

เคร่อื งทา วเิ ลปนํ(ปํุ.) วณฺณก(ํ ปุํ.)

เคร่อื งแทงโคนหชู า้ ง ตตุ ฺต(ํ นป.ํุ )

เคร่อื งบิน อากาสยานํ(นป.ุํ ) เวหาสยาน(ํ นปุํ.)

เคร่อื งบนิ ไอพ่น อุสุมเวหาสยานํ(นป.ุํ )

94

เคร่อื งประดบั ปสาธน(ํ นป.ํุ ) มณฑฺ นํ(นปุํ.) มณฺฑน(ํ นปํุ.) วิ
ภสู นํ(นปุํ.) อาภรณ(ํ นป.ํุ ) อลงกฺ าโร(ป.ุํ ) อาภ
รณ(นป.ํุ ) ปิลนฺธนํ(นปํุ.)

เคร่อื งประดับแขน กงฺกณ(ํ นปํุ.) กรภูสา(อติ ฺ.)
เคร่อื งประดับคอ กณฺฐภสู า(อติ .ฺ ) คเี วยฺยํ(นป.ุํ )
เคร่อื งประดบั เท้า ปาทงฺคทํ(นปุํ.) มญฺชีโร(ปุํ.) ปาทกฏ

โก(ป.ุํ ) นปู ุโร(ป.ุํ )
เคร่อื งประดบั หู กณฺณิกา(อิตฺ.) กณณฺ ปูโร(ปุํ.) กณณฺ วิภู

สนํ(นป.ํุ )
เคร่อื งปรุงอาหาร พยฺ ญชฺ นํ(นป.ุํ )
เคร่อื งปล้ืมใจ วิตตฺ ปุ กรณํ(นป.ุํ ) วติ ฺตูปกรณํ(นปํุ.)
เคร่อื งผูก อทุ ทฺ านํ(นป.ุํ ) พนฺธน(ํ นปํุ.)
เคร่อื งผกู เทา้ ชา้ ง นิคโฬ(ปุํ.)(นปุํ.) อนฺทุโก(ปุํ.) สํขลํ(ปุํ.)

(อติ ฺ.)(นปุํ.)
เคร่อื งผกู สุนขั สาพนฺธนํ(นป.ํุ ) คททฺ โู ล(ป.ํุ )
เคร่อื งลอย วหโล(ปุํ.)
เคร่อื งลบู ไล้ วณฺณกํ(นปํุ.) วเิ ลปนํ(นปุํ.)
เคร่อื งหมาย ลกฺขณํ(นปุํ.) อภิญญฺ าณํ(นปุํ.) ฐานีโย(ปุํ.)

กลงฺโก(ปุํ.) ลญฉฺ นํ(นปุํ.) ลกขฺ ํ(นปุํ.) องฺ

95

โก(ปุํ.) ภิญฺญาณํ(นปุํ.) ลกฺขณํ(นปุํ.) จิ

หน(ํ นปํ.ุ )

เคร่อื งหมายหัวใจนกั รบ โยธานํ(นปุํ.) มโนหรนิมิตฺตํ(นปุํ.)

เคร่อื งห้าม ปฏิปกขฺ ภตู (คุณ.) ปฏิฆาตภูต(คณุ .)

เคร่อื งอบ วาสนํ(นปุ.ํ )

เคลา้ อาโลเฬตวฺ า(กติ ก)์ อาโลเฬต(ิ อาข.)

เคลา้ คลงึ อาลงิ ฺคต(ิ อาข.)

เคล่อื น คลติ วฺ า(กติ ก)์

เคล่อื นได้ ชงฺคม(คุณ.) จร(คณุ .) ตส(คุณ.) จราจร(คุณ.)

เคารพ สกฺกจจฺ ํ(อพฺยย.) สกกฺ จฺเจน(ตติยา) คาร

โว(ปุํ.) ครกุ โรต(ิ อาข.)

เคารพนบั ถือ ครุ(คณุ .) คารโว(ปํุ.)

เคารพพระรตั นตรยั อย่างย่ิง ติวตฺถุติพฺพคารว(คณุ .)

เคาะ อาโกฏิต(กิตก)์ อาโกเฏส(ิ อาข.)

เคียงกัน สสํ นเฺ ธสิ(อาข.)

เคยี งบา่ เคยี งไหล่ สหจาร(ี คุณ.)

เค่ยี ว กฐติ(อาข.)

เคียว ทาตตฺ (ํ นปุ.ํ ) ลวิตตฺ ํ(นป.ํุ ) อสตํ(นปํ.ุ )

เคอื ง โรสต(ิ อาข.) โรเสต(ิ อาข.)

96

แคฝอย ปารจิ ฺฉตฺตโก(ปุํ.) จิตปาตล(ี อติ .ฺ ) ปาฏลี(อิต.ฺ )

กณฺหวณฺฏา(อติ ฺ.)

แคร่ อฏนยิ ํ(นปํ.ุ ) ปลลฺ งฺโก(ป.ุํ ) มญฺจโก(ป.ํุ )

โคกกระสนุ โคกณฏฺ โก(ปุํ.) สฆึ าโฏ(ปํุ.)

โคแก่ ชรคฺคโว(ป.ุํ )

โคง้ นมิตวฺ า(กิตก)์ ปฏกิ ฏุ ติ(อาข.) โอภคฺค(กิตก)์

วงฺก(คุณ.) ชิมหฺ (คุณ.) กุฏิล(คุณ.) อภินม

ติ(อาข.) อภินต(กิตก์) โอณมติ(อาข.)

โอนต(กติ ก)์

โคงาน ธรุ วาห(ี ปํุ.) โธรยโฺ ห(ป.ํุ )

โคนแขน พาหุมูล(ํ นป.ํุ ) กจฺฉา(อิต.ฺ )

โคนม เธน(ุ อิตฺ.)

โคป่ า ควโช(ปุํ.) ควโย(ป.ํุ )

โคผู้ อสุ โภ(ปํุ.) พลิวทโฺ ท(ปํ.ุ ) โคโณ(ปํุ.) โค(ปํุ.)

วสโภ(ปุํ.) วุโส(ป.ํุ )

โคแม่ลูกออ่ น วจฉฺ กามา(อติ ฺ.) วจฺฉลา(อติ ฺ.)

โครส ๕ อยา่ ง ขี รํ ( น ปุ ํ . ) น้ํ า น ม ท ธิ ( น ปุ ํ . ) น ม ส้ ม

ฆ ตํ ( น ปุ ํ . ) เ น ย ใ ส ต กฺกํ ( น ปุ ํ . ) เ ป รี ย ง

โนนตี ํ(นป.ุํ )เนย

โคราช นครราชสีมาปุรํ(นปุ.ํ )

97

โคลง กพพฺ ํ(นปุํ.) กาเวยฺยํ(นปํุ.) กาพฺยํ(นปุํ.)

โคลงเคลง โลล(คณุ .) จญฺจล(คณุ .) จล(คุณ.) ตรล(คณุ .)

โคหนุ่ม ทมโฺ ม(ปุ.ํ ) วจฉฺ ตโร(ปุํ.)

ใครข่ อความรว่ มมือ สมคฺคภาวํ อายาจิตุกาโม (สาํ นวน)

ใครค่ รวญ อุปธาเรนโฺ ต(กิตก์) อาวชเฺ ชนฺโต(กิตก์) นิ

สมฺม(กิตก)์

ใครช่ ว่ ยบําบัดทุกขเ์ ขา ปรทุกฺขาปนยนกามตา(อิต.ฺ )

ฆราวาส ฆราวาโส(ปุ.ํ )

ฆ้อง คณฑฺ (ิ อิตฺ.) กรตาล(ปํุ.)(นปํุ.) ตาโฬ(ป.ํุ )

ฆอ้ งไม้ กฏฺฐตาโฬ(ปุํ.)
ฆอ้ น มคุ ฺคโร(ปํุ.)

ฆ่า วธติ วฺ า(กติ ก)์ มาเรตวฺ า(กิตก)์ ฆาเตต(ิ อาข.)

มาเรต(ิ อาข.) มารโิ ต(กิตก)์ ฆาตติ (อาข.)

ฆาโต(ปุํ.) มารณํ(นปุํ.) หนติ(อาข.) ฆาเต

ติ(อาข.) มารณํ(นปุํ.) หนนํ (นปุํ.) นา

สน(ํ นป.ุํ ) นิสูทนํ(นปุํ.) หสึ น(ํ นปํุ.) สรณ(ํ นปุํ.)

หึสา(อติ .ฺ ) วโธ(ปุ.ํ ) สสนํ (นป.ุํ ) ฆาตน(ํ นปุํ.)

ฆาตน(ํ นป.ุํ )

เฆ่ียน โปเถตฺวา(กติ ก์) ฑสํ ิตฺวา(กติ ก)์

เฆ่ียนด้วยหวาย ตสาหิ ปหรติ วฺ า(สาํ นวน)

โฆษณา 98
งงงัน
งดงาม ฆุสนํ(นปํุ.) โฆสนํ(นปํุ.)
งดเวน้ วหิ ตถฺ (คณุ .) พยฺ ากลุ (คณุ .)
สุภางฺคี(คุณ.)
งว่ ง วิรมติ(อาข.) ปฏวิ ิรต(กติ ก)์ อารติ(อิต.ฺ ) วริ
ติ(อติ .ฺ ) เวรมณี(อติ ฺ.) อรติ(อิต.ฺ )
งวงชา้ ง ถี น มิ ทฺธ ( คุ ณ . ) นิ ททฺ า ลุ ( คุ ณ . ) นิ ททฺ า
ปเรต(คณุ .)
งว่ งเตม็ ท่ี โสณโฺ ฑ(ปุํ.) โสณฺฑํ(นปุํ.) โสณฑฺ ิ(อิตฺ.)
ง้วนดิน หตฺถโิ สณโฺ ฑ(ปํ.ุ ) หตโฺ ถ(ปํุ.)
งอ ถนี มทิ ธฺ สมงคฺ (ี คุณ.)
งอกข้นึ ปฐโวช(ํ นป.ํุ )
งอกงาม นมิตวฺ า(กติ ก์) ปฏิกุฏต(ิ อาข.) โอภคฺค(กิตก์)
งอนไถ รูหต(ิ อาข.) วริ หู ต(ิ อาข.)
งับ พหลุ ีกต (สํานวน)
งา รถสสี (ํ นป.ํุ ) อสี า(อติ .ฺ )
ง้างปาก ขาทติ(อาข.) ฑสํ ติ(อาข.)
งาช้าง ตลิ (ํ นปํ.ุ )
งาน มุขํ ววิ รติ วฺ า (สํานวน)
ทนฺต(ปุํ.)
กมมฺ นฺต(ปุ.ํ ) กิจฺจ(ํ นปํ.ุ ) กมมฺ ํ(นปุ.ํ )

99

งานต่ํา อวจกมฺมํ(นป.ํุ )

งานประจาํ กจิ ฺจ(นป.ํุ ) กมมฺ (นป.ุํ ) กมฺมนตฺ (ป.ุํ )

งานสมโภชกรงุ เทพเทวมหานครสสฺ มหามหกมฺม(ํ นป.ํุ )

งาม กนตฺ ิ(อิตฺ.) โสภา(อิตฺ.) ชุติ(อิตฺ.) ฉวิ(อิตฺ.)

โสภณ(คุณ.) รุจิร(คุณ.) สาธุ(คุณ.) มนุญฺ

ญ(คณุ .) จาร(ุ คุณ.) สนุ ทฺ ร(นป.ุํ ) วคฺค(ุ คณุ .)

มโนรม(คณุ .) กนฺต(คุณ.) หารี (คุณ.) มญฺ

ช(ุ คุณ.) เปสล(คณุ .) ภทฺท(คณุ .) วาม(คณุ .)

กลฺยาณ(คุณ.) มนาปํ (คุณ.) สทธฺ ก(คุณ.)

สุภ(คุณ.)

งามท่สี ุด สุสมา(อิตฺ.)

งามไปทัว่ พระวรกาย สพพฺ างฺคโสภณ(คุณ.)

ง่าย สุข(คณุ .)

งิว้ บา้ น ปิจฺฉิลา(ปุ.ํ )(อิตฺ.) สมิ ฺพลี(ป.ุํ )(อิต.ฺ )

งวิ้ ป่า โรจโน(ปุ.ํ ) โกฏสิ มิ พฺ ลี(อติ .ฺ )

งู อาสีวิโส(ป.ํุ ) ภชุ งฺโค(ปุํ.) อห(ิ ปุ.ํ ) ภชุ โค(ป.ุํ )

ภชุ งคฺ โม(ป.ํุ ) สริ สึ โป(ปํุ.) สปโฺ ป(ปุ.ํ ) อลคทฺ

โท(ปํ.ุ ) โภคิ(ปํุ.) ปนนฺ โค(ปํุ.) ทวฺ ชิ ิวฺโห(ปํุ.)

อุรโค(ปุํ.) วาโฬ (ปุํ.) ทีโฆ(ปุํ.) ทีฆปิ ฏฺฐิ
โก(ปุํ.) ปาทูทโร(ปุํ.) วิสธโร(ปุํ.) จกฺกี(ปุํ.)

100

กุณฺฑลี(ปุํ.) คุฬหฺ ปาโท(ปุํ.) จกขฺ ุสสฺ โว(ปุํ.)

กาโกทโร(ปุํ.) ทพฺพิกาโร(ปุํ.) พิลาสโย(ปุํ.)

ชิมหฺ โค(ปํ.ุ ) ปวนาสโน(ปุํ.)

งขู ว้างคอ้ น โคนโส(ปุ.ํ ) ตลิ จิ ฺโฉ(ป.ุํ )

งเู ขียว นีลสปฺโป(ปุํ.) สลิ าภ(ุ ป.ํุ )

งนู ้าํ เทฑฑฺ โุ ภ(ปํ.ุ ) ราชโุ ล(ปุ.ํ )

งเู รอื น ธมฺมน(ี ปุ.ํ ) สิลตุ โฺ ต(ปุํ.) ฆรสปโฺ ป(ปุํ.)

งูเหลือม วาหโส(ป.ํุ ) อชคโร(ปุ.ํ )

งูเหา่ โคนโส(ป.ํุ ) ติลจิ ฺโฉ(ปุ.ํ )

เงยหนา้ มอง อลุ โฺ ลเกติ(อาข.)

เงอะงะ ชฬ(คณุ .)

เงา ฉายา(อิต.ฺ )

เงา้ กรหาฏ(ํ นปุํ.) กนฺโท(ป.ํุ )

เงิน ธน(ํ นป.ุํ ) หิรญฺญ(นปุํ.) สชฺฌ(ุ นปุ.ํ ) รปู ิย(ํ นปุํ.)

รชต(ํ นปุํ.) รปู ิ(นปํุ.) สชฺฌ(ํ นปุ.ํ )

เงนิ ทอง รูปิย(ํ นปํุ.)

เงอื ดเง้ือ อุคคฺ ริ ติ(อาข.)

เง้ือม ปพภฺ าโร(ปํุ.)

เง้อื มเกดิ เอง อกตปพภฺ าโร(ปุ.ํ )