✍️ พจนานุกรม ไทย-บาลี(วัดสวนดอก)

351

หลน่ ภฏฐฺ (คุณ.) คลิต(คณุ .) ปนฺน(คุณ.) จุต(คณุ .)
ธํสติ (คณุ .)

หลกั ฐาน ปุพพฺ าจิณฺโณ(ปุํ.) สาปเทโส(ปุํ.) ธมมฺ นิย

โม(ปํุ.)

หลักผกู สัตว์ ยูโป(ปุํ.)

หลกั วชิ า สคุ ฺคหติ พุทฺธยิ า(อติ ฺ.)

หลกั สตู รธรรม-บาลี ปรยิ ตฺติกา(อติ ฺ.)

หลกั สตู รสาํ หรบั การสอบ ปฏิปุจฉฺ นฺตนฺต(ิ อิตฺ.)

หลงั ปิฏฐฺ ํ(นปุ.ํ ) ปิฏฐฺ (ิ อติ ฺ.)
หลังคา ฉทน(ํ นป.ํุ ) ปฏล(ํ นป.ํุ ) ฉทฺท(ํ นปุํ.)

หลงั ตายจาก กายสฺส เภทา ปรมมฺ รณา(สํานวน)

หลับ นิททฺ า(อติ ฺ.) เสยฺยา(อิตฺ.) โสปปฺ ํ (นป.ํุ ) โสปฺ

ป นํ ( น ปุ ํ . ) สุ ปิ นํ ( น ปุ ํ . ) ส ย า น ( กิ ต ก์ )

สยมาน(กติ ก์) นทิ ฺทายต(ิ อาข.) สยต(ิ อาข.)

สุปติ(อาข.) นิทฺทาลุ(ปุํ.) นิททฺ าพหุล(ปุํ.)

นทิ ฺทํ โอกกฺ มิ(สํานวน)

หลับตา นิมฺมเิ ลตฺวา(กติ ก์)

หลากหลาย อจุ ฺจาวจ(คุณ.) พหเุ ภท(คุณ.)

หลากหลายล่มุ ลกึ นานานยปรปิ ุณฺณ(สาํ นวน)

หลาน ภาคิเนยฺโย(ปุ.ํ ) นตตฺ (ุ ป.ุํ )

352

หลาน (ลกู ของลกู ) นตฺตา(ปุ.ํ ) ปปตุ โฺ ต(ป.ุํ )

หลาน(ลูกของพ่แี ละน้อง) ภาคิเนยโฺ ย(ปํ.ุ )

หลาวเหลก็ สลโฺ ล(ปุํ.)(นปํ.ุ ) สงฺก(ุ ปํ.ุ )

หลกี ไป ปกกฺ นตฺ (กติ ก์) วูปกฏฺฐ(กิตก)์
หลีกเล่ยี ง ปรหิ รต(ิ อาข.) ปชหติ(อาข.)

หลดุ พ้น มุจจฺ ติ(อาข.) มตุ ตฺ (กติ ก)์ มุตตฺ (ิ อติ .ฺ )

หลมุ กาส(ุ อิตฺ.) อาวาโฏ(ปํ.ุ )

หว้ งน้ําลึก รหโท(ปํุ.)

หว่ งใย อชเฺ ฌต(ิ อาข.) ปลิโพธ(ป.ุํ )

หวนกลับ ปฏวิ ฏฏฺ ติ(อาข.)

หวงั ประโยชนแ์ ก่สรรพสตั ว์ สพฺพสตตฺ หิเตสกิ (คณุ .)

หวงั ผลงาน นิปฺผตฺตึ อากงเฺ ขยฺย(สํานวน)

หวัด ปินาโส(ป.ุํ ) นาสิกาโรโค(ป.ํุ )

หวัน่ เกรง ภีรุก(ป.ํุ )

หวนั่ ไหว กมปฺ ิ ต(กิตก์) จลิต(กิตก์) กปฺปติ(อาข.)

จลต(ิ อาข.)

หวาดกลวั ตสนฺติ(อาข.) ภายนตฺ ิ(อาข.)

หวาดเสยี ว สตฺตพุ พฺ ิคคฺ หทโย(สาํ นวน)

หวาดหวนั่ ตสนฺต(ิ อาข.)

หอก โตมโร(ปุ.ํ )

353

หอกชนดิ หน่ึง กณโย(ปุํ.) ภนิ ทฺ วิ าโฬ(ป.ํุ )

หอกพุ่ง วิสฺสชเฺ ชต(ิ อาข.) วิสฺสชฺชต(ิ อาข.)

หอ้ ง คพฺโภ(ป.ํุ ) โอวรโก(ปุํ.)

ห้องเขียนหนงั สอื เลขนคพฺภ(ปุ.ํ )

ห้องคนไข้ คิลานสาลา(อติ ฺ.)

ห้องนอน วาสาคารํ(นปุํ.) สยนิคฺคหํ(นปุํ.)

หอ้ งสมุด โปตฺถกาลย(ปํุ.)

หอ้ งสว่ นพระองค์ กจฉฺ นฺตรํ(นปํุ.)

หอ้ งส้วม วจฺจกุฏ(ี อติ ฺ.)

หอฉนั อาสนสาลา(อิตฺ.) โภชนสาลา(อิตฺ.) ปฏิกฺ

กมน(ํ นป.ํุ ) ภตตฺ คคฺ (ํ นปํุ.)

หอประชมุ สภา(อติ .ฺ )

หอม สุรภคิ นโฺ ธ(ปุํ.)

หอมแดง ปลณฑฺ (ุ ปํ.ุ ) สุกนทฺ โก(ปุ.ํ )

ห้อย โอลมพฺ นํ(นป.ํุ )

หอยกาบ ชลสุตตฺ (ี อติ ฺ.) สมฺพุโก(ป.ุํ )

หอยโข่ง สิปฺปี(อิตฺ.) สุตฺต(ิ อิต.ฺ )

หอ้ ยลง โอลมฺพติ(อาข.)

หอยเล็กๆ ขุทฺทสงโฺ ข(ปุํ.) สงฺขนโข(ป.ํุ )

หอยสังข์ สงโฺ ข(ปุํ.)(นปํุ.) กมฺพุ(ปํุ.)(นปํ.ุ )

354

หอยสังข์เล็ก ขทุ ฺทสงฺโข(ปุํ.) สงขฺ นโข(ปุ.ํ )

หอศลิ ป์ อาเวสนํ(นปุํ.) สปิ ปฺ ิสาลา(อิตฺ.)

หอสมดุ โปตฺถกาลย(ปุ.ํ )

หัก ภญชฺ ต(ิ อาข.) ภญฺชนํ(นป.ํุ )

หกั ใจ จิตฺตนิเสโธ(ปุํ.)

หกั นิว้ มอื องคฺ ุลิโปฐ(นปํุ.)

หกั ประโยชน์ อตถฺ ภญชฺ นโก(คุณ.) จิตตฺ นิเสโธ(ปํ.ุ )

หวั สีส(ํ นปุํ.) อตุ ตฺ มงค(ํ นป.ํุ ) สโิ ร(ป.ุํ ) มทุ โฺ ธ(ปํ.ุ )

มตถฺ โก(ป.ํุ )

หัวข้อ อทุ ทฺ าน(ํ นปํุ.)

หัวใจ หทยํ(นปํ.ุ )

หัวนม จูจุก(ํ นปุํ.)

หัวมนั มูลกนทฺ (ํ นปุํ.)

หัวเราะ ห ส ติ ( อ า ข . ) ห สิ ต ( กิ ต ก์ ) อ ก า สิ ( อ า ข . )

หสนํ(นป.ํุ ) หสิต(ํ นปํ.ุ ) หาโส(ป.ํุ )

หัวเราะเยาะ เกฬึ กุรมุ านา วิย อปุ ผณเฺ ฑติ(สํานวน)

หวั เราะหนกั หนา อฏฏฺ หาโส(ปํุ.) มหาหาโส(ปํ.ุ )

หวั เราะอยา่ งคร้นื เครง อฏฺฏหาโส(ปํุ.)

หวั โลน้ มณุ ฑฺ สริ (คุณ.)

หวั ไว ปรกิ ฺขก(คุณ.) การณิก(คณุ .)

355

หวั สิว ขรปี ฬกา(อิตฺ.)

หัวหน้า ปเุ รจาร(ี คุณ.) ปเุ รจร(คณุ .) ปพุ พฺ งฺคม(คณุ .)

ปุเรคาม(ี คุณ.) ปาโมกขฺ (คุณ.) ปมุข(คุณ.)

หวั หนา้ โคบาล โควนิ ฺโท(ป.ํุ )

หวั หอม ปลณฑฺ ุ(ป.ุํ ) สกุ นทฺ โก(ปํุ.)

หวั ไหล่ ชตฺต(ุ ป.ํุ )

หากเป็นไปได้ สาธ(ุ นิปาต)

หากวา่ สเจ(นิปาต) ยท(ิ นิปาต) เจ(นปิ าต)

หาง กลาป(ป.ํุ ) องฺคุฏฐฺ (ปุํ.)(นปํุ.)
ห่าง วริ ฬ(คุณ.) เปลว(คณุ .) ตนุ(คุณ.)

หา่ งไกล ทรู ภี าโว(ปํุ.)

หางตา อปางโฺ ค(ป.ํุ )

หางธนู ปกโฺ ข(ปุ.ํ ) วาโช(ปุํ.)

หางม้า ปุจฺโฉ(ปํุ.)(นป.ํุ ) นงฺคฏุ ฐฺ ํ(นปุํ.) วาลหตโฺ ถ(ปํ.ุ )
วาลธ(ี ปุ.ํ )

หาได้ยากแสนเข็ญ อติทลุ ฺลภ(คุณ.)

หา่ น กลกณโฺ ฑ(ป.ุํ ) หโํ ส(ปํ.ุ ) เสตจฉฺ โท(ปุํ.)

หาบ ภาโร(ปํุ.)

ห้าม ปฏิกขฺ ิปิ ตฺวา(กิตก์) ปฏิพาหิตฺวา(กิตก์) ปฏิ

เสเธตวฺ า(กิตก์) นิเสเธตฺวา(กิตก์) วารยิตฺ

หาย 356

หายใจเขา้ วา(กติ ก)์ อาวรต(ิ อาข.) โอวฏ(กิตก)์ ปฏิเส
หายใจออก เธต(ิ อาข.) ปฏพิ าหติ(อาข.) ปฏกิ ฺขิปต(ิ อาข.)
หายไป นเิ สเธต(ิ อาข.) นวิ าเรต(ิ อาข.)
อนฺตราธายิตวฺ า(กิตก์) อนตฺ รหิโต(กิตก์)
หารอื กนั ปหยิ ติ ฺวา(กิตก)์ ปรทิ ฺธํสติ(อาข.)
ปสฺสาโส(ปํุ.)
ห่ิงหอ้ ย อสสฺ าโส(ป.ํุ )
หิด อนตฺ รหิต(กิตก์) อนตฺ รธายติ(อาข.) ปหี
หนิ ยต(ิ อาข.)
หินฝนทอง สํสนฺทเปติ(อาข.) มนเฺ ตติ(อาข.) มนตฺ
หิว ยต(ิ อาข.)
ขชฺโชปนกา(อิต.ฺ )
หีบ กจฉฺ (ุ อติ ฺ.) ปามํ(นปํุ.) วติ จฺฉิกา(อิต.ฺ )
ปาสาโณ(ปุํ.) สิลา(อิต.ฺ )
สาโณ(ปํุ.) นิกโส(ปํุ.)
ขุทิต(กิตก์) ฉาต(กิตก์) พุภุกขฺ ิต(คุณ.)
ขุ ท า ( อิ ตฺ . ) ชิ ฆ จฺฉ า ( อิ ตฺ . ) ขุ ทฺท า ( อิ ตฺ . )
ชิฆจฉฺ า(อิตฺ.) ชฆิ จฉฺ ิต(กิตก์) พุภกุ ขฺ ิต(กติ ก)์
มญชฺ ูสา(อิตฺ.) เปฬา(อิตฺ.) สมุคโฺ ค(ปุํ.) สมฺ
ปโุ ฏ(ป.ํุ )

หุม้ หอ่ 357
หู
หกู ทอผา้ นิวุต(กิตก)์ โอนทฺธ(กติ ก)์
เหงา้ โสต(ํ นป.ํุ ) สทฺทคคฺ โห(ปุ.ํ ) กณฺโณ(ป.ํุ )
เหงา้ บัว อาวาปโน(ปุ.ํ ) อาวาปน(ํ นปํุ.)
เหงาหงอย สาลกู (ํ นป.ุํ )
เหง่อื ภสิ ํ(นปุ.ํ )
เหด็ เอกีภโู ตว วหิ รสิ สฺ ต(ิ สํานวน)
เหตุ เสโท(ปํุ.)
อหิฉตตฺ (ํ นปํ.ุ )
เหตุอันใกล้ การณํ(นป.ํุ ) เหต(ุ นป.ํุ ) ฐานํ(นป.ํุ ) ปท(ํ นปํ.ุ )
เห็น พีชํ(นปุํ.) นิพนฺธนํ(นปุํ.) นิทานํ(นปุํ.)
ปภโว(ปุํ.) เหตุ(ปุํ.) สมฺภโว(ปุํ.) เสตุ(ปุํ.)
เหน็ แกก่ นิ ปจจฺ โย(ปํุ.)
ปทฏฐฺ านํ(นป.ุํ )
ทิสฺวา(กิตก์) ทิสสฺ ติ(อาข.) อเวกฺขติ(อาข.)
ปสฺสิตวฺ า(กิตก์) สมปฺ สฺสมาน(กิตก์) ปสฺ
สน(ํ นปํุ.) สมฺมสนฺต(กติ ก)์ ทิฏฐฺ (ิ อติ ฺ.) ปจจฺ
เวกฺขนฺต(กติ ก์) ทสิ ฺสติ(อาข.) โวโลเกติ(อาข.)
ทสสฺ นํ(นป.ุํ ) โอโลเกติ(อาข.) ปสสฺ ติ(อาข.)
โอทรกิ (คณุ .) โอทรยิ (คณุ .)

358

เห็นแกต่ วั ปเรสํ อตถฺ ภญฺชนกภาเวน อตฺทตถฺ ํ ปรเิ ย

เสต(ิ สํานวน)

เห็นคณุ เขมโต อานสิ สํ ํ ทสิ วฺ า(สํานวน)

เหน็ จะ มญเฺ ญ(นิปาต)

เหน็ ดว้ ย สเมต(ิ อาข.)

เห็นด้วยตา ทสฺสน(นปํุ.)

เหน็ ดว้ ยปัญญา ทสฺสน(นปุ.ํ )

เหนด็ เหน่อื ย กลิ นตฺ กาย(คณุ .) ทุพฺพล(คณุ .)

เห็นดีเห็นชัว่ ทิฏฺฐ(ิ อติ )
เหน็ ไดง้ ่าย สทุ สฺส(คุณ.)
เหน็ ตน สกฺกายทิฏฐ(ิิ อิต)

เหน็ แตกต่าง นานาทิฏฐฺ (ิ อิต)
เหน็ แต่ประโยชนต์ น สอตฺตตถฺ ปปฺ สตุ (คณุ .)

เหน็ โทษ ภยโต อาทนี วํ ทิสวฺ า(สํานวน)

เหน็ โทษกามารมณ์ ก า ม า นํ จ า ที น วํ ส งฺกิ เ ล สํ โ อ ก า รํ

ทสิ วฺ า(สาํ นวน)

เหน็ ภัย ภยโต อาทีนวํ ทิสฺวา(สํานวน)

เห็นแลว้ อททฺ กขฺ (ิ อาข.) ทิสฺวา(กิตก)์ ปสฺสิตฺวา(กติ ก)์

เหน็ ว่าไร้ประโยชน์ นสิ สฺ ารกทสฺสาวี(คุณ.)

เห็นเอง สามํ วปิ สสฺ ติ(สาํ นวน) สามํ ทิฏฐฺ ํ(สํานวน)

359

เหม็น ทคุ คฺ นธฺ (คณุ .)

เหมน็ คาว วสิ ฺส(ํ อิตฺ.)(นป.ุํ )

เหมืองนอ้ ย ขาตํ(นปุํ.) เทวขาตกํ(นป.ุํ )

เหมอื น สม(คณุ .) ปฏภิ าค(คุณ.) สนฺนิกาส(คณุ .) สรกิ ฺ

ข ก ( คุ ณ . ) ส ม า น ( คุ ณ . ) ส ทิ ส ( คุ ณ . )

ตุ ลฺย ( คุ ณ . ) สํ ก า ส ( คุ ณ . ) ส นนฺ ิ ภ ( คุ ณ . )

นิภ(คุณ.) อิว(นปิ าต) วิย(นิปาต) ยถา(นปิ าต)

เสยฺยถา(นปิ าต)

เหมือนเกลือรักษาความเค็ม โลณํ โลณตํ วิย สาธุ

รกขฺ เตว(สาํ นวน)

เหมือนมารดารกั บตุ ร ปิยปตุ ฺเต มาตารวิ (สาํ นวน)

เหยยี ดหยาม อ ว ม า นํ ( น ปุ ํ . ) อ ว ม า นิ ต ( กิ ต ก์ )

อวมญฺญิต(กิตก์) อปริภูต(กิตก์) อวมา

เนต(ิ อาข.) หีเฬติ(อาข.) อวมญฺญติ(อาข.)

ปริภวติ(อาข.) ติรกฺกาโร(ปุํ.) ปริภโว(ปุํ.)

อนาทโร(ปุ.ํ ) ปราภโว(ป.ํุ ) อวญฺญา(อิต.ฺ )

เหยียดออก อภิปฺปสาเรติ(อาข.)

เหยียบ โอกกฺ นตฺ (กติ ก์) อกกฺ มนํ(นปุ.ํ ) โอกกฺ นฺต(ิ อติ .ฺ )

เหยียบย่าํ อภมิ ททฺ ติ(อาข.) โอมทฺทติ(อาข.)

360

เหย่ียว กลโล(ปุํ.) เสโน(ปุํ.) พฺยคฺฑีนโส(ปุํ.) กุ

สโล(นปํ.ุ )

เหย่ยี วแดง โลหปิฏฺโฐ(ปํุ.) กงฺโก(ปุํ.)
เหรญั ญกิ เหรญญฺ โิ ก(ปุํ.) นกิ ฺขโิ ก(ป.ุํ )

เหล็ก โลโห(ปุ.ํ )(นปํ.ุ ) อโย(ปุํ.) กาฬายสํ(นปํ.ุ )

เหลก็ หมาด อารา(อติ ฺ.) สูจิวิชฺฌน(ํ นปํุ.)

เหลา้ สรุ า(อติ ฺ.)

เหลาะแหละ อ ลิ ก ( น ปุ ํ . ) อ ส จจฺ ํ ( นิ ป า ต ) มิ จฺฉ า ( อิ ตฺ . )

มสุ า(อิตฺ.)

เหลียวมอง อนวุ ิโลเกตวฺ า(กิตก์)

เหลยี วมองรอบๆ อิโต จิโต จ โอโลเกติ(สํานวน)

เหลอื ง ปีโต(ปุํ.) หลทิ ยฺ าโภ(ปํ.ุ )

เหลือบ ฑโํ ส(ปํุ.) ปิงฺคลมกขฺ ิกา(อติ ฺ.)

เหว ปปาโต(ป.ํุ ) ตโฏ(ปํุ.)

เหว่ียง ขปิ ิต(กติ ก)์ ขิตฺต(กติ ก์)

เหา อูกา(อติ .ฺ )

เหาะ อุปปฺ ติตวฺ า(กิตก์) อพภฺ ุคฺคนตฺ วฺ า(กิตก์) อุปฺ

ปตตฺ ิ(อาข.) อพฺภุคคฺ จฺฉต(ิ อาข.)

เหาะข้นึ อพฺภุคฺคจฺฉติ(อาข.)

เหยี้ โคธา(อิต.ฺ ) กุณโฺ ฑ(ป.ํุ )

361

เห่ยี ว ลขู (คณุ .) กสี (คณุ .) ทพุ พฺ ณณฺ (คุณ.) สสุ สฺ ติ ฺ

วา(กิตก์) มิลายต(ิ อาข.)

แห อานาโย(ปุ.ํ ) ชาล(ํ นป.ํุ )

แหง้ สกุ ขฺ (คุณ.)

แหงนดู อุทฺธํ โอโลเกต(ิ สํานวน)

แหงนหนา้ มอง อุลฺโลเกติ(อาข.)

แหง้ แลง้ สุกฺข(คุณ.)

แหวน องฺคุลียกํ(นป.ํุ ) องคฺ ุลฺยาภรณํ(นป.ุํ )

แหวนตรา มททฺ ิกา(อติ ฺ.) องฺคุลิมุททฺ า(อิต.ฺ )

โหดเหยี้ ม จณฑฺ (คณุ .) อจฺจนตฺ โกธน(คุณ.)

โหร คณโก(ปุํ.) เนมิตฺตโก(ปุํ.) มุหุตฺติโก(ปุํ.)

คณโก(ปุ.ํ )

ให้ อทาส(ิ อาข.) เทติ(อาข.) ทานํ(นปํุ.)

ให้เก็บไว้ ฐาปยสึ (ุ อาข.)

ให้ความชว่ ยเหลือ หติ านุหติ ํ อภินปิ ผฺ าเทต(ิ สํานวน)

ให้คืน ปฏทิ านํ(นป.ํุ ) ปรวิ ตฺโต(ป.ุํ )

ให้ฉิบหาย นาสิต(กิตก์) วินาสิต(กิตก์) นาเสติ(อาข.)

วินาโส(ปุํ.)

362

ใหญ่ พรฺ ห ( คุ ณ . ) ม ห นตฺ ( คุ ณ . ) วิ ปุ ล ( คุ ณ . )

วิสาล(คุณ.) ปุถลุ (คณุ .) ปุถ(ุ คุณ.) ครุ (คุณ.)

อร(ุ คณุ .) วติ ฺถิณณฺ (คุณ.) อรุ ุ(คณุ .)

ใหด้ ํารงตาํ แหนง่ ฐานนตฺ เร ฐเปต(ิ สาํ นวน)

ใหต้ งั้ ไว้ ปติฏฺฐาเปติ(อาข.)
ใหน้ ้าํ ชลนฺโท(ปุํ.)

ใหม่ น ว ( คุ ณ . ) ป จจฺ คฆฺ ( คุ ณ . ) อ ภิ น ว ( คุ ณ . )

นตู น(คุณ.)

ใหล้ กุ โพลง ชลิต(กติ ก์) ชาลิต(กติ ก)์

ให้สร้ าง กาเรต(ิ อาข.) การติ (กติ ก)์ มาเปติ(อาข.)

ให้สัทธรรมหายไป สทธฺ มฺมํ อนฺตรธาเปต(ิ สํานวน)

ไหม้ อชฺฌาปนํ(นปุํ.) ฌาเปตวฺ า(กิตก์) ปจิตฺ

วา(กิตก์) ฌายิตฺวา(กิตก์) ฌายิต(กิตก์)

ฌาม(กิตก)์

ไหล่ อํโส(ปํ.ุ ) ภุชสิโร(ปุ.ํ ) ขนโฺ ธ(ปํ.ุ )

ไหล่เขา ป ตโฺ ถ ( ปุ ํ . ) ส า นุ ( ปุ ํ . ) นิ ต มโฺ พ ( ปุ ํ . ) ( น ปุ ํ . )

กฏโก(ป.ุํ )

ไหว ก มฺป นํ ( น ปุ ํ . ) จ ล นํ ( น ปุ ํ . ) ก มฺปิ ต ( คุ ณ . )

ธตุ (คุณ.) อาธูต(คุณ.) จลติ (คุณ.)

363

ไหว้ นมสสฺ า(อิตฺ.) นมกฺกาโร(ปุํ.) วนฺทนา(อิตฺ.)

อภิวาทนํ(นปุํ.) นโม(ปุํ.) นมสสฺ กาโร (ปุํ.)

อญฺชลิ(อติ ฺ.) อญฺชล(ี อิต.ฺ ) อญฺชลกิ มมฺ ํ(นปํ.ุ )

ไหวตวั องฺควิกเฺ ขโป(ป.ํุ )

ฬา คทฺรโภ(ปํุ.) ขโร(ปุํ.)

อก อโุ ร(ปํุ.) หทย(ํ นปุํ.)

องค์ ๗ แห่งพระราชา ส า มี ( ปุ ํ . ) ร า ช า ผู้ ป ก ค ร อ ง

อมจโฺ จ(ปุํ.)อํามาตย์ สขา(ปุํ.)พันธมิตร

โกโส(ปุํ.)คลังทรพั ย์ ทุคฺคํ(นปุํ.)ป้ องคูเมือง

วชิ ติ ํ(นปํ.ุ )แคว้น พลํ(นปุ.ํ )กองพล

องคชาต องฺคชาตํ(นปุํ.) รหสฺสงคฺ ํ(นปุํ.) วตถฺ คคุยฺ

หํ(นปุํ.) เมหนํ(นปุํ.)

องครกั ษ์ อณีกฏโฺ ฐ(ป.ุํ )
องอาจ อุสภ(คุณ.) อาสภ(คุณ.) ปฏิภายุตฺต(คุณ.)

สรู (คณุ .)

องนุ่ มทุ ฺทกิ า(อติ ฺ.) มธุรสา(อิตฺ.)

อณู อณุ(ปุ.ํ )

อดกลัน้ ติติกฺขติ(กิตก์) อธวิ าเสติ(กิตก์) สหนํ(นปุํ.)

ตตี ิกฺขา(อติ ฺ.)

364

อดทน ขมนํ(นปุํ.) ตีติกฺขา(อิตฺ.) อธิวาสนกฺขนฺ

ต(ิ นป.ุํ ) ขนฺติ(นปุํ.) ขมา(อิตฺ.) สหน (คุณ.)

ขนตฺ ุ(คุณ.) ติตกขฺ วนฺตุ(คุณ.) ขนตฺ ิมนฺ

ต(ุ คุณ.)

อดอาหาร อาหารุปจฺเฉทํ กโรต(ิ สํานวน) นริ าหาร(คุณ.)

ฉินฺนภตตฺ (คุณ.) อาหารปุ จฺเฉโท(ปํุ.)

อธบิ าย ปรทิ เี ปต(ิ อาข.)

อนาคต อนาคต(คุณ.)

อนาถบิณฑิกเศรษฐีสทุ ตโฺ ต(ปุ.ํ ) อนาถปิณฺฑิโก(ปุ.ํ )

อนญุ าตใหก้ ันและกัน อญฺญมญฺญํ ปวาเรนฺต(ิ สํานวน)

อนมุ าน ววตถฺ าปิยมาน(กิตก์) ปรจิ ฉฺ ิชชมาน(กติ ก์)

อนุโมทนา อนุโมทติ(อาข.)

อนรุ กั ษภ์ าษาไทย ทยยฺ ภาสารกฺข(ปุ.ํ )

อเนกคุณคนั กปิกจฉฺ (ุ ปุ.ํ ) ทุผสฺโส(ปุ.ํ )

อบ เสทติ(กติ ก์) เสทติ (กติ ก์)

อบรมกศุ ล กสุ ลภาวนา(อติ .ฺ )

อบแล้ว ภาวติ (คณุ .) วาสิต(คณุ .)

อปรณั ณชาติ อปรณฺณ(ํ นปุ.ํ )

อภิเษก อภสิ ญจฺ ต(ิ อาข.) อภิเสกํ อกาส(ิ สํานวน)

อภิเษกอย่างมโหฬาร มหายเสน กตาภิเสก(คณุ .)

365

อยาก อาลยต(ิ อาข.)

อยากจะตายให้พน้ ตโต มจุ ฺจนตถฺ าย มรติ ุกามตา(สํานวน)

อยากมีอายตุ ลอดกัป กปปฺ ทีฆายุกภาวนากามตา(สาํ นวน)

อยู่ วสติ(อาข.) อจฺฉติ(อาข.) วิหรต(ิ อาข.) ปฏิ

วสต(ิ อาข.) อุปวสวต(ิ อาข.) อชฌฺ าวสต(ิ อาข.)

อยู่ (ในท่ีไม่ใชข่ องตน) โหต(ิ อาข.)

อย(ู่ ใช้กบั เทวดา) อธวิ สต(ิ อาข.)

อยู่(อย่างฆราวาส) วสติ(อาข.)

อยู(่ อย่างพระ) วหิ รติ(อาข.)

อยคู่ นเดยี วในโลกไม่ได้ โ ล เ ก เ อ โ ก ภ วิ ตุ ํ น ส กฺ

โกต(ิ สาํ นวน)

อยู่ครองเรอื น อชฺฌาวสต(ิ อาข.)

อยชู่ ัว่ ครงั้ ชัว่ คราว อจฺฉต(ิ อาข.)

อยู่ใตบ้ ังคบั บญั ชา วสานุคติก(คณุ .)

อยนู่ อกการเมือง ปสาสโนปายโต มุจจฺ ติ(สาํ นวน)

อย่ปู ระจําท่ี ปฏิวสติ(อาข.)

อยู่เป็นสุข ผารวุ หิ าร(คณุ .) สุขสวํ าส(คุณ.)

อยเู่ ปลา่ เปล่ยี ว เอกภี ูต(คณุ .)

อยู่รว่ ม สนนฺ ิวาโส(ปุํ.)

อยสู่ ิง อธมิ จุ จฺ ติ(อาข.)

366

อยูอ่ ยา่ งเดยี วดาย เอกก(คณุ .)

อยู่อยา่ งเป็นสขุ สุขสวํ าส(คณุ .)

อรรถกถา อตถฺ วณณฺ นา(อติ ฺ.) อฏฐฺ กถา(อิต.ฺ )
อรหตั ตผล อญฺญา(อิตฺ.) อรหตฺตํ(นปํุ.)

อรหนั ต์ อ ร หํ ( ปุ ํ . ) อ ร ห า ( ปุ ํ . ) ขี ณ า ส โ ว ( ปุ ํ . ) พฺ

ราหฺมโณ(ปุ.ํ ) พฺรหมฺ (ปํุ.)

อรริ าชศตั รู อรโย(ปํ.ุ ) ปจฺจตถฺ กิ (ปุ.ํ ) อวตาร(ป.ํุ )

อรณุ อรโุ ณ(ปุ.ํ )

อวก อทุ ฺเรโก(ปํุ.) อุคฺคาโร(ปุํ.)

อว้ น ปีน(คุณ.) ถูล(คุณ.) ปีวร(คุณ.) ถุลฺล(คณุ .)

วฐร(คณุ .)

อวสาน โอสานํ(นป.ํุ ) ปรโิ ยสาน(ํ นปุํ.)

อวยั วะ องฺคํ(นปํุ.) อวยโว(ปุ.ํ )

อวยั วะเพศหญงิ โยน(ิ อิตฺ.) ภค(ํ นป.ุํ )

อสงไขย อสงฺเขยยฺ (ํ นปํ.ุ )

อสรู ปุพฺพเทโว(ปุํ.) สุรรปิ ุ(ปุํ.) อสุโร(ปุํ.) ทาน

โว(ปํ.ุ )

อสูรพเิ ศษ ปหาราโท(ปํ.ุ ) สมพฺ โร(ปุ.ํ ) พล(ิ ปุ.ํ )

อโสก อโสโก(ป.ํุ ) วญชฺ โุ ล(ป.ํุ )

อหิวาตกโรค วิสจู กิ า(อิต.ฺ ) มหาวเิ รโก(ปุ.ํ )

367

อฬกมนั ทาวมิ าน อฬกาวมิ าน(นปุํ.)

ออก นกิ ขฺ มิตวฺ า(กติ ก)์ วฏุ ฺฐานํ(นป.ุํ ) นิสฺสรณ(ํ นปํุ.)
วฏุ ฺฐาย(กติ ก)์ นกิ ฺขมน(นป.ุํ ) เนกขฺ มฺม(นปุ.ํ )
อภินกิ ขฺ มน(นป.ํุ ) มหาอภนิ ิกขฺ มน(นป.ุํ ) นกิ ฺ

ขมต(ิ อาข.) นกิ ฺกมฺม(กิตก)์

ออก(จากทุกข)์ นิสฺสรติ(อาข.) นยิ ฺยาต(ิ อาข.)

ออกบวช อคารสมฺ า อนคารยิ ํ ปพพฺ ชฺชา(สาํ นวน)

ออกไป อภินิกฺขมนตฺ (กติ ก)์

อ่อน มุ ทุ ( คุ ณ . ) สุ กุ ม า ร ( คุ ณ . ) โ ก ม ล ( คุ ณ . )

พาล(คุณ.)

อ่อนหวาน สขิล(คุณ.)

อ่อนแอ ไม่มกี าํ ลงั ทุพพฺ ล(คุณ.)

อ้อย รสาโล(ปุ.ํ ) อจุ ฉฺ ุ(ปุํ.)

อ้อยชา้ ง อนิ ฺทสาโล(ปุํ.) สลฺลก(ี อติ ฺ.) ขารโก(ป.ํุ )

อะไร กึ(สัพพ.)

อักษร อกขฺ โร(ปุ.ํ ) อกฺขรํ(นปุ.ํ ) กาโร(ปุ.ํ ) วณโฺ ณ(ปุํ.)

อังคลุ (๗ ธญั ญมาส) องคฺ ลุ ํ(นป.ุํ )

อัญชันเขียว กุฏโช(ปํ.ุ ) คิรมิ ลฺลกิ า(อิต.ฺ ) คริ กิ ณ(ี อิตฺ.) อปรา

ชติ า(อิตฺ.)

อัฑฒมณฑล อฑฺฒมณฑฺ ลํ(นปุ.ํ )

368

อฒั จันทร์ ปาฏิกา(อติ .ฺ )

อัณฑะ อณฺฑ(ํ นปุ.ํ ) โกโส(ปํุ.)

อัณฑะโต วุฑฒฺ โิ รโค(ป.ํุ ) วาตณฑฺ (ํ นปุํ.) วปิ าทกิ า(อติ ฺ.)

อธั ยาศยั อชฺฌาสโย(ปุํ.) อธิปปฺ าโย(ปุํ.) อาสโย(ปุํ.)

อภสิ นธฺ ิ (อิตฺ.) ภาโว(ป.ุํ ) อธมิ ุตฺติ (อิต.ฺ ) ฉนฺ

โท(ป.ุํ )

อธั ยาศัยดี กลยฺ าณชฌฺ าสย(คุณ.)

อันเก่ยี วเน่ืองดว้ ยกรรรม กมมฺ นิพนธฺ น(คณุ .)

อนั เขาเลีย้ งดูแล้ว อ า ภ ฏ ( กิ ต ก์ ) ป ฏิ ช คฺคิ ต ( กิ ต ก์ ) โ ป

สิต(กติ ก)์

อันดับแรก สพพฺ ปฐม(คณุ .)

อนั ตราย ปรปิ นถฺ (ป.ํุ ) อชญฺญ(ํ นป.ํุ ) อปุ สคฺโค(ปํ.ุ ) อปุ

ทฺทโว(ปุ.ํ ) อนตฺ ราโย(ปํ.ุ ) ปจจฺ โู ห(ปํ.ุ ) ปรปิ ฺ

ปนโฺ ถ(ปุํ.) อีต(ิ อติ ฺ.)

อนั ตรายจงพินาศไป อนฺตรายา นสฺสนฺตุ(สํานวน)

อนั ธพาล อนฺธพาโล(ปํ.ุ )

อัพภันดร (๒๘ ศอก) อพฺภนฺตรํ(นป.ุํ )

อัมมณะ อมมฺ ณ(ํ นปํุ.)

อา (น้องชายแม)่ มาตโุ ล(ปํ.ุ )

อา (น้องสาวพ่อ) ปิตจุ ฉฺ า(อติ .ฺ )

369

อากปั กิรยิ า อากปโฺ ป(ป.ุํ ) กิรยิ า(อิต.ฺ )

อาการ อากปฺโป(ปํุ.) กิรยิ า(อิต.ฺ ) อากาโร(ปํุ.)

อาการร้อนใน ทวถุ(ปํ.ุ ) ปรติ าโป(ปุ.ํ )

อากาศยาน อากาสยาน(ํ นปุ.ํ ) เวหาสยาน(ํ นปุํ.)

อาขยฺ ายกิ ศาสตร์ อาขฺยายิโก(ปํ.ุ )

อาคม อาคโม(ปุํ.)

อาคันตกุ ะ อาคนตฺ โุ ก(ป.ุํ ) ปาหนุ โก(ป.ํุ ) อตถิ (ิ อิตฺ.)

อา่ ง อารญชฺ ํ(นปํ.ุ )

อาจทําได้ อลํ กาต(ํุ สํานวน) อลํ สํวธิ าตุํ(สาํ นวน) สกกฺ า

กาต(ํุ สํานวน)

อาจหาญ วสิ ารท(คุณ.)

อาจารย์ อาจรโิ ย(ปุ.ํ ) นิสสฺ ยทายโก(ป.ํุ ) ครุ(ปํ.ุ ) ปาเจ

ราจรโิ ย(ป.ุํ )

อาเจียน วมติ(อาข.) ฉฑฺเฑติ(อาข.) ฉททฺ ิกา(อิตฺ.)

วมถุ(ป.ํุ ) อทุ ิโต(ป.ํุ )

อาชญากร ธชวนฺตุ(คณุ .) ธชาล(ุ คุณ.) ธชพทฺธ(คณุ .)

อาชาไนย อาชญฺโญ(ป.ุํ ) อาชานโี ย(ปํ.ุ ) อาชาเนยโฺ ย(ป.ํุ )

อาตมัน ชโี ว(ปํุ.)

อาทติ ย์ตก อตฺถงคฺ เมต(ิ อาข.)

อาทติ ยเ์ บนไปทางใต้ ทกฺขิณายน(ํ นป.ํุ )(คณุ .)

370

อาทิตยเ์ บนไปทางเหนือ อตุ ตฺ รายนํ(นปํ.ุ )(คณุ .)

อาทิพรหมจรรย์ อ า ทิ พฺร หฺม จ ริยํ ( น ปุ ํ . ) ป า ฏิ โ ม กฺข สํ ว

รสีลํ(นปํุ.)

อ่าน ปาโฐ(ป.ํุ ) นปิ าโฐ(ป.ุํ ) นิปโฐ(ปุํ.) วจนํ(นปํุ.)

กถน(ํ นปุ.ํ ) วาจน(ํ นปํ.ุ )

อ่านหนังสอื ป ณฺณํ ว า เ จ สิ ( ส ํา น ว น ) ป ณฺณํ อุ ป ริ กฺ

ขติ วฺ า(สํานวน)

อานสิ งส์ อานสิ ํโส(ป.ุํ )

อานิสงส์มาก มหานิสํโส(ปุ.ํ )

อาบน้ํา สินานํ(นปุํ.) สิตพฺโภ(ปุํ.) นหฺ าตวฺ า(กิตก์)

นหายต(ิ อาข.) นหาน(ํ นป.ํุ )

อาบตั ิ อาปตตฺ (ิ อติ ฺ.) อาปชฺชน(ํ นป.ํุ )

อาพาธ อาพาโธ(ป.ุํ ) พยฺ าธ(ิ ปํุ.) เคลญฺญํ(นปํุ.)

อาเพศฟ้ าดนิ อปุ ปฺ าโท(ป.ํุ )

อาเมณฑติ พจน์ ๙ ฐานะ ภเย ความกลัว, โกเธ ความโกรธ,

ปสํสายํ ความสรรเสริญ, ตุริเต รีบด่วน,

โกตหุ ลจฺฉเร อัศจรรย,์ หาเส รา่ เรงิ , โสเก

โศก, ปสาเท เล่อื มใส

อาย ลชฺชา(อิต.ฺ ) มงฺก(ุ ปุํ.) หริ (ิ อติ ฺ.)

371

อารมณ์ ผสฺโส(ปํุ.) ธมฺโม(ปํ.ุ ) โคจโร(ปํุ.) อาลมฺโพ(ป.ํุ )

วิสโย(ปุํ.) อารมมฺ ณํ(นปุํ.) อาลมพฺ ณํ(นปุํ.)

อคฺคํ(ปุํ.)(นปํุ.)

อาราธนา อาราเธตฺวา(กติ ก์)

อาลปนะวภิ ตั ติ อาลปน(นป.ุํ )

อาวาส อาวาโส(ปุํ.) วหิ าโร(ปุํ.) วสนํ(นป.ํุ )

อาวธุ อาวธุ ํ(นปํุ.)

อาวุธของยมราช นยนาวุธํ(นป.ํุ )

อาวุธคอื มีด อมตุ ฺตํ(นป.ํุ )

อาวุธคอื ไม้เท้า มตุ ตฺ ามุตตฺ ํ(นปํุ.)

อาวุธคอื ลูกศร ยนตฺ มตุ ตฺ ํ(นปุํ.)

อาวธุ คอื หอก ปาณิมตุ ฺตํ(นป.ุํ )

อาวุธพระอินทร์อสนิ(ปุ.ํ )(อติ .ฺ ) กุลสิ ํ(ปํ.ุ )(นปํุ.) วชิรํ(ปุ.ํ )(นป.ุํ )

อาศรม อสฺสโม(ป.ุํ ) กฏุ (ิ อิตฺ.)

อาศยั ปฏิจจฺ (กิตก์) อาคมฺม(กิตก์) นิสฺสาย(กิตก์)

อุปนิสสฺ าย(กิตก์) ปฏิจฺจ(กิตก์) อนฺ

วาย(กติ ก์)

อาสนะ อาสนํ(นปุํ.)

อาสวะ อาสโว(ปํ.ุ )

372

อาหาร ภิกฺขา(อิตฺ.) อนนฺ ํ(นปุํ.) อสนํ(นปุํ.) อาหา

โร(ปุ.ํ ) โภชนํ(นปุํ.) ฆาโส(ปุ.ํ ) อทนํ(นปุ.ํ )

อาหารเกา่ กรสี ํ(นป.ํุ )

อาหารควรกนิ โภชฺช(ํ นป.ํุ ) โภชนีย(ํ นป.ํุ )

อาหารควรเคยี้ ว ขชชฺ (ํ นป.ุํ ) ขาทนียํ(นป.ํุ )

อาหารควรด่ืม เปยฺย(ํ นปํุ.)

อาหารควรลมิ้ เลยยฺ ํ(นปุํ.)

อาหารเดน อจุ ฺฉิฏฺฐ(กติ ก)์ (คุณ.)
อาหารเป็นเดน วฆิ าโส(ปุํ.) ภตุ ตฺ เสสโก(ปุ.ํ )

อาหารใหม่ อุทรยิ (ํ นปุํ.)

อาฬหกะ อาฬหฺ โก(ป.ํุ ) ตมุ โฺ พ(ปุํ.)

อาํ นวยประโยชน์ใหไ้ ทย ท ยยฺ ิ ก า นํ ก ต กิ จจฺ ํ หิ ต า ว หํ

โหติ(สํานวน)

อาํ นวยสขุ หิตสขุ าวห(คุณ.)

อํานาจ อานุภาโว(ป.ํุ ) วโส(ปํุ.)

อาํ นาจคลัง ปตาโป(ปํุ.)

อํานาจลงอาชญา ปภาโว(ปุํ.)

อาํ เภอ รฏฐฺ (นปุํ.) วิชติ (นปํ.ุ )
อาํ มาตย์ อมจฺโย(ปุํ.) มหามตฺโต(ปํุ.)

373

อาํ ลา อปโลเกตพฺพ(กิตก์) อาปุจฺฉิตพพฺ (กิตก์)

อาปุจฉฺ ติ(อาข.)

อิฐ อิฏฐฺ กา(อิตฺ.) อิฏฐฺ กิ า(อิตฺ.)
อินทผลัม ขชชฺ รู (ี อติ .ฺ ) สนิ ฺท(ิ อติ .ฺ )

อินทรยี ์ วิสย(ี นป.ุํ ) อกขฺ ํ(นป.ํุ ) อนิ ทฺ ฺรยิ (ํ นปํ.ุ )

อ่มิ โสหิจฺจํ(นปุํ.) ติตฺติ(อิตฺ.) ตปฺปนํ(นปุํ.) สุ

หิต(กิตก์) ติตตฺ (กิตก์) ตปฺปยติ(อาข.) ตปฺ

เปติ(อาข.) ตปฺปติ(อาข.) ปี ต(คุณ.) ปมุ

อ่ิมใจ ทิ ต ( คุ ณ . ) ห ฏฺฐ ( คุ ณ . ) ป ห ฏฐฺ ( คุ ณ . )
มตตฺ (คณุ .) ตฏุ ฺฐ(คณุ .)
ปีต(ิ อิตฺ.)

อิรยิ าบถ อริ ยิ าปโถ(ปํุ.)

อศิ วร มหิสฺสโร(ปุํ.) สิโว(ปุํ.) สูลี(ปุํ.) อิสฺสโร(ปุํ.)

ปสุปต(ิ ปํ.ุ ) หโร(ปุํ.)

อสิ รภาพเสยี ไป อสิ สฺ รภาโว(ปํุ.) วสคต(คณุ .)

อกี า กาโก(ปํุ.)

อตี ัว คณิกา(อิตฺ.) เวสิยา(อิตฺ.) วณณฺ ทาสี(อิตฺ.)

นครโสภินี(อติ .ฺ ) รปู ปู ชวี นิ ี(อติ .ฺ ) เวส(ี อติ .ฺ )

อ่นื อญฺญ(สพพฺ .) ปร(สพพฺ .)

อืม อาม(นปิ าต) เอวํ(นปิ าต)

374

อกุ ฤษฎ์ อุกกฺ ฏฐฺ (คุณ.)

อุคคชน (กษตั รยิ ์+ศูทร) อคุ คฺ ชโน(ปุ.ํ )

อุจจาระ คูโถ(ปุ.ํ )(นปุ.ํ ) กรโี ส(ปํุ.)(นปุ.ํ ) วจฺโจ(ปุํ.)(นปํ.ุ )

มลํ(นปุํ.) ฉกํ(นปุํ.) อุจจฺ าโร(ปุํ.) มีฬฺหํ(ปุํ.)

(นปํ.ุ ) อกุ ฺกาโร(ปํ.ุ )

อุจจาระรด อหุ ทต(ิ อาข.)

อุณหิส สิโรเวฐน(ํ นปํ.ุ ) อุณหฺ สี (ํ นปุ.ํ )

อุด ปิทหติ วฺ า(กติ ก)์ ปิธาย(กติ ก)์ ถเกตฺวา(กิตก์)

ธาเรต(ิ อาข.) ปิทหติ(อาข.) นิวาเร

ติ(อาข.)

อุตสาหะ อุสสฺ าโห(ปุํ.) วายาโม(ปุํ.) วีริยํ(นปุํ.) วิ

รยิ (ํ นป.ุํ )

อทุ ยาน อุยฺยานํ(นปุ.ํ )

อุทาหรณ์ นิ ท สฺส นํ ( น ปุ ํ . ) อุ โ ป คฆฺ า โ ต ( ปุ ํ . ) อุ ท า

อุบลขาว หรณํ(นปุ.ํ ) ทิฏฺฐานุคติ(อติ .ฺ )
กมุ ุท(ํ นปํ.ุ )

อบุ ลเขียว อินทฺ วี รํ(นปุํ.)

อุบาย อุปาโย(ปํ.ุ )

อุบายนใี้ ช้ได้ อตฺเถโส อุปาโย(สํานวน) ภททฺ โกว อุ

ปาโย(สาํ นวน)

อบุ าสก 375
อุบาสกิ า
อุเบกขา อุปาสโก(ป.ํุ )
อปุ ธิ อปุ าสิกา(อิต.ฺ )
อปุ นสิ ยั มชฌฺ ตตฺ ตา(อิตฺ.) อุเปกฺขา(อิตฺ.) อทุกขฺ ม
อุปปละ สุข(คณุ .)
อปุ มา อปุ ธ(ิ ป.ุํ )
อุปนสิ ฺสโย(ป.ํุ )
อุปสคั อุปฺปล(ํ นป.ุํ )
อุปั ชฌาย์ อิ ว ( นิ ป า ต ) ว า ( นิ ป า ต ) ตุ ลยฺ ( คุ ณ . )
อุปั ตติเทพ ส ม า น ( คุ ณ . ) นิ ภ ( คุ ณ . ) ส นนฺ ิ ภ ( คุ ณ . )
ยถา(นิปาต) สงกฺ าส(คุณ.) ตุลิต(คุณ.)
ปกาส(คุณ.) ปติรูปก(คุณ.) สร(ี คุณ.) สรกิ ฺ
ข(คณุ .) สํวาท(ี คุณ.) สทสิ (คณุ .) วยิ (นปิ าต)
อุปมิต(คุณ.) ปฏิพมิ ฺพ(คณุ .) สม(คุณ.) สมฺ
มิต(คุณ.) อาภา(อิตฺ.) ปฏินิธิ(คุณ.) ส
ธมฺม(คณุ .) สลกขฺ ณ(คุณ.) ปฏิภาค(คุณ.)
กปฺป(คณุ .)
อปุ สคโฺ ค(ปุ.ํ ) อุปทฺทโว(ปุํ.)
อุปชฌฺ าโย(ปํุ.) อปุ ชฺฌา(ป.ํุ )
อปุ ตฺตเิ ทโว(ปุ.ํ )

376

อุ้ม องเฺ กน อาทาย(สํานวน) องเฺ กน วห(ิ สํานวน)

อาโรเปสิ(อาข.) อาโรเปตฺวา(กิตก์) อา

โรปน(ํ นปุ.ํ )

อุโลก ตินีโส(ป.ุํ ) อติมุตตฺ โก(ปุํ.)

อุสภะ (๒๐ ยัฏฐ)ิ อสุ ภํ(นปุ.ํ )

อูกา (๗ ลิกขา) อกู า(อติ ฺ.)

อฐู โอฏโฺ ฐ(ปุํ.) กรโภ(ป.ุํ )
เอง สามํ(นปิ าต) สยํ(นิปาต)

เอ็น นหารุ(ปํุ.) สิรา(อิตฺ.) ธมนิ(อิต.ฺ ) ธมน(ี อิต.ฺ )

เอน็ ดู ทยา(อิตฺ.) อนุกมฺปา(อิตฺ.) การุญฺญํ(นปุํ.)

กรุณา(อิตฺ.) อนุทฺทยา(อิตฺ.) ทยาลุ(ปุํ.)

สูรต(คณุ .)

เอน็ นาํ รส รสคฺคสา(อิตฺ.) รสหรณ(ี อิต.ฺ )

เอ็นใหญ่ กณฺฑรา(อิต.ฺ ) มหาสิรา(อติ ฺ) สริ า(อิตฺ.)

เอว มชฺโฌ(ปํุ.)(นปํุ.) วลิ คฺโค(ปุํ.) มชฌฺ ิมํ(นป.ํุ )

เออ อาม(นิ.) อามนฺตา(น.ิ ) เอวํ(นปุํ.)

เอะอะโวยวาย ส ทฺทํ ก โ ร ติ ( ส าํ น ว น ) ม ห า ส ทฺทํ

กโรต(ิ สํานวน) อจุ จฺ าสททฺ ํ กโรต(ิ สํานวน)

เอาการงาน ธุรคฺคาโห(ปุ.ํ ) ธรุ วา(ปุํ.)

เอาใจใส่ อาสตฺต(คุณ.) ตปฺปร(คณุ .)

377

เอาใจใส่ในกิจของสงฆ์ สงฺฆสฺส กิจจฺ ปฺปสุต(สาํ นวน)

เอาใจใส่อยา่ งดี ส เ ม น ธ มฺเ ม น ร กฺขิ ตํ โ ห ติ โ ค

ปิ ตํ(สํานวน)

เอาตัวรอด สกโฺ กติ สมมฺ าอาชีเวน ชีวติ ุํ(สํานวน)

เอาเถอะ โหต(ุ อาข.)

เอารดั เอาเปรยี บผู้อ่นื ป ร ตฺถ ป ริห า ป เ น น อ ตฺต ท ตฺถ สสฺ

ปรเิ ยสน(ํ สํานวน)

เอาสมบตั ไิ ปเมืองผี ส า ป เ ต ยฺย ม า ท า ย ป ร โ ล กํ

คจฺฉต(ิ สํานวน)

เอาหางฟาดน้าํ นงคฺ ุฏเฺ ฐน อุทกํ ปหรต(ิ สํานวน)

เอ้ ือเฟ้ ื อ กรุณา(อิตฺ.)กรุณายก(คุณ.) กรุณายติ(อาข.)

อนกุ มปฺ ํ (นป.ํุ ) อาทยติ(อาข.) อาทโร(ป.ุํ )

เอ้ือเฟ้ือเผ่อื แผ่ หิตานกุ มฺปี(สํานวน)

แอก ธุโร(ปุ.ํ )

แอบหลงั ตน้ ไม้ เอกํ รุกฺขํ ปรุ โต กตวฺ า นิลยี ติ(สํานวน)

แออัด สมพฺ าธ(คุณ.)

โอ อโห(นิ.)

โอกาส ปตถฺ าโว(ปุ.ํ ) อวสโร(ปุ.ํ )

โอกาสการกะ อาธาโร(ปุํ.) โอกาสํ(นปุ.ํ ) อธกิ รณ(ํ นปุํ.)

โอกาสข้ึนปีใหม่ อภนิ วสํวจฺฉรสมฺมโตกาโส(ป.ํุ )

378

โอตตัปปะ โอตตฺ ปปฺ ํ (นปํุ.)

โอบออ้ มอารี ท า ร โ ส ณฑฺ ํ ( น ปุ ํ . ) พ หุ ปปฺ ทํ ( น ปุ ํ . ) ว ท า

นีย(คุณ.) วทญฺญู(คุณ.) ทานโสณฺฑ(คุณ.)

พหุปปฺ ท(คุณ.)

โอรสพระอนิ ทร์สุวีโร(ป.ํุ )

โอวาท โอวทติ ฺวา(กติ ก)์ โอวาทํ ทตวฺ า(กติ ก)์

โอสถ โอสถํ(นปํุ.) เภสชชฺ (ํ นปํุ.)

โอโ้ ฮ อโห(นปิ าต) หา(นปิ าต)

ไอ กาสติ(อาข.) อุกฺกาสติ(อาข.) ขิปิ ต(กิตก์)

กาส(ปํุ.)

เฮ้ อเร(นิปาต) อมฺโภ(นิปาต) หมโฺ ภ (นิปาต)

เห(นิปาต) หเร(นปิ าต)

เฮย้ โภ(นิปาต) อเร(นิปาต) อมโฺ ภ(นิปาต) หมฺโภ

(นิปาต) เห(นิปาต) หเร(นิปาต)

เฮอ่ หา(นิปาต)

379

บรรณานุกรม

พระมหาประเสริฐ มนฺตเสวี, พระ. พจนานุกรมเล่มแรกของ
โลก. ปปท. ปปป.

พระมหาสมปอง ปมุทิโต, พระ. อภิธานัปปทีปิกามัญชรี. คณะ
๒๕ วัดมหาธาตุฯ ท่าพระจันทร์, กรุงเทพ ฯ

มหามกุฏราชวิทยาลัย. พจนานุกรมไทย-บาลี. ปปท.
มหามกุฏราชวิทยาลัย. อภิธานัปปทีปิกา: พจนานุกรมไทย-

บาลี
www.palidict.net