✍️ พจนานุกรม ไทย-บาลี(วัดสวนดอก)

301

ลกิ ขา (๓๖ รถเรณู) ลิกฺขา(อติ .ฺ )

ลิง มกฺกโฏ(ปุํ.) วานโร(ปุํ.) ปลฺ วงฺคโม(ปุํ.) สา

ขามโิ ค(ปุํ.) กปิ(ปุ.ํ ) วลมี โุ ข(ปํ.ุ ) ปลฺ วงฺโค(ปํุ.)

ลงิ ลม ปมปฺ ฏโก(ป.ุํ ) ปมปฺ โก(ป.ํุ )

ลงิ เสน กปิ (ปํุ.)

ลิน้ ชวิ ฺหา(อติ ฺ.) รสนา(อติ .ฺ )

ลิน้ จ่ี ผาลสุ โก(ป.ุํ )

ล่ิม อาณาต(ิ อติ ฺ.) อาณ(ิ อิต.ฺ )

ล่ิมไม้ กปิสีโส(ป.ุํ ) อคฺคฬตฺถมฺโภ(ป.ํุ )

ลมิ้ รส สายติ(อาข.)

ลกึ นินนฺ (คณุ .) คมภฺ ีร(คุณ.) คภรี (คณุ .)

ล่ืน ปกขฺ ลติ(อาข.) ปกฺขลิตฺวา(กิตก์)

ลืม ปมุสสฺ ต(ิ อาข.) มุสสฺ ติ(อาข.) ปมมฺ ุฏฺฐ(กติ ก)์
มุยหฺ ต(ิ อาข.) มุฬฺห(กิตก์)

ลืมตวั สติสมฺโมเสน สมปฺ ยตุ ตฺ จิตฺโต(สาํ นวน)

ลืมตา อมุ มฺ ิเลติ(อาข.)

ลืมเลือน ปมุสฺสต(ิ อาข.) ปมุยฺหติ(อาข.)

ลกุ ป จฺจุ ฏฺ ฐ า ย ( กิ ต ก์ ) วุ ฏฺ ฐ า ย ( กิ ต ก์ )
สมุฏฺฐาย(กิตก์)

302

ลกุ ข้นึ วุฏฐฺ หติ(อาข.) อุฏฺฐหติ(อาข.) อพฺภุฏฐฺ า
ติ(อาข.)

ลกุ ข้นึ จากท่ี อฏุ ฐฺ าย(กิตก)์

ลกุ ข้ึนแต่ดึก ปจฺจุฏฺฐาย(กติ ก)์

ลุกข้ึนพร้อมกัน เอกปฺปหาเรน อฏุ ฺฐหสึ ุ(สํานวน)

ลกุ ข้ึนหนา้ มืด อฏุ ฺฐานกาเล วิพภฺ มติ(สํานวน)

ลุกลาม มุตฺต(กติ ก์)

ลุกออกจากฌาน วฏุ ฐฺ าย (กติ ก์)
ลกุ ออกจากท่ีนงั่ อุฏฐฺ าย (กิตก์)
ลงุ มาตโุ ล(ปุ.ํ )

ลยุ น้ํา อทุ กํ ปาวิสติ(สาํ นวน) อุทกํ โอตรต(ิ สํานวน)

นาวาย คจฺฉติ(สํานวน)

ลูกกระเดือก คโล(ปํ.ุ ) กณโฺ ฐ(ปุ.ํ )

ลกู เขย ชามาตา(ปุ.ํ )

ลกู คลี เคณฺฑุโก(ปุ.ํ ) กนฺทุโก(ปุ.ํ )

ลกู จนั ทนเ์ ทศ ชาตโิ กส(ํ นป.ํุ ) ชาติผล(ํ นป.ุํ )

ลูกจ้าง กมฺมกโร(ปุํ.) เวตนิโก(ปุํ.) ภตโก(ปุํ.) ภติ

โก(ปํุ.)

ลูกชาย ปตุ โฺ ต(ป.ุํ ) โอรโส(ป.ํุ )

ลกู เดือย วรโก(ป.ุํ ) นวี าโร(ป.ํุ )

303

ลกู ตัว โอรโส(ปุํ.)

ลูกตา อกขฺ ติ ารา(อิตฺ.) กนนี กิ า(อติ .ฺ ) อกขฺ (ิ นป.ํุ )

ลูกตาดํา เนตตฺ ตารา(อติ ฺ.) กนีนิกา(อิตฺ.)

ลกู ตาล ตาลผล(ํ นป.ํุ )

ลูกทาส ทาสีปตุ โฺ ต(ปํุ.)

ลกู ธนู สโร(ปุํ.) ปตตฺ ี(ปุํ.) สายโก(ปุํ.) พาโณ(ปุํ.)

กณฺฑํ(นปุํ.) อุสุ(ปุํ.)(อิตฺ.) ขุรปโฺ ป(ปุํ.) เต

ชนํ(นปุ.ํ ) อสน(ํ นปํ.ุ )

ลูกน้อย ปุถโุ ก(ป.ํุ ) ปิลลฺ โก(ป.ํุ ) ฉาโป(ป.ํุ ) กมุ าโร(ป.ุํ )

พาโล(ป.ํุ ) โปตโก(ปํ.ุ )

ลกู บาศก์ อกฺโข(ปํุ.) ปาสโก(ป.ํุ )

ลูกพรวน กึ กิ ณิ กํ ( อิ ตฺ . ) กึ กิ นิ ( อิ ตฺ . ) กิ งฺกิ ณี ( อิ ตฺ . )

ขทุ ฺทฆณฏฺ ิกา(อติ .ฺ )

ลูกมา้ กิโสโร(ปุ.ํ ) หยโปตโก(ปุ.ํ )

ลกู ศรอาบยาพิษ ทิทโฺ ธ(ปํุ.)

ลกู สะใภ้ สณุ ิสา(อติ ฺ.) สุณฺหา(อิต.ฺ )

ลกู หนี้ อธมณโฺ ณ(ปุ.ํ ) อณิ ายิโก(ป.ุํ )

ลกู เหบ็ กรกา(อติ ฺ.) ฆโนปลํ(นป.ุํ )

ลูบไล้ ลิมปฺ ต(ิ อาข.)

เลก็ ๆน้อยๆ กติปย(คุณ.)

304

เลขา เลขโก(ป.ํุ ) ลปิ ิกาโร(ปํุ.)

เล็ง อภฌิ ายต(ิ อาข.)

เล่น ปรหิ าโส(ปํ.ุ ) ทโว(ป.ํุ ) ขิฑฑฺ า(อิตฺ.) เกฬ(ิ อติ .ฺ )

กีฬา(อติ ฺ.) กฬี ิตํ(นป.ุํ )

เล็น อูกา(อติ ฺ.)

เล่นกล มายา(อติ .ฺ ) สมฺพร(ี อิตฺ.)

เล็บ กรโช(ป.ํุ ) นโข(ปุํ.)(นปํุ.) อฬ(ํ นป.ํุ ) อฬกํ(นปุํ.)

เลบ็ เหย่ยี ว กรมทฺโท(ป.ุํ ) สุเสโน(ปํ.ุ )

เลว ชมมฺ (กติ ก)์ หีน(กิตก์)

เลา่ ต่อๆ กนั มา ปรมฺปราย วุตฺต(ํ สาํ นวน)

เล่าเรยี น ปรยิ าปุณติ ฺถ(อาข.) อคุ คฺ ณฺหาติ(อาข.)

เลา่ เร่อื ง อกฺขานํ วาเจสิ(สาํ นวน) อกขฺ านํ อาโรเจ

ส(ิ สาํ นวน)

เลา้ โลม ปโลภติ(อาข.)

เลิกทาส ทาสพฺยโต ปโมเจสิ(สาํ นวน)

เลยี เลหิตฺวา(กิตก์)

เล่ยี ง ปรหิ รติ(อาข.) ปชหติ(อาข.) ปฏวิ ิรมต(ิ อาข.)

วิรมติ(อาข.)

เลีย้ ง ปริวิสติ(อาข.) ภรติ(อาข.) โปสติ(อาข.)

สนตฺ ปเฺ ปติ(อาข.)

305

เลยี้ งแขก ปรวิ สิ ติ(อาข.) ปรวิ ิสิตวฺ า(กติ ก)์

เลีย้ งจนอ่ิม สนตฺ ปฺเปต(ิ อาข.)

เลีย้ งชพี ชวี ติ ํ กปเฺ ปติ(อาข.)

เลยี้ งดู โปเสติ(อาข.) ภรติ(อาข.) ปุฏฐฺ (กิตก์) โป

สติ (กิตก์) ภฏ(กิตก์) ปุฏฺฐ(คุณ.) กมฺปิ

น(ี อิตฺ.)

เลยี้ งดพู อ่ แม่ มาตาเปติภร(คุณ.) มาตาเปตภิ รณ(ํ นปุ.ํ )

เลยี้ งพระ ปรวิ ิสต(ิ อาข.)

เลีย้ งลกู วฑเฺ ฒต(ิ อาข.)

เลีย้ งสัตว์ โปเสติ(อาข.) ภรต(ิ อาข.)

เลยี้ งใหเ้ จรญิ วฑเฺ ฒติ(อาข.)

เลอื ก วิโลเกตวฺ า(กิตก์) วเิ จยฺย(กติ ก์)

เลือด โ ล หิ ตํ ( น ปุ ํ . ) รุ ธิ รํ ( น ปุ ํ . ) โ ส ณิ ตํ ( น ปุ ํ . )

รตตฺ ํ(นป.ํุ )

เล่อื มใส ปสาทติ(อาข.) ปสาเทตฺวา(กิตก์) วิปฺป

สนนฺ (กิตก์)

เล่ือมใสมาก ปสาทพหุล(คุณ.)

เล่อื ย ขโร(ปุ.ํ ) กกโจ(ป.ุํ )

แลกเปล่ยี น ปฏทิ าน(ํ นปุํ.) ปรวิ ตโฺ ต(ปํ.ุ )

แลง่ ปตโฺ ถ(ป.ํุ ) นาลิ(อติ .ฺ )

306

แล่งธนู ตูณี(อิตฺ.) กลาโป(ปุํ.) ตูโณ(ปุํ.) ตูณีโร(ปุํ.)

พาณธ(ิ ปํ.ุ )

แล่งศร สรกลาปํ (นปํ.ุ )

แลน่ ไป ปกฺขนฺน(กติ ก์) ปกฺขนทฺ ติ (กติ ก์)

แล่นเรอื ออกทะเล นาวาย สมุททฺ ํ ปกฺขนฺทติ(สํานวน)

แลเห็น สมปฺ สฺสติ(อาข.) สมเวกฺขติ(อาข.)

โล่ เขฏก(ํ นปํุ.) ผลกํ(นปุํ.) จมมฺ (ํ นป.ุํ )

โลก โลโก(ป.ํุ ) ภวุ น(ํ นปํุ.)

โลกแตก โลโก ภิชฺชติ(สาํ นวน)

โลกนี้ ทิ ฏฐฺ ธ มมฺ ิ กํ ( น ปุ ํ . ) อิ ห โ ล กิ กํ ( น ปุ ํ . )
โลกหน้า สนทฺ ิฏฺฐกิ (ํ นปุํ.)
ปารโลกิกํ(นปุํ.) สมฺปราโย(ปุํ.) สมปฺ รายิ

ก(ํ นป.ํุ )

โลกายศาสตร์ โลกายตํ(นป.ุํ )

โลข่ องทหาร โยธผลก(ํ นปํ.ุ )

โลดข้ึน อลุ ฺลงฆฺ ิตวฺ า(กิตก์) ลงฺฆติ วฺ า(กติ ก)์

โลท คาฬโว(ป.ํุ ) สาฬโว(ป.ุํ ) โลทฺโท(ปุํ.)

โลทแดง ปฏฺฏิ(อิต.ฺ ) ชาขาปสาทโน(ปํ.ุ )

โลภในของคนอ่ืน ปรลาภลุทธฺ (คณุ .)

โลภมาก คิทธฺ (คุณ.) ลทุ ฺธ(คณุ .) โลล(คณุ .)

307

ไล้ ลิตตฺ (กติ ก์) ทิทฺธ(กติ ก์)

ไล้ทา ลิมฺปติ(อาข.) ลิตตฺ (กติ ก)์ ทิทธฺ (กติ ก)์

วงศ์ กุลํ(นปํ.ุ ) วํโส(ป.ํุ ) สนตฺ าโน(ปุ.ํ ) อภชิ โน(ปํ.ุ )

โคตฺตํ(นป.ํุ ) อนฺวโย(ปุํ.)

วรรค วคโฺ ค(ป.ํุ )

วรรณะ วณฺโณ(ปํ.ุ )

วอ สิวิกา(อิต.ฺ ) ยาปยฺ ยาน(ํ นป.ํุ )

วอกแวก จปล(ป.ํุ )

วงั ราชนเิ วสน(ํ นปุํ.) ราชมนทฺ โิ ร(ปุํ.)

วงั ใน โอโรโธ(ปุํ.) อิตถฺ าคารํ(นปุํ.) สุทฺธนโฺ ต(ปุํ.)

อนเฺ ตปุรํ(นปํ.ุ )

วัจจมรรค ปายุ(ปุํ.) คุท(ํ นปุ.ํ )

วัด วิหาร(ปํ.ุ ) อาวาส(ปํ.ุ ) อาราม(ปํ.ุ )

วดั (คา่ ) อคฺฆต(ิ อาข.) ตีเลต(ิ อาข.)

วดั เจดยี ห์ ลวง มหาเจตยิ าราโม(ปุํ.)

วดั พระสงิ ห์ สหี าราโม(ปํุ.)

วัดพทุ ไธยสวรรค์ พุทฺธยฺยสคฺคาราโม(ปํ.ุ )

วัดระฆัง คณฑฺ ิโฆสติ าราม(ปุ.ํ )

วัดศรโี สดา สริ โิ สตาราโม(ปุ.ํ )

วัดสวนดอก ปุปฺผาราโม(ปํ.ุ )

308

วตั ถุ วตฺถ(ุ นปุํ.)

วัตถุกาม วตถฺ กุ าโม(ปํุ.)

วัตถุประสงค์ วตฺถุวิสโย(ปุ.ํ )

วนั ทิวโส(ปุํ.) อหํ(ปุํ.)(นปุํ.) ทินํ(นปุํ.) ทิวา(นิ

ปาต)

วนั ข้นึ 1 ค่ํา ปาฏิปท(ํ นปุ.ํ )

วันข้ึน ๑๕ ค่าํ ปณุ ณฺ ม(ี อิตฺ.) ปณุ ณฺ มาส(ี อิต.ฺ ) ปณุ ณฺ มา(อติ .ฺ )

ปณฺณรส(ี อิต.ฺ ) ปญจฺ ทส(ี อติ ฺ.)

วนั เขา้ พรรษา วสสฺ ปู นายิก(คุณ.)

วันคืน อโหรตฺตํ(นปํุ.) อโหรตโฺ ต(ปุ.ํ )

วนั จนั ทร์ จนทฺ วาโร(ปํ.ุ ) สสวิ าโร(ปุ.ํ )

วนั ซนื ปรหยิ ฺโย(นิปาต)

วันท่ดี ีย่งิ อภิมงคฺ ลสมโย(ป.ํุ )

วันพยบั ฝน ทุทฺทนิ ํ(นปํุ.)

วันพระราชสมภพ ปสตู ิทวิ โส(ปํุ.)

วันพรงุ่ นี้ ปุนทิวโส(ปํ.ุ ) ปุเนกทวิ โส(ป.ํุ ) เสวฺ (นปิ าต)

วนั พฤหัสบดี ครวุ าโร(ปุํ.) วหิ ปฺปตวิ าโร(ปํ.ุ )

วนั พธุ พธุ วาโร(ปุ.ํ ) วธุ วาโร(ป.ํุ )

วนั เพญ็ ปุ ณฺณ ม า สี ( อิ ตฺ . ) ปุ ณณฺ ม า ( อิ ตฺ . ) ป ณณฺ

รส(ี อติ ฺ.) ปญจฺ ทสี(อติ .ฺ )

309

วนั รุง่ ข้นึ ปุนทิวโส(ปํุ.) ปเุ นกทวิ โ(ปุ.ํ ) เสวฺ (นปิ าต)

วนั เรม่ิ ตน้ อาทิภตู ทิวโส(ป.ุํ )

วนั แรม อมาวส(ี อิต.ฺ )

วนั และคนื รตฺตินทฺ วิ า(ป.ํุ )

วนั วาน หิยฺโย(นปิ าต)

วันศกุ ร์ สุกฺกวาโร(ปํุ.)

วันสุดท้าย ปรโิ ยสานทวิ โส(ปํุ.)

วันเสาร์ สนิวาโร(ป.ํุ ) โสรวาโร(ป.ุํ )

วนั องั คาร ภมุ มฺ วาโร(ป.ํุ ) กชุ วาโร(ปํุ.)

วนั อันเป็นมงคล สมุ งฺคลาหํ(นป.ํุ )

วนั อาทิตย์ รววิ าโร(ป.ุํ ) อาทิจโฺ จ(ปุ.ํ )

ววั โคโณ(ปุํ.) คาโว(ปุํ.) คาวี(อิตฺ.) อุสโภ(ปุํ.)

พลิวทฺโท(ป.ุํ )

วา พฺยาโม(ปํ.ุ ) โปรสิ (ํ นปุ.ํ )

วาง โอตาเรตฺวา(กิตก)์ ฐเปตฺวา(กติ ก)์

วางใจไมไ่ ด้ นิรสฺสาธ(คุณ.)

วางตัวเป็นกลาง มชฺฌตตฺ ายาภยิ ตุ ฺต(คุณ.)

วางถุง ปสิพพฺ กํ โอตาเรตฺวา(สาํ นวน)

วางมัดจาํ สจจฺ าปนํ(นปํุ.) สจฺจกาโร(ปุ.ํ )

วาจาสุภาพ สนฺตวจ(คุณ.)

310

วา่ นน้าํ โคโลม(ี อติ .ฺ ) วจา(อิต.ฺ )

ว่านเปราะ วจตฺถ(ํ นปํ.ุ )

วานร วานโร(ปุํ.) ปฺลวงฺคโม(ปุํ.) มกกฺ โฏ(ปุํ.) สา

ขามิโค(ป.ํุ ) กปิ(ปุํ.) วลมี ุโข(ปํ.ุ ) ปลฺ วงโฺ ค(ปุํ.)

วายวอด อนยพสฺ น(ํ นป.ํุ )

วาระสําคญั มงคฺ ลสมย(ปุํ.)

ว่งิ ธาวติ(อาข.) สนธฺ าวต(ิ อาข.) อปุ ธาวสึ ุ(อาข.)

ธาวนํ(นปํ.ุ )

ว่ิงพลา่ น อิโต จิโต จ สนธฺ าวติ(สํานวน) อปราปรํ

สญฺจรต(ิ สาํ นวน)

วงิ วอนขอ ยาจติ(อาข.) อายาจ(ิ อาข.) วญิ ญฺ าเปต(ิ อาข.)

ภกิ ขฺ ติ(อาข.) วาเรต(ิ อาข.)

วิชา พยญฺชนสมย(ํ นปุ.ํ ) ปณฺณํ(นปุํ.)

วชิ าคณิตศาสตร์ คณติ สตถฺ (ํ นปุํ.)

วชิ าทางแพทย์ เวชฺชสปิ ฺปํ (นป.ํุ )

วชิ ายุทธศาสตร์ ยุทฺธวธิ าน(ํ นปํ.ุ )

วติ ก ตกฺโก(ปุํ.) วิตกฺโก(ปุํ.) สงเฺ ขโป(ปุํ.) อปฺ

ปนา(ป.ํุ ) อูหา(อิตฺ.)

วิถีแห่งโลกปัจจุบัน ปวตตฺ (ิ อติ .ฺ )

วิทยบรกิ าร วชิ ฺชาสโมสรณฏฺฐาน(ํ นปุ.ํ )

311

วทิ ยาลยั วิชฺชาลโย(ปุ.ํ )

วิทยาลัยราชภฏั ราชภฏานํ สกิ ขฺ าคาโร(ปํ.ุ ) ราชภฏวชิ ชฺ าล

ยํ(นปุ.ํ )

วทิ ยุ วิชชฺ ุมญชฺ สุ า(อิตฺ.)

วิทัตถิ (๑๒ องั คุล) วิทตฺถิ(อติ .ฺ )

วธิ ี วธิ (ิ ปุ.ํ ) วธิ านํ(นปํุ.)

วธิ ปี ้ องกนั ปฏพิ าหโนปาโย(ป.ุํ )

วินาที อจฉฺ รา(อิต.ฺ ) ขณ(ป.ํุ )

วิบัติ วิปตตฺ (ิ อิต.ฺ ) อาปทา(อติ .ฺ )

วิปรติ ปฏกิ กฺ ลู (คุณ.) อปสพยฺ (คุณ.) วปิ รตี (คณุ .)

วิปั ลลาส วปิ ลลฺ าโส(ปํุ.) อญฺญถาภาโว(ป.ํุ )

วิภตั ติ วภิ ตตฺ ิ(อติ ฺ.)

วิวาทกนั ภณฺฑน(นปํ.ุ ) กลห(ปุ.ํ ) วิคคฺ ห(ปุ.ํ ) ววิ าท(ปํ.ุ )

ววิ าหะ วิวาโห(ป.ํุ ) อุปยโม(ปุ.ํ ) ปาณิคคฺ โห(ป.ํุ ) ปรณิ

โย(ปํ.ุ )

วิษณุ วาสุเทโว(ปํุ.) หร(ิ ป.ุํ ) กโณโฺ ห(ปํ.ุ ) เกสโว(ปํ.ุ )

จกกฺ ปาณิ(ป.ํุ )

วนุ่ วาย โกลาหล(นปุํ.) กุตูหล(นป.ุํ )

เวท ตย(ี อติ .ฺ ) เวโท(ปํ.ุ ) มนฺโต(ปุํ.) สตุ (ิ อิตฺ.)

เวทนา เวทนา(อติ ฺ.) เวทยติ (ํ นปุ.ํ )

312

เวทางค์ กปฺโป(ปุํ.)วางแผน พฺยากรณ(ํ นปุ.ํ )ไวยากรณ์

โชติสตฺถํ(นปํุ.)ร้จู ักวนั เวลา สิกฺขา(อติ .ฺ )เรยี นรู้

นิรุตฺติ(อิตฺ.)รากศัพท์ ฉนโฺ ทวิจิติ(อิตฺ.)แต่ง

เรยี บเรยี งได้

เวน้ อภินิวชฺเชติ(อาข.) ฐเปตฺวา(กิตก์) วินา(นิ

ปาต) อญญฺ ตรฺ (นปิ าต)

เวน้ กรรม ปรวิ ชฺชิตพพฺ (ํ นป.ํุ )

เวน้ จากความประมาท ปมาทรหติ (คณุ .)

เวน้ ท่เี ป็นขอ้ ยกเว้นอญญฺ ตรฺ (นปิ าต)

เวน้ ไว้ ฐเปตฺวา(กิตก์) วนิ า(นปิ าต) อญฺญตร(นิปาต)

เวน้ ส่ิงท่ีชวั่ ปฏวิ ริ ต(คณุ .)

เว้นหมด วชเฺ ชตวฺ า(กติ ก)์

เวย้ โภ(นิปาต) อเร(นปิ าต) อมฺโภ(นิปาต) หมฺโภ

(นิปาต) เห(นิปาต) หเร(นิปาต)

เวลา กาโล(ป.ํุ ) อทธฺ า(ปุํ.) สมโย(ปํุ.) เวลา(อิตฺ.)

เวลาบ่าย วฑฺฒมานกจฺฉายา(อิตฺ.)

เวลาเย็น สายํ(นิปาต) วิกาล(ปุํ.) สายณหฺ สมย(ปุํ.)

อตฺถงฺคมน(นป.ํุ ) สายณหฺ กาล(ปํุ.)

เวยี นว่ายตายเกิดในสงสาร อนมตคฺเค สํสารวฏเฺ ฏ สํส
รนฺตา(สาํ นวน)

313

แวดลอ้ ม ปริวาเรตฺวา(กิตก์ ปริกฺขิปิ ตวฺ า(กิตก์) ปริ

วตุ (กิตก์) ปรวิ ารติ (กติ ก)์

แวดลอ้ มส่งิ มีชวี ิต ปรวิ าเรตฺวา(กติ ก์)

แวดลอ้ มส่งิ ไม่มีชีวิต ปรกิ ขฺ ปิ ิตฺวา(กิตก์)

แว่น อาทาโส(ป.ุํ ) อาทาสโก(ปํ.ุ ) ทปปฺ โณ(ปุํ.)

แว่นขยาย อนนตฺ อาทาโส(ป.ํุ )

แวน่ แคว้น รฏฺฐํ(นป.ํุ ) วชิ ติ (ํ นป.ํุ )
แว่นตา จกขฺ ุอาทาโส(ปุํ.)

แว่บหน่ึง เอกวชิ ชฺ ุปปฺ าโท(ปุ.ํ )

แววหางนกยูง จนฺทโก(ป.ํุ ) เมจโก(ปุํ.)

ไวใ้ จตัว อตฺตานํ ตกฺกยต(ิ สํานวน)

ไวท์บอรด์ เสตผลก(ํ นปํุ.) อกขฺ รผลก(ํ นปํ.ุ )

ไวพจน์ ปรยิ าโย(ปุ.ํ ) เววจน(ํ นปุํ.)

ไวว้ างใจ วิสสฺ าโส(ปํ.ุ ) วสิ ฺสมโฺ ภ(ปุํ.)

ศรี ลกขฺ (ี อติ .ฺ ) สิร(ิ อติ ฺ.)

ศอก รตนํ(นป.ํุ ) กุกฺกุ(นปุํ.) หตโฺ ถ(ปุ.ํ )

ศัตราต่างๆ จ กกฺ ํ ( น ปุ ํ . ) จั ก ร , กุ นฺโ ต ( ปุ ํ . ) ท ว น ,

คทา(อิตฺ.)ไม้ตะบอง, สตฺต(ิ อิต.ฺ )หอก,

ศตั ราวุธ อ า ยุ ธํ ( น ปุ ํ . ) เ ห ติ ( อิ ตฺ . ) ส ตถฺ ํ ( น ปุ ํ . ) ป

หรณํ(นปุํ.)

314

ศตั รู อมิตโฺ ต(ปุํ.) รปิ ุ(ปุํ.) เวร(ี ปุํ.) สปตฺโต(ปุํ.)

อราต(ิ ปุํ.) สตฺต(ุ ป.ํุ ) อร(ิ ป.ํุ ) ปจฺจตถฺ ิโก (ป.ุํ )

ปรปิ นฺถี(ป.ุํ ) ปฏปิ กฺโข(ป.ุํ ) อหโิ ต(ป.ํุ ) ปโร(ป.ุํ )

ปจฺจามิตโฺ ต(ปุํ.) วิปกโฺ ข(ปุํ.) ปจจฺ นีโก(ปุํ.)

ศัลยกรรม วโิ รธ(ิ ปุํ.) วิทเฺ ทสี(ป.ุํ ) ทโิ ส(ปุ.ํ ) ทิฏโฺ ฐ(ปํ.ุ )
สตถฺ กมมฺ ํ(นปุํ.) สลลฺ กตตฺ ิยํ(นปุํ.) สลลฺ

กมฺม(ํ นปุํ.)

ศลั ยแพทย์ สลลฺ เวชโฺ ช(ป.ุํ ) สลลฺ กตฺโต(ปํุ.)

ศาลตัดสินคดี วินจิ ฺฉยสาลา(อติ ฺ.)

ศาลเทพารกั ษ์ เทวายตน(นปุํ.) เทวาลย(ป.ํุ )

ศาลาคนเศร้า อนาถสาลา(อิต.ฺ )

ศาลาพกั ร้อน วิสสฺ มนสาลา(อติ .ฺ )

ศิลปวฒั นธรรม นานาสิปฺปาน(ิ นป.ํุ ) วุฑฺฒธิ มฺม(คุณ.)

ศลิ ปะ สิปฺปํ (นปุํ.)

ศิลปิ น สิปฺปโก(ปุ.ํ ) สิปฺปี(ป.ํุ ) จิตตฺ กาโร(ปํ.ุ )

ศลิ า อมฺโภ(ปํ.ุ ) ปาสาโณ(ปํุ.) อาสฺโม(ปุํ.) อุปโล(ปํ.ุ )

สิลา(อิตฺ.)

ศิลาอาสน์ สลิ าสนํ(นปุํ.)

ศิลาอาสนพ์ ระอนิ ทร์ ปณฺฑุกมพฺ โล(ปุ.ํ )

315

ศวิ ะ มหิสฺสโร(ปุํ.) สิโว(ปุํ.) สูลี(ปุํ.) อิสสฺ โร(ปุํ.)

ปสุปต(ิ ป.ุํ ) หโร(ป.ํุ )

ศิษย์ สสิ โฺ ส(ปุํ.) อนฺเตวาสี(ปํ.ุ ) อนเฺ ตวาสิโก(ปุํ.)

ศรี ษะ สสี ํ(นปํ.ุ ) อุตฺตมงค(ํ นป.ุํ ) สิโร(ปุ.ํ ) มุทโฺ ธ(ปุํ.)

(อติ .ฺ ) มตถฺ โก(ปํุ.)

ศีล ตโป(ปุํ.) สํยโม(ป.ุํ ) สลี ํ(นปํ.ุ )

ศีลเป็นเบ้ืองตน้ พรหมจรรย์ อาทิพรฺ หฺมจรยิ ํ(นปุํ.) ปาฏิโมกฺ

ขสวํ รสลี ํ(นปํ.ุ )

ศึก สงคฺ าโม(ปํุ.) สมฺปหาโร(ปํุ.) สมรํ(นป.ุํ ) อาโย

ธนํ(นปุํ.) รโณ(ป.ํุ ) อาชิ(ปุํ.) สํยุโค(ป.ุํ ) อาห

โว(ปํ.ุ ) ยทุ ฺธํ(นปุํ.)

ศึกษา อุคฺคหณํ(นปุํ.) อุคคฺ ณฺหณํ(นปุํ.) ปรยิ าปุณา

ติ(อาข.) อุคฺคณฺหาต(ิ อาข.) สิกขฺ า(อิต.ฺ ) ปรยิ

ตตฺ (ิ อติ ฺ.)

ศทู ร สุทโฺ ท(ป.ุํ ) อนฺตวณฺโณ(ปุ.ํ ) วสโส(ปํ.ุ )

ศนู ยบ์ รกิ าร สโมสรณฏฐานํ(นป.ุํ )

เศร้ าใจ อุ ปปฺ นนฺ สํ เ ว ค ( คุ ณ . ) ทุ มฺม น ( คุ ณ . ) โ ท

มนสฺส(คณุ .) สมปุ ฺปนสฺ เํ วค(คณุ .) วมิ น(คณุ .)

อุปฺปนนฺ พลวโสก(คณุ .) โทมนสสฺ ปปฺ ตฺต(คณุ .)

สวํ ิคคฺ มานส(คณุ .)

316

เศร้ าโศก โสโก(ปํ.ุ ) โสจน(ํ นป.ุํ )

ส.ส. ปชาย ธุรคฺคาหปุคคฺ ล(คณุ .)

สกปรก ปูต(ิ อิต.ฺ ) อสจุ (ิ อติ ฺ.)

ส่ง อนุคจฉฺ ติ(อาข.) ปหิณิ(อาข.) เปเสสิ(อาข.)

อยุ โฺ ยเชส(ิ อาข.)

สงกรานต์ สงกฺ านตฺ ํ(นปุ.ํ )

ส่งข่าว ปหณิ ิ(อาข.) เปเสส(ิ อาข.)

สงคราม สงคฺ าโม(ปุํ.) สมฺปหาโร(ปุํ.) สมรํ(ปุํ.)(นปุํ.)

รณ(ํ นป.ุํ ) อาชิ(อติ .ฺ ) อาหโว(ป.ํุ ) ยทุ ธฺ ํ(นป.ุํ )

อาโยธน(ํ นป.ุํ ) สยํ ุคํ(นปุํ.)

สงครามโลก มหาสงฺคาโม(ปุ.ํ )

สงเคราะห์ สงคฺ ณฺหติ(อาข.)

สงเคราะหเ์ พ่ือนด้วยของ ล า เ ภ หิ ส งคฺ ณฺห ติ

สพรฺ หฺมจาร(ึ สํานวน)

ส่งท้ายปีเกา่ ปพุ ฺพสวํ จฺฉเร อตกิ ฺกนฺเต(สาํ นวน)

สงบ วู ป ส เ ม ติ ( อ า ข . ) อุ ป ส นฺต ( กิ ต ก์ ) ป ฏิ

ปสฺสทธฺ (กิตก์) ปฏิปสสฺ มเฺ ภติ(อาข.) อุป

สนฺต(กิตก์) สนฺต(กิตก)์ สมติ (กิตก)์ สนฺ

ติ(อติ ฺ.) สมโถ(ปํ.ุ ) สโม(ปํุ.)

317

สง่ ไป อุยโฺ ยชติ (กิตก์) ปหติ (กิตก)์ อนุคจฉฺ ต(ิ อาข.)

อุยโฺ ยเชติ(อาข.) เปเสติ(อาข.) ปหิณิ(อาข.)

อุยโฺ ยชน(ํ นป.ํุ ) เปสิต(กิตก์) ปาเหติ(อาข.)

สงวนความบรสิ ทุ ธิ์ ปารสิ ุทธึ อปุ จินาต(ิ สาํ นวน)

สงวนไว้ สุรกขฺ ิตํ รกขฺ ต(ิ สํานวน)

สงสัย อาสงฺก(ปุํ.)(นปุํ.) มโนวิเลโข(ปุํ.) สนฺ

เทโห(ปุํ.) สํสโย(ปุํ.) กถํกถา(อิตฺ.) เทฺวฬฺ

หกํ(นปุํ.) วิจิกิจฺฉา(อิตฺ.) กงฺขา(อิตฺ.) สงฺ

กา(อิตฺ.) วิมติ(อิตฺ.) ปริสงฺกา(อิตฺ.) เว

มติ(อิต.ฺ ) เวมตกิ (คุณ.)

สง่ เสรมิ ปเุ รกขฺ าต(คณุ .) อปุ ตถฺ มภฺ ิก(คณุ .)

สง่ เสรมิ ใหแ้ ตกแยกกัน เภทปเุ รกฺขารต(คณุ .)

ส่งเสียงดัง สทฺทํ กโรติ(สาํ นวน) มหาสทฺท กโรต(ิ อาข.)

อุจฺจาสทฺทํ กโรต(ิ อาข.)

สงา่ งาม สิรกิ (คุณ.)

สดช่นื อสฺสาล(ี คุณ.)

สดสะอาด อลลฺ (นปํ.ุ )

สติ สต(ิ อิตฺ.) อนุสสฺ ต(ิ อิต.ฺ )

สติปัฏฐาน สติปฏฐฺ านํ(นปํุ.)
สติระมดั ระวงั สติสํวโร(ปํ.ุ )

318

สติสมั ปชัญญะ สติสมฺปชญญฺ (นปุํ.) สตสิ มปฺ ชานกิ (คณุ .)

สถานท่ี ฐานํ(นปํ.ุ )

สถานท่ีฟ้ อนรํา รงฺโค(ปํ.ุ )

สถานตี ํารวจ ราชภฏาคาโร(ปํ.ุ ) ราชภฏาคารํ(นปุ.ํ )

สถานีรถไฟ ธูมรถนิวตฺตนฏฐฺ าน(ํ นปํุ.) ธูมรถฏฺฐาน(ํ นปํุ.)
สถาบนั สถาปนํ(นปุ.ํ )

สถาบันการศกึ ษา สิ กขฺ า ส ถ า ป นํ ( น ปุ ํ . ) อุ คฺค ห ณ ส ถ า

ปน(ํ นป.ํุ ) สุตวฑฺฒนสาลา(อติ .ฺ )

สถาปนา ฐานวเร ฐเปต(ิ สํานวน)

สถาปนาพระมหากษตั รยิ ์ มหาขตฺติยวํโส(ป.ํุ )

สถูป ถโู ป(ป.ํุ )

ส้นตนี ปณฺหิ(ปํุ.) ปาสน(ี ป.ุํ )

สนทนา ส า ก จฺฉ า ( อิ ตฺ . ) สํ ก ถ า ( อิ ตฺ . ) ก ถํ

สมุฏฺฐาเปสุํ(สาํ นวน) สลลฺ ปึ สุ(อาข.) อา
ลปึ สุ(อาข.)

ส้นเทา้ ปณหฺ ิ(อติ ฺ.) ปาสณ(ิ อติ .ฺ )

สนองคณุ ทา่ น ปจโฺ จปกาโร(ป.ุํ )

สนบั สนนุ อปุ ถมฺภมาน(กติ ก)์

สนับสนุนการเลอื กตงั้ ป วิ จิ น น ( น ปุ ํ . ) พ ล ม นุ พฺรู ห เ ย

(สํานวน)

319

สนาม อชิรํ(นป.ุํ ) จจฺจรํ(นปุํ.) องคฺ ณ(ํ นปุ.ํ )

สนามกฬี า กฬี ามณฑฺ ล(ํ นป.ุํ )

สนามบิน อากาสยาน(ํ นปุ.ํ ) เวหาสยานํ(นปํ.ุ )

สนามสอบบาลี ปาลิสกิ ขฺ าคาโร(ปํ.ุ )

สนามหลวง ราชงคฺ ณ(ํ นปํุ.)

สนิทสนม สนฺถโว(ปํุ.)

สนิทสนมกัน มาเนติ(อาข.) กรุณายติ(อาข.) ปิยายต(ิ อาข.)

สบถ สปนํ(นปํ.ุ ) สปโถ(ปุ.ํ )

สบาย ผาสุก(คุณ.) อนามย(คุณ.) อาโรคยฺ (คณุ .)

สบายดหี รอื ? ขมนยี (ํ กติ ก์) ยาปนียํ(กิตก์)

สบู่ นหานยี ํ(นปํุ.)

สบูห่ อม สคุ นฺธนหานยี (ํ นป.ุํ )

สภา สภา(อติ .ฺ )

สภาพระอินทร์ สุธมฺมา(อติ ฺ.)

สภาวะ สภาโว(ปุํ.) นิสคโฺ ค(ปุํ.) สรปู ํ (นปุํ.) ปกต(ิ อิต.ฺ )

สีล(ํ นป.ํุ ) ลกฺขณํ(นป.ํุ ) ภาโว(ปุํ.)

สม้ เอราวโต(ปํ.ุ ) นารงคฺ (คณุ .)

สมควร ปฏิรูป(คุณ.) อนุจฉฺ วิก(คุณ.) อนุรูป(คุณ.)

ธมฺมานธุ มฺมยุตตฺ (คณุ .) โอปายิก(คุณ.)

สมฐานะ ฐานานุรปู (คุณ.)

320

สมเด็จเจ้าพระยา มหามจโฺ จ(ปํ.ุ ) อคฺคมหาเสนาปติ(ป.ํุ )

สมเดจ็ พุทธางกูร สมติจจฺ พทุ ฺธางกฺ โุ ร(ป.ํุ )

สมเดจ็ ยา่ สรฺ นี ครนิ ฺทา(อติ .ฺ ) สิรนิ ครนิ ทฺ า(อิตฺ.)

สมบตั ิ ธนํ(นป.ุํ ) โส(ป.ุํ ) ทพฺพํ(นปุํ.) วติ ฺต(ํ นปุ.ํ ) สาป

เตยฺยํ(นปํ.ุ ) วสฺว(ํ นปุ.ํ ) อตโฺ ถ(ปุ.ํ ) วิภโว(ปุ.ํ )

สมฺปตตฺ ิ(อิตฺ.) สมฺปทา(อิตฺ.) ลกขฺ ี(อิตฺ.)

สริ (ี อิตฺ.)

สมบูรณ์ สมฺปนนฺ (คุณ.)

สมโภช มหามหกมมฺ ํ(นปํ.ุ )

สมรส ววิ าโห(ปํุ.) อุปยโม(ปุ.ํ ) ปาณคิ คฺ โห(ปํ.ุ ) ปรณิ

โย(ปํุ.)

สมหน้าสมตา อตตฺ โน ฐานานุรปู ํ (สาํ นวน)

สมอ ปจฉฺ าพนฺโธ(ปุํ.) โคฏวิโส(ปุํ.) อภยา(อิตฺ.)

หรตี ก(ี อติ ฺ.)

สมอไทย หรตี กี(อิตฺ.)

สมอพิเภก อกฺโข(ปํุ.)(อติ ฺ.)(นป.ุํ ) วภิ ฏี โก(ปุ.ํ )(อิตฺ.)(นปุ.ํ )

สมยั เป็นหนุ่มสาว โยพพฺ นปฺปตฺตกาโล(ปุํ.)

สมัยรตั นโกสินทร์ รตนโกสินทฺ ราชธานีกาโล(ปํ.ุ ) รตนโกสินฺ

ทรชชฺ (ํ นป.ุํ )

สมาทาน สมาทเปตวฺ า(กิตก)์ สมาทาน(ํ นป.ุํ )

สมาธิ 321
สมาบตั ิ
สม่ําเสมอ เอกคคฺ ตา(อิตฺ.) สมโถ(ปุํ.) อวิกเฺ ขโป(ปุํ.)
สมี สมาธ(ิ ปุํ.)
สมุด สมาปตฺติ(อิต.ฺ )
สมทุ ร อภณิ ฺห(ํ นปิ าต) อภิกฺขณํ(นิปาต)
สมนุ ไพร สตฺตผลา(อติ ฺ.) สมี(อติ .ฺ )
สรรเสรญิ เลขนปณฺณํ(นปํ.ุ )
สมทุ โฺ ท(ปํ.ุ )
สร้ อยคอ โอสธ(ิ อิต.ฺ )
ปสสํ ิตวฺ า(กติ ก์) ปสํสนฺต(กติ ก์) ภาวนยี (คุณ.)
วณเฺ ณตฺวา(กิตก)์ วณฺณํ ภาสิตวฺ า (สาํ นวน)
ปสฏฐฺ (กิตก์) ปสตฺถ(กิตก์) กตถฺ นา(อิตฺ.)
กิตตฺ นํ(นปุํ.) โฆสนา(อิตฺ.) ถุติ(อิตฺ.)
โ ถ โ ม ( ปุ ํ . ) โ ถ ม น า ( อิ ตฺ . ) โ ถ ม นํ ( น ปุ ํ . )
เ ท ว นํ ( น ปุ ํ . ) นุ ติ ( อิ ตฺ . ) ป คฺค โ ห ( ปุ ํ . )
ป คคฺ ห นํ ( น ปุ ํ . ) ป คคฺ ณหฺ นํ ( น ปุ ํ . ) ส มฺ
ภาวิต(กิตก์) วณณฺ ิต(กิตก์) ปสตฺถ(กิตก์)
ปวฏฐฺ (กติ ก)์ ปสสํ า(อิต.ฺ )
คีวาภรณ(ํ นปุ.ํ ) หาโร(ปํ.ุ ) หาโร(ปํ.ุ ) มตุ ฺตาว
ลี(อิตฺ.)

322

สระ ตฬาโก(ปุํ.) สโร(ปุํ.)(นปุํ.) วาปี (อิตฺ.)

สรสี(อติ .ฺ ) ทโห(ป.ุํ ) อมพฺ ุชากโร(ปํ.ุ )

สระนอ้ ย ปลลฺ ลํ(นป.ุํ )

สระน้ํา วาปี(ปํุ.)(นปํุ.) สรํ(ปํุ.)(นปุํ.) ทหํ(ปํ.ุ )(นปํุ.)

สระบวั ภิสินฺย(ํ นปํุ.) อมพฺ ชุ นิ (ี อิต.ฺ )

สระบรุ ี สรปรุ ํ(นป.ุํ )

สระโบกขรณพี ระอนิ ทร์ นนฺทา(อติ ฺ.)

สร้ าง การาปิต(กติ ก)์ มาเปตฺวา(กติ ก)์

สร้างดว้ ยฤทธิ์ อภินิมมฺ ินาติ(อาข.) อภิสงขฺ โรติ(อาข.) นิมฺ

มิน(กติ ก)์ มาเปติ(อาข.)

สร้างบารมี ปเู รติ(อาข.) วิจนิ าติ(อาข.)

สลด สเํ วคปปฺ ตตฺ (กิตก)์ สํเวชต(ิ อาข.)

สลดใจ สวํ คิ คฺ มน(คณุ .)

สลบ มุจฉฺ า(อิตฺ.) โมโห(ปุํ.) จิตฺตปี ฬา(อิตฺ.)

วสิ ญญฺ ิตา(อติ .ฺ )

สลบไม่ร้ตู วั อสญฺญิก(คุณ.) อสญญฺ ภี ูต(คณุ .)

สละ จชติ(อาข.) โวสสฺ ชชฺ ติ(อาข.) จชิตวา(กิตก์)

ปริสชฺชติ(อาข.) โวสฺสคคฺ (กิตก์) วิสสฺ ชฺ

ชิ(อาข.) ปริจฺจชติ(อาข.) ปริจจฺ าโค(ปุํ.)

323

ทานํ(นปุํ.) โวสสฺ คคฺ (คุณ.) จตฺต(คุณ.)

หีน(คณุ .) สมุชฌฺ ติ (คุณ.)

สละราชสมบัติ ร ชชฺ ํ ป ห า ย ( ส ํา น ว น ) ร ชชฺ ส มฺป ตตฺ ึ

ป ห า ย ( ส ํา น ว น ) สิ ริร ชฺช ส มฺป ตตฺ ึ ป ห า ย

(สํานวน)

สละสลวย สลิ ิฏฺฐก(คณุ .)
สละสขุ ส่วนตัว อตฺตโน สุขํ จชติ (สาํ นวน)

สลัก อาณาติ(อติ ฺ.) อาณ(ิ อติ ฺ.)

สลกั แอกไถ สมมฺ า(อติ .ฺ )

สลดั ได นหุ ี(อิตฺ.) มหานาโม(ปํุ.)

สลาก สลากา(อติ ฺ.)

สวด อนุกสสฺ ติ(อาข.)

สวดกรรม กมฺมวาจา(อิตฺ.)

สวดสดุดี อภิถตุ ึ กโรต(ิ สาํ นวน)

สวดสรภญั ญะ ภณต(ิ อาข.)

ส่วน ปฏวิ โึ ส(ปํ.ุ ) โกฏฺฐาโส(ป.ํุ ) อโํ ส(ป.ุํ ) ภาโค(ปํ.ุ )
ภาค(ปุํ.) โกฏฐฺ าส(ปํุ.) ปเทส(ปุ.ํ )

สวน อาราโม(ปุ.ํ ) อุปวนํ(นปํุ.) อยุ ยฺ าน(ํ นปุํ.)

สวนดอกไม้ ปุปผฺ าราโม(ป.ุํ )

324

สวนป่าพระอนิ ทร์ นนทฺ น(ํ นป.ํุ ) มสิ สฺ กํ(นป.ํุ ) จิตฺตลตา(อิต.ฺ )

ผารสุ ก(ํ นป.ุํ )

สวนสัตว์ ติรจฺฉานุยยฺ านํ(นปุํ.) สตตฺ อยุ ยฺ านํ(นป.ํุ )

สว่ นสดุ อคฺค(ํ นป.ุํ ) อนฺต(ํ นปํุ.) โกฏิ(อิต.ฺ ) มตถฺ ก(นป.ํุ )

ปริโยสาน(นปุํ.) ปริยนตฺ สิข(ปุํ.) สิขร(ปุํ.)

อคฺค(คณุ .) ปรยิ นฺต(คุณ.)

สวนหลวง ราชุยยฺ านํ(นปํ.ุ ) อปปฺ มทวน(ํ นปํ.ุ )

สวมกอด อุปคูหติ(อาข.) อาลิงฺคติ(อาข.) อาลิงคฺ ิตฺ

วา(กติ ก)์

สวมรองเทา้ อุปาหนํ อารุยหฺ (สํานวน) ปาทุกํ อารุยฺ

ห(สาํ นวน) สอปุ าหน(คุณ.)

สว่ ย สงุ โฺ ก(ปํ.ุ )

สวย อภิรูป(คุณ.) โสภณ(คณุ .) อภิรปู (คุณ.) อนุ

จฉฺ วิก(คุณ.)

สวยหรู สรุ ูป(คุณ.)

สวรรค์ สคฺโค(ปํ.ุ ) ตทิ ิโว(ปุํ.) เทวโลโก(ปํ.ุ ) ทิโว(ป.ํุ )

นาโก(ปุ.ํ ) ตทิ ิโว(ปํ.ุ ) ติทสาลโย(ปุํ.)

สวสั ดี สุปภาต(กิตก)์ ปภาต(กติ ก์)

สหธรรมิก สหธมฺมิก(คุณ.)

325

สหธรรมิก ๕ พวก ภิกขฺ (ุ ปุ.ํ ) สามเณโร(ปํ.ุ ) สกิ ฺขมานา(อติ ฺ.)

ภิกขฺ นุ ี(อติ .ฺ ) สามเณร(ี อิต.ฺ )

สหรคต สหคต(กติ ก์)

สหาย มติ โฺ ต(ปุํ.) วยสฺโส(ป.ํุ ) สหาโย(ปุ.ํ ) สุทโห(ป.ุํ )

สขา(ปุํ.)

สอง ทวฺ (ิ สงั ข.) เทฺว(สงั ข.) อภุ (สงั ข.) อุภย(สังข.)

สอ่ งสว่าง อุชฺโชเตต(ิ อาข.)

สอน ปรโิ ยทปน(นป.ํุ ) อนุสาสติ ฺวา(กิตก์) โอวทิตฺ

วา(กิตก์)

สอนเข้าไปถงึ จิต สจติ ฺตปรโิ ยทปนตถฺ าย(สาํ นวน)

สอนพระธรรมวินยั ธมมฺ สสฺ ปกาสน(ํ สาํ นวน)

สอบ ปฏิปุจฉฺ า(อติ .ฺ )

สอบทาน ภณต(ิ อาข.)

ส่อเสยี ด ปิสณุ ํ วทต(ิ สาํ นวน)

สะเก็ด จุณฺณํ(นปํ.ุ )

สะดงุ้ จิตตฺ ุตฺราโส(ปุํ.) ตสิต(กิตก์) โอตฺตปฺปํ (นปุํ.)

ปาปภีรตุ า(อติ .ฺ )

สะเดา นมิ ฺโพ(ป.ํุ ) อรฏิ ฺโฐ(ปํุ.) ปุจมิ นฺโท(ปุ.ํ )
สะพาน เสต(ุ ป.ุํ )

สะเพรา่ ชมมฺ (คณุ .)

สะโพก 326

สะใภ้ ชฆนํ(นปุํ.) นติ มโฺ พ(ปุ.ํ ) โสณี(อิตฺ.) กฏ(ิ อิตฺ.)
สะสม อานสิ ทํ(นปุ.ํ ) กฏิปเทโส(ปุํ.)
สุณฺหา(อติ .ฺ ) สุณสิ า(อติ ฺ.) หสุ า(อติ ฺ.)
สะสมสุข สนฺนิธึ กโรนตฺ ิ(สาํ นวน) อาจิต(คุณ.) นิ
สะอาด จติ (คณุ .)
สุขํ จชติ(สาํ นวน)
สะเอว ป วิ ตตฺ ( คุ ณ . ) อ จฺฉ ( คุ ณ . ) ป ส นนฺ ( คุ ณ . )
สุทธฺ ิ(อิตฺ.) สุทฺธ(กิตก์)(คุณ.) ปวิตฺต(คุณ.)
สังคายนา ปยต(คุณ.) ปูต(คณุ .)
สงั ฆาฏิ วิลคฺโค(ปุํ.) มชฺโฌ(ปุํ.) มชฺฌิมํ(นปุํ.) อุจฺ
สงั วัณณนา ฉงคฺ (ํ นปุ.ํ ) องฺโก(ปุํ.)
สงั วาส ธมมฺ วนิ ยสงคฺ ีต(ิ อติ ฺ.)
สงั เวช สงฺฆาฏ(ิ อิต.ฺ )
สงั่ สม สํวณฺณยนตฺ (กิตก)์ สํวณณฺ นา(อติ ฺ.)
สํวาโส(ป.ุํ )
สํเวคปฺปตตฺ (กติ ก)์ สํเวชต(ิ อาข.)
ปสุต(คุณ.) อภิสญจฺ ยติ(อาข.) อภิสญจฺ ินา
ติ(อาข.) อาจินาติ(อาข.) อุปจินาติ(อาข.)
อปุ รจติ (กติ ก์) อปุ จิต(กติ ก)์ อุปจโย(ปุ.ํ ) อาว
สิต(คณุ .)

327

สัง่ สมบญุ กตปุญญฺ าภิสมภฺ าร(คุณ.) จิตกุสล(คุณ.)

กตาธกิ าร(คณุ .)

สัง่ สอน โอวาทกโร(ปุํ.) อนุสาสติ(อาข.) ปกาเส

ติ(อาข.)

สณั ฐาน สนนฺ ิเวโส(ป.ํุ ) สณฺฐาน(ํ นป.ุํ )

สดั จอง โปโต(ปํุ.) ปวหณ(ํ นปุ.ํ )

สตั ตมีวภิ ัตติ สตตฺ มวี ิภตตฺ (ิ อติ ฺ.) ภมุ มฺ (ป.ุํ )(นปํ.ุ )

สตั บุรุษ สนโฺ ต(ปุ.ํ ) สปปฺ รุ โิ ส(ป.ุํ )

สัตย์ สจจฺ (ํ คุณ.)(นิปาต)

สตั ว์ ปาโณ(ป.ุํ ) สรรี (ี ปุํ.) ภตู ํ(ป.ํุ )(นปุ.ํ ) สตโฺ ต(ปุํ.)

เทหี(ปุํ.) ปุคฺคโล(ปุํ.) ชีโว(ปุํ.) ปาณี(ปุํ.)

ปชา(อิตฺ.) ชนฺต(ุ ป.ํุ ) ชโน(ปํ.ุ ) โลโก(ปุ.ํ ) ต

ถาคโต(ปํ.ุ )

สตั ว์เดียรจั ฉาน ตริ จฺฉาโน(ปุ.ํ ) ติรจฉฺ านคโต(ปุํ.)

สัตว์นรก เนรยิโก(ป.ํุ ) นารโก(ป.ํุ )

สัตวพ์ าหนะ วาหนปส(ุ ปุํ.)

สตั วร์ ้าย วาฬมิโค(ปุ.ํ ) สาปโท(ปํุ.)

สัตวส์ าํ หรบั ลอ่ สัตวอ์ ่ืน ทปี โก(ป.ุํ ) เจตโก(ป.ุํ )

สนั่ จาเลต(ิ อาข.) ปเวธต(ิ อาข.) กมฺปต(ิ อาข.)

สัน้ รสสฺ (คณุ .)

328

สนั่ กาย กมฺปติ(อาข.)
สันดาน สนฺตาโน(ปุํ.)
สันมือ กรโภ(ปุํ.)
สนั สกฤต สกกฺ ฏภาสา(อาข.)
สับปะรด มธุเกตก(ี อิต.ฺ ) พหเุ นตฺตผลํ(นป.ํุ )
สัปดาห์ สตตฺ าโห(ป.ํุ )(นป.ุํ )
สัมผสั อปุ สมผฺ สฺสต(ิ อาข.) อาผสุ ต(ิ อาข.)
สมั มนา สมนตฺ นา(อิตฺ.) สมมฺ นา(อิตฺ.)
สาก อโยคฺโค(ปํ.ุ )(นป.ุํ ) มุสโล(ปํ.ุ )(นปุํ.)
สาเก ลพุโช(ปํุ.)
สาธยาย สชฌฺ ายิตฺวา(กิตก์) สชฺฌายํ กตฺวา(สํานวน)
อชฌฺ ายน(ํ นป.ํุ ) สชฌฺ าโย(ปุํ.)
สาธารณ สามญฺญ(นปํ.ุ )
สาธารณสขุ คิลานสาลา(อิต.ฺ ) สุขสาลา(อิต.ฺ )
สาธารณสุข สุขสาล(ํ นปํ.ุ )
สานุศิษย์ อนเฺ ตวาสิกา(ป.ํุ )
สาป อภิสปิ ตฺวา(กิตก)์
สาปแชง่ อภสิ ํสต(ิ อาข.)
สามเณร สามเณโร(ป.ุํ ) สามเณร(ี อติ ฺ.) สมณทุ เฺ ทโส(ปํ.ุ )
สามแพรง่ สึฆาฏกํ(นปํุ.)

329

สามสิบ สตมลู ี(อติ .ฺ ) สตาวร(ี อิต.ฺ )

สามเหล่ยี ม ติโกณก(นปํ.ุ ) ติยํส(ํ นปํุ.)

สามารถ สมตฺถ(คณุ .) ปฏพิ ล(คุณ.)

สามารถทาํ กาตุํ อลํ(สํานวน) กาตุํ สกฺโกติ(สํานวน)

สกกฺ า กาตุ(ํ สาํ นวน)

สายธนู คุโณ(ปุ.ํ ) ชิยา(อิต.ฺ ) ชยฺ า(อติ .ฺ )

สายฟ้ า อสน(ิ อิต.ฺ ) วชิ ชฺ (ุ อิต.ฺ )

สายรดั เอว รสนา(อิต.ฺ ) เมขลา(อติ .ฺ )

สายสร้อย คีวาภรณํ(นป.ุํ ) หาโร(ปุ.ํ )

สา่ ยหน้า น ล า เ ฏ ห ตฺถํ ฐ เ ป ติ ( ส ํา น ว น ) คี วํ

จาเลต(ิ สาํ นวน) สีสํ จาเลติ(สํานวน)

สาร สาสนํ(นปํ.ุ )

สารถี รถาจาร(ี ปุํ.) รถาจารนิ ี(อิตฺ.) สูโต(ปุํ.) ปาชิ

โต(ปํุ.) สารถิ(ปํ.ุ )

สารถีพระอนิ ทรม์ าตล(ิ ปุํ.)

สารบัญ กิตฺตนปตฺต(นป.ํุ )

สารบี ุตร สารปิ ุตฺโต(ปุํ.) สารปี ุตโฺ ต(ปุํ.) อุปติสฺโส(ปุํ.)

ธมมฺ เสนาปติ(ป.ุํ )

สาวกรูปแรก อาทสิ าวโก(ปุ.ํ ) ปมุ สาวโก(ปํุ.)

สาวกองค์สดุ ท้าย ปจฺฉิมสาวโก(ปุ.ํ )

330

สาวนอ้ ย ตรุณิ(อติ .ฺ ) กญฺญา(อิตฺ.)

สาหรา่ ย เสผาลกี า(อติ ฺ.) นลี ิกา(อิตฺ.)

สาหรา่ ย เสวาโล(ป.ุํ ) นลิ กี า(อติ .ฺ )

สาหรา่ ยต่างๆ ตลิ พีชํ(นป.ํุ ) สโํ ข(ปุํ.) ปณโก(ปํุ.)

สาหัส พลว(คุณ.)

สาแหรก อุคคฺ ีว(ํ นปุํ.) สกิ กฺ า(อติ .ฺ )

สาํ นัก สนตฺ ิกํ(นป.ุํ ) อสฺสโม(ปํ.ุ ) อปุ สฺสโย(ป.ํุ )

สาํ นักงานพระพุทธฯ พทุ ฺธสาสนสนฺติกํ(นปุํ.)

สาํ นักนายกรฐั มนตรี มหามจฺจาลโย(ป.ุํ )

สํานักพมิ พ์ มุทฺทงกฺ นาลย(ปุํ.) มุทฺทนกมมฺ าคาร(ปุํ.)(นป.ุํ )

สาํ รวม สญฺญเมต(ิ อาข.) สยํ มต(ิ อาข.) สํวโร(ปุ.ํ )

สาํ รวมในอนิ ทรยี ์ อินทฺ รฺ เิ ยสุ สสุ ํวโุ ต(สํานวน)

สาํ รอก ฉฑเฺ ฑต(ิ อาข.) ฉฑฺเฑตฺวา(กติ ก์)

สาํ เรจ็ สิทฺธิ(อิตฺ.) อิชฌฺ ติ(อาข.) สมิชฺฌติ(อาข.)

ส ม า ป ชชฺ ติ ( อ า ข . ) นิ ปปฺ นฺน ( กิ ต ก์ )

นิปผฺ นฺน(กิตก์) กปฺเปสิ(อาข.) นิฏฐติ (กิตก์)

สมิชฌฺ มาน(กิตก์) ปสิทฺธ(กิตก์) นิฏฺฐาเปตฺ
วา(กิตก์) กปเฺ ปส(ิ อาข.) นปิ ฺผชฺชติ(อาข.)

สาํ เรจ็ การอยู่ วาสํ กปเฺ ปติ(สาํ นวน)

สําเรจ็ ดว้ ยใจ มโนมย(คณุ .)

331

สาํ เรจ็ ในการงาน ก มฺม ส ทธฺ ึ ป ตฺโ ต ( ส าํ น ว น )

สมทิ ธฺ ปิ ปฺ ตโฺ ต(สาํ นวน)

สําเรจ็ แล้ว ราธติ (กติ ก)์ (คณุ .) สาธติ (กติ ก์)(คณุ .)

สําโรง อิงคฺ ุที(อติ .ฺ ) ตาปสตรุ(ป.ํุ )

สาํ ลี ตูโล(ปุํ.) ปิจุ(ปํุ.)

สงิ อธมิ จุ จฺ (ิ อาข.) อธมิ ุตฺต(กติ ก์) อธวิ ตฺถ(กิตก์)

ส่งิ เก้อื กูลเท้า ปชฺชํ(นป.ุํ )

ส่งิ ของ สนตฺ ก(ํ นป.ํุ ) ลาภ(ปํุ.)

ส่ิงของตก ปตต(ิ อาข.) ปตติ ฺวา(กิตก์)

สงิ คาร (อาการรกั ) สิงฺคาโร(ปํ.ุ )

สิงโต สโี ห(ปํุ.) เกสร(ี ป.ุํ ) มิคราชา(ปํ.ุ ) สีหราชา(ปุ.ํ )

กรภีโร(ปุ.ํ )

ส่ิงท่ีไดย้ ินได้ฟังมา สุตํ(นป.ํุ )

ส่งิ ท่ีไดร้ ้เู ห็น ทฏิ ฐํ(นปํ.ุ ) สตุ (ํ นป.ํุ ) มุตํ(นปุํ.)

ส่ิงท่ที ําจากออ้ ย ๕ อยา่ ง คุโฬ(ปุํ.) ผาณิตํ(นปุํ.) ขณฺโฑ(ปุํ.)

น้ําอ้อยก้อน มจฺฉณฺฑี(อิตฺ.)น้ําอ้อยฟอง

สกฺขรา(อิต.ฺ )น้ําตาลกรวด

ส่งิ มืด ๔ ชนดิ กาฬปกฺขจตุทฺทสี(อิตฺ.) ฆนวนสณโฺ ฑ(ปุํ.)

เมฆปฏลํ(นปุ.ํ ) อฑฺฒรตฺติ(อิตฺ.)

332

ส่งิ ยัว่ ยวน รชชฺ นีย(นปุํ.) ทุสฺสนีย(นปุํ.) โมหนีย(นปุํ.)

มชชฺ นยี (นปุ.ํ )

สงิ รา่ ง อธมิ ุจจฺ ต(ิ อาข.)

ส่งิ สําคญั พหปู กาโร โหต(ิ สาํ นวน) อตถฺ สาธกิ (คณุ .)

สงิ หล สงิ หฺ โฬ(ป.ุํ )

สงิ อยู่ อธวิ สติ(อาข.)

สทิ ธเิ สรภี าพ อิสสฺ รยิ (ํ นป.ุํ )

สินคา้ วิกฺกยภณฺฑานิ(นป.ํุ )

สินบน ลญจฺ ํ(นปํ.ุ )

สนิ้ ไป ปรกิ ขฺ ีณ(คุณ.) ขณี (คณุ .)

สิน้ สงสัย นิพฺเพมตกิ (คณุ .)

สิน้ หวัง อนเปกขฺ (คณุ .) นริ าลย(คณุ .)

สนิ ไหม ทณโฺ ฑ(ปํ.ุ )

สิน้ อาสวะทงั้ หมด สพพฺ าสวปรกิ ขฺ ณี (คุณ.)

สนิ ามิ อุลฺโลโล(ป.ุํ ) กลฺโลโล(ป.ุํ )

สิเนหา สิเนโห(ปุํ.)

สริ ิ ลกฺข(ี อิตฺ.) สิร(ิ อิตฺ.)

ส่วิ ฏํโก(ปํุ.) ปาสาณทารโณ(ปุ.ํ )

สี วณฺโณ(ปุํ.)

สขี า้ ง ปสฺสํ(นปุํ.)

333

สเี ขียว หร(ิ คณุ .) นลี (คณุ .)

สีดาํ กาฬ(คุณ.)

สีน้ําตาล ปิงฺโค(ป.ํุ ) ปิสงโฺ ค(ปุํ.)

สผี ิว สรรี วณโฺ ณ(ปุํ.) ฉว(ิ อิต.ฺ )

สไี ฟ นมิ มฺ ถต(ิ อาข.)

สีไมส้ องอนั ใหเ้ กิดไฟ อรณิมตน(ํ นปุํ.)

ส่แี ยก จตกุ ฺก(ํ นปุํ.) จจฺจรํ(นปํ.ุ )

สีหนาท สีหนาโท(ปํุ.)

สีเหลอื ง ปณฑฺ ุ(คณุ .)

สึก อปุ ปฺ พพฺ ชติ วฺ า(กติ ก์) วิพภฺ มติ(อาข.) วิพภฺ มติ ฺ

วา(กิตก์) หีนาย อาวตตฺ ติ(สาํ นวน) อุปฺ

ปพพฺ ชิ(อาข.) หีนายาวติสฺสติ(อาข.) สิกฺขํ

ปจฺจกขฺ าติ(สํานวน)

สืบพระราชสันตวิ งค์ ราชวสํ สนตฺ ติ(สํานวน)

สุก ปกกฺ (กิตก์) กฐุ ติ (กติ ก)์ วิสกุ ฺขติ(อาข.) สกุ ขฺ

ติ(อาข.)

สกุ ใส ปสาโท(ป.ํุ ) ปสนฺนตา(อติ .ฺ )

สุข สุข(ํ นปํุ.) สาตํ(นปํุ.) ผาสุ(นป.ํุ )

สุขความเจรญิ หติ ญฺเจว สุขญจฺ (สาํ นวน)

สขุ ภาพอนามัย อนามโย(ปุํ.)(คณุ .)

334

สขุ ุม สุขมุ (คณุ .)

สุขมุ ละเอียด นมิ ฺมล(คุณ.) สทุ ธฺ (คุณ.)

สุดท้าย จรมิ (คุณ.) ปจฺฉิม(คุณ.) ปนตฺ (คุณ.) ปรยิ

นฺต(คุณ.) ชฆิ ญฺญํ(คุณ.) อนตฺ (คณุ .) อนฺ

ตมิ (คุณ.) โอสาน(คุณ.) ปรโิ ยสาน(คุณ.)

สุดรกั สุดหวง อตปิ ปฺ ิย(คุณ.)

สุธาโภชน์ ปียสู (ํ นปํุ.) อมต(ํ นป.ํุ ) สธุ า(อิต.ฺ )

สนุ ทรพจน์ สุนทฺ รวจนํ(นปุ.ํ )

สุนัข สารเมยโฺ ย(ปํ.ุ ) สนุ โข(ป.ํุ ) สุโณ(ปุ.ํ ) โสโณ(ปํุ.)

กกุ ฺกุโร(ป.ุํ ) สฺวาโน(ป.ํุ ) สุวาโน (ปํ.ุ ) สาโน(ปํุ.)

สา(ป.ุํ ) สาฬโู ร(ปํ.ุ )

สนุ ัขจิง้ จอก สคิ าโล(ปํ.ุ )

สุนขั บ้า อฬกฺโก(ปุํ.) อติสุโน(ปุํ.) อลกฺโก(ปุํ.) อลํ

โก(ป.ํุ )

สุพรรณ สวุ ณณฺ ภมู ิ(อิต.ฺ )

สพุ ณั ณกิ า เสผาลกิ า(อิต.ฺ ) นลี กิ า(อิตฺ.)

สุรา มทิรา(อิตฺ.) วารณุ (ี อิตฺ.) มชชฺ (ํ นป.ํุ ) สุรา(อิตฺ.)

สูง อุจจฺ (คุณ.) อุนฺนต(คุณ.) ตุงฺก(คุณ.) อุท

คคฺ (คณุ .) อุจฉฺ ิต(คุณ.)

335

สงู สุด อุ ตฺต ม ( คุ ณ . ) ป ว ร ( คุ ณ . ) เ ช ฏฺฐ ( คุ ณ . )
ปมุข(คุณ.) อนุตฺตร(คุณ.) วร(คุณ.) มุขฺ

ย ( คุ ณ . ) ป ธ า น ( คุ ณ . ) ป า โ ม ขฺข ( คุ ณ . )

ปร(คุณ.) อคคฺ ญฺญ(นปุํ.) อุตตฺ ร(คุณ.)(นปุํ.)

ปณีต(คุณ.) ปรม(คุณ.) เสยยฺ (คุณ.) คาม

ณ(ิ คณุ .) เสฏฺฐ(คุณ.) สตตฺ ม(คุณ.) วิ

สฏิ ฐฺ (คณุ .) อรยิ (คุณ.) นาค(คณุ .) เอก(คุณ.)

อุ ส ภ ( คุ ณ . ) อ คคฺ ( คุ ณ . ) โ ม กขฺ ( คุ ณ . )

ปุงฺคว(คุณ.) สีโห(ปุํ.) กุญฺชโร(ปุํ.) สทฺ

ทูโล(ปํ.ุ )

สูตชน (กษตั รยิ ์+พรามณ์) สูโต(ป.ุํ )

สตู ร สตุ ฺตนตฺ (ํ นป.ุํ ) สตุ ตฺ (ํ นปุํ.)

สูบ คคฺคร(ี อิตฺ.)

สู้เป็นขา้ ราชการไมไ่ ด้ ราชภฏภาโว เสยโฺ ยเยว(สํานวน)

เสขบคุ คล เสโข(ปุํ.)

เสดจ็ เคียงบา่ เคยี งไหล่ สหจาร(ี คุณ.)

เสน้ ประสาท รสคคฺ สา(อิตฺ.) รสหรณี(อติ ฺ.)

เสนา จม(ู อิตฺ.) เสนา(อิตฺ.)

เสนาบดกี ระทรวงเกษตร เขตฺตาธิการเสนาปติมหามตฺ

โต(ป.ุํ )

336

เสนียด อพพฺ ุท(ํ นปํ.ุ )

เสบยี ง สมพฺ ล(ํ นปุ.ํ ) ปาเถยยฺ (ํ นปํ.ุ )

เสบยี งทาง ปาเถยยฺ (ํ นป.ุํ ) สมพฺ ล(ํ นปํุ.)

เสพกาม คามธมฺโม(ปุํ.) อสทธฺ มฺโม(ปุํ.) พฺยวาโย(ปุํ.)

เมถนุ ํ(นปํุ.)

เสมหะ เสมหฺ (ํ นปํุ.)

เสมอ สม(คุณ.)

เสมอๆ นิจจฺ ํ(นิปาต) สทา(นิปาต) อภิณหฺ ํ(นิปาต)

อภิกขฺ ณ(ํ นิปาต)

เสมียน เลขโก(ปํุ.) ลปิ ิกาโร(ป.ุํ )

เสรจ็ สทิ ธฺ (คุณ.) นิปฺปนฺน(คุณ.) นพิ พฺ ตตฺ (คุณ.)

เสรมิ สวย วาสน(ํ นปุ.ํ )

เสลด เสมฺโห(ปํ.ุ )(นป.ุํ ) สิเลสุโม(ป.ุํ )

เสวย ภุญชฺ ติ(อาข.) วินทฺ ติ(อาข.) อนุโภติ(อาข.)

ปฏิสํเวเทต(ิ อาข.)

เสวยอารมณ์ เวทนยี (นปํุ.)

เสา ถมโฺ ภ(ป.ุํ ) ถโู ณ(ปํ.ุ )(อติ ฺ.)

เสากระโดง กูปโฏ(ปุํ.) กุมภฺ กํ(นป.ํุ )

เสาเข่ือน อินฺทขโี ล(ปุํ.)

เสาตลุง อาลานํ(นปํุ.) อาฬหฺ โก(ปุํ.) ถมโฺ ภ(ปํ.ุ )

337

เสานาฬิกา ฆฏกิ าถมโฺ ภ(ป.ุํ )

เสาระเนียด โตรณ(ํ นป.ํุ )

เสาหลกั เมอื ง เอสิกา(อติ ฺ.) อินทขโล(ปํ.ุ )

เสยี ง รโว(ปุํ.) นินาโท(ปํุ.) นินโท(ปุํ.) สทฺโท(ป.ํุ )

นิคฺโฆโส(ป.ํุ ) นาโท(ป.ุํ ) อทธฺ โน(ปํ.ุ ) ราโว(ป.ุํ )

อาราโว(ปํุ.) สํราโว(ปุํ.) วิราโว(ปํ.ุ ) โฆโส(ปุํ.)

รวา(อิตฺ.) สุติ(อิตฺ.) สโร (ปุํ.) นิสสฺ โน(ปุํ.)

ธนิ(ปุ.ํ )

เสยี งกังวาน อนุรโว(ป.ุํ )

เสยี งชอบใจ กล(คุณ.)

เสียงชา้ งร้อง โกญจฺ นาโท(ปุํ.)

เสียงดนตรี อุสโภ(ปุํ.)เสียงดุจโคบันลือ เธวโต(ปุํ.)เสียง

ดุจม้าร้ อง ฉชฺโช(ปุํ.)เสียงดุจนกยูงร้ อง

คนธฺ าโร(ปุํ.)เสียงเหมือนแพะร้ อง มชฌฺ ิ

โม(ปุํ.)เสียงดุจนกกระเรียนร้ อง ปญจฺ

โ ม ( ปุ ํ . ) เ สี ย ง ดุ จ น ก ก า เ ห ว่ า ร้ อ ง นิ

สาโท(ปํ.ุ )เสยี งดุจช้างร้อง

เสยี งต่าํ มนทฺ (คุณ.)

เสียงเบา กากลี(อติ .ฺ )

เสียงประสาน ลโย(ปํ.ุ )

338

เสยี งม้าร้อง เหสา(อติ .ฺ )

เสียงมีองค์ ๘ วิสสฺ ฏฐฺ (คุณ.)สละสลวย มญชฺ ุ(คุณ.)ไพเราะ
วิญเฺ ญยฺย(คุณ.)ชัดเจน สวนีย(คุณ.)เสนาะ

โสต อวิสารี(คุณ.)ไม่คลุมเครือ พินฺ

ทุ(คุณ.)กลมกล่อม คมภฺ ีร(คุณ.)ลุ่มลึก นินฺ

ทาทิ(คณุ .)กังวาน

เสยี งร้อง รโณ(ปํุ.) รโว(ป.ํุ )

เสยี งร้องนกยงู เกกา(อิต.ฺ )

เสียงสนนั่ สนิต(คุณ.) ธนติ (คณุ .)

เสยี งสตั ว์ร้อง วสสฺ ิต(ํ นป.ํุ )

เสยี งสงู ตาร(คณุ .)

เสียใจ อุ ปฺป นฺน สํ เ ว ค ( คุ ณ . ) ทุ มฺม น ( คุ ณ . ) โ ท

มนสฺส(คุณ.) สมปุ ปฺ นสฺ เํ วค(คุณ.) วมิ น(คณุ .)

อุปปฺ นนฺ พลวโสก(คณุ .) โทมนสฺสปฺปตตฺ (คณุ .)

สํวคิ คฺ มานส(คุณ.)

เสยี ดสี ฆฏเฺ ฏติ(อาข.) ฆสํ ติ(อาข.) นมิ มฺ ถติ(อาข.)
เสียบ วทิ ฺธ(คุณ.)

เสยี ม ขณิตฺต(ิ อิตฺ.) อวทารณํ(นปุ.ํ )

เสยี ราชธรรม ราชธมเฺ ม โกปยมาโน(สาํ นวน)

เสยี สละ 339

เส้อื ป ริ จจฺ ช ติ ( อ า ข . ) วิ สสฺ ชชฺ ติ ( อ า ข . )
เส่อื โวสฺสคฺครต(กติ ก)์ จาโค(ป.ํุ )
เสอื กว(ป.ุํ ) กญจฺ กุ (ป.ุํ ) วารพาณ(ํ นปํ.ุ )
เส้อื เกราะ ตฏฏฺ ิกา(อิตฺ.) อาสนํ(นปํุ.) กลิ ญชฺ ํ(นป.ุํ )
พฺยคโฺ ฆ(ปุํ.)
เสอื โครง่ กวโจ(ปํ.ุ ) กวจชาลิกา(อิต.ฺ ) โกโช(ปุ.ํ ) อรุ จฉฺ
เสอื ดาว โท(ปํ.ุ ) กญจฺ ุโก(ปํุ.) วารพาณํ (ป.ํุ )(นปุ.ํ )
เส่ือม พฺยคโฺ ฆ(ป.ํุ ) ปณุ ฺฑรโี ก(ปุํ.)
เส่ือมรอบ ตรจโฺ ฉ(ปํ.ุ ) มคิ าทโน(ป.ํุ ) ทปี ิ(อิตฺ.)
เส่อื มลง อปาโย(ป.ุํ )
เส่ือมลาภ ปรหิ ีโน(กิตก์)
เส่อื ลาํ แพน ปรหิ านิ(อติ .ฺ )
เสอื เหลอื ง อลาโภ(ปํ.ุ ) อปุ ฺปนโฺ น(กติ ก)์
แสกผม กิลญฺโช(ปุํ.) กโฏ(ป.ํุ )
แสง สทฺทโู ล(ปุํ.)
สีมนโฺ ต(ปํ.ุ )
รํสิ(อติ .ฺ ) อาภา(อติ ฺ.) ปภา(อิตฺ.) ทติ ฺต(ิ อิต.ฺ )
รุจิ(อิตฺ.) ภา(อิตฺ.) ชุติ(อิตฺ.) ทีธิติ (อิตฺ.)
มรจี (ิ อิตฺ.) ภาณ(ุ ป.ํุ )(อติ .ฺ ) อํส(ุ ป.ํุ )(อติ .ฺ ) มยู
โข(ปุํ.) กิรโณ(ป.ํุ ) กโร(ปุํ.)

340

แสงจนั ทร์ โกมุท(ี อิตฺ.) จนทฺ ิกา(อิตฺ.) ชุณหฺ า(อติ ฺ.)

แสงไฟฟ้ า วิชชฺ ปุ ทโี ป(ป.ํุ )

แสงสว่าง อาโลก(ปํ.ุ ) โชติ(ป.ุํ ) โอกาโส(ป.ํุ ) อาโลโก(ปํ.ุ )

ปทีโป(ปุํ.) โอภาโส(ปุํ.) ปกาโส(ปุํ.) อุชฺโช

โต(ปุ.ํ ) อาตโป(ปุํ.)

แสดง เทเสติ(อาข.) อุทฺทิสติ(อาข.) เทสิต(กิตก์)

ทสฺสติ (กิตก์) ทสเฺ สติ(อาข.) ทเี ปติ(อาข.) อทุ ฺ

ทิสติ(อาข.) อปทสิ ต(ิ อาข.)

แสดง(ส่งิ ท่เี ป็นนามธรรม) เทเสต(ิ อาข.) อทุ ฺทิสติ(อาข.)

แสดง(ส่ิงท่เี ป็นรปู ธรรม) ทสฺเสติ(อาข.)

แสดงความผดิ ปราธเทสโก(ปุํ.)

แสดงความภักดี สมฺภตตฺ ึ ปเวทิตํ(ุ สํานวน)

แสดงเน้อื ความ ทีเปติ(อาข.)

แสดงพระปาติโมกข์ อทุ ฺทิสต(ิ อาข.)

แสดงพสิ ดาร วติ ฺถาเรต(ิ อาข.)

แสดงใหเ้ ข้าใจ อาโรเจติ(อาข.) วิวรติ(อาข.) วิภชติ(อาข.)

อตุ ตฺ านีกโรต(ิ อาข.)

แสดงใหเ้ หน็ ว่า อตถฺ ปรทิ ปี นา(อิตฺ.)

แสดงอธบิ าย ทีเปต(ิ อาข.)

แสดงออก นทิ ทฺ ิสติ(อาข.)

341

แสดงอา้ ง อปทสิ ต(ิ อาข.)

แสน สตสหสฺส(ํ นปํุ.) ลกขฺ ํ(นปํ.ุ )

แส้มา้ กสา(อติ ฺ.)

แสวงหา คเวสติ(อาข.) ปรเิ ยสติ(อาข.) ปรเิ ยสนา(อิตฺ.)

อเนวฺ สนา(อิตฺ.) ปรเิ ยฏฺฐ(ิ อติ .ฺ ) คเวสนา(อติ ฺ.)
มคคฺ ิต(คุณ.) ปรเิ ยสิต(คณุ .) อนเฺ วสติ (คณุ .)

คเวสติ (คณุ .) มคเฺ คติ(อาข.) เอสต(ิ อาข.)

แสวงหา(ท่ไี ม่สมควร) อเนสนา(อิตฺ.)

แสวงหา(ส่ิงท่ีดแี ละชวั่ ) ปรเิ ยสติ(อาข.)

แสวงหาโทษ คเวสต(ิ อาข.)

แสวงหาประโยชน์ หิตคคฺ เวส(ี ป.ุํ )

โสก โสโก(ปุ.ํ ) โสจนํ(นปํุ.)

โสโครก ปตู (ิ อิตฺ.) อสุจิ(อิต.ฺ )

โสมม โลภาทีหิ อภิภโู ต(สาํ นวน)

โสรจั จะ โสรจจฺ ํ(นปํุ.)

ใส อจฉฺ (คณุ .) ปสนฺน(ปุํ.) วิมล(คณุ .)

ใส่กญุ แจ ยนฺตกํ เทติ(สํานวน) กุญฺจิกํ เทต(ิ สาํ นวน)

ใส่เข้า ปกฺขปิ ติ(อาข.) นกิ ฺขิปต(ิ อาข.)

ใสใจ มนสิกโรนตฺ ิ(อาข.) มนสิกริตวฺ า(กิตก์) นิ

สาเมตฺวา(กติ ก์) สญญฺ ํ กตวฺ า(สํานวน)

342

ใส่ร้ าย อพฺภาจกิ ขฺ ติ(อาข.)

ใสห่ น้า ควี ํ จาเลสิ(สาํ นวน) สีสํ จาเลส(ิ สํานวน)

ไสเ้ ดือน คณฑฺ ปุ ฺปาโท(ปํ.ุ ) มหีลตา(อิต.ฺ )

ไส้นอ้ ย อนฺตคุณ(ํ นป.ํุ )

ไสยศาสตร์ พรฺ าหฺมณลทฺธ(ิ อติ ฺ.)

ไสใ้ หญ่ อนฺตํ(นป)ุํ

หงส์ หโํ ส(ปุํ.) เสตจฺฉโท(ปํุ.)

หงอนไก่ เสเรยฺยโก(ป.ํุ ) ทาสี(อติ ฺ.)

หงอนนกยูง จฬู า(อติ .ฺ ) สขิ า(อิต.ฺ )

หญ้าเขยี้ วงู อปามคฺโค(ป.ุํ ) เสขรโิ ก(ป.ํุ )

หญา้ คา กโุ ส(ป.ุํ ) พรหิ สิ (ํ นป.ุํ ) ทพฺโภ(ปํ.ุ )

หญ้าปล้อง ปพฺพโช(ปุํ.)

หญา้ ปากกา คุนทฺ า(อติ ฺ.) ภททฺ มุตตํ(นปุํ.)

หญา้ แฝก อสุ รี ํ(นปํุ.)

หญ้าแพรก สททฺ โล(ป.ํุ ) ทพุ พฺ า(อิต.ฺ )

หญ้าแพรกขาว โคโลมี(อิต.ฺ )

หญา้ สัตวก์ ิน ฆาโส(ปํ.ุ ) ยวโส(ปุํ.)

หญา้ หนวดแมว เทวตาโส(ปุํ.) ชมี ูโต(ปํุ.)

หญา้ หางชา้ ง กกึ ริ าโต(ป.ุํ ) กรุ ณฺฑโก(ป.ํุ )

หญ้าแห้วหมู วาเนยฺยํ(นป.ุํ ) กฏุ นนฺ ฏํ(นป.ํุ )

343

หญงิ นาร(ี อิต.ฺ ) มนุสฺสี(อติ .ฺ ) อติ ถฺ (ี อติ .ฺ )

หญิงควรแกต่ ระกลู กุลติ ถฺ (ี อติ .ฺ ) กลุ ปาลกิ า(อติ .ฺ )

หญิงในเมอื ง โภคนิ ี(อติ .ฺ )

หญิงผู้ดี วราโรหา(อิต.ฺ ) อุตฺตมา(อิตฺ.) มตฺตกาสินี(อติ ฺ.)

วรวณณฺ ิน(ี อติ .ฺ )

หญิงพบคู่รกั ตามเวลา อภสิ าลกิ า(อติ .ฺ )

หญิงพเิ ศษ ลลนา(อติ ฺ.) ภีร(ุ อติ ฺ.) กามินี(อติ ฺ.)

หญิงแพศยา คณิกา(อิตฺ.) เวสิยา(อิตฺ.) วณณฺ ทาสี(อิตฺ.)

นครโสภนิ ี(อติ ฺ.) รปู ปู ชีวนิ (ี อิตฺ.) เวส(ี อติ .ฺ )

หญงิ มคี รรภ์ ครุคพภฺ า(อิตฺ.) อาปนฺนสตฺตา(อิตฺ.) คพฺ

ภินี(อิตฺ.)

หญงิ มชี ู้ ชาร(ี อิตฺ.) อตจิ ารณิ ี(อิต.ฺ )

หญงิ มีระดู อตุ ุนี(อิต.ฺ ) รชสฺสลา(อติ ฺ.) ปปุ ฺผวตี(อิต.ฺ )

หญิงมีลกู แลว้ วิชาตา(อิตฺ.) ปสูตา(อิตฺ.) ชาตาปจฺจา(อิตฺ.)

ปสตู ิกา(อิตฺ.)

หญงิ ไม่ดี กลุ ฏา(อติ .ฺ ) พนธฺ กี(อิตฺ.)

หญงิ ยําเกรงผวั ปติพฺพตา(อิต.ฺ ) สต(ี อิต.ฺ )

หญงิ เลือกผวั ปตวึ รา(อิต.ฺ ) สยํวรา(อิต.ฺ )

หญิงสหาย สข(ี อิตฺ.) อาลิ(อติ ฺ.) วยสสฺ า(อิต.ฺ )

344

หญิงสาว ยวุ ต(ิ อติ ฺ.) ตรณุ (ี อิตฺ.) วนิตา(อิตฺ.) ยุวตี(อติ ฺ.)

ตรณุ (ี อิต.ฺ )

หญงิ สาวนอ้ ย กมุ ารกิ า(อิต.ฺ ) กญฺญา(อิตฺ.)

หญิงหมัน วญฺฌา(อิตฺ.)

หญงิ หมา้ ย วธิ วา(อติ .ฺ )

หดเข้า ปฏิกุฏฺฏติ

หนทางเวยี นว่ายตายเกดิ สํสารวฏฺฏทฺธานมคฺโค(ปํุ.)

หนทางหาเงินติดขดั ธ น ป ริ เ ย ส เ น น า นุ ป ส คคฺ า

อตฺถ(ิ สาํ นวน)

หนทางแห่งความเส่อื ม อปายมุขํ(นปุํ.)

หนวด มสสฺ (ุ นปํ.ุ )

หนอกโค กกุโธ(ปํุ.)(อิต.ฺ ) กก(ุ ป.ุํ )

หนอ่ ต้นไม้ องกฺ ุโร(ปุ.ํ )

หนอน กมิ ิ(ป.ํุ ) ปุฬโว(ป.ุํ ) ปาณโก(ปุ.ํ ) กากรุโก(ปํ.ุ )

หนอ่ ไม้ กลโี ร(ปํ.ุ ) มตถฺ โก(ป.ํุ )

หนัก ครกุ (คุณ.) ภารยิ (คณุ .)

หนกั หนา ภุ สํ ( นิ ป า ต ) อ ติ ส ย ( คุ ณ ) ท ฬหฺ ํ ( นิ ป า ต )

ติพฺพ(คณุ .) เอกนตฺ (ํ นิปาต) อตมิ ตตฺ ํ (นิ

ป า ต ) พ า ฬหฺ ํ ( นิ ป า ต ) อุ กฺก ฏฺฐ ( คุ ณ . )
ปกฏฐฺ (คุณ.)

345

หนงั ตโจ(ปํ.ุ )

หนังสัตว์ จมมฺ (ํ นปํ.ุ ) อชนิ ํ(นปํุ.)

หนังสอื พยญฺชนสมย(ปํ.ุ ) ปณฺณ(นปุํ.) อกขฺ รสมย(ปํ.ุ )

คมฺภีร(นป.ุํ ) ปกรณํ(นปํุ.)

หนงั สือกฎหมาย ราชนตี ิปณฺณ(ํ นป.ุํ )

หนงั สือเก่า โปราณกคนถฺ (ปํ.ุ )

หนงั สอื คัมภีร์ คนฺโถ(ปุ.ํ ) โปตฺถโก(ป.ํุ ) ปณณฺ ํ(นป.ุํ ) โปตฺ

ถก(ํ นปุ.ํ )

หนงั สอื ปฐมสมโพธิ ปฐมสมฺโพธโิ ปตฺถก(ํ นป.ุํ )

หนังสอื พิมพ์ ปวตฺติปตตฺ (นปุํ.) ปวตตฺ ิปณฺณ(นปุํ.) สา

สนปณณฺ (ํ นป.ํุ )

หนงั สือมลิ ินทปัญหา มลิ นิ ฺทปญฺหาปกรณ(ํ นปํ.ุ )

หนา ฆน(คณุ .) สนทฺ (คณุ .)

หน้า วทน(ํ นปํ.ุ ) มุขํ(นปํ.ุ ) ตณุ ฺฑํ(นปํ.ุ ) วตฺตํ(นปุํ.)

ลปน(ํ นปํ.ุ ) อนนํ(นปุํ.)

หนา้ ต่าง วาตปานํ(นปุํ.) ควกฺโข(ปุํ.) ชาลํ(นปุํ.) สีห

ปญชฺ รํ(นปุํ.) อาโลกสนฺธ(ิ อิตฺ.)

หน้าท่ี กิจจฺ (นปุํ.) ตํตํกรณียานิ(นปุํ.) กมมฺ (นปุํ.)

ธุร(นปุ.ํ )

หนาทบึ ฆน(คณุ .) สนฺท(คณุ .)

346

หน้าฝน วสฺสกาโล(ปุ.ํ )

หนาม กณฺฏกํ(นปํ.ุ )

หน้าร้ อน คิมหฺ ํ(นป.ํุ ) ฆมฺมกาล(ป.ุํ )

หนา้ แล้ง นทิ าโม(ป.ํุ )

หนา้ หนงั สือ ปิฏฺฐงกฺ (นปํ.ุ ) องฺก(นปํุ.)
หนี ปลายนํ(นปุํ.) อปกกฺ โม(ปุ.ํ ) ปลายต(ิ อาข.)

หนี้ อุทฺธาโร(ปุํ.) อิณํ(นป.ุํ )

หนคี วามตายไมพ่ ้น มรณมฺหา มจุ ฺจิตุํ สมตฺโถ เนว

โหติ(สํานวน)

หนุนกนั สงฺคหานุคหํ กโรติ(สาํ นวน)

หนุ่ม ต รุ ณ ( คุ ณ . ) ว ย ฏฐฺ ( คุ ณ . ) ท ห ร ( คุ ณ . )
ยวุ า(คณุ .) สสุ ุ(คณุ .) มาณว(คณุ .)

หนู มสู ิโก(ปุ.ํ ) อาขุ(ปุํ.) อขุ(ปํ.ุ ) อนุ ทฺ โุ ร(ปุ.ํ )

หม่ นวิ ตถฺ (กิตก์) ปารุปิตวฺ า(กิตก)์

หม่ จวี ร จีวรํ อจฺฉาเทตฺวา(สํานวน) จีวรํ ปริทหิตฺ

วา(สํานวน) จีวรํ ปารุปิตวฺ า(สาํ นวน)

หมดความพอใจ นิรสฺสารท(คณุ .) นริ าสาส(คณุ .)

หมดความละอาย นิลชชฺ (คณุ .) อหิรกิ (คุณ.)

หมดจด ปวติ ฺต(คณุ .) ปรสิ ุทธฺ (คุณ.)

หมดท่า นิสฺสิรกิ (คณุ .)

347

หมดรกั นสิ ฺสิเนห(คุณ.)

หมดสง่า นิสสฺ ริ กิ (คุณ.)

หมดอาลยั อนเปกฺข(คณุ .) นิราลย(คุณ.) นิรเปกขฺ (คุณ.)

อนเปกฺข(ี คณุ .)

หมน่ หมอง มาลีน(คุณ.) มลีมส(คณุ .)

ห่มผ้า ปารปุ ิตฺวา(กิตก์)

หมวก นาฬปิ ตฺต(ป.ํุ ) สสี าวรณ(นปํุ.) นาลิปฏฺโฏ(ป.ํุ )
หมวด สมุโห(ป.ํุ ) กาโย(ปุํ.)

หมอ เวชฺโช(ป.ุํ ) ภสิ กฺโก(ปํุ.) ติกิจฺฉโก(ปํุ.)

หม้อ กมุ ฺภี(อติ .ฺ ) ปิฐโร(ปุ.ํ ) กณุ ฑฺ ํ(นปํ.ุ ) ฆฏ(นป.ํุ )

อกุ ฺขลิ(อิตฺ.)

หมอ้ ข้าว อกุ ฺขล(ิ อติ .ฺ ) ฆฏ(ี อิตฺ.)

หมองู วาฬคาหี(ปํ.ุ ) อตติ ุณฺฑิโก(ปํ.ุ )

หมอดู คณโก(ป.ํุ ) มหุ ุตตฺ โิ ก(ปุํ.) ลกฺขณปาฐโก(ปํุ)

หมอน พิมโฺ พหนํ(นป.ํุ ) อปธาน(ํ นปุํ.)

หม้อน้าํ อุกขฺ ลิ(อิตฺ.) ฆโฏ(ปุํ.)(นปุํ.) กุโฏ(ปุํ.)(นปุํ.)

กุมโฺ ภ(ปุํ.) กลโส(ปุ.ํ ) วารโก(ปํุ.) กุมภฺ ี(อิตฺ.)

หมอบลงแทบเทา้ ป า เ ท สุ นิ ป ติ ตวฺ า ( ส าํ น ว น ) ป า เ ท สุ

นปิ ชฺชติ ฺวา(สาํ นวน)

หม้อมงคล ภทฺทกุมฺโภ(ปํ.ุ ) ปุณณฺ กุมฺโภ(ปํุ.)

348

หมอยา เวชฺโช(ปุํ.) ภิสกโฺ ก(ป.ํุ ) โรคหาร(ี ปุํ.) ตกิ จิ ฉฺ

โก(ปํุ.)

หมอศลั ยกรรม สลลฺ เวชฺโช(ปํ.ุ ) สลลฺ กตฺโต(ปํุ.)

หมนั้ วาเรติ(อาข.)

หมนั่ ขยนั ในหนา้ ท่ี กิจฺจปฺปสุต(คุณ.) กึกรณีเยสุ ทกขฺ า

อนลสา(สาํ นวน)

หมัน่ ประกอบความเพยี ร ปธานํ(นปุํ.) อนุยุญชฺ มาน(กิ

ตก์)

หมนั่ ประชุมกัน อภิณฺหสนนฺ ิปาตา เจวสฺสุ สนฺนิปาตา

พหลุ า จ(สาํ นวน)

หมัน่ อบรม ภาวิต(กติ ก์) พหุลีกต(กิตก)์

หมา สนุ โข(ปุ.ํ ) โสโณ(ปํ.ุ ) สา(ปุํ.) สาโน(ป.ํุ ) สาฬู

โร(ปุ.ํ )

หมาก ปโู ค(ป.ํุ ) กมโุ ก(ปุ.ํ )

หมากเมา่ ควาย ตลิ โก(ปุํ.) ขุรโก(ปุ.ํ )

หมาจงิ้ จอก สิคาโล(ปุ.ํ ) ชมฺพุโก(ป.ุํ ) โกตฺถุ(ป.ุํ ) เภรโว(ป.ุํ )

สวิ า(อติ .ฺ )

หมาป่ า โกโก(ปุํ.) วโก(ปุ.ํ )

หมาย อภิลกฺเขต(ิ อาข.)

หมายถงึ สนธฺ าย วุตฺต(ํ สาํ นวน)

349

หม่ินประมาท อวญฺญิต(คุณ.) อวคณิต(คุณ.) ปรภิ ูต(คุณ.)

อวมานิต(คณุ .)

หมี อจโฺ ฉ(ป.ุํ ) อิกฺโก(ปุ.ํ )

หมชี นิดหน่ึง อสิ โฺ ส(ป.ํุ ) กาฬสีโห(ปุํ.) อโิ ส(ปํุ.)

หมกึ มสิ(ปุํ.)

หม่นื ทสสหสฺสํ(นปํุ.) นหตุ (ํ นปุํ.)

หมนุ กลับ ปฏวิ ตฺต(ิ อิต.ฺ )

หมุนไป ปวฏเฺ ฏต(ิ อาข.)
หมู่ สมโู ห(ปุํ.) คโณ(ปํ.ุ ) สํฆาโต(ปุ.ํ ) สมทุ าโย(ปุ.ํ )

ส ญฺจ โ ย ( ปุ ํ . ) ส นโฺ ท โ ห ( ปุ ํ . ) นิ ว โ ห ( ปุ ํ . )

โอโฆ(ปุํ.) วิสโร(ปุํ.) นิกโร(ปุํ.) จโย(ปุํ.)

กาโย(ปํุ.) ขนโฺ ธ(ป.ุํ ) สมุทโย(ปํ.ุ ) ฆฏา(อติ ฺ.)

สมิติ(อิตฺ.) สํหติ(อิตฺ.) ราสิ(ปุํ.) ปุญฺโช(ปุํ.)

สมวาโย(ปุํ.) ปูโค(ปุํ.) ชาตํ(นปุํ.) กทมฺ

พก(ํ นปุํ.) พฺยูโห(ป.ํุ ) วติ านํ(นป.ุํ ) คมุ โฺ พ(ปุํ.)

กลาโป(ปํ.ุ ) ชาลํ(นป.ํุ ) มณฑฺ ล(ํ นปุํ.) ยูโถ(ปุ.ํ )

หมู สกู โร(ปํ.ุ ) วราโห(ปํุ.)

หมู่คนชาตเิ ท่ากัน กุลํ(ปํุ.)

หมคู่ นหรอื สัตว์ วคโฺ ค(ปุํ.)

หมู่ชนเสมอธรรมกัน นกิ าโย(ป.ํุ )

350

หมู่เทพ เทวคโณ(ปุํ.)

หมู่บ้าน คาม(ปุ.ํ )

หมปู ่า วราโห(ป.ุํ )

หมพู่ ระสงฆ์ สงฺโฆ(ป.ํุ )

หมู่สัตว์เดยี วกนั ยูโถ(ปํุ.)(นปุ.ํ )

หยัง่ ไม่ถงึ อคาธ(คุณ.) อตลปผฺ สฺส(คุณ.)

หยัง่ ลง อ นฺต คคฺ ต ( คุ ณ . ) ป ริย า ป นนฺ ( คุ ณ . ) อ นฺ

โตคธ(คุณ.) โอคธ(คณุ .)

หยากเย่ือ กจวโร(ปุํ.) อกุ ฺกลาโป(ปุํ.) สงฺกาโร(ปํุ.) กสมฺ

พุ(ปุ.ํ )

หยาดน้าํ เถโว(ป.ํุ ) พินทฺ ุ(นปํ.ุ ) ผุสติ (ํ นป.ํุ )

หยาบ กุ กู ร ( คุ ณ . ) ก ฐิ น ( คุ ณ . ) นิ ฏฐฺ ุ ร ( คุ ณ . )
กกฺขฬ(คุณ.) ทรุ ชฺฌาสย(คณุ .)

หยาบช้า กุ รู ร ( คุ ณ . ) ก ฐิ น ( คุ ณ . ) นิ ฏฺฐุ ร ( คุ ณ . )
กกฺขฬ(คณุ .)

หย่ิงยโส คพโฺ พ(ป.ุํ ) อภมิ าโน(ปุํ.) อหํกาโร(ป.ุํ )

หรดาล หรติ าลํ(นป.ุํ ) ปีตน(ํ นปุ.ํ )

หลง มุยฺหต(ิ อาข.) มุฬฺห(กติ ก)์ โมโห(ปุ.ํ )

หลงตน มจิ ฉฺ าปฏิปตตฺ ิยํ ปวตตฺ าเปนฺติ(สาํ นวน)