✍️ พจนานุกรม ไทย-บาลี(วัดสวนดอก)

251

มะขามป้ อม อามลโก(ปุํ.) อมตา(ปุํ.)(อิตฺ.)(นปุํ.) อา
มลก(ี ปุ.ํ )(อติ ฺ.)(นป.ุํ )
มะเขือ วาตงิ ฺคโณ(ปํ.ุ ) ภณฑฺ าก(ี อิตฺ.)
มะเขอื ขาว วาตตฺ ากี(อิต.ฺ ) พรฺ หต(ี อติ ฺ.)
มะงัว่ มาตลุ งุ ฺโค(ปุ.ํ ) พีชปโู ร(ปํุ.)
มะซาง มธโุ ก(ปุ.ํ ) มธุททฺ โุ ม(ปํุ.) คุฬผโล(ปํ.ุ ) ปีล(ุ ป.ํุ )
มะเด่อื ยญญฺ งฺโค(ปํ.ุ ) อทุ ุมฺพโร(ป.ุํ )
มะเด่ือปลอ้ ง กาโกทมุ ฺพรกิ า(อิตฺ.) เผคฺค(ุ อติ .ฺ )
มะตูม มาลโุ ร(ปํุ.) เพลโุ ว(ป.ุํ ) พลิ ฺโล(ปํุ.) เวฬโุ ว(ป.ุํ )
มะตมู อ่อน เวฬวุ ลฏฺฐ(ิ อิต.ฺ )
มะนาว ชมภฺ รี ผลํ(นปุ.ํ ) ทนฺตสฏโฺ ฐ(ปํุ.) ชมภฺ โี ร(ปุ.ํ )
มะพร้ าว นาฬิเกรผล(ํ นปุ.ํ ) นาลเิ กโร(ป.ํุ )
มะพลับ ตณฺฑเุ ลยฺโย(ป.ุํ ) อปปฺ มารโิ ส(ปุ.ํ ) ตนิ ทฺ ุโก(ป.ํุ )
กาลกฺขนโฺ ธ(ปํุ.) ตมิ พฺ รสู โก(ปํ.ุ ) ติมฺพรู(ปุํ.)
มะพดู กณฺฑล(ํ นปํ.ุ )
มะม่วง อมโฺ พ(ปุํ.) จโู ต(ปํุ.) อมพฺ ลํ(นปุ.ํ )
มะมว่ งป่า ปณุ ฺฑรโี ก(ปุํ.) เสตมฺโพ(ปุํ.)
มะม่วงสุก อมพฺ ปกฺก(ํ นปํุ.)
มะมว่ งหอม สโห(ป.ํุ ) สหกาโร(ปํ.ุ )
มะรมุ โสภญชฺ โน(ปุํ.) สิคคฺ (ุ ปุ.ํ )

252

มะละกอ วาตกุมภฺ ภณฺฑผล(ํ นปํ.ุ )

มะละกอป่า สาทกณฺโฏ(ปํุ.)

มะลิ สมุ นปุปผฺ ํ(นปํ.ุ ) สมุ นา(อิต.ฺ ) ชาตสิ ุมนา(อิต.ฺ )

มาลตี(อิตฺ.) ชาติ(อิตฺ.) วสสฺ ิกี (อิตฺ.) วสฺสิ

กา(อิต.ฺ )

มะลิซ้อน ติณสูลํ(นปุํ.) มลฺลิกา(อิตฺ.) สตฺตลา(อิตฺ.)

นวมาลกิ า(อิต.ฺ )

มะลิวนั อปฺโผฏา(อิตฺ.) วนมลฺลิกา(อติ ฺ.)

มะล่นื เสปณฺณิ(อิต.ฺ ) กาสฺมร(ี อิตฺ.)

มะแวง้ เอราวโต(ป.ุํ )

มะสัง คทฺทภณโฺ ฑ(ปํุ.) กปีตโน(ป.ุํ )

มะหาค ปิยาโล(ป.ํุ ) สนฺนกทฺทุ(ป.ํุ )

มะอึก นทิ ิทธฺ กิ า(อติ .ฺ ) พยฺ คฆฺ ี(อิตฺ.)

มักโกรธ โกธน(คุณ.) โรสน(คณุ .) โกปี(คณุ .)

มกั ตาํ หนิ โอตาราเปกฺข(คุณ.) โอตารํ คเวสนฺโต วิ

จรติ(สํานวน)

มกั พบแต่อปุ สรรค อปุ สคคฺ า อปุ ปฺ ชเฺ ชยยฺ ํุ (สาํ นวน)

มกั มากในกาม กามยิต(คุณ.) กมิต(คุณ.) กามน(คุณ.)

กาม(ิ คณุ .) กามกุ (คุณ.)

มักเหน็ ภัย ภยทสสฺ าว(ี คุณ.)

253

มกั ใหญ่ มหาตณฺห(คณุ .) มหิจฉฺ (คณุ .)

มังกร มกโร(ป.ํุ )

มงั่ คงั่ อิพฺภ(คณุ .) อฑฺฒ(คุณ.) ธน(ี คณุ .)

มัง่ มี อฑฒฺ (คุณ.) มหทฺธน(คุณ.) มหาโภค(คุณ.)

อฑฒฺ ภาโว(ปํ)ุ

มัชฌิมประเทศ มชฌฺ เทโส(ปุํ.) มชฌฺ โิ ม(ปุํ.)

มัด พนฺธติ ฺวา(กติ ก์) เวเฐตวฺ า(กติ ก์) พนฺธต(ิ อาข.)

เวเฐติ(อาข.)

มนั มลู โก(ป.ุํ )(นป.ํุ ) จุจฺจุ(อิต.ฺ )

มนั ข้น เมโท(ป.ุํ ) วปา(อิต.ฺ )

มัน่ ใจ ปธาน(ํ นปํ.ุ )

มนั เหลว วสา(อิต.ฺ ) วลิ ีนสเิ นห(คณุ .) วลิ ีนเสฺนห(คุณ.)

ม้า ตุรโค(ป.ุํ ) อสฺโส(ป.ํุ ) วาโห(ป.ํุ )

มา อาคจฺฉต(ิ อาข.) อายาต(ิ อาข.) เอติ(อาข.)

มาก ภรู (ิ คุณ.) ปหูต(คณุ .) ปจุร(คณุ .) ภยิ ฺโย(คุณ.)

สมพฺ หุล(คณุ .) เยภุยฺเยน(นปิ าต) พหลุ (คุณ.)

พหุ(คณุ .)

มากดว้ ยอาจารวัตร อาจารวตตฺ พหุล(คุณ.)

มากย่ิง อตริ ติ ตฺ (คณุ .) อธกิ (คุณ.)

ม้ากระจอก โฆฏโก(ปุ.ํ ) ขฬงุ โฺ ก(ปํุ.)

254

มาณิกา มาณิกา(อิตฺ.)

ม้าตัวผู้ หโย(ปุํ.) ตุรงฺโค(ปุํ.) ตุรโค(ปุํ.) วาโห(ปุํ.)

อสโฺ ส(ปํ.ุ ) สินธฺ โว(ป.ํุ )

มา้ ตัวเมีย วฬวา(อิต.ฺ ) อสสฺ า(อิตฺ.)

มาถงึ อชฌฺ ปุ คมนํ(นปํุ.)

มาบรรจบอกี ครงั้ ปุนเรวาคโต โหติ(สาํ นวน)

มาประชมุ กนั สโมธานํ สมาคตา(สาํ นวน)

ม้าฝึกแล้ว สุขวาห(ี ปํ.ุ ) วินีโต(ปุ.ํ )

มา้ ฝึเท้าเรว็ ชวโน(ปุ.ํ ) ชวาธโิ ก(ปํ.ุ )

มา้ ม ปิหกํ(นปํ.ุ )

มาร อนตฺ โก(ปุํ.) วสวตฺตี(ปุํ.) ปาปิ มา(ปุํ.) ปชา

ป ติ ( ปุ ํ . ) ป ม ตตฺ พ นธฺ ุ ( ปุ ํ . ) ก โ ณฺโ ห ( ปุ ํ . )

มาโร(ปํุ.) นมจุ ิ(ปํุ.)

มารดาเทพ อทิต(ิ อติ ฺ.)

มารดาอสูร ทน(ุ อติ ฺ.)

มารยาท อาจาโร(ปุ.ํ )

มารว่ มประชมุ อญฺญมญญฺ ํ สมาคนตฺ วฺ า(สํานวน)

มาลยั มาลา(อิต.ฺ )

มา้ อสั ดร อสสฺ ตโร(ปุํ.)

มา้ อาชาไนย อาชานโี ย(ปํ.ุ ) กลุ ีนโก(ปุํ.)

255

มจิ ฉาจาร มจิ ฉฺ าจาโร(ปุํ.)

มิใชห่ รอื นน(ุ นปิ าต)

มิตร มติ ฺโต(ปุํ.) วยสฺโส(ปํ.ุ ) สหาโย(ปํ.ุ ) สุทโห(ปํุ.)

สขา(ป.ุํ )

มี โ ห ติ ( อ า ข . ) อ ตถฺ ิ ( อ า ข . ) ภ ว ติ ( อ า ข . )

สนตฺ (กติ ก)์

มกี น้ ใหญ่ กฏปิ ถุ ลุ ก(คณุ .)

มกี รรมชวั่ ปาปกมมฺ ี(คณุ .)

มกี รรมเป็นกาํ เนดิ กมมฺ โยนิ(คณุ .) กมมฺ โยน(ี คุณ.)

มีกรรมเป็นท่ีพ่งึ กมมฺ ปฏสิ รณ(คุณ.)

มกี ารงานสะอาด สจุ ิกมฺม(นป.ํุ )

มีกาํ ลังนอ้ ย ทพุ ฺพล(คุณ.) หีนวีรยิ (คณุ .)

มีกําลงั มาก มหพพฺ ล(คณุ .)

มกี าํ ลงั อํานาจ อิทฺธ(คุณ.) ผีต(คุณ.) อากิณฺณมนุสฺส(คุณ.)

สมฺปนสฺ สสฺ (คุณ.)

มีความคดิ บรบิ ูรณ์ ปรปิ ุณณฺ กปปฺ (คณุ .)

มีความตายเป็นท่ีสุด มรณนตฺ ิก(คุณ.)

มีความแตกฉาน ปภนิ ฺนญาณวนตฺ ุ(คณุ .)

มคี วามมกั มาก มหิจฺฉ(คุณ.) มหิจฉฺ ตา(อิต.ฺ )

มคี วามรกั ภกั ดีอยา่ งย่งิ ทฬฺหภตตฺ กิ (คุณ.)

256

มีความรู้ทว่ มหวั อติเรกสุตสมฺปนฺน(คุณ.) อติเรกสิปปฺ สมฺ

ปนฺน(คณุ .)

มคี วามร้ทู างแพทย์ เวชชฺ กมฺมสมฺปนฺน(คณุ .)

มคี วามร้นู ้อย มนฺทพุทธฺ (ิ คณุ .)

มีความรู้มาก พหพุ ทุ ธฺ (คณุ .)

มีความโศก โสก(ี คณุ .)

มคี วามสามารถรว่ มกนั สมตถฺ า โหนตฺ ิ ปฏพิ ลา(สํานวน)

มีคา่ นอ้ ย อปฺปคฆฺ (คณุ .)

มคี ณุ ธรรมสูง สลี ทฏิ ฺฐสิ มปฺ นฺน(คณุ .)
มคี ุณประโยชน์ สาตฺถิโก ภวิสฺสติ อตถฺ ชนิโก(สาํ นวน)

มงี านมาก พหุกจิ จฺ (คุณ.) พหกุ รณยี (คณุ .)

มจี ิตใจชัว่ ร้าย จณฑฺ จติ ฺต(คุณ.)

มจี ิตใจท่ีเยอื กเย็น ส นฺต ก า โ ย โ ห ติ ส นตฺ ว า โ จ

สนตฺ โน(สํานวน)

มีใจกรุณา หทยาลุ(คุณ.)

มีใจขอ้ งเก่ียว ลคคฺ จติ ตฺ (คุณ.)

มีใจบนั เทิง ปมุทิตจติ ตฺ (คณุ .)

มีใจมนั่ คง สมาหิตจิตฺต(คณุ .)

มีใจรกั ใคร่ วจฺฉล(คุณ.)

มีใจเล่ือมใส วิปปฺ สนฺเนน เจตสา(สํานวน)

257

มใี จสังเวช สํวิคคฺ มานส(คณุ .)

มีช่ือเสยี ง ก ลฺย า ณ กิ ตฺติ ส ทฺธ ( คุ ณ . ) อ พภฺ ุ คคฺ ต กิ ตฺ

ตคิ ุณ(สาํ นวน)

มชี ่อื เสยี ง ปญฺญาต(คุณ.) ปากฏ(คุณ.) วิสฺสุต(คุณ.)

อภิญญฺ าต(คณุ .)

มญี าณจักษุ ญาณโลจน(คณุ .)

มีด ฉุ ริก า ( อิ ตฺ . ) ส ตตฺ ี ( อิ ตฺ . ) อ สิ ปุ ตตฺ ิ ( อิ ตฺ . )

วาสี(อิต.ฺ )

มีดโกน ขุร(นป.ุํ )

มีดพร้ า วาส(ี นปุ.ํ ) ผรสุกํ(นปุํ.)

มตี นเป็นใหญ่ อตฺตาธปิ เตยยฺ ํ(นปุํ.)

มีตาลปัตรอยขู่ ้างหนา้ ปุรโต ตาลวณฺฏิกา(สาํ นวน)

มีแต่กาํ ไร วฑุ ฒฺ เิ ยว ปาฏกิ งขฺ า(สาํ นวน)

มีแต่เส่ือมลง ปรหิ านิเยว ปาฏิกงขฺ า(สํานวน)

มที รพั ย์มาก มหทธฺ น(คณุ .)

มที นุ น้อย อปฺปํ ปาฏกํ (สํานวน)

มโี ทษ สาวชฺช(คณุ .)

มโี ทษความผิด ธชวนฺต(ุ คุณ.) ธชาลุ(คณุ .) ธชพทฺธ(คณุ .)

มโี ทษนอ้ ย อปปฺ สาวชฺช(คณุ .)

มีโทษมาก มหาวชชฺ (คณุ .)

258

มธี รรมเป็นแกนนาํ ธมฺมปรายน(คณุ .)

มีนิสยั อ่อน มทุ ุชาตกิ (คณุ .)

มีบญุ ปุญฺญวนฺต(ุ คณุ .) สกุ ตี(คุณ.) ธญฺญ(คณุ .)

มบี ุญคณุ มาก มหุปการ(คณุ .)

มผี ล อภินิพฺพตฺตต(ิ อาข.) อุปฺปนฺโน(กติ ก)์ อปุ ปฺ ชฺ

ชิ(อาข.) นิพฺพตโฺ ต(กิตก์) นิพฺพตตฺ ติ(อาข.)

อุทปาท(ิ อติ ฺ.) ชาโต(กิตก์)

มีผลมาก มหปผฺ ล(ํ คณุ .)

มีฝี มือ กตหตถฺ (คุณ.) ทกฺข(คุณ.) นิปุณ(คุณ.)

ปวณี (คณุ .) วส(ี คณุ .)

มพี ระอิสรยิ ยศ ยสสฺสนิ ี(คุณ.)

มีภัยมาก มหพฺภย(คณุ .)

มมี ิตรจติ ตอ่ กัน อญญฺ สสฺ สหุ ชชฺ า ปิยมานา(สํานวน)

มเี มตตาจิต สเมตฺตจิตตฺ (คณุ .)

มรี าคาแพง มหคฆฺ (คณุ .)

มีรายไดม้ าก อฒโฺ ฒ อโหสิ มหทธฺ โน มหาโภโค(สํานวน)

มีลาภ ลาโภ อปุ ฺปนฺโน(สาํ นวน)

มีวาจาไพเราะ มธรุ วาจา(คุณ.) วคคฺ ุคฺท(คณุ .)

มวี าจาสภุ าพ สนฺตวจ(คณุ .)

มีวาทะจดั จา้ น ธตุ วาท(คณุ .)

259

มวี ริ ยิ ะอตุ สาหะ สวีรยิ (คณุ .) อนิกขฺ ิตตฺ ธรุ (คุณ.)

มีศรทั ธา สทธฺ ายตุ ฺต(คุณ.) สทฺธาล(ุ คณุ .)

มศี รทั ธาตัง้ มนั่ สุปติฏฐฺ ติ สทธฺ (คุณ.)
มีศรทั ธาเล่ือมใสอย่างย่ิง นิ วิ ฏฺฐ สสฺ ทฺธ ( คุ ณ . ) นิ

วิฏฺฐปเฺ ปม(คุณ.) เอกนฺตคต(คณุ .)
มีศึกมาประชดิ ส งคฺ า โ ม ส มุ ป พฺยุ ฬโฺ ห อ โ ห สิ ป จจฺ ุ

ปฏฐโิ ต(สาํ นวน)

มีสติมนั่ คง ปฏิสฺสต(คณุ .)

มีสตริ ะมดั ระวัง สติสวํ ร(คุณ.)

มสี ัมมาคารวะ สคารว(คณุ .)

มีอยูใ่ นพระบาลี ปาลิยํ ปากฏภี ูต(คณุ .)

มอี าชวี ะเป็นตน้ เหตุ อาชีวสมฏฺฐาน(คุณ.)
มีอานิสงส์มาก มหานิสํส(คุณ.)

มอี ายุเจรญิ ข้ึน วยปฺปตฺโต โหติ ทฆี ายโุ ก(สํานวน)

มีอายุยนื ทฆี ายกุ (คุณ.)

มีอํานาจเหนอื อชฌฺ ภว(คณุ .)

มดื อนฺธกาโร(ปุํ.) ตโม(ปุ.ํ ) ติมิส(ํ นป.ํุ ) ติมริ ํ(นปุ.ํ )

มอื หตโฺ ถ(ป.ํุ ) กโร(ปํ.ุ ) ปาณ(ิ ปุํ.)

มงุ้ มาสาวรณํ(นปํุ.)

มุง ฉนฺน(กิตก์) ฉาทติ (กติ ก)์

260

มงุ่ ถึงความเจรญิ ปวฑุ ฒฺ กิ ามโก(สาํ นวน)

มุงบงั ปรจิ ฉฺ นฺน(กิตก)์

มุ่งหมาย สนฺธาย(กติ ก)์ อาสา(อิต.ฺ )

มุ่งหมายเป็นพระโพธสิ ตั ว์ โพธสิ ตฺตภาวปปฺ ตฺติ(อติ .ฺ )

มงุ่ ใหธ้ รรมตงั้ มัน่ ธมฺมฏฐติ เิ ปกฺข(คุณ.)

มุนี วาจยํ โม(ป.ํุ ) มนุ ิ(ปํ.ุ )

มุม ภาโค(ปุํ.) ปรยิ นตฺ ํ(นปํุ.)

มูตร ปสสฺ าโว(ปํุ.) มตุ ตฺ (ํ นปุํ.)

มตู รเนา่ ปูติมุตฺต(ํ นปุ.ํ )

มลู เคา้ นมิ ิตฺต(ํ นปุํ.) การณํ(นป.ํุ ) ฐาน(ํ นปุ.ํ ) ปทํ(นปุ.ํ )

พีชํ(นปุํ.) นิพนฺธนํ(นปุํ.) นิทานํ(นปุํ.)

ปภโว(ปุํ.) เหตุ(ปุํ.) สมฺภโว(ปุํ.) เสตุ(ปุํ.)

ปจฺจโย(ป.ํุ )

มลู นิธิ มูลนิธ(ิ ปํุ.)

มูลแพะ อชลณฑฺ ิกํ(นป.ุํ )

มูลสตั ว์ ฉกณํ(นป.ํุ ) ลณฺฑ(ํ นปํุ.)

มลู เหตุ อปุ ฺปตตฺ กิ ถา(อิต.ฺ )

เมฆ เมโฆ(ปุํ.) วลาหโก(ปุํ.) เทโว(ปุํ.) ปชฺชุนฺ

โน(ปํ.ุ ) อมฺพุธโร(ป.ุํ ) ฆโน(ป.ุํ ) ธาราธโร(ป.ํุ )

261

ชีมูโต(ปุํ.) วาริวาโห(ปุํ.) อมพฺ ุโท(ปุํ.)

อพฺภ(ํ ปํุ.)(อิต.ฺ )(นปํ.ุ )

เมตตากรุณากนั เมตฺตายต(ิ อาข.) กรณุ ายติ(อาข.)

เมถนุ คามธมฺโม(ปุํ.) อสทธฺ มฺโม(ปุํ.) พฺยวาโย(ปุํ.)

เมถนุ (ํ นปํ.ุ ) รต(ิ อติ ฺ.)

เมถนุ ธรรม เมถุนธมโฺ ม(ปุํ.)

เม่น สลฺโล(ป.ุํ ) สลลฺ โก(ปุํ.)

เมรยั อาสโว(ปุ.ํ ) เมรย(ํ นป.ุํ )

เมลด็ ผักกาด สทิ ธฺ ตโฺ ถ(ปุํ.) สาสโป(ป.ํุ )

เมลด็ พันธผุ์ ักกาด สิทธฺ ตฺโถ(ปุํ.) สาสโป(ปํ.ุ ) สทิ ธฺ ตถฺ ก(ํ นป.ุํ )

เมลด็ พืชพนั ธุ์ ผลฏฺฐนี (ิ นป.ุํ )
เมา มทนตฺ (กิตก์) มตฺต(กติ ก)์ มุยฺหติ(อาข.)

เมีย ท า โ ร ( ปุ ํ . ) ช า ย า ( อิ ตฺ . ) ก ฬ ตตฺ ํ ( น ปุ ํ . )

ฆรณี(อิตฺ.) ภรยิ า(อิตฺ.) ปิ ยา(อิตฺ.) ปชาป

ต(ี อติ ฺ.) ทตุ ิยา(อติ .ฺ ) ปาทปรจิ ารกิ า(อิต.ฺ )

เมือง ปุรํ(อิตฺ.)(นปุํ.) นครํ(นปุํ.)(อิตฺ.) ฐานียํ(นปุํ.)

ปฏุ เภทนํ(นป.ุํ ) ราชธาน(ี อติ .ฺ )

เมอื งพมา่ วมาปุร(นปํุ.)

เมอื งพระอินทร์มสกกฺ สาโร(ปุํ.) วสโฺ สกสารา(อิตฺ.) อมราว

ตี(อติ .ฺ )

262

เมืองพกุ าม ผุกามปรุ (นปํ.ุ )

เมอื งสาขา สาขานครํ(นป.ํุ )

เมอื งหงสาวดี หํสปุร(นปํุ.)

เมืองหลวง มหานครํ(นป.ํุ ) ราชธานี(อติ .ฺ )

เมืองหลวงไทย ทยฺยธาน(ี อติ ฺ.)

เมอื งองั วะ อาวุปุร(นป.ุํ )

เม่ือประสบอันตรายต่างๆ ป จฺจุ ป ฏฐฺ ิ เ ต ภ เ ย ว า
ฉ มภฺ ิ ตฺต เ ต ว า โ ล ม หํ เ ส ว า ลี นจฺ ิ ต เ ต

วา(สํานวน)

เม่ือไร กทา(นปิ าต)

เม่ือวาน หยิ โฺ ย(นปิ าต)

แม่ อ มฺม า ( อิ ตฺ . ) อ มพฺ า ( อิ ตฺ . ) ช น นี ( อิ ตฺ . )

มาตา(อติ ฺ.) ชเนตฺต(ี อิตฺ.) ชนกิ า(อิตฺ.)

แมก่ องบาลีสนามหลวง มหาเถโร ทยยฺ รฏเฐ ภิกฺขุสงฆฺ สฺส

ปาลสิ ิกขฺ าธปิ ต(ิ สาํ นวน)

แมแ่ กะ อรณุ (ี อติ .ฺ ) อชี(อติ .ฺ ) อชา(อติ ฺ.)

แม่ครฑุ สุปณฺณมาตา(อติ .ฺ ) วินตา(อิต.ฺ )

แมแ่ คร่ อฏน(ี อิต.ฺ )

แม่โคแดง รตตฺ คาวี(อติ .ฺ ) โรหิณ(ี อิตฺ.)

แมโ่ คทวั่ ไป คาวี(อติ .ฺ ) สิงฺคนิ ี(อติ .ฺ ) โค(อิตฺ.)(ปํ)ุ

263

แม่โคหมนั วญฌฺ า(อิตฺ.) วสา(อติ .ฺ )

แมงบุ้ง อจุ จฺ าลิงฺโค(ปํ.ุ ) โลมสปาณโก(ปุํ.)

แมงป่ อง วจิ ฺฉิโก(ป.ํุ ) อาฬิ(ปํุ.)

แมงมมุ อุณฺณนาภิ(ปุํ.) ลูตา(อิตฺ.) ลูติกา(อิตฺ.)

อุณณฺ านาภ(ิ ปุ.ํ ) มกกฺ ฏโก(ปํ.ุ )

แมงลัก อชฺชุโก(ปุ.ํ ) สติ ปณณฺ าโส(ปุํ.)

แม่ทพั เสนาน(ี ปํ.ุ ) จมูปต(ิ ปํ.ุ )

แม่ทัพเรอื นาวิกเสนาปต(ิ ปุ.ํ )

แม่นธนู ธนคุ ฺคโห(ปํุ.)

แม่น้าํ สวนฺตี(อิตฺ.) นินนฺ คา(อติ .ฺ ) สนิ ธฺ (ู อติ ฺ.) สรติ

า(อติ ฺ.) อาปคา(อิต.ฺ ) นท(ี อิต.ฺ )

แมน่ ้ําคงคา ภาคีรถ(ี อิตฺ.) คงคฺ า(อติ .ฺ )

แมน่ ้ําตา่ งๆ จนฺทภาคา(อติ .ฺ ) สรสฺวต(ี อติ ฺ.) เนรญชฺ รา(อิตฺ.)

กาเวร(ี ปํ.ุ ) นมมฺ ทา(อติ .ฺ )

แม่น้ําใหญ่ ๕ สาย คงคฺ า(อิตฺ.) อจิรวตี(อิตฺ.) ยุมนา(อิตฺ.)

สรภู(อิตฺ.) มห(ี อติ ฺ.)

แมบ้ า้ ง ปิ(นิปาต) อปิ(นิปาต)

แม่ผวั สสสฺ (ุ อิตฺ.)

แมม่ ด วารณุ (ี อิตฺ.) อิกขฺ ณิกา(อติ ฺ.)

แม่ยาย สสสฺ ุ(อติ ฺ.)

264

แมลง องุ ฺกุโณ(ปุํ.)

แมลงค่อมทอง อินทฺ โคปกา(อิตฺ.)

แมลงตา่ งๆ กโี ฏ(ปํ.ุ ) ปฬุ โว(ปุ.ํ ) กมิ (ิ ป.ํุ ) ปาณโก(ปํุ.)

แมลงภู่ ฉปฺปโท(ปุ.ํ ) มธุพพฺ โต(ปํ.ุ ) มธุลีโห(ปุํ.) มธกุ

โร(ป.ํุ ) มธุโป(ปํุ.) ภมโร(ปุํ.) อล(ิ ป.ุํ )

แมว มชฺชาร(ี อิตฺ.) พิฬาโร(ปุํ.) พพพฺ ุ(ปุํ.) มชชฺ า

โร(ปุ.ํ )

แม่ส่อื ทตู (ี อติ .ฺ ) สญจฺ ารกิ า(อิตฺ.)

แม่เหล็ก อมลํ(นป.ํุ ) อพภฺ ก(ํ นป.ุํ )

โมคคัลลานะ โกลิโต(ปุํ.) โมคฺคลฺลาโน(ปุํ.) โมคคฺ ลลฺ าย

โน(ปุ.ํ )

ไม้ ฟืน ทาร(ุ นปุํ.) กฏฐฺ ํ(นปํ.ุ )
ไมก่ ระทํา อกิรยิ ํ(นป.ํุ ) อกรณํ(นปุํ.)

ไมก่ ระวนกระวาย อวกิ ขฺ ิตฺต(คณุ .)

ไม้กลอนหลงั คา โคปานสี(อติ ฺ.)

ไมก่ ลา้ ตดั สินใจอวีร(คณุ .) กาตร(คณุ .)

ไม้กวาด สมฺมุชฺชนี(อติ ฺ.) สมฺมชชฺ นี(อิต.ฺ ) โสธน(ี อิตฺ.)

ไม้กากะทิง นาโค(ปํุ.)

ไมเ่ กียจคร้าน อตนฺทติ (คุณ.) อนลส(คณุ .)

ไมข่ ดั ข้อง อพาธ(คุณ.) นิรคฺคล(คณุ .)

265

ไมข่ าด อขณฑฺ (คุณ.)

ไมข่ าดทุน โน ปรหิ านิ(อติ .ฺ )

ไม่ขุ่นมัว อนาวลิ (คุณ.)

ไมแ้ ขม เตชโน(ป.ุํ ) สโร(ป.ุํ )

ไมค่ บค้าสมาคมด้วย อเสวนา(อติ .ฺ ) อภชนา(อิต.ฺ ) อสหาย

ตา(อติ ฺ.) อตสํ มปฺ วงฺกตา(อิตฺ.)

ไมค้ ้อน ลคโุ ฬ(ป.ุํ ) มคุ คฺ โร(ปุ.ํ )

ไม้ค้ํา วรโู ก(ป.ํุ ) รถคตุ ิ(อิต.ฺ )

ไมค่ ดิ อย่างถ่ีถว้ น น วิจาริตํ(กิตก์) น จ โยนิโสมนสิ

กต(ํ กติ ก)์

ไม่คุม้ ค่าความลําบาก นริ ตถฺ กเมว อตฺตานํ กิลมเปติ นาม

(สาํ นวน)

ไมค่ ู่ควร อภพพฺ (คณุ .)

ไมเ่ คล่อื น อจฺจุต(คณุ .)

ไมเ่ คล่ือนท่ี ถาวร(คุณ.)

ไมจ่ รงิ แท้ วิตถ(คณุ .)

ไมเ่ จรญิ อภททฺ ก(คุณ.) โน วุฑฒ(ิ สาํ นวน)

ไมเ้ จ้าแหง่ ป่า วนปฺปต(ิ ป.ํุ )

ไม่เฉียบแหลม อจเฺ ฉก(คุณ.) อพยฺ ตตฺ (คณุ .)

ไม่เดอื ดร้อน อวปิ ฺปฏสิ าร(คุณ.)

266

ไมตรี เมตตฺ า(อติ .ฺ ) เมติ(อิตฺ.)

ไมต้ ะเคยี น ขทิโร(ปํ.ุ )

ไม้ตะพด ทณฺโฑ(ปํ.ุ )

ไม่ตามใจตนเอง สเก วเส น วตตฺ ต(ิ สํานวน)

ไมท่ รงอนญุ าต นานชุ านติ ฺถ(อาข.) นานชุ านสึ ุ(อาข.)

ไม่ท้อถอย อโนลนี จิตฺต(คณุ .)

ไม่ทาํ ใหเ้ ดือดร้อน น วิเหเฐติ(อาข.)

ไมเ้ ท้า ทณฺโฑ(ป.ํุ )

ไม้เทา้ คนแก่ กตตฺ รยฏฐ(ิ อติ ฺ.)

ไมน่ าน นจิรํ(นิปาต) นจริ สเฺ สว(นิปาต)

ไมบ้ รรทัด อุชุเลขโก(ป.ุํ ) อชุ ุทณโฺ ฑ(ปํ.ุ )

ไม่ประทษุ ร้าย น ทเู สติ(อาข.)

ไมป่ รากฏ อปจจฺ กฺข(คุณ.) อปากฏ(คุณ.) น ปญฺญา

ยติ(อาข.)

ไมป่ รารถนา นิตฺตณหฺ ภาโว(ปุํ.)

ไมแ่ ปลก นิพพฺ เิ สส(คณุ .) อวเิ สส(คณุ .)

ไม่ผิด อวริ ุทธฺ (คณุ .) อปณณฺ ก(คุณ.)

ไมไ้ ผ่ ตจสาโร(ป.ํุ ) เวณุ(ปุ.ํ ) วํโส(ปํ.ุ ) เวฬุ(ป.ุํ )

ไม่พอ อติตตฺ ิ(อติ .ฺ )

ไม่มีกาํ หนด อปรยิ นฺตวตี(คุณ.) อปรจิ ฺเฉท(คณุ .)

267

ไมม่ แี กน่ สาร นสิ สฺ าร(คณุ .) อสาร(คณุ .)

ไม่มคี วามผิด นริ ปราธ(คุณ.)

ไม่มคี วามระแวง นิราสงฺก(คณุ .)

ไมม่ ีใครปรามได้ อตชชฺ นีย(คุณ.)

ไม่มเี จตนา อเจตน(คุณ.)

ไมม่ ีเจา้ ของ อสสฺ ามิก(คุณ.) นิสสฺ ามกิ (คณุ .)

ไม่มชี วี ิต นิชชฺ วี (คุณ.)

ไม่มีช่ือเสยี ง อปญญฺ าต(คุณ.) อปากฏ(คณุ .)

ไมม่ ที ่ีสุด อปรยิ นฺตวต(ี คุณ.)(อิต.ฺ )

ไมม่ ีทกุ ข์ อนีฆ(คุณ.)

ไม่มโี ทษ นิทฺโทส(คุณ.) อนวชฺช(คุณ.)

ไมม่ ีประโยชน์ อนตฺถสญหฺ ิต(คุณ.) อนรยิ (คุณ.) อนตถฺ สญฺ

หิต(คณุ .)

ไม้มีผล ผลิโน(ปุํ.)(อิตฺ.)(นปุํ.) ผลวา(ปุํ.)(อิตฺ.)(นปุํ.)

ผล(ี ปุ.ํ )(อติ ฺ.)(นปุ.ํ )

ไม่มภี ัยอนั ตรายใดๆ อปฺปฏิภย(คุณ.) อนุปททฺ ว(คุณ.)

อนุปสคฺค(คณุ .)

ไมม่ ีระหว่าง นริ นฺตรํ(นปิ าต) อนนฺตรํ(นปิ าต)

ไมม่ ีโรค อาโรคยฺ ํ(นปํุ.)

ไมม่ ีศีล นสิ ฺสลี (คุณ.)

268

ไมม่ ีสิทธริ์ บั เลอื กตงั้ รฏฺฐวาสีนํ ธรุ คคฺ าหกํ กตฺวา นิยฺยา
เทตุ น สกฺโกต(ิ สาํ นวน)

ไมม้ หี นาม สลโฺ ล(ปํุ.) มทโน(ปุ.ํ )

ไมม่ อี ุปกิเลส นิรุปกเิ ลส(คุณ.)

ไมม่ ีอุปสรรค นรี ุปททฺ ว(คณุ .) นรี ุปสคฺค(คุณ.)

ไม้ไมม่ ีผล วญฺฌ(คุณ.) อผล(คุณ.)

ไม่ยอมฟังใคร อติมาน(ี คุณ.)

ไมใ่ ยดี อนเปกขฺ ี(คุณ.) นริ าลย(คณุ .)

ไมร่ ษิ ยา น อสุ ฺสุยฺยนฺติ(อาข.)

ไม่ไร้ ผล อนิปผฺ ล(คุณ.)

ไมล้ ้มลกุ โอสธ(ิ นปุ.ํ )

ไมเ้ ลยี บ ปิลกฺโข(ป.ุํ ) ปิปผฺ ลิ(อิตฺ.)

ไมเ่ ลอื กหนา้ อมุโขโลกน(ํ นป.ํุ )

ไมว่ ่าร้ายใคร อปรปู วาโท(ปํุ.) อนูปวาโท(ป.ํุ )

ไม่สมหวัง ยมปฺ ิจฺฉํ น ลภติ ตมปฺ ิ ทุกฺข(ํ สาํ นวน)

ไมส่ ม่าํ เสมอ วสิ ม(คุณ.)

ไม้สฟี ัน ทนตฺ โปโณ(ปุํ.) ทนฺตกฏฺฐํ(นปุํ.)
ไมส้ ีไฟ อรณ(ิ อิต.ฺ ) อรณ(ี ปุํ.)

ไมส้ ีไฟอันบน อรณสิ หติ (ํ ปํุ.)

ไม่หดหู่ อลีน(คณุ .)

269

ไมห้ มากเมา่ กากรุกฺโข(ป.ุํ )

ไมห่ ว่ งใย นิราลย(คณุ .)

ไม่หวนั่ ไหว อจล(ป.ํุ ) อกมปฺ น(นปุํ.)

ไม่หวาดหวัน่ น อุตฺตสติ(อาข.) น ภายติ(อาข.)

ไมห่ อม นิคฺคนฺธ(คุณ.) อคนฺธ(คุณ.)

ไม่เหลอื นิรวเสส(คุณ.)

ไม้แหง้ สกุ ขฺ ทาร(ุ นปุํ.)

ไม่ใหร้ ้ายใคร อนปู ฆาโต(ป.ํุ )

ไม่อยากตาย อมรติ ุกามตา(อิต.ฺ )

ไมอ่ ยากเห็น ทฏฐฺ ุํ น อิจฺฉต(ิ อาข.)

ไม้อ้อ นโฬ(ปุํ.) ธมโน(ปํุ.)

ไมอ่ าจอยู่ อสกฺโกนตฺ (กิตก์) อวิสหนตฺ (กิตก์) น สกฺ

กา(กรยิ าบท) สหต(ิ อาข.)

ไมอ่ ่มิ อติตตฺ (ิ อิตฺ.)

ยก อสุ สฺ าเปต(ิ อาข.) อาโรเปติ(อาข.)

ยกข้ึน อพภฺ ุคคฺ ิรติ(อาข.) อาโรเปติ(อาข.) อุกขฺ ิ

ปต(ิ อาข.) อาโรปิต(กิตก)์ อุพภฺ ต(กิตก)์ อสุ ฺ

สาเปต(ิ อาข.)

ยกคน อาโรเปติ(อาข.) อาโรเปตวฺ า(กิตก์) อาโร

ปนํ(นป.ํุ )

270

ยกตนข่มท่าน อตฺตุกกฺ สํ นปรวมฺภนํ(สาํ นวน)

ยกโทษ ขมต(ิ อาข.) อุชฌฺ าย(ิ อาข.)

ยกมอื แสดงความเคารพ อญฺชลิกา(อิตฺ.)

ยกย่อง ว ณฺณิ ต า อ โ ห สิ ( ส ํา น ว น ) ป สํ สิ ต ( กิ ต ก์ )

วณเฺ ณส(ิ อาข.) ปสํสติ(อาข.)

ยนต์ ยนฺต(ํ นป.ํุ )

ยมราช ยมราชา(ปุ.ํ ) เวสาย(ี ปุ.ํ ) ยโม(ปุ.ํ )

ยวดยาน ยาน(ํ นปุํ.) วาหนํ(นป.ํุ ) โยคฺคํ(นป.ุํ )

ยอ่ สงเฺ ขโป(ป.ํุ )

ยอด สิโร(ปุํ.) อคฺคํ(นปุํ.) สิขโร(ปุํ.)(นปุํ.) มตถฺ

โก(ปํุ.)

ยอดเขา กูโฏ(ป.ุํ ) สิขรํ(นปํ.ุ ) สิงฺค(ํ นปํ.ุ )

ยอดเย่ยี ม อนุตตฺ ร(คณุ .) อคคฺ (คณุ .)

ยอดอ่อน ปลฺลโว(ปํุ.)(นปํุ.) กิสลยํ(นปํุ.)

ย่อมพดั อีรต(ี อาข.) วายต(ิ อาข.) ปหรติ(อาข.)

ยอมรบั ปฏชิ านาต(ิ อาข.)

ยอมรบั นบั ถอื สมุ าเนต(ิ อาข.)

ยอมเสยี สละ โวสสฺ คฺครต(คุณ.)

ยักษเ์ วปจติ ตี เวปจิตตฺ ิ(ปุํ.) ปโุ ลโม(ปุํ.)

ยังมเี วลา สกาล(ป.ุํ )

271

ยัง้ ไม่อยู่ สณฐฺ าตุํ น สกฺโกต(ิ สาํ นวน)

ยงั่ ยืน สสฺสต(ี ปํ.ุ )

ยฏั ฐิ (๗ รตนะ) ยฏฺฐ(ิ อติ ฺ.)
ยัน อุปปฺ ีเฬติ(อาข.) โอปีเฬติ(อาข.)

ยัว่ ยวน อพฺยาเสก(คุณ.) อเสจน(นป.ุํ )

ยา เ ภ ส ชชฺ ํ ( น ปุ ํ . ) อ ค โ ท ( ปุ ํ . ) เ ภ ส ชํ ( น ปุ ํ . )

โอสถํ(นป.ุํ )

ย่า อยฺยกิ า(อิต.ฺ ) มาตามห(ี อติ ฺ.) มาตามห(ี อิตฺ.)

อยยฺ กา(อิตฺ.) อยฺยกิ า(อติ .ฺ )

ยาก ทุกขฺ (คณุ .) กิจฺฉ(คุณ.) กิลมน(นป.ุํ )

ยากจน ทลิททฺ (คุณ.) ทุคคฺ ต(คุณ.) นิทธฺ น(คุณ.)

ทลิทฺทภาโว(ป.ํุ )

ยากจะเปรยี บได้ อสโม(คุณ.) อปฺปฏิสโม(คุณ.) อสมส

โ ม ( คุ ณ . ) อ ป ฏิ ภ า โ ค ( คุ ณ . ) อ ปฺป ฏิ

ปคุ ฺคโล(คุณ.)

ยากจะพรรณนาใหส้ ิน้ สดุ น ส กฺก า ส พฺเ พ น ส พพฺ ํ

สํวณณฺ ิตุ(ํ สํานวน)

ยาคือธรรมปฏบิ ัติ ธ มฺม า นุ ธ มฺม ป ฏิ ป ตตฺ ิ ส งฺ

ขาตโอสถํ(สาํ นวน)

ยา่ ง องฺคารปกฺก(คุณ.) องคฺ ารปจิต(คณุ .)

272

ยางทราย นคิ ฺคณุ ฑฺ ี(อติ ฺ.) สินฺทวุ าโร(ป.ุํ )

ยางลบ ปญุ ฉฺ นนยิ ฺยาโส(ป.ุํ ) ปณณฺ ปุญฉฺ นี(อิตฺ.)

ยางสน สริ วิ าโส(ปุ.ํ ) สรลททฺ โว(ปุ.ํ )

ยาตราทัพ นยิ ฺยาน(ํ นปุ.ํ ) คมน(ํ นป.ุํ ) ยาตฺรา(อติ ฺ.) ปฏฺ
ฐาน(ํ นปุ.ํ ) คโม(ปุ.ํ ) คติ(อิต.ฺ )

ยาตา อญชฺ น(ํ นปุํ.) กชฺชล(ํ นปํุ.)

ยา่ ม ถวิกา(อิต.ฺ )

ยาม ปหาโร(ปุํ.) ยาโม(ปุ.ํ ) กาโล(ปํ.ุ )

ยามดี สุมหุ ตุ ฺต(คุณ.)

ยามดแู ล โทวารโิ ก(ปุํ.) ปฏิหาโร(ปุํ.) ทฺวารฏฺโฐ(ปุํ.)
ทวฺ ารปาลโก(ป.ุํ )

ยามตฆี อ้ ง เวตาลโิ ก(ปํ.ุ ) โพธกโร(ปํ.ุ )

ยามวา่ งราชกิจ วคิ ตภารกาล(สํานวน)

ยาย อยยฺ กิ า(อิตฺ.) มาตามห(ี อิตฺ.) มาตามหี(อติ .ฺ )

อยฺยกา(อติ .ฺ )

ยาว อายต(คณุ .) ทีฆ(คณุ .)

ยาํ เกรง อปจายติ (กิตก์) อปจติ (กติ ก์)

ยิง ขติ ฺต(กิตก์) วทิ ฺธ(กติ ก)์

ย่งิ ภสุ ํ(นป.ํุ ) อตสิ โย(ป.ุํ ) ทฬฺห(ํ นปุํ.) ตพิ ฺพํ(นปํุ.)

เอกนตฺ ํ(นปุํ.) อติมตฺตํ(นปุํ.) พาฬฺหํ(นิปาต)

273

อกุ กฺ ฏฐฺ (คุณ.) ปกฏฐฺ (คุณ.) อต(ิ อุป.) อธ(ิ อปุ .)
อตเิ รกํ(นปิ าต)

ย่ิงๆข้นึ ไป ตโต อุตตฺ รึ(นิปาต) ภิยโฺ ย(นิปาต) ภิยฺ

โยโส(นิปาต)

ยินดี รต(กิตก์) รติ(อิตฺ.) รุจิ(อิตฺ.) ตุสสฺ ติ(อาข.)

สนตฺ สุ ฺสติ(อาข.) ปีติ(อิตฺ.) นนฺทิ (อติ ฺ.) อานนฺ

โท(ป.ํุ ) หาโส(ป.ํุ ) ปโมโท(ปุํ.) ปีต(คุณ.) ปมุ

ยินดคี ้นคว้า ทิ ต ( คุ ณ . ) ห ฏฺฐ ( คุ ณ . ) ป ห ฏฺฐ ( คุ ณ . )
มตตฺ (คณุ .) ตฏุ ฺฐ(คณุ .) รมติ(อาข.)
สกิ ขฺ าปวิจยาภริ ต(กติ ก์)

ยนิ ดตี อ่ บารมีธรรม ปารมธิ มมฺ ํ ปโมทาม(สาํ นวน)

ยนิ ดตี ามมีตามได้ อิตรตี เรน สนตุ สุ สฺ โก(สาํ นวน)

ยนิ ดใี นการจาํ แนกทาน ทานสํวภิ าครต(คณุ .)

ยนิ ดีรู้จักพอ มตฺตญฺญตุ าสงฺขาโต สนโฺ ตโส(สาํ นวน)

ยนิ ดอี ย่างย่งิ พลปฺปีตสิ มาคต(คณุ .)

ยมิ้ เยาะ ปรหิ าสํ กโรติ(สํานวน)

ยิม้ แย้ม ม หิ ห ตํ ( น ปุ ํ . ) สิ ตํ ( น ปุ ํ . ) สิ ตํ ป า ตุ ก ริตฺ

วา(สาํ นวน) สิตํ ปาตฺวกาส(ิ สํานวน)

ย่ีโถ กรวีโร(ปุ.ํ ) อสสฺ มารโก(ป.ํุ )

274

ยดึ คหณํ(นปุํ.) คาห(คุณ.) คณหฺ าติ(อาข.) อลฺ

ลยี ต(ิ อาข.)

ยนื ใหล้ ูกด่มื นม ปตุ ฺตํ ปายมานา ฐติ า(สาํ นวน)

ยืนอยู่ ฐตฺวา(กิตก์) อฏฐฺ าส(ิ อาข.) ติฏฺฐติ(อาข.)
ยนื อา้ ปาก มุขํ วิวรติ วฺ า ติฏฺฐต(ิ สํานวน)
ยุค ยคุ ํ(นปุํ.) ยุโค(ปุ.ํ ) กปฺโป(ปุ.ํ )

ยคุ ทัง้ ๔ กตยคุ (นปุ.ํ ) เตตายคุ (นป.ํุ ) ทวฺ าปรยคุ (นปุ.ํ )

กลยิ ุค(นปํ.ุ )

ยงุ้ โกฏโฺ ฐ(ป.ํุ ) โกฏฺฐํ(นป.ุํ ) กุสโฺ ล(ปํ.ุ )
ยุง สจู ิมุโข(ปุ.ํ ) มกโส(ป.ุํ )

ยุตธิ รรม ยุตธิ มฺโม(ปํ.ุ )

ยยุ ง ภนิ ทฺ ต(ิ อาข.) ปรภิ ินฺทึสุ(อาข.)

ยุให้แตกสามคั คี เภโท(ปุ.ํ ) อุปชาโป(ปํ.ุ )

เย็น สตี (ํ นปํ.ุ ) สสิ ริ (นปุํ.) สีตล(ํ นป.ํุ )

เยบ็ สิพพฺ ต(ิ อาข.)

เย็บด้วยดา้ ย สุตตฺ เกน สสํ ิพพฺ ติ(สาํ นวน)

เยยี วยา ติกิจฉฺ ติ(อาข.) ติกิจฉฺ า(อิตฺ.) ปติกรยิ า(อิตฺ.)

ติกิจฉฺ า(อิตฺ.) รกฺขติ(อาข.) โคเปติ(อาข.)

อารกฺโข(ปุํ.) รกขฺ นํ(นปุ.ํ ) รกขฺ ติ (กติ ก)์ เตกิจฺ

ฉา(อติ .ฺ ) ติกิจฉฺ น(ํ นป.ํุ )

275

เย่ียวววั มูตรโค(ปุํ.) ปตู ิมตุ ฺตํ(นปุํ.)

เย้ืองกราย กุตตฺ า(อติ ฺ.)

เย่ือในกระดูก อฏฺฐมิ ญิ ฺชํ(นป.ุํ )
แยก วิ ปปฺ โ ย โ ค ( ปุ ํ . ) วิ ปปฺ ยุ ตตฺ ( กิ ต ก์ ) วิ โ ย

ชเย(อาข.)

แยง้ กนั วิปฺปลาโป(ปํ.ุ ) วโิ รโธตตฺ ิ(อิตฺ.)

แย่งชิง ยุคคฺ าโห(ปุํ.) วิลุมปฺ ติ(อาข.) อจฉฺ ินฺทนฺ

ต(ิ อาข.) อจฺเฉทนํ(นปํุ.) ยุคฺคาโห(ปุํ.)

แย่งตาํ แหน่งกัน อุ ป รุ ป ริ ฏฺฐ า น ป ฏิ ล า ภ า ย ยุ คฺ
คาโห(สํานวน)

แย้มบาน วกิ สติ (กิตก)์ ผุลฺล(กิตก์)

โยคี นคิ ณฺโฐ(ปํุ.) อเจลโก(ปุํ.) ทฆิ มพฺ โร(ปุํ.)

โยคีผูป้ ระเสรฐิ โยคิวโร(ปุํ.)

โยชน์ (๔ คาวตุ ) โยชนํ(นปํ.ุ )

รกชฏั คหน(ํ นปุํ.) กลลิ ํ(คณุ .)

รกฟ้ า กชชฺ ุกณโฺ ณ(ปุํ.) ภลฺลี(ปุํ.) ภลลฺ าตโก(ปุํ.)

(อิตฺ.)(นปุํ.)

รกโลก โลกชฏิต(กติ ก)์ โลกวฑฺฒน(นปุํ.)

รตนะ(๒ วิทตั ถิ) รตน(ํ นป.ุํ )

รถ สนทฺ โน(ป.ุํ ) รโถ(ป.ํุ )

276

รถจกั รยานยนต์ วชิ ชฺ ุจกฺกรโถ(ปุํ.)

รถเทียมม้า อาชญฺญรโถ(ปํ.ุ )

รถนําเท่ยี ว ปุสฺสรโถ(ป.ํุ ) ผสุ ฺสรโถ(ป.ํุ )

รถพระท่นี ัง่ ปสุ สฺ รโถ(ปุํ.) ราชรโถ(ปุํ.)

รถพระอินทร์ เวชยนโฺ ต(ปํ.ุ )

รถไฟ ธมู รโถ(ปํ.ุ )

รถยนต์ ยนตฺ รโถ(ป.ํุ ) สยํวฏฏฺ โก(ปุํ.)

รถเรณู (๓๖ ตชั ชาร)ี รถเรณ(ุ ปุํ.)

รถสามลอ้ ติจกฺกยาน(ํ นปุํ.)

รบ สงคฺ าโม(ปุํ.) สมปฺ หาโร(ปุํ.) สมรํ(นปุํ.)

สมรํ(นป.ุํ ) อาโยธน(ํ นปํ.ุ ) รโณ(ป.ํุ ) อาชิ(ปุ.ํ )

สํยุโค(ปุ.ํ ) อาหโว(ปุ.ํ ) ยทุ ฺธํ(นปํ.ุ )

รบพุ่งกัน อญญฺ มญญฺ ํ ยุทฺธมกํสุ(สาํ นวน)

รปภ. โทวารโิ ก(ปุํ.) ปฏิหาโร(ปุํ.) ทวฺ ารฏฺโฐ(ปุํ.)
ทวฺ ารปาลโก(ป.ุํ )

รม่ อาตปตตฺ (ํ นปํ.ุ ) ฉตฺตํ(นป.ํุ )

รมด้วยถา่ น องฺคาเรหิ ปจติ(สาํ นวน)

รวงข้าว สสี (ํ นปํุ.) สโิ ร(ป.ุํ )

รวงขา้ วสาลี สาลสิ สี (ํ นป.ํุ )

277

รวบรวม อภิสญฺจยติ(อาข.) อภิสญจฺ ินาติ(อาข.) อาจิ

นาติ(อาข.) อุปจินาต(ิ อาข.) อุปรจติ (กติ ก)์

อุปจิต(กิตก์) อุปจโย(ปุํ.) สํหริตวฺ า(กิตก์)

สงฆฺ รต(ิ อาข.) สงคฺ ณหฺ นํ(นป.ุํ )

รวบรดั ปเรต(กติ ก)์

รวม สสํ นฺเทตวฺ า(กิตก)์

รว่ มกัน สหภาว(ปุํ.)

รวมกนั เข้าแลว้ นิธานคต(คุณ.)

รว่ มกนั ทาํ เอกโต กโรนตฺ ิ(สาํ นวน) เอกโต หุตฺวา ก

โรนตฺ ิ(สาํ นวน)

รวมกนั เป็นพวกๆ วคฺควคฺคา หตุ วฺ า(สํานวน)

รวมกําลงั เป็นพนั ธมติ ร สหภาคี(คณุ .)

รว่ มทุกขร์ ว่ มสขุ สหทุกขฺ สขุ ี(คณุ .)

รว่ มใน โอรต(กติ ก์)

รวมพลงั พลูปทาต(กติ ก)์

รว่ มมอื สามคคฺ ึ กโรต(ิ สาํ นวน)

รวมลง โอสรติ(อาข.) สโมสรติ(อาข.)

รส ๖ อยา่ ง ก ส า โ ว ( ปุ ํ . ) ฝ า ด , ติ ตโฺ ต ( ปุ ํ . ) ข ม , ม ธุ

โร(ป.ํุ )หวาน, ลวโณ(ป.ุํ )เค็ม, อมฺพโิ ล(ปํ.ุ )เปรี้

ยว, กฏุโก(ปํุ.)เผ็ด

278

รสกรอ่ ย ขารกิ (คณุ .)

รสขม ตติ ฺติก(คณุ .)

รสเปรยี้ ว อมฺพโิ ล(ปํุ.)

รสไม่อรอ่ ย อมธรุ (คณุ .)

รสหวานดอกไม้ มกรนฺโท(ปุํ.) มธ(ุ นปุํ.)

ร้อง รว(ิ อาข.) มหาวริ วํ อกาสิ (สาํ นวน) มหาวริ วํ

รว(ิ สาํ นวน)

รองเท้า อุปาหโน(ปุํ.) อุปาหนํ(นปุํ.) อุปาหนา(อิตฺ.)

ปาท(ุ อิตฺ.) ปาทุกา(อิตฺ.)

ร้ องลัน่ ม ห า วิ ร วํ อ ก า สิ ( ส ํา น ว น ) ม ห า วิ ร วํ

รวิ(สาํ นวน)

ร้ องไห้ โรทติ(อาข.) ปริเทวิ(อาข.) กนทฺ ติ(อาข.)

รุทติ(อาข.) โรทิตํ(นปุํ.) กนฺทิตํ(นปุํ.)

รุณฺณ(ํ นป.ํุ )

ร้อน ตปติ(อาข.) ตตโฺ ต(กิตก์) อุณหฺ ํ(คุณ.) นิ

ทาฆ(ํ ป.ุํ )(นป.ํุ )

ร้อน (ไฟนรก) ปรฬิ าห(ป.ุํ ) สนตฺ าป(ปุํ.) ฑาโห(ป.ุํ )

ร้ อนใจ ปรฬิ าห(ป.ุํ ) สนตฺ าป(ป.ํุ ) สนฺตาโห(ปํ.ุ )

ร้ อนใน ทวถุ(ปํุ.) ปรติ าโป(ปํุ.)

ร้ อนระอุ สนตฺ าปน(ํ นป.ํุ )

279

รอบคอ คีวา(อติ ฺ.)

รอบคอบ โยนิโส ปจจฺ เวกฺขติ(สาํ นวน) โยนิโส

นิสมฺม(สาํ นวน)

รอบคอบในการทํางาน กมมฺ นเฺ ตสุ นิสมมฺ กรณํ(สํานวน)

ร้อยกรอง สงฺคีติ(อิต.ฺ )

รอยเจิม วิเสสโก(ปุํ.)(นปุํ.) ติลโก(ปุํ.)(นปุํ.) จิตฺ

ตก(ํ นปํ.ุ )

รอยไถ สตี า(อิตฺ.) หลปทธฺ ติ(อิต.ฺ )

รอยเทา้ ปาทานปุ าท(ํ นปุํ.)

ร้อยเทา่ พนั ทวี สตคณุ (คณุ .) สหสฺสคณุ (คณุ .)

ร้ อยรดั ปลิพธุ ต(ิ อาข.) คณฐฺ ติ(อาข.)

รอเวลา เวลํ อาคมยมาโน(สาํ นวน) กาลํ อาคมย

เต(สํานวน)

ระคน สสํ คฺค(ปุํ.) สสํ ฏฐฺ (กิตก์)
ระฆัง คณฺฑิ(อติ ฺ.)

ระงับ วูปสเมติ(อาข.) อุปสนตฺ (กิตก์) ปฏิ

ปสฺสทธฺ (กิตก์) ปฏิปสฺสมฺเภติ(อาข.) อุป

สนตฺ (กิตก)์ สนฺติ(อิตฺ.) สมโถ(ป.ุํ ) สโม(ปํ.ุ )

สนตฺ (กิตก)์ สมิต(กติ ก์) วูปสเมต(ิ อาข.)

ระดมพล พฺยโู ห(ป.ุํ )

280

ระดูของหญิง อตุ ุ(ปุํ.) รโช(ปํุ.) ปปุ ฺผ(ํ นปํ.ุ )

ระบุช่อื นามานิ คเหตฺวา(สาํ นวน) นามานิ ลิขิตฺ

วา(สาํ นวน)

ระเบยี ง ปฆาโณ(ปุํ.) ปฆโณ(ปุํ.) อาลินโฺ ท(ปุํ.)

ปมุขํ(นป.ุํ ) ทวฺ ารพนธฺ นํ(นปุํ.)

ระเบยี บการปกครอง ปสาสนวิธ(ิ ปุํ.) ปสาสโนปาโย(ปํ.ุ )

ระเบียบวธิ กี าร ตนตฺ ิ(อติ ฺ.) วิธานํ(นปํ.ุ )

ระลอกคล่นื อูมิ(อิต.ฺ ) วีจิ(อิต.ฺ )

ระลกึ ถึง อนุสสฺ รติ วฺ า(กิตก์) สรติ ฺวา(กิตก์) อาวชฺชิตฺ

วา(กิตก)์

ระแวง อาสงกฺ (ํ ป.ํุ )(นปํ.ุ ) วิมต(ิ อติ .ฺ )

ระหวา่ ง อนตฺ รา(นิปาต) อพภฺ นตฺ รํ(นิปาต) อนตฺ รํ(นิ

ปาต)

รกั ปิ ยายิต(กิตก์) เมตตฺ า(อิตฺ.) เปม(ปุํ.)(อิตฺ.)

พนธฺ เปม(คุณ.) สิเนโห(ปุํ.) เสนฺ โห (ปุํ.)

อ นุ ร า ค ( คุ ณ . ) เ ม ตฺต า ย ติ ( อ า ข . ) เ ป มํ

พ นธฺ ติ ( ส ํา น ว น ) ปิ ย า ย ติ ( อ า ข . )

ปิยายนตฺ (กิตก์) ปิเหต(ิ อาข.)

รกั ใครน่ ับถือคุน้ เคยกัน ภ ช ติ ( อ า ข . ) เ ส ว ติ ( อ า ข . )

มาเนต(ิ อาข.) วิสฺสาสมาปชฺชติ(สํานวน)

281

รกั รว่ ม สมฺโภโค(ปุ.ํ )

รกั ร้าง วโิ ยโค(ป.ุํ )

รกั แร้ พาหุมูล(ํ นปุ.ํ ) กจโฺ ฉ(ปุํ.)(อิตฺ.)

รกั ษา ติกิจฉฺ ติ(อาข.) รกขฺ ติ(อาข.) โคเปติ(อาข.)

อารกโฺ ข(ปุ.ํ ) รกขฺ น(ํ นปุ.ํ ) รกขฺ ิต (กิตก)์ เตกจิ ฺ

ฉา(อิตฺ.) ติกิจฺฉนํ(นป.ํุ ) ปาเลติ(อาข.)

รกั ษาพยาบาล คิลานานํ โรคติกจิ ฉฺ น(ํ สาํ นวน)

รกั ษารา่ งกาย สฏุ ฺฐุ อตตฺ ภาวํ ปฏชิ คคฺ (ิ สาํ นวน)
รกั ษาโรค ตกิ จิ ฉฺ ติ(อาข.)

รกั ษาไวซ้ ่ึงคนทรงธรรม ธมฺมธารึ ธาเรต(ิ สาํ นวน)

รกั ษาศีลให้เป็นไปด้วยดี สี ล า นิ อ ข ณฑฺ า นิ อ ฉิ ทฺท า นิ

อ ส พ ล า นิ อ ก มฺม า ส า นิ ภุ ชิ สฺส า นิ

วิญฺญุปสฏฐฺ านิ สมาธิสํวตตฺ นิกานิ กตฺวา
รกฺขติ(สํานวน)

รกั สุข สขุ กาม(คณุ .)

รกั สุขเกลียดทกุ ข์ สขุ กามา โหนฺติ ทุกฺขปฏกิ ลู า(สาํ นวน)

รงั ลาโล(ปุ.ํ ) อสฺสกณฺโณ(ปํ.ุ ) สชฺโช(ป.ุํ )

รงั แก ปสยโฺ ห(ปํุ.) หโฐ(ป.ํุ )

รงั นก นีโฬ(ปํ.ุ )(อิตฺ.) กุลาวก(ปุํ.)(นปํุ.)

รฐั รฏฐฺ ํ(นป.ุํ )

282

รฐั บาล ม ห า ร า ช สฺส ป ร ม า ภิ เ ธ ยเฺ ย น ท ยยฺ ร ฏฐฺ
ปาลี(สาํ นวน)

รฐั ประศาสนศาสตร์ รฏฺฐาภิปาลโนปาโย(ปํ.ุ )

รฐั มนตรี มติสจโิ ว(ป.ุํ ) สชีโว(ปํ.ุ ) สจโิ ว(ป.ุํ ) อมจฺโจ(ป.ุํ )

มนตฺ ิน(ิ ป.ํุ )

รฐั ศาสตร์ ทณฺฑนีต(ิ อติ .ฺ )

รตั นโกสนิ ทร์ รตนโกสินทฺ ปรุ (นป.ุํ )

รตั นะ ๗ ชนิด สุวณณฺ ํ(นปุํ.)ทองคาํ รชตํ(นปุํ.)เงิน มุตฺ

ตา(อิตฺ.)แก้วมกุ ดา มณ(ิ อติ .ฺ )แกว้ มณี เวฬุ

ริยํ ( น ปุ ํ . ) แ ก้ ว ไ พ ทู ร ย์ ว ชิ รํ ( น ปุ ํ . ) เ พ ช ร

ปวาฬ(ํ นป.ุํ )แก้วประพาฬ

รตั นะ วส(ุ นปุ.ํ ) รตนํ(นป.ุํ ) มณ(ิ ปํ.ุ )(อิต.ฺ )

รบั (ส่งิ ของ) ปฏิคฺคณหฺ าติ(อาข.) คณหฺ าต(ิ อาข.)

รบั คาํ ปฏญิ ฺญา(อติ ฺ.) ปฏิสสฺ โว(ปํ.ุ ) ปฏสิ ุณาติ(อาข.)

สมฺปฏจิ ฺฉต(ิ อาข.)

รบั เชญิ อธวิ าเสต(ิ อาข.)

รบั ใช้ เปสน(ํ นปํ.ุ ) อชฺฌาวโร(ปุ.ํ )

รบั ทกุ ส่งิ ทกุ อย่าง สพพฺ หารก(คุณ.)

รบั นิมนต์ อธวิ าเสต(ิ อาข.)

รบั ประเคน ปรคิ คฺ ณฺหาต(ิ อาข.)

283

รบั ผิดชอบต่อหนา้ ท่ี อนกิ ขฺ ิตฺตธุร(คุณ.)

รบั มอบหน้าท่ี นยิ ฺยาทิตกิจจ(คุณ.)

รบั รอง ปฏิมาเนตฺวา(กติ ก)์ สมมฺ าเนตวฺ า(กติ ก์)

รบั รู้ทกุ ส่งิ สพพฺ หารก(คุณ.)

รวั้ อวหารกิ า(อติ .ฺ ) อุทฺทาม(ํ นปํุ.) วติ(อติ .ฺ )

รศั มี รํส(ิ อติ ฺ.) อาภา(อติ .ฺ ) ปภา(อิตฺ.) ทติ ตฺ (ิ อติ .ฺ )

รุจิ(อิตฺ.) ภา(อิตฺ.) ชุติ(อิตฺ.) ทีธิติ (อิตฺ.)

มรจี ิ(อิตฺ.) ภาณ(ุ ป.ํุ )(อติ ฺ.) อสํ (ุ ปํุ.)(อิต.ฺ ) มยู

โข(ปํุ.) กิรโณ(ป.ํุ ) กโร(ปุํ.)

ราก พนุ ฺโท(ปุ.ํ ) มลู (ํ นปุํ.) ปาโท(ปํุ.)

รากบัว มฬุ าโล(ป.ุํ )(นปุํ.)

รากไม้ มลู ํ(นปํุ.)

ราคา อคฆฺ (ํ นปุํ.) มูล(ํ นปุ.ํ ) ปาภตํ(นปุํ.)

ราคาแพง มหคฆฺ ํ(นปุํ.)

รา่ งกาย กาโย(ปํุ.) เทโห(ปุํ.) อตฺตภาโว(ป.ํุ ) คตตฺ (ปุํ.)

(นปุํ.) สรรี ํ(นปุํ.) กเฬวโร(ปุํ.) องฺคํ(นปุํ.)

อวยว(ํ นปุ.ํ )

รางน้าํ อาหาโว(ปุ.ํ ) นิปานํ(นปํุ.)

284

รางวลั ภติ(อิตฺ.) ภตฺตเวตนํ(นปุํ.) มูลํ(นปุํ.) นิพฺ

เพโส(ปุ.ํ ) เวตน(ํ นปุํ.) มลู ยฺ ํ(นปุํ.) เวตนํ (นปุ.ํ )

ปณุ ณฺ ปตฺโต(ป.ํุ ) ตฏุ ฐฺ ทิ าโย(ปุํ.)
ราชกกุธภัณฑ์ ๕ อยา่ ง ข คโฺ ค ( ปุ ํ . ) พ ร ะ ข ร ร ค์ ,

ฉ ตฺตํ ( น ปุ ํ . ) ฉั ต ร , อุ ณฺหี สํ ( น ปุ ํ . ) อุ ณ หิ ส ,

ป า ทุ ก า ( อิ ตฺ . ) ฉ ล อ ง พ ร ะ บ า ท ,

วาลวีชน(ี อติ .ฺ )พัด

ราชทตู ราชทโู ต(ปุ.ํ ) สนฺเทสหโร(ปุํ.)

ราชปรปักษ์ สตตฺ (ุ ปุํ.)

ราชพฤกษ์ อุททฺ าโล(ป.ํุ ) วาตฆาตโก(ปํุ.) ราชรกุ ฺโข(ป.ํุ )

กตมาโล(ป.ุํ ) อนิ ฺทีวโร(ปุํ.) พยฺ าธฆิ าต

โก(ป.ํุ )

ราชมติ ร มิตฺโต(ปุํ.)

ราชวงศจ์ กั รี จกกฺ ิวํโส(ปํ.ุ )

ราชศักดา ป ภ า วุ ( ปุ ํ . ) อ ํา น า จ เ ต็ ม ท่ี , อุ สฺ

สาโห(ปํ.ุ )มวี ิรยิ ภาพ, มนฺโต(ปํุ.)มีกุนซือเก่ง

ราชสดดุ ี มหาราชสฺสาภิถุติ(อติ .ฺ )

ราชสมบัติ รชชฺ สมฺปตฺต(ิ อิต.ฺ )

ราชสาํ นกั ราชุปฏฐฺ านํ(นปํ.ุ )
ราชสีห์ มคิ ินฺโท(ป.ุํ ) เกสร(ี ป.ํุ ) สโี ห(ปํ.ุ )

285

ราชหงส์ ราชหํโส(ปุํ.)

ราชองครกั ษ์ อณีกฏฺโฐ(ปุ.ํ ) องฺครกขฺ โก(ป.ุํ )

ราชนิ ี มหาเทว(ี อิตฺ.) อคฺคเทว(ี อิต.ฺ ) ราชนิ ี(อิต.ฺ )

ร้านขายเคร่อื งด่มื ปานมนทฺ ิร(นปํ.ุ )

ร้านขายยา เภสชชฺ าคาโร(ป.ํุ ) เภสชชฺ าคารํ(ปุํ.)

ร้านขายหนงั สือ ปตถฺ กาคารํ(ปํุ.)(นป.ํุ )

ร้านขายอาหาร โภชนาคารํ(ปุ.ํ )(นปํุ.)

ร้านตัดผม นหาปิตสาลา(อิต.ฺ ) กปฺปกสาลา(อติ ฺ.)

ร้านถา่ ยรูป ฉายารูปสาลา(อิตฺ.)

ร้ านยา เภสชชฺ าคาร(ปํุ.)(นป.ํุ )

ร้านสรุ า โสณฺฑา(อิตฺ.)

ร้านหนังสอื ปตถฺ กาคาร(ปํุ.)(นปํ.ุ )

ร้านอาหาร โภชนาคาร(ป.ุํ )(นปํุ.)

ร้ ายกาจ สาหสิก(คณุ .)

รา่ ยมนต์ มนตฺ ํ ปรชิ ปฺปต(ิ สาํ นวน)

รา่ เรงิ ปสนนฺ มานส(คณุ .) หฏฺฐปปฺ ฏฐฺ (คณุ .) ตุฏฺฐจติ ฺ
ต(คุณ.) สมุ น(คณุ .) ปสนฺนจติ ตฺ (คณุ .) วิปปฺ

สนฺน(คุณ.) อทุ คคฺ ุทุคฺค(คุณ.) ลคคฺ จิตฺต(คุณ.)

ตุฏฺฐมานส(คุณ.) หาโส(ปุํ.) หสติ(อาข.)

286

หฏฺฐ(คุณ.) ปหฏฺฐ(คุณ.) หสนํ(นปุํ.) ห
สิตํ(นป.ํุ )

ราวกะ อวิ (นิปาต) วิย(นปิ าต) ยถา(นิปาต)

ราวป่ า วนสณโฺ ฑ(ปํ.ุ )

ราหู โสพภฺ าณุ(ป.ุํ ) ราห(ุ ปํ.ุ )

รําขา้ ว กโณ(ป.ํุ ) กุณฺฑโก(ป.ํุ )(นป.ุํ )

รําพัน วลิ าโป(ปํุ.)

รําพึง อารพฺภ(กติ ก)์

ร่ํารวย คหปติก(คุณ.) ธนวนฺตุ(คณุ .)

ร่ําไร ปรเิ ทวิตฺถ(อาข.)

รดิ สีดวงงอก ทุนฺนามกํ(นปุํ.) อรสิ (ํ นป.ํุ ) ภคนฺทลา(อิตฺ.)

รนิ้ มกโส(ป.ํุ ) สูจมิ โุ ข(ป.ํุ )

รมิ ฝีปาก ทนฺตาวรณํ(นปุํ.) โอฏโฺ ฐ(ปุํ.) อธโร(ปุํ.) ท
สนจฉฺ โท(ปุํ.)

รมิ ฝีปากล่าง อธโรฏโฺ ฐ(ปํุ.)

รษิ ยา อสุ ฺสยต(ิ อาข.) อสุ ยู ต(ิ อาข.) อิสสฺ ติ(อาข.) อสิ ฺ

สา(อติ ฺ.) อุสยู า(อิต.ฺ )

รษิ ยาผอู้ ่ืน ปเร อุสสฺ ูยนตฺ (กิตก)์ วเิ หเฐนฺต(กิตก์)

รบี ด่วน อจจฺ ายิกภตู (คณุ .)

ร้อื วทิ ธฺ ํสติ(อาข.) วทิ ธฺ ํสาเปตวฺ า(กติ ก์)

287

รกุ ฆาต ทณโฺ ฑ(ปํุ.) สาหส(ํ นปุ.ํ ) ทโม(ปุํ.)

รุกรบ ทณฺโฑ(ปุํ.) สาหส(ํ นป.ํุ ) ทโม(ป.ํุ )

รกุ ราน อวสาเทติ(อาข.)

ร้งุ กินน้าํ อินทฺ าวธุ ํ(ปุ.ํ ) อนิ ทฺ ธนุ(ป.ุํ )

รุง่ เรอื ง โชตติ(อาข.) ทิปปฺ ต(ิ อาข.)

รุง่ โรจน์ สมปฺ ชชฺ ลิต(กิตก์)

รู้ ชานาติ(อาข.) พชุ ฌฺ ติ(อาข.) ปพชุ ฺฌติ(อาข.)

ญตฺวา(กติ ก์) ชานิตฺวา(กิตก)์ วทิ ติ ฺ

วา(กิตก์) ญาต(กิตก์) วิทิต(กิตก์) ชา

นิต(กติ ก)์ ญาณํ(นปุ.ํ ) ชานน(ํ นปํุ.) พุทฺธ(ิ อิตฺ.)

รู รนฺธํ(นปุ.ํ ) วิวรํ(นปุํ.) ฉิทฺทํ(นป.ํุ ) กหุ รํ(นป.ํุ )

สุสิรํ(นปุํ.) พิลํ(นปุํ.) สุสิ(อิตฺ.) ฉิคคฺ ลํ(นปุํ.)

โสพฺภ(ํ นปุํ.)

รู้จัก ชานนภาโว(ปุํ.)

ร้จู กั ประมาณในการใช้จา่ ย ปรโิ ภเค มตฺตญฺญ(ู สาํ นวน)

รู้จกั พอ มตตฺ ญฺญุตาสงขฺ าโต สนโฺ ตโส(ปุํ.)

ร้ ูแจ้ง พุทฺธ(คุณ.) ญาต(คุณ.) ปฏิปนนฺ (คุณ.)

วทิ ติ (คุณ.) อวคต(คุณ.) มต(คุณ.)

ร้ตู ัว สมปฺ ชญญฺ (นปุํ.)

ร้ทู นั เหตุการณ์ การณิก(คณุ .) ปรกิ ขฺ ก(คุณ.)

288

ร้ทู ิง้ ธุรนิกฺเขปโกสลลฺ ํ(นปํุ.)

รูป รูปํ (นปํุ.)

รูปดวงจนั ทร์ พมิ พฺ ํ(นปํุ.) มณฑฺ ลํ(นป.ุํ )

รปู ทรง สณฺฐานํ(นป.ํุ )

รปู เทียม ปฏิมา(อิตฺ.) ปฏพิ ิมฺพ(ํ นปํุ.) พมิ ฺโพ(ปุํ.) ปฏิ

นธิ (ี ปุํ.)

รูปเปรยี บ ปฏินิธิ(นปุํ.) ปฏิมา(อิตฺ.) พิมพฺ ํ(นปุํ.) ปฏิ

พมิ ฺพํ(นป.ุํ )

รู้ประมาณ มตฺตญฺญู(ปํุ.)

รปู รา่ งเลก็ จฬู (คุณ.) อณ(ุ คณุ .)

รูปหลอ่ ปฏมิ า(อิตฺ.)

รูปเหมอื น ปฏิมา(อติ ฺ.)

ร้ภู าษาบาลี ปาลิภาสาชนนก(คณุ .)

รู้มากเกนิ อตเิ รกสุตสมฺปนฺน(คุณ.)

ร้แู ลว้ ปฏิบัตติ าม อตฺถมญฺญาย ธมฺมญาย ธมฺมานธุ มมฺ ปฏิ

ปนฺโน(สาํ นวน)

รู้สกึ ต่อหนา้ ท่ีท่ีจะพึงทํา กตฺตพฺพกิจจฺ านิ มญญฺ นฺติ(สาํ นวน)

รู้สึกปลาบปล้ืม สมฺโมทติ(อาข.)

เรว็ สีฆํ(นิปาต) ตุรติ ํ(นิปาต) ลหุ(นปุํ.) อาสุ(นิ

ป า ต ) ตุ ณณฺ ํ ( นิ ป า ต ) อ รํ ( นิ ป า ต ) อ วิ

289

ลมฺพิตํ(นิปาต) ตุวฏํ(นิปาต) สีฆสีฆํ(นิปาต)

ขปิ ฺปํ (นิปาต) ตรุ ติ ตรุ ติ (ํ นปิ าต)

เรอ อเุ ทรฺ โก(ปุ.ํ ) อุคคฺ าโร(ปุ.ํ )

เราขอเตอื น อามนฺตยาม(ิ อาข.)

เรา่ ร้อน ทรโถ(ปํุ.) โรค(ป.ํุ ) ฑาโห(ป.ุํ ) สนฺตตฺต(กติ ก)์

เรา่ ร้อนกายใจ ปรฬิ าโห(ป.ุํ ) สนฺตาโป(ปํ.ุ )

เรา่ ร้อนใจ จติ ฺตปรฬิ าโห(ปํุ.)

เราอยู่จบพรหมจรรยแ์ ล้ว วุสติ ํ เม พฺรหมฺ จรยิ (ํ สาํ นวน)

เรงิ ร่นื ช่ืนชม อทุ คฺคทุ คคฺ (คณุ .) หฏฐฺ ปฺปหฏฐฺ (คณุ .)
เรม่ิ อารพภฺ (กิตก์)

เรม่ิ ตน้ นิทานํ(นป.ํุ )

เรม่ิ ตงั้ ปทหติ ฺวา(กติ ก์) ปฏฺฐเปตวฺ า(กิตก์)
เรยี ก ปกฺโกสติ(อาข.) อามนฺเตติ(อาข.) อาล

ปติ(อาข.)

เรยี น ปรยิ าปตุ (กิตก)์ อุคคฺ หิต(กิตก)์ อุคฺคหณ(ํ นป.ุํ )

อคุ ฺคณหฺ ณํ(นปุํ.) สิกฺขา(อิต.ฺ ) ปรยิ ตตฺ ิ(อติ ฺ.)

ปรยิ าปุณาติ(อาข.) อุคคฺ ณหฺ าติ(อาข.)

เรยี นพระปรยิ ัติธรรมจบ ปรยิ ตตฺ ิปารค(ู คณุ .)

290

เรยี นสําเรจ็ สิปฺปานํ นิปผฺ ตตฺ ึ ปตฺโต(สาํ นวน) สิปฺปานํ

อ นตฺ ม นตฺ คู ( ส าํ น ว น ) สิ ปปฺ า นํ อ นตฺ ํ

ปารค(ู สํานวน)

เรยี นอภธิ รรมจบ อภิธมมฺ ญาต(กิตก)์

เรย่ี ราด สํกิณฺณ(กิตก์)(คุณ.) อากิณฺณ(กิตก์)(คุณ.)

สํกุล(กิตก์)(คณุ .)

เรย่ี วแรง พล(ํ นปุํ.) ถาโม(ป.ุํ ) สหํ(นป.ํุ ) สตตฺ (ิ อติ ฺ.)

ปรกฺกโม(ป.ํุ )

เรอื ตรณ(ี อติ .ฺ ) ตร(ิ อิต.ฺ ) นาวา(อิตฺ.)

เรอื โกลน โทณ(ี อิตฺ.) อมฺมณ(ํ นป.ํุ )

เร่อื ง วตฺถุ(นปุํ.) กถา(อิต.ฺ ) อธกิ าร(ปุํ.)(นปุํ.) อธกิ

รณ(ํ นปํุ.)

เร่อื งกระทบกระทัง่ อาฆาตวตฺถุ(นปุ.ํ )

เร่อื งความพร้อมเพรยี ง สามคคฺ กี ถา(อิต.ฺ )

เร่อื งราว ปวตตฺ ิ(อติ ฺ.) กถา(อติ .ฺ )

เร่อื งราวต่างๆ นานาการณํ(นปํ.ุ )

เร่อื งให้กระทบกระทัง่ อาฆาตวตถฺ นู ิ(นปํุ.)

เร่อื งอนุรกั ษภ์ าษาไทย ทยยฺ ภาสารกฺขกถา(อิตฺ.)

เร่อื งอ่นื อธกิ ารนตฺ รํ(นปุํ.)

เรอื ดําน้าํ อนฺโตทกนาวา(อติ ฺ.)

291

เรอื เดนิ ทะเล สามุททฺ กิ นาวา(อิต.ฺ )

เรอื น เคห(นปุ.ํ ) อคาร(นป.ํุ ) ฆร(นปุํ.) มนฺทิรํ(นป.ํุ )

สทนา(อิตฺ.) นิกาโย(ปุํ.) นิลโย(ปุํ.) อาล

โ ย ( ปุ ํ . ) อ า ว า โ ส ( ปุ ํ . ) อ ค า รํ ( น ปุ ํ . ) ( ปุ ํ . )

ภวน(ํ นป.ุํ ) เวสมฺ (ํ นปํุ.) นเิ กตน(ํ นป.ํุ ) นเิ ว

สน(ํ นปุํ.) คหํ(นปุํ.) อาวสโถ (ป.ุํ ) สรณ(ํ นป.ํุ )

สทมุ (ํ ป.ํุ )(นปุ.ํ )

เรอื นจัตุรสั ปาสาโท(ปํุ.)

เรอื นจํา พนธฺ นาคาร(ปํ.ุ )(นปุ.ํ ) การา(อติ .ฺ

เรอื นไฟ ชนฺตาฆรํ(นป.ุํ )

เรอื นมงุ แถบเดยี ว อฑฺฒโยโค(ป.ุํ )

เรอื นยอดเดียว มาโฬ(ปุ.ํ )

เรอื พว่ ง ปจฺฉาพนโฺ ธ(ปุ.ํ ) โคฏวโิ ส(ปุํ.)

เรอื ยนต์ ยนฺตนาวา(อิต.ฺ )

เรอื อบั ปาง ภนิ นฺ า นาวา(สาํ นวน)

แร่ พีช(ํ นปุํ.)

แรก ปฐม(คุณ.) ตาว(นิปาต) อาทิ(คุณ.)

แรกครองราชย์ ปฐมาภเิ สกปตตฺ (คุณ.)

แร้ง คิชฺโฌ(ปุํ.) คทฺโธ(ปุ.ํ )

แรงกลา้ ตกิ ฺข(คุณ.) ภุส(คุณ.) ติพพฺ (คณุ .)

292

แรด ขคฺโค(ปุํ.) ขคฺควิสาโณ(ปุํ.) ปลาสาโท(ปุํ.)

คณฺฑโก(ปํุ.)

แรท่ องแดง ตมฺพโลหพีช(ํ นปํ.ุ )

แรธ่ าตุ กุปปฺ ํ (นป.ํุ ) ธาต(ุ ปุ.ํ )

แร้ว พนฺธนํ(นป.ํุ ) คณฺฐปิ าโส(ป.ํุ )

โรค อาตงโฺ ก(ปํุ.) อามโย(ป.ุํ ) พฺยาธ(ิ ปํุ.) คโท(ป.ํุ )

โ ร โ ค ( ปุ ํ . ) รุ ช า ( อิ ตฺ . ) เ ค ล ญฺญํ ( น ปุ ํ . )

อกลลฺ (ํ นปํุ.) อาพาโธ(ปุ.ํ )

โรคกลาก กลิ าโส(ปุ.ํ ) กณฺฑวุ นํ(นปํ.ุ ) ขชชฺ ุ(อติ ฺ.) กณฑฺ ู

วน(ํ นป.ํุ )

โรคจุกเสียด วาตสลู ํ(นป.ุํ )

โรคใจ กิเลสโรโค(ปํุ.)

โรคดซี ่าน ปณฺฑุโรโค(ป.ํุ )

โรคต่อมเล็กๆ กณฺฑ(ู อิต.ฺ ) กณฺฑุติ(อิต.ฺ ) กณฺฑยู า(อติ ฺ.)

โรคตะควิ สูลา(อิต.ฺ )

โรคเท้าชา้ ง สีปท(ํ นป.ุํ ) ภารปาทตา(อติ .ฺ )

โรคน้อย อปปฺ าพาธ(ปุํ.) อปปฺ าตงฺก(ปุ.ํ )

โรคบิด ปกฺขนทฺ ิกา(อติ ฺ.) อตสิ าโร(ปุํ.)

โรคเบาหวาน มธุเมโห(ปุ.ํ ) พหุมุตตฺ โรโค(ป.ุํ )

โรคผอม ชโร(ปุ.ํ )

293

โรคผอมแหง้ โสโส(ปุํ.) ขโย(ปํุ.)

โรคผิวหนงั ฉวิโรโค(ป.ุํ )

โรคฟั น ทนฺตโรโค(ป.ํุ )

โรคไม่พอ โลภสงขฺ าตโรโค(ปํ.ุ )

โรคเร้อื น กฏุ ฐฺ ํ(นป.ํุ )
โรคลงแดง ปกฺขนทฺ กิ า(อติ ฺ.) อตสิ าโร(ป.ุํ ) สาโร(ป.ุํ ) ปกฺ

ขนฺทกิ า(อิต.ฺ )

โรคลมบา้ หมู อปมาโร(ปํ.ุ ) อปสมฺ าโร(ปํุ.)

โรคหดื สาโส(ปํุ.)

โรคหู กณฺณโรโค(ปุํ.) โสตโรโค(ป.ุํ )

โรคอัมพาต ปกขฺ ฆาตโรโค(ปํุ.)

โรคไอ กาโส(ป.ํุ )

โรง สาลา(อติ ฺ.) อคฺคํ(นป.ุํ )

โรงกระเด่ือง ปิฏฺฐวิ ํสํ(นปํ.ุ )
โรงเกบ็ น้ําด่มื ปปา(อติ ฺ.)

โรงเกบ็ พัสดุ อทุ โฺ ทสิโต(ป.ํุ )

โรงโกน ขรุ คฺคํ(นปํุ.)

โรงครวั มหานโส(ปุํ.)(นปุํ.) ภตฺตคฺคํ(นปุํ.) อาสนสา

โรงฆา่ ลา(อติ .ฺ ) รสวตี(อติ ฺ.) ปากฏฐฺ าน(ํ นปุ.ํ )
อาฆาตนํ(นปํ.ุ ) อาฆาต(ํ นปํ.ุ ) วธฏฺฐาน(ํ นปุ.ํ )

294

โรงงาน กมฺมนฺตสาลา(อิต.ฺ )

โรงทอผ้า เปสการสาลา(อิต.ฺ )

โรงพยาบาล อ า โ ร คยฺ ส า ล า ( อิ ตฺ . ) คิ ล า น ส า ล า ( อิ ตฺ . )

เคลญฺญปุ นูทนสาลา(อติ ฺ.)

โรงพยาบาลบ้า อมุ มฺ ตตฺ กาลย(ปุ.ํ ) อุมฺมตฺตกสาลา(อิตฺ.)

โรงภาพยนต์ นจจฺ ฉายารปู สาลา(อิต.ฺ ) นาฏกสาลา(อติ ฺ.)

โรงเรยี น ปาฐสาลา(อิต.ฺ ) สิกขฺ าคาโร(ปํ.ุ )

โรงเรยี นนายร้อย เสนายกานํ โยธานํ สกิ ขฺ าคาโร(สํานวน)

เสนายกานํ สิกขฺ าคาโร(ปุํ.) โยธานํ สิกฺ

ขาคาโร(ปุ.ํ )

โรงแรม ปาถกิ สาลา(อติ .ฺ ) อิทฺธกิ สาลา(อติ ฺ.)

โรงสาก มสุ ลสาลา(อิตฺ.)

โรงสรุ า โสณฺฑา(อิตฺ.)

โรงอาหาร ภตฺตคฺค(ํ นปุ.ํ ) ภตฺตสาลา(อติ ฺ.)

ไร่ เขตฺต(ํ นปุ.ํ )

ไร้ ท่ีพ่ งึ ทลิททฺ (คุณ.) อปฺปฏินสิ ฺสร(คณุ .)

ไร้ประโยชน์ นิรตถฺ ก(คุณ.) โมฆ(คณุ .)

ไรป่ ่า เลขา(อิต.ฺ ) ราช(ิ อติ .ฺ )

ไร้อาํ นาจ ววิ ส(คุณ.) อวส(คุณ.)

ฤดู อุตุ(ปํ.ุ )(อิต.ฺ )

295

ฤดูน้ําคา้ ง เหมนฺโต(ปุํ.)

ฤดูใบไมผ้ ลิ วสนฺโต(ป.ํุ )

ฤดฝู น วสฺสาโน(ปุ.ํ ) วสโฺ ส(ปุํ.) ปาวุโส(ปุํ.)

ฤดรู ้อน อุณโฺ ห(ปํ.ุ ) นทิ าโฆ(ปุ.ํ ) คมิ ฺโห(ปุ.ํ )

ฤดแู ลง้ นิทาโม(ปํุ.)

ฤดูหนาว สีตกาล(ปุ.ํ ) สิสริ ํ(นปํุ.)

ฤดอู บั ลม สรโท(ปุํ.)

ฤษี ตาปโส(ปํุ.) อิสิ(ป.ุํ )

ฤษผี แู้ ต่งมนต์ อฏฺฐโก(ปุํ.) วามโก(ป.ุํ ) วามเทโว(ป.ํุ ) องคฺ ี

รโส(ปํุ.) ภค(ุ ป.ํุ ) ยมทคฺค(ิ ป.ุํ ) วา

เสฏโฺ ฐ(ปุํ.) ภารทฺวาโช(ปํุ.) กสสฺ โป(ปุํ.) เวสฺ
สามิตโฺ ต(ปุ.ํ )

ลง โอตรติ วฺ า(กิตก)์ โอรุยหฺ (กติ ก)์

ลงคะแนนเลอื กตงั้ อตฺตโน อตฺตโน ธุรคคฺ าหกานํ ลกขฺ ํ

ปวิจนเน(สาํ นวน)

ลงจากท่สี งู โอรุยหฺ (กิตก์)

ลงท้อง วิสูจิกา(อติ ฺ.) มหาวเิ รโก(ป.ุํ )

ลงทา้ ย นคิ ม(ํ นป.ุํ )(คณุ .)

ลงน้ํา โอตฺตรติ วฺ า(กติ ก์)

ลงอาชญา อาณากมฺมํ(นปํุ.)

296

ลดราคา อคฆฺ ํ โอหาเรติ(สํานวน) อคฺฆํ ปริหาเร

ต(ิ สาํ นวน)

ลบ ปุญฉฺ น(ํ นปุ.ํ )

ลพบรุ ี ลพฺพปรุ ํ(นปํ.ุ ) ลโว(ปํ.ุ )

ล้ม ปตติ

ลม มาลุโต(ปุํ.) ปวโน(ปุํ.) วายุ(ปุํ.) วาโต(ปุํ.)

(นป.ํุ ) สมรี โณ(ปุ.ํ ) คนฺธวาโห(ปํุ.) วาโย(ปํ.ุ )

สมีโร(ปุํ.) สทาคต(ิ ป.ุํ ) อนิโล(ปํุ.)

ลมทัว่ ไป วาโต(ปํ.ุ )(นป.ํุ )

ลมในกาย อุทฺธํคโม(ปุํ.) อโธคโม(ปุํ.) กุจฉฺ ิฏฺโฐ(ปุํ.)

โกฏฐฺ าสโย(ป.ํุ ) อสฺสาโส(ป.ํุ ) องคฺ านุสา

ร(ี ปุ.ํ )

ลมปราณ ปาณ(ํ นปํ.ุ )

ลมพดั เขา้ ไม่ได้ นิวาต(ป.ุํ )(นปุ.ํ )

ลมพายุ มหาวลาหโก(ปุ.ํ ) วาย(ุ ป.ํุ )

ลมหายใจ(เขา้ -ออก) อสฺสาส(ปํุ.) ปสฺสาส(ป.ํุ )

ลมหายใจเขา้ อปาน(ํ นป.ุํ ) ปสสฺ าโส(ปุ.ํ )

ลมหายใจออก อสสฺ าโส(ปํ.ุ ) อานํ(นป.ํุ )

ล่วง อต(ิ อปุ .) อธ(ิ อปุ .) ปตติ(อาข.) ปตติ ฺวา(กิตก์)

ลวง อภวิ ญฺจน(ํ นป.ํุ ) วญเฺ จติ(อาข.) วญจฺ ต(ิ อาข.)

297

ลว่ งกาลผา่ นวยั ไป คตโยพฺพน(คุณ.) วโยวุฑฒฺ (คณุ .)

ลว่ งเกนิ อจฺจโย(ปุ.ํ )

ล่วงละเมดิ วีติกฺกโม(ปํุ.) อชฺฌาจาโร(ปุํ.)

ลว่ งเลย อตกิ ฺกนตฺ (กิตก)์ วีติกกฺ นตฺ (กิตก์) อตตี (กติ ก์)

ปวตตฺ (นปุ.ํ )

ล้อ จกฺกํ(นปุ.ํ )

ลอ๊ ค ยนตฺ กํ เทต(ิ สาํ นวน) กุญจฺ ิกํ เทติ(สํานวน)

ลอ้ ม รุทธฺ (คุณ.) สํวิต(คุณ.) อาวุต(คุณ.) ปริกฺ

ขิตตฺ (คุณ.) นิวตุ (คุณ.)

ลอ้ มไว้ ปรวิ าเรส(ิ อาข.)

ลอย พาหติ(อาข.) พาหิต(กิตก์) วาหิต(กิตก์)

วหน(ํ นปํุ.)

ลอยข้นึ ไป อคุ คฺ จฺฉต(ิ อาข.)

ล้อเลียน อนชุ คฆฺ ติ(อาข.)

ละ หีน(กิตก์) ปหีน(กิตก์) ปชหิตวฺ า(กิตก์

ปหาย(กิตก์) โอหาย(กิตก์) หิตวฺ า(กิตก์)

วชิ ห(ิ อาข.) ชหิตฺวา(กิตก์)

ละความใยดใี นชวี ิต ชีวติ กนตฺ ึ ชหติ(สาํ นวน)

298

ละทงิ้ ปหาย(กิตก์) โอหาย(กิตก์) หิตวฺ า(กิตก์)

โ ว สสฺ คคฺ ( คุ ณ . ) จ ตตฺ ํ ( คุ ณ . ) หี น ( คุ ณ . )

สมชุ ฌฺ ิต(คณุ .)

ละมงั่ สารงฺโค(ปุํ.) กุรุงโฺ ค(ปุํ.) กุรงโฺ ค(ปุํ.) โร

หโิ ส(ปุํ.) โรหิโต(ปุ.ํ ) อชนิ โยน(ิ อิต.ฺ )

ละเมาะป่า วนคมุ ฺโพ(ป.ุํ )

ละรา่ ง วชิ ห(ิ อาข.) ชหติ วฺ า(กิตก)์

ละสายตา วชิ ห(ิ อาข.) ชหติ วฺ า(กิตก)์

ละหงุ่ เอรณโฺ ฑ(ปุ.ํ ) อามณฺโฑ(ปํุ.)

ละอองดอกไม้ ปราโค(ปุํ.)

ละอาย ลชฺชติ(อาข.) หรายติ(อาข.) ชิต(คุณ.)

หฬี ติ (คุณ.) ลชฺชา(อิต.ฺ ) หริ (ิ อติ .ฺ )

ละเอยี ด นปิ ุณ(คุณ.)

ละเอยี ดอ่อน สขุ มุ าล(คณุ .) โกมล(คณุ .) สกุ ุมาร(คุณ.)

ลกั ขโมย อวหร(ิ อาข.) หรต(ิ อาข.) หรติ ฺวา(กิตก์)

ลัญจกร มุทฺทา(อติ ฺ.)

ลัทธิ ทสฺสนํ(นปุํ.) ทิฏฐฺ ิ(อิตฺ.) ลทฺธิ(อิตฺ.) สิทฺ
ธนฺต(ปุ.ํ ) สมโย(ป.ํุ )

ลทั ธมิ หายาน มหายานลทธฺ (ิ อิต.ฺ )

ลับหลงั ปรมมฺ ขุ า(นิปาต)

299

ลบั ให้คม นิสิต(คุณ.) เตชติ (คุณ.)
ลบั อยู่ นสิ ณิ าติ(อาข.)
ลา คทรฺ โภ(ป.ุํ ) ขโร(ป.ุํ )
ลากมา อตกิ สสฺ ต(ิ อาข.) อากฑฒฺ ิตฺวา(กิตก)์
ล้าง โธต(กิตก์) โธติ(อาข.) โธวติ(อาข.) โธวิตฺ
วา(กิตก์) ปยต(กติ ก์) โธวติ (กิตก)์
ลาด อตถฺ รติ(อาข.) อตฺถต(กิตก)์
ล้าน ทสสตสหสฺสํ(นปุ.ํ )
ลาน อชริ ํ(นปุ.ํ ) จจฺจรํ(นปุ.ํ ) องฺคณํ(นปุํ.)
ลานขา้ ว ขโล(ปํุ.) ธญญฺ กรณํ(นปํุ.)
ลา่ เน้ือ มคิ เวธํ(นป.ุํ ) มิคเวธน(ํ นปํุ.)
ลาภสักการะ ลาภสกกฺ าโร(ปํุ.)
ลามก ลามก(คุณ.) ปาป(คุณ.)(นป.ํุ )
ลายเซ็น หตฺถลญฺฉนํ(นปํ.ุ )
ลาสิกขา อุ ป พพฺ ช ติ ( อ า ข . ) อุ ปปฺ พฺพ ชิ ตฺว า ( กิ ต ก์ )
วิพฺภมติ(อาข.) วิพฺภมิตฺวา(กิตก์) หีนาย
ลา้ หลงั อ า ว ตตฺ ติ ( ส าํ น ว น ) หี น า ย อ า ว ตฺ
ติตฺวา(สํานวน)
โอสกกฺ นํ(นปุํ.)

300

ล้าํ ภุสํ(นิปาต)(คุณ.) อติสโย(ปุํ.) ทฬฺหํ(นิปาต)

ติพฺพ(คุณ.) เอกนตฺ ํ(นิปาต) อตมิ ตตฺ (นปิ าต)

ลําคอ พาฬหฺ (ํ นิปาต) อกุ กฺ ฏฐฺ (คณุ .) ปกฏฺฐ(คณุ .)
ควี า(อิตฺ.) กณธฺ รา(อติ ฺ.) สิโรธรา(อติ .ฺ )

ลําดบั อนุกกฺ โม(ปุํ.) อนุปุพฺพิ(นปุํ.) อนุปุพพฺ ํ(นปุํ.)

ปฏิปาฏิ(อิตฺ.) อนุกฺกโม(ปุํ.) ปริยาโย(ปุํ.)

อนปุ พุ ฺพี(อิต.ฺ )(นป.ํุ ) กโม(ปุ.ํ )

ลําดบั บุคคล ปฏิปาฏ(ิ อิต.ฺ )

ลําต้น กณฺโฑ(ปํุ.) นาฬ(ํ นปํุ.) ขนฺโธ(ปํุ.)

ลาํ ธาร กนฺทรา(อิตฺ.)

ลําน้าํ ในอากาศ ม นทฺ า กิ นี ( อิ ตฺ . ) อ า ก า ส ค งคฺ า ( อิ ตฺ . )

สุรนที(อิตฺ.)

ลําบาก กิลมติ(อาข.) เขทํ(นปุํ.) พาธนํ(นปุํ.) ทุกฺ

ข(คณุ .) กิลนฺต(กติ ก์) กจิ ฉฺ (คุณ.) กิ

ลมโถ(ปุ.ํ ) กลิ มน(ํ นปุ.ํ )

ลาํ ปาง เขลางฺคนครํ(นปํุ.)

ลําพนู หรปิ ุญฺชยปรุ (นปุํ.)

ลาํ โพง อมุ ฺมตฺโต(ป.ํุ ) มาตุโล(ปํุ.)

ลาํ ไส้ โกฏฺโฐ(ปุํ.) อนฺโต(ป.ํุ )
ลําออ้ ย อจุ ฉุยฎฺฐ(ิ อิตฺ.)