- 27 - ปัญหาอนามัยชุมชน ประเด็นคำถาม สมมติฐาน ด้านการบริหาร 1.มีนโยบายดูแลผู้สูงอายุจากหน่วยงานต่างๆ ในชุมชนอย่างไรบ้าง คลอบคลุมทุกมิติหรือไม่ อย่างไร -ดำเนินงานตามนโยบายและมี ความครอบคลุมทุกมิติดังนี้ 1. พัฒนาศักยภาพผู้สูงอายุใน ชุมชนและส่งเสริมให้มีทักษะการ จัดการสุขภาพของตนเอง มี พฤติกรรมสุขภาพที่พึงประสงค์ทั้ง กายใจสติปัญญาและสังคม 2.ส่งเสริมการจัดสภาพแวดล้อม เอื้อต่อการมีสุขภาพดีแก่ผู้สูงอายุ ในชุมชน3. พัฒนาศักยภาพให้แก่ เจ้าหน้าที่ที่รับผิดชอบดูแลสุขภาพ ผู้สูงอายุในชุมชน 2. หน่วยงานได้รับการสนับสนุนงบประมาณ สำหรับดำเนินงานการดูแลสุขภาพในกลุ่มวัย สูงอายุหรือไม่ อย่างไร 4.สร้างสรรค์เทคโนโลยีและ นวัตกรรมการดูแลสุขภาพให้แก่ ผู้สูงอายุในชุมชน - ได้รับสนับสนุนโดยมีแหล่ง งบประมาณจากสธ. และหน่วยงาน อื่นๆที่เกี่ยวข้อง เพื่อส่งเสริมใน เรื่องการดูแลผู้สูงอายุ เช่น กระทรวงพม.,อปท., เครือข่าย ภาคเอกชน ฯลฯ 3. หน่วยงานมีวิธีการพัฒนาศักยภาพ บุคคลากรที่เกี่ยวข้องการดำเนินงานดูแล สุขภาพผู้สูงอายุอย่างไร ได้แก่จัดอบรมให้ความรู้วิธีการ ดูแลสุขภาพผู้สูงอายุอย่างต่อเนื่อง อีกทั้งจัดเวทีเพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้ การดำเนินงานดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ ในแต่ละชุมชน เพื่อแลกเปลี่ยน ประสบการณ์และนำไปใช้พัฒนา อย่างเหมาะสมในชุมชน - ได้คิดค้นนวัตกรรม นวดกาย ผสานใจในคนในชุมชนการ 5-38
- 28 - ปัญหาอนามัยชุมชน ประเด็นคำถาม สมมติฐาน 4. มีการใช้เทคโนโลยีการสื่อสาร/นวัตกรรม ใหม่ๆที่เอื้อประโยชน์ในการดูแลผู้สูงอายุ หรือไม่ ด้านระบบบริการ 1.ระบบบริการด้านสุขภาพของผู้สูง อายุทั้งติดสังคม ติดบ้าน และติดเตียงเป็นอย่างไร ดำเนินงานดูแลผู้สูงอายุพระ อาจารย์โดยได้เข้าร่วมนำเสนอ ผลงานในเวทีการประชุม แลกเปลี่ยนเรียนรู้และนำเสนอ ผลงานวิชาการสสจ.นครนายก ปี 2560 - ระบบบริการมีความเหมาะสม เพียงพอครอบคลุมทุกปัญหา สุขภาพของผู้สูงอายุทั้ง 3กลุ่ม 2.การเข้าถึงหน่วยบริการ เมื่อผู้สูงอายุเจ็บป่วยฉุกเฉิน และระบบการดูแลต่อเนื่อง เป็นอย่างไร 3. พื้นที่ชุมชนมีรูปแบบ การสร้างกิจกรรมส่งเสริม สุขภาพผู้สูงอายุอย่างไร - มีระบบดูแลการเข้าถึงหน่วย บริการเมื่อฉุกเฉินที่ได้มาตรฐาน และการดูแลอย่างต่อเนื่องอย่างมี คุณภาพ - มีการจัดกิจกรรมสร้างเสริม สุขภาพในโรงเรียนผู้สูงอายุ กิจกรรมสันทนาการที่เหมาะสม และครอบคลุมในแต่ละกลุ่ม จากตารางที่ 25 จึงนำมาสู่การประเด็นคำถามและสมมติฐานของประเด็นปัญหาที่เกี่ยวข้อง โดยแบ่ง ออกเป็น 3 ด้าน ได้แก่ ด้านตัวผู้สูงอายุ/ครอบครัว/ชุมชน ด้านการบริหาร และด้านระบบบริการ พร้อมตั้ง คำถามเพื่อเป็นสมมติฐานในการนำไปสู่การออกแบบเครื่องมือในการวิเคราะห์ปัญหาศึกษาข้อมูลในพื้นที่ต่อไป 5-39
- 29 - ตารางที่ 26 แนวทางการออกแบบเครื่องมือเพื่อใช้เก็บรวบรวมข้อมูล CBL ปัจจัยสาเหตุ หลัก 4M ปัจจัยสาเหตุย่อย 7s/PESTEL ข้อมูลเพิ่มเติม วิธีการเก็บ รวบรวมข้อมูล กลุ่มเป้าหมาย ผู้รับผิดชอบ Man Staff 1.จำนวนบุคลากรในการ ดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ ได้แก่ อสม. มีจำนวน 35 คน พื้นที่มี 897 ครัวเรือน คิด เป็นอัตราส่วน อสม. ต่อ หลังคาเรือนมากที่สุด คือ 1:26 หลังคาเรือน มีภาคีเครือข่ายในการดูแล ผู้สูงอายุ และพัฒนา ศักยภาพบุคลากรอย่างไร สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ Focus group อบท รพสต อสม / ผู้สูงอายุ ผบก ศิริกาจน์ ผบก วีรานันท์ Man Skill ผู้สูงอายุ - ผู้สูงอายุมีความเข้าใจในการ ดูแลสุขภาพตนเอง ครอบครัว/อสม./CG - จนท.มีความเข้าใจและได้รับ การพัฒนาทักษะการดูแล ผู้สูงอายุ Share values 1. การบริการมีมาตรฐาน 2. ผู้รับบริการเป็นศูนย์กลาง 3. การมีจิตบริการต่อ ผู้รับบริการ -มีแผนการดำเนินงานในการ จัดอบรมผู้ดูแล อย่างไร -มีแผนการดำเนินงานในการ จัดอบรมของผู้สูงอายุในการ ดูแลสุขภาพตนเอง อย่างไร มีวัฒนธ ร รมในก า รดูแล ผู้สูงอายุอย่างไร มีการบูรณาการเรื่องของการ ดูแลผู้สูงอายุอย่างไร สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ Focus group สัมภาษณ์ อบท รพสต อสม / ผู้สูงอายุ ผอ.รพ.สต. เจ้าหน้าที่ รพ. สต. 5-40
- 30 - ปัจจัยสาเหตุ หลัก 4M ปัจจัยสาเหตุย่อย 7s/PESTEL ข้อมูลเพิ่มเติม วิธีการเก็บ รวบรวมข้อมูล กลุ่มเป้าหมาย ผู้รับผิดชอบ Manage ment /Method Structure 1 . โ ค ร ง ส ร ้ า ง ก า ร จัดบริการผู้สูงอายุของ ชุมชน System 1. การเข้าถึงบริการกรณี ฉุกเฉินและการดูแลอย ่าง ต่อเนื่อง 2 . LTC/ค ก ก .พัฒน า คุณภาพชีวิตชุมชน มีการจัดโครงสร้างการ ดูแลผู้สูงอายุ อย่างไร มีการมอบหมายหน้าที่ ในด้านการดูแลผู้สูงอายุ อย่างไร มีการจัดการการเข้าถึง บริการฉุกเฉินและการ ดูแลผู้สูงอายุต่อเนื่อง อย่างไร มีการดำเนินงานกองทุน LCT อย่างไรบ้าง มีคณะกรรมการ พชต. กำหนดประเด็นในการ ดูแลผู้สูงอายุ อย่างไร สัมภาษณ์ สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ Focus group ผอ. รพสต จนท. รพสต อบท รพสต อสม / ผู้สูงอายุ ผบก. ประมวล ผบก. วนิดา 5-41
- 31 - ปัจจัย สาเหตุ หลัก 4M ปัจจัยสาเหตุย่อย 7s/PESTEL ข้อมูลเพิ่มเติม วิธีการเก็บ รวบรวมข้อมูล กลุ่มเป้าหมา ย ผู้รับผิดชอบ Manage ment /Method Style 1. ส ่งเสริมการมีส ่วน ร ่วมของภาคประชาชน ร ่วมกับเครือข ่ายอย ่าง บูรณาการ Strategy 1. ให้บริการด้านสุขภาพ แ บ บ บ ู ร ณ า ก า ร แ ก่ ประชาชน 2. การพัฒนามาตรฐาน งานปฐมภูมิ 3. ส ่งเสริมการมีส ่วน ร่วมทุกภาคส่วน Policy 1. นโยบายการ ดำเนินงานด้านการดูแล ผู้สูงอายุปี 2566 2. กองทุนฟื้นฟูอุปกรณ์ ของอปท. 3. นโยบายส่งเสริม สุขภาพผู้สูงอายุใน ชุมชน มีรูปแบบการให้บริการ กลุ่มผู้สูงอายุ อย่างไร มีภาคีเครือข ่ายในการ ดำเนินงาน อย่างไรบ้าง มีโ ค ร ง ส ร ้ า ง แ ล ะ แผนง านในก า รดูแล ผู้สูงอายุอย่างไร มีการนำนโยบายมาใช้ ในการปฏิบัติเพื่อ่ให้เห็น ผลเชิงประจักษ์อย่างไร มีผลก า รด ำเนินง าน สอดคล้องกับนโยบาย ผู้สูงอายุอย่างไร ในพื้นที่มีการนำนโยบาย ลงสู่การปฏิบัติใน รูปแบบใดบ้าง สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ Focus group สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ Focus group สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ Focus group อบท รพสต อสม / ผู้สูงอายุ อบท รพสต อสม / ผู้สูงอายุ อบท รพสต อสม / ผู้สูงอายุ ผบก. ประมวล ผบก. วนิดา 5-42
- 32 - ปัจจัย สาเหตุหลัก 4M ปัจจัยสาเหตุย่อย 7s/PESTEL ข้อมูลเพิ่มเติม วิธีการเก็บ รวบรวมข้อมูล กลุ่มเป้าหมาย ผู้รับผิดชอบ Money Economic ผู้สูงอายุ 1. เบี้ยผู้สูงอายุ 2. เงินออมหลังเกษียณ 3. รายได้ของครัวเรือน หน่วยงาน 1. เงินบำรุง 2. กองทุน LTC การเข้าถึงสิทธิ ประโยชน์ของผู้สูงอายุ ในพื้นที่เป็นอย่างไร รายได้ต่อครัวเรือน ของผู้สูงอายุ เพียงพอ หรือไม่ อย่างไร สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ Focus group อบท รพสต อสม /ผู้สูงอายุ ผบก ภาวีณี Material Technological 1. มีนวัตกรรม นวดกาย ผสานใจในคนในชุมชน 2. มีระบบเวชระเบียนใน การดูแลผู้สูงอายุ HOS CPU 3. การใช้เทคโนโลยี สื่อสารในการดูแลและ บริการผู้สูงอายุ เช่น LINE,TELEMEDICINE , ระบบEMS มีการนำเทคโนโลยี และนวัตกรรม มาใช้ เพื่อให้เกิดประโยชน์ กับผู้สูงอายุอย่างไร มีช่องทางการสื่อสาร ดูแลผู้สูงอายุในชุมชน อย่างไร มีการปรับปรุง ฐานข้อมูลผู้สูงอายุ ให้ เป็นปัจจุบัน อย่างไร มีการนำข้อมูล ผู้สูงอายุมาวิเคราะห์ เพื่อวางแผนในการ ดูแลผู้สูงอายุ ต่อเนื่อง อย่างไร สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ อบท . รพ.สต. ผบก สุพัตรา 5-43
- 33 - ปัจจัย สาเหตุหลัก 4M ปัจจัยสาเหตุย่อย 7s/PESTEL ข้อมูลเพิ่มเติม วิธีการเก็บ รวบรวมข้อมูล กลุ่มเป้าหมาย ผู้รับผิดชอบ ENV Social 1. ชมรมผู้สูงอายุ/ โรงเรียนผู้สูงอายุ 2. เครือข่ายที่เกี่ยวข้องใน พื้นที่ชุมชน ได้แก่ อปท. , ภาคีเครือข่ายภาคเอกชน ฯลฯ มีรูปแบบการจัด กิจกรรมให้ผู้สูงอายุ อย่างไรบ้าง เครือข่ายใดบ้าง ที่เข้า มามีส่วนร่วมในการ ดูแลผู้สูงอายุ ในพื้นที่ สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ Focus group อบท รพสต อสม /ผู้สูงอายุ ผบก. นิษา ผบก. ขนิษฐา Legal Legal 1. ข้อบัญญัติชุมชน/ ธรรมนูญชุมชน 2. สวัสดิการเบี้ยผู้สูงอายุ มีข้อบัญญัติสุขภาพ ของชุมขน เพื่อเอื้อต่อ การดูแลผู้สูงอายุ อย่างไร ในพื้นที่มีชมรม ผู้สูงอายุ และ ดำเนินการต่อเนื่อง อย่างไร สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ Focus group อบท. รพ.สต. อสม /ผู้สูงอายุ Environment ด้านครอบครัว 1.ห้องน้ำ,ทางลาด,ราวจับ บันได ด้านชุมชน 1. หน่วยบริการมี มาตรฐาน G&C 2. การจัดการ สภาพแวดล้อมให้สะอาด ภาคีเครือข่ายมีส่วน ร่วมในการจัด สิ่งแวดล้อมเพื่อเอื้อต่อ การส่งเสริมสุขภาพ ผู้สูงอายุอย่างไร สัมภาษณ์ สังเกตการณ์ Focus group อบท . รพ.สต. อสม /ผู้สูงอายุ 5-44
- 34 - จากตารางที่ 26 นำไปสู่การจัดทำแนวทางคำถามเพื่อหาข้อมูลปัจจัยทางการบริหารที่เกี่ยวข้อง ดังนี้ เครื่องมือเก็บรวบรวมข้อมูลCBLเพื่อหาข้อมูลปัจจัยทางการบริหารที่เกี่ยวข้อง 1. มีแผนยุทธศาสตร์ กลยุทธ์ เกี ่ยวกับการดูแลผู้สูงอายุ อย ่างไร และผลการดำเนินงานเป็นอย่างไร มีแผนการโครงการอะไรบ้าง 2. มีโครงสร้างเกี่ยวกับงานดูแลผู้สูงอายุ อย่างไร 3. บุคลากรในองค์กร ที่รับผิดชอบงาน มีส่วนร่วมในการตัดสินใจในการทำงานหรือไม่ 4. มีคู่มือแนวทางการดูแลผู้สูงอายุอย่างไร 5. มีการพัฒนาด้านการดูแลผู้สูงอายุประจำปี อย่างไร 6. เจ้าหน้าที่ที่ดูแลผู้สูงอายุมีทักษะความชำนาญในการส่งเสริมป้องกันดูแลรักษาหรือไม่ 7. การดูแลผู้สูงอายุมีความสำคัญหรือไม่อย่างไร 8. นโยบายที่มีอยู่ในปัจจุบัน ครอบคลุมหรือไม่ ควรเป็นแบบไหน 9. มีงบประมาณสนับสนุนในการดูแลผู้สูงอายุเพียงพอหรือไม่ 10. การมีส่วนร่วมของชุมชนในการดูแลผู้สูงอายุ 11. มีการใช้เทคโนโลยี การสื่อสาร/นวัตกรรมใหม่ๆ ที่เอื้อประโยชน์ในการดูแลผู้สูงอายุอย่างไร 12. ความครอบคลุมการได้รับบริการด้านสุขภาพ ของผู้สูงอายุเป็นอย่างไร 13. มีกฎหมายสนับสนุนการดูแลผู้สูงอายุอย่างไร เพียงพอหรือไม่ ทั้งนี้ ได้แบ่งเป็นคำถามตามกลุ่มเป้าหมาย ดังนี้ ตารางที่27 แสดงคำถามแยกตามกลุ่มเป้าหมาย กลุ่มเป้าหมาย คำถาม ผู้สูงอายุ ผู้ดูแล/ครอบครัว 1.รายได้ต่อครัวเรือนของผู้สูงอายุ เพียงพอหรือไม่ อย่างไร 2.มีรูปแบบการให้บริการกลุ่มผู้สูงอายุ อย่างไร 3.มีภาคีเครือข่ายในการดำเนินงาน อย่างไรบ้าง 4.มีการจัดการการเข้าถึงบริการฉุกเฉินและการดูแลผู้สูงอายุต่อเนื่องอย่างไร ผอ.รพ.สต จนท.ผู้รับผิดชอบ 1. มีการจัดโครงสร้างการดูแลผู้สูงอายุ อย่างไร มีการมอบหมายหน้าที่ในด้านการดูแลผู้สูงอายุ อย่างไร 2. มีวัฒนธรรมในการดูแลผู้สูงอายุอย่างไร 3. มีการบูรณาการเรื่องของการดูแลผู้สูงอายุอย่างไร 4. มีข้อบัญญัติสุขภาพของชุมขน เพื่อเอื้อต่อการดูแลผู้สูงอายุอย่างไร 5. มีการนำเทคโนโลยี และนวัตกรรม มาใช้เพื่อให้เกิดประโยชน์กับผู้สูงอายุอย่างไร 6. มีช่องทางการสื่อสาร ดูแลผู้สูงอายุในชุมชน อย่างไร 7. มีการปรับปรุงฐานข้อมูลผู้สูงอายุ ให้เป็นปัจจุบัน อย่างไร 8. มีการนำข้อมูลผู้สูงอายุมาวิเคราะห์ เพื่อวางแผนในการดูแลผู้สูงอายุ ต่อเนื่อง อย่างไร 5-45
- 35 - กลุ่มเป้าหมาย คำถาม อสม./ ผู้ดูแล 1. เครือข่ายใดบ้าง ที่เข้ามามีส่วนร่วมในการดูแลผู้สูงอายุ ในพื้นที่ 2. มีรูปแบบการจัดกิจกรรมให้ผู้สูงอายุ อย่างไรบ้าง 3. ภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วมในการจัดสิ่งแวดล้อมเพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุอย่างไร ผู้นำชุมชน อปท. 1. มีภาคีเครือข่ายในการดูแลผู้สูงอายุ และพัฒนาศักยภาพบุคลากรอย่างไร 2. มีข้อบัญญัติสุขภาพของชุมขน เพื่อเอื้อต่อการดูแลผู้สูงอายุอย่างไร 3. มีแผนการดำเนินงานในการจัดอบรมผู้ดูแล อย่างไร 4. มีแผนการดำเนินงานในการจัดอบรมของผู้สูงอายุ ในการดูแลสุขภาพตนเอง อย่างไร 5. ภาคีเครือข่ายมีส่วนร่วมในการจัดสิ่งแวดล้อมเพื่อเอื้อต่อการส่งเสริมสุขภาพผู้สูงอายุอย่างไร 6. มีการจัดการการเข้าถึงบริการฉุกเฉินและการดูแลผู้สูงอายุต่อเนื่องอย่างไร 7. มีการดำเนินงานกองทุน LCT อย่างไรบ้าง 8. มีคณะกรรมการ พชต กำหนดประเด็นในการดูแลผู้สูงอายุ อย่างไร แผนภาพที่ 4 Fish bone diagram 5-46
- 36 - จากแผนภาพที่ 4 เมื่อนำประเด็นปัญหาและสมมติฐานมาวิเคราะห์โดยใช้แนวคิด4M มาใช้ในการ วิเคราะห์การวางแผนกลยุทธ์ประกอบด้วย Man ,Method , Money และ Material โดยใช้แนวคิดร่วมการ วิเคราะห์ ดังนี้ - การวิเคราะห์ปัจจัยภายในโดยใช้แนวคิด 7’S McKinsey ประกอบด้วย Staff ,Skill ,Style ,Structure System ,Strategy และ Share valued - วิเคราะห์ปัจจัยภายนอกโดยใช้แนวคิด PEST Analysis ประกอบด้วย Policy ,Economic ,Social และ Technology ,Environment และLegal สร ุปการวิเคราะห์ในรูปแบบ Fish bone diagram ดังภาพ เพื่อนำไปสู่การสังเคราะห์ SWOT Analysis เพื่อหาจุดแข็ง (S) จุดอ่อน (W) โอกาสและภัยคุกคาม ต่อไป 5-47
- 37 - 3. การวางแผนกลยุทธ์ ผู้เข้ารับการอบรมผู้บริหารการสาธารณสุขระดับกลางได้ศึกษาข้อมูลทั ่วไปในบริบทพื้นที ่ของ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก นำมาสู่ขั้นตอนของส่วนที่ 3 การวิเคราะห์องค์กรเพื่อจัดทำแผนกลยุทธ์โดยศึกษาปัญหาสาธารณสุขหรือปัญหาที่ส่งผลต่อสุขภาพ จาก ข้อมูลทุติยภูมิการจัดลำดับความสำคัญของปัญหาออกแบบเครื่องมือรวบรวมข้อมูลโดยใช้การสอบถามแบบ สัมภาษณ์ การสังเกตรวบรวมข้อมูลลงพื้นที่ฟังการบรรยายข้อมูลสุขภาพของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บึงพระอาจารย์โดยสาธารณสุขอำเภอผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ และ ดำเนินการใช้การสอบถาม สัมภาษณ์ สังเกตผู้ที่เกี่ยวข้อง นำมาวิเคราะห์องค์กรและปัญหาสุขภาพเพื่อจัดทำ แผนกลยุทธ์ โดยใช้ SWOT Analysis(Tools) และวิเคราะห์ปัจจัยเชิงกลยุทธ์ภายในและภายนอกองค์กรแผน กลยุทธ์และแผนปฏิบัติการ เพื ่อการแก้ปัญหาการพัฒนางานด้านบริหารและการบริการสาธารณสุขของ โรงพยาบาลส ่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ โดยมุ ่งเน้นการแก้ไขปัญหาในระดับพื้นที ่ซึ ่งมีขั้นตอน การศึกษาแสดงรายละเอียดดังภาพ 5-48
- 38 - 3.1 การวิเคราะห์องค์กรและปัญหาสุขภาพเพื่อจัดทำแผนกลยุทธ์โดยใช้SWOT Analysis ในการวิเคราะห์องค์กร และปัญหาสุขภาพเพื่อจัดทำแผนกลยุทธ์ โดยใช้ SWOT Analysis (Tools) ผู้ศึกษาได้ดำเนินการวิเคราะห์ปัจจัยในองค์กร โดยใช้7’S McKinsey และปัจจัยภายนอกองค์กร โดยใช้ PESTEL Analysis มีรายละเอียดแสดงดังตารางที่ 28 ตารางที่28 วิเคราะห์ปัจจัยภายในองค์กร Internal Strategic Factor (IFAS) โดยใช้7’S McKinsey ประเด็นพิจารณา จุดแข็ง S=Strengths จุดอ่อน W=Weaknesses Structure S1มีระบบโครงสร้างการดูแลผู้สูงอายุที่ชัดเจน ตั้งแต่ระดับเขต จังหวัดลงสู่ระดับพื้นที่ (Bigrock)และมีระบบการดูแลผู้สูงอายุระดับ ตำบลที่เป็นรูปธรรมชัดเจนมีสหวิชาชีพดูแล ต่อเนื่องทุกเดือน W1 เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานดูแลผู้สูงอายุมีภาระ งานหลายด้าน W2 ขาดบุคลการด้านทันตสาธารณสุขมาดูแล ผู้สูงอายุ System S2 มีระบบการจัดการดูแลผู้สูงอายุระยะยาว (LTC) W3 การเข้าถึงบริการผู้สูงอายุที่มีภาวะเสี่ยงต่อ สุขภาพเช่น ปัญหาช่องปากหรือ ตาต้อกระจก มี ความยากลำบาก Share value S3 มีค่านิยมดูแลดุจญาติมิตร S6 ประเพณีท้องถิ่นความเชื่อในตำนานบึงน้ำ สิทธิ์ศักดิ์และมีประวัติศาสตร์ยาวนาน Skill S4 มีบุคากรที่มีการสมรรถนะที่ครอบคลุมใน การดูแลผู้สูงอายุ S5 เจ้าหน้าที่ รพ.สต.(ที่ผ่านการอบรมการ ดูแลผู้สูงอายุ) มีศักยภาพเชี่ยวชาญได้รับ ความไว้วางใจจากชุมชน W4 CG ขาดทักษะความรู้ในการประเมิน ADL Style S7 รูปแบบการบริหารงานแบบการมีส่วนร่วม ของเครือข่าย W5 การบูรณาการเครือข่ายยังไม่ครอบคลุม Strategy S8 OTOP การดูแลผู้สูงอายุติดบ้านติดเตียง Staff W6 อัตรากำลังมีไม่เพียงพอต่อการดูแลผู้สูงอายุ 5-49
- 39 - ตารางที่29 วิเคราะห์ปัจจัยภายนอกองค์กร External Strategic Factor (EFAS) โดยใช้PESTEL Analysis ประเด็นพิจารณา โอกาส O=Opportunities ภัยคุกคาม T=Threats Policy O1 มีนโยบายการดูแลสวัสดิการผู้สูงอายุ ครอบคลุมทั้งระบบ T1 อุปกรณ์ในการดูแลผู้สูงอายุไม่เพียงพอและไม่มี ศูนย์กายอุปกรณ์ในพื้นที่สนับสนุน T4 มีข้อจำกัดในการเข้าถึงกองทุนผ้าอ้อมผู้ใหญ่ T9มีชมรมผู้สูงอายุแห่งเดียวทั้งตำบลทำให้ไม่ สามารถเข้าถึงได้อย่างครอบคลุม Economic O2องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเข้มแข็งและให้ งบประมาณสนับสนุนในการดำเนินงาน ผู้สูงอายุ T2 รายได้ต่อครัวเรือนไม่เพียงพอ T12 CG อสม.ขาดแรงจูงใจเรื่องค่าตอบแทน Social O3 ก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ทำให้ หน่วยงานเตรียมพร้อมในการรองรับการ เปลี่ยนแปลง O6 มีแหล่งทรัพยากรด้านสถานการศึกษา และสถาบันทางการแพทย์ขนาดใหญ่ มีทีมสห เวชจาก มศว. ผลิตนวัตกรรมดูแลผู้ป่วย ผู้สูงอายุ O8 มีการประสานงานองค์กรทุกภาคส่วน O10 เป็นสังคมเกื้อกุลระบบเครือญาติ T5 ผู้สูงอายุขาดผู้ดูแลช่วงเวลาการประกอบอาชีพ T6 ขาดความเชื่อมโยงจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง T10 ขาดภาคีเครือข่ายภาคเอกชน Technology O4 เทคโนโลยีสารสนเทศเหมาะสมในการ ดำเนินงานในพื้นที่ O5 มีการพัฒนานวัตกรรมสนับสนุนการดูแล ผู้สูงอายุในชุมชน เช่น รอกเลื่อนพลิชีวิต ลูกแก้วเตือนกินยา รถเลื่อนเคลื่อนที่ นวัตกรรมวัยเก๋า 9 ไปด้วยกัน O9 การเข้าถึงบริการกรณีฉุกเฉินโดยใช้ line และสายด่วน T7 มีมลภาวะด้านเสียง ฝุ่นจากการคมนาคม T8 อิทธิพลของสื่อมีผลต่อพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่ ถูกต้องของประชาชน เช่น อาหารเสริม T11 การเข้าถึงระบบเทคโนโลยีและการนำ เทคโนโลยีมาใช้ในผู้สูงอายุและผู้ดูแลยังไม่ ครอบคลุม Environment O7 ครัวเรือนมีสิ่งแวดล้อมเอื้อต่อการดำเนิน ชีวิตผู้สูงอายุ T3 พื้นที่ห่างไกล เดินทางไม่สะดวก Legal O11 สวัสดิการเบื้ยผู้สูงอายุครอบคลุม 5-50
- 40 - 3.2 วิเคราะห์ทิศทางกลยุทธ์ ตารางที่30 สรุปการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงกลยุทธ์ภายในองค์กร Internal Strategic Factor (IFAS) : จุดแข็ง S= Strengths Internal Factors จุดแข็ง S= Strengths Weight Rating Weighted Score Comments S1มีระบบโครงสร้างการดูแลผู้สูงอายุที่ชัดแจน ตั้งแต่ระดับเขต จังหวัดลงสู่ระดับพื้นที่ (Bigrock)และมีระบบการดูแลผู้สูงอายุระดับ ตำบลที่เป็นรูปธรรมชัดเจนมีสหวิชาชีพดูแล ต่อเนื่องทุกเดือน 5 0.20 1.00 S2 มีระบบการจัดการดูแลผู้สูงอายุระยะยาว (LTC) 5 0.15 0.75 S3 มีค่านิยมดูแลดุจญาติมิตร 4 0.10 0.40 องค์กรในชุมชน มีการประสานงาน เป็นทีมเครือข่าย S4 มีบุคากรที่มีการสมรรถนะที่ครอบคลุมใน การดูแลผู้สูงอายุ 5 0.10 0.50 จนท ที่รับผิดชอบมีความเชี่ยวชาญ ได้รับการอบรมการดูแลผู้สูงอายุ และ LTC S5 เจ้าหน้าที่ รพ.สต.(ที่ผ่านการอบรมการดูแล ผู้สูงอายุ) มีศักยภาพเชี่ยวชาญได้รับความ ไว้วางใจจากชุมชน 4 0.15 0.60 รพ.สต.บึงพระอาจารย์มี จนท.ผ่าน อบรม CM 2 ท่าน (เกณฑ์ตำบลละ 1 คน) S6 ประเพณีท้องถิ่นความเชื่อในตำนานบึงน้ำ สิทธิ์ศักดิ์และมีประวัติศาสตร์ยาวนาน 5 0.15 0.75 S7 รูปแบบการบริหารงานแบบการมีส่วนร่วม ของเครือข่าย 5 0.1 0.5 S8 OTOP การดูแลผู้สูงอายุติดบ้านติดเตียง 5 0.05 0.25 คะแนนรวม 1-5 1 4.75 5-51
- 41 - ตารางที่31 สรุปการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงกลยุทธ์ภายในองค์กร Internal Strategic Factor (IFAS) : จุดอ่อน W= Weaknesses Internal Factors จุดอ่อน W=Weaknesses Weight Rating Weighted Score Comments W1 เจ้าหน้าที่ผู้รับผิดชอบงานดูแลผู้สูงอายุมี ภาระงานหลายด้าน 3 0.20 0.60 ภาระรับผิดชอบ ของเจ้าหน้าที่ มี หลายด้าน W2 ขาดบุคลการด้านทันตสาธารณสุขมาดูแล ผู้สูงอายุ 4 0.20 0.80 W3 การเข้าถึงบริการผู้สูงอายุที่มีภาวะเสี่ยงต่อ สุขภาพเช่น ปัญหาช่องปากหรือ ตาต้อกระจก มีความยากลำบาก 5 0.20 1.00 มีข้อจำกัดในเรื่องการเดินทาง เพื่อ เข้าระบบรักษาดูแลต่อเนื่องที่ใน หน่วยบริการรับส่งต่อ W4 CG ขาดทักษะความรู้ในการประเมิน ADL 3 0.20 0.60 ทักษะในการตีความ ระดับคะแนนใน การแบ่งกลุ่มแต่ละกลุ่ม W5 สถานที่ชุมชนอื่นไม่มีระบบการจัดการ สิ่งแวดล้อมให้เอื้อต่อดำเนินชีวิตต่อผู้สูงอายุ 3 0.20 0.60 หน่วยบริการ/สถานที่สำคัญ ยัง ปรับปรุงสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อการ ดำเนินชิวิต ไม่ครอบคลุม เช่น ทาง ขึ้นสำหรับรถเข็น ห้องน้ำสำหรับ รถเข็น คะแนนรวม 1-5 1 3.60 5-52
- 42 - ตารางที่32 สรุปการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงกลยุทธ์ภายนอกองค์กร External Strategic Factor (EFAS) : โอกาส O = Opportunities External Factors โอกาส O=Opportunities Weight Rating Weighted Score Comments O1 มีนโยบายการดูแลสวัสดิการผู้สูงอายุ ครอบคลุมทั้งระบบ 5 0.20 1.00 การดูแลผู้สูงอายุ เป็นนโยบายระดับประเทศ ระดับกระทรวง ระดับเขตสุขภาพ และ ระดับจังหวัด ลงสู่พื้นที่ O2องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นเข้มแข็งและให้ งบประมาณสนับสนุนในการดำเนินงานผู้สูงอายุ 4 0.15 0.60 มีงบประมาณสนับสนุนในรูปของ กองทุนต่างๆ O3 ก้าวสู่สังคมผู้สูงอายุโดยสมบูรณ์ทำให้หน่วยงาน เตรียมพร้อมในการรองรับการเปลี่ยนแปลง 5 0.10 0.50 จากสถิติปิรามิดประชากร ของอำเภอ องค์รักษ์ และ รพสต.บึงพระอาจารย์ O4 เทคโนโลยีสารสนเทศเหมาะสมในการ ดำเนินงานในพื้นที่ 4 0.05 0.20 มีเทคโนโลยีที่นำมาใช้ในการดูแล ผู้สูงอายุและจัดการข้อมูล อย่างหลาย หลาย O5 มีการพัฒนานวัตกรรมสนับสนุนการดูแลผู้สูงอายุ ในชุมชน เช่น รอกเลื่อนพลิชีวิต ลูกแก้วเตือนกินยา รถเลื่อนเคลื่อนที่ นวัตกรรมวัยเก๋า 9 ไปด้วยกัน 4 0.10 0.40 มีองค์กรภายนอก ในพื้นที่ เข้ามามีส่วน ร่วมในการดูแลผู้สูงอายุ ในรูปแบบ ต่างๆ O6 มีแหล่งทรัพยากรด้านสถานการศึกษา และ สถาบันทางการแพทย์ขนาดใหญ่ 5 0.05 0.25 มีบุคลากร มีงบประมาณ มีทรัพยากร ที่สนับสนุนการพัฒนาระบบดูแล ผู้สูงอายุ O7 มีทีมสหเวชจาก มศว. ผลิตนวัตกรรมดูแลผู้ป่ วย ผู้สูงอายุ 4 0.10 0.40 การมีส่วนร่วมแหล่งทรัพยากร ในการผลิต นวัตกรรมดูแลผู้ป่ วย ผู้สูงอายุ O8 มีการประสานงานองค์กรทุกภาคส่วน 4 0.10 0.40 องค์กรในชุมชน มีการประสานงานเป็น ทีมเครือข่าย O9 การเข้าถึงบริการกรณีฉุกเฉินโดยใช้ line และสาย ด่วน 5 0.10 0.50 ตำบลมีระบบการส่งต่อในชุมชน มีกลุ่มไลน์ ระหว่างบ้าน/อสม/จนท และมีเบอร์โทรศัพท์ กรณีฉุกเฉิน ที่บ้าน O10 เป็นสังคมเกื้อกุลระบบเครือญาติ 5 0.05 0.25 ครอบครัวขยาย เป็นเครือญาติ คะแนนรวม 1-5 1 4.50 5-53
- 43 - ตารางที่33 สรุปการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงกลยุทธ์ภายนอกองค์กร External Strategic Factor (EFAS) : ภัยคุกคาม T = Threats External Factors ภัยคุกคาม T=Threats Weight Rating Weighted Score Comments T1 อุปกรณ์ในการดูแลผู้สูงอายุไม่เพียงพอ และไม่มีศูนย์กายอุปกรณ์ในพื้นที่สนับสนุน 4 0.10 0.40 ขาดศูนย์กายอุปกรณ์ในพื้นที่ สำหรับ สนับสนุนอุปกรณ์ วัสดุ และเครื่องมือ T2 รายได้ต่อครัวเรือนไม่เพียงพอ 3 0.10 0.30 รายได้ครัวเรือน ที่สามารถนำมาใช้ดูแลผู้สูงอายุ ไม่เพียงพอ T3 พื้นที่ห่างไกล เดินทางไม่สะดวก 4 0.10 0.40 ระยะทางเพื่อการเดินทางเข้าถึง T4มีข้อจำกัดในการเข้าถึงกองทุนผ้าอ้อม ผู้ใหญ่ 3 0.05 0.15 การเข้าถึงกองทุนผู้อ้อมผู้ใหญ่ในผู้สูงอายุ ที่ยังไม่เข้าเกณฑ์ T5 ผู้สูงอายุขาดผู้ดูแลช่วงเวลาการ ประกอบอาชีพ 3 0.05 0.15 การดูแลในช่วงที่ผู้ดูแล ไปประกอบอาชีพ T6 ขาดความเชื่อมโยงจากหน่วยงานที่ เกี่ยวข้อง 3 0.10 0.30 มีหน่วยงานองค์กรด้านสุขภาพในพื้นที่ขาดการส่งเสริม สนับสนุนการดูแลสุขภาพผู้สูงอายุ ในชุมชนอย่างเป็น รูปธรรม T7 มีมลภาวะด้านเสียง ฝุ่นจากการคมนาคม 3 0.10 0.30 รพ สต ใกล้ถนนทางต่างระดับ ทำให้มีเสียง และฝุ่น ช่วงรถสัญจร T8 อิทธิพลของสื่อมีผลต่อพฤติกรรมสุขภาพที่ไม่ ถูกต้องของประชาชน เช่น อาหารเสริม 4 0.10 0.40 การรับรู้ข้อมูล จากสื่อโซเชียล ด้านสุขภาพที่ บิดเบือน อาจเกิดความหลงเชื่อ ตัดสินใจบน ฐานข้อมูลที่ไม่เพียงพอ T9มีชมรมผู้สูงอายุแห่งเดียวทั้งตำบลทำให้ ไม่สามารถเข้าถึงได้อย่างครอบคลุม 3 0.10 0.30 ผู้สูงอายุติดสังคมในพื้นที่ รพสต.บึงพระอาจารย์ มีข้อจำกัดเข้าร่วมกิจกรรมชมรมผู้สูงอายุที่ ตำบลจัดขึ้นได้ไม่สะดวก T10 ขาดภาคีเครือข่ายภาคเอกชน 3 0.05 0.15 การมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่ายภาคเอกชน มา ช่วยสนับสนุนกิจกรรมของชุมชน T11 การเข้าถึงระบบเทคโนโลยีและการนำ เทคโนโลยีมาใช้ในผู้สูงอายุและผู้ดูแลยังไม่ ครอบคลุม 3 0.10 0.30 ความสามารถในการเข้าถึง ระบบเทคโนโลยี และการใช้เทคโนโลยีในผู้สูงอายุ T12 CG อสม.ขาดแรงจูงใจเรื่องค่าตอบแทน 3 0.05 0.15 การดูแลผู้สูงอายุติดสังคม ติดบ้าน บางส่วน โดย CG อสม มีค่าตอบแทนจำกัด คะแนนรวม 1-5 1 3.30 5-54
44 ภาพที่5 แผนภูมิเรดาร์แสดง SWOT Position จากการทำ SWOT Position พบว่า โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ อยู่ใน Position Star ซึ่ง หมายความว่าองค์กรนี้มีโอกาสและจุดแข็ง ที่สามารถกำหนดกลยุทธ์เชิงรุก มารองรับเพื่อให้เกิดการดำเนินการที่ดี ใน ส่วนของอุปสรรคที่มีแต่องค์กรมีจุดแข็ง ที่จะสามารถพัฒนาต่อยอดให้ระบบมีความมั่นคงแข็งแรงขึ้น 0.00 1.00 2.00 3.00 4.00 5.00 S T W O SWOT Position 3.6 4.5 3.3 5-55
4 สรุปผลการวิเคราะห์องค์กร TOWS MATRIX ตารางที่34 แสดงการการสังเคราะห์ประเด็นสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ ด้วย TOWS MATR ม ร รงสร้า น ม ส วิ า ดู แลต่ อ ม ร การ ั ด ม ุ ลากร ม ส ้ า น ้า ร .สต ว ้วางใ าก ุ ม ม รัว ร อนม สิ งแ การ ั น อง า ร อ ่ าย สร้างต้น ดู แลผู ้สูงอายุอย่างต่ อ ร่ งรัดร กา ั นา 1มีน ยบายการ แ ั การ ้ ง าย คร บค ม ั งร บบ อง กรปก รองส่วน ้อง ิ น ้มแ งแล ใ ้ง ปร มา สนั สนุ นในการด า นิ นงานผู ้สูงอายุ ก้าวสู่สัง มผู ้สูงอายุ ดยสม ู ร าใ ้ น่ วยงาน ตร ยม ร้อมในการรองรั การ ปล ยนแปลง น ลย สารสน ศ มา สมในการด า นิ นงานใน น ม การ ั นานวัตกรรมสนั สนุ นการดูแลสว. ม แ ล่ ง รั ยากรด้านส านการศ ก า แล ส า ัน างการแ ย นาดใ ่ม มย ว าก มศว.ผลิ ต นวัตกรรมดู แล สว. ม การปร สานงานอง กร ุ ก า ส่วน สวัสดิการเบื้ยผู สูงอายุครอบคลุม การ ้า ง ริ การกร ุ ก ิ น ดยใ ้ แล สายด่ วน ป นสัง ม ก อกู ลร ร อ าติ การ ั น การส่ง ส ม กรรมสุ า ส่ง สุ า ด ริ ม ง ร รรค อุ ปกร ในการดู แลผู ้สูงอายุ ม่ ยง อแล ม่ม ศู นย กายอุ ปกร ใน น สนั สนุ น ราย ด้ต่ อ รัว ร อน ม่ ยง อ ม มล าว ด้าน ส ยง ุ่ น ากการ มนา ม อสม. าดแรง ู งผใ ใน ร อง ่ าตอ แ น น ่ าง กล ดิ น าง ม่ส ดวก อิ ิ ล องส อม ผลต่ อ ติ กรรมสุ า ม่ ู กต้อง อง ป . ม ้อ ากัดในการ ้ า งกอง ันผ ้าอ้อมผู ้ใ ่ ม มรมผู ้สูงอายุแ ่ ง ด ยว งต า ล ผู ้สูงอายุ าดผู ้ดู แล ่ วง วลาการปร กอ อา าด า ร อ ่ าย า อก น าด วาม อม ยง าก น่ วยงาน ก ยว ้อง การ ้าร น ลย แล การน า ปใ ้ ม่ รอ ลุ ม
45 RIX การ ังเครา ัจจัย ายน กแ ัจจัย าย นเ ก า น ก ย ข ง งค กร จ ่ น ้ า น้า ผู ้รั ผิด อ งานดู แลผู ้สูงอายุม าร งาน ลายด้าน าด ุ ลกรด้าน ันตสา าร สุ มาดู แลผู ้สูงอายุ การ ้า ง ริ การผู ้สูงอายุ ม าว ส ยงต่ อสุ า ่ น ปั า ่ องปาก ร อ ตาต้อ กร ก ม วามยากล า าก าด ัก วามรู ้ในการปร มิน อัตราก าลังมีไม เพียงพอต อการดูแลผู สูงอายุ จ แข ง างการดู แลผู ้สูงอายุ ัดแ นตั งแต่ ร ดั ต ั ง วัดลงสู่ร ดั แล ม ร การดู แลผู ้สูงอายุร ดั ต า ล ป นรู ป รรม ัด น อ น อง ุ ก ด อน การดู แลผู ้สูงอายุร ย ยาว ม ่ านิ ยมดู แลดุ าติ มิตร สมรร น รอ ลุ มในการดู แลผู ้สูงอายุ ต. ผ่ านการอ รมการดู แลผู ้สู งอายุ ม ศักย า ยว า ด้รั วาม ป น น ส ยวม งน าศักดิ สิ ิ แล ม ปร ว ั ติศาสตรยาวนาน วดล้อม อ อต่ อการด า นิ น วิ ต ก ย เช ง ั นา การ ั นาร ่ อง างการ ้า ง ริ การ ลาก ลายแล มา สมกั น ่ น การปร ก า ันตแ ย าง กล สร้างแรง ู งใ ใ ้ ุ ลากร ก ยว ้องในการดู แลผู ้สูงอายุ ดย อป .อง กร า รั แล อก น ก ย เช งร ก นาร การดู แลผู ้สูงอายุ ดยใ ้ น ลย ร่ วมกั การม ส่วนร่ วม นกล้าในการ ร ยนรู ้กิ กรรม อง มรมผู ้สูงอายุ อส อดการ อ น องแล ยั งย น การ ้า ง ริ การการแ ย ุ ก ิ นใ ้ รอ ลุ ม ุ ก น ก ย เช ง กแ ง ิ ม ร อ ่ าย มรมผู ้สูงอายุใน น อ ิ มการ ้า ง ริ การใ ้มาก น ก ย เช งรับ นาศักย า ผู ้ดู แลผู ้สูงอายุใ ้ม สมรร น ตาม ก มาตร าน สริ มใ ้ม กิ กรรม องผู ้สูงอายุ อ ิ มราย ด้ใน รัว ร อน ่ น ง สริ มการ ่ อง ยว ้อง ิ น ปร กวดผู ้สูงอายุสุ า ด ายใต้ ร อา ารย 5-56
46 สรุปผลการวิเคราะห์องค์กร TOWS MATRIX ตารางที่35 แสดงสรุปผลการวิเคราะห์ TOWS MATRIX นำสู่กลยุทธ์ กลยุทธ์เชิงรุก(SO) S1S3O3O4 พัฒนาระบบการดูแลผู้สูงอายุโดยใช้ เทคโนโลยีร่วมกับการมีส่วนร่วมของภาคีเครือข่าย S3O3O2O10 สร้างต้นกล้าในการเรียนรู้กิจกรรมของ ชมรมผู้สูงอายุเพื่อสืบทอดการดูแลผู้สูงอายุอย่าง ต่อเนื่องและยั่งยืน S2O8O9 เร่งรัดระบบการเข้าถึงบริการการแพทย์ ฉุกเฉินให้ครอบคลุมทุกพื้นที่ กลยุทธ์เชิงพัฒนา(WO) W3W2O4 พัฒนาระบบช่องทางการเข้าถึงบริการที่ หลากหลายและเหมาะสมกับพื้นที่ W5O2O8 สร้างแรงจูงใจให้บุคลากรที่เกี่ยวข้องใน การดูแลผู้สูงอายุโดย อปท. องค์กรภาครัฐและเอกชน กลยุทธ์เชิงรับ(ST) S1S2T3T5 พัฒนาศักยภาพผู้ดูแลผู้สูงอายุให้มี สมรรถนะตามเกณฑ์มาตรฐาน LTC S1S6T1T2 ส่งเสริมให้มีกิจกรรมของผู้สูงอายุเพื่อเพิ่ม รายได้ในครัวเรือน กลยุทธ์เชิงพลิกแพลง(WT) W3T3 เพิ่มเครือข่ายชมรมผู้สูงอายุในพื้นที่เพื่อเพิ่ม การเข้าถึงบริการให้มากขึ้น 5-57
47 3.3 วิเคราะห์ Balance Score Card : BSC ตารางที่36 แสดงการวิเคราะห์ Balance Score Card : BSC 5-58
48 4. การนำกลยุทธ์ ไปปฎิบัติ ตารางที่37 แผนกลยุทธ์ ของการแก้ไขปัญหาความเสี่ยงสุขภาพในกลุ่มวัยสูงอายุ ของพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ตาราง38 กิจกรรมตามแผนกลยุทธ์ของการแก้ไขปัญหาความเสี่ยงสุขภาพในกลุ่มวัยสูงอายุ ของพื้นที่โรงพยาบาล ส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ 5-59
4 ตารางที่39 กลยุทธ์ และแผนงานแก้ไขปัญหาของพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุ
49 สุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ 5-60
5
0 5-61
51 5. สรุปอภิปราย และสะท้อนคิดผลการเรียนรู้ด้วย Reflective practices และสนทนากลุ่ม แต่ละกลุ่ม กระทรวงสาธารณสุขได้อนุมัติให้วิทยาลัยนักบริหารสาธารณสุข กำหนดหลักสูตรผู้บริหารการ สาธารณสุขระดับกลาง รุ่นที่ 36 ณ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สระบุรี คณะพยาบาลศาสตร์ สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข ระหว่างวันที่ 26 มิถุนายน - 21 กรกฎาคม 2566 หนึ่ง ในหัวข้อการอบรม คือ การวางแผนเชิงกลยุทธ์และการเรียนรู้แบบ Community Based Learning (CBL) มีทั้งการเรียนรู้ด้านทฤษฎีและการฝึกปฏิบัติ ซึ่งจำเป็นสำหรับผู้บริหารที่ต้องมีความรู้ ทักษะ และสามารถนำไปใช้ในการพัฒนาหน่วยงานหรือองค์กร การฝึกทักษะการวางแผนเชิงกลยุทธ์โดยการ เรียนรู้แบบ CBL มีองค์ประกอบและลำดับขั้นตอน เริ่มจากการศึกษาข้อมูลพื้นที่เบื้องต้นเพื่อวิเคราะห์ หาปัญหาและสาเหตุของปัญหาสาธารณสุขหรือปัญหาที่ส่งผลต่อสุขภาพ วางแผนและสร้างเครื่องมือ เพิ่มเติมเพื่อเก็บข้อมูลที่จำเป็น จากการวิเคราะห์โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ เพื่อศึกษาข้อมูลเพิ่มเติม ตามเครื่องมือที่กำหนด เช่น การรับฟังการบรรยาย การสัมภาษณ์ผู้เกี่ยวข้อง และศึกษาเอกสาร สังเกต และเรียนรู้สถานที่จริง แล้วนำข้อมูลที่ได้ทั้งหมดเข้าสู่กระบวนการพิจารณาเพื่อให้ได้ความครอบคลุม ชัดเจน ซึ่งจะได้กลยุทธ์ที่สอดคล้องเหมาะสมในการดำเนินงานสุขภาพของพื้นที่แล้วนำผลจากการ SWOT มาจัดทำแผนกลยุทธ์ โดยเทคนิค TOWS MATRIX (กลยุทธ์ SO,ST,WO,และWT) ได้กลยุทธ์ ที ่สอดคล้องกับยุทธศาสตร์สาธารณสุขระดับชาติ แล้วจัดเรียงลำดับความสำคัญ SWOT Analysis ปัจจัยภายในโดยใช้แนวคิดของ 7’s McKinsey วิเคราะห์ปัจจัยภายนอกโดยใช้เทคนิค PESTEL ประกอบในการหาขนาดของปัญหา ความรุนแรง ความยากง่ายและตระหนักในการแก้ไขปัญหาของ ผู้เกี่ยวข้อง เพื่อนำปัญหาสุขภาพข้อมูลจากการ SWOT เพื่อนำไปสู่การวางแผนกลยุทธ์ที่สอดคล้อง และเชื่อมโยงกับยุทธศาสตร์ของกระทรวง เขตสุขภาพ จังหวัด อำเภอ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์มีความมุ่งมั่นที่จะพัฒนาบุคลากรด้านวิชาการและส่งเสริมระบบการจัดการความรู้ และวิจัย ทำงานแบบบูรณาการ และมีภาคีเครือข่าย ที่เอื้อต่อการพัฒนาแก้ปัญหาสุขภาพของผู้สูงอายุ จากการศึกษาพื้นที่พบว่าแผนงานโครงการที่ควรจะพัฒนาเพิ่มเติมหรือเป็นจุดเน้น คือ การ ดูแลสุขภาพผู้สูงอายุแบบองค์รวมโดยแสวงหาความร่วมมือจากภาคีเครือข่ายทั้งภาครัฐและเอกชน รวมถึงการนำเทคโนโลยีมาใช้ในการพัฒนางานและนำไปสู่การแก้ไขปัญหาในพื้นที่ในลำดับต้นๆและ สอดคล้องกับกลยุทธ์ของจังหวัดนครนายก และนำไปสู่เป้าหมายกระทรวงสาธารณสุข “ประชาชน สุขภาพดี เจ้าหน้าที่สาธารณสุขมีความสุข ระบบสุขภาพยั่งยืน.” ต่อไป 5-62
52 ข้อจำกัดในการศึกษา 1. ระยะเวลาในการเก็บข้อมูลในพื้นที่ค่อนข้างน้อย 2. กลุ่มตัวอย่างที่ร่วมกิจกรรม In depth interview และ Focus Group เป็นกลุ่มตัวอย่าง ที่มีจำนวนน้อยและไม่กระจายครอบคลุม จึงอาจไม่สะท้อนข้อมูลที่แท้จริงของประชาการ ผู้สูงอายุในพื้นที่ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ สิ่งที่ได้จากการเรียนรู้ 1. เรียนรู้ทักษะกระบวนการคิดอย่างเป็นระบบ การสรุปใจความสำคัญ ตลอดจนทักษะการสื่อสาร และการนำเสนออย่างมีประสิทธิภาพ 2. เรียนรู้การทำงานเป็นกลุ่ม การสร้างสัมพันธภาพและเครือข่าย รวมถึงการช่วยเหลือซึ่งกันและ กันในการเรียนรู้ประสบการณ์ใหม่ๆ 3. ฝึกทักษะการแก้ไขปัญหาสาธารณสุขในระดับโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลและพื้นฐาน ของหน่วยงาน และการสัมภาษณ์ สาธารณสุขอำเภอ ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบล และประชาชนกลุ ่มเป้าหมายในพื้นที ่ตามกระบวนการเรียนรู้Community Based Learning (CBL) 4. เรียนรู้การบริหารและสร้างยุทธศาสตร์ โดยวิเคราะห์ปัจจัยภายนอก และภายในองค์กร ตลอดจนทการนำแผนยุทธศาสตร์ไปสู่การปฏิบัติจริงและเหมาะสมกับบริบทของพื้นที่ชุมชน นั้นๆ 5. แลกเปลี่ยนความคิดเห็นและการเรียนรู้ร่วมกันกับพื้นที่ทั้งในระดับผู้นำระดับตำบล อำเภอ และ ภาคีเครือข่ายลงสู่ผู้ปฏิบัติงานและชุมชน 6. หลังจากการนำเสนอข้อมูลแล้ว มีการนำส่งคืนข้อมูลแก่หน่วยงานเจ้าของพื้นที่ ผู้ที่เกี่ยวข้อง ทั้งในระดับตำบล อำเภอ และจังหวัด พบว่าได้รับการตอบรับที่จะนำกลยุทธ์ดังกล่าวไปนำเสนอ เพื่อใช้ประกอบการดำเนินงานในพื้นที่ต่อไป 5-63
เอกสารอ้างอิง 1. มหาวิทยาลัยมหิดล.(มปป) การวางแผนกลยุทธ์ https://www.tm.mahidol.ac.th/nursing/sites/default/files/KM/Strategy_Plan_NPD.pdf 2. รุ่งนภา มาละเสาร์.(มปป) เครื่องมือ7ชิ้น https://w1.med.cmu.ac.th/commed/wpcontent/uploads/2020/04/L12 3. เกียรติพงษ์ อุดมธนะธีระ.(2565) แบบจำลอง 7S แมคคินซีย์ (McKinsey 7S model) https://www.iok2u.com/article/business-administrator/mckinsey-7s-model 4. กระทรวงสาธารณสุข.(2559). แผนยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20ปี (ด้านสาธารณสุข 2559) ; กรุงเทพฯ 5. สำนักงานพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์.(มปป).นวัตกรรมผู้สูงอายุhttps://uttaradit.msociety.go.th/ 6. กองยุทธศาสตร์และแผนงาน สํานักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข. (2566). รายละเอียดตัวชี้วัดกระทรวง สาธารณสุข; กรุงเทพฯ 7. Kris Piroj.(2018). PESTEL Analysis https://greedisgoods.com/pestel8. กรมอนามัย. (2563). คู่มือแนวทางการส่งเสริมสุขภาพดีชะลอชรา ชีวายืนยาว (Individual Wellness Plan) สำหรับผู้สูงอายุ ; กรุงเทพฯ 53 5-64
ภาคผนวก 54 5-65
ภาพการท ากิจกรรม การระดมสมองออกแบบเครื่องมือในการวิเคราะห์ปัญหา CBL 3 การนำเสนอเครื่องมือในการวิเคราะห์ปัญหา CBL 4 5-66
การศึกษาข้อมูลในพื้นที่ CBL 5 5-67
การนำเสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูล และการคืนข้อมูลให้พื้นที่ CBL 11 5-68
รายงานการเรียนรู้โดยแบบใช้ชุมชนเป็นฐาน (Community-Based Learning: CBL) กรณีศึกษา: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน ตำบลเขาพระ อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก หลักสูตรผู้บริหารการสาธารณสุขระดับกลาง รุ่นที่ 36 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สระบุรี สถาบันพระบรมราชชนก กระทรวงสาธารณสุข 6-1
รายงานการเรียนรู้โดยแบบใช้ชุมชนเป็นฐาน (Community-Based Learning: CBL) กรณีศึกษา: โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน ตำบลเขาพระ อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก อาจารย์ที่ปรึกษา อาจารย์ ดร.ดวงดาว อุบลแย้ม อาจารย์ ดร.สุนีย์รัตน์ บุญศิลป์ สมาชิกกลุ่ม ที่ 6 1. นายสมยศ ภูมิเรศสุนทร ประธาน 2. นางอำไพ ประสมผล กรรมการ 3. นางกาญจนี คำเพ็ญ กรรมการ 4. นางณัฏฐา ศิริผล กรรมการ 5. นางแก้วตา พิชัยศรี กรรมการ 6. นางสาวธิรัญฎา สุทธิพงศ์ กรรมการ 7. นายสวัสดิ์ ประเสริฐสังข์ กรรมการ 8. นางสาวอรจิตร อภัยศรี เหรัญญิก 9. นางสาวอรอุมา มาโพธิ์ชัย เลขานุการ 6-2
2 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 คำนำ การอบรมหลักสูตร ฝึกอบรมผู้บริหารสาธารณสุขระดับกลาง (ผ.บ.ก.) กระทรวงสาธารณสุข รุ่นที่ 36 เสริมสร้างบุคลากรทางด้านสาธารณสุขให้เกิดความรู้ ทักษะและสมรรถนะเพื่อที่จะได้เป็นผู้บริหารและผู้นำการ เปลี่ยนแปลงที่มีประสิทธิภาพ เพื่อรองรับกับภารกิจในปัจจุบันและอนาคต โดยมีการฝึกทักษะด้านการ วางแผนเชิงกลยุทธ์จากสถานการณ์จริงโดยมีการเรียนรู้แบบ (Community-Based Learning: CBL) ที่มี กิจกรรมการแลกเปลี่ยนเรียนรู้โดยทำความเข้าใจ และสร้างความรู้ใหม่ที่เกิดจากความเข้าใจ จากการศึกษา ร่วมกัน ทำให้เกิดมุมมองใหม่ในกรอบแนวคิดของปัญหาที่ต้องการศึกษาร่วมกัน เกิดความร่วมมือในการเรียนรู้ และการประสาน การศึกษาข้อมูลพื้นที่ การวิเคราะห์ปัญหาและสาเหตุ ของปัญหา การวางแผน และการ สร้างเครื่องมือ โดยการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลเพื่อหาปัจจัยทางด้าน การบริหารที่ส่งผลต่อการจัดการ สาเหตุของปัญหาสาธารณสุข พร้อมทั้งนำเสนอกลยุทธ์และแผนปฏิบัติการต่อผู้บริหารและบุคลากรในสังกัด สำนักงานสาธารณสุขอำเภอบ้านคา เพื่อนำไปจัดการแก้ไข ปัญหาและพัฒนาระบบบริหารงานสาธารณสุขของ ชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ คณะผู้จัดทำหวังเป็นอย่างยิ่งว่า เนื้อหาการนำเสนอในรายงานฉบับนี้ จะเป็นแนว ทางการใช้ กระบวนการ CBL เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในสถานการณ์ที่เกิดขึ้นจริงในชุมชน ด้วยการคิดวิเคราะห์ และวางแผนเชิงกลยุทธ์เพื่อนำไปสู่การจัดทำแผนยุทธศาสตร์ของหน่วยงานต่อไป คณะผู้จัดทำ ผู้บริหารการสาธารณสุขระดับกลาง รุ่นที่ 36 กลุ่ม 6 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีสระบุรี 6-3
3 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 สารบัญ หน้า คำนำ 2 สารบัญ 3 สารบัญตาราง 4 สารบัญภาพ 5 บทสรุปสำหรับผู้บริหาร 6 ส่วนที่ 1 บทนำ 7 ส่วนที่ 2 ข้อมูลทั่วไปตำบลเขาพระ และกระบวนการเรียนรู้ 9 ส่วนที่ 3 กระบวนการวางแผนกลยุทธ์ (Knowledge 2) 14 ขั้นตอนที่ 1 การจัดลำดับของปัญหา 14 ขั้นตอนที่ 2 กระบวนการวิเคราะห์ข้อมูล สรุปปัญหาที่พบ 14 และสาเหตุของปัญหา ขั้นตอนที่ 3 แสดงเครื่องมือที่ใช้เก็บข้อมูลชุมชน 15 ขั้นตอนที่ 4 วิเคราะห์ปัจจัยภายในและภายนอกที่ 17 ขั้นตอนที่ 5 การสร้างกลยุทธ์ 20 ขั้นตอนที่ 6 การวางแผนปฏิบัติการ 21 ส่วนที่ 4 สรุปผลการเรียนรู้ 24 บรรณานุกรม 27 ภาคผนวก 28 6-4
4 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 สารบัญตาราง หน้า ตารางที่ 1 ข้อมูลประชากร ตำบลเขาพระ อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก 10 ตารางที่ 2 ข้อมูลจำนวนบุคลากร โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน 11 ตารางที่ 3 จำนวนผู้ป่วยโรคเรื้อรัง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน 13 ตารางที่ 4 ข้อมูลแสดงการจัดลำดับความสำคัญของปัญหา 14 ตารางที่ 5 แสดงการวิเคราะห์ ปัจจัยภายใน 7 S Model (McKinsey) 15 ตารางที่ 6 แสดงการวิเคราะห์ ปัจจัยภายนอก 7 S Model (McKinsey 16 ตารางที่ 7 ตารางแสดงการวิเคราะห์ข้อมูล การถ่วงน้ำหนักคะแนน 17 ตารางที่ 8 การทำTOWS Matrix 20 6-5
5 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 สารบัญรูปภาพ หน้า ภาพที่ 1 แผนที่แสดงเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน 9 ภาพที่ 2 ปิรามิดประชากร 11 ภาพที่ 3 ภาพแผนภูมิก้างปลา 14 ภาพที่ 4 การทำ SWOT Position 19 6-6
6 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 บทสรุปสำหรับผู้บริหาร การศึกษาโดยใชชุมชนเป็นฐาน (Community-Based Learning) มีวัตถุประสงคเพื่อเรียนรู้ และฝึกทักษะการคิดเชิงกลยุทธวางแผนยุทธศาสตรโดยการรวบรวมขอมูลและศึกษาสภาพปญหา สาธารณสุขที่สงผลกระทบตอปญหาสุขภาพประชาชน ทางกลุม 6 หลักสูตรผูบริหารการสาธารณสุข ระดับกลาง (ผ.บ.ก.) รุนที่ 36 ปการศึกษา 2566 ผลการศึกษาพบวา ปญหาสาธารณสุขที่สำคัญเป็น อันดับแรกของโรงพยาบาลสงเสริมสุขภาพตำบลบานเขาทุเรียน ตำบลเขาพระ อำเภอเมือง จังหวัด นครนายก คือ โรคความดันโลหิตสูง และพบว่ามีผู้ป่วยเพิ่มมากขึ้นทุกปี มีภาวะแทรกซอน ของ เสนเลือดสมองตีบ/แตก เมื่อนำปญหามาวิเคราะหปญหาสาธารณสุข พบวาสาเหตุหลักเกิดจาก พฤติกรรมการบริโภคอาหาร ขาดความตระหนักในการปรับเปลี่ยนพฤติกรรม และความไมตอเนื่อง ในการเชื่อมโยงการดูแลเครือขายบริการ จากนั้นไดดำเนินการวิเคราะหปจจัยภายในและภายนอก (SWOT Analysis) โดยปจจัยภายในใชทฤษฎี4M7S และปจจัยภายนอกใชทฤษฎีPESTEL มาเปน กรอบในการวิเคราะหบริบทการบริหารจัดการโรคความดันโลหิตสูง และนำขอมูลมาจัดทำOWS Matrix และ SWOT Position พบวา ได้SWOT Position STAR ในกลยุทธ SO จากนั้นนำมากำหนด ประเด็นยุทธศาสตรคือ พัฒนาแกนนำสุขภาพประจำครอบครัวในชุมชน (Family Health Leader Online : FHLo ) ตำบลเขาพระ อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก ซึ่งผูอบรมสามารถนำความรูและ ประสบการณที่ไดจากการเรียนรูและการฝกภาคสนามไปประยุกต ใชในการคนหาปญหา การกำหนด กลยุทธ แผนงาน โครงการ เพื่อแกไขปญหา โดยบูรณาการความรู้Community Based Learning: CBL เพื่อใหเกิดประโยชนสูงสุดแกประชาชนในพื้นที่ตามบริบทของชุมชนตนเอง 6-7
7 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 ส่วนที่ 1 บทนำ การศึกษาปัญหาสาธารณสุขด้วยกระบวนการเรียนรู้บริบท/ชุมชนเป็นฐาน กระทรวงสาธารณสุข ได้เล็งเห็นความสำคัญของการพัฒนาผู้บริหาร และได้มีการดำเนินการพัฒนา ผู้บริหารการสาธารณสุขระดับกลางอย่างต่อเนื่อง โดยยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง เป็นแนวทางปฏิบัติ ควบคู่กับการพัฒนาองค์กร และยกระดับขีดความสามารถของภาครัฐ มีการเตรียมกำลังคนให้มีสมรรถนะสูง ปรับกระบวนทัศน์และสร้างวัฒนธรรมในการทำงานที่เหมาะสม เพื่อให้บุคลากรสามารถปฏิบัติงานบนหลักการ การบริหารกิจการบ้านเมืองที่ดี (Good governance) ได้อย่างมีประสิทธิภาพและพร้อมที่จะเป็นผู้นำการ แข่งขันด้านสุขภาพในระดับสากล ภายใต้การเซิงหลักฐานเซิงประจักษ์และงานวิจัยการเรียนรู้ผ่านรูปแบบ Community Based Learning : CBL เป็นรูปแบบของการ'ฝึกทักษะการคิด เซิงกลยุทธิในสถานการณ์จริง ระดับอำเภอ ที่มีกิจกรรมของการแลกเปลี่ยนความรู้ ทำความเข้าใจกับพื้นที่จริง ทำให้ทราบถึงปัญหา สาธารณสุขที่สำคัญ โดยนำเครื่องมือการวิเคราะห์ปัจจัยภายใน ปัจจัยภายนอกที่เกี่ยวข้อง นำไปสู่การสร้าง กระบวนการคิด การออกแบบ การวางแผนเซิงกลยุทธ์ กำหนดเป้าหมาย และเขียนปฏิบัติการ ออกมาเป็น โครงการต่างๆ เพื่อเป็นประโยชน์ต่อการเรียนรู้ และสามารถนำไปแกไขปัญหาในการพัฒนาองค์กร ต่อไป วัตถุประสงค์ของการฝึกภาคสนาม 1. พัฒนาทักษะการคิดเซิงกลยุทธ์จากสถานการณ์จริง 2. ฝึกทักษะการใช้เครื่องมือวิเคราะห์ปัจจัยภายใน-ภายนอก และปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับปญหาสุขภาพ 3. พัฒนาทักษะการจัดทำแผนงาน โครงการ เพื่อแก้ไขปัญหาสาธารณสุขเชิงบริหาร ขอบเขตการฝึก เป็นการศึกษาข้อมูลปัญหาสาธารณสุขที่ส่งผลต่อสภาวะสุขภาพของประชาชน สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดนครนายก ข้อมูลจัดทำแผนยุทธศาสตร์ระดับอำเภอเป็นการเรียนรู้แบบ CBL โดย 1.วิเคราะห์ ปัญหาสาธารณสุข หรือปัญหาที่ส่งผลต่อสภาวะสุขภาพในระดับอำเภอ 2. วิเคราะห์สาเหตุหรือปัจจัยทางด้าน การบริหารที่ทำให้การแก้ไขปัญหาสาธารณสุข ไม่บรรลุเป้าหมาย 3. วางแผนยุทธศาสตร์เพื่อพัฒนาระบบการบริหารงานด้านสาธารณสุขให้บรรลุเป้าหมายและ ตอบสนองต่อนโยบายและยุทธศาสตร์การดำเนินงาน สาธารณสุขระดับชาติ ระยะเวลา 11-14 กรกฎาคม 2566 ประชุมกลุ่ม ศึกษาข้อมูลพื้นที่เบื้องต้น สร้างเครื่องมือ คำถาม และวางแผน การเตรียมความพร้อมในการเก็บรวบรวมข้อมูล 11 กรกฎาคม 2566 ศึกษาดูงาน ด้านสาธารณสุข เพื่อค้นหาปัญหาด้านการบริหารงานของพื้นที่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน ตำบลเขาพระ อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก ประชุมกลุ่ม รวบรวมข้อมูลหลังการศึกษาดูงาน ด้านการสาธารณสุข เพื่อวิเคราะห์ปัญหาด้านการบริหารงาน 12 กรกฎาคม 2566 ประชุมกลุ่ม พบอาจารย์ที่ปรึกษาเพื่อหารือวิเคราะห์ข้อมูลพื้นที่เพื่อการวางแผน กลยุทธ์ 6-8
8 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 13 กรกฎาคม 2566 นำเสนอผลการวิเคราะห์ต่ออาจารย์ผู้เชี่ยวชาญของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัด นครนายกและพบอาจารย์ที่ปรึกษา เพื่อวางแผนกลยุทธ์หารือผลการวิเคราะห์และนำมา ปรับแก้ไข 14 กรกฎาคม 2566 นำเสนอต่ออาจารย์ผู้เชี่ยวชาญของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครนายก ขั้นตอนและการเรียนรู้แบบ CBL 1. ศึกษาเอกสารข้อมูลแผนยุทธศาสตร์กระทรวงสาธารณสุขแผนยุทธศาสตร์สำนักงานสาธารณสุข จังหวัดนครนายก แผนยุทธศาสตร์ของ คปสอ.เมือง ข้อมูล พื้นฐานผลการดำเนินงาน ตามยุทธศาสตร์ ปี 2565-2566 และผลการดำเนินงานตามแผนยุทธศาสตร์ของพื้นที่ 2. วิเคราะห์/สังเคราะห์ข้อมูล เบื้องต้น 3. การสร้างเครื่องมือ 4. ประสานเพื่อเก็บรวบรวมข้อมูล (เพิ่มเติม) 5. เก็บรวบรวมข้อมูล (เพิ่มเติม) 6. จัดลำดับความสำคัญของปีญหา 7. การวิเคราะห์ข้อมูลตามกรอบแนวคิด : SWOT Analysis (7'S Model & PESTEL Model) 8. บูรณาการความรู้ในการแก้ปีญหาทางการบริหาร 9. นำเสนอผลงานการฝึกภาคสนามเซิงบริหาร 10. จัดทำรายงานการศึกษา CBL ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ 1. ผู้เข้ารับการอบรม สามารถเพื่อนำข้อมูลมาวางแผนกลยุทธ์แผนปฏิบัติงานได้อย่างมืประสิทธิภาพ 2. ผู้เข้ารับการอบรม ได้รู้จักเลือกใช้เครื่องมือในการวิเคราะห์ปัญหาสาธารณสุขหรือปัญหาที่ส่งผล ต่อสภาวะสุขภาพได้อย่างสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ 3. สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมือง จังหวัดนครนายก ได้แนวทางในการบริหารจัดการเพื่อแก้ไข ปัญหาสาธารณสุขสอดคล้องกับบริบทของพื้นที่ต่อไป 6-9
9 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 ส่วนที่ 2 ข้อมูลทั่วไปกระบวนการเรียนรู้CBL ในพื้นที่บริการปฐมภูมิ ข้อมูลทั่วไปของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน ขนาดและที่ตั้ง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน เริ่มก่อสร้างและเปิดให้บริการ ในปี พ.ศ.2507 ตั้งอยู่ เลขที่ หมู่ 5 ตำบลเขาพระ อำเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก อยู่ทางทิศเหนือของจังหวัดนครนายก ระยะห่างจากโรงพยาบาลนครนายก 3กิโลเมตร สำนักงานสาธารณสุขอำเภอเมือง 3 กิโลเมตร และสำนักงาน สาธารณสุขจังหวัดนครนายก 59 กิโลเมตร รับผิดชอบดูแลประชาชน 7 หมู่บ้าน ได้แก่ หมู่ที่ 1-7 ลักษณะพื้นที่ โดยทั่วไปเป็นที่ราบเนินเขา ลักษณะลุ่ม ๆ ดอน ๆ พื้นดินเป็นดินปนทรายน้ำขังได้ไม่ดี รับผิดชอบดูแล ประชากร 7 หมู่บ้าน ประกอบด้วย หมู่ 1 บ้านวังตูม, ม.2 บ้านเกาะกระชาย, หมู่ 3 บ้านสลักหิน, หมู่ 4 บ้านเขาพระ, หมู่5 บ้านเขาทุเรียน, หมู่6 บ้านวังไทร, หมู่ 7 บ้านบุหย่อง จำนวนหลังคาเรือน 1,601 หลังคาเรือน อาณาเขต ทิศเหนือ ติดต่อ หมู่ที่ 8 บ้านกุดตะเคียน ทิศใต้ ติดต่อ หมู่ที่ 7 ตำบลบ้านใหญ่ ทิศตะวันออก ติดต่อ หมู่ที่ 11 ตำบลพรหมณี ทิศตะวันตก ติดต่อ หมู่ที่ 16 ตำบลบ้านคา ข้อมูลด้านสาธารณสุข: บริบทองค์กร โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน วิสัยทัศน์องค์กรที่มีการจัดการระบบงานปฐมภูมิ มีคุณภาพ ใช้นวัตกรรมเพื่อสุขภาพ รักษ์สิ่งแวดล้อมดี เจ้าหน้าที่และภาคีมีความสุข พันธกิจ 1.จัดระบบงานปฐมภูมิให้มีคุณภาพตามเกณฑ์มาตรฐาน 2.ส่งเสริมการใช้นวัตกรรมในการดูแลสุขภาพทุกกลุ่มวัย 3.อนุรักษ์ธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมลดการใช้สารเคมีในรพ.สต. 4.ส่งเสริมการจัดกิจกรรมเพื่อสุขภาพแก่เจ้าหน้าที่ รพ.สต.และภาคีเครือข่ายด้านสุขภาพ 6-10
10 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 ภาพที่ 1 แผนที่แสดงเขตรับผิดชอบโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน พื้นที่ทางกายภาพ/สภาพแวดล้อม 1. สังคมกึ่งเมือง 2. การคมนาคม การคมนาคมสะดวก มีถนนลาดยาง และถนนลูกรังในหมู่บ้าน ประชาชนทั่วไปใช้รถยนต์ หรือ รถจักรยานยนต์ ในการสัญจรเดินทาง 3. การประกอบอาชีพ ส่วนใหญ่ประกอบอาชีพหลัก คือ เกษตรกรรม ได้แก่ ปลูกสับปะรด ไร่อ้อย และไร่ยางพารา รองลงมาประกอบอาชีพ รับจ้าง เช่น รับจ้างปลูกสับปะรด รับจ้างตัดอ้อย และรับจ้างอื่นๆในและ นอกพื้นที่ 4. ศาสนา ส่วนใหญ่นับถือ ศาสนาพุทธ โดยมีศาสนสถาน 7 แห่ง ได้แก่ วัดวังตูม วัดเกาะกระชาย วัดป่าจิตต พลังศรี วัดเขาพระ วัดเขาทุเรียน วัดบ้านขาม และ วัดบุหย่อง 5. สถานศึกษา ระดับประถมศึกษา จำนวน แห่ง ได้แก่ โรงเรียนวัดเกาะกระชาย สังกัดสำนักงานเขตพื้นที่ การศึกษานครนายก เขต 4 จำนวนนักเรียน 154 คน ผ่านเกณฑ์การประเมินโรงเรียนส่งเสริม สุขภาพ ระดับทอง 6. จำนวนประชากรที่รับผิดชอบ จำนวนประชากร อยู่จริง 3,546 คน ทะเบียนราษฎร์ 5,591 คน 6.1 จำนวนประชากรแบ่งตามสิทธิการรักษา - สิทธิหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า 2,095 คน - สิทธิประกันสังคม 131 คน - สิทธิข้าราชการ 322 คน 6-11
11 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 6.2 จำนวนประชากรแบ่งตามช่วงอายุ(ข้อมูลจาก https://hdcservice.moph.go.th/ 10 ส.ค.65) จำนวนประชากรแบ่งตามช่วงอายุ ตำบลเขาพระ อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก แบ่งเป็น ประชากรผู้สูงอายุ 60 ปีขึ้นไป จำนวน 897 คน คิดเป็นร้อยละ 24.09 ของประชากรทุกช่วงอายุ 6.3 ข้อมูลประชากรและปิรามิดประชากร ตารางที่ 1 ข้อมูลประชากร ตำบลเขาพระ อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก ช่วงอายุ ชาย หญิง รวม 0-4 ปี 73 76 149 5-9 ปี 96 84 180 10-14 ปี 118 103 221 15-19 ปี 113 101 214 20-24 ปี 88 110 198 25-29 ปี 90 106 196 30-34 ปี 91 68 159 35-39 ปี 88 97 185 40-44 ปี 101 103 204 45-49 ปี 108 135 243 50-54 ปี 137 146 283 55-59 ปี 148 169 317 60-64 ปี 119 162 281 65-69 ปี 105 131 236 70-74 ปี 74 101 175 75-79 ปี 59 69 128 80-84 ปี 35 33 68 85-89 ปี 12 35 47 90-94 ปี 12 18 30 95-99 ปี 2 1 3 รวม 1,669 1,848 3,517 6-12
12 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 ภาพที่ 2 ปิรามิดประชากร 6. ข้อมูลบุคลากรโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน อำเภอเมือง จังหวัดนครนายก ตารางที่ 2 ข้อมูลจำนวนบุคลากร โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน ประเภทบุคลากร จำนวนบุคลากร อัตราส่วน : ประชากร (1 : ประชากร) ประจำ สนับสนุน เกณฑ์ รพ.สต. แพทย์ 1 1 : 4,765 ทันตแพทย์ 1 1 : 4,765 เภสัชกร 1 1 : 4,765 พยาบาลวิชาชีพ 2 นักวิชาการสาธารณสุข 1 เจ้าพนักงานธุรการ 1 แม่บ้าน 1 อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน (อสม.) 81 อาสาสมัครผู้ดูแลผู้สูงอายุ (อผส.) 12 ผู้ช่วยเหลือดูแลผู้สูงอายุที่มีภาวะพึ่งพิง Care giver (CM) (70 ชม.) 7 1 6-13
13 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 ประเภทบุคลากร จำนวนบุคลากร อัตราส่วน : ประชากร (1 : ประชากร) ประจำ สนับสนุน เกณฑ์ รพ.สต. Care manager (CM) 7. การให้บริการภายในโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาพระ 7.1 คลินิกผู้ป่วยนอก เปิดให้บริการทั้งในเวลาราชการ และนอกเวลาราชการ 7.2 คลินิกสุขภาพเด็กดี 7.3 คลินิกวางแผนครอบครัว 7.4 คลินิกอนามัยแม่และเด็ก (ฝากครรภ์) 8. การให้บริการภายนอกโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลเขาทุเรียน 8.1 เยี่ยมแม่และเด็ก 8.2 เยี่ยมผู้ป่วยติดบ้าน, ติดเตียง, ผู้สูงอายุ, ผู้พิการ, ผู้ป่วยโรคเรื้อรัง 8.3 ควบคุมโรคระบาด 8.4 อนามัยโรงเรียน 8.5 คุ้มครองผู้บริโภค 8.6 งานคัดกรองสุขภาพ 9. ปัญหาที่สำคัญ 5 ลำดับ ของพื้นที่ อันดับ 1 ผู้สูงอายุ (27.78 % ของประชากร ทั้งหมด และมีแนวโน้มสูงมากขึ้นในอนาคต) อันดับ 2 NCD (ส่วนใหญ่ อยู่ในกลุ่ม Pre-aging) อันดับ 3 โรคจากการประกอบอาชีพ (ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ , สารพิษในเกษตรกร) อันดับ 4 อาการเวียนศีรษะ บ้านหมุน (ส่วนใหญ่ อยู่ในกลุ่ม Pre-aging) อันดับ 5 ภาวะทุพโภชนาการ ในเด็กวัยเรียน ( ภาวะอ้วน 27.18 % ในรร.วัดเกาะกระชาย มี 1 โรงเรียนที่รับผิดชอบ) 10. สาเหตุการตายที่สำคัญ 5 ลำดับ อันดับ 1 ความชรา อันดับ 2 หลอดเลือดสมอง อันดับ 3 หัวใจ อันดับ 4 มะเร็ง อันดับ 5 ไต 6-14
14 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 11. ข้อมูลผู้ป่วยโรคเรื้อรัง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน ตารางที่ 3 จำนวนผู้ป่วยโรคเรื้อรัง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบ้านเขาทุเรียน จำนวนผู้ป่วย จำนวน (ราย) โรคเบาหวาน 290 โรคความดันโลหิตสูง 528 โรคเบาหวานและโรคความดันโลหิตสูง 222 โรควัณโรค 2 กลุ่ม 608 1,313 กลุ่มผู้พิการ 120 6-15
15 ผ.บ.ก. วิทยาลัยพยาบาลสระบุรีรุ่น 36 กลุ่ม CBL 6 ส่วนที่ 3 กระบวนการวางแผนกลยุทธ์ (Knowledge 2) กระบวนการวิเคราะห์ข้อมูล สรุปปัญหาที่พบ และสาเหตุของปัญหา (แสดงขั้นตอนการคิดและข้อมูล สนับสนุน ตารางPBL fishbone diagram หรือconcept mapping (information) ขั้นตอนที่ 1 การจัดลำดับของปัญหา เมื่อได้ระบุปัญหาที่พบในชุมชน จากนั้นจะนำปัญหาเหล่านั้นมาทำการจัดลำดับความสำคัญของปัญหา โดยพิจารณาจากขนาดของปัญหา, ความรุนแรงหรือผลกระทบต่อตนเองและชุมชน, ความยากง่ายของการ แก้ปัญหา และความตระหนัก/ความร่วมมือของชุมชน เพื่อให้ทราบว่าปัญหาใดเป็นปัญหาที่ควรเร่ง เข้าไปแก้ไข หรือปัญหาใดสามารถชะลอไว้แก้ไขภายหลังได้ โดยจากการจัดลำดับปัญหาในชุมชนนี้ ได้ผล ตารางที่ 4 ข้อมูลแสดงการจัดลำดับความสำคัญของปัญหา ขั้นตอนที่ 2 กระบวนการวิเคราะห์ข้อมูล สรุปปัญหาที่พบ และสาเหตุของปัญหา จากการจัดลำดับปัญหาในชุมชนข้างต้น ทำให้ได้ข้อสรุปปัญหาที่ควรเร่งเข้าไปแก้ไข คือ ปัญหาผู้ป่วย โรคความดันโลหิตสูง จากนั้นได้ทำการวิเคราะห์หาสาเหตุของปัญหา โดยใช้เครื่องมือแผนภูมิก้างปลา หรือ Fish Bone Diagram เป็นแผนภูมิที่ใช้แสดงความสัมพันธ์ระหว่างผลกระทบ และสาเหตุ ซึ่งแบ่งเป็น สาเหตุ หลัก สาเหตุรอง และสาเหตุย่อย สาเหตุหลักของปัญหานิยมใช้แนวคิดการวิเคราะห์ 4M1E ได้แก่ Man (คน) ,Machine (เครื่องจักร) ,Material (วัตถุดิบ) ,Method (วิธีการทำงาน) และ Environment (สภาพแวดล้อม) เมื่อใช้เครื่องมือดังกล่าวจะทำให้ได้แผนภูมิก้างปลาของปัญหาโรคความดันโลหิตสูงดังรูปที่ 1 ปัญหา ขนาด ความรุนแรง/ ผลกระทบต่อ ตนเองและ ชุมชน ความยาก ง่ายของ การ แก้ปัญหา ความตระหนัก/ ความร่วมมือของ ชุมชน ผลบวก ผลคูณ ลำดับ ความสำคัญ ผู้ป่วยความ ดันโลหิตสูง 3 4 3 3 13 108 1 ผู้ป่วยพิการ 2 3 2 3 10 36 2 คนไข้จิตเวช 1 3 2 3 9 18 3 6-16