ภาคผนวก 4-39
34 34 (CBL1) กระบวนการศึกษาพัฒนาระบบบริการสุขภาพชุมชนด้วย CBL Model ผ่านระบบ Zoom online วันที่ 26 มิถุนายน 2566 วิทยากร ดร สุดา เดชพิทักษ์ศิริกุล 4-40
35 35 (CBL2) ศึกษาทำความเข้าใจ ข้อมูลเบื้องต้นและวิเคราะห์ข้อมูลระบบบริการสุขภาพ ปัจจัยที่ เกี่ยวข้อง เพื่อเลือกปัญหาการศึกษา รพ.สต.บ้านหนองรี 4-41
36 36 (CBL3) วางแผนสร้างเครื่องมือเพื่อเก็บข้อมูล 4-42
37 37 (CBL4) วิพากษ์เครื่องมือ เก็บข้อมูลในพื้นที่ 4-43
38 38 (CBL5) ศึกษาข้อมูลพื้นที่ 4-44
39 39 (CBL6) ศึกษาข้อมูลพื้นที่ อาจารย์ประจำกลุ่ม 4-45
40 40 (CBL7) ศึกษาข้อมูลพื้นที่เพิ่มเติม 4-46
41 41 (CBL8) วิเคราะห์ข้อมูล/แผนการดำเนินการเดิมของพื้นที่ เพื่อแก้ไขหรือปรับปรุงกลยุทธเดิม อาจารย์ประจำกลุ่ม 4-47
42 42 (CBL9) เสนอผลการวิเคราะห์ข้อมูลพื้นที่เพื่อรับการวิพากษ์ และแนวทางการพัฒนา 4-48
43 43 (CBL10) ปรับแก้ไขผลการวิเคราะห์ ข้อมูลพื้นที่ อาจารย์ประจำกลุ่ม 4-49
44 44 (CBL11) เสนอผลการวิเคราะห์ ข้อมูลพื้นที่ หลังการปรับแก้ให้ผู้เชี่ยวชาญวิพากษ์และคืนข้อมูลให้ พื้นที่ 4-50
45 45 (CBL12) สรุปรายงานการเรียนรู้จากการศึกษาพื้นที่ อาจารย์ประจำกลุ่ม 4-51
หลักสูตรผู้บริหารการสาธารณสุขระดับกลาง (ผบก.) รุ่นที่ 36 ประจำปี 2566 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สระบุรี สถาบันพระบรมราชชนก สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข การเรียนรู้แบบชุมชนเป็นฐาน (Community Base Learning : CBL) กลุ่มที่ 5 กรณีศึกษาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ตำบลพระอาจารย์ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก 5-1
การฝึกทักษะการคิดเชิงกลยุทธ์ การเรียนรู้แบบชุมชนเป็นฐาน (Community Base Learning : CBL) กลุ่มที่ 5 กรณีศึกษาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ตำบลพระอาจารย์ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก จัดทำโดย ผู้บริหารการสาธารณสุขระดับกลาง กลุ่มที่ 5 รุ่นที่ 36 ปี 2566 รายชื่อสมาชิก 1. นางสาวสุพัตรา ต่อศรี นักวิเคราะห์นโยบายและแผนชำนาญการ 2. นางวนิดา ชูรักษา พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 3. นางสาวขนิษฐา วัลลีพงษ์ เภสัชกรชำนาญการพิเศษ 4. นางภาวิณี ศรีวิสิฐศักดิ์ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการพิเศษ 5. นายประมวล สีบูลา พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 6. นางสาวนิษา สมานทรัพย์ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 7. นางวีรานันท์ ศิลปะระเสริฐ พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 8. นางสาวศิริกาญจน์ เขียวอิ่ม พยาบาลวิชาชีพชำนาญการ 9. นายกนก พงศ์เพิ่ม เจ้าพนักงานสาธารณสุขชุมชนอาวุโส อาจารย์ที่ปรึกษา 1. อาจารย์ดร.นุสรา นามเดช 2. อาจารย์ผุสดี ก่อเจดีย์ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สระบุรี สถาบันพระบรมราชชนก สำนักงานปลัดกระทรวงสาธารณสุข 5-2
คำนำ การเรียนรู้แบบใช้ชุมชนเป็นฐานการเรียนรู้ (Community Based : CBL) เป็นส่วนหนึ่งของการอบรม หลักสูตรผู้บริหารการสาธารรศุขระดับกลาง เพื่อฝึกทักษะการเรียนรู้โดยใช้ชุมชนเป็นฐานโดยการศึกษาข้อมูล สภาพทั่วไปของพื้นที่เป้าหมาย ข้อมูลสุขภาพ ปัญหาและอุปสรรคในการดำเนินงาน เก็บรบวรวมและนำข้อมูล มาวิเคราะห์ เพื่อจัดทำแผนยุทธศาสตร์ โดยได้ศึกษาข้อมูลพื้นที่ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก เพื่อค้นหาปัญหาสาธารณสุขที่ส่งผลต่อภาวะสุขภาพของชุมชน ตลอดจนปัญหาการ บริหารงานสาธารณสุข ทำการวิเคราะห์เพื่อนำมาวางแผนกลยุทธ์ ในการแก้ไขปัญหาระดับพื้นท่พัฒนางาน สาธารณสุขให้บรรลุเป้าหมาย รายงานฉบับนี้ จัดทำขึ้นเพื่อรวบรสมและสรุปผลการทำกรณีศึกษา การเรียนรู้แบบใช้ชุมชนเป็นฐาน การเรียนรู้ ซึ่งได้รับความร่วมมือจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ และเครือข่ายบริการ สาธารณสุขตำบลพระอาจารย์ ในการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ข้อมูลพื้นที่ ตลอดจนการอำนวยความสะดวกเป็นอย่าง ดีนอกจากนี้ยังได้รับข้อเสนอแนะและกำลังใจจากอาจารย์ที่ปรึกษาและสมาชิกกลุ่มในการศึกษาเรียนรู้และ จัดทำรายงาน ฉบับนี้ให้เสร็จสมบูรณ์เป็นไปด้วยดี จึงขอบคุณมา ณ โอกาสนี้ ผู้บริหารการสาธารณสุขระดับกลาง กลุ่มที่ 5 หลักสูตรผู้บริหารการสาธารณสุข ระดับกลาง รุ่นที่ 36 ปี 2566 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สระบุรี 20 กรกฎาคม 2566 ก 5-3
กิตติกรรมประกาศ การฝึกทักษะการวางแผนเชิงกลยุทธ์โดยการเรียนรู้แบบใช้ชุมชนเป็นฐานการเรียนรู้(Community Based Learning : CBL) กรณีศึกษาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ อำเภอองครักษ์ จังหวัด นครนายกของกลุ่มที่ 5 ในโครงการอบรมหลักสูตรผู้บริหารการสาธารณสุขระดับกลางรุ่นที่ 36 ประจำปี 2566 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สระบุรี พบว่าโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ได้ดำเนินงาน สอดคล้องกับกลยุทธ์วิสัยทัศน์และเข็มมุ่งของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครนายกชุมชนมีความเข้มแข็ง มี การประสานงานและดำเนินงานร่วมกับเครือข่ายตำบลบึงพระอาจารย์ ได้แก่ ผู้นำชุมชน ชมรมผู้สูงอายุ อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้านประชาชนในชุมชน มีความพึงพอใจต่อระบบการดูแลผู้สูงอายุตำบลบึง พระอาจารย์ และสามารถเข้าถึงการดูแลได้ง่าย ขอขอบพระคุณผู้นำชุมชน ภาคีเครือข่ายผู้สูงอายุ สาธารณสุขอำเภอองครักษ์ ผู้อำนวยการ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ และผู้ที่เกี่ยวข้องทุกท่าน ที่ให้ความอนุเคราะห์อำนวยความ สะดวกในการศึกษาพื้นที่ เป็นอย่างดีอาจารย์ดร.นุสรา นามเดช และอาจารย์ผุสดี ก่อเจดีย์ อาจารย์ที่ปรึกษา ประจำกลุ่ม 5 ที่ให้คำปรึกษาและข้อเสนอแนะพร้อมทั้งให้กำลังใจตลอดมาหน่วยงานต้นสังกัดและวิทยาลัยนัก บริหารการสาธารณสุขกระทรวงสาธารณสุขที่สนับสนุนให้สมาชิกได้เรียนรู้หลักสูตรนี้สำเร็จลุล่วงไปด้วยดี คณะผู้บริหารการสาธารณสุขระดับกลางกลุ่มที่ 5 หลักสูตรผู้บริหารการสาธารณสุข ระดับกลาง รุ่นที่ 36 ปี 2566 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สระบุรี 20 กรกฎาคม 2566 ข 5-4
สารบัญ หัวข้อ หน้า คำนำ ก กิตติกรรมประกาศ ข สารบัญ ค สารบัญตาราง ง สารบัญแผนภูมิ ช สารบัญภาพ ซ บทสรุปผู้บริหาร ฌ 1.บทนำการศึกษาปัญหาสาธารณสุขด้วยกระบวนการเรียนรู้บริบท/ชุมชนเป็นฐาน 1 1.1 สรุปแนวคิดและกระบวนการเรียนรู้โดยชุมชนเป็นฐาน 1 1.2 บทบาทหน้าที่ที่เกี่ยวข้องของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่เป็นหน่วยบริการ 1 1.3 แนวคิดการบริหารเชิงกลยุทธ์ 2 2. กระบวนการเรียนรู้ CBL และ Strategic Management ในพื้นที่บริการปฐมภูมิ 4 2.1 ข้อมูลพื้นฐานทั่วไป ทรัพยากรสาธารณสุข และสถานะสุขภาพ 4 2.2 กระบวนการวิเคราะห์ข้อมูลสรุปปัญหาที่พบและสาเหตุของปัญหา 25 2.3 เครื่องมือที่ใช้เก็บข้อมูลชุมชน 26 3. การวางแผนกลยุทธ์ 37 3.1 การวิเคราะห์องค์กรและปัญหาสุขภาพ เพื่อจัดทำแผนกลยุทธ์โดยใช้ SWOT Analysis 38 3.2 การวิเคราะห์ทิศทางกลยุทธ์ 40 3.3 วิเคราะห์ Balance Score Card: BSC 47 4. การนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติ 48 5. สรุปอภิปราย และสะท้อนคิดผลการเรียนรู้ด้วย Reflective practices และสนทนากลุ่ม 51 เอกสารอ้างอิง 53 ภาคผนวก 54 ค 5-5
สารบัญตาราง หน้า ตารางที่1 แสดงจำนวนและร้อยละประชากรทั้งหมดจากการสำรวจจำแนกตาม เพศ และหมู่บ้าน ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 6 ตารางที่2 แสดงจำนวนและร้อยละประชากร จำแนกตามกลุ่มวัย ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 7 ตารางที่3 แสดงจำนวน และอัตราส่วนเจ้าหน้าที่ต่อประชากรในเขตรับผิดชอบ ของโรงพยาบาล ส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ปี2566 11 ตารางที่4 แสดงจำนวนอาสาสมัครสาธารสุข จำแนกรายหมู่บ้าน ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 13 ตารางที่5 แสดงการให้บริการผู้ป่วยนอกของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2563 –พฤษภาคม 2566 13 ตารางที่6 แสดงจำนวน และร้อยละผู้ที่มีอายุ 35 ปีขึ้นไปได้รับการตรวจคัดกรองโรคเบาหวาน และความดันโลหิตสูง ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 14 ตารางที่7 แสดงอัตราความชุกด้วยโรคความดันโลหิตสูง และเบาหวาน ของโรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2564-2565 14 ตารางที่8 แสดงอุบัติการณ์โรคความดันโลหิตสูง และเบาหวาน ของโรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพต าบลบึงพระอาจารย์ ปี 2564-2566 15 ตารางที่9 แสดงการตรวจภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยเบาหวาน ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2564- 2566 15 ตารางที่10 แสดงจำนวนผู้ป่วยเบาหวาน ความดันโลหิตสูง แยกประเภทการรับการรักษา ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 16 ตารางที่11 แสดงร้อยละผู้ป่วยเบาหวาน ความดันโลหิตสูงได้รับการประเมินโอกาสเสี่ยงโรคหัวใจ และหลอดเลือด ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ปี 2565-2566 16 ตารางที่12 แสดงหญิงตั้งครรภ์ได้รับการดูแลก่อนคลอด 5 ครั้งตามเกณฑ์ ของโรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2565 - 2566 17 ตารางที่13 แสดงร้อยละเด็ก 0 – 5 ปี มีพัฒนาการสมวัย ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึง พระอาจารย์ ปี 2565-2566 18 ตารางที่14 แสดงร้อยละเด็กวัยเรียน สูงดี สมส่วน (อายุ 6-14 ปี)ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 18 ตารางที่15 แสดงร้อยละการคัดกรองสุขภาพผู้สูงอายุ ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระ อาจารย์ ปี 2565-2566 19 ง 5-6
สารบัญตาราง (ต่อ) หน้า ตารางที่16 แสดงข้อมูลผู้สูงอายุที่ได้รับการคัดกรอง 3 ด้าน ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระ อาจารย์ปี 2566 19 ตารางที่17 แสดงร้อยละของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ที่ใช้ยาอย่าง สมเหตุสมผล ปี 2566 20 ตารางที่18 แสดงร้อยละของสตรี อายุ 30 –60 ปี ได้รับการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกของโรงพยาบาล ส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2565 - 2566 21 ตารางที่19 แสดงร้อยละประชากรที่มี อายุ 50 – 70 ปี ได้รับการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ของ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2565 - 2566 21 ตารางที่20 แสดงจำนวนผู้พิการในพื้นที่ ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 21 ตารางที่21 แสดงข้อมูลผู้ป่วยจิตเวช ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บึงพระอาจารย์ปี2566 22 ตารางที่22 สรุปปัญหาสาธารณสุข ปี2566 สำหรับการวางแผนแก้ไขปัญหาการจัดลำดับความสำคัญของ ปัญหา 23 ตารางที่23 การจัดลำดับความสำคัญของปัญหาและวิเคราะห์ประเด็นปัญหา 24 ตารางที่24 การจัดลำดับความสำคัญของปัญหาและวิเคราะห์ประเด็นปัญหา 25 ตารางที่25 ประเด็นคำถาม และสมมติฐานของประเด็นปัญหา 26 ตารางที่26 แนวทางการออกแบบเครื่องมือเพื่อใช้เก็บรวบรวมข้อมูล CBL 29 ตารางที่27 แสดงคำถามแยกตามกลุ่มเป้าหมาย 34 ตารางที่28 วิเคราะห์ปัจจัยภายในองค์กร Internal Strategic Factor (IFAS) โดยใช้7’S McKinsey 38 ตารางที่29 วิเคราะห์ปัจจัยภายนอกองค์กร External Strategic Factor (EFAS) โดยใช้PESTEL Analysis 39 ตารางที่30 สรุปการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงกลยุทธ์ภายในองค์กร Internal Strategic Factor (IFAS) : จุดแข็ง S= Strengths 40 ตารางที่31 สรุปการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงกลยุทธ์ภายในองค์กร Internal Strategic Factor (IFAS) : จุดอ่อน W= Weaknesses 41 ตารางที่32 สรุปการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงกลยุทธ์ภายนอกองค์กร External Strategic Factor (EFAS) : โอกาส O = Opportunities 42 ตารางที่33 สรุปการวิเคราะห์ปัจจัยเชิงกลยุทธ์ภายนอกองค์กร External Strategic Factor (EFAS) : ภัยคุกคาม T = Threats 43 จ 5-7
สารบัญตาราง (ต่อ) หน้า ตารางที่34 แสดงการการสังเคราะห์ประเด็นสำคัญเชิงยุทธศาสตร์ ด้วย TOWS MATRIX 45 ตารางที่35 แสดงสรุปผลการวิเคราะห์ TOWS MATRIX นำสู่กลยุทธ์ 46 ตารางที่36 แสดงการวิเคราะห์ Balance Score Card : BSC 47 ตารางที่37 แผนกลยุทธ์ ของการแก้ไขปัญหาความเสี่ยงสุขภาพในกลุ่มวัยสูงอายุ ของพื้นที่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ 48 ตารางที่38 กิจกรรมตามแผนกลยุทธ์ของการแก้ไขปัญหาความเสี่ยงสุขภาพในกลุ่มวัยสูงอายุ ของ พื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ 48 ตารางที่39 กลยุทธ์ และแผนงานแก้ไขปัญหาของพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระ อาจารย์ 49 ฉ 5-8
สารบัญแผนภูมิ หน้า แผนภูมิที่1 ปิรามิดประชากรในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 7 แผนภูมิที่2 แสดงร้อยละการประกอบอาชีพของประชากรในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาล ส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ปี2566 8 แผนภูมิที่3 แสดงการนับถือศาสนาของประชากรในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระ อาจารย์ปี 2566 9 ช 5-9
สารบัญภาพ หน้า ภาพที่1 แผนที่ตำบลพระอาจารย์ 4 ภาพที่2 แผนที่การเดินทาง 5 ภาพที่3 แผนผังบุคลากรโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ 12 ภาพที่4 Fish bone diagram 35 ภาพที่5 แผนภูมิเรดาร์แสดง SWOT Position 44 ซ 5-10
บทสรุปผู้บริหาร (Exclusive Summary) การศึกษาพื้นที่กรณีศึกษาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ อำเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก โดยการวางแผนกลยุทธ์ใช้การเรียนรู้แบบชุมชนเป็นฐาน (Community Based Learning: CBL)เป็นส่วนหนึ่งของการศึกษาหลักสูตรการบริหารการสาธารณสุขระดับกลางโดยเริ่มต้นจากรวบรวม และ วิเคราะห์ข้อมูลเดิมจากพื้นที่นำไปสู่การค้นหาปัญหาด้วยเครื่องมือในการรวบรวมข้อมูลแจกแบบสอบถามแบบ สัมภาษณ์และการสังการสังเกตนำข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ปัจจัยภายในด้วย7’S McKinsey วิเคราะห์ปัจจัย ภายนอก ด้วย PESTEL Analysis จากนั้น SWOT Analysis เพื่อหาจุดแข็ง จุดอ่อน โอกาสและภัยคุกคาม นำมาสู่การกำหนดแผนยุทธศาสตร์กลยุทธ์และแผนปฏิบัติการแก้ปัญหาจากการวิเคราะห์จัดอันดับความสำคัญ ของปัญหาในพื้นที่พบว่าโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ได้ดำเนินงานสอดคล้องกับกลยุทธ์ วิสัยทัศน์และเข็มมุ่งของสำนักงานสาธารณสุขจังหวัดนครนายก ชุมชนมีความเข้มแข็ง(Community Based Learning : CBL) การดูแลผู้สูงอายุตำบลบึงพระอาจารย์และสามารถเข้าถึงการดูแลได้สะดวก ทางกลุ่ม 5 จึงได้จัดทำแผนกลยุทธ์ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ดำเนินงานเชิงรุก ได้แก่ แผนงานบึงพระอาจารย์ SMART LAND แดนมหัศจรรย์ ดำเนินการเร่งรัดส่งเสริม สุขภาพผู้สูงอายุแบบบูรณาการ เตรียมความพร้อมเพื่อรองรับสังคมสูงอายุร่วมกับภาคีเครือข่าย และพัฒนา ระบบบริหารจัดการเพื่อยกระดับการให้บริการ นำมาจัดทำโครงการชีวิตมีคุณค่า ชะลอ ชราชีวายั่งยืน คณะผู้บริหารการสาธารณสุขระดับกลางกลุ่มที่ 5 หลักสูตรผู้บริหารการสาธารณสุข ระดับกลาง รุ่นที่ 36 ปี 2566 วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนี สระบุรี 20 กรกฎาคม 2566 ฌ 5-11
- 1 - 1. บทนำ การศึกษาปัญหาสาธารณสุขด้วยกระบวนการเรียนรู้บริบท/ชุมชนเป็นฐาน 1.1 สรุปแนวคิดและกระบวนการเรียนรู้โดยชุมชนเป็นฐาน การศึกษาพื้นที่กรณีศึกษาโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบลบึงพระอาจารย์ อ าเภอ องครักษ์ จังหวัดนครนายก โดยการวางแผนกลยุทธ์ใช้การเรียนรู้แบบชุมชนเป็นฐาน (Community Based Learning: CBL) โดยเริ่มต้นจากการรวบรวมและวิเคราะห์ข้อมูลเดิมจากพื้นที่น าไปสู่การวิเคราะห์จัด อันดับความส าคัญของปัญหาในพื้นที่พบว่าโรงพยาบาลส่งเส ริมสุขภาพต าบลบึงพระอาจารย์ มีผู้สูงอายุ ที่มีภาวะเจ็บป่วยด้วยโรคต่างๆ เช่น เบาหวาน ความดันโลหิตสูง จ านวน 259 คน คิดเป็นร้อยละ 56.42 ผู้สูงอายุติดบ้าน จ านวน 18 คน คิดเป็นร้อยละ 4.42 ผู้สูงอายุติดเตียง จ านวน 7 คน คิดเป็นร้อยละ 1.71 นอกจากนี้จากการประเมินการทรงตัวในการเดิน (TUGT) ในผู้สูงอายุ ยังพบปัญหาเรื่องการเคลื่อนไหว ของผู้สูงอายุซึ่งเสี่ยงต่อภาวะหกล้ม จ านวน 84 คน คิดเป็นร้อยละ 19.58 ซึ่งงาน “ผู้สูงอายุ” ถือเป็น OTOP ของพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบลบึงพระอาจารย์ซึ่งสอดคล้องกับการแก้ไขปัญหาคุณภาพชีวิตใน ระดับอ าเภอองครักษ์ จากนั้นจึงน าปัญหาส าคัญดังกล่าวนี้ มาวิเคราะห์ออกแบบเครื่องมือในการ รวบรวมข้อมูลโดยการสัมภาษณ์และการสังเกต แล้วจึงน าข้อมูลที่ได้มาวิเคราะห์ปัจจัยภายในด้วย 7’S McKinsey วิเคราะห์ปัจจัยภายนอกด้วย PEST Analysis จากนั้น SWOT Analysis เพื่อหาจุดแข็ง จุดอ่อน โอกาสและภัยคุกคาม น ามาสู่การก าหนดแผนยุทธศาสตร์กลยุทธ์และแผนปฏิบัติการแก้ปัญหา จากการ น ามาสู่การจัดท าแผนกลยุทธ์ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบลบึงพระอาจารย์ ด าเนินงาน เชิงรุก ได้แก่ แผนงานบึงพระอาจารย์ SMART LAND แดนมหัศจรรย์ ด าเนินการเร่งรัดส่งเสริมสุขภาพ ผู้สูงอายุแบบบูรณาการ เตรียมความพร้อมเพื่อรองรับสังคมสูงอายุร่วมกับภาคีเครือข่าย และพัฒนา ระบบบริหารจัดการเพื่อยกระดับการให้บริการ น ามาจัดท าโครงการชีวิตมีคุณค่า ชะลอ ชรา ชีวายั่งยืน 1.2 บทบาทหน้าที่ที่เกี่ยวข้องของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลที่เป็นหน่วยบริการสาธารณสุขปฐมภูมิ ภารกิจของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลมีบทบาทหน้าที่ที่เกี่ยวข้องต่อประชาชน คือ ปฐมพยาบาลเบื้องต้น หรือระดับปฐมภูมิ (primary care) กับฟื้นฟูสมรรถภาพ จึงเป็นสถานพยาบาลที่ดูแล ประชาชนตั้งแต่อยู่ในครรภ์ เกิด การดำรงชีพ จนตาย ได้แก่ การตรวจรักษาพยาบาลขั้นต้น การฝากครรภ์ การ ให้บริการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค (การให้วัคซีนเด็ก) การดูแลโภชนาการ งานอนามัยโรงเรียน การคุ้มครอง ผู้บริโภค การคัดกรองภาวะผิดปกติต่างๆ การบำบัดรักษาโรคเบาหวาน ความดันโลหิต มะเร็งเต้านม มะเร็ง ปากมดลูก การดูแลผู้พิการ ผู้สูงอายุ การฟื้นฟูสมรรถภาพ และบริการอื่นๆ ให้กับชุมชน นอกจากนี้ยังเป็น แหล่งฝึกงานที่สำคัญของสถาบันการศึกษา ได้แก่ วิทยาลัยพยาบาล คณะพยาบาลของมหาวิทยาลัยทั้งรัฐและ เอกชน 5-12
- 2 - 1.3 แนวคิดการบริหารเชิงกลยุทธ์ การบริหารเชิงกลยุทธ์เพื่อให้เป็นไปตาม วัตถุประสงค์และบรรลุวิสัยทัศน์ขององค์กร ซึ่งการ กำหนดแนวทางและทิศทางในการดำเนินงานนั้น จำเป็นจะต้องวิเคราะห์และประเมินปัจจัยต่างๆ ที่เกิดจาก สภาพแวดล้อมทั้งภายในและภายนอกองค์กร เพื่อกำหนดวิธีการทำงานเพิ่มเติมจากเดิม หรือที่เรียกว่า “กล ยุทธ์” พร้อมทั้งจัดทำกิจกรรม แผนงาน หรือโครงการให้สอดคล้องในแต่ละกลยุทธ์ เพื่อเป็นแนวทางของ องค์กรที่จะสามารถบรรลุวิสัยทัศน์และเป้าหมายที่กำหนดไว้สูงสุด โดยการบริหารเชิงกลยุทธ์ประกอบด้วย กิจกรรมที ่เป็นองค์ประกอบขั้นพื้นฐาน 4 กิจกรรม ซึ ่งกิจกรรมทั้ง 4 กิจกรรมนี้มีความสัมพันธ์และเป็น กระบวนการต่อเนื่องกัน ได้แก่ 1) การวิเคราะห์เชิงกลยุทธ์ (Strategic analysis) เป็นกระบวนการเริ่มแรกของการบริหารเชิงกลยุทธ์ ซึ่งใน การวิเคราะห์เชิงกลยุทธ์จะประกอบด้วยกิจกรรมที่สำคัญได้แก่ -การกำหนดวิสัยทัศน์ (Vision) คือ ความคาดหวังในอนาคตขององค์กรที่ต้องการจะเป็น (โดยมิได้กำหนดวิธีการ ไว้) เป็นข้อความที ่เป็นทิศทางในการกำหนดพันธกิจขององค์กร ซึ ่งเป็นสถานภาพอย ่างใดอย ่างหนึ่ง หรือ หลายๆ อย่าง ที่องค์กรมุ่งหมาย มุ่งหวัง หรือประสงค์จะเป็นหรือจะมีในอนาคต - พันธกิจ (Mission) หมายถึง การกำหนดขอบเขตของงานหรือบทบาทหน้าที่อย่างกว้างๆ ที่องค์กรต้องทำ เพื่อให้บรรลุวิสัยทัศน์ที่กำหนดไว้ - เป้าประสงค์ (Goal) และ/หรือ วัตถุประสงค์ (Objective) หมายถึง การกำหนดสิ่งที่ต้องการในอนาคตซึ่ง องค์กรจะต้องพยายามให้เกิดขึ้น หรือผลลัพธ์หรือผลสำเร็จที่องค์กรต้องการบรรลุถึงจะเป็นข้อความกล ่าว อย่างกว้างๆ บอกถึงผลลัพธ์อันเนื่องจากหน้าที่หลักขององค์กร โดยจะต้องสอดคล้องกับพันธกิจที่กำหนดไว้ และหน่วยย่อยในองค์กรควรมีเป้าประสงค์ของตนเองที่ชัดเจน และสอดคล้องสนับสนุนซึ่งกันและกัน - เป้าหมาย (Target ) หมายถึง เกณฑ์ที่กำหนดไว้เพื่อใช้เป็นกรอบในการปฏิบัติและวัดผลสำเร็จของกิจกรรม แผนงาน หรือโครงการ ที่คาดว่าจะทำได้ภายในระยะเวลาที่กำหนด หรือผลผลิตที่ต้องทำให้สำเร็จเพื่อบรรลุ เป้าประสงค์ 2) การวางแผนกลยุทธ์(Strategic planning) นำกรอบแนวคิด 4M มาใช้ในการวิเคราะห์การวางแผนกลยุทธ์ ประกอบด้วย Man ,Method , Money และ Material โดยใช้แนวคิดร่วมการวิเคราะห์ ดังนี้ - การวิเคราะห์ปัจจัยภายในโดยใช้แนวคิด 7’S McKinsey ประกอบด้วย Staff ,Skill ,Style ,Structure ,System ,Strategy และ Share valued - วิเคราะห์ปัจจัยภายนอกโดยใช้แนวคิด PEST Analysis ประกอบด้วย Policy ,Economic ,Social และ Technology จากนั้นน าไปสู่การสังเคราะห์SWOT Analysis เพื่อหาจุดแข็ง (S) จุดอ่อน (W) โอกาสและภัย คุกคาม โดยประมวลข้อมูลทั้ง ปัจจัยทั้งสองด้านเข้าด้วยกัน และสรุปออกมาเป็นตารางความสัมพันธ์แบบ เมตริก (TOWS Matrix) เมื่อได้ผลการสังเคราะห์แล้วน ามาสู่การก าหนดแผนยุทธศาสตร์การจัดท ากล ยุทธ์และแผนปฏิบัติการต่อไป 5-13
- 3 - 3) การนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติ(Strategic implementation) เป็นกระบวนการเปลี่ยนกลยุทธ์ที่ได้จัดทำขึ้นนำไปสู่ การปฏิบัติจริง เพื่อให้เกิดผลลัพธ์ตามที ่ตั้งเป้าหมายไว้ โดยการนำกลยุทธ์ที่กำหนดไว้มาแปลงออกมาเป็น กิจกรรม แผนงาน หรือ โครงการ ที่จะต้องดำเนินการ ซึ่งจะประกอบด้วย งานที่จะต้องทำ เวลาดำเนินการผู้ ปฏิบัติหรือ ผู้รับผิดชอบ งบประมาณ ตัวชี้วัด โดยมีโครงสร้างขององค์กร ระบบงาน เทคโนโลยี ฯลฯ ซึ่ง ความสำเร็จของการนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติขึ้นอยู ่กับปัจจัย 2 อย ่าง คือ องค์กรมีระบบการจัดการ ที ่ดี และ บุคลากรมีความรู้ความสามารถ 4) การควบคุมและประเมินผลกลยุทธ์ (Strategic control and evaluation) เป็นขั้นสุดท้ายในการบริหาร เชิงกลยุทธ์ เพื่อตรวจสอบและ ประเมินผลการดำเนินงานตามแผนกลยุทธ์ที่กำหนดไว้ว่า บรรลุผลสำเร็จตาม เป้าหมายที ่กำหนดไว้หรือไม ่ซึ ่ง ในระหว ่างนำกลยุทธ์ไปปฏิบัติ จะต้องมีการควบคุม กำกับดูแล ติดตาม ความก้าวหน้า หากพบปัญหาหรืออุปสรรคต่างๆ จะได้แก้ไขได้ทันท่วงที ตลอดจนมีการประเมินผลสำเร็จของ แผนกลยุทธ์เป็นระยะๆ เพื ่อเป็นข้อมูลย้อนกลับ (Feedback) ไปยังขั้นตอนการวิเคราะห์เชิงกลยุทธ์ การ วางแผนกลยุทธ์ และการนำกล ยุทธ์ไปปฏิบัติ 5-14
- 4 - 2. กระบวนการเรียนรู้ CBL และ Strategic Management ในพื้นที่บริการปฐมภูมิ 2.1 ข้อมูลพื้นฐานทั่วไป ทรัพยากรสาธารณสุข และสถานะสุขภาพ ข้อมูลทั่วไปของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์อำเภอองครักษ์จังหวัดนครนายก ก่อสร้าง ขึ้นเมื่อปีพ.ศ.2522 มีพื้นที่ 1 ไร่ ที่ตั้ง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลดงกระทงยาม อำเภอศรีมหาโพธิจังหวัดปราจีนบุรีตั้งอยู่ที่ 65 หมู่ 10 ต าบลพระอาจารย์ อ าเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก 26120 อาณาเขต ทิศเหนือ : มีพื้นที่ติดกับต าบลศีรษะกระบือ อ าเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก ทิศใต้ : มีพื้นที่ติดกับอ าเภอบางน ้าเปรี้ยว จังหวัดฉะเชิงเทรา ทิศตะวันออก : มีพื้นที่ติดกับต าบลบางลูกเสือ และต าบลบางสมบูรณ์ อ าเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก ทิศตะวันตก : มีพื้นที่ติดกับหมู่ที่ 5 และหมู่ที่ 12 ของต าบลพระอาจารย์ อ าเภอองครักษ์ จังหวัดนครนายก ภาพที่1 แผนที่ตำบลพระอาจารย์ ลักษณะพื้นที่/ภูมิประเทศ เป็นที่ราบลุ่ม มีคลองหกวาไหลผ่านในช่วงฤดูร้อนจะมีน ้าเค็มไหลผ่านท า ให้เป็นน ้ากร่อย สภาพพื้นที่มีลักษณะเป็นหมู่บ้านกระจายอยู่ตามริมคลอง ถนนในหมู่บ้านส่วนใหญ่เป็น ถนนลาดยาง การเดินทางของผู้อยู่อาศัยในหมู่บ้านส่วนใหญ่ใช้รถจักรยานยนต์ และรถยนต์ ลักษณะภูมิอากาศ ลักษณะภูมิอากาศ เป็นแบบ ร้อน-ชื้น 5-15
- 5 - วิธีและแผนที่การเดินทาง วิธีการเดินทาง ใช้การคมนาคมทางบก มีถนนลาดยางผ่านพื้นที่จำนวน 3 สาย คือ 1.ทางหลวงชนบท สายองครักษ์ - บางน้ำเปรี้ยว ผ่านที่ตั้งโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ 2.ทางหลวงชนบท สายบ้านคลอง 16 - บ้านปลายคลอง 22 ผ่านหมู่ 6 และหมู่ 9 3.ทางหลวงชนบท สายตลาดคลอง 16 - วัดสุนทรพิชิตาราม ผ่านหมู่ 7 หมู่ 8 หมู่ 10 และหมู่ 11 ภาพที่ 2 แผนที่การเดินทาง แผนที่การเดินทาง การเดินทางโดยรถยนต์ส่วนบุคคลจากจุดเริ่มต้น ที่ว่าการอำเภอองครักษ์ มายัง โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ โดยมุ่งหน้าเข้าสู่ถนนรังสิต - นครนายก เลี้ยวขวาเข้าสู่ ทางหลวงชนบท สายองครักษ์ - บางน้ำเปรี้ยว ขับตรงไป 19 กิโลเมตร ผ่านสะพานข้ามทางรถไฟ จากนั้น ชิดขวาเพื่อกลับรถ และลอดใต้สะพาน จะเห็นทางเข้าสู่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ประชากร ประชากรในพื้นที ่ส ่วนใหญ ่ เป็นชนดั้งเดิมที ่อาศัยอยู่ตามริมคลองหกวา และคลอง 22 เพื่อความ สะดวกในการประกอบอาชีพทางเกษตรกรรมและการอุปโภค บริโภค คนย้ายถิ่นที่เข้ามาในพื้นที่ มีทั้งที่เข้ามา อาศัยด้วยสาเหตุต่าง ๆ คือ 1.รับจ้างแรงงาน 2.แต่งงานมีคู่ครองกับคนในพื้นที่ 5-16
- 6 - ลักษณะพฤติกรรมสุขภาพของประชาชนส่วนใหญ่พบว่า มีการดูแลสุขภาพของตนเองซึ่งสามารถ เข้า รับบริการจากหน่วยงานของราชการ คือ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ หรือโรงพยาบาล องครักษ์ และโรงพยาบาลบางน้ำเปรี้ยว การปกครอง มีการปกครองส่วนท้องถิ่น คือ องค์การบริหารส่วนตำบลพระอาจารย์ จำนวน 1 แห่ง โดยมีหมู่บ้าน ทั้งหมด 13 หมู่บ้าน ซึ่งโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บึงพระอาจารย์ รับผิดชอบ จำนวน 6 หมู่บ้าน ได้แก่ หมู่ที่ 6 - 11จำนวนหลังคาเรือน 897 หลังคาเรือน จำนวนครอบครัว 1,113 ครอบครัว ข้อมูลประชากร ประชากรจากทะเบียนราษฎร์ 3,184 คน ชาย 1,619 คน หญิง 1,596 คน ประชากรจากการสำรวจ 2,322 คน ชาย 1,136 คน หญิง 1,186 คน ตารางที่1 แสดงจำนวนและร้อยละประชากรทั้งหมดจากการสำรวจจำแนกตาม เพศ และหมู่บ้าน ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 ลำดับ หมู่บ้าน จำนวน (คน) ร้อยละ ชาย หญิง จำนวน (คน) ร้อยละ จำนวน (คน) ร้อยละ 1 หมู่ 6 บ้านปลายคลอง 22 327 14.08 158 6.80 169 7.28 2 หมู่ 7 บ้านบึงไผ่ 237 10.21 116 5.0 121 5.21 3 หมู่ 8 บ้านปากคลอง 17 518 22.31 256 11.02 262 11.28 4 หมู่ 9 บ้านคู้คตที่ 2 313 13.48 156 6.72 157 6.76 5 หมู่ 10 บ้านบึงพระอาจารย์ 589 25.37 289 12.45 300 12.92 6 หมู่ 11 บ้านคลองหกวา 338 14.56 161 6.93 177 7.62 รวม 2,322 100 1,136 48.92 1,186 51.08 ที่มา : จากข้อมูล HDC พฤษภาคม 2566 จากตารางที่ 1 พบว่าประชากรที่พบมากที่สุดในหมู่ 10 คิดเป็นร้อยละ 25.37 และหมู่ที่มีประชากร น้อยที่สุดคือหมู่ 7 คิดเป็นร้อยละ 10.21 5-17
- 7 - ตารางที่2 แสดงจำนวนและร้อยละประชากร จำแนกตามกลุ่มวัย ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บึงพระอาจารย์ ปี 2566 5 กลุ่มวัย จำนวน(คน) ร้อยละ กลุ่มเด็กปฐมวัย (0-5ปี) 159 6.85 กลุ่มเด็กวัยเรียน (6-14ปี) 340 14.64 กลุ่มเด็กวัยรุ่น/นักศึกษา(15-20ปี) 183 7.88 กลุ่มวัยทำงาน(21-59ปี) 1,181 50.86 กลุ่มผู้สูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) 459 19.77 ที่มา : จากข้อมูล HDC พฤษภาคม 2566 จากตารางที่ 2 พบว่ากลุ่มเด็กปฐมวัย (0-5ปี) มีจำนวน 159 คน คิดเป็นร้อยละ 6.85 กลุ่มเด็กวัย เรียน (6-14ปี) มีจำนวน 340 คน คิดเป็นร้อยละ 14.64 กลุ่มเด็กวัยรุ่น/นักศึกษา (15-21ปี) มีจำนวน 183 คน คิดเป็นร้อยละ 7.88 กลุ่มวัยทำงาน (21-59ปี) มีจำนวน 1,181 คน คิดเป็นร้อยละ 50.86 และกลุ่มผู้สูงอายุ (60 ปีขึ้นไป) มีจำนวน 459 คน คิดเป็นร้อยละ 19.77 แผนภูมิที่ 1 ปิรามิดประชากรในเขตรับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 จากปิรามิดประชากร ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ จะพบว่าประชากรส่วน ใหญ่อยู่ในวัยแรงงาน และยังพบว่าประชากรในวัยพึ่งพิงยังน้อยกว่าวัยแรงงาน โดยมีอัตราส่วนวัยแรงงาน ต่อ วัยพึ่งพิงเป็น 1 : 0.62 และมีประชากรผู้สูงอายุ จำนวน 459 คน คิดเป็นร้อยละ 19.76 ซึ่งนับว่าเข้าสู่สังคมผู้ อายุ 2.15 3.40 4.22 4.05 2.93 2.50 2.80 3.23 3.62 3.88 3.96 3.45 3.62 2.58 1.81 1.12 1.77 3.27 3.19 5.21 2.89 2.67 2.89 2.89 2.93 3.79 3.83 3.53 2.97 2.67 2.58 1.81 1.08 0.73 6 4 2 0 2 4 6 00-04 10-14 20-24 30-34 40-44 50-54 60-64 70-74 80+ ร้อยละ กลุ่มอายุ (ปี) ปิ ราม ิดประชากร ปี 2566 % ชาย % หญิง 75 ปีขึ้นไป 5-18
- 8 - สาธารณูปโภค • มีไฟฟ้าส่วนภูมิภาคใช้ทุกครัวเรือน • มีน ้าประปาหมู่บ้าน ใช้ในหมู่บ้าน การประกอบอาชีพของประชากร • รับจ้าง จำนวน 854 คน ร้อยละ 36.78 • เกษตรกรรม จำนวน 272 คน ร้อยละ 11.71 • ค้าขาย จำนวน 138 คน ร้อยละ 5.94 • แม่บ้าน จำนวน 188 คน ร้อยละ 8.10 • รับราชการ จำนวน 35 คน ร้อยละ 1.51 • นักเรียน/ในปกครอง จำนวน 694 คน ร้อยละ 29.89 แผนภูมิที่ 2 แสดงร้อยละการประกอบอาชีพของประชากรในพื้นที่รับผิดชอบของโรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ปี2566 หมายเหตุ : - ข้อมูลจาก HOSxP ระบบงานบัญชี 1 (กลุ่มประชากรทุกกลุ่มอายุ) พฤษภาคม พ.ศ. 2566 - แสดงข้อมูลร้อยละของประชากรที่มีการประกอบอาชีพ รับจ้าง 39% นักเรียน 32% เกษตรกรรม 12% แม่บ้าน 9% ค้าขาย 6% ข้าราชการ 2% 5-19
- 9 - การคมนาคมขนส่ง การคมนาคม ส่วนใหญ่ใช้การคมนาคมทางบก มีทาง รพช. และถนนลูกรัง ที่สามารถใช้เดินทางติดต่อ ในระหว่างหมู่บ้าน ได้โดยสะดวกทุกฤดูกาล ระยะทางและเวลาในการเดินทางจากโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ งหน่วยบริการอื่น • โรงพยาบาลองครักษ์ ระยะทาง 18 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทาง 20 นาที • โรงพยาบาล มศว.องครักษ์ ระยะทาง 20 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทาง 25 นาที • โรงพยาบาลนครนายก ระยะทาง 49 กิโลเมตร ใช้เวลาเดินทาง 50 นาที การนับถือศาสนา • นับถือศาสนาพุทธ จำนวน 900 คน ร้อยละ 38.76 • นับถือศาสนาอิสลาม จำนวน 1,422 คน ร้อยละ 61.24 แผนภูมิที่ 3 แสดงการนับถือศาสนาของประชากรในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 ที่มา : จากข้อมูล Hosxp_PCU พฤษภาคม ปี 2566 จากแผนภูมิจะพบว่า ประชากรส่วนใหญ่ นับถือศาสนาอิสลาม ร้อยละ 61.67 รองลงมาคือ ศาสนาพุทธ ร้อยละ 38.33 - ศาสนสถาน วัด จำนวน 1 แห่ง - วัดสุนทรพิชิตาราม (หมู่ 10) มัสยิด จำนวน 3 แห่ง - มัสยิดนูรุ้ลอิสลาม (หมู่ 6) - มัสยิดสมาคมอิสลาม (หมู่ 7) - มัสยิดบำรุงอิสลาม (หมู่ 8) พุทธ, 38.76 อิสลาม, 61.24 แผนภูมิแสดงการนับถือศาสนาของประชาชน ในเขตรับผิดชอบของ รพ.สต.บึงพระอาจารย์ ปี 2566 พุทธ อิสลาม 5-20
- 10 - - การศึกษา โรงเรียนในสังกัดสำนักงานประถมศึกษาแห่งชาติ จำนวน 2 แห่ง - โรงเรียนวัดสุนทรพิชิตาราม (หมู่ 10) - โรงเรียนบ้านคลองหกวา (หมู่ 11) ศูนย์พัฒนาเด็กเล็ก จำนวน 2 แห่ง - ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กองค์การบริหารส่วนตำบลพระอาจารย์ (หมู่ 8) - ศูนย์พัฒนาเด็กเล็กโรงเรียนวัดสุนทรพิชิตาราม (หมู่ 10) โรงเรียนสอนศาสนาอิสลาม (ปอเนาะ) จำนวน 3 แห่ง - โรงเรียนสันติอิสลาม (หมู่ 8) - โรงเรียนนัซรุดดีน (หมู่ 11) - โรงเรียนดาวุ้ดอนุสรณ์ (หมู่7) - หน่วยงานราชการและเอกชนในพื้นที่ • องค์การบริหารส่วนตำบลพระอาจารย์ 1 แห่ง • ลานตากข้าวเปลือก 2 แห่ง • ร้านค้าวัสดุก่อสร้าง 1 แห่ง • กองทุนหมู่บ้าน 6 แห่ง • ปั้มน้ำมัน 1 แห่ง • ปั้มน้ำมันถังบนดิน (แบบหลอด) 4 แห่ง • ตู้น้ำยอดเหรียญ 3 แห่ง • โรงผลิตน้ำดื่ม 1 แห่ง - ร้านค้า/ร้านชำ • ร้านขายของชำ 31 ร้าน • ร้านอาหารตามสั่ง 14 ร้าน • ร้านกาแฟ 1 ร้าน 5-21
- 11 - ข้อมูลทรัพยากรสาธารณสุข - บุคลากรของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ (1) ข้าราชการ จำนวน 3 คน 1.นายสมหมาย วงษ์กวน ตำแหน่ง นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ 2.นางสาวภัทรวดี เจริญยิ่ง ตำแหน่ง เจ้าพนักงานสาธารณสุขชำนาญงาน 3.นางอานีดา เนียเซ็น ตำแหน่ง พยาบาลวิชาชีพปฏิบัติการ (2.) ลูกจ้างชั่วคราว จำนวน 2 คน 1.นางสาวพิชชาภา ศรีสุวรรณ์ ตำแหน่ง เจ้าหน้าที่บันทึกข้อมูล 2.นางนกระจาบ ทองศิริ ตำแหน่ง แม่บ้าน ตารางที่ 3 แสดงจำนวน และอัตราส่วนเจ้าหน้าที่ต่อประชากรในเขตรับผิดชอบ ของโรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ปี2566 ลำดับ บุคลากร จำนวน(คน) อัตราส่วนต่อประชากร 1 นักวิชาการสาธารณสุข 1 1 : 2,322 2 พยาบาลเวชปฏิบัติ 1 1 : 2,322 3 เจ้าพนักงานสาธารณสุข 1 1 : 2,322 4 อาสาสมัครสาธารณสุข 35 1 : 67 ที่มา : จากการสำรวจ ปี 2566 5-22
- 12 - ภาพที่ 3 แผนผังบุคลากรโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ผังบุคลากร นางนกกระจาบ ทองศิริ (แม่บ้าน) - อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน อาสาสมัครสาธารณสุขประจำหมู่บ้าน จำนวน 35 คน โดยมีนางสาวสุวรรณา ยังโซ๊ะ เป็นประธาน อสม.ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ตำบลพระอาจารย์ โดยแยกประธานเป็นรายหมู่ ดังนี้ หมู่ 6 บ้านปลายคลอง 22 นางอุไร นุ้ยนิ่ง เบอร์โทร 083-9796835 หมู่ 7 บ้านบึงไผ่ นางสาวมาลี พึ่งเปลี่ยน เบอร์โทร 082-3413526 หมู่ 8 บ้านปากคลอง 17 นายสนิท วงษ์ศรี เบอร์โทร 062-3075728 หมู่ 9 บ้านคู้คตที่ 2 นางสาวสุวรรณา ยังโซ๊ะ เบอร์โทร 089-7814387 หมู่ 10 บ้านบึงพระอาจารย์ นางนกกระจาบ ทองศิริ เบอร์โทร 087-4400502 หมู่ 11 บ้านคลองหกวา นางอับดุเลาะ มะติมุ เบอร์โทร 083-5879621 นางอานีดา เนียเซ็น (พยาบาลวิชาชีพปฏิบัติการ) นางสาวภัทรวดี เจริญยิ่ง (เจ้าพนักงานสาธารณสุขชำนาญงาน) นายสมหมาย วงษ์กวน (นักวิชาการสาธารณสุขชำนาญการ) ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ นางสาวพิชชาภา ศรีสุวรรณ์ (เจ้าพนักงานธุรการ) 5-23
- 13 - ตารางที่ 4 แสดงจำนวนอาสาสมัครสาธารสุข จำแนกรายหมู่บ้าน ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 หมู่บ้าน จำนวน อสม.(คน) อัตราส่วน อสม. ต่อประชากร. อัตราส่วน อสม. ต่อหลังคาเรือน หมู่ 6 บ้านปลายคลอง 22 5 1 : 66 1 : 21 หมู่ 7 บ้านไผ่ 4 1 : 60 1 : 25 หมู่ 8 บ้านปากคลอง 17 7 1 : 74 1 : 26 หมู่ 9 บ้านคู้คตที่ 2 5 1 : 63 1 : 24 หมู่ 10 บ้านบึงพระอาจารย์ 8 1 : 74 1 : 33 หมู่ 11 บ้านคลองหกวา 6 1 : 57 1 : 22 ที่มา:จากทะเบียน อสม.ปี 2566 จากตารางที่ 4 พบว่า ปัจจุบันอาสาสมัครสาธารณสุข ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระ อาจารย์ มีจำนวนทั้งสิ้น 35 คน โดยหมู่ที่ 10 บ้านบึงพระอาจารย์ อัตราส่วน อสม.ต่อประชากรมากที่สุด คือ 1:74 คน ซึ่งมีอัตราส่วน อสม. ต่อหลังคาเรือนมากที่สุด คือ 1:33 หลังคาเรือน 3. การบริหารจัดการด้านสาธารณสุข ตารางที่ 5 แสดงการให้บริการผู้ป่วยนอกของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2563 –พฤษภาคม 2566 ปีงบประมาณ จำนวนคน/ครั้ง เฉลี่ยต่อเดือน (ครั้ง) ปี 2563 2,076/6,505 542 ปี 2564 1,992/7,115 593 ปี 2565 2,235/6,200 517 ปี 2566 (ต.ค.65 –พ.ค.66) 1,715/5,200 650 ที่มา : ข้อมูล Hosxp_Pcu จากตารางที่ 5 พบว่า จำนวนผู้ป่วยนอกที่มารับบริการเฉลี่ยจะพบว่า มีแนวโน้มการมารับบริการที่ โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ เพิ่มขึ้นซึ่งอาจจะมีสาเหตุหลายประการ ได้แก่ 1. มีแพทย์มาตรวจโรคเรื้อรังในคลินิกโรคเรื้อรัง เดือนละ 1 ครั้ง ให้มีการกระจายผู้ป่วยโรคเรื้อรัง จาก โรงพยาบาลองครักษ์ ให้มารับบริการที ่โรงพยาบาลส ่งเสริมเสริมสุขภาพตำบล บึงพระ อาจารย์ และจากการคัดกรองโรค พบว่ามีผู้ป่วยโรคเรื้อรังเพิ่มมากขึ้น และส่วนใหญ่จะมารับ 5-24
- 14 - บริการ ที่โรงพยาบาลส่งเสริมเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ซึ่งจะสะดวกกว่าไปรับบริการที่ โรงพยาบาล รวมทั้งครอบครัวเสียค่าใช้จ่ายน้อยกว่าไปโรงพยาบาลองครักษ์ 2. เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บึงพระอาจารย์ มีการอยู่เวรให้บริการรักษาพยาบาล ทุกวัน ทำให้ผู้ป่วยสามารถเข้าถึงสถานบริการได้อย่างทั่วถึง ตารางที่ 6 แสดงจำนวน และร้อยละผู้ที่มีอายุ 35 ปีขึ้นไปได้รับการตรวจคัดกรองโรคเบาหวาน และ ความดันโลหิตสูง ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 รายละเอียด โรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน จำนวน (คน) ร้อยละ จำนวน (คน) ร้อยละ เป้าหมาย 898 1,047 คัดกรอง 855 95.21 1,006 96.08 ผลปกติ 820 95.90 679 67.49 เสี่ยง 30 3.50 324 32.20 สงสัยป่วย 5 0.58 3 0.29 ที่มา: ข้อมูล HDC จากตารางที่ 6 พบว่าในปี 2566 โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บึงพระอาจารย์ ได้ดำเนินการ คัดกรองโรค NCD ในประชากรอายุ 35 ปี ขึ้นไป พบว่า มีกลุ่มเสี่ยงและ สงสัยป่วย โรคความดัน โลหิตสูง และ โรคเบาหวาน ร้อยละ 4.08 และ 32.49 ตามลำดับ ตารางที่ 7 แสดงอัตราความชุกด้วยโรคความดันโลหิตสูง และเบาหวาน ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2564-2565 ปีงบประมาณ โรคความดันโลหิตสูง เบาหวาน จำนวน(คน) ความชุก ต่อแสนประชากร จำนวน(คน) ความชุก ต่อแสนประชากร ปี 2564 388 12,185.92 231 7,25502 ปี 2565 402 12,673.39 242 7,629.25 ปี 2566 417 12,970.45 252 7,838.26 ที่มา: ข้อมูล HDC 5-25
- 15 - จากตารางที่ 7 พบว่าในปี 2565 ในพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บึงพระอาจารย์ มีจำนวน ผู้ป่วยความดันโลหิตสูง และผู้ป่วยโรคเบาหวาน เพิ่มมากขึ้น ซึ่งอาจเกิดจากหลายปัจจัย เช่น พันธุกรรม พฤติกรรมการบริโภคอาหาร และการอออกกำลังกายน้อยลง จากการใช้เทคโนโลยีที่สะดวกสบายมากขึ้น ตารางที่ 8แสดงอุบัติการณ์โรคความดันโลหิตสูง และเบาหวาน ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพต าบล บึงพระอาจารย์ ปี 2564-2566 ปีงบประมาณ โรคความดันโลหิตสูง โรคเบาหวาน จำนวน(คน) อุบัติการ (ต่อแสนประชากร) จำนวน(คน) อุบัติการ (ต่อแสนประชากร) ปี 2564 51 1,601.75 23 722.36 ปี 2565 33 1,040.35 18 567.46 ปี 2566 35 1,088.55 21 653.19 ที่มา: ข้อมูล HDC จากตารางที่ 8 จะพบว่า จำนวนผู้ป่วยรายใหม่ด้วยโรคความดันโลหิตสูง และโรคเบาหวาน ในปี 2566 เพิ่มขึ้น เนื่องจากมีการคัดกรองเพื่อค้นหาผู้มีภาวะเสี่ยง และผู้ป่วยในพื้นที่มากขึ้น ตารางที่ 9 แสดงการตรวจภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยเบาหวาน ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บึงพระอาจารย์ ปี 2564- 2566 รายการข้อมูล ปี 2564 (คน) ร้อยละ ปี 2565 (คน) ร้อยละ ปี 2566 (คน) ร้อยละ ผู้ป่วยเบาหวานทั้งหมด 231 242 252 ผู้ป่วยเบาหวานได้รับการตรวจภาวะแทรกซ้อน - ได้รับตรวจตา 11 4.76 0 0 36 14.28 *****ปกติ 11 100 0 0 32 12.69 *****พบผิดปกติ 0 0 0 0 4 1.58 - ได้รับตรวจเท้า 11 4.76 0 0 36 14.28 *****ปกติ 11 100 0 0 36 100 *****พบผิดปกติ 0 0 0 0 0 0 ที่มา: ข้อมูล HDC จากตารางที่ 9 จะพบว่า ผลการตรวจภาวะแทรกซ้อนในผู้ป่วยเบาหวาน ปี 2565 ไม่ได้รับการ ตรวจ เนื่องจากสถาน8การณ์การระบาดของโรคโคโรน่าไวรัส 2019 และในปี 2566 ได้รับการตรวจ ร้อยละ 14.28 ซึ่งยังต่ำกว่าเกณฑ์ (ไม่น้อยกว่าร้อยละ 60) 5-26
- 16 - ตารางที่ 10 แสดงจำนวนผู้ป่วยเบาหวาน ความดันโลหิตสูง แยกประเภทการรับการรักษา ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 โรค จำนวนผู้ป่วย ทั้งหมด (คน) ปีงบประมาณ 2566 รักษาที่ รพ.สต. (คน) ร้อยละ รักษาที่อื่น (คน) ร้อยละ HT 205 50 10.94 155 33.91 DM 40 19 4.16 21 4.60 DM และ HT 212 23 5.03 145 31.3 457 92 20.13 365 79.87 ที่มา: ข้อมูล HDC จากตารางที่ 10 จะพบว่า ในปี 2566 มีผู้ป่วยโรคเรื้อรัง มารับบริการโรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ มีจำนวน 92 คน คิดเป็นร้อยละ 20.13 และไปรับบริการที่อื่น จำนวน 365 คน คิดเป็นร้อยละ 79.87 ตารางที่ 11 แสดงร้อยละผู้ป่วยเบาหวาน ความดันโลหิตสูงได้รับการประเมินโอกาสเสี่ยงโรคหัวใจ และ หลอดเลือด ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ปี 2565-2566 รายการข้อมูล ปีงบประมาณ 2565 ปีงบประมาณ 2566 (ตค.65-พค.66) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) ผู้ป่วยเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ได้รับการคัดกรอง CVD Risk 242 109 45.04 161 128 79.50 -เสี่ยงระดับที่ 1 76 69.72 48 76.56 -เสี่ยงระดับที่ 2 28 25.69 28 21.88 -เสี่ยงระดับที่ 3 4 3.67 2 1.56 -เสี่ยงระดับที่ 4 1 0.92 0 0.00 ที่มา: ข้อมูล HDC จากตารางที่ 11 พบว่า ในปี 2566 พบว่าผู้ป่วยเบาหวาน ความดันโลหิตสูง ได้รับการประเมินโอกาส เสี่ยงโรคหัวใจ และหลอดเลือด จำนวน 128 คิดเป็นร้อยละ 79.50 ซึ่งยังต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนดไว้ ร้อยละ 90 5-27
- 17 - ตารางที่ 12 แสดงหญิงตั้งครรภ์ได้รับการดูแลก่อนคลอด 5 ครั้งตามเกณฑ์ ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2565 - 2566 รายการข้อมูล ปีงบประมาณ 2565 ปีงบประมาณ 2566 (ตค.65-พค.66) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) หญิงตั้งครรภ์ฝากครรภ์ก่อนอายุ ครรภ์ ≤ 12 สัปดาห์ 11 10 90.91 8 7 87.50 หญิงตั้งครรภ์ได้รับการดูแลก่อน คลอด 5 ครั้งตามเกณฑ์ 11 10 90.91 8 5 62.50 หญิงหลังคลอดได้รับการดูแลหลัง คลอด 3 ครั้งตามเกณฑ์ 13 12 92.31 11 9 81.82 ที่มา: ทะเบียนหญิงตั้งครรภ์,ข้อมูล HDC จากตารางที่ 12 พบว่า ในปีงบประมาณ 2566 มีการดูแลก่อนคลอด หญิงตั้งครรภ์ฝากครรภ์ ก่อนอายุครรภ์ ≤ 12 สัปดาห์ และได้รับการดูแลหลังคลอด ร้อยละ 87.50, 62.50 และ 81.82 ตามลำดับ ซึ่งผ่านตามเกณฑ์ตัวชี้วัด (ร้อยละ 80 ) ส่วนการดูแลหลังคลอดยังไม่ผ่านเกณฑ์เนื่องจากยังไม่ครบตามระยะ เยี่ยม 5-28
- 18 - ตารางที่ 13 แสดงร้อยละเด็ก 0 – 5 ปี มีพัฒนาการสมวัย ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระ อาจารย์ ปี 2565-2566 ข้อมูล ปีงบประมาณ 2565 ปีงบประมาณ 2566 (ต.ค.65 – พฤษภาคม 66) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) เด็ก 0 – 5 ปี ได้รับการคัดกรอง พัฒนาการ 136 118 86.76 123 83 67.48 -พัฒนาการปกติ 102 86.44 63 51.22 -พัฒนาการสงสัยล่าช้า 15 12.71 20 24.10 -สงสัยล่าช้าได้รับการกระตุ้น(ปกติ) 14 11.86 20 100.00 -สงสัยล่าช้า ได้รับการกระตุ้น (ผิดปกติ) ส่งต่อ 1 0.84 0 0 ที่มา :ทะเบียนคัดกรองพัฒนาการ,ข้อมูล HDC จากตารางที่ 13 พบว่า ในปี 2566 (ต.ค. 65- พ.ค. 66) มีเด็กพัฒนาการสงสัยล่าช้า จำนวน 20 ราย ซึ่งหลังจากกระตุ้น และติดตามภายใน 30 วัน พบว่าเด็กมีพัฒนาการปกติทั้งหมด ตารางที่ 14 แสดงร้อยละเด็กวัยเรียน สูงดี สมส่วน (อายุ 6-14 ปี)ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บึงพระอาจารย์ ปี 2566 ข้อมูล ปีการศึกษา 2566 (เทอม 1) เป้าหมาย(คน) ผลงาน(คน) ร้อยละ(คน) เด็กนักเรียนที่ได้รับการชั่งน้ำหนัก วัดส่วนสูง 206 206 100 เด็กนักเรียนที่วัดส่วนสูง(สมส่วน) 114 55.34 ผอม 18 8.74 เริ่มอ้วนและอ้วน 31 15.05 เตี้ย 11 5.34 ส่วนสูงเฉลี่ย (ช) 150.70 (ญ) 155.00 ที่มา :จาก HDC จากตารางที่ 14 พบว่านักเรียนได้รับการชั่งในปี 2566 เทอม 1 คิดเป็นร้อยละ 100 และมีภาวะ สูงดีสมส่วน จำนวน 114 คน คิดเป็นร้อยละ 55.34 ซึ่งยังต่ำกว่าเกณฑ์ (เกณฑ์ร้อยละ 66) สูงเฉลี่ยของเด็กวัย เรียนความสูงเฉลี่ย ชาย 150.70 ซม. หญิง 155.00 ซม. (เกณฑ์ ชาย 154 ซม,หญิงสูง 155 ซม) และมีเด็ก เริ่มอ้วน และอ้วน คิดเป็นร้อยละ 15.05 5-29
- 19 - ตารางที่ 15 แสดงร้อยละการคัดกรองสุขภาพผู้สูงอายุ ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2565-2566 ข้อมูล ปีงบประมาณ 2565 ปีงบประมาณ 2566 (ต.ค. 65 – พ.ค.66) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) เป้าหมาย (คน) ผลงาน(คน) ร้อยละ(คน) ผู้สูงอายุ ได้รับการคัด กรอง ADL 425 382 90.31 459 407 88.67 - ติดสังคม 363 95.02 382 93.86 - ติดบ้าน 12 3.14 18 4.42 - ติดเตียง 7 1.83 7 1.71 ที่มา :จาก Hosxp_PCU จากตารางที่ 15 พบว่า ในปี 2566 มีผู้สูงอายุที่ได้รับการคัดกรอง จำนวน 407 คน คิดเป็นร้อย ละ 88.67 ผู้สูงอายุติดบ้าน และติดเตียง จำนวน 25 คน คิดเป็นร้อยละ 6.14 ตารางที่ 16แสดงข้อมูลผู้สูงอายุที่ได้รับการคัดกรอง 3 ด้าน ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 ประเภทการคัดกรอง เป้าหมาย (คน) คัดกรอง (คน) ร้อยละ ปกติ ร้อยละ เสี่ยง ร้อยละ การเคลื่อนไหว 479 429 89.56 345 80.41 84 19.58 สุขภาพในช่องปาก 479 429 89.56 298 69.46 131 30.54 การขาดสารอาหาร 479 429 89.56 419 97.67 10 2.33 ที่มา : จากทะเบียนผู้พิการ พ.ค..65 จากตารางที่ 16 พบว่าผู้สูงได้รับการคัดกรอง 3 ด้าน จำนวน 429 คน คิดเป็นร้อยละ 89.56 พบ ผู้สูงอายุที่มีความเสี่ยงด้านสุขภาพในช่องปาก ร้อยละ 19.58 รองลงมาคือ ด้านการเคลื่อนไหว ร้อยละ 19.58 และด้านการขาดสารอาหาร ร้อยละ 2.33 5-30
- 20 - ตารางที่ 17 แสดงร้อยละของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ที่ใช้ยาอย่างสมเหตุสมผล ปี 2566 โรค ปีงบประมาณ 2566 (ตุลาคม 65 – พฤษภาคม 66) เป้าหมาย(คน) ใช้ยาไม่สมเหตุผล (คน) ร้อยละ(คน) อุจจาระร่วงเฉียบพลัน 39 1 2.56 โรคติดเชื้อระบบทางเดิน หายใจช่วงบนและ หลอดลมอักเสบ 256 8 3.13 ที่มา :จาก HDC จากตารางที่ 17 จะพบว่า ผลงาน RDU ปีงบประมาณ 2566 ผ่านเกณฑ์ไม่เกินร้อยละ 20 โดย มีการใช้ยาปฏิชีวนะในโรคอุจจาระร่วง จำนวน 1 คน ร้อยละ 2.56 และโรคติดเชื้อระบบทางเดินหายใจช่วงบน และหลอดลมอักเสบ จำนวน 8 คน ร้อยละ 3.13 ตารางที่ 18แสดงร้อยละของสตรี อายุ 30 –60 ปี ได้รับการคัดกรองมะเร็งปากมดลูกของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพ ตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2565 - 2566 เป้าหมาย ปีงบประมาณ 2565 ปีงบประมาณ 2566 (ตุลาคม 65 – พฤษภาคม 66) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) สตรีอายุ 30 – 60 ปี 511 74 14.31 484 114 23.55 (ผลงานสะสม ) ปกติ 74 100 108 94.73 ผิดปกติ 0 6 100 ส่งต่อ 0 6 100 ที่มา :จาก Hosxp_PCU จากตารางที่ 18 พบว่าสตรีอายุ 30- 60 ปี ที่ได้รับการคัดกรองมะเร็งปากมดลูก ร้อยละ 23.55 ซึ่งยังต่ำกว่าเกณฑ์ ที่กำหนด (ร้อยละ 80) 5-31
- 21 - ตารางที่ 19 แสดงร้อยละประชากรที่มี อายุ 50 – 70 ปี ได้รับการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ของโรงพยาบาล ส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2565 - 2566 เป้าหมาย ปีงบประมาณ 2565 ปีงบประมาณ 2566 (ตุลาคม 65 – พฤษภาคม 66) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) อายุ 50 – 70 ปี 62 54 87.10 75 75 100 ปกติ 51 94.44 63 84.00 ผิดปกติ 3 100 12 16.00 ส่งต่อ 3 100 12 100 ที่มา :จาก Hosxp_PCU จากตารางที่ 19 ปี 2566 ประชาชน อายุ 50-70 ปี ได้รับการคัดกรองมะเร็งลำไส้ใหญ่ จำนวน 75 คน คิดเป็นร้อยละ 100 พบผิดปกติ จำนวน1 2 คน คิดเป็นร้อยละ 16.00 ในส่วนที่พบผิดปกติได้รับการส่งต่อ จำนวน 12 คน คิดเป็นร้อยละ 100 ตารางที่ 20 แสดงร้อยละ ของสตรีอายุ 30-70 ปี ได้รับการคัดกรองมะเร็งเต้านมของโรงพยาบาลส่งเสริม สุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2565 - 2566 เป้าหมาย ปีงบประมาณ 2565 ปีงบประมาณ 2566 เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ (คน) เป้าหมาย (คน) ผลงาน (คน) ร้อยละ สตรีอายุ 30-70 ปี 631 617 97.78 638 604 94.67 ปกติ 617 100 603 99.83 ผิดปกติ 0 0 1 0.16 ส่งต่อ 0 0 1 100 ที่มา :ทะเบียนคัดกรองมะเร็งเต้านม,ข้อมูล HDC จากตารางที ่ 20 พบว ่า ในปี 2566 สตรีอายุ 30-70 ปี ได้รับการตรวจคัดกรองมะเร็งเต้านม ร้อยละ 89.05 และ 92.82 ซึ่งได้ตามเกณฑ์ที่กำหนดไว้ 5-32
- 22 - ตารางที่ 21 แสดงจำนวนผู้พิการในพื้นที่ ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ ปี 2566 ประเภทความพิการ จำนวน(คน) ร้อยละ การมองเห็น 3 5.00 การได้ยินและสื่อความหมาย 7 11.67 การเคลื่อนไหว 34 56.67 จิตใจ 0 0 การเรียนรู้ 0 0 สติปัญญา 10 16.67 ออทิสติก 0 0 ซ้ำซ้อน 6 10.00 รวม 60 100 ที่มา : จากทะเบียนผู้พิการ พ.ค.65 จากตารางที่ 21 พบว่าประเภทความพิการที่มพบมากในพื้นที่ ได้แก่ประเภทการเคลื่อนไหว จำนวน 34 คน คิดเป็นร้อยละ 56.67 รองลงมาคือ ประเภทด้านสติปัญญา จำนวน 10 คน คิดเป็นร้อยละ 16.67 5-33
- 23 - ตารางที่ 22 แสดงข้อมูลผู้ป่วยจิตเวช ของโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล บึงพระอาจารย์ ปี2566 ลำดับ อาการโรค จำนวน (คน) ร้อยละ (คน) รักษา รพ.องครักษ์ (คน) รพ.ศรีธัญญา (คน) 1 กลุ่มอาการวิตกกังวล 4 9.78 4 0 2 กลุ่มอาการความผิดปกติทางจิตใจและ พฤติกรรม 15 36.65 15 0 3 กลุ่มอาการซึมเศร้าแต่ไม่มีอาการโรคจิต 4 9.76 4 0 4 โรคจิตจากยาเสพติด 15 36.65 15 0 5 ความผิดปกติในการเข้าใจ และการ เรียนรู้เล็กน้อย 1 2.43 1 0 6 โรคจิตจากสุรา 0 0 0 0 7 โรคจิตเภทชนิดระแวง 0 0 0 0 8 โรคจิตเฉียบพลันสาเหตุมิได้ระบุ 0 0 0 0 9 กลุ่มอาการความผิดปกติของกิจกรรม และความพอใจ 1 2.43 1 0 รวม 41 100 41 0 ที่มา : จากทะเบียนผู้ป่วยจิตเวช เม.ย.65 จากตารางที่ 22 พบว่ามีผู้ป่วยจิตเวช จำนวน 41 คน คิดเป็นร้อยละ 1.77 และพบผู้ป่วยโรคจิตเภท มากที่สุด จำนวน 15 ราย คิดเป็นร้อยละ 36.65 และได้รับการดูแลเยี่ยมบ้านเยี่ยมใจอย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้ง 5-34
- 24 - ตารางที่23 สรุปปัญหาสาธารณสุข ปี2566 สำหรับการวางแผนแก้ไขปัญหาการจัดลำดับความสำคัญของปัญหา ปัญหาอนามัยชุมชน ขนาด ความ รุนแรง ความ ยากง่าย การใส่ใจ วิตกกังวล คูณ ลำดับ 1.ประชาชนป่วย ด้วยโรคความดันโลหิตสูง คิดเป็นอัตราความชุก 12,970.45 ต่อแสนประชากร 3 2 2 2 24 3 2.ประชาชนป่วยด้วยโรคเบาหวาน คิดเป็นอัตราความชุก 7,838.26 ต่อแสนประชากร 3 2 2 3 24 3 3.ผู้ป่วย ติดบ้าน ติดเตียง จำนวน 25 คน คิดเป็นร้อยละ 6.14 ของผู้สูงอายุทั้งหมด 1 3 3 3 27 2 4.พัฒนาการเด็กสงสัยล่าช้าในการคัดกรอง ครั้งแรก คิดเป็น ร้อยละ 24.10 1 2 3 2 12 5 5.ผู้สูงอายุ มีภาวะเสี่ยงด้านการเคลื่อนไหว จำนวน 84 คน คิดเป็นร้อยละ 19.58 1 4 2 4 32 1 6.ประชาชนป่วยด้วยโรคไข้เลือดออก คิดเป็นอัตราป่วย 645.99 ต่อแสนประชากร 2 3 2 2 24 3 7.ประชาชนป่วยด้วยโรคจิตเวช จำนวน 41 คน ร้อยละ 1.77 ของประชากรทั้งหมด 1 2 2 3 12 5 8. นักเรียน อายุ 6 - 14 ปีมีภาวะโภชนาการเกิน (เริ่ม อ้วน+อ้วน) คิดเป็นร้อยละ 15.05 2 1 2 2 8 6 9. สตรีอายุ 30 – 60 ปี ยังไม่ได้รับการคัดกรองมะเร็งปาก มดลูก คิดเป็นร้อยละ 85.69 1 3 1 2 6 7 10.ผู้สูงอายุมีปัญหาสุขภาพในช่องปาก จำนวน 131 คน คิด เป็นร้อยละ 30.54 3 1 3 2 18 4 ตามตารางที่ 23 ในการจัดลำดับความสำคัญปัญหา โดยการประชาคม โดยการมีส ่วนร ่วมของ ประชาชนในพื้นที่ อาสาสมัครสาธารณสุข องค์การบริหารส่วนตำบล กำนัน ผู้ใหญ่บ้าน เจ้าหน้าที่สาธารณสุข ภาคีเครือข่าย และแกนนำสุขภาพด้านต่างๆ พบว่าปัญหาสำคัญของพื้นที่ คือผู้สูงอายุ ซึ่งในพื้นที่มี จำนวน 459 คน คิดเป็นร้อยละ 19.76 พบว่าผู้สูงอายุมีการภาวะเจ็บป่วยด้วยโรคต่างๆ เช่นเบาหวาน ความดันโลหิต สูง จำนวน 259 คน คิดเป็นร้อยละ 56.42 ผู้สูงอายุติดบ้าน จำนวน 18 คน คิดเป็นร้อยละ 4.42 ผู้สูงอายุติด เตียง จำนวน 7 คน คิดเป็นร้อยละ 1.71 นอกจากนี้จากการประเมินการทรงตัวในการเดิน (TUGT) ในผู้สูงอายุ ยังพบปัญหาเรื่องการเคลื่อนไหวของผู้สูงอายุซึ่งเสี่ยงต่อภาวะ หกล้ม จำนวน 84 คน คิดเป็นร้อยละ 19.58 จึง มีมติให้งาน “ผู้สูงอายุ” เป็น OTOP ของพื้นที่โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลบึงพระอาจารย์ซึ่งสอดคล้อง กับการแก้ไขปัญหาคุณภาพชีวิตในระดับอำเภอองครักษ์ 5-35
- 25 - 2.2 กระบวนการวิเคราะห์ข้อมูล สรุปปัญหาที่พบ และสาเหตุของปัญหา จากข้อมูลปัญหาสุขภาพ รพ.สต.บึงพระอาจารย์ พบว่ามีปัญหาสำคัญได้แก่ ปัญหาในกลุ่มผู้สูงอายุ ปัญหาผู้ป่วยโรคเรื้อรัง (NCD) ปัญหากลุ่มวัยเรียน และปัญหาสุขภาพจิตของประชาชนในพื้นที่ ซึ่งได้นำมา จัดลำดับความสำคัญของปัญหา โดยการใช้ขนาดปัญหา ความรุนแรง ความยากง่าย การใส่ใจวิตกกังวล เป็น เกณฑ์ให้คะแนน ปัญหาที่มีคะแนนรวมสูงสุด และนำมาดำเนินการเพื่อวางแผนแก้ไข ได้แก่ ความเสี่ยงสุขภาพ ในกลุ่มวัยสูงอายุ เนื่องจาก กลุ่มประชากรผู้สูงอายุในเขตพื้นที่ รพ.สต.บึงพระอาจารย์ กำลังจะเข้าสู่สังคม ผู้สูงอายุอย่างสมบูรณ์ (ร้อยละ 19.77) และพบปัญหาที่มีความเสี่ยงต่อสุขภาพ ได้แก่ ปัญหาสุขภาพช่องปาก (ร้อยละ 30.54) ปัญหาการเคลื่อนไหว (ร้อยละ 19.58) และปัญหาผู้สูงอายุติดบ้านติดเตียง (ร้อยละ 6.14) และสอดคล้องกับการสรุปปัญหาสาธารณสุขปี 2566 เพื่อวางแผนแก้ไขปัญหาในชุมชนคือผู้สูงอายุมีภาวะเสี่ยง ด้านการเคลื่อนไหวจำนวน 84 คน คิดเป็นร้อยละ 19.58 ตารางที่ 24 การจัดลำดับความสำคัญของปัญหาและวิเคราะห์ประเด็นปัญหา ปัญหาอนามัยชุมชน ขนาด ความ รุนแรง ความ ยากง่าย การใส่ใจ วิตกกังวล รวม คะแนน จัด ลำดับ 1. ความเสี่ยงสุขภาพในกลุ่มวัยสูงอายุ จำนวนผู้สูงอายุ459 คน 19.77 ของจำนวนประชากรทั้งหมด - ปัญหาสุขภาพในช่องปากจำนวน 131 คน คิดเป็น 30.54% - ปัญหาการเคลื่อนไหวจำนวน 84 คน คิดเป็น 19.58% - ปัญหาผู้สูงอายุติดบ้านติดเตียงจำนวน 25 คนคิดเป็น 6.14%ของผู้สูงอายุทั้งหมด 1 4 3 4 12 1 2. กลุ่มNCD - ประชาชนป่วย ด้วยโรคความดันโลหิตสูง อัตราความชุก 12,970.45 ต่อแสนประชากร - ประชาชนป่วยด้วยโรคเบาหวาน คิดเป็นอัตราความชุก 7,838.26 ต่อแสนประชากร 3 2 2 3 10 2 3. กลุ่มวัยเรียน มีภาวะน้ำหนักเกินเกณฑ์ - นักเรียน อายุ 6 - 14 ปีมีภาวะโภชนาการเกิน (เริ่มอ้วน+อ้วน) คิดเป็น 15.05% 1 2 2 2 7 4 4. ปัญหาสุขภาพจิตของประชาชนในพื้นที่ - ประชาชนป่วยด้วยโรคจิตเวช จำนวน 41 คน 1.77% ของประชากรทั้งหมด 1 2 3 3 9 3 5-36
- 26 - 2.3 เครื่องมือที่ใช้เก็บข้อมูลชุมชน ตารางที่ 25 ประเด็นคำถามและสมมติฐานของประเด็นปัญหา ปัญหาอนามัยชุมชน ประเด็นคำถาม สมมติฐาน 1. ปัญหาสุขภาพในกลุ่มวัยสูงอายุ โดยพื้นที่มีจำนวนผู้สูงอายุ 459 คน 19.77 ของจำนวนประชากรทั้งหมด - ปัญหาสุขภาพในช่องปากจำนวน 131 คน คิดเป็นร้อยละ 30.54 - ปัญหาการเคลื่อนไหวจำนวน 84คน คิดเป็นร้อยละ 19.58 - ปัญหาผู้สูงอายุติดบ้านติดเตียง จำนวน 25 คน คิดเป็นร้อยละ 6.14 - ของผู้สูงอายุทั้งหมด ด้านตัวผู้สูงอายุ/ครอบครัว/ชุมชน 1. ผู้สูงอายุมีความเข้าใจในการดูแลสุขภาพ ตนเองอย่างไร 2. ผู้สูงอายุได้รับการดูแลจากบุคคลใน ครอบครัวอย่างไรบ้าง - ดูแลความจำเป็นพื้นฐานของ ตนเอง เช่น อาหาร ที่อยู่อาศัย สุขอนามัย การออกกำลังกายและ การพักผ่อน หลีกเลี่ยงสิ่งรบกวนที่ ทำให้เกิดความเครียดทางร่างกาย และจิตใจ - ดูแลผู้สูงอายุแบบองค์รวมโดย ดูแลครอบคลุมทั้งทางด้านร่างกาย และจิตใจ ได้แก่ อาหาร เสื้อผ้า 3. ครอบครัว/ชุมชน มีความสามารถในการจัดสิ่งแวดล้อมที่เอื้อต่อ ผู้สูงอายุ ป้องกันความเสี่ยง พลัดตก หกล้ม อย่างไร เครื่องนุ่งห่ม ที่อยู่อาศัย และการ ดูแลสุขภาพ การรักษาพยาบาล - ในด้านครอบครัวจะดูแลอำนวย ความสะดวกให้ผู้สูงอายุ เช่น ใน บ้านวางสิ่งของให้เป็นระเบียบ ไม่ วางเกะกะ มีสิ่งอำนวยความ สะดวกต่อการพยุงตัวในห้องน้ำ ราวบันไดจับ ฯลฯ ในด้านชุมชน สร้างสภาพแวดล้อมที่อำนวยความ สะดวกในที่สาธารณะ ได้แก่ การ ติดราวจับในห้องน้ำสาธารณะ หรือ พื้นที่ทางเดินที่มีความลาดชัน การ สร้างทางลาดเพื่ออำนวยความ สะดวกสำหรับผู้สูงอายุที่ใช้รถเข็น วีลแชร์ ฯลฯ 5-37