แผนการจัดการเรียนรู้ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2564

51

10. เกณฑ์การประเมินผลงานนกั เรียน
เกณฑ์การประเมนิ แบบ Rubrics ของการทำกิจกรรม เร่อื ง แรงกบั การส่นั ของมวลติดปลายสปรงิ

ประเดน็ การ คา่ นำ้ หนกั แนวทางการใหค้ ะแนน
ประเมนิ คะแนน
ด้านความรู้ บันทกึ ผลกิจกรรมไดถ้ ูกต้องครบถว้ น ตอบคำถามไดถ้ ูกต้องทกุ ขอ้
(K) 3 บันทกึ ผลกิจกรรมคอ่ นข้างถูกตอ้ ง ตอบคำถามได้ถูกต้อง ร้อยละ 60 ของคำถามทงั้ หมด
2 ข้นึ ไป
ดา้ น บนั ทกึ ผลกจิ กรรมได้ค่อนข้างถกู ต้อง ตอบคำถามไดถ้ กู ตอ้ ง ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ 60
กระบวนการ 1 ของคำถามท้งั หมด
ทำแบบฝึกหัดครบและตอบคำถามถกู ตอ้ งทกุ ข้อ
(P) 3 ทำแบบฝึกหดั ครบและตอบคำถามไดถ้ กู ตอ้ ง ร้อยละ 60 ของคำถามทง้ั หมดขน้ึ ไป
ดา้ น 2 ทำแบบฝึกหัดครบและตอบคำถามไดถ้ ูกตอ้ ง ตำ่ กวา่ รอ้ ยละ 60 ของคำถามทัง้ หมด
คุณลักษณะ 1 ทำภาระงานท่ีไดร้ บั มอบหมายเสรจ็ ภายในเวลาท่กี ำหนด และเรยี บร้อยถูกต้องครบถ้วน
(A) 3 ทำภาระงานที่ไดร้ ับมอบหมายเสรจ็ ภายในเวลาที่กำหนด แต่งานยงั ผิดพลาดบางส่วน
ระดับคะแนน 2 ทำภาระงานท่ีได้รบั มอบหมายเสรจ็ แตล่ า่ ช้า และเกดิ ขอ้ ผดิ พลาดบางสว่ น
คะแนน 1
คะแนน หมายถึง ระดับดมี าก
คะแนน 3 หมายถึง ระดับดี
2 หมายถงึ ระดบั พอใช้
1

52

การประเมินการทำกจิ กรรม เรือ่ ง แรงกับการสนั่ ของมวลตดิ ปลายสปรงิ

จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้

ที่ ชื่อ - นามสกลุ ดา้ นความรู้ ด้าน ดา้ น รวม ระดบั
(K) กระบวนการ คุณลกั ษณะ คะแนน คุณภาพ

(P) (A)

3 3 39

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

53

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ที่ ช่ือ - นามสกลุ ด้านความรู้ ด้าน ดา้ น รวม ระดบั
(K) กระบวนการ คณุ ลักษณะ คะแนน คุณภาพ

(P) (A)

3 3 39

26

27

28

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

ระดบั คณุ ภาพ 9 หมายถงึ ระดับดมี าก
คะแนน 7-8 หมายถึง ระดับดี
คะแนน 5-6 หมายถึง ระดับปานกลาง
คะแนน หมายถึง ระดบั ปรบั ปรงุ

คะแนน 3-4

54

บันทกึ หลังการสอน

หน่วยการเรียนรู้ที่ 8 เร่อื ง การเคลือ่ นท่ีแบบฮารม์ อนิกอยา่ งง่าย อ

แผนการสอนที่ 5 เร่ือง แรงกบั การส่ันของมวลติดสปริง .

วันท่ี.................................................เดอื น.......................................................................พ.ศ......................................

ผลการจดั การเรียนรู้

…………………………………………………………………………………………………………………………… ………….…………………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……………..
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….…………………...
ปญั หา / อุปสรรค

………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………
….…………………...
ข้อเสนอแนะ/แนวทางแก้ปญั หา

…………………………………… ………………………………………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………… ………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………………………………………………………………………… ….…………………...

บันทึกสำหรบั ครพู เ่ี ลย้ี ง

…………………………………… ………………………………………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………… ………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………………………………………………………………………… ….…………………...

ลงช่อื ....................................................... ลงชื่อ..............................................................
( นายทวิพงศ์ ศรสี วุ รรณ ) ( นางสาวอุทยั ทิพย์ เมืองร่นื )
ครูพเี่ ลยี้ ง นกั ศกึ ษาปฏิบัตกิ ารสอน

55

โรงเรยี นสรุ าษฎรธ์ านี

รายวชิ า ว30203 ฟิสิกส์ 3 ชนั้ มัธยมศึกษาปที ี่ 5 ภาคเรยี นที่ 1/2563

เรอื่ ง กิจกรรม1 การเคลอื่ นทข่ี องวัตถุติดปลายสปรงิ หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอ

ย่างง่าย ผู้สอน นศฝ.อทุ ัยทพิ ย์ เมอื งรืน่ อาจารย์พี่เล้ยี ง นายทวิพงศ์ ศรสี วุ รรณ

ชื่อ-สกุล.......................................................................เลขที่............ ม.5/.......

จดุ ประสงค์
1. หา คาบ ความถ่ีค่านจิ สปรงิ และมวลของการเคลอ่ื นที่ของวตั ถุตดิ ปลายสปรงิ
2. อธบิ ายปัจจัยทส่ี ่งผลต่อการเคล่อื นทขี่ องวตั ถตุ ดิ ปลายสปรงิ
วัสดุและอปุ กรณ์
1. โทรศพั ท์/โนต๊ บ้คุ
2 . แบบจำลองมวลและสปรงิ จากhttps://phet.colorado.edu/sims/html/masses-and
springs/latest/masses-and-springs_th.html
วธิ ที ำกิจกรรม
1. เข้าเวบ็ ไซต์ https://phet.colorado.edu/sims/html/masses-and-springs/latest/masses-and
springs_th.html ในโทรศพั ท์/โนต๊ บคุ้
2. กดเลอื กทหี่ น้าต่าง “ปฏบิ ัติการ (Lab)”

3. ทำการเลอื ก √ ในช่องการกระจัดและความยาวตามปกติ
4. ท่สี เกลแดมพ์ ให้เล่อื นไปท่ี “ไม่มี”

ตอนท่ี 1 หาคา่ นิจสปริง ท่มี วล 100 กรมั และ 300 กรมั 56
1. ใหน้ กั เรยี น หาค่านิจสปริง (k)
คาบ( ) ความถ(ี่ )
ตอนที่ 2 หามวลตามเง่อื นไขทก่ี ำหนดให้
1. ใหน้ ักเรยี นหามวลของก้อนสีชมพแู ละมวลก้อนสีฟ้าในหนว่ ยกรัม
การบันทึกผลการทำกิจกรรม
ตอนท่ี 1 หาคา่ นิจสปรงิ
1. หาค่านิจสปริง (k) ท่มี วล 100 กรัม และ 300 กรมั
1.1 หาคาบและความถีใ่ นการเคล่อื นทขี่ องมวล 100 กรมั

ครงั้ ที่ เวลาในการเคลื่อนทค่ี รบ 10 รอบ

1

2

3

เฉลีย่

1.2 หาค่านิจสปรงิ (k) ทม่ี วล 100 กรมั

......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................

1.3 หาคาบและความถี่ในการเคลื่อนท่ีของมวล 300 กรมั 57

ครั้งท่ี เวลาในการเคลื่อนทค่ี รบ 10 รอบ คาบ( ) ความถ(ี่ )
1
2
3
เฉล่ีย

1.4 หาคา่ นจิ สปรงิ (k) ทม่ี วล 100 กรมั
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
ตอนท่ี 2 หามวลตามเง่อื นทก่ี ำหนดให้
2. หามวลของก้อนสชี มพแู ละมวลก้อนสีฟ้าในหน่วยกรมั
2.1 หาคาบและความถใ่ี นการเคล่อื นทข่ี องมวลก้อนสชี มพู

ครัง้ ท่ี เวลาในการเคล่อื นท่คี รบ 10 รอบ คาบ( ) ความถ(ี่ )

1

2

3

เฉล่ยี

58

2.2 หามวลของก้อนสีชมพูในหน่วยกรมั
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
2.3 หาคาบและความถ่ีในการเคลือ่ นที่ของมวลกอ้ นสีฟ้า

ครัง้ ท่ี เวลาในการเคลื่อนทคี่ รบ 10 รอบ คาบ( ) ความถ(ี่ )

1

2

3

เฉลยี่

2.4 หามวลของก้อนสฟี า้ ในหนว่ ยกรัม
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................

59

สรุปผลการทำกิจกรรม

......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................

คำถามท้ายกจิ กรรม

1.จากการทำกิจกรรมปจั จัยใดบ้างท่สี ง่ ผลตอ่ คาบและความถี่ในการเคลอ่ื นทีข่ องวัตถตุ ิดปลายสปริง

......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................

2. ถ้าต้องการเพิ่มคาบการสั่นของวัตถตุ ดิ ปลายสปรงิ สามารถทำได้ดว้ ยวิธใี ดบ้าง

......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................

3. ถ้าต้องการเพิ่มความถข่ี องวัตถตุ ิดปลายสปริงทำไดด้ ้วยวิธใี ดบา้ ง

......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................................................

60

รายวชิ า ว32203 ฟสิ กิ สเ์ พม่ิ เตมิ เลม่ 3 แผนการจัดการเรียนรทู้ ่ี 6
เรอ่ื ง การแกว่งของลูกตุม้ อยา่ งง่าย ชัน้ มธั ยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรยี นท่ี 1
เวลา 2 ชั่วโมง
ครูผสู้ อน ปส.อุทัยทพิ ย์ เมืองรน่ื
ครพู เี่ ลย้ี ง อ.ทวพิ งศ์ ศรีสวุ รรณ

1. สาระฟสิ กิ ส์
2. เขา้ ใจการเคล่ือนทแ่ี บบฮาร์มอนิกอยา่ งง่าย ธรรมชาติของคลน่ื เสยี งและการไดย้ นิ ปรากฏการณท์ ี่

เกย่ี วขอ้ งกับเสียง แสงและการเหน็ ปรากฏการณท์ ีเ่ กีย่ วขอ้ งกบั แสงรวมท้งั นำความร้ไู ปใช้ประโยชน์

2. ผลการเรียนรู้
1. ทดลองและอธิบายการเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่ายของวัตถุติดปลายสปริงและลูกตุ้มอย่างง่าย

รวมทัง้ คำนวณปริมาณตา่ งๆ ทีเ่ ก่ียวข้อง

3. จุดประสงค์การเรียนรู้
3.1 ดา้ นความรู้ (K)

1) อธบิ ายความสมั พนั ธ์ระหวา่ งคาบการแกว่งลกู ตุม้ อยา่ งง่าย กบั รากท่สี องของความยาวเชือก
3.2 ดา้ นกระบวนการ (P)

1) ทดลองการแกว่งของลกู ตมุ้ อย่างง่าย
3.3 ดา้ นเจตคติ (A)

1) เปน็ ผมู้ คี วามมงุ่ ม่นั ในการทำงานและมีความรับผดิ ชอบ

4. สาระสำคัญ
แรงกับการสั่นของมวลติดปลายสปริงและลูกตุ้มอย่างง่าย สําหรับการเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย จะมีแรงดึง
วตั ถุกลับมายงั ตําแหน่งสมดุลเรียกแรงนวี้ ่า แรงดึงกลับ

ความถ่เี ชิงมมุ คาบ และความถี่ ของการแกวง่ ของลูกตุ้มอยา่ งงา่ ยสมั พนั ธก์ บั ความยาวเชือก
ตามสมการ

= g
l

T = 2 l
g

f= 1 g
2 l

61

5. สาระการเรียนรู้
5.1 ความรู้

1) การแกว่งของลูกตุ้มอยา่ งงา่ ย (simple pendulum) ซึง่ ประกอบดว้ ยวตั ถมุ วล m แขวนห้อยทีป่ ลายเชือกยาว l
โดยธรรมชาติจะแขวนห้อยในแนวดิ่งซึง่ เปน็ ตำแหน่งสมดลุ เม่อื ดงึ วัตถใุ หเ้ ชอื กเอียงไปทำมุมกับแนวด่ิงเล็กน้อยแลว้
ปล่อย วัตถุจะแกวง่ กลับไปมาซ้ำทางเดมิ ผ่านตำแหน่งสมดลุ ลูกต้มุ นาฬกิ า ชงิ ชา้ จะเป็นการแกว่งแบบเดียวกบั
ลูกตมุ้ อยา่ งงา่ ย
2) ความถี่และคาบในการแกว่งของลูกตุ้มจะสัมพันธ์กับความยาว l ที่วัดจากจุดแขวนไปจนถึงศูนย์กลางมวลของวัตถุ
โดยไมข่ ้ึนกบั มวลท่ีแขวน

3) จากความสัมพันธร์ ะหว่างความถ่เี ชิงมมุ กบั คาบและความถ่ี จะไดค้ วามถเี่ ชิงมุม ω = √

คาบ T = 2 √ และ ความถี่ f = 1 √
2

5.2 กระบวนการ
1) ความสามารถในการสอื่ สาร (อา่ น ฟงั พูด เขียน)
2) ความสามารถในการคดิ (สังเกต วิเคราะห์ จัดกลุ่ม สรุป)
3) ความสามารถในการแกป้ ญั หา (-)
4) ความสามารถในการใชท้ กั ษะชีวิต (ทำงานกลมุ่ และความรับผดิ ชอบ)
5) ความสามารถในการใช้เทคโนโลยสี ารสนเทศ (ใชก้ ารสบื ค้นผา่ นคอมพิวเตอร)์
5.3 คณุ ลกั ษณะและคา่ นยิ ม
มคี วามม่งุ มนั่ ในการทำงานและมคี วามรบั ผิดชอบ

6. บรู ณาการ
6.1 บูรณาการ PLC นักเรียนแต่ละกลุ่มแลกเปลี่ยนเรียนรู้เล่าสู่กันฟังถึงความรู้ที่ได้จากการทำกิจกรรม และปัญหาท่ี
เกดิ ข้นึ ระหว่างการทำกจิ กรรม

7. กจิ กรรมการเรยี นรู้
ข้ันตอนการเรยี นรู้

7.1 ขน้ั สร้างความสนใจ
7.1.1 ครูให้นักเรียนเข้าช้ันเรียนออนไลนผ์ ่าน google meet โดยครูส่งลิงค์ในการเขา้ ช้ันเรียนผ่านกลุม่ classroom
รายวิชาฟิสิกส์เพิ่มเติม ครูกล่าวว่า สวัสดีนักเรียนทุกคน สำหรับวันนี้ครูจะพาพวกคุณทุกคนไปเรียนรู้เกี่ยวกับการ
แกวง่ ของลูกตมุ้ อยา่ งง่าย

7.1.2 ครูนำเข้าสู่หัวข้อการทดลองการแกว่งของลูกตุ้มอย่างง่าย โดยยกสถานการณ์การแกว่งของ
ลกู ตุม้ อยา่ งง่าย แลว้ ตัง้ คำถามว่าเม่อื วัตถเุ คลอ่ื นท่อี อกจากตำแหนง่ สมดลุ มแี รงกระทำต่อวตั ถหุ รอื ไม่อยา่ งไร

7.1.3 ครูนำนักเรียนอภิปรายจนสรุปได้ว่าจะมีแรงกระทำต่อวัตถุในทิศทางดึงวัตถุกลับมายัง
ตำแหน่งสมดุลเสมอ โดยแรงน้ีทำให้วัตถุเคลื่อนท่ีกลับไปกลับมาซ้ำรอยเดิมผ่านตำแหน่งสมดุลเรียกว่าแรงดึงกลับ
(restoring force)

62

7.1.4 ครูตั้งคำถามว่าแรงดึงกลับสัมพันธ์กับปริมาณอื่น ๆ ของการเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิก อย่าง

งา่ ยอย่างไรโดยไมค่ าดหวังคำตอบที่ถกู ต้อง

7.2 ขน้ั สำรวจและคน้ หา

7.2.1 ครูให้นักเรียนศึกษาการกระจัด ความเร็ว และความเร่ง ของการแกว่งของลูกตุ้มอย่างง่าย

การสบื ค้นจากอินเตอร์เนต็ หรอื หนงั สืออน่ื ๆ

7.2.2 ครูให้นักเรียนศึกษาปจั จัยท่มี ผี ลตอ่ การเคล่อื นท่ีของลูกตมุ้ อยา่ งงา่ ย

7.3 ขัน้ อภิปรายและลงขอ้ สรุป

7.1 ครใู ห้นกั เรยี นอาสาออกนำเสนอสรปุ ทไ่ี ด้จากการศึกษาคน้ ควา้ ผ่าน google meet

7.2 นกั เรยี นและครรู ว่ มกนั อภปิ ราย จนไดส้ มการและปรมิ าณทีเ่ ก่ยี วขอ้ งการแกว่งของลูกตุ้มอยา่ งงา่ ย จนสรปุ ไดว้ า่

หลังจากปล่อยมือจะมี แรงดึงกลับ F กระทําต่อลูกตุ้มมวล m ดึงให้ลูกตุ้ม เคลื่อนที่กลับไปอีกด้านผ่าน

ตาํ แหน่งสมดลุ และ เคลอ่ื นทีก่ ลบั มาตาํ แหน่งเดมิ แรงดงึ กลับดงั กลา่ วมีค่า ตามสมการ

F = −mg sin (7.1)

ถา้ มุม  มีคา่ น้อยมาก ๆ เชน่  = 9.00 คดิ เป็นมุม ในหน่วยเรเดยี นไดเ้ ท่ากับ 0 = 0.1571 rad

และมีค่า sin (0.1571 rad) = 0.1565 จึงสามารถประมาณได้ ว่ามุมในหน่วยเรเดียน sin   และเขียนสมการ

ใหม่ได้เป็น

F = −mg (7.2)

มุม  หาไดจ้ ากอตั ราสว่ นระหว่าง ความยาวส่วนโค้งกบั รัศมขี องวงกลมตามสมการ

=s
l

รูป 8.1 แผนภาพแรงที่กระทําต่อลกู ตุ้มมวล m

จะได้ F = −mg  s  (7.3)
 l 

เมือ่ F คือ แรงดงึ กลบั

s คือ ความยาวสว่ นโคง้

m คือ มวลของลกู ตมุ้

l คอื ความยาวเชือก

จะเห็นว่ามีแรงเพียงหนึ่งแรงที่กระทําต่อระบบ คือแรงดึงกลับ จากกฎการเคลื่อนที่ขอทสองของนิ

วตันจะได้

F = ma

63

แทนคา่ แรงดึงกลับ F ในสมการ (8.4)

ma = −mg  s  (7.4)
 l 

a=−gs
l
ในระบบลูกตุ้มอย่างง่าย s เป็นส่วนโค้งช่วงสั้น ๆ เมื่อเทียบกับรัศมีถือว่าเป็นการกระจัดเชิงเส้น

และจากสมการ (8.4) ความเร่งของลูกตุ้มแปรผันตรงกับการกระจัดเชิงเส้นและจากเครื่องหมาย แสดงให้เห็นว่า

ความเรง่ และการกระจดั มที ิศทางตรงข้ามกนั เมื่อนาํ สมการ (8.4) มาเปรียบเทยี บกบั สมการ (8.2) ดังสมการ

− g s = −2s
l

จะไดค้ วามสัมพนั ธ์ของความถีเ่ ชิงมมุ กับความยาวเชอื ก ดังสมการ

= g (7.5)
l

และจากความสมั พันธ์ของความถ่ีเชงิ มมุ กบั คาบและความถ่จี ะได้

T = 2 l (7.6)
g

f= 1 g (8.7)
2 l

จากสมการ (8.6) จะเห็นวา่ คาบไม่ขนึ้ อยกู่ ับแอมพลจิ ูดของการแกว่งสาํ หรับการแกวง่ ท่ีมีแอมพลจิ ดู น้อย ๆ ทําให้

ลกู ตมุ้ มปี ระโยชนใ์ นการใช้จบั เวลาหรือทําเป็นนาฬกิ าคาบการแกว่งของลูกตมุ้ อย่างงา่ ยขึ้นอยู่กับคา่ ความเร่งเน่ืองมาจาก
แรงโน้มถว่ งของโลก g และความยาวของเชอื ก

7.4 ขั้นขยายความรู้

7.4.1 ครูอธิบายโจทย์ปัญหาในเอกสารประการเรียน รายวิชา ฟิสิกส์3 (ว 30203) เรื่อง การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิ

กอยา่ งงา่ ย (Simple Harmonic Motion : SHM)

7.5 ข้ันประเมิน
7.5.1 ประเมินความรู้ โดยใหน้ ักเรียนตอบคำถามทีค่ รูไดถ้ ามเกย่ี วกบั การแกว่งของลกู ตุม้ อยา่ งง่าย
7.5.2 ประเมินทักษะการใชจ้ ำนวนจากการคำนวณปรมิ าณตา่ ง ๆ จากการทำแบบฝึกหัดในเอกสารประการ
เรียน รายวิชา ฟิสิกส์3 (ว 30203) เรื่อง การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย (Simple Harmonic Motion :
SHM)
7.5.3 ประเมินจติ วิทยาศาสตร์ด้านความมีเหตุผลจากการอภปิ รายร่วมกนั

64

8.สอื่ /แหล่งการเรยี นรู้
8.1 Power point
8.2 เอกสารประกอบการเรียน รายวิชา ฟิสิกส์3 (ว 30203) เรื่อง การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย (Simple
Harmonic Motion : SHM)

9. การวัดและประเมนิ ผล เครอ่ื งมือ เกณฑก์ ารผ่านการประเมนิ
ส่งิ ท่ตี ้องประเมนิ
- คำถามทค่ี รูไดถ้ ามเกย่ี วกับการแกวง่ - ตอบคำถามไดถ้ กู ต้อง 80%
ความรู้
ทกั ษะ/กระบวนการ ของลูกตุ้มอย่างงา่ ย

เจตคติ/คุณลกั ษณะทพ่ี งึ ประสงค์ - แบบฝึกหัดในเอกสารประการเรียน - ตอบคำถามได้ถูกต้อง 80%

รายวิชา ฟิสิกส์3 (ว 30203) เรื่อง การ

เคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย

(Simple Harmonic Motion : SHM)

- สังเกตพฤติกรรมการเรยี น - รว่ มตอบคำถามในห้องเรยี น

- สง่ งานตรงต่อเวลา

10. เกณฑ์การประเมนิ ผลงานนักเรียน
เกณฑก์ ารประเมนิ แบบ Rubrics ของการทำกิจกรรม เร่ือง แรงกบั การส่ันของมวลติดปลายสปริง

ประเดน็ การ คา่ นำ้ หนกั แนวทางการให้คะแนน
ประเมนิ คะแนน

ดา้ นความรู้ 3 ตอบคำถามได้ถกู ต้องครบถ้วนทกุ ขอ้

(K) 2 ตอบคำถามคอ่ นข้างถกู ตอ้ ง

1 ตอบคำถามได้ค่อนขา้ งถกู ตอ้ ง

ด้าน 3 สรปุ ผลการทดลองได้ถกู ตอ้ งครบถว้ น

กระบวนการ 2 สรุปผลการทดลองค่อนขา้ งถูกต้อง

(P) 1 สรุปผลการทดลองไดค้ ่อนขา้ งถกู ต้อง

ดา้ น 3 ทำภาระงานท่ีได้รบั มอบหมายเสร็จภายในเวลาทีก่ ำหนด และเรียบร้อยถูกต้องครบถ้วน

คุณลกั ษณะ 2 ทำภาระงานที่ไดร้ ับมอบหมายเสร็จภายในเวลาทีก่ ำหนด แต่งานยงั ผิดพลาดบางสว่ น

(A) 1 ทำภาระงานท่ีได้รับมอบหมายเสร็จ แตล่ า่ ช้า และเกดิ ข้อผดิ พลาดบางส่วน

ระดบั คะแนน 3 หมายถึง ระดับดมี าก
คะแนน 2 หมายถงึ ระดับดี
คะแนน 1 หมายถึง ระดับพอใช้
คะแนน

65

การประเมินการทำกจิ กรรม เร่ือง การแกวง่ ของลูกตุ้มอย่างง่าย

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ที่ ชื่อ - นามสกลุ ดา้ นความรู้ ด้าน ดา้ น รวม ระดบั
(K) กระบวนการ คณุ ลกั ษณะ คะแนน คุณภาพ

(P) (A)

3 3 39

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

66

จุดประสงคก์ ารเรียนรู้

ที่ ชื่อ - นามสกลุ ดา้ นความรู้ ด้าน ด้าน รวม ระดบั
(K) กระบวนการ คณุ ลกั ษณะ คะแนน คณุ ภาพ

(P) (A)

3 3 39

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

ระดับคณุ ภาพ 9 หมายถึง ระดบั ดีมาก
คะแนน 7-8 หมายถงึ ระดบั ดี
คะแนน 5-6 หมายถงึ ระดับปานกลาง
คะแนน 3-4 หมายถงึ ระดบั ปรบั ปรุง

คะแนน

67

บันทึกหลังการสอน

หน่วยการเรยี นรทู้ ่ี 8 เร่ือง การเคล่ือนทแี่ บบฮารม์ อนิกอย่างงา่ ย อ

แผนการสอนท่ี 6 เรือ่ ง การแกวง่ ของลกู ตุ้มอย่างงา่ ย .

วันท่ี.................................................เดอื น.......................................................................พ.ศ......................................

ผลการจดั การเรยี นรู้

…………………………………………………………………………………………………………………………… ………….…………………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……………..
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….…………………...
ปญั หา / อุปสรรค

………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………
….…………………...
ข้อเสนอแนะ/แนวทางแกป้ ญั หา

…………………………………… ………………………………………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………… ………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………………………………………………………………………… ….…………………...

บันทกึ สำหรบั ครพู เ่ี ลย้ี ง

…………………………………… ………………………………………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………… ………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………………………………………………………………………… ….…………………...

ลงช่อื ....................................................... ลงชอื่ ..............................................................
( นายทวิพงศ์ ศรีสวุ รรณ ) ( นางสาวอทุ ัยทิพย์ เมืองรืน่ )
ครพู ี่เลย้ี ง นกั ศกึ ษาปฏบิ ัติการสอน

68

แผนการจดั การเรียนรทู้ ี่ 7

รายวิชา ว32203 ฟิสกิ ส์เพิม่ เติม เล่ม 3 ชน้ั มธั ยมศกึ ษาปที ี่ 5 ภาคเรยี นที่ 1

เร่ือง การแกว่งของลูกตมุ้ อย่างงา่ ย(ตอ่ ) เวลา 2 ชั่วโมง

ครูผสู้ อน ปส.อทุ ยั ทิพย์ เมอื งร่ืน ครูพี่เลย้ี ง อ.ทวพิ งศ์ ศรสี ุวรรณ

1. สาระฟสิ ิกส์
2. เข้าใจการเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย ธรรมชาติของคลื่น เสียงและการได้ยิน ปรากฏการณ์ท่ี

เก่ียวข้องกบั เสยี ง แสงและการเหน็ ปรากฏการณท์ ่เี กีย่ วข้องกบั แสงรวมท้ังนำความรไู้ ปใช้ประโยชน์

2. ผลการเรยี นรู้
1. ทดลองและอธิบายการเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่ายของวัตถุติดปลายสปริงและลูกตุ้มอย่างง่าย

รวมทง้ั คำนวณปรมิ าณตา่ งๆ ทเี่ กี่ยวขอ้ ง

3. จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้
3.1 ดา้ นความรู้ (K)

1) อธิบายความสมั พันธ์ระหวา่ งคาบการแกวง่ ลกู ต้มุ อยา่ งงา่ ย กบั รากทีส่ องของความยาวเชือก
3.2 ด้านกระบวนการ (P)

1) ทดลองการแกวง่ ของลูกตมุ้ อยา่ งง่าย
3.3 ด้านเจตคติ (A)

1) เป็นผู้มีความมงุ่ มนั่ ในการทำงานและมีความรับผดิ ชอบ

4. สาระสำคัญ
แรงกับการสั่นของมวลติดปลายสปริงและลูกตุ้มอย่างง่าย สําหรับการเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย จะมีแรงดึง
วัตถกุ ลบั มายังตาํ แหน่งสมดลุ เรยี กแรงนี้วา่ แรงดึงกลับ

ความถเี่ ชิงมมุ คาบ และความถ่ี ของการแกวง่ ของลกู ตุม้ อย่างงา่ ยสัมพนั ธ์กบั ความยาวเชอื ก
ตามสมการ

= g
l

T = 2 l
g

f= 1 g
2 l

69

5. สาระการเรยี นรู้
5.1 ความรู้

1) การแกว่งของลูกตุ้มอย่างง่าย (simple pendulum) ซึ่งประกอบด้วยวัตถุมวล m แขวนห้อยที่ปลายเชือกยาว l
โดยธรรมชาติจะแขวนห้อยในแนวดิ่งซึ่งเป็นตำแหน่งสมดุล เมื่อดึงวัตถุให้เชือกเอียงไปทำมุมกับแนวดิ่งเล็กน้อยแล้ว
ปล่อย วัตถุจะแกว่งกลับไปมาซ้ำทางเดิมผ่านตำแหน่งสมดุล ลูกตุ้มนาฬิกา ชิงช้า จะเป็นการแกว่งแบบเดียวกับ
ลกู ตมุ้ อย่างง่าย
2) ความถี่และคาบในการแกว่งของลูกตุ้มจะสัมพันธ์กับความยาว l ที่วัดจากจุดแขวนไปจนถึงศูนย์กลางมวลของ
วัตถุ โดยไม่ขน้ึ กบั มวลท่แี ขวน

3) จากความสมั พนั ธร์ ะหว่างความถ่ีเชิงมุมกับคาบและความถี่ จะไดค้ วามถเ่ี ชงิ มุม ω = √

คาบ T = 2 √ และ ความถ่ี f = 1 √
2

5.2 กระบวนการ
1) ความสามารถในการสื่อสาร (อา่ น ฟงั พูด เขียน)
2) ความสามารถในการคิด (สังเกต วิเคราะห์ จดั กลุม่ สรปุ )
3) ความสามารถในการแก้ปัญหา (-)
4) ความสามารถในการใช้ทักษะชวี ิต (ทำงานกลุ่ม และความรับผิดชอบ)
5) ความสามารถในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ (ใชก้ ารสบื คน้ ผา่ นคอมพิวเตอร์)
5.3 คณุ ลักษณะและค่านิยม
มีความมุ่งมนั่ ในการทำงานและมีความรบั ผิดชอบ

6. บรู ณาการ
6.1 บรู ณาการ PLC นกั เรยี นแตล่ ะกลุ่มแลกเปลีย่ นเรยี นรู้เลา่ สูก่ นั ฟงั ถงึ ความรทู้ ีไ่ ดจ้ ากการทำกจิ กรรม และปญั หาท่ี
เกดิ ขน้ึ ระหวา่ งการทำกิจกรรม

7. กจิ กรรมการเรยี นรู้
ขน้ั ตอนการเรยี นรู้
7.1 ขนั้ สรา้ งความสนใจ
7.1.1 ครูให้นักเรียนเขา้ ช้ันเรียนออนไลน์ผ่าน google meet โดยครูส่งลิงค์ในการเข้าชั้นเรียนผ่านกลุม่ classroom
รายวิชาฟิสิกส์เพิ่มเติม ครูกล่าวว่า สวัสดีนักเรียนทุกคน สำหรับวันนี้ครูจะพาพวกคุณทุกคนไปเรียนรู้เกี่ยวกับการ
แกว่งของลูกตมุ้ อย่างงา่ ย

7.1.2 ครูนำเข้าสู่หัวข้อการทดลองการแกว่งของลูกตุ้มอย่างง่าย โดยยกสถานการณ์การแกว่งของ
ลูกตุ้มอยา่ งง่าย แลว้ ต้ังคำถามวา่ เมอื่ วัตถุเคลอื่ นท่อี อกจากตำแหน่งสมดุลมีแรงกระทำต่อวัตถหุ รือไม่อย่างไร

7.1.3 ครูนำนักเรียนอภิปรายจนสรุปได้ว่าจะมีแรงกระทำต่อวัตถุในทิศทางดึงวัตถุกลับมายัง
ตำแหน่งสมดุลเสมอ โดยแรงน้ีทำให้วัตถุเคลื่อนท่ีกลับไปกลับมาซ้ำรอยเดิมผ่านตำแหน่งสมดุลเรียกว่าแรงดึงกลับ
(restoring force)

70

7.1.4 ครูตั้งคำถามว่าแรงดึงกลับสัมพันธ์กับปริมาณอื่น ๆ ของการเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิก อย่าง
งา่ ยอยา่ งไรโดยไมค่ าดหวังคำตอบทถี่ กู ต้อง

7.2 ขนั้ สำรวจและคน้ หา
7.2.1 ครูให้นักเรียนศึกษาการกระจัด ความเร็ว และความเร่ง ของการแกว่งของลูกตุ้มอย่างง่าย

โดยทำกจิ กรรมการทดลองการแกวง่ ของลกู ตุ้มอยา่ งง่าย
7.2.2 ครูให้นักเรียนบันทึกผลการทดลองลงในใบกิจกรรม 2 การทดลองเรื่องลูกตุ้มอย่างง่ายและ

ตอบคำถามทา้ ยกจิ กรรม
7.3 ขนั้ อภปิ รายและลงข้อสรุป

7.3.1 ครูแสดงตัวอย่างผลการทำกิจกรรมการทดลองการแกว่งของลูกตุ้มอย่างง่าย แล้วร่วมกันเฉลยและ
อภปิ รายคำถามทา้ ยกิจกรรม

7.3.2 ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายผลการทำกิจกรรมการทำกิจกรรมการทดลองการแกว่งของลูกตุ้ม
อย่างงา่ ย จนสรุปได้ดงั นี้
“คาบการแกวง่ ของลกู ตมุ้ อยา่ งงา่ ยขนึ้ กับความยาวของเชือก โดยลูกตุ้มที่มีความยาวเชือกมากจะมีคาบการแกว่ง
มากกว่าลูกตุ้มที่มคี วามยาวเชอื กน้อย โดยกราความสัมพนั ธ์ระหว่าง T กับ l เป็นกราฟเสน้ ตรงผ่านจดุ กำเนดิ หรือมี
ความสัมพันธเ์ ชงิ เส้น”
7.4 ขนั้ ขยายความรู้

7.4.1 ครูนำนักเรียนอภิปรายต่อเกี่ยวกับกิจกรรมเกี่ยวกับกราฟความสัมพันธ์ระหว่าง T กับ l มี
ลักษณะไม่เชิงเส้น (เป็นเส้นโค้ง)และกราฟความสัมพันธ์ระหว่าง T กับ l มีลักษณะเป็นเชิงเส้น ซึ่งความสัมพันธ์
ระหว่าง T กับ l เป็นกราฟเส้นตรงจะเห็นว่าเมื่อความยาวเชือกเพิ่มขึ้น คาบการแกว่งของลูกตุ้ม อย่างง่ายมีค่า
เพิม่ ขนึ้ ตามสมการ T = k l

7.5 ขัน้ ประเมิน
7.5.1 ประเมินความรู้ โดยให้นักเรียนตอบคำถามเรื่อง การแกว่งของลูกตุ้มอย่างง่าย ในใบกิจกรรม 2 การ
ทดลองเรือ่ งลูกต้มุ อยา่ งงา่ ยและตอบคำถามทา้ ยกิจกรรม
7.5.2 ประเมินทักษะการใช้จำนวนจากการคำนวณปริมาณต่าง ๆ จากกิจกรรมที่ 2 การทดลองเรื่องลูกตุ้ม
อยา่ งง่าย
7.5.3 ประเมนิ จิตวทิ ยาศาสตรด์ ้านความมีเหตผุ ลจากการอภปิ รายร่วมกนั

8. สอื่ /แหล่งการเรียนรู้
8.1 Power point
8.2 เอกสารประกอบการเรียน รายวิชา ฟิสิกส์3 (ว 30203) เรื่อง การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย (Simple
Harmonic Motion : SHM)
8.3 ใบกิจกรรมที่ 2 การทดลองเรื่องลกู ตุ้มอย่างงา่ ย
8 . 4 แ บ บ จ ำ ล อ ง ห ้ อ ง ท ด ล อ ง ล ู ก ต ุ ้ ม จ า ก https://phet.colorado.edu/sims/html/pendulum-
lab/latest/pendulum-lab_en.html

71

9. การวดั และประเมินผล เคร่ืองมือ เกณฑก์ ารผา่ นการประเมนิ
สิ่งท่ตี ้องประเมนิ
ความรู้ - คำถามทา้ ยกิจกรรมการทดลอง - ตอบคำถามได้ถกู ต้อง 80%
ทกั ษะ/กระบวนการ
- การออกแบบการทดลอง - ตอบคำถามไดถ้ กู ต้อง 80%
เจตคติ/คณุ ลักษณะทพ่ี งึ ประสงค์
- การคำนวณปริมาณต่าง ๆ จาก

กิจกรรมที่ 2 การทดลองเรื่องลูกตุ้ม

อยา่ งงา่ ย

- บนั ทกึ ผลการทดลอง

- สงั เกตพฤตกิ รรมการเรียน - ร่วมตอบคำถามในหอ้ งเรียน

- สง่ งานตรงตอ่ เวลา

10. เกณฑ์การประเมินผลงานนกั เรยี น
เกณฑ์การประเมินแบบ Rubrics ของการทำกจิ กรรม เรื่อง การแกว่งของลกู ตุ้มอย่างง่าย

ประเด็นการ ค่าน้ำหนัก แนวทางการใหค้ ะแนน
ประเมนิ คะแนน

ด้านความรู้ 3 ตอบคำถามได้ถกู ต้องครบถ้วนทุกขอ้

(K) 2 ตอบคำถามค่อนข้างถกู ต้อง

1 ตอบคำถามไดค้ ่อนขา้ งถูกต้อง

ด้าน 3 สรุปผลการทดลองไดถ้ กู ต้องครบถว้ น

กระบวนการ 2 สรปุ ผลการทดลองคอ่ นข้างถูกต้อง

(P) 1 สรปุ ผลการทดลองได้ค่อนข้างถกู ตอ้ ง

ดา้ น 3 ทำภาระงานที่ได้รบั มอบหมายเสรจ็ ภายในเวลาท่กี ำหนด และเรยี บรอ้ ยถูกตอ้ งครบถ้วน

คุณลักษณะ 2 ทำภาระงานทีไ่ ด้รบั มอบหมายเสร็จภายในเวลาทกี่ ำหนด แต่งานยังผิดพลาดบางสว่ น

(A) 1 ทำภาระงานที่ไดร้ ับมอบหมายเสร็จ แตล่ า่ ช้า และเกิดข้อผดิ พลาดบางสว่ น

ระดบั คะแนน 3 หมายถงึ ระดับดีมาก
คะแนน 2 หมายถึง ระดบั ดี
คะแนน 1 หมายถงึ ระดับพอใช้
คะแนน

72

การประเมนิ การทำกิจกรรม เร่อื ง การแกวง่ ของลกู ต้มุ อย่างง่าย

จดุ ประสงค์การเรียนรู้

ที่ ชื่อ - นามสกลุ ด้าน ดา้ น ดา้ น รวม ระดบั
ความรู้ กระบวนการ คณุ ลกั ษณะ คะแนน คุณภาพ
(K)
(P) (A)

33 39

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

73

จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้

ที่ ชื่อ - นามสกลุ ด้าน ด้าน ดา้ น รวม ระดบั
ความรู้ กระบวนการ คณุ ลกั ษณะ คะแนน คุณภาพ
29 (K)
30 (P) (A)
31
32 33 39
33
34
35
36
37
38
39
40

ระดบั คุณภาพ 9 หมายถึง ระดับดมี าก
คะแนน 7-8 หมายถงึ ระดบั ดี
คะแนน 5-6 หมายถึง ระดับปานกลาง
คะแนน หมายถึง ระดับปรับปรงุ

คะแนน 3-4

74

บันทกึ หลังการสอน

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 8 เรื่อง การเคลือ่ นทแี่ บบฮารม์ อนิกอย่างง่าย อ

แผนการสอนท่ี 7 เร่อื ง การแกวง่ ของลูกตุ้มอย่างง่าย .

วันที่.................................................เดือน................................................................พ.ศ.....................................

ผลการจดั การเรยี นรู้

…………………………………………………………………………………………………………………………… ………….……………
……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….……………

ปัญหา / อปุ สรรค

…………………………………………………………………………………………………………………………… ………….……………
……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….……………
ขอ้ เสนอแนะ/แนวทางแก้ปญั หา

……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……
………………………………………………………………………………………………………………………… …………….……………
………………………………………………………………………………………………………………………… …………….……………

บันทกึ สำหรับครูพีเ่ ล้ียง

……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……

………………………………………………………………………………………………………………………… …………….……………

………………………………………………………………………………………………………………………… …………….……………

ลงช่อื ....................................................... ลงชื่อ.......................................................
( นายทวิพงศ์ ศรีสวุ รรณ ) ( นางสาวอทุ ัยทพิ ย์ เมอื งร่ืน )
ครูพ่ีเลย้ี ง นกั ศกึ ษาปฏิบตั ิการสอน

75

โรงเรยี นสรุ าษฎรธ์ านี

รายวชิ า ว30203 ฟิสิกส์ 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 ภาคเรยี นท่ี 1/2563

เรือ่ ง กจิ กรรม2 การทดลองเร่อื งลูกตมุ้ อย่างงา่ ย หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอ

ยา่ งงา่ ย ผ้สู อน นศฝ.อทุ ัยทพิ ย์ เมอื งร่นื อาจารย์พเ่ี ล้ียง นายทวพิ งศ์ ศรีสุวรรณ

ชอ่ื -สกุล.......................................................................................เลขท่.ี .................... ม...................

จุดประสงค์
1. หาคาบการแกวง่ ของลูกตุม้ อย่างงา่ ย

2. หาความสัมพันธร์ ะหวา่ งคาบการแกว่งของลูกตมุ้ อยา่ งง่าย ( ) กับรากที่สองของความยาวเชอื ก(√ )
วสั ดแุ ละอุปกรณ์

1. โทรศัพทห์ รือโน๊ตบ้คุ หรือแทปเล็ต
2. แ บ บ จ ำ ล อ ง ห ้ อ ง ท ด ล อ ง ล ู ก ต ุ ้ ม จ า ก https://phet.colorado.edu/sims/html/pendulum
lab/latest/pendulum-lab_en.html

วิธที ำกิจกรรม
1.เ ข ้ า เ ว ็ บ ไ ซ ต ์ https://phet.colorado.edu/sims/html/pendulum-lab/latest/pendulum-
lab_en.html?fbclid=IwAR2jTyUbVMNa83jwadBg2mXMA4tz4HLeWs1N7o9o8AxzNe6J9wpdAwq5Uoo
ในโทรศัพทห์ รือโนต๊ บุ้คหรอื แทปเล็ต

2. กดเลือกท่ีหนา้ ตา่ ง “ปฏิบัติการ (Lab)” สแกน QR code น้ี

3. เลือกความยาวเชือก (l) แล้วบันทกึ ในตาราง

4. ดึงให้วตั ถทุ ำมมุ θ กับแนวด่งิ โดย θ นอ้ ยกวา่ 5 องศา ปลอ่ ยให้วัตถแุ กวง่ พร้อมกับจบั เวลาทใ่ี ช้ใน

การแกวง่ 30 รอบ โดยใช้ stopwatch บนั ทกึ เวลา จากนั้นทำการทดลองซ้ำอกี สองครั้ง

5. คำนวณเวลาเฉลี่ยทใี่ ช้ในการแกวง่ 30 รอบ คาบ และบนั ทึกผลในตารางบันทกึ ผล
6.ทำตามข้อ 3-5 โดยเปลีย่ นความยาวของเชือก
7. เขียนกราฟระหวา่ ง T กบั โดยให้ T อยบู่ นแกนตงั้ อยบู่ นแกนนอน

8. เขยี นกราฟระหว่าง T กบั √ โดยให้ T อยบู่ นแกนต้ัง √ อยู่บนแกนนอน

76

ผลการทดลอง
ตารางบนั ทึกผลการทดลอง (มมุ ทใี่ ช้ในการแกวง่ ...............)

ความขาวเชอื ก l แกวง่ 30 รอบ (s) คาบเฉล่ยี (s) √ (m1/2)
(m) เวลาท่ใี ช้ในการ

เวลาครัง้ ที่ 1 เวลาครง้ั ที่ 2 เวลาครงั้ ที่ 3 เวลาเฉลย่ี

77

กราฟกราฟความสัมพันธร์ ะหวา่ ง T กับ l

กราฟความสัมพันธร์ ะหว่าง T กบั √

78

สรปุ ผลการทดลอง
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

คําถามทา้ ยกจิ กรรม
1. จากกราฟ T กบั l มลี กั ษณะอยา่ งไรเขยี นความสัมพันธ์ของสองปรมิ าณน้ไี ด้อย่างไร
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

2. จากกราฟ T กับ √ มีลักษณะอย่าง และปริมาณทั้งสองมีความสัมพันธ์เชิงเส้นหรือไม่
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
3 หากเพม่ิ มวลทต่ี ิดปลายเชือกจะสง่ ผลตอ่ คาบอย่างไร
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

79

แผนการจัดการเรยี นรูท้ ี่ 8

รายวชิ า ว32203 ฟิสกิ สเ์ พมิ่ เตมิ เลม่ 3 ช้นั มัธยมศึกษาปที ี่ 5 ภาคเรยี นท่ี 1

เรอื่ ง ความถี่ธรรมชาตแิ ละการสน่ั พ้องของวตั ถุ เวลา 2 ชว่ั โมง

ครูผสู้ อน ปส.อุทยั ทิพย์ เมืองร่นื ครูพเี่ ลย้ี ง อ.ทวพิ งศ์ ศรีสุวรรณ

1. สาระฟิสิกส์
2. เขา้ ใจการเคลอื่ นทแ่ี บบฮารม์ อนิกอยา่ งงา่ ย ธรรมชาตขิ องคลืน่ เสยี งและการไดย้ ิน ปรากฏการณท์ ่ี

เกย่ี วขอ้ งกบั เสยี ง แสงและการเห็น ปรากฏการณท์ ่เี กย่ี วขอ้ งกับแสงรวมทั้งนำความรไู้ ปใชป้ ระโยชน์

2. ผลการเรยี นรู้
2. อธิบายความถีธ่ รรมชาติของวตั ถแุ ละการเกดิ การสน่ั พอ้ ง

3. จุดประสงค์การเรยี นรู้
3.1 ด้านความรู้ (K)
1) อธิบายความหมายของความถีธ่ รรมชาตขิ องวัตถุได้
3.2 ด้านกระบวนการ (P)
1) สามารถทำกจิ กรรม เร่ือง ความถธ่ี รรมชาติและการสัน่ ของวตั ถไุ ด้
2) คำนวณหาคา่ ความถธี่ รรมชาตขิ องวัตถไุ ด้
3.3 ด้านเจตคติ (A)
1) เปน็ ผมู้ คี วามมงุ่ มั่นในการทำงานและมคี วามรับผิดชอบ

4. สาระสำคัญ
เม่อื ให้วตั ถุสน่ั หรอื แกว่งอย่างอสิ ระเช่น การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่ายในวัตถุติดสปริงหรือลูกตุ้ม

อย่างง่าย วัตถุจะสัน่ หรือแกว่งดว้ ยความถีเ่ ฉพาะตัวคา่ หนึง่ เรียก ความถี่ธรรมชาติ (natural frequency) เมื่อวตั ถุ
ถูกกระตุ้นต่อเนื่องให้สั่นอย่างอิสระด้วยแรงหรือพลังงานที่มีความถี่เท่ากับหรือใกล้เคียงกับ ความ ถี่ธรรมชาติของ
วัตถุ วัตถุนั้นจะสั่นด้วยความถี่ธรรมชาติของวัตถุนั้นและสั่นดว้ ยแอมพลิจูดที่ค่ามาก เรียกปรากฏการณ์นี้ว่า การส่นั
พอ้ ง (resonance)

5. สาระการเรยี นรู้
5.1 ความรู้
1) ความถี่ธรรมชาติเป็นความถี่ในการสั่นสะเทือนของวัตถุที่ทำให้วัตถุสั่นหรือแกว่งอย่างอิสระ
การเกิดความถี่ธรรมชาติได้จากสิ่งของต่างๆ ที่อยู่รอบตัวภายในการใช้ชีวิตประจำวัน โดยประเภทแรกท่ี
สามารถพบไดบ้ อ่ ยๆ คือ ความถธ่ี รรมชาตใิ นการแกวง่ ของลูกต้มุ นาฬกิ า โดยเม่ือให้ลกู ต้มุ นาฬิกาทถ่ี ูกแขวน
ไว้ดว้ ยเชอื กแกว่งอยา่ งอิสระ

80

2) การสั่นพอ้ ง คือ เปน็ ปรากฏการณ์ทรี่ ะบบกวัดแกวง่ หนึง่ ๆ ถกู กระทำโดยแรงขบั เคลอื่ นภายนอก
ที่มีความถี่เท่ากับความถี่ธรรมชาติของระบบ แล้วทำให้แอมพลิจูดในการกวัดแกว่งของระบบนั้นๆ เพิ่มมาก
ขึ้น จะเรียกความถ่ขี องแรงขบั เคล่ือนที่ใชก้ ระตนุ้ ว่า ความถ่ีสั่นพอ้ ง

2.1) การสั่นพ้องด้วยแรง หมายถึง การสั่นพ้องที่เกิดขึ้นโดยการออกแรงกระทำกับวัตถุ
เป็นจังหวะที่มีความถี่เท่ากับความถี่ธรรมชาติของวัตถุเป็นเวลานาน เช่น เมื่อลมพัดที่ความเร็วคงตัวค่าหน่ึง
เป็นเวลานาน ซึ่งแรงลมพอดีกับความถี่ธรรมชาติของสะพาน ทำให้สะพานเกิดการสั่นพ้อง แอมพลิจูดของ
การสัน่ ทม่ี ากข้นึ ทำให้สะพานขาด

2.2) การสั่นพอ้ งด้วยคลื่น หมายถึง การสั่นพ้องท่ีเกิดขึ้นโดยการส่งคลื่นทีม่ ีความถ่ีเท่ากบั
ความถ่ีธรรมชาติของวตั ถุกระทบกบั วตั ถุเปน็ เวลานาน

3) การแกว่งอย่างอิสระของลูกตุ้มเมื่อออกแรงเพียงครั้งเดียว จะไม่เกิดการสั่นพ้อง ทำให้วัตถุจะ
หยดุ แกวง่ ในทสี่ ุด

4) การแกว่งอย่างอิสระของลูกตุ้มเมื่อออกแรงผลักที่ความถี่ใดๆ จะไม่เกิดการสั่นพ้อง ทำให้วัตถุ
แกวง่ ด้วยความถเ่ี ท่ากับแรงทีผ่ ลกั

5) การแกว่งอย่างอิสระของลูกตุ้มเมื่อออกแรงผลักด้วยความถี่ธรรมชาติของวัตถุ จะเกิดการสั่น
พ้อง ทำให้วัตถุแกว่งด้วยความถ่ีธรรมชาติและแอมพลิจูดเพิ่มมากขึ้นเรือ่ ยๆ เรียกว่าปรากฏการณ์นี้วา่ การ
สัน่ พ้อง

5.2 กระบวนการ
1) ความสามารถในการสอ่ื สาร (อา่ น ฟงั พูด เขยี น)
2) ความสามารถในการคดิ (สังเกต วิเคราะห์ จัดกลมุ่ สรุป)
3) ความสามารถในการแกป้ ญั หา (แก้ไขปญั หาทพ่ี บระหวา่ งทำกิจกรรม)
4) ความสามารถในการใชท้ ักษะชีวติ (ทำงานกล่มุ และความรับผดิ ชอบ)
5) ความสามารถในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ (ใช้การสืบคน้ ผ่านคอมพิวเตอร)์

5.3 คณุ ลกั ษณะและค่านยิ ม
มคี วามมุ่งม่ันในการทำงานและมคี วามรับผดิ ชอบ

6. บรู ณาการ
6.1 บูรณาการข้ามกลุ่มสาระ เร่อื ง การแก้สมการทางคณติ ศาสตร์

7. กิจกรรมการเรียนรู้
ข้นั ตอนการเรียนรู้
7.1 ข้ันสรา้ งความสนใจ
7.1.1 ครใู หน้ กั เรยี นเขา้ ช้ันเรียนออนไลน์ผา่ น google meet โดยครูสง่ ลงิ คใ์ นการเข้าช้ันเรียนผ่าน

กลุ่ม classroom รายวิชาฟิสิกส์เพิ่มเติม ครูกล่าวว่า สวัสดีนักเรียนทุกคน วันนี้ครูจะพาพวกคุณทุกคนไปเรียนรู้
เก่ยี วกับความถีธ่ รรมชาตแิ ละการสนั่ พอ้ ง

81

7.1.2 ครูนำเข้าสู่หัวข้อความถี่ธรรมชาติและการสั่นพ้อง โดยครูทบทวนความหมายของความถ่ี
และคาบการสั่นของมวลตดิ ปลายสปริงและลกู ตุ้มอย่างงา่ ย

7.1.3 ครูตั้งคำถามเพื่อนำเข้าส่กู ารทำกิจกรรม
1) หากต้องการผลักชิงชา้ ให้แกว่งสูงข้นึ กวา่ เดิมจะต้องออกแรงผลกั อยา่ งไร
2) ถ้าการแกว่งอย่างอิสระของลูกตุ้มเมื่อออกแรงเพียงครั้งเดียว ลูกตุ้มจะเคลื่อนด้วย

ความถ่ีอยา่ งไร
3) ถ้าการแกว่งอย่างอิสระของลูกตุ้มเมื่อออกแรงผลักที่ความถี่ใด ๆ ลูกตุ้มจะเคลื่อนด้วย

ความถ่ีอยา่ งไร
4) ถ้าการแกว่งอย่างอิสระของลูกตุ้มเมื่อออกแรงผลักด้วยความถี่ธรรมชาติของวัตถุ

ลูกตมุ้ จะเคลอื่ นด้วยความถี่อยา่ งไร
7.2 ข้นั สำรวจและคน้ หา

7.2.1 นกั เรยี นใหน้ กั เรยี นศกึ ษาการส่ันพอ้ งและหาคำตอบทค่ี รไู ดถ้ าม จากอนิ เตอรเ์ นต็ และหนงั สอื
อนื่ ๆ โดยมีคำถามดังน้ี

1) เม่อื ลูกตุ้มใหญ่แกว่ง ลูกตุ้มขนาดเลก็ มีการเปลย่ี นแปลงอยา่ งไร
2) ลูกต้มุ ขนาดเล็ก ลกู ใดมีการกระจัดมากทสี่ ุด
3) ในการกระตุ้นให้วัตถุสั่นอย่างอิสระพบว่าทุกครั้ง วัตถุสั่นด้วยความถี่ค่าเดิมเสมอ
ความถีน่ ้ี เรยี กว่าอะไร
4) การที่ลูกตุ้มที่มีความยาวเชือกเท่ากับลูกตุ้มลูกใหญ่แกว่งด้วยกระกระจัดมากที่สุด
เพราะเกิดปรากฏการณ์ใด
7.3 ข้ันอภิปรายและลงข้อสรปุ
7.3.1 ครใู ห้นกั เรยี นอาสาออกมานำเสนอขอ้ มลู การทำกิจกรรม ใน google meet หอ้ งออนไลน์
7.3.2 ครนู ำนกั เรียนอภิปรายโดยใชค้ ำถามตอ่ ไปนี้
1) เมื่อลูกตุ้มใหญ่แกว่ง ลูกตุ้มขนาดเล็กมีการเปลี่ยนแปลงอย่างไร (แนวการตอบ เมื่อ
ลูกตุ้มขนาดใหญ่แกว่ง ลูกตุ้มขนาดเล็กแกว่งและลูกตุ้มขนาดเล็กที่มีความยาวเชือกใกล้เคียงกับความยาว
เชือกของลูกต้มุ ขนาดใหญแ่ กวง่ กวา้ งจากเดิมมากท่สี ดุ )
2) ลูกตุ้มขนาดเล็ก ลูกใดมีการกระจัดมากที่สุด (แนวการตอบ ลูกตุ้มขนาดเล็กที่มีความ
ยาวเชือกใกลเ้ คยี งกบั ลกู ตมุ้ ขนาดใหญม่ ีการกระจดั มากทส่ี ดุ )
3) ในการกระตุ้นให้วัตถุสั่นอย่างอิสระพบว่าทุกครั้ง วัตถุสั่นด้วยความถี่ค่าเดิมเสมอ
ความถีน่ ี้ เรียกวา่ อะไร (แนวการตอบ ความถธ่ี รรมชาต)ิ
4) การที่ลูกตุ้มที่มีความยาวเชือกเท่ากับลูกตุ้มลูกใหญ่แกว่งด้วยกระกระจัดมากที่สุด
เพราะเกิดปรากฏการณใ์ ด (แนวการตอบ การสนั่ พ้อง)
7.3.3 นกั เรยี นและครรู ว่ มกนั อภปิ รายและสรปุ จนไดข้ ้อสรุป ดงั น้ี
ความถี่ธรรมชาติเป็นความถี่ในการสั่นสะเทือนของวัตถุที่ทำให้วัตถุสั่นหรือแกว่งอย่าง
อิสระ การเกิดความถี่ธรรมชาติได้จากสิ่งของต่างๆ ที่อยู่รอบตัวภายในการใช้ชีวิตประจำวัน โดยประเภท

82

แรกท่ีสามารถพบไดบ้ อ่ ยๆ คอื ความถีธ่ รรมชาติในการแกว่งของลูกตมุ้ นาฬิกา โดยเม่อื ให้ลูกต้มุ นาฬิกาที่ถูก
แขวนไวด้ ว้ ยเชือกแกวง่ อย่างอิสระ

8.4 ข้นั ขยายความรู้
7.4.1 ครูเปดิ วดิ ที ัศน์ การสนั่ พอ้ งในตึกสงู ไทเป 101 และนำนกั เรยี นอภิปรายต่อเกยี่ วกบั ตึกไทเป

101 เป็นตึกสูงในเมืองไทเป ประเทศไต้หวัน มีความสูง 509.2 เมตร ไต้หวันอยู่ในบริเวณที่เกิดไต้ฝุ่น และ
แผ่นดินไหวอยู่เสมอ ซึ่งเป็นอันตรายต่อตัวตึก วิศวกร จึงออกแบบตึกไทเป 101 ให้ทนทานต่อภัยธรรมชาติเหล่านี้
โดยติดตั้งตัวหน่วง (damper) ซึ่งมีชิ้นส่วนสําคัญคือ ลูกตุ้ม เหล็กกล้า (steel pendulum) ที่มีเส้นผ่านศูนย์กลาง
5.5 เมตร มวล 660000 กิโลกรัม แขวนอยู่ในช่วงชั้น 87 ถึงชั้น 92 อุปกรณ์นี้จะทําหน้าที่ดูดกลืนพลังงานเพื่อลด
หรือต้านการสั่น โครงสร้างตึกจึงไม่เสียหายถ้าตึกสูงมาก ไม่มีตัวดูดซับหรือลดทอนพลังงาน พลังงานจากพายุ และ
แผ่นดินไหวจะถ่ายโอนอย่างต่อเนื่องเข้าสู่ตัวตึกทําให้แอมพลิจูดของการสั่นกว้าง ถ้าความถี่ของการสั่นตรงกับ
ความถี่ธรรมชาติของตึก จะเกิดการสั่นพ้องจนสามารถทําลายตึกได้ ตัวหน่วงของตึกไทเป 101 มีขนาดใหญท่ ่ีสุด ใน
โลกจึงเปน็ ส่ิงดงึ ดดู นกั ท่องเทย่ี วทีเ่ ขา้ ชมตกึ จะตอ้ งไปชม

7.4.2 ครูเปิดวิดีทัศน์ การสั่นพ้องของสะพานทาโคมานารโ์ รว์ และนำนักเรียนอภิปรายต่อเกี่ยวกบั
การสั่นพ้องของสะพานว่าบางคนคงเคยข้ามสะพานแขวน (Suspension bridge) ขนาดเล็กสําหรับเดินข้ามคลอง
ขณะ เดินขา้ มบางคร้ังจะรสู้ ึกว่าสะพานสนั่ ไหว นอกจากนีเ้ ม่อื มลี มเข้าปะทะก็อาจทาํ ใหส้ ะพานสั่นมากข้ึน แต่เมื่อใด
ที่จังหวะการปะทะของลมหรือจังหวะการเดนิ ของคนตรงกับความถ่ีธรรมชาติของสะพาน จะเกิดการส่ันพอ้ งแอมพลิ
จูดมีช่วงกว้างมากจนสะพานอาจเสียหายได้ นอกจากนี้สะพานลอย คนข้ามถนนที่มีโครงสร้างเหล็กและมีความยาว
มาก (เช่น ข้ามถนน 8 ช่องทางจราจร) ในกรุงเทพ ขลาะมีรถบรรทุกแล่นใต้สะพานหรือคนเดินข้ามบางครั้งจะรู้สึก
ว่าสะพานสนั่ นอ้ ย ๆ เชน่ กนั

การสั่นของสะพานขนาดใหญ่ที่น่าตื่น เต้นที่สุดเกิดขึ้นกับสะพานทาโคมานาร์โรว์ ( Tacoma
narrow's bridge) ดังรูป ใกล้ เมืองซีแอตเติล มลรัฐวอชิงตัน สหรัฐอเมริกา สะพานนี้เป็นสะพานแขวน
(suspension) มีความยาวทั้งหมด 1810 เมตร ช่วงกลาง มีความยาว 853.4 เมตร ถูกลมจากทะเล เข้าปะทะทําให้
พื้นสะพานบดิ ตัวกลับไปมา และ ในตอนเช้าวันที่ 7 พฤศจิกายน พ.ศ. 2483 ลมที่เข้าปะทะมีอตั ราเร็ว 64 กิโลเมตร
ต่อทําให้พื้นสะพานสั่นอย่างรุนแรง และพังลง นักวิทยาศาสตร์และวิศวกรได้อธิบายว่า การปะทะของลมทําให้พ้ืน
สะพานสั่นตรงกับความถี่ธรรมชาติ ของสะพาน เกิดการสั่นพ้องจนทําให้สะพานพัง เหตุการณ์นี้ทําให้การออกแบบ
สะพานที่มีความยาวมาก (long-span bridge) ต้องคํานึงถึงการสั่นพ้องที่จะเกิดกับตัวสะพาน สะพานทาโคมานาร์
โรว์ใหม่ ถกู สร้างข้ึนในบรเิ วณเดิมในอกี 10 ปีตอ่ มา

7.5 ขน้ั ประเมิน
7.5.1 ประเมินความรู้ โดยให้นักเรียนตอบคำถามท่คี รูได้ถามเกีย่ วกบั ความถีธ่ รรมชาติและการส่ัน

พอ้ ง
7.5.2 ประเมินทักษะการใช้จำนวนจากการคำนวณปริมาณตา่ ง ๆ จากการทำแบบฝกึ หัดในเอกสาร

ประการเรียน รายวิชา ฟิสิกส์3 (ว 30203) เรื่อง การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย (Simple Harmonic
Motion : SHM)

83

8. สอ่ื และแหล่งการเรียนรู้
8.1 เอกสารประกอบการเรียน รายวิชา ฟิสิกส์3 (ว 30203) เรื่อง การเคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอ

ย่างงา่ ย (Simple Harmonic Motion : SHM)
8.2 วิดีทัศน์ ความถ่ธี รรมชาติและการส่ันพ้อง
8.3 วดิ ีทศั น์ การส่ันพอ้ งในตกึ สงู ไทเป 101
8.4 วิดีทศั น์ การสั่นพ้องของสะพานทาโคมานารโ์ รว์

9. การวัดและประเมนิ ผล เครื่องมือ เกณฑ์การผ่านการประเมนิ
สงิ่ ที่ตอ้ งประเมิน
- คำถามที่ครูได้ถามเกี่ยวกับความถี่ - ตอบคำถามได้ถกู ตอ้ ง 80%
ความรู้
ทักษะ/กระบวนการ ธรรมชาตแิ ละการส่ันพ้อง

เจตคต/ิ คุณลกั ษณะที่พึงประสงค์ - แบบฝึกหัดในเอกสารประการเรียน - ตอบคำถามไดถ้ ูกตอ้ ง 80%

รายวิชา ฟิสิกส์3 (ว 30203) เรื่อง การ

เคลื่อนที่แบบฮาร์มอนิกอย่างง่าย

( Simple Harmonic Motion : SHM)

- แบบทดสอบย่อยครั้งที่ 1 เรื่อง การ - คะแนนสอบผ่านร้อยละ 60

เคลอ่ื นท่แี บบฮาร์มอนิกอยา่ งง่าย

- สังเกตพฤติกรรมการเรยี น - ร่วมตอบคำถามในห้องเรียน

- ส่งงานตรงต่อเวลา

84

10. เกณฑก์ ารประเมินผลงานนกั เรยี น
เกณฑ์การประเมินแบบ Rubrics ของการทำกจิ กรรม เร่ือง ความถธ่ี รรมชาตแิ ละการสั่นพอ้ งของวัตถุ

ประเดน็ การ คา่ นำ้ หนัก แนวทางการให้คะแนน
ประเมนิ คะแนน

ดา้ นความรู้ 3 ตอบคำถามได้ถูกตอ้ งครบถว้ น

(K) 2 ตอบคำถามได้ถูกตอ้ งครบถ้วน

1 ตอบคำถามได้ถกู ตอ้ งครบถ้วน

ดา้ น 3 สรุปผลการทดลองได้ถูกตอ้ งครบถ้วน และทำแบบฝกึ หดั ไดถ้ กู ตอ้ งทุกข้อ

กระบวนการ 2 สรุปผลการทดลองค่อนข้างถกู ตอ้ ง และทำแบบฝกึ หัดถกู ตอ้ งเพยี งขอ้ เดียว

(P) 1 สรปุ ผลการทดลองไดค้ ่อนข้างถูกตอ้ ง และทำแบบฝึกหัดถูกต้องเพยี งข้อเดยี ว

ดา้ น 3 ทำภาระงานท่ีไดร้ ับมอบหมายเสรจ็ ภายในเวลาทีก่ ำหนด และเรยี บรอ้ ยถูกต้องครบถว้ น

คณุ ลักษณะ 2 ทำภาระงานท่ีได้รบั มอบหมายเสรจ็ ภายในเวลาท่ีกำหนด แต่งานยงั ผิดพลาดบางสว่ น

(A) 1 ทำภาระงานท่ีได้รบั มอบหมายเสรจ็ แตล่ ่าชา้ และเกดิ ขอ้ ผดิ พลาดบางสว่ น

ระดบั คะแนน 3 หมายถงึ ระดับดีมาก
คะแนน 2 หมายถงึ ระดบั ดี
คะแนน 1 หมายถงึ ระดบั พอใช้
คะแนน

85

การประเมินการทำกิจกรรม เรือ่ ง ความถธี่ รรมชาติและการสน่ั พอ้ งของวตั ถุ

จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้

ที่ ช่อื - นามสกลุ ดา้ นความรู้ ดา้ น ดา้ น รวม ระดบั
(K) กระบวนการ คุณลกั ษณะ คะแนน คณุ ภาพ

(P) (A)

3 3 39

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

86

จุดประสงคก์ ารเรียนรู้

ที่ ช่ือ - นามสกลุ ดา้ นความรู้ ด้าน ด้าน รวม ระดบั
(K) กระบวนการ คณุ ลกั ษณะ คะแนน คณุ ภาพ

(P) (A)

3 3 39

28

20

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

ระดับคณุ ภาพ 9 หมายถึง ระดับดมี าก
คะแนน 7-8 หมายถงึ ระดบั ดี
คะแนน 5-6 หมายถึง ระดับปานกลาง
คะแนน 3-4 หมายถึง ระดบั ปรบั ปรุง
คะแนน

87

บันทกึ หลังการสอน

หนว่ ยการเรยี นร้ทู ่ี 8 เร่อื ง การเคล่ือนที่แบบฮาร์มอนกิ อยา่ งง่าย อ

แผนการสอนที่ 8 เร่อื ง ความถี่ธรรมชาตแิ ละการสน่ั พอ้ งของวัตถุ .

วนั ท่ี.................................................เดือน.......................................................................พ.ศ......................................

ผลการจดั การเรยี นรู้

…………………………………………………………………………………………………………………………… ………….…………………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……………..
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….…………………...
ปญั หา / อุปสรรค

………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………
….…………………...
ข้อเสนอแนะ/แนวทางแก้ปญั หา

…………………………………… ………………………………………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………… ………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………………………………………………………………………… ….…………………...

บันทกึ สำหรบั ครูพเ่ี ลย้ี ง

…………………………………… ………………………………………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………… ………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………………………………………………………………………… ….…………………...

ลงชือ่ ....................................................... ลงช่อื ..............................................................
( นายทวพิ งศ์ ศรสี วุ รรณ ) ( นางสาวอุทยั ทพิ ย์ เมืองร่ืน )
ครพู ่เี ล้ียง นักศกึ ษาปฏิบตั ิการสอน

88

หนว่ ยการเรียนรทู้ ี่ 9

แผนการจดั การเรยี นรู้ที่ 9

รายวชิ า ว32203 ฟิสิกสเ์ พม่ิ เตมิ เลม่ 3 ชน้ั มัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรยี นที่ 1

เร่ือง การเกดิ คลน่ื และชนิดของคล่ืน จำนวน 2 คาบ

ครูผสู้ อน ปส.อทุ ัยทพิ ย์ เมืองรื่น ครูพเี่ ลย้ี ง อ.ทวิพงศ์ ศรีสุวรรณ

1. สาระฟิสิกส์
2. เขา้ ใจการเคล่ือนทแี่ บบฮาร์มอนกิ อย่างงา่ ย ธรรมชาตขิ องคลน่ื เสียงและการได้ยนิ ปรากฏการณท์ ่ี

เกี่ยวขอ้ งกับเสยี ง แสงและการเห็น ปรากฏการณท์ ่ีเก่ียวขอ้ งกบั แสงรวมทัง้ นำความร้ไู ปใช้ประโยชน์

2. ผลการเรยี นรู้
3. อธิบายปรากฏการณ์คลื่น ชนิดของคลื่น ส่วนประกอบของคลื่น การแผ่ของหน้าคลื่นด้วยหลักการของ

ฮอยเกนส์ และการรวมกันของคลืน่ ตามหลักการซ้อนทบั พรอ้ มท้งั คำนวณอัตราเร็ว ความถ่ี และความยาวคลน่ื

3. จุดประสงคก์ ารเรียนรู้
3.1 ดา้ นความรู้ (K)

1) อธิบายปรากฏการณค์ ลน่ื และลกั ษณะของคลนื่ ชนิดตา่ งๆ
3.2 ด้านกระบวนการ (P)

1) สามารถทำกิจกรรม เรื่อง คลนื่ ในสปริง
3.3 ด้านเจตคติ (A)

1) เป็นผมู้ ีความมุ่งมัน่ ในการทำงานและมคี วามรบั ผดิ ชอบ

4. สาระสำคญั
คลื่นเป็นปรากฏการณ์การถ่ายโอนพลังงานจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่ง คลื่นที่ถ่ายโอนพลังงานโดยต้องอาศัยตัวกลาง
เรียกว่า คลื่นกล ส่วนคล่ืนแม่เหล็กไฟฟ้าถ่ายโอนพลังงานโดยไม่ต้องอาศัยตัวกลาง นอกจากนี้ยังจำแนกชนิดของ
คลื่นออกเป็นสองชนิด ได้แก่ คลื่นตามขวาง และคลื่นตามขวาง คลื่นที่เกิดจากแหล่งกำเนิดคลื่นที่ส่งคลื่นอย่าง
ต่อเนื่องและมีรูปแบบที่ซ้ำกันบรรยายได้ด้วย การกระจัด สันคลื่น ท้องคลื่น เฟส ความยาวคลื่น ความถี่ คาบ แอม
พลิจูด และอัตราเรว็ โดยอตั ราเร็ว ความถ่ี และความยาวคล่ืน มคี วามสัมพนั ธต์ าม สมการ v = fλ

5. สาระการเรียนรู้
5.1 ความรู้

1) การทำให้เกิดคลื่นเป็นการรบกวนตัวกลาง เช่น การหยดน้ำจากที่สูงลงบนผิวน้ำที่อยู่นิ่ง จะเกิดคลื่นวงกลมแผ่
ขยายออกไป การเกิดคลื่นประกอบด้วยสิ่งที่รบกวนตัวกลาง คือ แหล่งกำเนิดคลื่น ตัวกลางที่พลังงานถ่ายโอนผ่าน
ทำใหอ้ นภุ าคของตวั กลางมกี ารส่นั แลว้ ถ่ายโอนพลงั งานให้กับอนภุ าคข้างเคยี งต่อเนอ่ื งกนั ไป ซ่งึ ต่างจากการถ่ายโอน
พลงั งานของวตั ถุเคลื่อนท่ี
2) คลื่นจะส่งผ่านพลังงานผ่านเนื้อสารหรืออนุภาคของตัวกลางโดยที่อนุภาคไม่ได้เคลื่อนที่ไปพร้อมด้วยกับการ
สง่ ผ่านของพลังงานน้นั

89

3) คลื่นที่พบในธรรมชาตมิ ีหลายลกั ษณะ ในหลายตัวกลาง สามารถแบง่ แยกชนดิ ของคลื่นโดยอาศัยตวั กลางได้ดงั นี้
3.1) คลื่นที่ต้องอาศัยตัวกลางในการส่งผ่านพลังงานจึงแผ่ไปได้ เรียกคลื่นชนิดนี้ว่า คลื่นกล

(mechanical waves) ในขณะที่ส่งผ่านพลังงานจะทำให้อนุภาคของตัวกลางเคลื่อนที่กลับไปกลับมา ได้แก่ คลื่น
ในสปริง คล่ืนแผน่ ดินไหว คล่ืนเสยี ง เปน็ ตน้

3.2) คลื่นที่ไม่ต้องอาศยั ตัวกลางในการแผห่ รือเป็นคลื่นท่ีสามารถแผ่ไปในบริเวณท่ีเป็นสญุ ญากาศ
ได้ เรียกคลื่นชนิดนี้ว่า คลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า (electromagnetic waves) ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงกลับไปกลับมา
ของสนามไฟฟ้าและสนามแม่เหล็กที่แผ่ออกไปพร้อมๆ กัน เช่น คลื่นวิทยุ ไมโครเวฟ อินฟราเรด แสงที่ตามองเห็น
อลั ตราไวโอเลต รังสเี อก็ ซ์
4) คลื่นที่แบ่งชนิดของคลื่นตามลักษณะการสั่นของอนุภาคเป็นเกณฑ์ สามารถแบ่งได้ 2 ชนิด ได้แก่
1.คล่นื ตามยาว ซ่งึ มลี ักษณะของคลน่ื คอื อนุภาคตวั กลางส่นั ไปมาในแนวเดียวกับทิศทางการเคลื่อนที่ของคล่ืนเชน่
คลื่นเสยี ง คลื่นอัดของสปริง 2.คลื่นตามขวาง ซึ่งมีลักษณะของคล่ืน คือ อนุภาคตัวกลางสั่นขึ้นลงในแนวตั้งฉากกับ
ทศิ ทางการเคล่อื นทข่ี องคล่ืน เชน่ คลื่นน้ำ คล่ืนในเส้นเชือก คลืน่ แม่เหลก็ ไฟฟ้า คลน่ื ในสปริง
5) คลื่นที่แบ่งชนิดของคลื่นตามตามความต่อเนื่องของการให้กำเนิดคล่ืนเป็นเกณฑ์สามารถแบ่งได้ 2 ชนิด ได้แก่ 1.
คลื่นดล ซึ่งมีลักษณะของคลื่น คือ เป็นคลื่นที่เกิดจากการรบกวนตัวกลางแบบไม่ต่อเนื่อง ทำให้เกิดคลื่น 1 -2 ลูก
คลื่น 2.คลื่นต่อเนื่อง ซึ่งมีลักษณะของคลื่น คือ เป็นคลื่นที่เกิดจากการรบกวนตัวกลางแบบต่อเนื่อง ทำให้เกิดคลื่น
หลายลูกคล่ืนตอ่ เน่อื งกนั

5.2 กระบวนการ
1) ความสามารถในการสอ่ื สาร (อา่ น ฟงั พูด เขียน)
2) ความสามารถในการคดิ (สังเกต วิเคราะห์ จดั กลมุ่ สรปุ )
3) ความสามารถในการแกป้ ญั หา (-)
4) ความสามารถในการใชท้ ักษะชวี ติ (ทำงานกลุ่ม และความรบั ผดิ ชอบ)
5) ความสามารถในการใชเ้ ทคโนโลยสี ารสนเทศ (ใชก้ ารสืบค้นผ่านคอมพวิ เตอร์)
5.3 คณุ ลกั ษณะและคา่ นิยม
มีความมุง่ มนั่ ในการทำงานและมคี วามรบั ผิดชอบ

6. บรู ณาการ
-

90

7. กจิ กรรมการเรียนรู้
ขั้นตอนการเรยี นรู้

ขนั้ ท่ี 1 ข้นั สร้างความสนใจ
7.1.1 ครูให้นักเรียนเข้าชั้นเรียนออนไลน์ผ่าน google meet โดยครูส่งลิงค์ในการเข้าชั้นเรียนผ่านกลุ่ม
classroom รายวิชาฟิสกิ สเ์ พ่ิมเตมิ
7.1.2 ครสู ร้างความสนใจนักเรยี นโดยใช้คำถาม ดังน้ี
- คลื่นคืออะไร (แนวการตอบ: เป็นปรากฏการที่เกิดจากการรบกวนแหล่งกำเนิด หรือตัวกลาง เกิดการ
สั่นสะเทือน ทำให้มีการแผ่หรือถ่ายโอนพลังงานจากการสั่นสะเทือนไปยังจุดต่าง ๆ โดยที่ตัวกลางนั้นไม่มีการ
เคลอ่ื นท่ีไปกับคลื่น)
- คลื่นที่นักเรียนรู้จักหรือพบเห็นในชีวิตประจำวันมีอะไรบ้าง (แนวการตอบ: คลื่นน้ำในแม่น้ำ คลื่นน้ำใน
ทะเล คล่นื เสยี ง คล่นื แสง เป็นต้น)
ขนั้ ที่ 2 ข้ันสำรวจและค้นหา
2.1 ครใู หน้ ักเรียนคน้ ควา้ หาความรู้เกี่ยวกบั การถ่ายโอนพลงั งานของคลื่นกลจากเอกสารประกอบการเรียน
และหนงั สอื เรยี น
2.2 ครใู หน้ ักเรยี นดวู ีดโี อการเกิดคลื่นในสปรงิ

(อา้ งอิง https://www.youtube.com/watch?v=bLsf8WhRG8M)

2.3 ครูตง้ั คำถามเพ่อื ให้นักเรียนไปคน้ ควา้ หาความรู้โดยใช้คำถาม ดังน้ี
- คลื่นในสปริง สิ่งใดเป็นแหล่งกำเนิดคลื่น และตัวกลางที่ทำให้เกิดคลื่นคือสิ่งใด (แนวการตอบ : คลื่นใน
สปรงิ ส่งิ ที่ออกแรงสะบัดสปริงเป็นแหล่งกำเนดิ คลนื่ มอี นุภาคสปรงิ เปน็ ตวั กลางของคลืน่ )
- เมื่อสะบัดปลายสปริงในแนวตั้งฉากกับตัวสปริง เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไร (แนวการตอบ : เมื่อสะบัด
ปลายสปริงในแนวตั้งฉากกับตัวสปริง จะเกิดคลื่นเคลื่อนที่ผา่ นตัวสปริงจากด้านที่มีการสะบัดมือไปยังปลายอีกด้าน
หนงึ่ )
- เมื่ออัดปลายสปริงในแนวตายาวของตัวสปริง เกิดการเปลี่ยนแปลงอย่างไร (แนวการตอบ : เมื่ออัดปลาย
สปริงในแนวตามยาวของตัวสปริง จะเกิดคลน่ื ผ่านตวั สปริงจากด้านท่มี ีการอัดปลายสปริงไปยงั อกี ดา้ นหนึง่ )
ขนั้ ท่ี 3 ขัน้ อธิบายและลงขอ้ สรุป
3.1 ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปเนื้อหาที่นักเรียนได้ศึกษาจากวิดีโอ สรุปได้ว่าพลังงานจากก้อนหินทีโ่ ยนลง
ไปกระทบผิวน้ำจะถ่ายโอนพลังงานไปยังอนุภาคของน้ำที่อยู่ถัด ๆ ไป จนเห็นผิวน้ำกระเพื่อมขึ้นลงแผ่ขยายออกไป
แต่อนุภาคของน้ำไม่ได้เคลื่อนที่ไปกับคลื่น สังเกตได้จากวัตถุที่ลอยอยู่บริเวณนั้น จะขยับขึ้นลงที่ตำแหน่งเดิม การ

91

เปลี่ยนแปลงดังกล่าวเรียกว่า คลื่น และการที่คลื่นสามารถแผ่ออกไปได้จากจุดรบกวน แสดงว่า มีการถ่ายโอน
พลังงาน

3.2 ครูอธิบายการจำแนกคลื่นลักษณะต่าง ๆ สามารถจำแนกได้ 3 แบบ โดยแบ่งตามลักษณะของตัวกลาง
แบง่ ตามลกั ษณะการเคลอื่ นที่ และแบ่งตามแหลง่ กำเนิด ตามรายละเอียดในใบความรู้

3.3 ครูอธิบายเพ่มิ เตมิ เก่ียวกับรูปร่างและสว่ นประกอบของคล่นื
ขนั้ ท่ี 4 ขนั้ ขยายความรู้
4.1 ครูยกตัวอย่างคลื่นที่พบเห็นได้ในชีวิตประจำวันทั้ง 3 แบบ คือ แบ่งตามลักษณะของตัวกลาง แบ่ง
ตามลกั ษณะการเคลอ่ื นที่ และแบ่งตามแหล่งกำเนิด
ข้นั ที่ 5 ขัน้ ประเมนิ ผล
5.1 นกั เรยี นตอบคำถามเรอ่ื ง การเกดิ คลน่ื และชนดิ ของคล่ืนได้

8. สื่อการเรียนรู/้ แหล่งเรยี นรู้

8.1 คลิปวีดโี อ เรื่องการเกดิ คล่ืนในสปริง

8.2 คลปิ วิดโี อ เรอื่ งการโยนหนิ ลงนำ้
8.3 Google Meet

8.4 หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติมวิทยาศาสตร์ (ฟิสิกส์) ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 เล่ม 3 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ.

2560)

8.5 เอกสารประกอบการเรียน เรือ่ งคลื่น

8.6 อนิ เทอร์เน็ต
9. การวดั และประเมินผล

จุดประสงค์การเรยี นรู้ วธิ กี ารวัด เครอ่ื งมือ เกณฑ์การประเมิน

ด้านความรู้ (K)

1) อธบิ ายปรากฏการณ์คล่นื และ 1) การตอบคำถามในชน้ั 1) คำถามในชนั้ เรียน 1) นกั เรยี นสามารถ

ลกั ษณะของคล่นื ชนิดต่างๆ เรยี น ตอบคำถามได้ระดับ

ดีผ่านเกณฑ์

ดา้ นกระบวนการ (P)

1) สามารถทำกิจกรรม เรื่อง คลนื่ ใน 1) ตรวจใบกจิ กรรม เรอ่ื ง 1) ใบกจิ กรรม เร่อื ง 1) นกั เรยี นสามารถ

สปริง คล่นื ในสปรงิ คล่ืนในสปริง บนั ทกึ กจิ กรรมได้

ระดบั ดผี ่านเกณฑ์

ด้านคุณลักษณะ (A)

1) เปน็ ผมู้ ีความมงุ่ มนั่ ในการทำงานและ 1) ตรวจการสง่ ใบ 1) ใบกิจกรรม เรื่อง 1) นักเรยี นไดร้ ะดบั ดี

มีความรบั ผดิ ชอบ กิจกรรม เรือ่ ง คล่ืนใน คล่ืนในสปรงิ ผา่ นเกณฑ์

สปรงิ

92

10. เกณฑ์การประเมนิ ผลงานนกั เรยี น
เกณฑก์ ารประเมินแบบ Rubrics ของการทำกจิ กรรม เรอ่ื ง การเกดิ คล่ืนและชนิดของคลื่น

ประเดน็ การ คา่ แนวทางการใหค้ ะแนน
ประเมนิ นำ้ หนกั
คะแนน ตอบคำถามได้ถูกตอ้ งครบถ้วนทกุ ข้อ
ด้านความรู้ ตอบคำถามค่อนขา้ งถูกตอ้ ง
(K) 3 ตอบคำถามได้ค่อนขา้ งถูกตอ้ ง
2 ทำกจิ กรรมไดถ้ ูกต้องครบถ้วน
ดา้ น 1 ทำกจิ กรรมคอ่ นขา้ งถูกตอ้ ง
กระบวนการ 3 ทำกจิ กรรมไดค้ อ่ นขา้ งถูกต้อง
2 ทำภาระงานที่ไดร้ ับมอบหมายเสร็จภายในเวลาทกี่ ำหนด และเรยี บรอ้ ยถกู ตอ้ งครบถ้วน
(P) 1 ทำภาระงานที่ไดร้ ับมอบหมายเสร็จภายในเวลาท่ีกำหนด แตง่ านยังผดิ พลาดบางสว่ น
ดา้ น 3 ทำภาระงานท่ีได้รบั มอบหมายเสร็จ แตล่ า่ ช้า และเกิดข้อผดิ พลาดบางส่วน
คุณลกั ษณะ 2
(A) 1

ระดับคะแนน 3 หมายถงึ ระดบั ดีมาก
คะแนน 2 หมายถงึ ระดบั ดี
คะแนน 1 หมายถึง ระดบั พอใช้
คะแนน

93

การประเมนิ การทำกจิ กรรม เรื่อง การเกิดคลนื่ และชนิดของคล่ืน

จุดประสงคก์ ารเรยี นรู้

ที่ ชื่อ - นามสกลุ ดา้ น ด้าน ดา้ น รวม ระดบั
ความรู้ (K) กระบวนการ คุณลักษณะ คะแนน คุณภาพ

(P) (A)

3 3 39

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

27

28

94

จดุ ประสงคก์ ารเรียนรู้

ที่ ช่อื - นามสกลุ ดา้ น ดา้ น ด้าน รวม ระดบั
ความรู้ (K) กระบวนการ คณุ ลกั ษณะ คะแนน คณุ ภาพ

(P) (A)

3 3 39

29

30

31

32

33

34

35

36

37

38

39

40

ระดบั คณุ ภาพ 9 หมายถงึ ระดบั ดมี าก
คะแนน 7-8 หมายถึง ระดับดี
คะแนน 5-6 หมายถึง ระดบั ปานกลาง
คะแนน 3-4 หมายถึง ระดบั ปรับปรงุ
คะแนน

95

บนั ทึกหลังการสอน

หน่วยการเรียนรู้ท่ี 9 เรือ่ ง คล่นื อ

แผนการสอนท่ี 9 เร่อื ง การเกดิ คลน่ื และชนิดของคลืน่ .

วนั ที่.................................................เดือน.......................................................................พ.ศ......................................

ผลการจดั การเรยี นรู้

…………………………………………………………………………………………………………………………… ………….…………………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……………..
…………………………………………………………………………………………………………………………
…………….…………………...
ปัญหา / อุปสรรค

………………………………………………………………………………………………………………………………………. …………………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………….…… ……………...
……………………………………………………………………………………………………………………………………
….…………………...
ข้อเสนอแนะ/แนวทางแกป้ ญั หา

…………………………………… ………………………………………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………… ………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………………………………………………………………………… ….…………………...

บันทกึ สำหรบั ครพู เี่ ลย้ี ง

…………………………………… ………………………………………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………… ………………………………………………………………….…………………...

…………………………………………………………………………………………………………………………………… ….…………………...

ลงชื่อ....................................................... ลงชอ่ื ..............................................................
( นายทวพิ งศ์ ศรสี ุวรรณ ) ( นางสาวอทุ ยั ทิพย์ เมืองร่ืน )
ครพู เ่ี ลีย้ ง นกั ศึกษาปฏบิ ตั ิการสอน

96

แผนการจดั การเรียนร้ทู ่ี 10

รายวิชา ว32203 ฟิสกิ สเ์ พม่ิ เตมิ เล่ม 3 ช้ันมธั ยมศกึ ษาปที ่ี 5 ภาคเรยี นท่ี 1

เร่ือง ส่วนประกอบของคลืน่ จำนวน 1 คาบ

ครผู สู้ อน ปส.อุทัยทิพย์ เมอื งร่ืน ครูพเี่ ลย้ี ง อ.ทวพิ งศ์ ศรีสุวรรณ

1. สาระฟิสกิ ส์
2. เขา้ ใจการเคลอ่ื นทีแ่ บบฮาร์มอนกิ อย่างงา่ ย ธรรมชาตขิ องคล่ืน เสียงและการไดย้ ิน ปรากฏการณท์ ี่

เก่ยี วขอ้ งกับเสยี ง แสงและการเหน็ ปรากฏการณท์ ีเ่ กย่ี วข้องกับแสงรวมทงั้ นำความรไู้ ปใช้ประโยชน์

2. ผลการเรียนรู้
3. อธิบายปรากฏการณ์คลื่น ชนิดของคลื่น ส่วนประกอบของคลื่น การแผ่ของหน้าคลื่นด้วยหลักการของ

ฮอยเกนส์ และการรวมกนั ของคลืน่ ตามหลักการซอ้ นทับ พร้อมทั้งคำนวณอัตราเร็ว ความถี่ และความยาวคล่ืน

3. จดุ ประสงค์การเรียนรู้
3.1 ด้านความรู้ (K)
1) อธบิ ายองค์ประกอบตา่ งๆ ของคลื่น

3.2 ด้านกระบวนการ (P)
1) สามารถคำนวณหาค่าเฟสตา่ งกนั
3.3 ด้านเจตคติ (A)
1) มีความรับผดิ ชอบ

4. สาระสำคญั
คลื่นเป็นปรากฏการณ์การถ่ายโอนพลังงานจากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่ง คลื่นที่ถ่ายโอนพลังงานโดยต้องอาศัย

ตัวกลาง เรียกว่า คลื่นกล ส่วนคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าถ่ายโอนพลังงานโดยไม่ต้องอาศัยตัวกลาง นอกจากนี้ยังจำแนก
ชนิดของคลื่นออกเป็นสองชนิด ได้แก่ คลื่นตามขวาง และคลื่นตามขวาง คลื่นที่เกิดจากแหล่งกำเนิดคลื่นที่ส่งคล่ืน
อย่างต่อเนื่องและมีรูปแบบที่ซ้ำกันบรรยายได้ด้วย การกระจัด สันคลื่น ท้องคลื่น เฟส ความยาวคลื่น ความถี่ คาบ
แอมพลจิ ูด และอตั ราเร็ว โดยอตั ราเร็ว ความถ่ี และความยาวคลืน่ มคี วามสมั พนั ธ์ตาม สมการ v = fλ

5. สาระการเรียนรู้
5.1 ความรู้
1) เมื่อรบกวนตวั กลางให้เกิดคลื่นต่อเน่ืองตามขวางทำให้ตวั กลางเปลย่ี นแปลงเกิดลูกคลืน่ เคลอ่ื นทีต่ อ่ เน่ือง

ออกไปจากจุดท่ีรบกวนตวั กลาง

97

2) สว่ นประกอบของคลนื่ ประกอบ ดังน้ี

- สนั คล่ืน (Crest) คือ ตำแหนง่ ทีส่ งู สุดของคลนื่
- ท้องคลืน่ (Trough) คือ ตำแหน่งทอี่ ยตู่ ่ำทส่ี ุด
- การกระจดั คอื ระยะจากแนวสมดลุ ถึงบนคลืน่ คือระยะกระจดั y ใด ๆ
- แอมพลจิ ูด (Amplitude , A) คอื การกระจดั ที่มากที่สดุ (A)
- ความยาวคลื่น (Wavelength , ) คือ ระยะระหว่าง จุดสองจุดที่มีเฟสเดียวกันบนลูก
คล่นื ทอี่ ย่ถู ัดกัน หรอื ระยะระหวา่ งสนั คลืน่ กบั สนั คลื่นท่ีอยูต่ ิดกัน
- อตั ราเร็วคลนื่ (wave speed) คอื ระยะทางที่คลนื่ เคลอ่ื นทไี่ ด้ในหน่งึ หนว่ ยเวลา
- คาบ (Period,T) คอื เวลาทีค่ ลนื่ ใช ในการเคล่ือนทค่ี รบ 1 ลูกคลน่ื มีหน วยเป นวิ
นาที (s)
- ความถี่ (Frequency , f) คือ จํานวนลกู คล่ืนท่เี กดิ ขึ้นในหนึ่งหน วยเวลา

5.2 กระบวนการ
1) ความสามารถในการสอื่ สาร (อา่ น ฟงั พูด เขยี น)
2) ความสามารถในการคดิ (สงั เกต วิเคราะห์ จัดกลมุ่ สรปุ )
3) ความสามารถในการแกป้ ญั หา (แก้สมการ)
4) ความสามารถในการใชท้ กั ษะชีวิต (ทำงานกลุ่ม และความรับผิดชอบ)
5) ความสามารถในการใช้เทคโนโลยสี ารสนเทศ (ใชก้ ารสืบคน้ ผา่ นคอมพิวเตอร)์

5.3 คุณลักษณะและค่านิยม
มีความรบั ผดิ ชอบ

6. บรู ณาการ
6.1 บรู ณาการข้ามกลมุ่ สาระ เรื่อง การแก้สมการทางคณติ ศาสตร์

7. กิจกรรมการเรยี นรู้
ขนั้ ตอนการเรยี นรู้
ข้นั ท่ี 1 ข้ันสรา้ งความสนใจ
7.1.1 ครูให้นักเรียนเข้าชั้นเรียนออนไลน์ผ่าน google meet โดยครูส่งลิงค์ในการเข้าชั้นเรียนผ่านกลุ่ม

classroom รายวิชาฟิสิกส์เพมิ่ เติม

98

7.1.2 ครตู ง้ั คำถามเพ่อื นำเขา้ สกู่ ารทำกิจกรรม
1) จำนวนลูกคลืน่ ที่เกดิ ข้ึนเท่ากบั จำนวนใด (แนวการตอบ เทา่ กบั จำนวนรอบของการสะบดั มอื )
2) จำนวนรอบของการสะบัดมือทำให้ความถี่ของคลื่นเท่ากับความถี่ใด (แนวการตอบ เท่ากับ

ความถข่ี องแหลง่ กำเนิดคลืน่ )
3) อนุภาคของเชือกมีการส่ันในแนวใด (แนวการตอบ ในแนวต้ังฉากกับทิศทางของคลื่น)

ขน้ั ที่ 2 ขน้ั สำรวจและคน้ หา
7.2.1 ใหน้ กั เรยี นศกึ ษาส่วนประกอบของคลนื่ หนา้ 58 ในหนังสอื เรียน หรือเอกสารประกอบการสอนเรอ่ื ง
คล่นื ที่ครูทำให้
7.2.2 นกั เรียนให้ศึกษาเฟสของอนุภาค หน้า 59 ในหนังสอื เรยี น หรือเอกสารประกอบการสอนเร่ืองคลื่น
ท่คี รูทำให้
ข้นั ที่ 3 ขัน้ อธบิ ายและลงขอ้ สรุป
7.3.1 ครใู ห้นักเรยี น อาสาออกมานำเสนอสรุปทไ่ี ดจ้ ากการศึกษาโดยการเปดิ ไมคต์ อบ
7.3.2 ครูนำนักเรียนอภิปรายโดยใช้คำถามตอ่ ไปนี้

1) ส่วนประกอบของคลื่น มีอะไรบ้าง (แนวการตอบ สันคลื่น ท้องคลื่น แอมพลิจูด
ความยาวคลนื่ )

2) จงบอกความหมายของสนั คลนื่ (แนวการตอบ จดุ ทีอ่ นุภาคของเชอื กเคลอื่ นท่ีขึน้ ไปไดส้ งู สดุ )
3) จงบอกความหมายของท้องคลน่ื (แนวการตอบ จุดทอี่ นุภาคของเชอื กเคลือ่ นที่ลงไปไดต้ ำ่ สุด)
4) จงบอกความหมายของความยาวคลื่น (แนวการตอบ ระยะความยาวคลื่น 1 ลูกเท่ากับระยะ
ระหวา่ งสนั คล่นื ถัดกัน หรือระหวา่ งท้องคล่นื ถดั กนั )
5) เมื่อพิจารณาอนุภาคเชือกในคลื่น พบว่า (แนวการตอบ อนุภาคเชือกมีการเคลื่อนที่ขึ้นลงแบบ
ฮารม์ อนกิ อย่างง่าย)
6) เมื่อมือขยับครบ 1 รอบจะมีคลื่นเคลื่อนที่ได้กี่ลูก (แนวการตอบ 1 ลูก หรือ ได้ระยะทางเป็น 1
ความยาวคลื่น)

ขน้ั ท่ี 4 ขัน้ ขยายความรู้
4.1 ครูให้ความรู้เพิ่มเติม เรื่อง ความสัมพันธ์ระหว่างการกระจัดกับเวลา การกระจัดกับเฟสของอนุภาค
ตวั กลาง
4.2 ครอู ธิบายตวั อยา่ งโจทยป์ ัญหา ในใบกจิ กรรม

ขั้นที่ 5 ข้นั ประเมินผล
5.1 นกั เรยี นตอบคำถามในชน้ั เรียน (google meet)
5.2 นกั เรยี นทำโจทยป์ ญั หาในเอกสารประกอบการสอนได้

99

8. สื่อการเรียนร/ู้ แหล่งเรียนรู้
8.1 หนงั สือเรยี นรายวิชาเพม่ิ เติมวทิ ยาศาสตร์ (ฟิสกิ ส์) ชน้ั มัธยมศึกษาปที ่ี 5 เล่ม 3 (ฉบบั ปรับปรุง พ.ศ.

2560)
8.2 อนิ เทอรเ์ นต็
8.3 เอกสารประกอบการสอน เร่ืองคลนื่

9. การวัดและประเมนิ ผล วธิ กี ารวัด เครอ่ื งมอื เกณฑก์ ารประเมนิ
จดุ ประสงคก์ ารเรยี นรู้ 1) การตอบคำถามในช้นั
เรยี น(google meet) 1) คำถามในชนั้ เรยี น 1) นกั เรยี นสามารถ
ดา้ นความรู้ (K) (google meet) ตอบคำถามได้ระดับ
1) อธบิ ายองค์ประกอบต่างๆ ของคล่ืน 1) ตรวจโจทยป์ ญั หา
ดผี า่ นเกณฑ์
ด้านกระบวนการ (P) 1) ตรวจการสง่ สมดุ
1) สามารถคำนวณหาคา่ เฟสตา่ งกัน 1) โจทย์ปญั หา 1) นกั เรยี นสามารถ
บันทกึ กจิ กรรมได้
ด้านคุณลกั ษณะ (A) ระดบั ดผี ่านเกณฑ์
1) มีความรบั ผดิ ชอบ
1) ใบกจิ กรรม,ใบ 1) นกั เรียนไดร้ ะดบั ดี
งาน ผา่ นเกณฑ์

100

10. เกณฑก์ ารประเมนิ ผลงานนกั เรียน
เกณฑ์การประเมินแบบ Rubrics ของการทำกิจกรรม เร่อื ง สว่ นประกอบของคล่ืน

ประเดน็ การ ค่า แนวทางการใหค้ ะแนน
ประเมนิ นำ้ หนัก
คะแนน ตอบคำถามได้ถูกต้องครบถ้วนทกุ ข้อ
ด้านความรู้ ตอบคำถามได้ถกู ต้อง เพียง 3-5 ข้อ
(K) 3 ตอบคำถามได้ถูกตอ้ ง เพยี ง 1-2 ข้อ
2 ทำโจทย์ปัญหาได้ถูกต้องครบถ้วนทกุ ขอ้
ด้าน 1 ทำโจทยป์ ัญหาไดถ้ ูกตอ้ งครบถ้วน 1 ข้อ
กระบวนการ 3 ทำโจทย์ปัญหา แตไ่ ม่ถกู ต้อง
2 ทำภาระงานที่ไดร้ บั มอบหมายเสรจ็ ภายในเวลาทีก่ ำหนด และเรยี บรอ้ ยถูกตอ้ งครบถว้ น
(P) 1 ทำภาระงานท่ีได้รับมอบหมายเสรจ็ ภายในเวลาทก่ี ำหนด แต่งานยังผดิ พลาดบางส่วน
ดา้ น 3 ทำภาระงานท่ีได้รบั มอบหมายเสร็จ แตล่ า่ ชา้ และเกิดขอ้ ผดิ พลาดบางสว่ น
คณุ ลักษณะ 2
(A) 1

ระดับคะแนน 3 หมายถงึ ระดับดีมาก
คะแนน 2 หมายถึง ระดบั ดี
คะแนน 1 หมายถึง ระดบั พอใช้
คะแนน