สารบัณฑิต

30 เก็บเล็กผสมน้อย “นาคีมีพิษเพี้ยง สุริโย เลื้อยบ่ทำ เดโช แช่มช้า พิษน้อยหยิ่งยโส แมลงป่อง ชูแต่หางเองอ้า อวดอ้าง ฤทธี” ๏ ๏ ๏ ผีเจ๊กอาละวาดที่วัดประยูร เช้าวันหนึ่งคุณวิทยา บุนนาค ได้มาถวายสังฆทานที่ตึก เรือนแพ วัดประยุรวงศาวาส ได้คุยกันถึงเรื่องเก่าๆ ภายใน วัดประยุรวงศาวาส ตอนหนึ่งก็มาพูดถึงเรื่องของลุงทุย คุณวิทยา บุนนาค เล่าว่า ลุงทุยมีบ้านอยู่ทางทิศเหนือ ของวัดประยุรวงศาวาส ใกล้กับบ้านพระยาเทพผลู(ผลูเขมร แปลว่า ทาง) ปกติลุงทุยชอบเข้ามาคุยกับพระในวัดประยุรวงศาวาส เป็นประจำ คืนหนึ่งได้มาคุยกับหลวงปู่แฉ่งที่คณะ ๔ และกลับไปราว ๓ ทุ่มเศษ มือถือตะเกียงรั้ว มีไม้ตะพดอีก ๑ อัน เดินข้ามสะพานคอนกรีต พอลงสะพานเลี้ยวซ้ายเห็น คนเดินอยู่ข้างหน้ามีหางเปียยาว พอมันหันกลับมา เห็นหน้า ดำ ตาโปนแล้วยังแถมเป่าลมดับไฟตะเกียงรั้วที่ลุงทุยถือมา เสียอีก

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 31 ลุงทุยพึมพำ ว่า “ไอ้นี่ผีแน่” แกจึงเอาไม้ตะพดฟาดไปที่ รั้วสังกะสีเสียงดังลั่น พร้อมกับขู่ว่า “กูไม่กลัวมึงๆ” ได้ผล ปรากฏว่ามันหายไปเลย ลุงทุยไปเล่าให้ลูกหลานฟังที่บ้าน ต่างกลัวกันทุกคน รุ่งเช้าลุงทุยก็ได้ข่าวว่า เมื่อวานนี้มีเจ๊กตกนํ้าตาย เขา ลากศพมาไว้ใต้สะพาน รอที่จะเอาขึ้นมาเผาในวันรุ่งขึ้น ลุงทุย อุทาน “อ้อ เจ้าผีเจ๊กตัวนี้นี่เองมาหลอกกูได้” ๏ ๏ ๏ ความสำคัญของนะโม “ท่านอาจารย์ครับ ทำ ไมคนไทยที่นับถือศาสนาพุทธ ก่อนจะประกอบพิธีอะไร ต้องตั้งนะโมก่อนเสมอไป เช่น พระ จะให้ศีลก็ตั้งนะโมก่อน จะสวดมนต์ก็ตั้งนะโมก่อน จะถวาย สังฆทานก็ตั้งนะโมก่อน นะโม มีความสำ คัญอย่างไรครับท่าน อาจารย์ “เธอถามในเรื่องนี้ก็ดีแล้ว เพราะยังมีคนอีกจำ นวนมาก ที่ยังไม่รู้อาจารย์จะอธิบายให้ฟัง

32 เก็บเล็กผสมน้อย นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส รวม ๑๘ คำ ด้วยกัน ๑๘ คำ นี้มีความสำ คัญมาก เพราะเป็นที่รวมคุณ ของพระพุทธเจ้าไว้ทั้งหมด อันว่าคุณของพระพุทธเจ้านั้นมีมาก ดังพระบาลีในขันธปริตตคาถาตอนหนึ่งว่า อปฺปมาโณ พุทฺโธ แปลว่า พระพุทธเจ้า มีพระคุณหาประมาณมิได้คือมีมากจนนับไม่ถ้วนแต่เมื่อว่า โดยย่อแล้วก็มีเพียง ๓ ประการเท่านั้น คือ ๑. พระปัญญาธิคุณ ๒. พระบริสุทธิคุณ ๓. พระมหากรุณาธิคุณ พระคุณทั้ง ๓ ประการนี้ก็รวมอยู่ในนโมทั้งสิ้น ภควโต เป็นพระมหากรุณาธิคุณ อรหโต เป็นพระบริสุทธิคุณ สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส เป็นพระปัญญาธิคุณ นโม ตสฺส ภควโต อรหโต สมฺมาสมฺพุทฺธสฺส แปลถือ ใจความว่า ข้าพเจ้าขอนอบน้อมนมัสการพระผู้มีพระภาคเจ้า อรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น เพราะฉะนั้น การตั้ง นะโม จึงเท่ากับน้อมรำ ลึกถึงพระคุณของพระพุทธเจ้านั่นเอง จะเรียกว่า บทไหว้ครูก็ได้ ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 33 เต่ามีอายุยืน เต่ามีอายุยืนที่สุดในโลกอายุขัยของเต่ามักเกิน ๒๐๐ ปี เต่าเป็นราชาในโลกแห่งความเชื่องช้า ไม่ว่าจะเป็นการ เคลื่อนไหว การเจริญเติบโต การหาอาหาร หรือแม้การ หายใจ ก็ล้วนแต่เชื่องช้าไปหมด ส่วนแมลงเม่ามีอายุสั้นที่สุด คือมีอายุอยู่ได้๑ วันเท่านั้น พระอายุยืนที่สุดชื่อหลวงปู่หิน อยู่วัดโพธาราม อำ เภอ นํ้าพอง จังหวัดขอนแก่น อายุ๑๓๓ ปีส่วนชาวอียิปต์ชื่อ นายบูซ่า อายุ๑๕๐ ปี ๏ ๏ ๏ ปลัดขิก ปลัดขิกของไทยมีกำ เนิดมาแต่ลัทธิบูชาศิวลึงค์ของ พราหมณ์ฮินดูแต่เดิมนั้นชาวอินเดียและขอมเลื่อมใสพระ ศิวะและพระอุมานิยมสร้างเสาหินศิวลึงค์และแท่นหินโยนี คู่กัน ตามเทวาลัยต่างๆ เพื่อบูชาแทนตัวพระผู้เป็นเจ้าทั้ง ๒ พระองค์

34 เก็บเล็กผสมน้อย การบูชาจะโรยข้าวตอกดอกไม้และรดด้วยนํ้า นํ้าจะ ไหลจากเสาหินศิวลึงค์สู่แท่นโยนีแล้วลงสู่ภาชนะรองรับ อัน ถือเป็นนํ้าศักดิ์สิทธิ์ผ่านการบูชาพระผู้เป็นเจ้าแล้ว สามารถ นำ ไปประกอบพิธีต่างๆ ได้ ต่อพราหมณ์เจ้าพิธีได้จำ ลองศิวลึงค์ให้มีขนาดเล็กลง เพื่อนำ ติดตัวไปบูชารำ ลึกถึงพระศิวะบนสรวงสวรรค์รวมทั้ง ป้องกันเสนียดจัญไรต่างๆ ครั้นภายหลังลัทธิพราหมณ์ได้มีอิทธิพลแผ่เข้าปะปนใน พิธีกรรมทางศาสนาพุทธ ชาวไทยแต่โบราณจึงได้รับอิทธิพล จาการบูชาพระศิวลึงค์นี้ด้วย ตำ ราการสร้างศิวลึงค์ตัวเล็กหรือปลัดขิกได้ตกทอดผ่าน มาทางพระอาจารย์สำ นักต่างๆ ซึ่งในชั้นเดิมท่านเรียกว่า “ปรัศว์” (อ่านว่าปะหรัด) อันหมายถึง สีข้าง เพราะศิวลึงค์ตัว เล็กจะผูกแขวนอยู่ข้างเอวข้างใดข้างหนึ่ง แต่เนื่องจากการ กระดกลิ้นของชาวบ้านมักไม่ถนัด คำ เรียกจึงเพี้ยนไปเป็น “ปลัด” ซึ่งคล่องปากกว่า ครั้นต่อมาพระอาจารย์สำ นักต่างๆ ได้ประดิษฐ์“ปลัด” มีความงดงามในด้านศิลปะแบบต่างๆ บางตัวเห็นแล้วเกิด อารมณ์ครึกครื้นหัวเราะขึ้นมากะทันหัน เฉพาะในหมู่เด็กๆ และสตรีเพศที่ได้แลเห็น คำ ว่า “ปลัด” จึงได้มีการพ่วงท้าย คำ ว่า “คิก” เป็น “ปลัดคิก”

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 35 แต่เนื่องจากคำ สองคำ นี้มีเสียงสูงต่ำ ไม่เท่ากัน ไม่ สะดวกปากชาวบ้าน ต่อมาจึงได้เรียกเพี้ยนไปตามความ สะดวกปากมาเป็น “ปลัดขิก” อันมีระดับเสียงเท่ากันทั้งสองคำ ปลัดขิกไทยนั้น โบราณาจารย์ท่านนิยมลงจารลำ ตัว ด้วยคาถาหัวใจโจรบ้าง คาถา อิติปิโส บ้าง หัวใจเศรษฐีนะ ชา ลีติบ้าง หัวใจธาตุทั้งสี่ นะ มะ พะ ทะ บ้าง ส่วนที่หน้า กระจังของตัวปลัดขิกนิยมลงด้วยตัว อุซึ่งอาจเขียน อุ มีหยัก เต็มรูปแบบหรือเขียนหวัดเป็นตัวคล้ายเลข ๓ ซึ่งอาจารย์ผู้ลง อักขระมักลงหลายตัวด้วยกัน ปลัดขิกที่มีชื่อเสียงของเมืองไทยได้แก่ ของหลวงพ่อ เหลือวัดสาวชะโงก หลวงพ่ออี๋วัดสัตหีบ หลวงพ่อจัน วัด บางหนูหลวงพ่อบุศย์วัดพรหมวิหาร เพชรบุรีเป็นต้น ๏ ๏ ๏

36 เก็บเล็กผสมน้อย งูเลื้อยได้อย่างไร ปลายของกระดูกซี่โครงทุกข้อจะติดอยู่กับกล้ามเนื้อ ของเกล็ดใหญ่ ที่อยู่ตรงส่วนล่างใต้ท้องงูงูสามารถที่จะ เคลื่อนไหวเกล็ดทุกเกล็ดที่อยู่ใต้ท้องของมันได้อย่างอิสระ ดังนั้น ขาของงูจริงๆ นั้น ก็คือกระดูกซี่โครง และเท้าก็คือ เกล็ดของมัน จากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ๏ ๏ ๏ หงส์ร่อนมังกรรำ “คุณปู่ครับ ผมได้ยินเขาพูดกันว่าหงส์ร่อนมังกรรำ คำ นี้ หมายถึงอะไรครับ คุณปู่” “อ๋อ คำ นี้หมายถึง วิธีทางไสยศาสตร์อย่างหนึ่งที่หญิง ทำ ขึ้นเพื่อให้ผัวหลง รักตนแต่เพียงผู้เดียว” ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 37 กระดังงาลนไฟ คำ นี้หมายถึง หญิงที่เคยแต่งงาน หรือผ่านผู้ชายมา มากแล้ว ย่อมรู้จักชั้นเชิงการปรนนิบัติและเอาอกเอาใจ ผู้ชาย ได้ดีกว่าหญิงที่ยังไม่เคยแต่งงาน ๏ ๏ ๏ แสตมป์ดวงแรกของโลก วันที่ ๑ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๓๘๔ (ค.ศ. ๑๘๔๐) อังกฤษ ได้พิมพ์แสตมป์ที่ค่อนข้างสมบูรณ์แบบ ออกเป็นรุ่นแรกอย่าง เป็นทางการ และได้จัดจำ หน่ายอย่างเปิดเผย เมื่อวันที่ ๘ พฤษภาคม ในปีเดียวกัน ภาพบนแสตมป์เป็นภาพของสมเด็จ พระนางเจ้าวิคตอเรีย พระราชินีของประเทศอังกฤษ นี่คือ แสตมป์ดวงแรกของโลก ๏ ๏ ๏

38 เก็บเล็กผสมน้อย คารมนักเทศน์ ท่านมหาน้อย ถามท่านพระครูโวทานธรรมมาจารย์ ว่า “คำ ว่า ตาย แปลว่าอะไร” พระครูโวทานธรรมมาจารย์ตอบว่า “ตาย แปลว่า ไต่ คือไต่ไปที่โน้น ไต่ไปที่นี้ไต่ไปนรก ไต่ไปสวรรค์ไต่ไปเป็น มนุษย์ถึงนิพพานเมื่อไร ก็เลิกไต่เมื่อนั้น ๏ ๏ ๏ ๕ อย่าที่ผู้บริการควรระวัง ๑. อย่ายักท่า ๒. อย่าหน้างอ ๓. อย่าให้รอนาน ๔. อย่าบ่นงานมาก ๕. อย่าเป็นคนปากเสีย จากสมุดฉีด วัดภาษีแขวงคลองตันเหนือ เขตวัฒนา กรุงเทพฯ ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 39 เหตุเกิดที่สิงคโปร์ วัยรุ่นมะกัน เอาสเปรย์สีไปเที่ยวพ่นตามรั้วบ้านของชาว บ้าน ถูกศาลสั่งโบยหลังจับเข้าคุก ๔ เดือน ไม่มีอุทธรณ์ฎีกา หันมาดูเมืองไทยเราบ้างเป็นอย่างไร จากหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ๏ ๏ ๏ ซวยเหลือเชื่อ เหตุเกิดที่อุบลราชธานีหญิงชราอายุ๖๐ ปีนั่งเย็บผ้า อยู่ในบ้าน ก็มีทหารพลร่มกระโดดลงมา แต่ร่มไม่กาง จึง ตกลงมาบนบ้านของหญิงชรา ทะลุหลังคาลงมาทับร่างหญิง ชราผู้นั้น เลยตายทั้ง ๒ คน ด้วยกัน ๏ ๏ ๏

40 เก็บเล็กผสมน้อย พิธีศิวาราตรี พราหมณ์มีพิธีลอยบาป คือ ตั้งพิธีอย่างหนึ่งเป็นการ ประจำ ปีเรียกว่า “ศิวาราตรี” เขาจะลงอาบนํ้าในแม่นํ้าคงคา ถือว่าได้ลอยบาปไปตามกระแสนํ้า ถึงปีก็ทำ ใหม่ ๏ ๏ ๏ กวนอิม พระโพธิสัตว์องค์หนึ่งในพระพุทธศาสนา องค์เดียวกับ พระโพธิสัตว์อวโลกิเตศวรของอินเดีย แต่ตกถึงจีนจึงกลาย เป็นพระโพธิสัตว์ผู้หญิงไป พระกวนอิม เพี้ยนเป็นกวนยิม และกวนอิมแล้วแต่เป็น เสียงจีนภาคไหน (ญี่ปุ่นเรียกวันนอน) เป็นที่นับถือของชาวจีน ยิ่งกว่าพระโพธิสัตว์องค์ใด เพราะถือว่าท่านสามารถดับความ ทุกข์ได้มีความศักดิ์สิทธิ์ในเมื่อใครได้ประสบความทุกข์ และอ้อนวอนให้ท่านช่วยปัดเป่าให้

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 41 พระกวนอิมมีประวัติว่าเดิมมีกำ เนิดเป็นหญิงชื่อเมี่ยว เสียงเป็นราชธิดาของพระเจ้าเมี่ยว จวง แห่งประเทศซิงหลิน พระเจ้าเมี่ยวจวงมีพระประสงค์จะให้นางเมี่ยวเสียงมีพระสวามี แต่พระนางไม่ยินยอม ในที่สุดพระเจ้าเมี่ยวจวงทรงพิโรธ ตรัสให้ประหารชีวิต พระนางเมี่ยวเสียงเสีย แต่มีเสือมาลักเอาพระศพไป ในที่สุด พระนางก็กลับฟื้นคืนชีพและได้บวชเป็นพระภิกษุณีสำ เร็จ โพธิญาณเป็น พระโพธิสัตว์เสด็จประทับอยู่ในเกาะกลาง ทะเลใต้(นํ่าไฮ้) ภายหลังพระเจ้าเมี่ยวจวงประชวรด้วยพระโรคผิวหนัง เพราะวิบากกรรมที่ได้ทรงฆ่าผู้คนมามาก ต้องได้รับความ ทุกข์ทรมานแสนสาหัส ไม่มีทางที่จะรักษาให้หายได้นอกจาก ได้ดวงตาของพระธิดามาผสมกับยา (บางแห่งว่าแขน) จึงจะ หายพระนางเมี่ยวเสียงจึงควักดวงพระเนตรทั้ง ๒ ข้าง ถวาย พระเจ้าเมี่ยวจวง จึงทรงหายประชวร ภายหลังพระเจ้าเมี่ยวจวง สละราชสมบัติเสด็จไปหา พระธิดาที่เกาะในทะเลใต้ทรงได้ผจญภัยต่างๆ ในที่สุดก็ไป ถึง และได้พบกับพระธิดาซึ่งเป็นพระโพธิสัตว์แล้วพระเจ้า เมี่ยวจวงเองก็ได้สำ เร็จโพธิญาณด้วย จากหนังสือสารานุกรมไทย ๏ ๏ ๏

42 เก็บเล็กผสมน้อย ตาบอดสอดตาเห็น หนูต้อยพาตาที่ตาบอดเดินไปเยี่ยมญาติขณะที่เดินไป หนูต้อยตะโกนขึ้นว่า “มีงูมีงู” ตาบอกว่า “แหมมันเกือบกัดเอาแน่ะ” หนูต้อยว่า “งูตายนี่” ตาบอกว่า “งั้นนี่เล่าถึงได้เหม็นตุ่ยๆ” หนูต้อยว่า “มันเป็นเชือกน่ะ ตา” ตาบอกว่า “ถ้าเช่นนั้นก็เป็นเชือกที่แช่นํ้าไว้นาน” ๏ ๏ ๏ ประเพณีทิ้งกระจาด ประเพณีทิ้งกระจาดเป็นลัทธิข้างฝ่ายจีน มีเรื่องเล่ากัน มาว่าเกิดขึ้นครั้งแผ่นดินถัง คือมีชายคนหนึ่งชื่อ เหล่าจิ้ง ฝันว่ามารดาที่ตายมาหา และต่อว่าต่อขานว่า “ไม่นึกถึงแม่ ซึ่งอดอยากเสื้อผ้าก็ไม่มีจะสวมใส่” เหล่าจิ้งถามว่า “จะให้ทำ อย่างไร”

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 43 มารดาก็แนะนำ ว่า “ให้ทิ้งกระจาดคือให้ไปซื้อของกิน กับของใช้และเสื้อผ้ามาให้ครบจำ นวนกับติ้วที่ศาลเจ้าแล้ว โยนติ้วที่จดเลขไว้ให้คนแย่ง ใครได้เลขอะไรก็มารับของไป ตามนั้น เมื่อเหล่าจิ้งทำ ตามนั้นมารดาก็มาเข้าฝันอีก คราวนี้มี เสื้อผ้าสวมใส่สวยงาม รูปร่างอ้วนท้วนสมบูรณ์ อีกเรื่องหนึ่งเล่าว่า ขณะที่พระอานนท์นั่งสมาธิอยู่มี อสุรกายชื่อเหลี่ยมโช้ว ซูบผอมผมยาว มีเขี้ยวงอกออกมาจาก ปากแล้วบอกพระอานนท์ว่า “อีก ๓ ราตรีพระอานนท์จะ หมดอายุ” พระอานนท์ก็ถามว่า “จะแก้ไขอย่างไร” อสุรกายก็บอกว่า “ให้ทำ พุทธบูชา ธรรมบูชา สังฆบูชา และให้ทาน พระอานนท์จึงไปเฝ้าพระพุทธเจ้า ทูลถาม พระพุทธองค์ทรงแนะให้ประชุมพระอริยเจ้า สวดพระคาถา ถึกยือลาย ด้วยอำ นาจพระคาถานี้จะได้นำ กุศลไปให้แก่ผู้ที่ตก ทุกข์ได้ยาก และบอกแก่พระอานนท์ว่า “อสุรกายนั้นความ จริงเป็นพระโพธิสัตว์กวางตือต่ายโบ๊ต๊าก แปลงพระองค์มา เพื่อแนะนำ ให้พระอานนท์บริจาคทาน เป็นการอุดหนุนให้พระ อานนท์มีวิธีประกอบบุญเพิ่มขึ้นอีกอย่างหนึ่งเท่านั้นเอง

44 เก็บเล็กผสมน้อย นี่ก็เป็นเรื่องทางฝ่ายมหายาน ซึ่งอธิบายสาเหตุที่มี ประเพณีการทิ้งกระจาด จากหนังสือ วันก่อนคืนเก่า โดย ส. พลายน้อย ๏ ๏ ๏ การฉลองยศที่ถูกต้อง ยศศักดิ์เป็นของสูง เป็นของมีเกียรติที่พระบาทสมเด็จ พระเจ้าอยู่หัว พระราชทานให้แก่พระสงฆ์ผู้ประกอบคุณงาม ความดีฉะนั้น ผู้รับก็จะต้องมีบุญพอ จึงจะรับยศนั้นได้บาง ท่านบุญไม่พอมรณภาพก่อนได้รับก็มีหรือรับแล้วไม่นานก็ มรณภาพก็มี เนื่องจากยศเป็นของหนัก ผู้รับจึงต้องสร้างเครื่อง รองรับให้คู่ควรกัน การฉลองสมณศักดิ์ก็เพื่อเหตุนี้คือสร้าง เครื่องสำ หรับรองรับสมณศักดิ์นั้น ไม่ใช่ฉลองเพื่อความ เห่อเหิม หรือแสดงความยิ่งใหญ่อะไรเลย ว่าถึงยศถาบรรดาศักดิ์อย่าอยากเป็นจนน่าเกลียด แต่อย่ารังเกียจจนเสียงาม ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 45 ช้างกตัญญู ช้างเชือกหนึ่งถูกหนามตำ เท้า เดินกระย่องกระแย่งด้วย ความเจ็บปวด นายช่างไม้ผู้หนึ่งซึ่งทำ งานอยู่ในป่าเห็นเข้า ก็เกิดความสงสาร จึงช่วยบ่งเอาหนามออกแล้วพอกยารักษา จนแผลหายสนิท ช้างเชือกนั้นนึกถึงบุญคุณ จึงอุทิศตนช่วยรับใช้นาย ช่างไม้ด้วยการลากไม้ทำ อยู่จนกระทั่งแก่ทำ งานไม่ไหว ถึง กระนั้นก็ยังไม่หมดความกตัญญูยังมอบหน้าที่นี้ให้แก่ลูก ของตัวทำ งานแทนต่อมา เรื่องนี้สอนให้รู้ว่า นายช่างไม้เป็นผู้มีนํ้าใจ อุตส่าห์ช่วย เหลือช้างจนปลอดภัย ควรได้รับความชมเชย ส่วนช้างแม้เป็นสัตว์เดรัจฉาน ยังมีความกตัญญูรู้คุณ ของผู้อื่น แล้วกระทำ ตอบแทนคุณ ส่วนเราเป็นคนอย่าให้แพ้สัตว์เดรัจฉานก็แล้วกัน ๏ ๏ ๏

46 เก็บเล็กผสมน้อย อบายมุข ๔ ๑. นํ้าเปลี่ยนนิสัย ๒. ไฟไหม้บ่อยๆ ๓. ผีคอยยั่วใจ ๔. ตุ่มนํ้าใหญ่ก้นรั่ว ๏ ๏ ๏ การนั่งสมาธิ(ขัดสะหมาด) ๓ แบบ ๑. การนั่งสมาธิสองชั้น ๒. การนั่งสมาธิราบ ๓. การนั่งสมาธิเพชร การนั่งคู้เข่าทั้งสองข้างให้แบะลงที่พื้นแล้วเอาขาไขว้กัน ทับฝ่าเท้าเรียกว่าการนั่งขัดสมาธิถ้าเอาขาทับซ้อนกัน เรียกว่าการนั่งสมาธิสองชั้น ถ้าเอาขาขวาทับขาซ้าย เรียกว่า การนั่งขัดสมาธิราบ ถ้าเอาฝ่าเท้าทั้งสองข้างขึ้นข้างบน เรียกว่า การนั่งขัดสมาธิเพชร

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 47 การนั่งขัดสมาธิราบและการนั่งขัดสมาธิเพชรนั้น เป็นท่าพระพุทธรูปนั่ง วิธีจำ ง่ายๆ การนั่งขัดสมาธิสองชั้น มองไม่เห็นฝ่าเท้าทั้งสองข้าง การนั่งขัดสมาธิราบมองเห็น ฝ่าเท้าข้างเดียว การนั่งขัดสมาธิเพชรมองเห็นฝ่าเท้าทั้งสองข้าง ๏ ๏ ๏ ปริศนาพาฉงน ปริศนานั้นมีอยู่ว่า แม่ฉันตายตั้งแต่ยายยังไม่เกิด ไป ถามลูกดูเถิดแม่ฉันเกิดก่อนยาย คำ แก้ปริศนา ได้แก่ ต้นเต่าร้าง ต้นคล้ายหมาก ผลเป็น ทะลาย เต่ารั้งหรือหมากดันก็เรียก ต้นไม้นี้แปลก ทะลายอ่อน อยู่ข้างล่าง ทะลายแก่อยู่ข้างบน ๏ ๏ ๏

48 เก็บเล็กผสมน้อย เป็นหนี้ไม่ใช้เกิดเป็นวัว สมัยก่อนที่ท่านํ้าราชวงศ์มีโรงโม่ชัน (ที่สำ หรับยาเรือ) เจ้าของชื่อเจ๊กตง ภรรยาชื่อสาหร่าย มีวัวสำ หรับโม่ชันสองตัว ตัวหนึ่งอายุมากใช้งานมานาน เจ๊กตงสงสารจึงบรรทุกเรือจ้าง มาปล่อยไว้ที่วัดทองนพคุณ แต่พอรุ่งเช้าเจ๊กตงก็เห็นวัวตัวที่ไปปล่อยวัดนั้นกลับ มาอยู่โรงโม่ตามเดิม เจ๊กตงจึงปรึกษากับภรรยาว่าจะนำ ไป ปล่อยไกลๆ จะได้กลับมาไม่ได้ คืนวันนั้นเองเจ๊กตงก็ฝันไปว่าวัวตัวนี้มาอ้อนวอนว่า “อย่านำ ข้าพเจ้าไปปล่อยเลย ขอให้ข้าพเจ้าทำ งานเพื่อชดใช้ กรรมต่อไปเถิด เพราะเมื่อข้าพเจ้าเป็นคนมีชื่อว่า “ฮง” บ้าน อยู่ที่สะพานหันได้ยืมเงินท่านไป ๑ ชั่ง ยังไม่ทันได้ใช้ข้าพเจ้า ก็ตายไปเสียก่อน ฉะนั้น จึงขอร้องว่าอย่าเอาข้าพเจ้าไปปล่อย เลย” รุ่งเช้าเจ๊กตงเปิดบัญชีดูก็พบว่ามีชื่อเจ๊กฮงยืมเงินไป ๑ ชั่งจริง ดังนั้น จึงให้วัวตัวนั้นทำ งานต่อไปแต่เป็นงานเบาๆ แล้วต่อมาไม่นานวัวตัวนั้นก็ตาย เจ๊กตงก็ทำ งานศพให้วัว ตัวนั้น ที่วัดปทุมคงคา มีพระบังสุกุลด้วย

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 49 ท่านที่มีหนี้ควรรีบไปใช้หนี้เสีย มิฉะนั้น จะเกิดเป็นวัว ดังเรื่องที่เล่ามานี้ ๏ ๏ ๏ คนไม่ถึงคราวตายไม่ตาย ถึงคราวตายก็ตาย คุณพระเสน่หามนตรีอุปสมบทอยู่ที่วัดพิชยญาติการาม ฝั่งธนบุรีคืนหนึ่งก่อนที่จะจำ วัด ท่านก็ทำ วัตรสวดมนต์ พอสวดถึงบทว่า อรหํ สมฺมาสมฺพุทฺโธ ภควา พุทฺธํ ภควนฺตํ  อภิวาเทมิแล้วก้มลงกราบ ในขณะนั้น ได้มีผู้ร้ายยิงปืนข้ามศรีษะท่านไป ชนิดที่ เรียกว่าเฉียดฉิวทีเดียว ลูกกระสุนผ่านไปทะลุฝา ท่าน ปลอดภัย เมื่อท่านลาสิกขาบทแล้ว ได้ไปเป็นเจ้าเมืองนครศรีธรรมราช และได้รับบรรดาศักดิ์เป็นพระยาสุธรรมมนตรี อีกเรื่องหนึ่ง หลานสาวสงสัยว่าสายแล้วทำ ไมยายจึง ไม่ลุกขึ้นมาใส่บาตร จึงเข้าไปในห้องเปิดมุ้งดูเห็นยายตัวแข็ง หมดลมไปแล้ว ถึงกับปล่อยโฮออกมา พร้อมกับกอดศพยาย

50 เก็บเล็กผสมน้อย สองเรื่องนี้รวมกันก็ได้ความว่า ยังไม่ถึงที่ตายก็ไม่วายชีวาตม์ ใครพิฆาตเข่นฆ่าไม่อาสัญ ถึงที่ตายย่อมมลายวายชีวัน ยังมิทันใครทำ ร้ายก็ตายเอง. ๏ ๏ ๏ ช่าง ๑๐ หมู่ ๑. ช่างเขียน ๒. ช่างแกะสลัก ๓. ช่างสลัก ๔. ช่างกลึง ๕. ช่างหล่อ ๖. ช่างปั้น ๗. ช่างหุ่น ๘. ช่างรัก ๙. ช่างบุ ๑๐. ช่างปูน ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 51 ความหมายของคำว่าสลัด ๑. สลัด เป็นชื่อยำ ชนิดหนึ่งตามแบบชาวตะวันตก ซึ่งมี นํ้ามันสลัดผสม ๒. สลัด เป็นชื่อโจรซึ่งเที่ยวปล้นเรือกลางทะเล ๓. สลัด คือซัด, ผละ, สะบัด, เช่น สลัดมือ สลัดขน สลัดผ้า ๏ ๏ ๏ กำแพงใหญ่เมืองจีน กำ แพงนี้เป็นกำ แพงอิฐ สร้างเป็นรั้วกั้นประเทศตาม พรมแดนด้านเหนือของจีน เพื่อป้องกันการยกทัพมารุกราน ของพวกตาด ผู้ออกประกาศิตให้สร้างกำ แพงกั้นประเทศนี้ คือ จักรพรรดิ์ซีวังตี่ (จิ๋นซีฮ่องเต้) ลงมือสร้างระหว่าง พ.ศ. ๓๐๐-๓๒๐ มีความยาวถึง ๒,๕๐๐ ไมล์ จากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ๏ ๏ ๏

52 เก็บเล็กผสมน้อย หัวใจเศรษฐี อุอา กะ สะ อุ : ขยันหา อา : รักษาดี กะ : มีกัลยาณมิตร สะ : เลี้ยงชีวิตเหมาะสม ๏ ๏ ๏ การแผ่พระญาณของพระพุทธเจ้า ตอนเช้ามืดแผ่เข้าจากขอบจักรวาลเข้ามาสู่พระคันธกุฎี ตอนเย็นแผ่ออกจากพระคันธกุฎีไปสู่ขอบจักรวาล

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 53 บ้านท่านอุทกดาบสและอาฬารดาบส มีผู้ถามท่านเสถียร โพธินันทะ ว่าอ่านพุทธประวัติแล้ว เกิดมีปัญหาค้างใจว่า ท่านอาฬารดาบส และท่านอุทกดาบส ไม่ปรากฏในตำ นานท่านทั้งสองตั้งหลักฐานอยู่ที่เมืองใด ท่านเสถียร โพธินันทะ ตอบว่าหลักฐานในพระบาลี ไม่มีบอกไว้ชัด แต่ในตำ นานฝ่ายสันสกฤตบอกว่า อาฬารดาบส อยู่ชานเมืองไพศาลีอุทกดาบส อยู่แขวงเมืองราชคฤห์ ๏ ๏ ๏ กฏุมพี คำ นี้เดิมแปลว่า คนมั่งมีในอินเดียบางแห่งหมายความ ว่า ชนจำ พวกวรรณะศูทรที่มั่งมีมักนิยมใช้เข้าคู่กับไพร่เป็น ไพร่กฏุมพีหมายถึงคนชั้นตํ่า ๏ ๏ ๏

54 เก็บเล็กผสมน้อย คุณสมบัติของผึ้ง ๑. ขยันหากิน ๒. บินไม่สูงนัก ๓. รักความสะอาด ๔. ฉลาดสะสม ๕. นิยมสามัคคี คุณธรรมของผึ้งเหล่านี้สามารถนำ มาประยุกต์ใช้ปฏิบัติ ในชีวิตของคนเราได้อย่างดีที่สุด ๏ ๏ ๏ ตำนานขนมจีน ภาคกลางเรียกว่าขนมจีน เพราะเดิมเป็นของคนจีน ชาวอีสานแอบนำ มาทำ บ้าง จึงเรียกว่า ข้าวปล้น คล้ายกับไป ลักตัวอย่างเขามา ต่อมาคำ ว่าข้าวปล้นเพี้ยนไปเป็นข้าวปุ้น จากวิทยุ ๕ มีนาคม ๒๕๓๘ ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 55 ประวัตินายหวังเต๊ะ นายหวังเต๊ะเป็นนักแสดงลำ ตัดชื่อดัง เป็นศิลปินแห่ง ชาติสาขาศิลปการแสดงเพลงพื้นบ้านพื้นเมือง หวังเต๊ะจริงๆ แล้วไม่ได้ชื่อหวังเต๊ะ คำ ว่าหวังเต๊ะเป็นชื่อของพ่อเขา ตัวเขา เองชื่อหวังดีนามสกุลนิมา นับถือศาสนาอิสลาม เกิดที่อำ เภอ ลาดหลุมแล้ว จังหวัดปทุมธานีตอนเป็นนักเรียนชอบเอาชื่อ ของพ่อ มาล้อเลียนกัน เขาเกิดในวันศุกร์เดือนยี่ ปีฉลูพ.ศ. ๒๔๖๘ ๏ ๏ ๏ ลูกสอนพ่อ สองพ่อลูกเดินไปเจอแม่ปลาช่อน กำลังพาลูกอ่อนฝูงใหญ่ ออกหากิน พ่อจะเอาฉมวกแทงแม่ปลาช่อน ลูกท้วงว่า “ถ้าพ่อ แทงแม่ปลาช่อนตายแล้ว ลูกมันจะอยู่กับใครล่ะ เหมือนกับ ลูกนี่ ถ้าพ่อแม่ตายแล้วลูกจะอยู่กับใครล่ะ” พ่อได้สติแม่ปลาช่อนรอดตาย นี่แหล่ะลูกแก้ว ๏ ๏ ๏

56 เก็บเล็กผสมน้อย ขิงก็รา ข่าก็แรง พระหนุ่มนั่งอ่านหนังสือยู่หน้ากุฎิริมทาง มีหญิงสาวคน หนึ่งเดินไปจ่ายตลาด พอถึงหน้ากุฏิก็เปรยออกมาด้วยความ คะนองปากว่า “โอ้พ่อนกขมิ้นเหลืองอ่อน เหลืองเหมือนจีวร ของหลวงพี่ นั่งนึกนอนนึกเมื่อไหร่จะสึกซักที” ว่าแล้วก็เดิน เลยไป หลวงพี่นึกครึ้มในใจ เดี่ยวเถอะกลับมาจะตอกเสียให้ หน้าหงายทีเดียว พักใหญ่หญิงคนนั้นก็กลับมาพอถึงหน้ากุฏิ หลวงพี่ก็เอ่ยสุนทรวาจาออกไปว่า “โอ้แม่บัวลอยอยู่ในสระ ตัวพี่ยังเป็นพระ ขอให้น้องรอไปก่อน เมื่อพี่สึกเมื่อไร ก็จะได้ พาน้องจร” ทันใดก็มีเสียงตอบจากหญิงนั้นว่า “อย่าให้น้องรอนานน่ะ หลวงพี่น่ะ” หลวงพี่ผลุนผลันเข้าห้อง เพราะขืนนั่งอยู่เรื่องจะไปกันใหญ่ ตกลงทั้งสองข้างต่างก็จัดจ้าน พอๆ กัน เข้าทำ นองที่โบราณว่า “ขิงก็รา ข่าก็แรง” นั่นเทียว ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 57 การพัฒนาตนเอง หนอนที่น่าเกลียดยังพัฒนาตัวเองเป็นผีเสื้อที่น่ารัก ได้นํ้าที่สกปรกยังพัฒนาตัวเองเป็นนํ้าที่สะอาดได้คนที่ ชั่วร้ายทำ ไมจะพัฒนาตัวเองให้ดีเด่นไม่ได้เล่า ๏ ๏ ๏ บุพเพสันนิวาส พระรูปหนึ่งลาสิกขาออกไปมีครอบครัว ถูกภรรยาล้าง ผลาญจนหมดตัว เลยกลับมาอยู่วัดรับทำ งานช่วยทางวัด ที่ วัดนั้นมีแม่ชีหลายคน มีทั้งสาวแก่แม่หม้าย แม่ชีคนหนึ่งเมื่อฆราวาส ถูกสามีปอกลอกจนหมดตัว เลยมาบวชเป็นชีในที่สุดทั้ง ๒ คน เลยตกลงแต่งงานกัน มี ความขยันหมั่นเพียร ผลสุดท้ายก็รํ่ารวย มีความสุข ๏ ๏ ๏

58 เก็บเล็กผสมน้อย หนองคาย เดิมชื่อหนองควายนอน ต่อมาเป็นหนองควาย ต่อมา เอาอักษร ว. ออกเลยเป็นหนองคายอยู่ทุกวันนี้ ๏ ๏ ๏ ลักษณะคนมีนํ้าใจ ๑. ไม่นิ่งดูดาย เช่น เห็นแก้วแตกเก็บทิ้งเสีย ๒. ขวนขวายช่วยเหลือ เช่น ช่วยเหลือผู้ประสบอุทกภัย วาตภัย อัคคีภัย ๓. เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เช่น มีลาภก็แบ่งปัน ๔. ไม่เห็นแก่ตัว เช่น ให้ที่นั่งแก่เด็ก สตรีคนชรา และ พระสงฆ์ ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 59 ม้า - ลา - ม้าลาย ม้า – ลา – ม้าลาย ล้วนมาแต่บรรพบุรุษเดียวกัน ม้า กับลามีความสัมพันธ์อันใกล้ชิด สามารถที่จะผสมพันธุ์กันได้ ถ้าม้าตัวเมียผสมกับลาตัวผู้ลูกที่ออกมาจะเป็น “ล่อ” ล่อเป็นสัตว์ที่แข็งแรงดุจม้า แต่ตัวเล็กเท่ากับลา ล่อเป็น พาหนะในการบรรทุกสัมภาระในถิ่นทุรกันดารได้ดี จากหนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ๏ ๏ ๏ ถอนสายบัว การทำ ความเคารพแบบผู้หญิงโดยยืนตรงแล้วชักขา ข้างใดข้างหนึ่งไปข้างหลัง แล้ววาดปลายเท้าไขว้ไปทางด้านขา ข้างที่ยืน พร้อมกับย่อเข้าอีกข้างหนึ่งลงช้าๆ เมื่อจวนต่าสุดให้ ํ ยกมือทั้งสองข้างวางประสานกันบนหน้าขาข้างที่ย่อตํ่า ก้ม ศีรษะ เล็กน้อย แล้วเงยศีรษะขึ้นพร้อมกับชักขาข้างหนึ่งที่ไขว้ กลับที่เดิม เป็นการแสดงความเคารพของสตรีต่อเจ้านายชั้นสูง ๏ ๏ ๏

60 เก็บเล็กผสมน้อย ตำแหน่งอธิบดีสงฆ์ พระอารามหลวงในปัจจุบันคือ วัดพระเชตุพนวิมลมังคลาราม (วัดโพธิ์) และวัดมหาธาตุยุวราชรังสฤษฏิ์๒ วัดนี้ กำ หนดให้เรียกตำ แหน่งเจ้าอาวาสว่า “อธิบดีสงฆ์” ๏ ๏ ๏ บทสวดฝึกจิต บางท่านชอบอนิจจัง ทุกขัง อนัตตา บางท่านชอบยุบ หนอ พองหนอ บางท่านชอบ สัมมาอรหัง แบบหลวงพ่อสด วัดปากนํ้า บางท่านชอบพุทโธๆ แบบหลวงปู่มั่น ภูริทัตโต ทุกแบบดีทั้งนั้น ถึงยอดคือความสงบทั้งนั้น ดุจทางขึ้น ภูผามีหลายทาง ผลก็คือถึงยอดทั้งนั้น ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 61 ความรัก ๓ แบบ ๑. รักแบบบูชา ได้แก่ รักพ่อแม่ ๒. รักแบบเอ็นดู ได้แก่ รักเด็กๆ ๓. รักแบบเสน่หา ได้แก่ รักที่เกี่ยวกับราคะ รักของ คู่รัก ๏ ๏ ๏ กาสัก นกที่นิยมกันว่าเป็นสัตว์กายสิทธิ์บินมาไม่เห็นตัว ใคร ได้ขนมันไว้ก็หายตัวได้     จากหนังสือพจนานุกรม ๏ ๏ ๏

62 เก็บเล็กผสมน้อย อาเภท ดินไร้ป่า ฟ้าไร้ฝน คนไร้นํ้าใจ ๏ ๏ ๏ วิญญาณครู อันช่างหม้อตีหม้อไม่หวังฉาน ตีเอางานงามใช้มิให้หนา ดังอาจารย์ตีศิษย์ผลิตวิชา ก็เพื่อว่าตั้งจิตใจให้ศิษย์ดี ๏ ๏ ๏ ความสำคัญของมิตร อันบ้านเรือนใหญ่โตรโหฐาน มีเสาธารหลายต้นจึงทนไหว เกิดเป็นคนอยู่เดียวก็เปลี่ยวใจ ต้องมีพวกพ้องไว้ได้พึ่งกัน ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 63 ชราเป็นทุกข์ ดูโรงเรือนเปรียบเหมือนกับสังขาร ปลูกไว้นานเก่าครํ่าฉะหลำ ฉะหลาย แก่ลงแล้วโครงร่างของร่างกาย ไม่เฉิดฉายเหมือนหนุ่มกระชุ่มกระชวย ตาก็มัวหัวก็ขาวเป็นคราวครํ่า หูก็ชํ้าไม่ได้ยินเอาสิ้นสวย แรงก็ถอยด้อยกำ ลังนั่งก็งวย ฟันก็หักไปเสียด้วยไม่ทันตาย ๏ ๏ ๏ พระเครื่อง ภควัน พระเครื่องรางชนิดหนึ่ง มีพระพักตร์ควํ่า และ ปิดทวารทั้ง ๙ ๏ ๏ ๏

64 เก็บเล็กผสมน้อย อาลัยแร้ง พระโหยหวนครวญเพลงวังเวงจิต ให้คนคิดถึงถิ่นถวิลหวัง ว่าจากเรือนเหมือนนกตกจากรัง อยู่ข้างหลังก็จะแลชะแง้คอย ๏ ๏ ๏ ความหวังของพ่อแม่ ยามแก่เฒ่าหวังเจ้าเฝ้ารับใช้ยามป่วยไข้หวังเจ้าเฝ้ารักษา ยามเมื่อถึงวันตายวายชีวา หวังให้เจ้าปิดตาเมื่อสิ้นใจ   รัชกาลที่ ๖ ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 65 ค่าของวิชา อันวิชารู้กระจ่างเพียงอย่างเดียว แต่ให้เชี่ยวชาญเถิดคงเกิดผล อาจจะชักเชิดชูฟูสกล ถึงคนจนพงษ์ไพร่คงได้ดี ๏ ๏ ๏ ปลงสังขาร อันสังขารแห่งเราท่าน จะเอาแก่นสารที่ไหนมา มันไม่สะไม่สวย ท่อนกล้วยยังดีกว่า พอหมดลมหายใจ ก็กลายเป็นผีเฝ้าป่าช้า ๏ ๏ ๏

66 เก็บเล็กผสมน้อย โลกธรรม มีลาภมียศสุขทุกข์ปรากฏ สรรเสริญนินทา เสื่อมลาภเสื่อมยศ เป็นกฎธรรมดา อย่ามัวโศกา นึกว่าช่างมัน ๏ ๏ ๏ ทุกคนต้องตาย จะซ่อนกายในกลีบเมฆกลางเวหา ซ่อนกายากลางสมุทรสุดวิสัย จะซ่อนกายในเขาลำ เนาไพร ณ ที่ใดที่พ้นตายไม่มีเลย ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 67 ค่าของนํ้าใจ ความรักมาเพราะนํ้าใจมี ความรักหนีเพราะนํ้าใจลด ความรักหมดเพราะนํ้าใจแห้ง ๏ ๏ ๏ เรือมนุษย์ เรือเอ๋ยเรือมนุษย์ ใหญ่ยาวสุดเพียงแค่วา ตัณหาพาเจ้ามา รู้หรือว่าจะไปไหน เห็นฝั่งอยู่กับตา พายเข้าหาฝั่งหนีไกล ตัณหาพาเจ้าไป เรือก็ล่มจมคงคา ๏ ๏ ๏

68 เก็บเล็กผสมน้อย ความรู้คู่การปฏิบัติ เมื่อเข้าป่าเสกคาถากันช้างไล่ ขึ้นต้นไม้อีกด้วยช่วยคาถา เห็นนํ้าแกงจวนหมดรสโอชา เติมนํ้าปลาอีกด้วยช่วยนํ้าแกง ๏ ๏ ๏ พรนรก เล่นการพนันมือขึ้น รํ่ารวย นี่คือ “พรนรก” ๏ ๏ ๏ ตกยากแล้วต้องเจียมเนื้อเจียมตัว ว่าญาติใครได้ดีเขามีทรัพย์ ตัวแค้นคับเข็ญใจอย่าไปหา ถึงรักแรงแข็งขันได้สัญญา อนาถาแล้วไม่นับเขาอับอาย

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 69 เหมือนบายศรีมีงานท่านถนอม เจิมแป้งหอมนํ้ามันจันทน์ให้หรรษา พอเสร็จงานทานทิ้งลงในคงคา ต้องลอยมาลอยไปเหมือนใบตอง สุนทรภู่ ๏ ๏ ๏ ลูกแก้ว ยามตายจะได้ฝากผี ยามดีจะได้ฝากท้อง ยามขัดข้องจะได้ช่วยแก้ไข ๏ ๏ ๏ สุขใจเมื่อใฝ่ธรรม อยู่เรือนพังยังดีไม่มีทุกข์ ดีกว่าคุกหลายเท่าไม่เศร้าหมอง จนยังดีมีธรรมคํ้าประคอง ดีกว่าปองทุจริตผิดศีลธรรม รศ.เสฐียรพงษ์วรรณปก ๏ ๏ ๏

70 เก็บเล็กผสมน้อย ความสำคัญของนํ้าใจ นํ้าบ่อนํ้าคลองยังเป็นรองนํ้าใจ นํ้าแควน้อยแควใหญ่ก็สู้นํ้าใจไม่ได้ นํ้าบ่อนํ้าคลองยังเป็นรองนํ้าใจ นํ้าที่ไหนๆ ก็สู้นํ้าใจไม่ได้ คนขาดนํ้าใจเป็นภัยสังคม คนมีนํ้าใจทำ ให้บ้านเมืองเจริญ ๏ ๏ ๏ ลักษณะคนมีธรรม ลักษณะของคนมีความสันโดษ คือพอใจเท่าที่มียินดี เท่าที่ได้ลักษณะของคนมีความมักน้อย คือพอใจอย่างจำ กัด ขจัดความฟุ่มเฟือย ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 71 ลักษณะคนดื้อด้าน ใครห้ามก็ไม่ฟัง ใครยั้งก็ไม่อยู่ ใครกู่ก็ไม่กลับ ๏ ๏ ๏ รักตัวอย่าทำชั่ว รักตัวกลัวกรรมอย่าทำ ชั่ว จะหมองมัวหม่นไหม้ไปเมืองผี จงเลือกทำ แต่กรรมที่ดีดี จะได้มีความสุขพ้นทุกข์ภัย ๏ ๏ ๏ ความรู้คู่ความดี มีวิชาหากไม่มีดีกำ กับ จะตกอับไร้ค่าพาเสียศรี แกงขาดเกลือชูรสก็หมดดี เค็มไม่มีรสก็จืดชืดไปเลย ๏ ๏ ๏

72 เก็บเล็กผสมน้อย สุราคือยาพิษ สุรา สุรา ไม่ใช่ยาวิเศษ  เพิ่มกองกิเลสทำ คนให้เป็นบ้า สุรา สุรา พาให้เกิดวิบัติ  ความชั่วสารพัดเกิดวิบัติเพราะสุรา สุรานํ้าใส เมรัยนํ้าข้น สุรานั้นจะให้สุขเมื่อเมา  แต่จะเศร้าเมื่อสร่าง ๏ ๏ ๏ ที่พึ่งแท้ อันข้าไทได้พึ่งเขาจึงรัก แม้นถอยศักดิ์สิ้นอำ นาจวาสนา เขาหน่ายหนีมิได้อยู่คู่ชีวา แต่วิชาช่วยกายจนวายปราณ สุนทรภู่ ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 73 รอยแผล อันถ้วยโถโอร้าวเอากาวติด ถึงสนิทก็ยังเห็นว่าเป็นแผล จากหนังสือพิมพ์ไทยรัฐ ๏ ๏ ๏ ครูสอนสัจธรรม คนตายเป็นครู คนอยู่เป็นนักเรียน เอาท่านผู้ตายเป็นอาจารย์ ท่านผู้มาร่วมในงานเป็นนักศึกษา ๏ ๏ ๏ ความสำคัญของคำพูด พูดดีมีแต่ได้พูดร้ายมีแต่เสีย พูดดีมีกำ ไรพูดร้ายขาดทุน ถึงบางพูดพูดดีเป็นศรีศักดิ์ มีคนรักรสถ้อยอร่อยจิต แม้นพูดชั่วตัวตายทำลายมิตร จะชอบผิดในมนุษย์เพราะพูดจา ๏ ๏ ๏

74 เก็บเล็กผสมน้อย ส่งคืนเมื่อถึงเวลา กลับเป็นผี หนีไม่ได้ กลายเป็นดิน ทรัพย์สินหมด ยืมเขาใช้ ไม่มั่นคง ส่งคืนเขา เน่าทุกคน ๏ ๏ ๏ ลักษณะคนมีนํ้าใจ ยามอยู่ก็ได้พึ่งพาอาศัย ยามเจ็บไข้ก็รักษา ยามมรณา ก็ทำ ศพให้ ๏ ๏ ๏ ทางก้าวหน้า ซื่อสัตย์สามัคคีมีนํ้าใจ อภัยทาน ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 75 แก่สมบูรณ์แบบ ตา ๒ ชั้น (สวมแว่น) ฟัน ๒ หน (ใส่ฟัน) คน ๓ ขา (ถือไม้เท้า) ๏ ๏ ๏ เตือนตน อตฺตนา โจทยตฺตานํ ถึงบิดามารดาคณาญาติ ครูอำ มาตย์มิตรบุตรสุดสงสาร คอยเตือนเราเช้าคํ่าประจำ กาล หรือจะปานตัวเราเฝ้าเตือนตน ๏ ๏ ๏

76 เก็บเล็กผสมน้อย คนพิการกับการบวช การไม่อนุญาตให้คนพิการต่างๆ เข้ามาบวชในพระพุทธศาสนา ก็เพื่อมิให้สังฆมณฑลเป็นที่รวมของคนพิการ ผิดปกติ หรือเป็นที่อาศัยเลี้ยงชีพของผู้หมดทางไป แต่ในบางกรณีถ้าพิจารณาเห็นความตั้งใจจริงที่จะ ประพฤติปฏิบัติก็อาจผ่อนผันไปตามสมควร เช่น พระภัททิยะ ซึ่งเป็นคนค่อม แต่มีอุปนิสัยในคุณธรรมสูง ก็ได้รับอนุญาต ให้บวชได้และท่านก็สำ เร็จเป็นพระอรหันต์ สุชีพ ปุญญานุภาพ ๏ ๏ ๏ ความสำคัญโยม เมื่อได้ไปวัดวชิรคาม จังหวัดสมุทรสงคราม เห็นสุภาษิต บทหนึ่งอยู่ที่หอระฆังริมทางเดิน รู้สึกว่าเข้าท่าดีและเข้าทีด้วย จึงขอถือโอกาสขออนุญาตเจ้าของสุภาษิตบทนี้นำ มาเผยแพร่ ในหนังสือเล่มนี้เพื่อเป็นวิทยาทานต่อไป สุภาษิตนั้นมีว่า “บ้าน ขาดเสาบ้านก็ล้ม วัดขาดโยมวัดก็แย่” จริงของท่าน ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 77 คาถากันโกรธ ท่านอาจารย์ปิ่น มุทุกันต์แนะนำ ว่าให้ภาวนาว่า “ไม่โกรธ ไม่โกรธ ไม่โกรธ” ๏ ๏ ๏ คำว่าทักษิณานุประทาน มีผู้ถามคุณจำ รัส ดวงธิสาร ป.ธ. ๗ ว่า คำ ว่าทักษิณานุประทาน จากหนังสือราชาศัพท์ของสำ นักเลขาธิการนายก รัฐมนตรีกับคำ ว่า ทักขิณานุปทาน ตามหนังสือพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. ๒๕๒๕ คำ ใดถูกต้อง คำ ตอบก็คือ ทักษิณานุประทาน นั้นถูกต้องตามแบบ สันสกฤต ถ้ารูปบาลีจะเป็นทักขิณานุปทาน ท่านผู้ตอบขอให้ ถือตามฉบับพจนานุกรม ฉบับราชบัณฑิตยสถานเป็นหลัก ๏ ๏ ๏

78 เก็บเล็กผสมน้อย กรรมตามทัน ยายเอานํ้าข้าวกำ ลังเดือดจัดราดลงไปใต้ถุนครัวที่สุนัข กำ ลังกัดกันอยู่ มันร้องเสียงหลง แต่บาปก็เห็นทันตา วัน รุ่งขึ้นอีก ๒ วัน หลานสาวเคี่ยวนํ้ามัน กระทะนํ้ามันที่กำ ลัง เดือดจัดหกลงไปราดศีรษะยายที่ลงไปเก็บช้อนที่ใต้ถุนครัว ยายถึงกับร้องเสียงลั่นด้วยความเจ็บปวด ๏ ๏ ๏ อาจารย์ธรรมโชติ ในประวัติศาสตร์ไทย คือภิกษุที่เป็นที่เคารพนับถือ ของชาวบ้านบางระจัน ได้ช่วยปลุกใจให้ชาวบ้านให้กล้าหาญ ไม่ย่อท้อเข้าต่อสู้พม่าจนแตกพ่ายไปหลายครั้งหลายครา ๏ ๏ ๏

พระพุทธวรญาณ (มงคล วิโรจโน) 79 ตายแล้วฟื้น นายหวล ดีสนั่น อายุ๘๔ ปีเป็นอัมพฤกษ์บ้านอยู่อำ เภอ บ้านแหลม จังหวัดเพชรบุรีตายเมื่อวันที่ ๑๐ พฤษภาคม พ.ศ. ๒๕๓๘ ทายาทจะทำ พิธีสวด นายหวล ดีสนั่น ฟื้นขึ้นมาเลย นำ หีบศพเปล่าไปถวายวัดต้นสน ๏ ๏ ๏ พระอรหันต์ ท่านก็ทำบุญอุทิศเหมือนกัน นางเปรตซึ่งเคยเป็นมารดาของพระสารีบุตรแต่ชาติก่อน ได้รับทุกข์มาก อาหารของนางก็คือเสลด นํ้าลาย เลือด มี ร่างกายซูบผอม คราวหนึ่งได้ปรากฏตัวให้พระสารีบุตรเห็น และขอความช่วยเหลือ พระสารีบุตรจึงได้ชักชวนพระมหาโมคคัลลาน์พระอนุรุทธะ กับพระกัปปินะ ช่วยกันสร้างกุฏิขึ้น ๔ หลังอุทิศสงฆ์ที่มาจาก ๔ ทิศ พร้อมกับหลั่งนํ้าอุทิศส่งให้ แก่มารดาของท่าน