การประเมิิน การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ใช้้วิิธีีการประเมิินแบบสามเส้้าจากครูู ผู้้�ปกครอง และตััวนัักเรีียน
ทััศนคติิ
๑. การมีีสติิรู้้�ตัวั ไม่่ตกใจจนเกินิ ไป
๒. การเตรีียมตัวั ล่ว่ งหน้้าเพื่่�อรัับมืือกับั ความเสี่ย� งที่่�อาจจะเกิดิ ขึ้น� ก่อ่ นเดินิ ทาง
ความรู้ �
๑. ความรู้�เกี่�ยวกับั สัญั ญาณอัันตรายจากเหตุุการณ์์โป๊๊ะล่่ม
๒. ความรู้�ในการช่ว่ ยเหลืือ ป้อ้ งกันั ตนเองหากอยู่�ในสถานการณ์โ์ ป๊ะ๊ ล่่ม
ข้้อแนะนำ
ชวนนัักเรีียนตระหนัักว่่า นัักเรีียนอาจเป็็นคนหนึ่่�งที่่�ได้้รัับอุุบััติิเหตจากเรืือล่่มหรืือ
โป๊ะ๊ ล่ม่ ได้้ ซึ่ง�่ อาจเป็น็ เหตุุการณ์ไ์ ม่ค่ าดฝันั ที่่เ� กิดิ ขึ้น� ได้เ้ สมอ เพราะเมื่่อ� เกิดิ ขึ้น� แล้ว้ หากนักั เรียี น
ไม่่มีีความรู้� ความเข้้าใจ รวมถึึงขาดสติิ ความระมััดระวัังในการเอาตััวรอดจากเหตุุการณ์์
ดัังกล่่าว ก็อ็ าจทำให้เ้ กิิดอันั ตรายต่อ่ ร่่างกายรวมถึงึ การเสีียชีีวิติ ได้้
ภัยท่ี ๔ : รู้ประเดน็ เดนิ ทางปลอดภยั | หน้า 150
กิิจกรรมการรัับมืือจากสถานการณ์์ความเสี่�่ยงแบบก้้าวหน้้า:
Project-based Learning
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ภััยที่�่ ๔: รู้้�ประเด็็นเดิินทางปลอดภััย
กรณีีศึึกษา โศกนาฏกรรมโป๊๊ะล่่ม
ในที่่�สุุดขณะที่่�เรืือด่่วนกำลัังเข้้าเทีียบท่่าก็็เกิิด
การกระแทกกัับโป๊ะ๊ อย่า่ งแรง ทำให้้โป๊๊ะเกิิดล่ม่ ตกลง
ไปในแม่่น้้ำเจ้้าพระยาอย่่างรวดเร็็วด้้วยน้้ำหนัักของ
คนและน้้ำหนักั ของน้้ำที่่�ไหลเทเข้้าไปเพิ่่�ม
คนพยายามเอาตััวรอด แต่ห่ ลังั คาของโป๊ะ๊ กลับั
ทำให้้พวกเขาไม่่สามารถช่่วยเหลืือตนเองหรืือว่่ายขึ้ �น
มาผุุดให้้พ้น้ น้้ำได้้ มีเี พียี งคนที่่แ� ข็ง็ แรงและมีสี ติดิ ีพี อ
เท่่านั้้�นที่่�จะสามารถช่่วยเหลืือตนเองออกมาได้้
ทั้้�งนี้้�พบผู้ �เสีียชีีวิิตส่่วนใหญ่่เป็็นผู้้�หญิิงและเด็็ก
ติดิ อยู่�ใต้ต้ ัวั โป๊ะ๊ ที่่ม� ีหี ลังั คาคลุุม โดยบางส่ว่ นถูกู กระแส
ไฟฟ้า้ ที่่ร�ั่�วจากหลัังคาโป๊ะ๊ ดูดู
แหล่ง่ ที่่�มา: คมชัดั ลึกึ
ภาพจากไทยรััฐออนไลน์์ (๒๕๕๘)
เมื่อ� วัันที่่� ๑๔ มิ.ิ ย. ๒๕๓๘ ขณะเรืือด่่วนกำลังั
เข้้าเทีียบท่่าที่่�ท่่าน้้ำ โป๊๊ะได้้เกิิดล่่มทำให้้ผู้�โดยสารที่่�
ยืืนรออยู่่�จมน้้ำ บาดเจ็็บและเสีียชีีวิิตจำนวนมาก
เนื่่�องจากฝนตก การจราจรจึึงติิดขััดเข้้าขั้�้นวิิกฤติิ
ส่่งผลให้้ผู้ �คนหลั่ �งไหลมานั่่�งเรืือด่่วนกัันแน่่นขนััดจนมีี
สภาพจมลงไปในน้้ำ แต่่ตอนนั้้�นโป๊๊ะยัังทรงตััวอยู่�ได้้
ผู้�คนนัับร้้อยต่่างทยอยเร่ง่ รีีบมารอลงเรืือกัันมากขึ้น� ๆ
โดยไม่่ได้้คำนึึงถึึงความปลอดภััย และไม่่ได้้สนใจต่่อ
ตัวั เลขระบุุจำนวนคนที่่โ� ป๊ะ๊ จะรับั น้้ำหนักั ได้้ แค่่ ๖๐ คน
เพราะต่่างก็็คิิดถึึงแต่่จุุดหมายปลายที่่�ตนเองต้้องไป
ให้ถ้ ึึงทัันเวลา
ภยั ท่ี ๔ : รูป้ ระเด็นเดินทางปลอดภยั | หน้า 151
แนวคิิดการออกแบบกิิจกรรม การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
การออกแบบกิจิ กรรมครั้�งนี้้�ใช้ว้ ิิธีีการยกกรณีศี ึึกษามาให้น้ ักั เรียี นศึกึ ษา เพื่่�อชี้ใ� ห้เ้ ห็็นว่่า
เหตุุการณ์์โป๊๊ะล่่มเป็็นเหตุุการณ์์ที่่�อาจเกิิดขึ้�นกัับนัักเรีียนได้้ ซึ่�่งนำไปสู่�การสููญเสีียทรััพย์์สิิน
การบาดเจ็บ็ หรืือเสียี ชีวี ิติ หากนักั เรียี นมีสี ติิ สามารถควบคุุมอารมณ์ต์ นเอง และมีคี วามรู้� ไหวพริบิ
ในการแก้้ปััญหาจากเหตุุการ์์ดัังกล่่าว จะทำให้้นัักเรีียนมีีโอกาสเอาตััวรอดจากความเสี่ �ยงนี้้�ได้้
ซึ่่�งสอดคล้้องกัับพััฒนาการของนัักเรีียนระดัับประถมศึึกษาตอนปลายที่่�ตระหนัักถึึงภััยรอบตััว
มากขึ้น� สามารถคิดิ และเข้า้ ใจเหตุุและผล รวมถึงึ สามารถคิดิ วางแผน จัดั ระบบอย่า่ งเป็น็ ขั้น้� ตอนได้้
กิิจกรรมครั้ �งนี้้�จึึงมุ่่�งเน้้นให้้นัักเรีียนลองฝึึกแก้้ปััญหาหากเกิิดอุุบััติิเหตุุจากโป๊๊ะล่่มด้้วย
กระบวนการจััดการเรียี นรู้้�โดยใช้โ้ ครงงานเป็น็ ฐาน Project-based Learning โดยใช้้
กระบวนการคิดิ ตััดสิินใจด้ว้ ยกระบวนการคิิดเชิงิ คำนวณ (CT: Computational Thinking) ซึ่ง่� มีี
หลักั การสำคัญั ดัังนี้้�
๑. การสอนจะใช้้เวลาหลายสััปดาห์ห์ รืืออาจเป็น็ เดืือน
๒. หััวเรื่อ� งที่่ศ� ึกึ ษาขึ้�นกัับความสนใจของนักั เรีียน
๓. ความรู้�ได้จ้ ากกระบวนการสืืบค้น้ จากคำถาม
๔. นักั เรียี นมีีการเรียี นรู้้�แบบมีีส่ว่ นร่ว่ ม
๕. พััฒนาสมรรถนะเชื่�อมโยงผลของภััยพิิบััติิที่่�ศึึกษาไปสู่�เรื่�องอื่�น ๆ โดยสามารถ
บูรู ณาการกับั หน่ว่ ยการเรีียนผสานกัับหลายวิิชา เช่น่ วิทิ ยาศาสตร์์ สุุขศึกึ ษา กัับผลกระทบจาก
การเดินิ ทาง เช่่น อุุบััติิเหตุุต่่าง ๆ การบาดเจ็็บ จึึงควรบููรณาการความรู้�เบื้้�องต้้นเกี่�ยวกัับการ
ปฐมพยาบาลกัับการเรียี นรู้้�
๖. เน้น้ การได้ม้ ีีประสบการณ์์จากการปฏิิบัตั ิิจริิง
ภัยที่ ๔ : รปู้ ระเดน็ เดินทางปลอดภยั | หน้า 152
ผลที่�่คาดว่า่ จะได้้รัับ จุดุ ประสงค์์
๑. รู้�จักั สังั เกตสัญั ญาณอันั ตรายจากการเดินิ ทาง ๑. รู้้�วิธิ ีกี ารรับั มืือป้อ้ งกันั อันั ตรายจากการจมน้้ำ
โดยสารเรืือ จากเหตุุการณ์โ์ ป๊ะ๊ ล่ม่ หรืือเรืือล่ม่
๒. รู้้�วิธิ ีกี ารเอาตัวั รอดหากตกอยู่�ในสถานการณ์์ ๒. รู้�วิธิ ีกี ารแก้ป้ ัญั หาหากตกอยู่�ในเหตุุการณ์์
โป๊ะ๊ ล่ม่ หรืือเรืือล่ม่ โป๊ะ๊ ล่ม่ หรืือเรืือล่ม่
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
เนื้้�อหาการเรีียนรู้ � สื่่�อประกอบกิิจกรรม
๑. สิ่่ง� แรกที่่ค� วรคำนึงึ ถึงึ เมื่อ� ต้อ้ งเดินิ ทางโดยสาร ๑. กรณีีศึึกษา ข่า่ วกรณีตี ััวอย่า่ งโป๊๊ะล่ม่ เป็็น
เรืือ เหตุุให้ไ้ ด้้รับั อันั ตรายถึึงแก่่ชีวี ิติ
๒. ข้อ้ ควรระวังั ในการโดยสารทางน้้ำ หรืือหาก ๒. สื่่�อคลิปิ วิดิ ีโี อสื่�อการเตืือนภััย ข้อ้ ควร
จำเป็น็ ต้อ้ งลงไปยืืนรอเรืืออยู่�บริเิ วณโป๊ะ๊ เรืือ ระมััดระวังั การช่ว่ ยเหลืือตััวเองเบื้อ�้ งต้น้ หาก
๓. การเอาตัวั รอดจากสถานการณ์โ์ ป๊ะ๊ ล่ม่ หรืือ ตกน้้ำหรืือจมน้้ำ
เรืือล่ม่ ๓. สื่อ� ประกอบการอบรม ชุุด โครงสร้า้ ง
พื้้�นฐานบูรู ณาการความคิดิ สร้้างสรรค์์
ภยั ที่ ๔ : รูป้ ระเดน็ เดนิ ทางปลอดภยั | หน้า 153
ขั้้�นตอนการทำกิิจกรรม การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
การตื่น�่ ตัวั ในการสร้้างองค์์ความรู้ส�ู่�การแก้้ปััญหา
(Active Construction)
๑.๑ จุุดประกายการเรีียนรู้�
ครููจััดเตรีียมแหล่่งข้้อมููลเกี่ �ยวกัับเรื่ �องที่่�จะศึึกษาและวิิธีีการจุุดประกายการเรีียนรู้้� ครููอาจเลืือก
ว่่าจะจุุดประกายจากความรู้้�ข้้อเท็็จจริิง (Factual Knowledge) และจากความรู้�ในเชิิง
ความคิิดรวบยอดที่่�เป็็นบทสรุุปของข่่าว (Conceptual Knowledge) ดัังนี้้�
• ความรู้�จากข้้อเท็็จจริิง ใช้ว้ ิิธีีการสร้า้ งบรรยากาศความสนใจ ด้้วยการจัดั เป็็นศูนู ย์ก์ ารเรียี น
หรืือแหล่ง่ เรีียนรู้้�ที่่�มีกี ารจัดั กลุ่ม�่ เป็็นประเด็็นต่่าง ๆ
• ความรู้�ในเชิิงความคิดิ รวบยอด ใช้ว้ ิิธีกี ารเตรีียมอุุปกรณ์ใ์ นการทดลองเพื่่อ� ให้้นักั เรียี นสนใจ
ผลที่่ไ� ด้จ้ ากการลองถููกลองผิดิ
๑. ครูจู ัดั มุุมการเรีียนรู้้� ตัวั อย่่างเช่่น
- มุุมหนัังสืือ เตรียี มหนังั สืือ ความร้เ้ กี่�ยวกับั การเอาตัวั รอดเมื่่อ� ตกน้้ำ หรืือจมน้้ำ
- มุุมวิทิ ยาศาสตร์์ การทดลองเกี่�ยวการลอยการจม
๒. ครููเกริ่�นแนะนำเรื่�องการใช้้กระบวนการคิิดเชิิงคำนวณกัับการเรีียนรู้้�ครั้�งนี้้�ด้้วยการกล่่าวว่่า
การที่่ค� นเราจะแก้ป้ ัญั หาในเรื่อ� ง ๆ หนึ่่ง� ได้้สำเร็็จ จำเป็น็ ต้อ้ งมีวี ิธิ ีีคิิดแก้ป้ ัญั หาอย่่างเป็็นระบบและมีเี หตุุ
และผล (ซึ่�่งในที่่�นี้้ค� ืือกระบวนการคิิดเชิงิ คำนวณหรืือเรีียกสั้น� ๆ ว่า่ CT) ครูจู ึงึ อยากเตรีียมความพร้้อม
ของนัักเรีียนก่่อนเข้้าสู่่�วิิธีีการแก้้ปััญหาเพื่่�อดููว่่า นัักเรีียนมีีวิิธีีคิิดอย่่างเป็็นเหตุุเป็็นผลหรืือไม่่ เช่่น
ให้้นักั เรียี นลองสร้า้ งโป๊๊ะจากสื่�อประกอบการอบรม ชุุด โครงสร้า้ งพื้้�นฐานบูรู ณาการความคิิดสร้า้ งสรรค์์
เพื่่�อสังั เกตลักั ษณะการถ่า่ ยเทน้้ำหนััก เพื่่อ� ฝึกึ การวางแผน การกำกัับติิดตามให้เ้ ป็น็ ไปตามแผน คิดิ แก้้
ปััญหาแล้ว้ ขอตััวแทนนัักเรียี นลองสะท้อ้ นว่า่ สามารถแยกแยะ หาจุุดร่่วมของปัญั หา ตััดประเด็น็ ที่่�ไม่ใ่ ช่่
ออก สรุุปเป็น็ ความคิิดและจะมีีลำดับั ขั้้น� ตอนการแก้ป้ ััญหาอย่่างไรไปสู่�เป้้าหมายได้ห้ รืือไม่่ อย่า่ งไร
๓. เมื่ �อดููแล้้วนัักเรีียนสามารถเริ่�มรู้�วิธีีการคิิดเชิิงเหตุุ
และผลโดยไม่่ใช้้อารมณ์์เป็็นตััวตััดสิินเพื่่�อแก้้ปััญหา จึึงเข้้าสู่ �
ขั้้น� ตอนต่อ่ ไป
๔. ครููเล่่าข่่าวให้้นัักเรีียนฟัังเพื่่�อเป็็นข้้อมููลสำหรัับ
การเรีียนรู้้�ในขั้้น� ต่อ่ ไป
ภัยที่ ๔ : รู้ประเดน็ เดินทางปลอดภยั | หน้า 154
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน ก(Mผารลeตทัa้ี้่ง� nค่� คาinำดถgวาf่า่uมจlอะQยไ่ด่าu้้งรeัมับีsคี tiวoาnมsห)มาย
๒.๑ ฝึึกตั้้ง� ประเด็็นที่จ่� ะศึกึ ษา
ครูนู ำกรณีีศึกึ ษามาเล่า่ ให้น้ ัักเรียี นฟังั เพื่่อ� แลกเปลี่�ยนความคิดิ เห็็นกับั เรื่�องที่่�เกิดิ ขึ้น� จากความรู้�ที่�ได้้
จากข้อ้ เท็จ็ จริงิ หรืือความรู้�ในเชิิงความคิดิ รวบยอดด้ว้ ยการแจกแจงเป็็นรายการ
จากข่่าวโป๊ะ๊ ล่่ม
นักั เรีียนคิิดว่่าเกิดิ อะไรขึ้้น� บ้้าง
ตัวั อย่า่ งการให้้นัักเรีียนแจกแจงความรู้�ที่่�ได้้จากข้้อเท็จ็ จริิง
ใคร
ผู้�โดยสารเรืือด่ว่ นและคนที่่�ยืืนรอที่่โ� ป๊๊ะน้้ำ
ทำอะไร
คนที่่ม� าใช้บ้ ริกิ ารเรืือด่ว่ นและคนที่่ร� ออยู่�ที่โ� ป๊ะ๊ น้้ำจมลงไป เพราะตอนที่่เ� รืือด่ว่ นเทียี บท่า่ เรืือไปกระแทก
กัับโป๊๊ะ ทำให้้โป๊๊ะล่่ม เรืือจม ผู้้�โดยสารเรืือและคนที่่�รออยู่�ที่�โป๊๊ะต้้องพยายามว่่ายน้้ำ ลอยตััวเพื่่�อ
เอาตััวรอด
ที่ไ�่ หน
ท่า่ น้้ำ
อย่า่ งไร
ขณะที่่�เรืือด่่วนกำลัังเข้้าเทีียบท่่า ก็็เกิิดการกระแทกกัับโป๊๊ะอย่่างแรง ทำให้้โป๊๊ะเกิิดล่่มตกลงไปใน
แม่่น้้ำเจ้้าพระยาอย่่างรวดเร็็วเพราะน้้ำหนัักของคนและน้้ำหนัักของน้้ำที่่�ไหลเทเข้้าไปเพิ่่�ม ทุุกคน
พยายามดิ้น� รนเอาตััวรอด คนที่่�มีีสติิและแข็็งแรงสามารถว่่ายน้้ำขึ้น� ฝั่่ง� ได้้ ผู้้�เสีียชีีวิติ ส่ว่ นใหญ่่เป็น็ เด็ก็
และผู้�หญิิงที่่�ติิดอยู่�ใต้้โป๊ะ๊ ที่่ม� ีหี ลัังคาคลุุม บางคนถููกไฟจากโป๊ะ๊ ดููด
ตััวอย่่างการให้้นัักเรีียนแจกแจงความรู้ใ� นเชิิงคิิดรวบยอด
สาเหตุุ
- การขาดสติิ ไม่ส่ ามารถควบคุุมอารมณ์์ของตนเอง
- ขาดความรู้� และมีคี วามประมาทในเรื่อ� งการโดยสารเรืือให้้ปลอดภัยั
ภยั ที่ ๔ : รูป้ ระเดน็ เดินทางปลอดภัย | หน้า 155
๒.๒ แลกเปลี่�ยนความคิิดเห็็นกัับนัักเรีียนในเรื่่�องที่�่เกิิดขึ้้�น
ให้้นัักเรีียนเลืือกว่่าสนใจศึึกษากรณีีศึึกษาแบบใด
ตััวอย่่างที่่� ๑ ตััวอย่่างที่่� ๒ ตััวอย่่างที่่� ๓
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ถ้้าเป็็นนัักเรีียนจะลง เมื่่�อนัักเรีียนฟััง จากการที่่�เด็็ก ๆ
ไปยืืนรอแบบกลุ่่�มคน เรื่ �องข่่าวดัังกล่่าว อยากรู้ �วิธีีการเอาตััวรอด
มีีประเด็็นอะไรที่่�ต้้อง จากการจมน้้ำ มีีเรื่ �อง
เหล่่านั้้�นหรืือไม่่ ศึึกษาเรื่ �องนี้้�บ้้าง
อะไรอีีกที่่�ควรรู้�
คุุณครูู คุุณครูู
คุุณครูู
ไม่่ลงไป ขอยืืนรอ อัันตรายจาก
ด้้านบนฝั่่�งดีีกว่่า การจมน้้ำ วิิธีีการช่่วยเหลืือคน
ตกน้้ำควรทำอย่่างไร
นัักเรีียน นัักเรีียน
นัักเรีียน
เกิิดอะไรขึ้ �นหลััง ประเด็็นที่่�นัักเรีียนเสนอมา
จากเรืือชนโป๊๊ะ น่่าสนใจมากนัักเรีียนคิิดว่่า วิิธีีการช่่วยคนจมน้้ำ
เราควรศึึกษาเรื่ �องไหนก่่อน มีีวิิธีีอะไรได้้บ้้าง
คุุณครูู
คุุณครูู คุุณครูู
โป๊๊ะรัับน้้ำหนัักไม่่ไหว
น้้ำไหลเข้้าไปทำให้้ อยากรู้ �วิธีีการเอา โยนไม้้ชิ้ �นใหญ่่ให้้เกาะ
โป๊๊ะจมลงอย่่างรวดเร็็ว ตััวรอดจากการจมน้้ำ ไม่่ควรกระโดดลงไปช่่วย
เพราะอาจทำให้้เสีียชีีวิิต
นัักเรีียน นัักเรีียน
ทั้้�งสองคน
นัักเรีียน
๒.๓ ตั้้�งคำถามจากประเด็็นที่�่นัักเรีียนสนใจจะศึึกษา
๑) นำประเด็็นทั้้�งหมดที่่�นัักเรีียนเสนอมาคััดเลืือกว่่า เราน่่าจะศึึกษาเพื่่�อแก้้ปััญหาเรื่�องอะไร โดยจััดเป็็น
กลุ่่�มประเภทของเรื่ �องที่่�จะศึึกษา
๒) พร้้อมตั้ �งคำถามหลัักและคำถามรองจากประเด็็นที่่�จะศึึกษา
คำถามหลััก หากนักั เรีียนจะต้อ้ งเดิินทางโดยสารเรืือ นักั เรียี นจะมีีวิิธีดี ููแลตนเองอย่่างไร
คำถามรอง - ในการโดยสารทางเรืืออาจเกิิดอันั ตรายอะไรบ้า้ ง
- หากจมน้้ำจะทำอย่่างไร
ภยั ที่ ๔ : รปู้ ระเดน็ เดินทางปลอดภัย | หนา้ 156
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๒.๔ แบ่่งบทบาทหน้้าที่�่
แบ่่งกลุ่่�มนัักเรีียนเพื่่�อศึึกษาตามประเด็็นที่่�เลืือก โดยการเลืือกเข้้ากลุ่่�มให้้นัักเรีียนสมััครใจว่่าจะเลืือกศึึกษา
เรื่�องไหน กัับใคร และแบ่่งบทบาทว่่าใครจะเป็็นหััวหน้้ากลุ่่�ม ใครจะเป็็นคนสืืบค้้นข้้อมููล ใครจะเป็็นคนเขีียน
เรีียบเรีียง ใครจะเป็็นคนเตรีียมการนำเสนอ
หัวั หน้้ากลุ่�ม
ระบุุเป้า้ หมาย วางแผนการทำงาน (ศึกึ ษาเรื่อ� งใด อย่า่ งไร มอบหมายให้้ใคร เพื่่อ� น
ทำได้ห้ รืือไม่่) กำกับั ติดิ ตามงานเพื่่�อไปสู่�เป้้าหมาย รวมถึงึ การแก้้ปััญหาเฉพาะหน้้า
รองหัวั หน้้ากลุ่�ม
เป็็นคนจด เรียี บเรียี งข้อ้ มูลู
สมาชิิกในกลุ่�ม: หน่ว่ ยค้้นหา
ค้้นข้้อมููลจากที่่ต� ่่าง ๆ จากแหล่ง่ เรีียนรู้้�ที่่ห� ลากหลาย ด้ว้ ยการใช้ท้ ัักษะการสังั เกต
สมาชิกิ ในกลุ่�ม: ผู้้น� ำเสนอ
ร่ว่ มกัันคิดิ วิธิ ีกี ารนำเสนอที่่ม� ีกี ารเชื่�อมโยงผลงาน เช่น่ อธิบิ ายประกอบชาร์ต์
กราฟ แผนความคิดิ จัดั บอร์์ดนิทิ รรศการ การสาธิิต ฯลฯ
สมาชิกิ ในกลุ่�ม: ผู้้�อำนวยความสะดวก
ช่ว่ ยจััดเตรีียมสื่�อ อุุปกรณ์ต์ ่า่ ง ๆ ให้ก้ ัับทุุกบทบาทหน้า้ ที่่�
ภยั ท่ี ๔ : รปู้ ระเด็นเดนิ ทางปลอดภยั | หนา้ 157
ก(Aผาcรลtตทืีi่่�่นvค�่ eตาัวัดCใวo่น่าlกจlaาะbรไดมo้ี้สีรrั่บัaว่ tนioร่nว่ ม)
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๓.๑ การแจกแจงปััญหา (Problem Decomposition)
จากคำถามรองของประเด็็นที่่�จะศึึกษา ให้้นัักเรีียนลำดัับประเด็็นที่่�จะศึึกษาว่่าจะศึึกษาเรื่�องอะไร และควร
ศึึกษาประเด็็นไหนก่่อนหลัังแล้้วช่่วยกัันแจกแจงองค์์ประกอบของประเด็็นต่่าง ๆ จากประสบการณ์์เดิิม
ของเพื่่�อนในกลุ่่�ม เช่่น
ประเด็็นที่่จ� ะแจกแจง การแจกแจงตาม
ประสบการณ์เ์ ดิิมของนักั เรียี น
ปัญั หา: - ศึกึ ษาเส้้นทางเรือ
รู้�ได้้อย่า่ งไรว่า่ การโดยสารเรือแต่ล่ ะครั้ง� อาจก่อ่ ให้้ - สังั เกตอุุปกรณ์ใ์ นการช่่วยเหลืือ
เกิิดอัันตราย เช่น่ เสื้�อชููชีีพ ว่่าติิดอยู่�ที่ต� ำำ�แหน่ง่ ไหนของเรือ
แก้้ปััญหา: หากเกิดิ เหตุกุ ารณ์ท์ ี่่ไ� ม่่คาดฝััน
สืืบค้้นข้้อมููลเกี่ย� วกัับอัันตรายที่่�อาจเกิดิ จากการ
โดยสารเรื อ
ปัญั หา: - สังั เกตป้้ายเตืือนจำำ�นวนผู้ค�้ น
หากนัักเรีียนตกอยู่�ในสถานการณ์ด์ ังั กล่่าว - ปฎิบิ ััติิตามข้้อกำำ�หนดของการโดยสารเรือ
นัักเรีียนจะทำ�ำ อย่่างไร - วิ่ง� หาเสื้อ� หรือห่่วงชููชีีพ
แก้้ปัญั หา:
สวมเสื้�อชููชีพี ตั้้�งแต่่เริ่ม� ลงเรือ
ภยั ที่ ๔ : รูป้ ระเด็นเดินทางปลอดภัย | หน้า 158
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๓.๒ การสืืบค้้น (Investigative Activities)
ให้้นักั เรียี นวางแผนวิิธีีการสืืบค้้นข้้อมููลจากคำถามย่อ่ ยที่่�ตั้�งไว้ว้ ่า่ จะสืืบค้้น ซึ่่�งการสืืบค้้นมีีได้้ ๓ วิิธีี
ให้้นักั เรีียนช่ว่ ยกันั คิิดว่่าจะสืืบค้น้ แบบใดก่่อนหลััง
๓.๒.๑ ก(SาoรcสืืiบalเสInาะqข้u้อirมyููล)จากคนรอบข้้าง
การไปสััมภาษณ์์คนที่่ร�ู้�จักั เช่น่ คนขับั เรืือที่่ท� ่า่ เรืือแถวบ้้าน นายท่่าเรืือ
เพื่่�อหาวิธิ ีกี ารแก้ป้ ัญั หา หรืือการศึกึ ษาจากสื่�อคลิปิ วิิดีโี อ หนังั สืือต่า่ ง ๆ
๓.๒.๒ (กSาcรiสeืืบnเtสifาicะaจlากInกqรuะiบryว)นการทางวิิทยาศาสตร์:์ สังั เกต ทดลอง
จำลองสถานการณ์ใ์ นสระว่า่ ยน้้ำ การตกน้้ำ การจมน้้ำ และการช่ว่ ยคนตกน้้ำ
เพื่่อ� ให้้ทราบปัญั หาและวิธิ ีกี ารแก้ป้ ัญั หาที่่�ถูกู วิิธีีจากครููพละ รวมถึึงจำลอง
สถานการณ์์การรับั น้้ำหนักั ของผู้�โดยสาร วิธิ ีีการยืืนบนโป๊๊ะอย่า่ งปลอดภัยั
และการถ่า่ ยน้้ำหนักั อย่า่ งสมดุุลไม่่ให้้โป๊ะ๊ เอียี ง จากข้้อมูลู ที่่�ศึกึ ษามา
๓.๒.๓ ก(Pาhรสilร้o้าsงoอpงhค์iค์caวlามInรู้qจ� uากirกyา)รแลกเปลี่�ยนความคิิดประสบการณ์์
การนำข้้อมููลต่า่ ง ๆ ที่่�หามาสรุุปความคิิดจากการแลกเปลี่�ยนความคิดิ เห็น็
ประสบการณ์์กับั เพื่่�อนในกลุ่่ม�
ภัยท่ี ๔ : ร้ปู ระเด็นเดินทางปลอดภยั | หน้า 159
๓.๓ การจััดระเบีียบข้้อมููลบนกระดานคำถาม (Driving Question Board)
นำข้้อมููลที่่�ได้้มาบัันทึึกลงในตารางตามข้้อคำถามย่่อยแต่่ละข้้อ โดยระบุุข้้อมููลประกอบการแก้้ปััญหา
ในแต่่ละข้้อคำถาม พร้้อมระบุุที่่�มาของแหล่่งข้้อมููล
คำ�ำ ถาม การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนความรู้้�ที่่ไ� ด้้จากการสืืบค้้นเพื่�อ่ แก้้ปัญั หาแหล่่งข้้อมููล
สัญั ญาณที่่�บอกว่่าโป๊๊ะ โป๊ะ๊ เกืือบจมน้ำ��ำ โป๊๊ะเอีียง ท่า่ เรือใกล้้บ้้าน
กำ�ำ ลัังจะจม โป๊ะ๊ รั่�ว หรือโป๊๊ะชำ�ำ รุุด
คนร้ องโวยวาย
วิธิ ีกี ารป้้องกันั หรือรับั มืือ -สัังเกตจำำ�นวนคนบนโป๊๊ะ ว่่ามีีจำำ�นวนเกิินกว่่าที่่�รัับ hสคสthtสรรูtaะสสpวiอ่.hsา่ นe:ย๖/aวน่/้l่ากำำ��twย.hwคน้.wำ.o�ำ�๒.r๕.t๖h๑
หากเกิิดอุบุ ััติเิ หตุุทางน้ำ�ำ� ได้้ไว้้หรือยังั ไม่่ควรเบียี ดลงไปบนโป๊ะ๊ เพื่่�อรีีบขึ้�นเรือ hสgื่xt่อ� 2tคpvลskิิป:Y/วqิ/ิดuีyีโwoอquจ8าtกu.bMeR/.B
-เรีียนว่่ายน้ำ�ำ�
-ฝึึกการลอยตัวั ท่่าเรื อใกล้้บ้้าน
c5บiahtolt0ทeltmm-ค/p/2/nวsf02:าea/มw0.m/hจs2iwt-าl0mwกyu-wl-p0l.dri3aafe-tkse2ltu/1y-kl1ee3.--
วิธิ ีีการเอาตััวรอด ๑. สังั เกตป้า้ ยเตืือนต่า่ ง ๆ บริิเวณท่า่ เรือ
ให้้ปลอดภัยั สังั เกตอุุปกรณ์ใ์ ห้้ความช่่วยเหลืือรอบ ๆ บริิเวณ
ท่่าเรือก่อ่ นลงเรือ
๒. ตะโกนให้้เจ้้าหน้้าที่่�บริิเวณท่า่ เรือรู้�เพื่�อ่ ขอความ
ช่่วยเหลืือ
๓. ตั้้ง� สติิ อย่่าตกใจจนเกิินเหตุุ
๔. ทิ้้�งสัมั ภาระ ถอดรองเท้้า เข็็มขัดั ออก
๕. เมื่่อ� ตกน้ำ��ำ ให้้ว่า่ ยผละออกจากโป๊ะ๊ และพยุงุ ตัวั
ลอยตามน้ำำ��
ภัยท่ี ๔ : รปู้ ระเด็นเดินทางปลอดภัย | หนา้ 160
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๓.๔ สร้้างรููปแบบการแก้้ปัญั หา
การนิยิ ามและกำหนดขอบเขตรูปู แบบการเชื่อ� มโยงความสััมพัันธ์์ขององค์์ประกอบการแก้้ปััญหา
(Model Illustration) ให้น้ ักั เรียี นช่ว่ ยกันั สรุุปวิธิ ีกี ารแก้ป้ ัญั หาจากประเด็น็ ข้อ้ คำถามย่อ่ ย โดยเลืือกข้อ้ สำคัญั
แล้ว้ วาดเป็น็ ภาพ โดยตัดั ประเด็น็ ที่่ไ� ม่เ่ กี่ย� วข้อ้ งออก ทำ Mind Map สรุุปลำดับั ขั้น้� ตอนการแก้ป้ ัญั หา
เชื่อ� มโยงความสัมั พันั ธ์ใ์ นการแก้ป้ ัญั หากับั คน เครื่อ� งมืือ หรืืออุุปกรณ์ท์ ี่่เ� กี่ย� วข้อ้ ง เพื่่อ� ใช้ใ้ นการแก้ป้ ัญั หา
โดยอาจนำไปเชื่อ� มโยงกับั วิชิ าต่า่ ง ๆ เช่น่ สุุขศึกึ ษา วิทิ ยาศาสตร์์ เช่น่ ตัวั อย่า่ งแผนภาพความคิดิ ดังั นี้้�
ภยั ที่ ๔ : รู้ประเด็นเดนิ ทางปลอดภยั | หนา้ 161
๓.๕ ท(Tดeสsอtบ, Eปvรaะluเมaิินteต,ีีคaวnาdมแDลeะbหuาgจุMุดบoกdพeร่l่อBงehavior) การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
- เชิิญผู้�เชี่�ยวชาญ เช่่น นายท่า่ เรืือ มาให้ค้ วามรู้� สร้า้ งความเข้้าใจมากขึ้�น
- นำสื่อ� ประกอบการอบรม ชุุด โครงสร้า้ งพื้น้� ฐานบูรู ณาการความคิดิ สร้า้ งสรรค์์ มาสร้า้ งเป็น็ โป๊ะ๊ อีกี ครั้ง�
โดยครั้�งนี้้�ให้้นำโป๊๊ะที่่�สร้้างไปลอยในถัังใส่่น้้ำ แล้้ววางอุุปกรณ์์ที่่�มีีน้้ำหนัักหรืือตุ๊�กตาจำลองเสมืือนว่่า
เป็็นผู้้�โดยสารกำลังั รอเรืือที่่โ� ป๊ะ๊ สัังเกตความเปลี่ย� นแปลงและคำนวณว่า่ โป๊๊ะที่่ส� ร้้างสามารถรัับน้้ำหนััก
ได้้มากน้้อยแค่่ไหน รวมถึึงการรู้�จัักสัังเกตสััญญาณความเสี่�ยงว่่าโป๊๊ะที่่�สร้้างเริ่�มจะรัับน้้ำหนัักไม่่ได้้
เพื่่�อเชื่�อมโยงกัับเหตุุการณ์์โป๊๊ะล่่ม และทดลองอีีกครั้�ง โดยสมมติิเป็็นเหตุุการณ์์ไม่่ปกติิ เช่่น ลมแรง
ฝนตก ควรมีีวิธิ ีกี ารให้้ผู้�โดยสารระมััดระวังั อย่่างไร
- นำความรู้�ที่ไ� ด้ม้ าแลกเปลี่ย� นแสดงความคิดิ เห็น็ ร่่วมกันั
(๓E.x๖pสlื่a่�อiคnวaาnมdคิิดPแrลeะdสicะtท้้Bอeนhคaวvาiมoเrข้้oาใfจDesign Solution to a Problem)
เพื่่อ� รับั คำแนะนำจากเพื่่อ� นและครูู โดยให้น้ ักั เรียี นช่ว่ ยกันั หรืือส่ง่ ตัวั แทนในการนำเสนอรูปู แบบวิธิ ีกี ารแก้ป้ ัญั หาที่่�
สร้า้ งขึ้น� มา
ให้้นัักเรีียนนำเสนอรูปู แบบที่่�คิิดขึ้�นมาด้้วยวิิธีกี ารที่่�หลากหลาย เช่่น
- เล่น่ สมมติหิ รืือสร้้างสถานการณ์์จำลองจากโป๊ะ๊ ที่่�สร้า้ งขึ้�นมา
- จัดั บอร์ด์ นิทิ รรศการ
- จัดั ทำสื่อ� คลิปิ วิดิ ีโี อสั้�น สอนการเอาตััวรอดอย่่างถูกู วิิธีีจากการจมน้้ำ
ภัยที่ ๔ : รปู้ ระเด็นเดนิ ทางปลอดภยั | หนา้ 162
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนการประเมิิน
พฤติิกรรม
๑. รููปแบบที่่น� ัักเรีียนนำเสนอได้้คำนึงึ ถึึงตัวั แปรที่่�เหมาะสมกัับการแก้ป้ ัญั หาหรืือไม่่
๒. รููปแบบที่่�นำเสนอแสดงความสััมพันั ธ์์ระหว่า่ งตัวั แปรต่่าง ๆ ได้อ้ ย่่างเหมาะสมหรืือไม่่
๓. รููปแบบที่่�นำเสนอแสดงขอบเขตของระบบได้อ้ ย่า่ งชััดเจนหรืือไม่่
๔. รููปแบบที่่น� ำเสนอสามารถจำลองการแก้ป้ ััญหาปรากฏการณ์ห์ รืือเหตุุการณ์์ที่่�เกิดิ ขึ้น� จริงิ ได้้ถูกู ต้้อง
และเป็น็ ไปได้จ้ ริิงหรืือไม่่
๕. นักั เรียี นได้ใ้ ช้ก้ ระบวนการคิดิ เชิงิ คำนวณ (CT: Computational Thinking) ในการแก้ป้ ัญั หาหรืือไม่่
- การแจกแจง แยกแยะ (Decompose) ปัญั หาหรืือปรากฏการณ์ ์ ด้ว้ ยการแยกออกเป็น็
องค์ป์ ระกอบย่อ่ ย
- การแปลงข้อ้ มูลู ที่่ไ� ด้้ให้้เป็น็ รหััส (Encode) โดยใช้้หลักั เหตุุและผล และจัดั ลำดัับขั้้�นตอน
การแก้ป้ ัญั หาที่่เ� ป็น็ ไปได้จ้ ริิงสู่�การแก้ป้ ัญั หาเพื่่อ� ให้้ถึงึ เป้า้ หมาย (Algorithms)
- การจัดั ทำกราฟข้อ้ มูลู ที่่ส� มเหตุุสมผล หรืือการนำเสนอที่่ท� ำให้้เห็็นภาพตััวแปรและ
ความสัมั พัันธ์ข์ องตัวั แปรจากการทดลองหรืือสถานการณ์์จริงิ เพื่่�อนำไปสร้้างเป็น็ รููปแบบ
- การทดสอบและหาข้อ้ บกพร่อ่ ง (Debugging) จากการเปรียี บเทียี บผลข้อ้ สรุุปของการจำลอง
กับั สถานการณ์จ์ ริงิ ในชีีวิติ และรัับฟัังข้อ้ คิิดเห็็นจากการสะท้้อนของเพื่่อ� นและครู ู
- ทบทวนซ้้ำเพื่่อ� ปรัับรูปู แบบ
ทัศั นคติิ
๑. การมีนี ิสิ ัยั ชอบสัังเกต
๒. การมีนี ิสิ ัยั ระมัดั ระวังั ไม่ป่ ระมาทเพื่่อ� ไม่ใ่ ห้ไ้ ด้ร้ ับั การบาดเจ็บ็ การพลัดั ตกน้้ำ จมน้้ำจากการเดินิ ทาง
ความรู้ �
๑. เหตุุที่่�ทำให้ต้ กน้้ำหรืือจมน้้ำ
๒. การเดินิ ทางหรืือโดยสารทางน้้ำให้้ปลอดภัยั
๔. ทัักษะ
๑. วิิธีกี ารเอาตัวั รอดจากการตกน้้ำหรืือจมน้้ำ
๒. วิธิ ีีการดููแลและป้อ้ งกัันตนเองในการโดยสารทางน้้ำ
ภยั ท่ี ๔ : รู้ประเด็นเดินทางปลอดภัย | หน้า 163
ข้้อแนะนำ การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
- ชวนนักั เรียี นตระหนักั ว่า่ นักั เรียี นอาจเป็น็ คนหนึ่่ง� ที่่อ� าจตกอยู่�ในสถานการณ์โ์ ป๊ะ๊ ล่ม่ ได้ ้ จึงึ ควร
ตั้�งสติิให้ด้ ีเี มื่่อ� ต้อ้ งตกอยู่�ในเหตการณ์์โป๊ะ๊ ล่ม่ การจมน้้ำ หรืือตกน้้ำ รวมถึึงมีีความรู้�ในเรื่�องการดูแู ลตนเอง
ให้้ปลอดภัยั และการรัับมืือเพื่่อ� ไม่่ให้้เกิดิ อุุบัตั ิเิ หตุุจากเหตุุการณ์ด์ ัังกล่า่ ว ซึ่ง่� อาจนำสู่�ไปความสูญู เสีียชีีวิิต
หรืือทรัพั ย์ส์ ินิ
- ชวนนักั เรียี นฝึกึ สังั เกตสัญั ญาณอันั ตรายที่่จ� ะทำให้เ้ กิดิ อุุบัตั ิเิ หตุุทางน้้ำได้้
- ชวนให้น้ ักั เรียี นตระหนักั ถึงึ ผลที่่จ� ะตามมาจากอุุบัตั ิเิ หตุุโป๊ะ๊ ล่ม่
- ชวนนักั เรียี นคิดิ ไตร่ต่ รองในเรื่อ� งการดูแู ลและป้อ้ งกันั ตนเองในการโดยสารทางน้้ำ
- ควรกระตุ้้�นให้น้ ักั เรียี นใช้ท้ ักั ษะต่า่ ง ๆ ที่่ห� ลากหลายและใช้ว้ ิธิ ีกี ารที่่ห� ลากหลายเพื่่อ� ไปถึงึ เป้า้ หมาย
- ให้้ความสำคััญกัับการเรีียนรู้้�ที่่�เน้้นผู้้�เรีียนเป็็นสำคััญ ด้้วยการเปิิดโอกาสให้้นัักเรีียนสามารถ
ศึกึ ษาในเรื่อ� งที่่เ� ป็น็ แผนที่่อ� ุุบัตั ิขิึ้น� มาขณะศึกึ ษา เพราะการสอนแบบโครงงานเรามักั จะรู้�ว่าเริ่ม� เรียี นในเรื่อ� ง
อะไร แต่ผ่ ลสุุดท้า้ ยของโครงงานอาจไม่ใ่ ช่ส่ิ่ง� เดียี วกับั ที่่เ� ริ่ม� เรียี น
- ควรหมั่น� ให้น้ ัักเรียี นได้ม้ ีีส่่วนร่่วมในการทบทวนขั้้�นตอนการทำงาน แลกเปลี่ย� นประสบการณ์์
ทบทวนข้อ้ มูลู ที่่�มีที ั้้�งหมด แลกเปลี่�ยนความคิดิ ตั้้ง� คำถามปลายเปิิดกับั นักั เรียี น ประยุุกต์ส์ิ่ง� ที่่�เรีียนรู้้�และ
สร้า้ งข้อ้ สรุุปร่ว่ มกันั
- สิ่่ง� สำคัญั ของการเรียี นรู้้�แบบโครงงาน คืือ
การได้เ้ ห็น็ สิ่่ง� ที่่ก� ำลังั ทำ
การได้เ้ ข้า้ ใจสิ่่ง� ที่่เ� ห็น็
การได้เ้ รียี นรู้้�จากสิ่ง� ที่่เ� ข้า้ ใจ
แต่ส่ิ่ง� ที่่ส� ำคัญั ที่่ส� ุุด คืือ การได้ป้ ฏิบิ ัตั ิจิ ากสิ่ง� ที่่เ� รียี นรู้้�
ภัยท่ี ๔ : รูป้ ระเดน็ เดินทางปลอดภยั | หนา้ 164
พคุวุทธาศมัสักอรดาคชล้๒้อ๕งก๕ัับ๑ตักัวรชี้ะ้�วัทัดรใวนงหศึลึกัักษสูาูตธิริกแากรนกลางการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐาน
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนสาระที่่� ๑ การอ่า่ น
ภาษาไทย มาตรฐาน ท ๑.๑ ใช้้กระบวนการอ่า่ นสร้้างความรู้�และความคิดิ
เพื่่อ� นำไปใช้ต้ ััดสินิ ใจ แก้ป้ ัญั หาในการดำเนิินชีวี ิิตและมีีนิสิ ััยรัักการอ่า่ น
๔. แยกข้้อเท็็จจริงิ และข้อ้ คิิดเห็น็ จากเรื่�องที่่อ� ่า่ น
๕. อธิบิ ายการนำความรู้�และความคิิดจากเรื่อ� งที่่อ� ่า่ นไปตัดั สิินใจ
แก้้ปัญั หาในการดำเนินิ ชีวี ิติ
๖. อ่่านงานเขีียนเชิงิ อธิบิ ายคำสั่�ง ข้อ้ แนะนำและปฏิิบััติติ าม
๗. อธิิบายความหมายของข้อ้ มููลจากการอ่า่ นแผนผังั แผนที่่� แผนภููมิิ
และกราฟ
๘. อ่่านหนังั สืือตามความสนใจและอธิิบายคุุณค่่าที่่�ได้้รับั
๙. มีีมารยาทในการอ่่าน
สาระที่�่ ๒ การเขีียน
มาตรฐาน ท ๒.๑ ใช้ก้ ระบวนการเขียี นเขียี นสื่่อ� สาร เขียี นเรีียงความ
ย่่อความ และเขียี นเรื่�องราวในรููปแบบต่่าง ๆ เขียี นรายงานข้้อมููล
สารสนเทศและรายงานการศึกึ ษาค้น้ คว้้าอย่า่ งมีีประสิิทธิภิ าพ
๒. เขียี นสื่่อ� สารโดยใช้้คำได้้ถูกู ต้อ้ งชัดั เจนและเหมาะสม
๓. เขียี นแผนภาพ โครงเรื่�องและแผนภาพความคิดิ เพื่่อ� ใช้้พััฒนา
งานเขียี น
๔. เขียี นเรีียงความ
๕. เขียี นย่่อความจากเรื่�องที่่อ� ่่าน
๘. เขีียนเรื่�องตามจินิ ตนาการและสร้า้ งสรรค์์
๙. มีีมารยาทในการเขียี น
สาระที่่� ๓ การฟััง การดูู และการพููด
มาตรฐาน ท ๓.๑ สามารถเลืือกฟัังและดููอย่่างมีีวิิจารณญาณ
และพูดู แสดงความรู้� ความคิิด และความรู้้�สึกึ ในโอกาสต่า่ ง ๆ
อย่า่ งมีีวิจิ ารณญาณและสร้้างสรรค์์
๑. พูดู แสดงความรู้� ความเข้้าใจจุุดประสงค์ข์ องเรื่�องที่่ฟ� ัังและดูู
๒. ตั้้ง� คำถามและตอบคำถามเชิงิ เหตุุผลจากเรื่�องที่่ฟ� ัังและดูู
๓. วิเิ คราะห์ค์ วามน่า่ เชื่อ� ถืือจากการฟังั และดูสูื่อ� โฆษณาอย่า่ งมีเี หตุุผล
๔. พูดู รายงานเรื่อ� งหรืือประเด็น็ ที่่�ศึกึ ษาค้น้ คว้า้ จากการฟัังการดูู
และการสนทนา
๕. พูดู โน้้มน้า้ วอย่่างมีเี หตุุผลและน่่าเชื่อ� ถืือ
๖. มีมี ารยาทในการฟังั การดูู และการพูดู
ภัยท่ี ๔ : รู้ประเด็นเดนิ ทางปลอดภยั | หนา้ 165
คพุวุทธาศมัสักอรดาคชล้๒้อ๕งก๕ัับ๑ตักัวรชี้ะ้�วัทัดรใวนงหศึลึกัักษสูาูตธิริกแากรนกลางการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐาน
สาระที่่� ๕ หลัักการใช้้ภาษาไทย
มาตรฐาน ท ๔.๑ เข้า้ ใจธรรมชาติขิ องภาษาและหลักั ภาษาไทย
การเปลี่ย� นแปลงของภาษาและพลังั ของภาษา ภูมู ิิปััญญาทางภาษา
และรักั ษาภาษาไทยไว้้เป็็นสมบัตั ิขิ องชาติิ
๒. ใช้้คำได้เ้ หมาะสมกับั กาลเทศะและบุุคคล
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนกลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �
ภาษาไทย
กลุ่�มสาระการเรียี นรู้� สาระที่�่ ๖ ทักั ษะและกระบวนการทางคณิิตศาสตร์์
คณิติ ศาสตร์์ มาตรฐาน ค ๖.๑ มีคี วามสามารถในการแก้ป้ ััญหา การให้เ้ หตุุผล
การสื่อ� สาร การสื่�อความหมายทางคณิิตศาสตร์์ และการนำเสนอ
การเชื่อ� มโยงความรู้้�ต่า่ ง ๆ ทางคณิติ ศาสตร์์ และเชื่�อมโยงคณิติ ศาสตร์์
กับั ศาสตร์์อื่�น ๆ และมีคี วามคิิดริเิ ริ่�มสร้า้ งสรรค์์
๑. ใช้ว้ ิิธีีการที่่�หลากหลายแก้้ปัญั หา
๒. ใช้ค้ วามรู้้� ทักั ษะและกระบวนการทางคณิิตศาสตร์์ในการแก้้
ปัญั หาในสถานการณ์ต์ ่่าง ๆ ได้้อย่่างเหมาะสม
๓. ให้้เหตุุผลประกอบการตัดั สิินใจ และสรุุปผลได้อ้ ย่่างเหมาะสม
๔. ใช้้ภาษาและสัญั ลัักษณ์ท์ างคณิติ ศาสตร์ใ์ นการสื่อ� สาร การสื่�อ
ความหมายและการนำเสนอได้้อย่า่ งถูกู ต้้อง
๕. เชื่�อมโยงความรู้้�ต่่าง ๆ ในคณิิตศาสตร์แ์ ละเชื่อ� มโยง
คณิิตศาสตร์ก์ ัับศาสตร์์อื่น� ๆ
๖. มีคี วามคิดิ ริิเริ่ม� สร้้างสรรค์์
ภัยที่ ๔ : รู้ประเดน็ เดินทางปลอดภยั | หน้า 166
พคุวุทธาศมัสักอรดาคชล้๒้อ๕งก๕ัับ๑ตักัวรชี้ะ้�วัทัดรใวนงหศึลึกัักษสูาูตธิริกแากรนกลางการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐาน
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนกลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �สาระที่่� ๘ ธรรมชาติิของวิิทยาศาสตร์์และเทคโนโลยีี
วิิทยาศาสตร์์ มาตรฐาน ว ๘.๑ ใช้้กระบวนการทางวิทิ ยาศาสตร์แ์ ละจิิตวิทิ ยาศาสตร์์
ในการสืืบเสาะหาความรู้� การแก้ป้ ัญั หา รู้้�ว่่าปรากฏการณ์์ทางธรรมชาติิ
ที่่�เกิิดขึ้�นส่่วนใหญ่ม่ ีีรูปู แบบที่่�แน่น่ อน สามารถอธิบิ ายและตรวจสอบได้้
ภายใต้้ข้อ้ มููลและเครื่อ� งมืือที่่�มีอี ยู่�ในช่่วงเวลานั้้�น ๆ เข้้าใจว่่า วิทิ ยาศาสตร์ ์
เทคโนโลยีี สังั คม และสิ่ง� แวดล้อ้ มมีีความเกี่ย� วข้อ้ งสััมพัันธ์ก์ ันั
๑. ตั้้�งคำถามเกี่�ยวกัับเรื่�องที่่จ� ะศึกึ ษาตามที่่ก� ำหนดให้้
และตามความสนใจ
๒. วางแผน การสังั เกต เสนอวิธิ ีีสำรวจตรวจสอบ ศึึกษาค้น้ คว้า้
โดยใช้้ความคิิดของตนเอง ของกลุ่�่มและคาดการณ์์สิ่�งที่่จ� ะพบ
จากการสำรวจตรวจสอบ
๓. เลืือกใช้้วััสดุุอุุปกรณ์์ เครื่อ� งมืือที่่เ� หมาะสมในการสำรวจ
ตรวจสอบ และบัันทึึกข้้อมููล
๔. จัดั กลุ่่ม� ข้อ้ มููล เปรียี บเทีียบกับั สิ่ง� ที่่�คาดการณ์์ไว้้และนำเสนอผล
๕. ตั้้�งคำถามใหม่่จากผลการสำรวจตรวจสอบ
๖. แสดงความคิิดเห็น็ และรวบรวมข้้อมููลจากกลุ่่ม� นำไปสู่�การสร้า้ ง
ความรู้�
๗. บันั ทึกึ และอธิบิ ายผลการสังั เกต สำรวจตรวจสอบตาม
ความเป็น็ จริงิ มีีแผนภาพประกอบคำอธิิบาย
๘. นำเสนอจััดแสดงผลงานโดยอธิิบายด้้วยวาจาและเขียี นแสดง
กระบวนการและผลของงานให้ผ้ ู้ �อื่ �นเข้้าใจ
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ � สาระที่�่ ๒ หน้้าที่�พ่ ลเมืือง วัฒั นธรรม และการดำเนิินชีีวิติ ในสังั คม
สัังคมศึึกษา ศาสนา มาตรฐาน ส ๒.๑ เข้า้ ใจและปฏิบิ ััติิตนตามหน้า้ ที่่ข� องการเป็็นพลเมืืองดีี
และวัฒั นธรรม มีีค่่านิิยมที่่�ดีงี าม และธำรงรัักษาประเพณีีและวัฒั นธรรมไทยดำรงชีีวิติ อยู่�
ร่่วมกันั ในสังั คมไทยและสัังคมโลกอย่่างสัันติิสุุข
๑. ปฏิบิ ััติติ ามกฎหมายที่่�เกี่�ยวข้อ้ งกับั ชีีวิติ ประจำวัันของครอบครัวั
และชุุมชน
๕. ติิดตามข้้อมูลู ข่่าวสาร เหตุุการณ์์ต่่าง ๆ ในชีวี ิิตประจำวันั
เลืือกรัับและใช้ข้ ้้อมููลข่่าวสารในการเรีียนรู้้�ได้้อย่่างเหมาะสม
ภยั ท่ี ๔ : รปู้ ระเด็นเดนิ ทางปลอดภัย | หนา้ 167
พคุวุทธาศมัสักอรดาคชล้๒้อ๕งก๕ัับ๑ตักัวรชี้ะ้�วัทัดรใวนงหศึลึกัักษสูาูตธิริกแากรนกลางการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐาน
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ � สาระที่่� ๑ การดำรงชีีวิิตและครอบครัวั
การงานอาชีีพและ มาตรฐาน ง ๑.๑ เข้้าใจการทำงาน มีคี วามคิิดสร้า้ งสรรค์์ มีีทัักษะ
เทคโนโลยีี กระบวนการทำงาน ทัักษะการจััดการ ทักั ษะกระบวนการแก้ป้ ัญั หา
ทักั ษะการทำงานร่่วมกัันและทัักษะการแสวงหาความรู้้� มีีคุุณธรรม
และลัักษณะนิิสััยในการทำงานมีีจิิตสำนึึกในการใช้พ้ ลัังงาน ทรััพยากร
และสิ่ง� แวดล้อ้ มเพื่่อ� การดำรงชีีวิิตและครอบครััว
๑. อภิิปรายแนวทางในการทำงานและปรับั ปรุุงการทำงาน
แต่่ละขั้�้นตอน
๒. ใช้้ทักั ษะการจัดั การในการทำงานและทักั ษะการทำงานร่ว่ มกันั
๓. ปฏิิบััติติ นอย่่างมีมี ารยาทในการทำงานกัับครอบครัวั และผู้�อื่�น
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
สาระที่่� ๓ เทคโนโลยีสี ารสนเทศและการสื่�่อสาร
มาตรฐาน ง ๓.๑ เข้้าใจ เห็็นคุุณค่า่ และใช้้กระบวนการเทคโนโลยีี
สารสนเทศในการสืืบค้้นข้อ้ มูลู การเรีียนรู้้� การสื่อ� สาร การแก้้ปัญั หา
การทำงานและอาชีีพอย่่างมีีประสิิทธิภิ าพ ประสิทิ ธิิผลและมีีคุุณธรรม
๑. บอกหลัักการเบื้อ้� งต้้นของการแก้ป้ ัญั หา
๒. ใช้ค้ อมพิวิ เตอร์ใ์ นการค้้นหาข้อ้ มููล
๓. เก็บ็ รักั ษาข้อ้ มูลู ที่่�เป็น็ ประโยชน์ใ์ นรูปู แบบต่่าง ๆ
๔. นำเสนอข้้อมูลู ในรููปแบบที่่เ� หมาะสมโดยเลืือกใช้ซ้ อฟต์์แวร์์ประยุุกต์์
๕. ใช้้คอมพิิวเตอร์ช์ ่ว่ ยสร้า้ งชิ้น� งานจากจินิ ตนาการหรืืองานที่่ท� ำใน
ชีีวิิตประจำวัันอย่า่ งมีีจิติ สำนึกึ และความรับั ผิิดชอบ
ภยั ที่ ๔ : รู้ประเด็นเดินทางปลอดภยั | หนา้ 168
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน
ระดัับประถมศึึกษาปีีที่่� ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)
คนไทยฉลาดรู้ �
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �ภาษาไทย
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่่�อการสื่�่อสาร
๑. ใช้้ภาษาไทยในการรัับข้้อมููล ถ่่ายทอดข้้อมููล แลกเปลี่�ยนความคิิด ความรู้้�สึึกและประสบการณ์์
๒. ใช้้ภาษาไทยในการเขีียน พููด เพื่่�อนำเสนอข้้อมููลในรููปแบบต่่าง ๆ และช่่องทางที่่�หลากหลาย
อย่่างถููกต้้องเหมาะสม มีีเจตคติิที่่�ดีีในการรายงานผลการค้้นคว้้า เสนอทััศนะโต้้แย้้ง โน้้มน้้าว
และแสดงแนวคิิดอย่่างมีีเหตุุผล
สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑. สืืบสอบความรู้ �และมโนทััศน์์เกี่ �ยวกัับภาษาไทย ที่่�สนัับสนุุนด้้วยหลัักฐานเชิิงประจัักษ์์
๒. ใช้้เหตุุผลสนัับสนุุนหรืือคััดค้้านในประเด็็นถกเถีียงในสถานการณ์์ต่่าง ๆ เช่่น การอภิิปราย
และการโต้้วาทีี
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �คณิิตศาสตร์์
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่�่อการสื่่�อสาร
๑. ใช้้ภาษาไทยทั้้�งวจนภาษา อวััจนภาษาและสััญลัักษณ์์ทางคณิิตศาสตร์์ เพื่่�อสื่�อความหมาย
และนำเสนออย่่างถููกต้้องเหมาะสม
สมรรถนะหลััก ด้้านคณิิตศาสตร์์ในชีีวิิตประจำวััน
๑. สืืบค้้นผลกระทบของสมมติิฐานในกระบวนการคณิิตศาสตร์์วิิธีีแก้้ปััญหาหรืือการสรุุป
๒. อธิิบาย เปรีียบเทีียบ แปลความหมายของแผนภููมิิรููปภาพจากสื่�อต่่าง ๆ เพื่่�อตอบปััญหา
ในชีีวิิตประจำวัันของตนออกแบบแผนภููมิิรููปภาพ หรืือตารางโดยใช้้เทคโนโลยีี
สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑. รวบรวมข้้อมููลและจำแนกข้้อมููลเกี่�ยวกัับตััวเลขที่่�พบเห็็นในชีีวิิตประจำวััน
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �วิิทยาศาสตร์์และเทคโนโลยีี
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่่�อการสื่�่อสาร
๑. ฟััง พููด อ่่านและเขีียนคำศััพท์์ภาษาไทยที่่�เกี่�ยวข้้องกัับความรู้�มโนทััศน์์ แนวคิิด หลัักการ
และกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์
สมรรถนะหลััก ด้้านคณิิตศาสตร์์ในชีีวิิตประจำวััน
๑. สร้้างกฎเกณฑ์์ทางคณิิตศาสตร์์วิิเคราะห์์ตรวจสอบกระบวนการคณิิตศาสตร์์ วิิธีีแก้้ปััญหา
และการได้้มาของกฎเกณฑ์์นั้้�นโดยใช้้วิิธีีการให้้เหตุุผลเชิิงอุุปนััย
๒. ให้้เหตุุผลเชิิงนิิรนััย หรืือตรรกศาสตร์์เพื่่�อตรวจสอบข้้อโต้้แย้้งในวิิชาวิิทยาศาสตร์์
๓. สืืบค้้นผลกระทบของสมมติิฐานในกระบวนการคณิิตศาสตร์์ วิิธีีแก้้ปััญหาหรืือการสรุุป
๔. อธิิบาย เปรีียบเทีียบ แปลความหมายของแผนภููมิิรููปภาพจากสื่�อต่่าง ๆ เพื่่�อตอบปััญหา
ในชีีวิิตประจำวัันของตน ออกแบบแผนภููมิิรููปภาพ หรืือตารางโดยใช้้เทคโนโลยีี
ภัยที่ ๔ : รู้ประเด็นเดินทางปลอดภยั | หนา้ 169
ความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ระดัับประถมศึึกษาปีีที่�่ ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)
สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑. ตั้้�งคำถามสำคััญเกี่�ยวกัับเรื่�องที่่�จะศึึกษา วางแผนการสำรวจตรวจสอบตามความคิิดของตััวเอง
และของกลุ่่�ม เลืือกและใช้้วััสดุุอุุปกรณ์์หรืือเครื่�องมืือในการสำรวจตรวจสอบ เปรีียบเทีียบข้้อมููล
นำเสนอผลการจััดกระทำข้้อมููล อธิิบายผลการสำรวจตรวจสอบด้้วยหลัักฐานเชิิงประจัักษ์์
และสรุุปคำอธิิบายด้้วยแผนภาพประกอบข้้อความ
๒. เรีียนรู้้�ธรรมชาติิของวิิทยาศาสตร์์ เทคโนโลยีีและวิิศวกรรม เรื่�องราวในธรรมชาติิ เรื่�องราวที่่�มีี
การเปลี่�ยนแปลงจากการกระทำของมนุุษย์์ รวมทั้้�งเทคโนโลยีีในสถานการณ์์ที่่�เกี่�ยวข้้องกัับตนเอง
ครอบครััว ชุุมชน โดยมีีหลัักฐานสนัับสนุุนได้้อย่่างสมเหตุุสมผล
๓. ออกแบบและสร้้างแบบจำลองอย่่างง่่ายด้้วยความรู้�ทางวิิทยาศาสตร์์ เทคโนโลยีี และใช้้แบบจำลอง
เพื่่�ออธิิบายเรื่ �องราวในธรรมชาติิ
๔. แสดงความคิิดเห็็นสนัับสนุุน หรืือคััดค้้านด้้วยหลัักฐานเชิิงประจัักษ์์อย่่างมีีเหตุุผล
ตรวจสอบหลัักฐานต่่าง ๆ จากแหล่่งที่่�มาให้้เป็็นที่่�เชื่�อถืือ
๕. ระบุุปััญหาและบริิบทของปััญหา ออกแบบต้้นแบบสิ่�งประดิิษฐ์์ด้้วยการวาดภาพและสร้้างต้้นแบบ
ของวิิธีีการแก้้ปััญหาที่่�เลืือกไว้้ ระบุุวััสดุุอุุปกรณ์์ที่่�เหมาะสมที่่�จะนำมาสร้้างต้้นแบบ และดำเนิินการ
ทดสอบต้้นแบบ ปรัับปรุุง ออกแบบซ้้ำเพื่่�อให้้ต้้นแบบที่่�เหมาะสมที่่�สุุด พร้้อมทั้้�งบัันทึึกผลการทดสอบ
และอธิิบายผลอย่่างใช้้เหตุุผล
กลุ่�มสาระการเรีียนรู้�สัังคมศึึกษา ศาสนา และวััฒนธรรม
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่่�อการสื่�่อสาร
๑. ใช้้ภาษาไทยในการสนทนา โต้้แย้้ง นำเสนอความคิิดที่่�สร้้างสรรค์์แลกเปลี่�ยน แบ่่งปัันความคิิด
มุุมมองในหััวข้้อ/หััวเรื่�องประเด็็นต่่าง ๆ เกี่�ยวกัับสัังคม ท้้องถิ่�น ศาสนาและวััฒนธรรมหรืือระเบีียบ
แบบแผนต่่าง ๆ โดยคำนึึงถึึงความเหมาะสมกัับมุุมมองทััศนคติิของกลุ่่�มผู้�ชม/ผู้้�ฟัังและบริิบท
๒. ใช้้ภาษาไทยในการเรีียนรู้้�เรื่�องราว เรื่�องเล่่า รายละเอีียดรายงาน รายการคำอธิิบาย
โต้้แย้้งภาพประกอบ ตาราง แผนที่่� แผนภููมิิตาราง รููปถ่่าย รวมทั้้�งภาพจากระยะไกล
ภาพจากดาวเทีียมและภาพเสมืือนจริิง
สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑. สืืบสอบความรู้� มโนทััศน์์ด้้านสัังคม ศาสนาและวััฒนธรรมจากเรื่�องราว บริิบท รอบตััว
แหล่่งสื่�อต่่าง ๆ และดิิจิิทััล หลัักฐานเชิิงประจัักษ์์
ภัยท่ี ๔ : รูป้ ระเดน็ เดนิ ทางปลอดภยั | หน้า 170
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน
ระดัับประถมศึึกษาปีีที่่� ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)
คนไทยฉลาดรู้ �
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �ภาษาไทย
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่่�อการสื่�่อสาร
๑.ใช้้ภาษาไทยในการอ่่าน ฟัังและดููผ่่านช่่องทางหลากหลาย และทำความเข้้าใจตีีความแปลความ
และขยายความสิ่�งที่่�อ่่านฟัังและดููได้้อย่่างมีีวิิจารณญาณ เพื่่�อนำสิ่�งที่่�ได้้มาใช้้ในการพััฒนาตนประยุุกต์์
ใช้้ในชีีวิิตประจำวััน
๒. ใช้ภ้ าษาไทยในการเขียี น พูดู เพื่่อ� นำเสนอข้อ้ มูลู ในรูปู แบบต่า่ ง ๆ และช่อ่ งทางที่่ห� ลากหลายอย่า่ งถูกู ต้อ้ งเหมาะ
สม มีเี จตคติทิี่่ด� ีใี นการรายงานผลการค้น้ คว้า้ เสนอทัศั นะ โต้แ้ ย้ง้ โน้ม้ น้า้ วและแสดงแนวคิดิ อย่า่ งมีเี หตุุผล
สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑. สืืบสอบความรู้ �และมโนทััศน์์เกี่ �ยวกัับภาษาไทยที่่�สนัับสนุุนด้้วยหลัักฐานเชิิงประจัักษ์์
๒. ใช้้เหตุุผลสนัับสนุุนหรืือคััดค้้านในประเด็็นถกเถีียงในสถานการณ์์ต่่าง ๆ เช่่น การอภิิปราย
และการโต้้วาทีี
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �คณิิตศาสตร์์
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่่�อการสื่�่อสาร
๑. ใช้้ภาษาไทยทั้้�งวจนภาษา อวััจนภาษาและสััญลัักษณ์์ทางคณิิตศาสตร์์เพื่่�อสื่�อความหมายและนำเสนอ
อย่่างถููกต้้องเหมาะสม
สมรรถนะหลััก ด้้านคณิิตศาสตร์์ในชีีวิิตประจำวััน
๑. สืืบค้้นผลกระทบของสมมติิฐานในกระบวนการคณิิตศาสตร์์ วิิธีีแก้้ปััญหาหรืือการสรุุป
๒. อธิิบาย เปรีียบเทีียบ แปลความหมายของแผนภููมิิรููปภาพจากสื่�อต่่าง ๆ เพื่่�อตอบปััญหา
ในชีีวิิตประจำวัันของตน ออกแบบแผนภููมิิรููปภาพ หรืือตารางโดยใช้้เทคโนโลยีี
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �วิิทยาศาสตร์์และเทคโนโลยีี
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่�่อการสื่่�อสาร
๑. ฟััง พููด อ่่านและเขีียนคำศััพท์์ภาษาไทยที่่�เกี่�ยวข้้องกัับความรู้� มโนทััศน์์ แนวคิิดหลัักการและ
กระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์
สมรรถนะหลััก ด้้านคณิิตศาสตร์์ในชีีวิิตประจำวััน
๑. สร้้างกฎเกณฑ์์ทางคณิิตศาสตร์์ วิิเคราะห์์ ตรวจสอบกระบวนการคณิิตศาสตร์์ วิิธีีแก้้ปััญหา
และการได้้มาของกฎเกณฑ์์นั้้�นโดยใช้้วิิธีีการให้้เหตุุผลเชิิงอุุปนััย
๒. ให้้เหตุุผลเชิิงนิิรนััย หรืือตรรกศาสตร์์เพื่่�อตรวจสอบข้้อโต้้แย้้งในวิิชาวิิทยาศาสตร์์
๓. สืืบค้้นผลกระทบของสมมติิฐานในกระบวนการคณิิตศาสตร์์ วิิธีีแก้้ปััญหาหรืือการสรุุป
๔. อธิิบาย เปรีียบเทีียบ แปลความหมายของแผนภููมิิรููปภาพจากสื่�อต่่าง ๆ เพื่่�อตอบปััญหา
ในชีีวิิตประจำวัันของตน ออกแบบแผนภููมิิรููปภาพหรืือตารางโดยใช้้เทคโนโลยีี
ภัยท่ี ๔ : รปู้ ระเดน็ เดนิ ทางปลอดภยั | หนา้ 171
ความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ระดัับประถมศึึกษาปีีที่่� ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)
สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑.ตั้�งคำถามสำคััญเกี่�ยวกัับเรื่�องที่่�จะศึึกษา วางแผนการสำรวจ ตรวจสอบตามความคิิดของตััวเอง
และของกลุ่่�ม เลืือกและใช้้วััสดุุอุุปกรณ์์หรืือเครื่�องมืือในการสำรวจ ตรวจสอบ เปรีียบเทีียบข้้อมููล
นำเสนอผลการจััดกระทำข้้อมููล อธิิบายผลการสำรวจ ตรวจสอบด้้วยหลัักฐานเชิิงประจัักษ์์
และสรุุปคำอธิิบายด้้วยแผนภาพประกอบข้้อความ
๒. เรีียนรู้้�ธรรมชาติิของวิิทยาศาสตร์์ เทคโนโลยีีและวิิศวกรรม เรื่�องราวในธรรมชาติิ เรื่�องราวที่่�มีี
การเปลี่�ยนแปลงจากการกระทำของมนุุษย์์ รวมทั้้�งเทคโนโลยีีในสถานการณ์์ที่่�เกี่�ยวข้้องกัับตนเอง
ครอบครััว ชุุมชนโดยมีีหลัักฐานสนัับสนุุนได้้อย่่างสมเหตุุสมผล
๓. ออกแบบและสร้้างแบบจำลองอย่่างง่่ายด้้วยความรู้�ทางวิิทยาศาสตร์์ เทคโนโลยีีและใช้้แบบจำลอง
เพื่่�ออธิิบายเรื่ �องราวในธรรมชาติิ
๔. แสดงความคิิดเห็็นสนัับสนุุนหรืือคััดค้้านด้้วยหลัักฐานเชิิงประจัักษ์์อย่่างมีีเหตุุผล ตรวจสอบหลัักฐาน
ต่่าง ๆ จากแหล่่งที่่�มาให้้เป็็นที่่�เชื่�อถืือ
๕. ระบุุปััญหาและบริิบทของปััญหา ออกแบบต้้นแบบสิ่�งประดิิษฐ์์ด้้วยการวาดภาพ และสร้้างต้้นแบบ
ของวิิธีีการแก้้ปััญหาที่่�เลืือกไว้้ระบุุวััสดุุอุุปกรณ์์ที่่�เหมาะสมที่่�จะนำมาสร้้างต้้นแบบ และดำเนิินการ
ทดสอบต้้นแบบ ปรัับปรุุง ออกแบบซ้้ำเพื่่�อให้้ต้้นแบบที่่�เหมาะสมที่่�สุุด พร้้อมทั้้�งบัันทึึกผลการทดสอบ
และอธิิบายผลอย่่างใช้้เหตุุผล
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �สัังคมศึึกษาศาสนาและวััฒนธรรม
สมรรถนะหลัักด้้านภาษาไทยเพื่่�อการสื่�่อสาร
๑. ใช้้ภาษาไทยในการสนทนา โต้้แย้้ง นำเสนอความคิิดที่่�สร้้างสรรค์์ แลกเปลี่�ยน แบ่่งปัันความคิิด
มุุมมองในหััวข้้อ/หััวเรื่�องประเด็็นต่่างๆ เกี่�ยวกัับสัังคมท้้องถิ่�น ศาสนาและวััฒนธรรม หรืือระเบีียบ
แบบแผนต่่าง ๆ โดยคำนึึงถึึงความเหมาะสมกัับมุุมมองทััศนคติิของกลุ่่�มผู้�ชม/ผู้้�ฟัังและบริิบท
๒. ใช้้ภาษาไทยในการเรีียนรู้้�เรื่�องราว เรื่�องเล่่า รายละเอีียดรายงาน รายการคำอธิิบาย โต้้แย้้ง
ภาพประกอบ ตาราง แผนที่่�แผนภููมิิตาราง รููปถ่่าย รวมทั้้�งภาพจากระยะไกล
ภาพจากดาวเทีียมและภาพเสมืือนจริิง
สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑. สืืบสอบความรู้� มโนทััศน์์ด้้านสัังคม ศาสนาและวััฒนธรรมจากเรื่�องราว บริิบท รอบตััว
แหล่่งสื่�อต่่าง ๆ และดิิจิิทััล หลัักฐานเชิิงประจัักษ์์
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �สุุขศึึกษาและพลศึึกษา
สมรรถนะหลัักด้้านภาษาไทยเพื่�่อการสื่่�อสาร
๑. ฟััง พููด อ่่านและเขีียนคำศััพท์์ภาษาไทยที่่�เกี่ �ยวข้้องกัับการสร้้างสุุขภาวะและส่่งเสริิมสุุขภาพ
ทั้้�งทางอารมณ์์ สติิปััญญา ร่่างกาย สัังคมและจิิตวิิญญาณ
๒. ใช้้ภาษาไทยในการแลกเปลี่�ยนความคิิดเพื่่�อหาแนวทางในการสร้้างสุุขภาวะและส่่งเสริิมสุุขภาพ
๓. ใช้้ภาษาไทยทั้้�งที่่�เป็็นคำพููดและภาษาท่่าทางในการสื่�อสารสร้้างความสััมพัันธ์์และลดความขััดแย้้ง
ภัยที่ ๔ : ร้ปู ระเด็นเดนิ ทางปลอดภยั | หนา้ 172
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน
ระดัับประถมศึึกษาปีีที่่� ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)
คนไทยสามารถสููง
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �ภาษาไทย
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะการคิิดขั้้�นสููงและนวััตกรรม
๑. วิิเคราะห์์และประเมิินสารที่่�ใช้้ในการสื่�อสารทั้้�งการฟััง การพููด การอ่่านและการเขีียนสรุุปสาร
ตามความเข้้าใจของตนเองและให้้ความเห็็นของตนเองที่่�มีีต่่อสารในเรื่ �องนั้้�น ๆ
๒.พััฒนาทัักษะในการตััดสิินใจเรื่�องต่่าง ๆ บนฐานของข้้อมููลเหตุุผลและหลัักฐานอย่่างรอบด้้าน และ
เหมาะสมตามบริิบทเชิิงวััฒนธรรม ผ่่านการใช้้ภาษาไทยเพื่่�อการสื่�อสารทั้้�งการฟััง การพููด การอ่่านและ
การเขีียน
๓. ระบุุปััญหาต่่าง ๆ รวมถึึงวิิเคราะห์์สาเหตุุของปััญหา หาวิิธีีการแก้้ปััญหาและเลืือกวิิธีีการแก้้ปััญหา
ที่่�เหมาะสมที่่�สุุดโดยใช้้ภาษาไทย
๔. อธิิบายกระบวนการแก้้ปััญหาที่่�ตนเองได้้ลงมืือปฏิิบััติิอย่่างเป็็นขั้้�นตอนและเป็็นระบบโดยใช้้ภาษาไทย
๕. ปรัับความคิิดของตนเองให้้มีีความยืืดหยุ่่�น สามารถมอง/คิิดและให้้ความเห็็นในเรื่�องต่่าง ๆ อย่่าง
หลากหลายแง่่มุุมด้้วยการใช้้ภาษาไทยในการสื่�อสารทั้้�งการฟััง การพููด การอ่่านและการเขีียน
๖. พััฒนาความคิิดริิเริ่�มสิ่�งใหม่่ ๆ และสื่�อสารด้้วยรููปแบบแตกต่่างจากเดิิม
สมรรถนะหลััก ด้้านการรู้�เท่่าทัันสื่�่อสารสนเทศและดิิจิิทััล
๑. ใช้้สื่�อสารสนเทศที่่�พบเห็็นในชีีวิิตประจำวัันในการพััฒนาทัักษะการฟัังและการอ่่าน
๒. เรีียนรู้้�รููปแบบการใช้้ภาษาของสื่�อและกลวิิธีีการใช้้ภาษาในสื่่�อ และตีีความจุุดประสงค์์
และรููปแบบการสื่ �อสารของโฆษณา ละครและข่่าว
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �คณิิตศาสตร์์
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะการคิิดขั้้�นสููงและนวััตกรรม
๑. วิิเคราะห์์ วิิพากษ์์และประเมิินข้้อมููลทางคณิิตศาสตร์์โดยเฉพาะข้้อมููลที่่�เป็็นจำนวนให้้เหตุุผล
ตลอดจนสื่่�อสารความหมายทางคณิิตศาสตร์์ตามที่่�ตนเองมีีความเข้้าใจและให้้ความเห็็น
๒. ตััดสิินใจ หาข้้อสรุุปทางคณิิตศาสตร์์บนฐานของการเชื่�อมโยงความรู้้�ต่่าง ๆ ทางคณิิตศาสตร์์
อย่่างรอบด้้าน
๓. ระบุุปััญหาทางคณิิตศาสตร์์ที่่�พบในชีีวิิตประจำวััน วิิเคราะห์์องค์์ประกอบของปััญหาโดยใช้้ความรู้�
ทางคณิิตศาสตร์์ รวมถึึงหาวิิธีีการแก้้ปััญหาที่่�หลากหลายและเลืือกวิิธีีการแก้้ปััญหาที่่�เหมาะสมที่่�สุุด
๔. ลงมืือแก้้ปััญหาด้้วยตนเองอย่่างเป็็นขั้�้นตอนและเป็็นระบบ โดยใช้้ความรู้�ทางคณิิตศาสตร์์
หรืือความรู้�เกี่�ยวกัับสถิิติิ และความน่่าจะเป็็นช่่วยในการตััดสิินใจลงมืือแก้้ปััญหาในขั้�้นตอนต่่าง ๆ
๕. ฝึึกฝนให้้มีีความยืืดหยุ่่�นทางความคิิด มอง/คิิดและให้้ความเห็็นในปััญหาหรืือสถานการณ์์ที่่�เกี่�ยวข้้อง
กัับคณิิตศาสตร์์ที่่�หลากหลายแง่่มุุม โดยเฉพาะการพิิจารณาปััญหาและการแก้้ไขปััญหาทางคณิิตศาสตร์์
๖. คิิดริิเริ่�มวิิธีีการแก้้ปััญหาทางคณิิตศาสตร์์ในรููปแบบใหม่่ ๆ สื่่�อสาร และนำเสนอการสื่�อความหมาย
ทางคณิิตศาสตร์์ของตนเองให้้ผู้ �อื่ �นเข้้าใจและนำเสนอความคิิดนั้้�นอย่่างเป็็นรููปธรรม
ภยั ที่ ๔ : รู้ประเด็นเดินทางปลอดภยั | หนา้ 173
ความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ระดัับประถมศึึกษาปีีที่่� ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �วิิทยาศาสตร์์และเทคโนโลยีี
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะการคิิดขั้้�นสููงและนวััตกรรม
๑. วิิเคราะห์์ วิิพากษ์์ ประเมิินข้้อมููลและเหตุุผลด้้วยการสืืบเสาะหาความรู้�ที่�หลากหลาย
๒. ระบุุปััญหา วิิเคราะห์์สาเหตุุของปััญหาอย่่างเป็็นเหตุุเป็็นผลผ่่านการสืืบสอบความรู้�ที่�หลากหลาย
เพื่่�อนำไปสู่�การหาวิิธีีการแก้้ปััญหาผ่่านกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์ และเลืือกวิิธีีการแก้้ปััญหา
ที่่�มีีความเหมาะสมที่่�สุุด
๓. ตััดสิินใจเรื่�องต่่าง ๆ บนฐานข้้อมููลเหตุุผลหลัักฐานอย่่างรอบด้้าน และเหมาะสมกัับบริิบท
ผ่่านการสืืบสอบหาความรู้ �ที่ �หลากหลายผ่่านกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์
๔. ใช้้ความรู้�และกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์ในการแก้้ปััญหาต่่าง ๆ ด้้วยตนเองอย่่างเป็็นขั้้�นตอน
และเป็็นระบบ
๕. มีีความยืืดหยุ่่�นทางความคิิด มอง/คิิดและให้้ความเห็็นในการแก้้ปััญหาต่่าง ๆ ที่่�หลากหลายแง่่มุุม
ผ่่านการสืืบสอบหาความรู้�ที่�หลากหลาย และผ่่านการใช้้ความรู้�และกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์
๖. คิิดริิเริ่�มสิ่�งใหม่่ ๆ ที่่�แตกต่่างจากเดิิมด้้วยการใช้้ความรู้�และกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์
โดยอธิิบายความคิิดที่่�เป็็นสิ่่�งใหม่่ และขยายผลต่่อยอดความคิิดนั้้�นให้้เป็็นรููปธรรม
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �สุุขศึึกษาและพลศึึกษา
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะการคิิดขั้้�นสููงและนวััตกรรม
๑. ตััดสิินใจเรื่�องต่่าง ๆ เกี่�ยวกัับสุุขภาพพลานามััยของตนเองและบุุคคลรอบตััวบนฐานข้้อมููลเหตุุผล
และหลัักฐานที่่�สืืบค้้นด้้วยการใช้้เทคโนโลยีีอย่่างรอบด้้าน และเหมาะสมกัับบริิบททางสัังคมไทย
๒. วิิเคราะห์์ วิิพากษ์์และประเมิินข้้อมููลและเหตุุผล สรุุปและให้้ความเห็็นในเรื่ �องที่่�เกี่ �ยวข้้อง
กัับสุุขภาพพลานามััยของตนเองและบุุคคลรอบตััว
๓. ระบุุปััญหาที่่�เกิิดขึ้�นเกี่�ยวกัับสุุขภาพพลานามััยของตนเองและบุุคคลรอบตััว
วิิเคราะห์์สาเหตุุของปััญหา หาวิิธีีการแก้้ปััญหาและเลืือกวิิธีีการแก้้ปััญหาที่่�เหมาะสมที่่�สุุด
๔. ลงมืือวางแผนในการป้้องกัันหรืือแก้้ปััญหาที่่�เกิิดขึ้ �นเกี่ �ยวกัับสุุขภาพ พลานามััยของตนเองและบุุคคล
รอบตััวด้้วยตนเองอย่่างเป็็นขั้�้นตอนและเป็็นระบบ
๕. มีีความยืืดหยุ่่�นทางความคิิด มอง/คิิดและให้้ความเห็็นเกี่�ยวกัับการป้้องกัันและการดููแลรัักษาสุุขภาพ
พลานามััยของตนเอง และบุุคคลรอบตััวด้้วยแง่่มุุมที่่�หลากหลาย
๖. คิิดริิเริ่�มสิ่�งใหม่่ ๆ เกี่�ยวกัับการป้้องกััน การดููแลรัักษาและส่่งเสริิมสุุขภาพพลานามััยของตนเอง
และบุุคคลรอบตััวที่่�แตกต่่างจากเดิิม
ภัยท่ี ๔ : รู้ประเด็นเดนิ ทางปลอดภยั | หนา้ 174
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน
ระดัับประถมศึึกษาปีีที่�่ ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)
พลเมืืองไทยใส่่ใจสัังคม
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �ภาษาไทย
สมรรถนะหลัักด้้านการสื่่�อสาร
๑. รัับสารผ่่านการอ่่านฟัังและดููจากช่่องทางหลากหลาย และทำความเข้้าใจตีีความแปลความ
และขยายความสิ่�งที่่�อ่่านฟัังและดููได้้อย่่างมีีวิิจารณญาณ เพื่่�อนำมาใช้้ในการพััฒนาตน ประยุุกต์์ใช้้
ในชีีวิิตประจำวัันอย่่างมีีมารยาท
๒. ส่่งสารผ่่านการพููดเขีียนในรููปแบบต่่าง ๆ เพื่่�อให้้ข้้อมููลแสดงความรู้้�สึึก ความคิิดเห็็นและโน้้มน้้าวได้้
อย่่างมีีเหตุุผลและเหมาะสมกัับกาลเทศะ
๓. ใช้้เทคนิิคในการสื่�อสารเพื่่�อให้้เกิิดความเข้้าใจและการถ่่ายทอดข้้อความได้้ผลดีียิ่�งขึ้�น
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �คณิิตศาสตร์์
สมรรถนะหลัักด้้านการสื่�่อสาร
๑. ส่่งสารผ่่านการพููด เขีียนเพื่่�ออธิิบายและนำเสนอข้้อมููลจำนวน สััญลัักษณ์์ แผนภููมิิ กราฟ แบบจำลอง
การคาดการณ์์ วิิธีีการคำนวณ กระบวนการ และการแก้้ปััญหาทางคณิิตศาสตร์์ให้้สอดคล้้องกัับบุุคคล
กาลเทศะ
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �สัังคมศึึกษาศาสนาและวััฒนธรรม
สมรรถนะหลัักด้้านการสื่่�อสาร
๑. ส่่งสารผ่่านการพููด เขีียนเพื่่�ออธิิบาย นำเสนอข้้อมููล มโนทััศน์์ หลัักการ แนวคิิด แนวทาง
กระบวนการที่่�เกี่�ยวข้้องกัับสัังคม ศาสนาและวััฒนธรรมในรููปแบบที่่�หลากหลาย และเหมาะสม
กัับกาลเทศะ
๒. แลกเปลี่�ยนสารด้้วยการพููด เขีียนเพื่่�ออภิิปรายความรู้�ความคิิดเห็็นเกี่�ยวกัับข้้อมููล มโนทััศน์์ หลัักการ
แนวคิิดที่่�เกี่�ยวข้้องกัับสัังคม ศาสนาและวััฒนธรรม โดยคำนึึงถึึงความเหมาะสมและการเป็็นทั้้�งผู้้�รัับข้้อมููล
และผู้้�นำเสนอที่่�ดีี
ภัยที่ ๔ : รปู้ ระเด็นเดนิ ทางปลอดภยั | หน้า 175
๙.๕ การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ตััวอย่่างการออกแบบกิจิ กรรม
การรัับมืือกับั สถานการณ์์ความเสี่ย�่ งด้้าน
“รู้�้ ทัันภัยั การใช้เ้ ทคโนโลยีี”
หมายถึงึ การป้อ้ งกันั และปลูกู ฝังั การรู้�เท่า่ ทันั และการใช้ส้ื่อ� ออนไลน์ป์ ระเภทต่า่ ง ๆ
จากไซเบอร์์ รวมถึงึ การใช้้สื่�ออย่า่ งเคารพสิทิ ธิิของผู้�อื่�น แบ่ง่ ประเภทภัยั ได้เ้ ป็น็ ๓ ประเภท
คืือ ภัยั จากไซเบอร์์ ภัยั จากการเลียี นแบบเพราะการรู้�เท่า่ ไม่ถ่ ึงึ การณ์์ ภัยั จากการใช้ส้ื่อ� ออนไลน์์
ที่่ม� ีผี ลต่่อร่่างกาย
ภัยที่ ๕ : รู้ ทันภยั การใชเ้ ทคโนโลยี | หน้า 176
กิิจกรรมการรัับมืือจากสถานการณ์์ความเสี่�่ยงขั้้�นพื้้�นฐาน:
Problem-based Learning
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ภััยที่�่ ๕: รู้้�ทัันภััยการใช้้เทคโนโลยีี
กรณีีศึึกษา เด็็กติิดเกมทำร้้ายเพื่่�อน
ผู้้�ใช้้ Facebook รายหนึ่่ง� โพสต์ค์ ลิปิ วิดิ ีโี อ ซึ่ง่� ถ่า่ ย ล่า่ สุุดเมื่่อ� วันั ที่่� ๑๔ ต.ค. ๒๕๖๓ ผู้�สื่อ� ข่า่ วเดินิ ทาง
จากโทรศััพท์ม์ ืือถืือ ความยาวกว่่า ๒ นาทีี เป็็นภาพ ไปยังั บ้า้ นของน้อ้ งหนึ่่ง� เมื่่อ� ไปถึงึ พบเพียี งแค่อ่ าม่า่ อยู่�
เหตุุการณ์เ์ ด็ก็ ชื่�อน้อ้ งหนึ่่ง� (นามสมมติิ) ซึ่่�งเคยตกเป็็น บ้้าน โดยอาม่่าบอกกัับผู้�สื่�อข่่าวว่่าหลานย้้ายไปอยู่�ที่�
ข่า่ วดังั กรณีีถืือมีดี อีีโต้ขู้่�ทำร้า้ ยแม่แ่ ละอาม่่าเมื่่อ� ปีี อื่น� แล้ว้ หลานเล่า่ ว่า่ มีเี รื่อ� งกับั เพื่่อ� นในเกม เนื่่อ� งจาก
ที่่�แล้้ว ต่่อมาน้้องได้้อััดคลิิปกราบเท้้าขอโทษแม่่และ เพื่่อ� นมาว่่าก่่อน ตนจึงึ สั่ง� สอนให้ใ้ จเย็น็ ทั้้ง� นี้้ห� ลังั จาก
อ้า้ งว่า่ ที่่ค� วบคุุมอารมณ์ไ์ ม่อ่ ยู่�เพราะถูกู แกล้ง้ และของ ที่่�เห็น็ คลิิป อาม่่าก็ร็ ู้้�สึึกเสีียใจกับั เรื่�องที่่�หลานทำลงไป
ในเกมก็็ถููกขโมย คราวนี้้�ได้้ให้้แม่่ขัับรถมาหาคู่�กรณีี แ ล ะ อ ย า ก ข อ โ ท ษ กัั บ คู่ � ก ร ณีี ด้้ ว ย ที่่� ห ล า น เ ป็็ น ค น
ซึ่�่งเป็น็ เด็็กวััย ๑๐ ขวบ ชื่่อ� ด.ช.เอ (นามสมมติิ) เพื่่�อ ใจร้้อน เนื่่อ� งจากมีอี าการป่ว่ ยทางจิิตและอยู่�ระหว่่าง
มาเคลีียร์์ปััญหา หลัังจากที่่�น้้องหนึ่่�งไปว่่ากล่่าวแม่่ การรักั ษา ประกอบกัับช่่วงนี้้�หลานไม่ไ่ ด้้กินิ ยา ต่่อมา
ด.ช.เอ ด้้วยถ้อ้ ยคำรุุนแรง โดยในคลิปิ น้้องหนึ่่�งได้ว้ ่า่ ผู้�สื่�อข่่าวเดินิ ทางขอสัมั ภาษณ์ก์ ัับแม่่ของน้อ้ งหนึ่่�ง แต่่
กล่า่ วฝั่�งคู่�กรณีีด้ว้ ยถ้้อยคำหยาบคาย และยังั พยายาม ไม่่สามารถติิดต่่อได้้ ส่่วนทางด้้านเจ้้าของคลิิปให้้
จะขัับรถพุ่่�งไปหาคู่ �กรณีี ก่่อนที่่�จะเข้้าไปทำร้้าย สััมภาษณ์์ทางโทรศััพท์์ว่่า สำหรัับเหตุุการณ์์เกิิดขึ้�น
ด.ช.เอ อีีกทั้้ง� ระหว่า่ งที่่แ� ม่่เข้้าไปห้า้ ม น้้องหนึ่่�งยัังได้้ ช่ว่ งคืืนวันั ที่่� ๑๒ ต.ค. ที่่ผ� ่่านมา ก่อ่ นเกิิดเหตุุลูกู ชาย
ผลัักแม่่จนล้้มและยัังโต้้เถีียงกัับแม่่ด้้วยถ้้อยคำไม่่ คนเล็ก็ (ด.ช.เอ) วัยั ๑๐ ขวบ ซึ่ง�่ รู้�จัักกัับน้้องหนึ่่ง� ใน
สุุภาพ คลิปิ ดังั กล่า่ วถูกู แชร์ต์ ่อ่ กันั และมีชี าวเน็ต็ เข้า้ มา เกมออนไลน์์ ระหว่่างทั้้�งสองคนกำลัังสตรีีมเกม
แสดงความคิิดเห็น็ เป็็นจำนวนมาก ลููกชายตนเข้้าไปร้้องเพลงทำให้้น้้องหนึ่่�งไม่่พอใจและ
พููดล้้อเลีียนกัันอย่่างสนุุกปาก เมื่่�อตนทราบเรื่�องจึึง
พิิมพ์ข์ ้อ้ ความเข้า้ ไปตักั เตืือนน้้องหนึ่่�ง จู่่� ๆ แม่น่ ้อ้ ง
หนึ่่�งก็็เข้้ามาโมโหแทนลููกและยัังมาว่่าตนด้้วยถ้้อยคำ
หยาบคาย จนเรื่�องเลยเถิิด แม่่ของน้้องหนึ่่�งส่่ง
ข้อ้ ความมาถามที่่อ� ยู่่�จากลููกชาย ทั้้�งสองคนขับั รถมา
ถึึงที่่�บ้้านและเข้้ามาทำร้้ายลููกชายตนตามที่่�ปรากฏ
ในคลิิป
แหล่ง่ ที่่�มา: ข่่าวสด
ภัยท่ี ๕ : รู้ทันภยั การใชเ้ ทคโนโลยี | หน้า 177
แนวคิิดการออกแบบกิิจกรรม
กิิจกรรมนี้้�ออกแบบขึ้�นด้้วยการยกกรณีีศึึกษามาให้้นัักเรีียนได้้เรีียนรู้้� เพื่่�อชี้�ให้้เห็็น
ว่่าการที่่�เด็็กติดิ เกมจนไม่ส่ ามารถควบคุุมอารมณ์์ของตนเองจนไปทำร้้ายคนอื่่�น เป็น็ ภััยที่่อ� าจจะ
เกิิดขึ้�นกัับนัักเรีียนได้้ และความอัันตรายที่่�เกิิดขึ้�นสามารถนำไปสู่�การสููญเสีียทรััพย์์สิินและ
ชีีวิิต ซึ่่�งหากนัักเรีียนมีีสติิ สามารถควบคุุมอารมณ์์ของตนเองประกอบกัับมีีความรู้� ไหวพริิบใน
การแก้ป้ ัญั หาจากเหตุุการณ์ด์ ังั กล่า่ ว จะทำให้น้ ักั เรียี นมีโี อกาสที่่จ� ะเอาตัวั รอดจากความเสี่ย� งนี้้ไ� ด้้
ซึ่่�งสอดคล้้องกัับพััฒนาการของนัักเรีียนระดัับประถมศึึกษาตอนปลายที่่�ตระหนัักถึึงภััยรอบตััว
มากขึ้�น สามารถคิิดและเข้้าใจเหตุุและผล รวมถึึงสามารถคิิดวางแผน จััดระบบและทำเป็็น
ขั้�้นตอนได้้
กิิจกรรมครั้�งนี้้�จึึงมุ่่�งเน้้นให้้นัักเรีียนลองฝึึกแก้้ปััญหาหากอยู่�ในความเสี่ �ยงที่่�เกิิดจาก
ภัยั เทคโนโลยีผี ่า่ นกระบวนการคิดิ ตัดั สินิ ใจโดยใช้ก้ ระบวนการคิดิ เชิงิ คำนวณ (CT:Computational
Thinking) โดยใช้้เวลาการจััดประสบการณ์์พััฒนาสมรรถนะด้้านต่่าง ๆ ประมาณ ๑-๒ วััน
บููรณาการกัับหน่่วยการเรีียนหรืือเป็็นกิิจกรรมยามเช้้า (Home Room)
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ผลที่ค่� าดว่่าจะได้้รัับ จุุดประสงค์์
๑. รู้้�ถึงึ อันั ตรายของการใช้ส้ื่อ� ออนไลน์ท์ี่่ม� ีผี ล ๑. การแก้ป้ ัญั หาหากนักั เรียี นติดิ เกม
กระทบต่อ่ ร่า่ งกายและจิติ ใจของตนเองและผู้�อื่น� ๒. การคิดิ วิธิ ีกี ารป้อ้ งกันั ไม่ใ่ ห้ต้ นเองติดิ เกม
๒. รู้�ถึงึ ภัยั จากการเลียี นแบบทัศั นคติ ิ พฤติกิ รรม
ที่่ไ� ม่เ่ หมาะสมจากเกม นำมาซึ่ง่� อันั ตรายในรูปู
แบบต่า่ ง ๆ ต่อ่ ตนเองและผู้�อื่น�
๓. รู้�จักั วิธิ ีปี ้อ้ งกันั ตนเองจากการติดิ เกม
ภยั ที่ ๕ : รู้ทนั ภัยการใชเ้ ทคโนโลยี | หนา้ 178
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน เนื้้�อหาการเรีียนรู้ �
๑. สิ่่ง� ที่่ค� วรคำนึงึ เมื่อ� ใช้ส้ื่อ� เทคโนโลยีี
๒. ข้อ้ ควรระวังั จากการเล่น่ เกม
๓. ผลกระทบที่่เ� กิดิ จากการเล่น่ เกม
สื่�่อประกอบกิจิ กรรม
๑. ข่า่ วกรณีศี ึกึ ษาเด็ก็ ติดิ เกมทำร้า้ ยเพื่่อ� น
๒. บทความ ๗ วิธิ ีที างเลี่ย� งการติดิ เกม
๓. บทความ รู้้�ทันั ภัยั การเล่น่ เกมออนไลน์์
๔. บทความ ผลกระทบของการติดิ เกมต่อ่ เด็ก็
๕. สื่่อ� ประกอบการอบรม ชุุด สื่่�อกิิจกรรม
๕. เกมการศึึกษาเพื่่อ� พััฒนาทักั ษะการคิิดเชิงิ
คำนวณ
ภยั ท่ี ๕ : รู้ ทนั ภัยการใชเ้ ทคโนโลยี | หนา้ 179
ขั้้�นตอนการทำกิิจกรรม การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
การแจกแจงแยกแยะปััญหา
(Decomposing a Problem)
การแจกแจงปัญั หาเป็็นองค์ป์ ระกอบย่อ่ ย จัดั กลุ่�ม่ ประเภทตามสิ่ง� ที่่�จำเป็็นหรืือสิ่�งที่่ต� ้อ้ งคำนึงึ ถึึงและ
สิ่ง� ที่่ไ� ม่เ่ กี่ย� วข้อ้ งบนฐานการคิิดที่่เ� ป็็นเหตุุและผล เพื่่อ� ให้้ปัญั หาที่่พ� บมีีความเป็็นรููปธรรม จัับต้อ้ งได้้
มีกี ระบวนการแก้้ปััญหาที่่จ� ัดั การได้้ ซึ่ง่� ทำให้ห้ าทางออกของปััญหาได้อ้ ย่่างเป็็นระบบ
๑.๑ จุดุ ประกายความสนใจ
ครูเู ล่า่ เรื่�องราวของกรณีีศึกึ ษา
๑. ครููเกริ่�นแนะนำเรื่�องการใช้้กระบวนการคิิดเชิิงคำนวณกัับการเรีียนรู้้�ครั้�งนี้้�ด้้วยการกล่่าวว่่า
การที่่�คนเราจะแก้้ปััญหาในเรื่�อง ๆ หนึ่่�งได้้สำเร็็จ จำเป็็นต้้องมีีวิิธีีคิิดแก้้ปััญหาอย่่างเป็็นระบบและมีีเหตุุ
และผล (ซึ่่�งในที่่น� ี้้�คืือกระบวนการคิดิ เชิงิ คำนวณหรืือเรียี กสั้น� ๆ ว่า่ CT) ครููจึึงอยากเตรียี มความพร้้อมของ
นักั เรียี นก่่อนเข้้าสู่่�วิธิ ีกี ารแก้้ปัญั หาเพื่่�อดูวู ่่า นักั เรีียนมีวี ิิธีคี ิดิ อย่า่ งเป็็นเหตุุเป็น็ ผลหรืือไม่่ เช่่น ให้้นัักเรีียนทำ
กิิจกรรมโดยใช้้สื่�อประกอบการอบรม ชุุด สื่่อ� กิิจกรรมเกมการศึึกษาเพื่่�อพััฒนาทักั ษะการคิดิ เชิิงคำนวณ
เกมที่่� ๑ หุ่่�นยนต์์ในฝััน เพื่่�อฝึึกการคิิดแก้้ปััญหาพร้้อมจุุดประกายในเรื่�องความก้้าวหน้้าของเทคโนโลยีี
แล้้วขอตััวแทนนัักเรีียนลองสะท้้อนว่่า สามารถแยกแยะ หาจุุดร่่วมของปััญหา ตััดประเด็็นที่่�ที่่�ไม่่ใช่่ออก
สรุุปเป็็นความคิดิ และจะมีลี ำดัับขั้�น้ ตอนการแก้้ปัญั หาอย่่างไรไปสู่�เป้า้ หมายได้้หรืือไม่่ อย่า่ งไร
๒. เมื่ �อนัักเรีียนสามารถเรีียนรู้้�วิิธีีการคิิดเชิิงเหตุุและผลโดยไม่่ใช้้อารมณ์์เป็็นตััวตััดสิินในการแก้้
ปัญั หา จึงึ ดำเนินิ การในขั้น้� ตอนต่อ่ ไป
๓. ครูเู ล่่าข่่าวให้้นัักเรีียนฟังั เพื่่อ� เป็็นข้อ้ มูลู สำหรัับการเรีียนรู้้�ในขั้�้นต่อ่ ไป
ภัยที่ ๕ : รู้ ทนั ภยั การใช้เทคโนโลยี | หนา้ 180
๑.๒ ตั้้�งประเด็็นที่่�จะศึึกษาผ่่านการตั้้�งคำถาม
แลกเปลี่�ยนความคิิดเห็น็ กับั นักั เรีียนในเรื่�องที่่�เกิิดขึ้น� ให้้นักั เรีียนเลืือกว่า่ สนใจศึึกษากรณีศี ึกึ ษาแบบใด
ดัังตัวั อย่า่ งคำถาม ของครูู (ในกรณีีที่่�นัักเรีียนยัังหาคำตอบไม่ไ่ ด้้ เปิดิ สื่อ� คลิปิ วิิดีโี อ หรืือแนะนำหนัังสืือให้น้ ักั เรียี นค้้นคว้้า
เพื่่�อนำมาอภิิปรายแลกเปลี่�ยนเรียี นรู้้�กัับเพื่่อ� น)
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ตััวอย่่างที่่� ๑ ตััวอย่่างที่่� ๒ ตััวอย่่างที่่� ๓
นัักเรีียนเคย คุุณครูู ในข่่าวเด็็กติิดเกมแล้้วไป ในข่่าวมีีการทำร้้าย
มีีเพื่่�อน ทำร้้ายเพื่่�อน เพราะอะไร ร่่างกายกััน ถ้้าเป็็นนัักเรีียน
ในเกมไหม จะทำอย่่างไรให้้ปลอดภััย
คุุณครูู
เคยมีี คุุณครูู
โมโหเพื่่�อน และอาจจะ
นัักเรีียน เข้้าใจผิิดคิิดว่่าเพื่่�อนขโมย ผมคงตกใจ
จนทำอะไรไม่่ถููก
ถ้้ามีีปััญหากัับเพื่่�อน ของในเกมไป
ในเกม นัักเรีียนจะ นัักเรีียน
นัักเรีียน
ทำอย่่างไร ในขณะที่่�นัักเรีียนรู้้�
ถ้้าเป็็นนัักเรีียน ว่่าเพื่่�อนกำลัังโกรธ/โมโห
คุุณครูู นัักเรีียนจะทำอย่่างไร
จะเข้้ามาทำร้้ายเรา
เลิิกเล่่นเกมนั้้�น คุุณครูู สิ่ �งแรกที่่�นัักเรีียน
ควรทำคืืออะไร
นัักเรีียน ตั้�งสติิ ใจเย็็น ๆ
คุุณครูู
นัักเรีียน
รีีบวิ่ �งหนีี
นัักเรีียน
จากการพููดคุุย ครููชวนตั้้�งประเด็็นที่�่จะศึึกษาร่่วมกััน ซึ่�่งได้้ข้้อสรุุปร่่วมกัันตามประเด็็นที่�่นัักเรีียนสนใจ ดัังนี้้�
นัักเรีียนจะเอาตััวรอดให้้ปลอคดำถภัาัยมไดจ้้อากย่ต่าังัวไอรยเ่พ่ืา่่ง�อทใี่ห่� ้๓้รู้้�ทัันภััยจากการใช้้เทคโนโลยีี
ภัยท่ี ๕ : รู้ ทันภยั การใชเ้ ทคโนโลยี | หน้า 181
๑.๓ ระดมสมองหาวิิธีีการแก้้ปััญหา
แบ่ง่ กลุ่ม่� นักั เรียี นเพื่่อ� ระดมสมองจััดกลุ่่�มความน่า่ จะเป็น็ ของวิิธีกี ารแก้้ไข
ครููชวนนัักเรีียนมาร่่วมกัันคิิดวิิธีีการแก้้ปััญหาหากได้้รัับอัันตรายจากภััยการใช้้เทคโนโลยีีร่่วมกัับ
เพื่่�อน “ถ้้านัักเรีียนอยู่�ในเหตุุการณ์์นั้้�น นัักเรีียนจะมีีวิิธีีการเอาตััวรอดให้้ปลอดภััยจากภััยการใช้้เทคโนโลยีีได้้
อย่่างไร และมีีข้้อควรระวัังอะไรบ้้าง”
การระดมสมองหาวิิธีีการแก้้ปััญหา ควรครอบคลุุมทั้้�งประเด็็นด้้านทััศนคติิที่่�พึึงมีี และความรู้�ที่่�พึึงมีี ดัังนี้้�
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ทััศนคติิที่พ่� ึงึ มีี ความรู้ท� ี่่พ� ึงึ มีี
- การรู้�เท่า่ ทันั ภััยจากการใช้้เทคโนโลยีี - รู้ท� ัันภััยการใช้เ้ ทคโนโลยีี
- มีสี ติิ ควบคุุมอารมณ์ต์ นเอง เมื่่�อมีเี รื่อ� งที่่ท� ำำ�ให้้ไม่่ - รู้ว� ิธิ ีกี ารเอาตัวั รอดจากภััยการใช้เ้ ทคโนโลยีี
สบายใจ - รู้จ� ักั สัังเกตและคาดการณ์ล์ ่่วงหน้้าหากเกิิด
เหตุกุ ารณ์์ไม่ค่ าดฝันั จากภััยการใช้เ้ ทคโนโลยีี
๑.๔ ตััดประเด็็นที่่�ไม่่ใช่่การแก้้ปััญหาที่�่แท้้จริิงออก
ให้้นักั เรีียนลงคะแนนเสีียง (โหวต) เพื่่อ� เลืือกองค์ป์ ระกอบที่่จ� ำเป็น็ และควรคำนึงึ ถึงึ เกี่ย� วกัับปััญหา
เพื่่อ� ให้้เข้้าใจในปรากฏการณ์ห์ รืือเหตุุการณ์์ที่่เ� กิิดขึ้น� และตัดั องค์์ประกอบที่่ไ� ม่่เกี่�ยวข้้องออกไป
รายการ ใช้้แก้้ปัญั หาได้้ ไม่่แก้้ปััญหา
รู้�ทัันภัยั การใช้เ้ ทคโนโลยีี ๘ โหวต ๒ โหวต
รู้ว� ิิธีกี ารเอาตัวั รอดจากภัยั ๑๐ โหวต ๐ โหวต
การใช้้เทคโนโลยีี ๓ โหวต ๗ โหวต
รู้จ� ัักสัังเกตและคาดการณ์์
ล่่วงหน้้าหากเกิิดเหตุุการณ์์
ไม่่คาดฝันั จากภัยั การใช้เ้ ทคโนโลยีี
ภัยท่ี ๕ : รู้ทนั ภยั การใชเ้ ทคโนโลยี | หน้า 182
๑.๕ ลำดัับขั้้�นตอนการแก้้ปััญหา
ลำดัับประเด็น็ ที่่�จะใช้้ในการแก้้ปััญหาว่า่ ควรทำสิ่ง� ใดก่อ่ นสิ่่ง� ใดหลังั จากประสบการณ์์ของนัักเรียี น
โดยมุ่ง่� เน้น้ การคิิด วางแผน มีีวิิธีีการ สื่่�อและอุุปกรณ์ท์ ี่่จ� ะใช้ใ้ นแต่่ละขั้น�้ ตอน รวมถึงึ การควบคุุมกำกัับติิดตาม
แผนการดำเนินิ งานของตน
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ประเด็น็ วิธิ ีกี ารแก้้ปัญั หาที่่�นัักเรียี นเลืือก ลำ�ำ ดับั การแก้้ปััญหาจาก
สิ่ง� ที่่ค� วรคำำ�นึึงถึึงมากที่่ส� ุดุ
(จากการลงคะแนนเสียี งของนัักเรีียน)
รู้�ทันั ภััยการใช้้เทคโนโลยีี ๑
รู้�วิธิ ีีการเอาตััวรอดจากภััยการใช้้เทคโนโลยีี ๒
หมายเหตุุ: นัักเรีียนอาจคิิดลำดัับเพิ่่�มเติิมอีีกได้้ เช่่น ผลเสีียจากภััยเทคโนโลยีี
อย่่างไรก็็ตามความคิิดของนัักเรีียนที่่�จะใช้้แก้้ปััญหาครั้�งนี้้�อาจเป็็นวิิธีีแก้้ปััญหาที่่�ยัังไม่่
ตรงประเด็น็ หรืือยังั ไม่ใ่ ช่ว่ ิธิ ีทีี่่ถ� ูกู ต้อ้ ง ขอให้ค้ รูใู ห้โ้ อกาสนักั เรียี นลองผิดิ ลองถูกู ตามวิธิ ีกี ารที่่น� ักั เรียี น
คิิดไปก่่อน โดยครููอย่่าเพิ่่�งรีีบเฉลย เพื่่�อให้้นัักเรีียนเกิิดความมั่่�นใจที่่�จะกล้้าคิิดกล้้าแสดงออก
จนเมื่�อเข้้าสู่�ขั้�้นตอนการสืืบค้น้ ต่่อไปจะทำให้น้ ัักเรีียนค่่อย ๆ เรียี นรู้้�ว่่าแผนการแก้ป้ ััญหา
ของตนมีีลำดัับที่่�ถููกต้้องหรืือไม่่และอาจจะมีีการเพิ่่�ม ลด หรืือรวบขั้้�นตอนการแก้้ปััญหาที่่�จะ
ทำให้้ได้้ผลจริิง พร้้อมระบุุสื่่�อและอุุปกรณ์์ที่่�ต้้องใช้้ประกอบการแก้้ปััญหา
ภยั ที่ ๕ : รู้ ทนั ภยั การใช้เทคโนโลยี | หนา้ 183
สร้้างรููปแบบการแก้้ปัญั หาผ่า่ นการคิดิ เป็น็ ลำดับั ขั้้�นตอนสู่�เป้้าหมาย
(Algorithmic Thinking)
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๒.๑ สืืบค้้นความเป็็นไปได้้ของวิิธีีการแก้้ปััญหาที่่�นัักเรีียนคิิดขึ้้�นจากแหล่่งข้้อมููลต่่าง ๆ
ร่ว่ มกันั วิิเคราะห์์องค์ป์ ระกอบที่่�ควรคำนึงึ ถึึงในการแก้ป้ ัญั หาจากประสบการณ์์ของนักั เรีียน โดยสืืบค้น้ จาก
แหล่่งข้อ้ มูลู ต่่าง ๆ เช่น่ จากหนังั สืือ คำสอนของผู้�ปกครอง สื่่�อคลิิปวิดิ ีโี อต่า่ ง ๆ ว่่าประเด็น็ ใดสอดคล้อ้ งกัับ
ประเด็็นที่่�นัักเรียี นคิดิ เอาไว้้ เพื่่อ� ให้้นักั เรีียนเริ่�มรู้�ว่าสิ่ง� ที่่�นัักเรีียนคิดิ สามารถนำมาใช้ไ้ ด้จ้ ริิงในการแก้ป้ ัญั หาได้้
หรืือไม่่ (ทบทวนข้้อมูลู จากตารางในข้อ้ ๑.๕ ลำดัับวิิธีกี ารแก้้ปัญั หาใหม่่ เติมิ ช่่องเหตุุผลของวิิธีีการแก้้ปัญั หาแต่่ละข้้อในตาราง)
ลำำ�ดัับการแก้้ปัญั หา ความรู้ท�้ ี่่ไ� ด้้จากการสืืบค้้นเพื่่�อแก้้ปัญั หา แหล่ง่ ข้้อมููล
รู้�ทัันภััยจากการเล่น่ เกม ภหขส้ั้อาัยามกมจููาราลู้ร�เกจทถ่ากนา่กาำทำ�รันัWพเล่ภeา่นัยัตbเsกจนiามtเกอeอกงอหใานหร้รื้ไรเอลลอ่หน่นด์น์เัพก้ัง้นมสืือจอาอเกกีน่�ยภไัวลยั กนนัั์้ับ้์น�นักกัไดาเ้้รรียีรโู้ด�เนทย่า่ หทัานั รhksู้ท�iettัtmันeps/ภsั-pยั:x/oกx/wnาsslรiaiเtnลre่iน่sn.เygกaoม/oอpgอhlนaeyไ.ลc-oนc์ma์ k/-
ออนไลน์์
กรู้�วาิิธรีกีติาดิ รเหกลมีีกเลี่ย� ง ๑๓๔๒๗๕ว๖ิธิ.......ีีกกเใบเหทลำลาหัืืำ้ำ�ือนัื้อร�ำอคหกหเไกกวกนปลลเเาีมสลดลีกา่ม่ใ่นนส่นเสเห่วล้ำี่วเใ้เ่ลเ�ำกก�ยจนปคา็สมมังืน็เทเ่ัญ�อ่สีโกล่เ่ห่รบพน่าก�อิัีมัิมรันยีบัยดตขอเิงกาทอทิดยีกสิ่า่่่งงิ�งเ่ารว่เ่กเลอ่าเเืกน่ล่มลย่น่�่น่มน่หน่ทเี่ทนเ่เึๆส�่ก่เกุ่่าล�งุด่มมนทน่นใันี้น้้่น�ใอ่้ใ�หชอ้กีช้ีว้แยิเ้จิตวคกา่ลปจ่กว่าบรา่เเกะสเลิก่่จมน่ำง� �ำมอวมกืเั่่น�็ชันา่็พ่นกๆอเกกินิ ารไ์ป์ตููน h๗/tgtaวpิmิธsีeที://า/9งw5เลีw3่ย� w3ง6.sก5aา/nรoติoดิ kเก.cมoสm
ตผ่ลอ่ กเดร็็กะทบของการติิดเกม หกนัาากั กรเตรรีูิ้ยีว�ิดินธิเีกีกสมาารมรกูา้�วาริธิรถีกีเนลำ่า่นำ�รพเหกาลมีตีกเนวเลีล่เ�ยอางงนกใาห้าน้รรอตๆิดดิ พเ้้กนมจากอุบุ ััติภิ ัยั ihdntodtwepnxsl.:po/h/aphd/e/J01R721I1.Ht16Sci//-1at2rh2ta9ici5jlo0e.//org/
ภัยท่ี ๕ : รู้ทนั ภัยการใช้เทคโนโลยี | หนา้ 184
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน จััดการข้้อมูลู สร้้างบทสรุปุ และตีีความข้้อมูลู
(Organizing, Generating, and Interpreting data)
๓.๑ เรีียบเรีียงผลสรุุปจากการสืืบค้้น
นำข้้อมููลทั้้�งหมดมาเรีียบเรีียง จััดระบบหาแนวทางแก้้ปััญหา โดยให้้นัักเรีียนเลืือกวิิธีีการนำเสนอข้้อมููล
ในรููปแบบของตาราง ดัังตััวอย่่าง
๑-๒
ภัยที่ ๕ : รู้ ทนั ภัยการใช้เทคโนโลยี | หนา้ 185
ทดสอบ หาจุุดบกพร่่อง การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
(Testing and Debugging)
๔.๑ ทบทวนความถููกต้้องของการแก้้ปััญหา
ทบทวนข้อ้ มูลู อีีกครั้�งเพื่่�อให้แ้ น่่ใจว่่าวิิธีีการแก้ป้ ััญหาที่่น� ัักเรียี นคิดิ กันั ไว้้นั้้�น เหมาะสมกับั สถานการณ์ม์ ากที่่�สุุด
โดยให้้นัักเรีียนช่่วยกัันอธิิบายเหตุุผลประกอบ
- เชิญิ ผู้�เชี่�ยวชาญมาให้้ความรู้� เช่น่ เกมเมอร์์ นัักกีฬี าอีีสปอร์ต์ เพื่่อ� ให้น้ ัักเรียี นสอบถามความรู้� ในกรณีีที่่�ไม่่
เข้า้ ใจหรืือต้้องการข้อ้ มูลู เพิ่่ม� เติิมเกี่�ยวกับั การเล่น่ เกมอย่า่ งถูกู ต้้อง
- ให้้นัักเรีียนเรีียนรู้้� สนทนาพููดคุุย อัันตรายจากการใช้้สื่ �อออนไลน์์ที่่�ผิิดวิิธีี
รวมถึึงผลกระทบที่่�จะเกิดิ ขึ้น� ทั้้ง� ต่่อตนเองและผู้�อื่�น
- นำข้อ้ มููลที่่ไ� ด้จ้ ากแหล่่งต่า่ ง ๆ มาร่่วมแลกเปลี่�ยนกัับเพื่่อ� นในกลุ่่ม� เพื่่�อปรัับปรุุง
แก้้ไขรููปแบบที่่�สร้า้ งขึ้�น ว่่าในส่่วนใดควรมีกี ารปรับั ปรุุง แก้ไ้ ขด้ว้ ยวิธิ ีีการอย่่างไร
นำข้้อมููลจากฝ่่ายต่่าง ๆ มาประมวลสรุุป จััดกลุ่่�มประเภท เทีียบเคีียงกัับวิิธีีแก้้ปััญหา
ที่่�นัักเรีียนได้้สร้้างไว้้ ว่่าควรมีีเพิ่่�มเติิมหรืือปรัับลดในเรื่ �องใดบ้้าง
๔.๒ ทดลองความรู้�
ทำการทดลองแนวทางการแก้ป้ ัญั หาที่่�ได้ม้ ีีการปรัับปรุุงใหม่่
จำลองเหตุุการณ์ส์ มมติิ หากนักั เรียี นติดิ เกมหรืือมีเี พื่่อ� นติดิ เกม
นักั เรียี นจะมีีวิธิ ีกี ารแก้้ปััญหาหรืือแนะนำเพื่่อ� นอย่า่ งไร
ภัยที่ ๕ : รู้ ทนั ภยั การใช้เทคโนโลยี | หนา้ 186
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน การปรัับแต่ง่ การแก้้ปััญหาแบบทบต้้นความรู้�วนซ้้ำ
(Iterative Refinement)
๕.๑ ปรัับปรุุงแก้้ไข
แก้ไ้ ขแนวทางตามคำแนะนำที่่�ได้ร้ ับั และนำเสนอการเรีียนรู้้� เพื่่�อให้น้ ัักเรียี นสามารถควบคุุมและประเมินิ การคิิด
(Meta-cognition) ครอบคลุุมทั้้ง� ในเรื่�องการตระหนัักรู้�ในการคิดิ ของตน คิดิ วางแผน ควบคุุม การดำเนินิ งาน
และปรัับคิดิ ตามแผนงานใหม่ท่ ี่่ส� ร้้างขึ้�นด้้วยการให้น้ ักั เรีียนทบทวนประเด็็นที่่�แก้้ไข ว่่านำไปสู่�การพัฒั นามุุมมอง
ความคิิดใหม่่จากรูปู แบบการแก้้ปัญั หาใหม่่ของนัักเรีียนในแบบใดได้บ้ ้า้ ง
๕.๑.๑ การคิดิ อย่า่ งมีเี หตุผุ ล: ทำให้้นัักเรีียนเข้า้ ใจความสืืบเนื่่อ� งของเหตุุไปสู่่�ผล
๕.๑.๒ การคิิดกว้้าง: ทำให้น้ ัักเรียี นเกิดิ การคิดิ กว้า้ ง เกิดิ การเชื่�อมโยงกัับประเด็็นต่่าง ๆ ในหลากหลายมิติ ิิ
๕.๑.๓ การคิดิ ลึกึ ซึ้้ง� : ทำให้น้ ัักเรีียนมีขี ้้อมููลเชิิงลึกึ จากเรื่อ� งที่่ศ� ึกึ ษา
๕.๑.๔ การคิดิ ไกล: ทำให้ช้ ่่วยเพิ่่�มวิสิ ัยั ทััศน์์ ผลระยะยาวที่่�เกิิดขึ้�นจากการปรัับปรุุงข้อ้ มููล
สุุดท้า้ ยสร้้างเป็น็ บทสรุุปจากความรู้�ที่�ได้้จากปรัับแนวทาง
สรุุปความรู้�จากข้้อเท็จ็ จริิง (Factual Knowledge)
เป็น็ แบบรายการ เป็น็ ข้อ้ สรุุป จััดกลุ่ม่� ประเภท เรียี งลำดับั เหตุุการณ์์
สรุปุ ความรู้ใ� นเชิิงความคิิดรวบยอด (Conceptual Knowledge)
ด้้วยการแจกแจง ตีีความ อธิิบาย ประเมินิ ค่่า
สรุปุ ความรู้�จากการคิิดเชิิงซับั ซ้้อน (Meta-Cognitive Knowledge)
ความสามารถในการนำไปปฏิิบััติิ
๑. จััดเวทีีให้้นัักเรีียนได้้นำเสนอรููปแบบการแก้้ปััญหาการภััยจากการเล่่นเกมให้้กัับ
ผู้�เชี่�ยวชาญ เช่่น ครูู เกมเมอร์์ เพื่่�อรัับฟัังคำแนะนำและให้้นัักเรีียนสอบถามความรู้� ในกรณีีที่่�ไม่่
เข้้าใจหรืือต้อ้ งการข้อ้ มููลเพิ่่�มเติมิ
๒. ทดลองรูปู แบบการเอาตัวั รอดจากสถานการณ์ซ์ ำ้�อีีกครั้ง� จากภัยั จากการเล่่นเกม
๓. นำข้้อมูลู ที่่�ได้้จากแหล่ง่ ต่า่ ง ๆ มาร่่วมแลกเปลี่�ยนกัับเพื่่อ� นในกลุ่่�มเพื่่อ� ปรัับปรุุง แก้ไ้ ข
รูปู แบบที่่ส� ร้า้ งขึ้น� ว่่าในส่่วนใดควรมีกี ารปรับั ปรุุง แก้ไ้ ขด้ว้ ยวิิธีกี ารอย่า่ งไร
ภยั ที่ ๕ : รู้ทนั ภัยการใชเ้ ทคโนโลยี | หนา้ 187
การประเมิิน การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ใช้้วิิธีีการประเมิินแบบสามเส้้าจากครูู ผู้้�ปกครอง และตััวนัักเรีียน
ทััศนคติิ
๑. การรู้�จัักแยกแยะว่า่ เกมแบบใดควรเล่น่ แบบใดไม่ค่ วรเล่น่
๒. การมีสี ติแิ ละค่อ่ ย ๆ แก้ป้ ััญหาเมื่่อ� มีขี ้อ้ ขัดั แย้้ง
ความรู้ �
๑. ความรู้�เกี่ย� วกัับสัญั ญาณอัันตรายจากการติิดเกม
๒. ความรู้�ในการหลีีกเลี่ย� งปัญั หาการติดิ เกม
ข้้อแนะนำ
ชวนนักั เรียี นตระหนักั ว่า่ นักั เรียี นอาจเป็น็ คนหนึ่่ง� ที่่ไ� ด้ร้ ับั ผลกระทบจากภัยั การติดิ เกม
นัักเรีียนควรพิิจารณาถึึงโทษและอัันตรายจากการติิดเกมที่่�อาจทำให้้เสีียสุุขภาพกาย
สุุขภาพจิิต หรืือถึึงขั้้�นเกิิดการเสีียชีวี ิิตได้้
ภัยที่ ๕ : รู้ทันภยั การใชเ้ ทคโนโลยี | หน้า 188
กิิจกรรมการรัับมืือจากสถานการณ์์ความเสี่�่ยงแบบก้้าวหน้้า:
Project-based Learning
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ภััยที่่� ๕: รู้้�ทัันภััยการใช้้เทคโนโลยีี
กรณีีศึึกษา เด็็กติิดเกมทำร้้ายเพื่่�อน
ผู้้�ใช้้ Facebook รายหนึ่่ง� โพสต์ค์ ลิปิ วิดิ ีโี อ ซึ่ง�่ ถ่า่ ย ล่า่ สุุดเมื่่�อวัันที่่� ๑๔ ต.ค. ๒๕๖๓ ผู้้�สื่่อ� ข่่าวเดิิน
จากโทรศััพท์ม์ ืือถืือ ความยาวกว่า่ ๒ นาทีี เป็็นภาพ ทางไปยังั บ้า้ นของน้อ้ งหนึ่่ง� เมื่่อ� ไปถึงึ พบเพียี งแค่อ่ าม่า่
เหตุุการณ์เ์ ด็ก็ ชื่�อน้อ้ งหนึ่่ง� (นามสมมติ)ิ ซึ่�่งเคยตกเป็็น อยู่่�บ้้าน โดยอาม่า่ บอกกับั ผู้�สื่�อข่่าวว่่าหลานย้า้ ยไปอยู่�
ข่า่ วดััง กรณีถี ืือมีดี อีโี ต้้ขู่�ทำร้้ายแม่่และอาม่า่ เมื่่�อปีี ที่่อ�ื่น� แล้ว้ หลานเล่า่ ว่า่ มีเี รื่อ� งกับั เพื่่อ� นในเกม เนื่่อ� งจาก
ที่่�แล้้ว ต่่อมาน้้องได้้อััดคลิิปกราบเท้้าขอโทษแม่่และ เพื่่�อนมาว่า่ ก่อ่ น ตนจึึงสั่�งสอนให้ใ้ จเย็็น ทั้้ง� นี้้�หลังั จาก
อ้า้ งว่า่ ที่่ค� วบคุุมอารมณ์ไ์ ม่อ่ ยู่�เพราะถูกู แกล้ง้ และของ ที่่เ� ห็็นคลิปิ อาม่า่ ก็็รู้้�สึึกเสียี ใจกับั เรื่อ� งที่่ห� ลานทำลงไป
ในเกมก็็ถููกขโมย คราวนี้้�ได้้ให้้แม่่ขัับรถมาหาคู่�กรณีี แ ล ะ อ ย า ก ข อ โ ท ษ กัั บ คู่ � ก ร ณีี ด้้ ว ย ที่่� ห ล า น เ ป็็ น ค น
ซึ่ง�่ เป็็นเด็็กวัยั ๑๐ ขวบ ชื่่อ� ด.ช.เอ (นามสมมติ)ิ เพื่่�อ ใจร้้อน เนื่่�องจากมีอี าการป่่วยทางจิิตและอยู่�ระหว่า่ ง
มาเคลีียร์์ปััญหา หลัังจากที่่�น้้องหนึ่่�งไปว่่ากล่่าวแม่่ การรักั ษา ประกอบกับั ช่่วงนี้้ห� ลานไม่่ได้้กิินยา ต่อ่ มา
ด.ช.เอ ด้ว้ ยถ้อ้ ยคำรุุนแรง โดยในคลิปิ น้อ้ งหนึ่่ง� ได้้ว่า่ ผู้�สื่อ� ข่่าวเดินิ ทางขอสัมั ภาษณ์ก์ ัับแม่่ของน้้องหนึ่่ง� แต่่
กล่่าวฝั่�งคู่�กรณีดี ้้วยถ้้อยคำหยาบคาย และยังั พยายาม ไม่่สามารถติิดต่่อได้้ ส่่วนทางด้้านเจ้้าของคลิิปให้้
จะขัับรถพุ่่�งไปหาคู่ �กรณีี ก่่อนที่่�จะเข้้าไปทำร้้าย สััมภาษณ์์ทางโทรศััพท์์ว่่า สำหรัับเหตุุการณ์์เกิิดขึ้�น
ด.ช.เอ อีกี ทั้้ง� ระหว่่างที่่แ� ม่่เข้า้ ไปห้า้ ม น้้องหนึ่่ง� ยังั ได้้ ช่่วงคืืนวัันที่่� ๑๒ ต.ค. ที่่ผ� ่่านมา ก่่อนเกิดิ เหตุุลูกู ชาย
ผลัักแม่่จนล้้มและยัังโต้้เถีียงกัับแม่่ด้้วยถ้้อยคำไม่่ คนเล็็ก (ด.ช.เอ) วัยั ๑๐ ขวบ ซึ่ง่� รู้�จักั กัับน้้องหนึ่่�งใน
สุุภาพ คลิปิ ดังั กล่า่ วถูกู แชร์ต์ ่อ่ กันั และมีชี าวเน็ต็ เข้า้ มา เกมออนไลน์์ ระหว่่างทั้้�งสองคนกำลัังสตรีีมเกม
แสดงความคิิดเห็็นเป็็นจำนวนมาก ลููกชายตนเข้้าไปร้้องเพลงทำให้้น้้องหนึ่่�งไม่่พอใจและ
พููดล้อ้ เลีียนกัันอย่่างสนุุกปาก เมื่่อ� ตนทราบเรื่อ� งจึงึ
พิิมพ์ข์ ้อ้ ความเข้้าไปตัักเตืือนน้อ้ งหนึ่่ง� จู่่� ๆ แม่่น้อ้ ง
หนึ่่�งก็็เข้้ามาโมโหแทนลููกและยัังมาว่่าตนด้้วยถ้้อยคำ
หยาบคาย จนเรื่�องเลยเถิิด แม่่ของน้้องหนึ่่�งส่่ง
ข้อ้ ความมาถามที่่�อยู่่�จากลููกชาย ทั้้�งสองคนขับั รถมา
ถึึงที่่�บ้้านและเข้้ามาทำร้้ายลููกชายตนตามที่่�ปรากฏ
ในคลิิป
แหล่ง่ ที่่�มา: ข่า่ วสด
ภยั ท่ี ๕ : รู้ทนั ภยั การใชเ้ ทคโนโลยี | หน้า 189
แนวคิิดการออกแบบกิิจกรรม การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
การออกแบบกิจิ กรรมครั้ง� นี้้ใ� ช้ว้ ิิธีกี ารยกกรณีศี ึกึ ษามาให้น้ ัักเรียี นศึกึ ษา เพื่่อ� ให้้นักั เรีียน
เห็็นถึึงอัันตรายจากการใช้้สื่�อเทคโนโลยีีที่่�ผิิดวิิธีี นำไปสู่�การสููญเสีียทรััพย์์สิิน และการทำร้้าย
ร่่างกายจนได้้รับั บาดเจ็บ็ เนื่่อ� งจากการขาดความรู้� รวมถึงึ การขาดสติใิ นการยั้ง� คิดิ ซึ่่ง� หากอ้า้ งอิงิ
ถึึงพัฒั นาการของนักั เรีียนวััยประถมศึึกษาตอนปลายที่่�มีีความสนใจใคร่ร่ ู้้�กัับสิ่ง� รอบตััว เริ่�มเข้้าใจ
การเชื่อ� มโยงของสิ่�งต่่าง ๆ ว่า่ มีผี ลมาจากอะไร ส่่งผลไปสู่�อะไร หากแต่ว่ ัยั นี้้เ� ป็็นวััยที่่ม� ีีความเป็น็
ตััวของตัวั เองมาก อยากเป็็นที่่ย� อมรับั และเป็็นส่ว่ นหนึ่่�งของสังั คม ทำให้้บางครั้ง� นักั เรีียนวัยั นี้้�ยังั
ยึึดอารมณ์แ์ ละความพึึงพอใจของตนและเพื่่�อนเป็็นที่่�ตั้ง�
กิิจกรรมครั้ �งนี้้�จึึงมุ่่�งเน้้นให้้นัักเรีียนลองฝึึกแก้้ปััญหาหากติิดเกมด้้วยกระบวนการ
จัดั การเรียี นรู้้�โดยใช้้โครงงานเป็น็ ฐาน Project-based Learning โดยใช้้กระบวนการคิดิ ตััดสิินใจ
ด้้วยกระบวนการคิิดเชิงิ คำนวณ (CT: Computational Thinking) ซึ่่�งมีหี ลัักการสำคััญดัังนี้้�
๑. การสอนจะใช้้เวลาหลายสัปั ดาห์ห์ รืืออาจเป็น็ เดืือน
๒. หัวั เรื่อ� งที่่�ศึกึ ษาขึ้น� กับั ความสนใจของนัักเรียี น
๓. ความรู้�ได้จ้ ากกระบวนการสืืบค้น้ จากคำถาม
๔. นัักเรียี นมีีการเรีียนรู้้�แบบมีีส่ว่ นร่ว่ ม
๕. พััฒนาสมรรถนะเชื่�อมโยงผลของภััยพิิบััติิที่่�ศึึกษาไปสู่�เรื่�องอื่�น ๆ โดยสามารถ
บูรู ณาการกับั หน่ว่ ยการเรียี นผสานกับั หลายวิิชา เช่น่ วิิทยาศาสตร์ ์ สุุขศึกึ ษา กับั ผลกระทบจาก
การติิดเกม
๖. เน้น้ การได้ม้ ีีประสบการณ์์จากการปฏิิบัตั ิจิ ริิง
ภัยที่ ๕ : รู้ทนั ภยั การใชเ้ ทคโนโลยี | หนา้ 190
ผลที่�ค่ าดว่า่ จะได้้รับั จุุดประสงค์์
๑. รู้�จักั ควบคุุมอารมณ์ข์ องตนเอง ๑. รู้้�วิธิ ีกี ารรับั มืือ รู้้�ทันั ภัยั จากการติดิ หรืือเล่น่ เกม
๒. รู้้�วิธิ ีกี ารใช้ส้ื่อ� เทคโนโลยีใี ห้เ้ หมาะสม ๒. รู้�จักั ควบคุุมอารมณ์ข์ องตนเอง
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
เนื้้อ� หาการเรียี นรู้� สื่�่อประกอบกิิจกรรม
๑. การรู้�เท่า่ ทันั ภัยั จากการใช้เ้ ทคโนโลยีี ๑. กรณีีศึกึ ษา ข่า่ วกรณีีตัวั อย่า่ งเด็ก็ ติิดเกม
๒. ระวังั ไม่ป่ ระมาท คิดิ ว่า่ ไม่เ่ ป็น็ ไร ทะเลาะกัับเพื่่อ� นเป็น็ เหตุุให้ไ้ ด้้รัับอันั ตรายต่อ่
๓. มีสี ติิ ควบคุุมอารมณ์์ ไม่ใ่ ห้ใ้ จร้อ้ นวู่่�วาม ร่่างกายหรืือชีีวิิต
๒. สื่่�อคลิปิ วิิดีโี อ แนะนำวิิธีีหลีกี เลี่ย� ง
การติดิ เกม
๓. สื่่�อคลิิปวิดิ ีีโอ “ทุุกอย่า่ งมีี ๒ ด้้าน”
คุุณและโทษของการเล่น่ เกม
๔. สื่่�อประกอบการอบรม ชุุด สื่่อ� กิิจกรรมเกม
การศึกึ ษาเพื่่�อพััฒนาทัักษะการคิดิ เชิิงคำนวณ
ภัยที่ ๕ : รู้ ทันภัยการใชเ้ ทคโนโลยี | หนา้ 191
ขั้้�นตอนการทำกิิจกรรม การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
การตื่่�นตัวั ในการสร้้างองค์์ความรู้�สู่�การแก้้ปัญั หา
(Active Construction)
๑.๑ จุุดประกายการเรียี นรู้�
ครููจััดเตรีียมแหล่่งข้้อมููลเกี่ �ยวกัับเรื่ �องที่่�จะศึึกษาและวิิธีีการจุุดประกายการเรีียนรู้้� ครููอาจเลืือก
ว่่าจะจุุดประกายจากความรู้้�ข้้อเท็็จจริิง (Factual Knowledge) และจากความรู้�ในเชิิง
ความคิิดรวบยอดที่่�เป็็นบทสรุุปของข่่าว (Conceptual Knowledge) ดัังนี้้�
• ความรู้�จากข้้อเท็็จจริิง ใช้ว้ ิธิ ีกี ารสร้า้ งบรรยากาศความสนใจ ด้้วยการจััดเป็็นศููนย์ก์ ารเรียี น
หรืือแหล่่งเรีียนรู้้�ที่่�มีีการจัดั กลุ่่�มเป็น็ ประเด็็นต่่าง ๆ
• ความรู้ใ� นเชิงิ ความคิดิ รวบยอด ใช้้วิิธีีการเตรียี มอุุปกรณ์ใ์ นการทดลองเพื่่อ� ให้น้ ัักเรีียนสนใจ
ผลที่่�ได้จ้ ากการลองถูกู ลองผิิด
๑. ครููจัดั มุุมการเรีียนรู้้� ตัวั อย่า่ งเช่่น
- มุุมหนังั สืือ เตรียี มหนังั สืือ ความรู้�เกี่�ยวกัับการหลีกี เลี่ย� งการติิดเกม
- สื่่�อคลิปิ วิดิ ีโี อ
๒. ครููเกริ่�นแนะนำเรื่�องการใช้้กระบวนการคิิดเชิิงคำนวณกัับการเรีียนรู้้�ครั้�งนี้้�ด้้วยการกล่่าวว่่า
การที่่�คนเราจะแก้้ปััญหาในเรื่�อง ๆ หนึ่่�งได้้สำเร็็จ จำเป็็นต้้องมีีวิิธีีคิิดแก้้ปััญหาอย่่างเป็็นระบบและมีี
เหตุุและผล (ซึ่่�งในที่่�นี้้�คืือกระบวนการคิิดเชิงิ คำนวณหรืือเรียี กสั้�น ๆ ว่่า CT) ครููจึึงอยากเตรียี มความ
พร้อ้ มของนักั เรีียนก่่อนเข้า้ สู่่�วิิธีกี ารแก้้ปัญั หาเพื่่อ� ดููว่า่ นัักเรีียนมีีวิิธีคี ิิดอย่่างเป็น็ เหตุุเป็็นผลหรืือไม่่ เช่่น
ให้้นัักเรีียนทำกิิจกรรมโดยใช้้สื่ �อประกอบการอบรม ชุุด สื่่�อกิิจกรรมเกมการศึึกษาเพื่่�อพััฒนาทัักษะ
การคิิดเชิิงคำนวณ เกมที่่� ๑ หุ่่�นยนต์์ในฝััน เพื่่�อฝึึกการคิิดแก้้ปััญหาพร้้อมจุุดประกายในเรื่�องความ
ก้า้ วหน้้าของเทคโนโลยีี แล้ว้ ขอตัวั แทนนัักเรีียนลองสะท้้อนว่า่ สามารถแยกแยะ หาจุุดร่่วมของปััญหา
ตััดประเด็็นที่่�ที่่�ไม่่ใช่่ออก สรุุปเป็็นความคิิดและจะมีีลำดัับขั้�้นตอนการแก้้ปััญหาอย่่างไรไปสู่�เป้้าหมาย
ได้้หรืือไม่่ อย่่างไร
๓. เมื่�อนัักเรีียนสามารถเรีียนรู้้�วิิธีีการคิิดเชิิงเหตุุและผลโดยไม่่ใช้้อารมณ์์เป็็นตััวตััดสิินในการ
แก้้ปััญหา แล้ว้ จึงึ ดำเนิินการในขั้�้นตอนต่อ่ ไป
๔. ครููเล่่าข่่าวให้้นัักเรียี นฟัังเพื่่อ� เป็็นข้อ้ มูลู สำหรับั การเรีียนรู้้�ในขั้�น้ ต่่อไป
ภัยที่ ๕ : รู้ทนั ภยั การใชเ้ ทคโนโลยี | หน้า 192
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน ก(Mผารลeตทัa้ี้่ง� nค่� คาinำดถgวาf่า่uมจlอะQยไ่ด่าu้้งรeัมบั ีsีคtiวoาnมsห)มาย
๒.๑ ฝึึกตั้้�งประเด็็นที่จ่� ะศึึกษา
ครููนำกรณีีศึกึ ษามาเล่า่ ให้้นักั เรียี นฟังั เพื่่อ� แลกเปลี่ย� นความคิดิ เห็น็ กับั เรื่อ� งที่่เ� กิดิ ขึ้�นจากความรู้�ที่ไ� ด้้
จากข้้อเท็จ็ จริิงหรืือความรู้�ในเชิิงความคิิดรวบยอดด้ว้ ยการแจกแจงเป็็นรายการ
จากข่า่ วที่่�เด็็กติิดเกมทำร้้ายร่า่ งกายเพื่อ่� น
นักั เรียี นคิิดว่า่ เกิดิ อะไรขึ้้น� บ้้าง
ตัวั อย่่างการให้้นัักเรียี นแจกแจงความรู้�ที่ไ่� ด้้จากข้้อเท็จ็ จริงิ
ใคร
น้้องหนึ่่�ง และ ด.ช.เอ
ทำอะไร
เด็็กชื่�อน้้องหนึ่่�งชวนคุุณแม่่ขัับรถไปที่่�บ้้านของ ด.ช.เอ เพื่่�อนที่่�เล่่นเกมด้้วยกัันและเข้้าไปทำร้้าย
ร่่างกายเพื่่�อน
ที่ไ�่ หน
ที่่บ� ้า้ นของเพื่่อ� น
อย่า่ งไร
เกิิดการทะเลาะกันั ในเกมก่่อน ซึ่�ง่ คุุณแม่ท่ ั้้�ง ๒ ฝ่่ายต่่างก็ไ็ ม่พ่ อใจ จึงึ ขอที่่�อยู่่�บ้า้ น ด.ช. เอ และขับั รถ
พาน้้องหนึ่่ง� มาเพื่่�อเคลีียร์ป์ ัญั หา ซึ่ง�่ เมื่่อ� มาถึึงบ้้าน ด.ช.เอ น้อ้ งหนึ่่�งและแม่ก่ ็็ว่่ากล่่าวเพื่่อ� นด้ว้ ยคำ
หยาบคาย พยายามขัับรถพุ่่ง� เข้า้ ไปหาและทำร้้ายร่่างกาย ด.ช.เอ
ตัวั อย่า่ งการให้้นัักเรีียนแจกแจงความรู้�ในเชิิงคิิดรวบยอด
สาเหตุุ
- การขาดสติิ ไม่ส่ ามารถยัับยั้ง� หรืือควบคุุมอารมณ์์ตนเอง ส่ง่ ผลกระทบต่อ่ ผู้�อื่น�
- การใช้้คำพููดที่่�ไม่ส่ ุุภาพ
- การถูกู เพื่่�อนล้อ้ เลียี น
ภัยท่ี ๕ : รู้ทนั ภัยการใช้เทคโนโลยี | หนา้ 193
๒.๒ แลกเปลี่�ยนความคิิดเห็็นกัับนัักเรีียนในเรื่่�องที่่�เกิิดขึ้้�น
ให้้นัักเรีียนเลืือกว่่าสนใจศึึกษากรณีีศึึกษาแบบใด
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนตััวอย่่างที่่� ๑ตััวอย่่างที่่� ๒ ตััวอย่่างที่่� ๓
ถ้้าเป็็นนัักเรีียน เมื่่�อนัักเรีียนฟัังเรื่ �อง จากการที่่�เด็็ก ๆ
จะโมโหหรืือพาแม่่ไป ข่่าวดัังกล่่าวมีีประเด็็น อยากรู้ �วิธีีหลีีกเลี่ �ยงจาก
การติิดเกมมีีเรื่ �องอะไร
บ้้านเพื่่�อนคนนั้้�น อะไรที่่�ต้้องศึึกษา
หรืือไม่่ เรื่ �องนี้้�บ้้าง อีีกที่่�ควรรู้�
คุุณครูู คุุณครูู คุุณครูู
ไม่่พาแม่่ไป อัันตรายจาก การเอาตััวรอด
และรู้�จัักควบคุุม การติิดเกม จากอัันตราย
อารมณ์์ของตนเอง จากเทคโนโลยีี
นัักเรีียน
นัักเรีียน นัักเรีียน
ประเด็็นที่่�นัักเรีียน
เกิิดอะไรขึ้ �นหลััง เสนอมาน่่าสนใจมาก ครููขออาสาใครช่่วย
จากที่่�น้้องหนึ่่�งไป นัักเรีียนคิิดว่่าเราควร ออกมาเขีียนความคิิด
ศึึกษาเรื่ �องไหนก่่อน
ถึึงบ้้านเพื่่�อน เห็็นของเพื่่�อนบน
คุุณครูู กระดานได้้ไหม
คุุณครูู
อยากรู้ �วิธีีการ คุุณครูู
กล่่าวคำพููดหยาบคาย หลีีกเลี่ �ยงการ
และจะทำร้้ายร่่างกาย หนููกัับเพื่่�อนขอ
ติิดเกม ออกไปช่่วย
เพื่่�อน เขีียนค่่ะ
นัักเรีียน
นัักเรีียน นัักเรีียน
๒.๓ ตั้้�งคำถามจากประเด็็นที่่�นัักเรีียนสนใจจะศึึกษา
๑) นำประเด็็นทั้้�งหมดที่่�นัักเรีียนเสนอมาคััดเลืือกว่่า เราน่่าจะศึึกษาเพื่่�อแก้้ปััญหาเรื่�องอะไร โดยจััดเป็็น
กลุ่่�มประเภทของเรื่ �องที่่�จะศึึกษา
๒) พร้้อมตั้ �งคำถามหลัักและคำถามรองจากประเด็็นที่่�จะศึึกษา
คำถามหลักั หากเราติิดเกม เราจะมีีวิิธีกี ารเล่่นเกมอย่่างไรให้ป้ ลอดภัยั ทั้้ง� ต่่อตนเอง
และผู้ �อื่ น�
คำถามรอง - คนที่่�ติดิ เกมเขามีพี ฤติกิ รรมอย่า่ งไร
- ข้้อที่่�เราควรระวังั ในการเล่น่ เกมมีีอะไรบ้้าง
- ผลกระทบที่่�เกิิดขึ้น� กัับเด็ก็ ที่่�ติิดเกม
- วิธิ ีปี ้อ้ งกันั ตนเองไม่ใ่ ห้ต้ ิดิ เกม
ภัยที่ ๕ : รู้ทันภยั การใชเ้ ทคโนโลยี | หนา้ 194
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๒.๔ แบ่่งบทบาทหน้้าที่�่
แบ่่งกลุ่่�มนัักเรีียนเพื่่�อศึึกษาตามประเด็็นที่่�เลืือก โดยการเลืือกเข้้ากลุ่่�มให้้นัักเรีียนสมััครใจว่่าจะเลืือกศึึกษา
เรื่�องไหน กัับใคร และแบ่่งบทบาทว่่าใครจะเป็็นหััวหน้้ากลุ่่�ม ใครจะเป็็นคนสืืบค้้นข้้อมููล ใครจะเป็็นคนเขีียน
เรีียบเรีียง ใครจะเป็็นคนเตรีียมการนำเสนอ
หัวั หน้้ากลุ่�ม
ระบุุเป้า้ หมาย วางแผนการทำงาน (ศึกึ ษาเรื่อ� งใด อย่่างไร มอบหมายให้ใ้ คร เพื่่อ� น
ทำได้ห้ รืือไม่่) กำกับั ติดิ ตามงานเพื่่อ� ไปสู่�เป้า้ หมาย รวมถึึงการแก้้ปััญหาเฉพาะหน้้า
รองหัวั หน้้ากลุ่�ม
เป็็นคนจด เรียี บเรียี งข้อ้ มูลู
สมาชิิกในกลุ่�ม: หน่ว่ ยค้้นหา
ค้้นข้้อมููลจากที่่ต� ่่าง ๆ จากแหล่ง่ เรีียนรู้้�ที่่ห� ลากหลาย ด้้วยการใช้้ทัักษะการสังั เกต
สมาชิกิ ในกลุ่�ม: ผู้้น� ำเสนอ
ร่ว่ มกัันคิดิ วิธิ ีกี ารนำเสนอที่่ม� ีกี ารเชื่�อมโยงผลงาน เช่น่ อธิบิ ายประกอบชาร์์ต
กราฟ แผนความคิดิ จัดั บอร์์ดนิทิ รรศการ การสาธิิต ฯลฯ
สมาชิกิ ในกลุ่�ม: ผู้้�อำนวยความสะดวก
ช่ว่ ยจััดเตรีียมสื่�อ อุุปกรณ์ต์ ่า่ ง ๆ ให้ก้ ัับทุุกบทบาทหน้า้ ที่่�
ภยั ท่ี ๕ : รู้ ทันภัยการใช้เทคโนโลยี | หน้า 195
(กAผาcรลtตทืีi่่น่�v่ค� eตาััวดCใวo่นา่ lกจlaาะbรไดมo้ี้ีสรrั่บัa่วtนioร่nว่ ม)
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๓.๑ การแจกแจงปััญหา (Problem Decomposition)
จากคำถามรองของประเด็็นที่่�จะศึึกษา ให้้นัักเรีียนลำดัับประเด็็นที่่�จะศึึกษาว่่าจะศึึกษาเรื่�องอะไร และควร
ศึึกษาประเด็็นไหนก่่อนหลัังแล้้วช่่วยกัันแจกแจงองค์์ประกอบของประเด็็นต่่าง ๆ จากประสบการณ์์เดิิม
ของเพื่่�อนในกลุ่่�ม เช่่น
ประเด็น็ ที่่�จะแจกแจง การแจกแจงตาม
ประสบการณ์เ์ ดิมิ ของนักั เรีียน
ปััญหา: อยากเล่น่ เกมตลอดเวลา
เราติดิ เกมหรือเปล่า่ นะ ไม่ห่ ิวิ
แก้้ปัญั หา: ไม่ง่ ่่วง
สังั เกตพฤติกิ รรม อารมณ์์ ความรู้�้สึึกของตนเอง แม่่เตืือนหรือห้้ามแล้้วหงุดุ หงิิด
แพ้้ไม่ไ่ ด้้ ต้้องเล่่นจนชนะ
ปัญั หา: สภาพจิิตใจ
เล่่นเกมเยอะ ๆ แล้้วจะเกิิดอะไรขึ้�น -หงุดุ หงิิดง่่าย
แก้้ปัญั หา: -นอนไม่่หลัับ
ส่ง่ ผลเสียี หลายด้้าน ทั้้ง� สภาพจิติ ใจและร่่างกาย -เบลอ คิดิ อะไรไม่ค่ ่อ่ ยออก
-ก้้าวร้าว ฉุนุ เฉีียว
สภาพร่่างกาย
-อ่อ่ นเพลีีย
-เป็็นหวัดั
-โรคอ้้วน
-ป่่วยง่า่ ย
และอาจส่่งผลกระทบต่่อคนอื่น่�
ปััญหา: แบ่ง่ เวลา อย่า่ เล่น่ เกมตลอดเวลา
ไม่่อยากติิดเกม ใช้เ้ วลาไปทำำ�อย่า่ งอื่่�น เช่น่ เล่น่ ฟุตุ บอล
แก้้ปััญหา: เที่่�ยวน้ำ�ำ� ตก อ่า่ นการ์์ตููน เป็น็ ต้้น
แบ่ง่ เวลา หางานอดิเิ รกอย่า่ งอื่่�นทำำ�
ภยั ท่ี ๕ : รู้ทนั ภัยการใชเ้ ทคโนโลยี | หน้า 196
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๓.๒ การสืืบค้้น (Investigative Activities)
ให้้นัักเรีียนวางแผนวิธิ ีกี ารสืืบค้น้ ข้้อมูลู จากคำถามย่อ่ ยที่่�ตั้�งไว้้ว่่าจะสืืบค้้น ซึ่่�งการสืืบค้น้ มีีได้้ ๓ วิิธีี
ให้้นักั เรีียนช่่วยกัันคิิดว่่าจะสืืบค้น้ แบบใดก่อ่ นหลังั
๓.๒.๑ ก(SาoรcสืืiบalเสInาะqข้u้อirมyูลู )จากคนรอบข้้าง
การไปสัมั ภาษณ์ค์ นที่่ร�ู้�จักั เช่่น ครููสังั คม นัักจิติ วิทิ ยา เพื่่�อหาวิธิ ีกี าร
แก้้ปััญหา หรืือการศึกึ ษาจากสื่อ� คลิิปวิิดีโี อ หนังั สืือต่่าง ๆ
๓.๒.๒ ก(SาcรiสeืืบnเtสifาicะaจlากInกqรuะiบryว)นการทางวิทิ ยาศาสตร์:์ สัังเกต ทดลอง
การไปทำกิจิ กรรมอื่�น ๆ แทนการเล่่นเกม หรืือการท่่องเที่่ย� ว หางาน
อดิิเรกทำ แล้้วเปรีียบเทีียบผลที่่�ได้้จากประเด็็นด้้านสภาพร่่างกาย
อารมณ์์ ความรู้้�สึึก การแก้้ปััญหาในชีีวิิตจริิง เปรีียบเทีียบกัับการแก้้
ปัญั หาจากเงื่อ� นไขในเกม
๓.๒.๓ (กPาhรสilร้o้าsงoอpงhค์i์คcaวlามInรู้q�จuากirกyา)รแลกเปลี่ย� นความคิดิ ประสบการณ์์
การนำข้อ้ มููลต่่าง ๆ ที่่�หามาสรุุปความคิดิ จากการแลกเปลี่ย� นความ
คิิดเห็็น หรืือประสบการณ์ก์ ัับเพื่่อ� นในกลุ่ม่�
ภยั ท่ี ๕ : รู้ ทันภัยการใช้เทคโนโลยี | หน้า 197
๓.๓ การจััดระเบีียบข้้อมููลบนกระดานคำถาม (Driving Question Board)
นำข้้อมููลที่่�ได้้มาบัันทึึกลงในตารางตามข้้อคำถามย่่อยแต่่ละข้้อ โดยระบุุข้้อมููลประกอบการแก้้ปััญหา
ในแต่่ละข้้อคำถาม พร้้อมระบุุที่่�มาของแหล่่งข้้อมููล
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนคำำ�ถามความรู้้�ที่่ไ� ด้้จากการสืืบค้้นเพื่อ�่ แก้้ปัญั หา แหล่่งข้้อมููล
รู้ไ� ด้้อย่่างไรว่่าเราติิดเกม ๑. ไม่ย่ อมรับั ความจริงิ ว่่าติดิ เกม msaahkบenrrtaทttrtohคviipccwiiวsdllcl:าeeoee/ม/.-dl/pจ4.kghpaาn5ephcกo9/./atw/rhmโl/รeaคtdchตgyิ/e.ดิ -เกม/
๒. หมกมุ่�นกัับเกม คิิดวางแผนเอาชนะในครั้ง� ต่่อไป โมโหมากถ้้า
เล่่นแพ้้
๓. ละเลยการเรียี น และกิจิ วััตรต่่าง ๆ
๔. มีคี วามรู้้ส� ึึกอยากเล่น่ เกมอยู่่�ตลอดเวลา หยุดุ เล่่นไม่่ได้้
๕. หากมีสีิ่�งที่่�มาขัดั ขวางการเล่่นเกมจะรู้�สึกึ หงุุดหงิิด ฉุนุ เฉีียว
ควบคุุมอารมณ์์ไม่ไ่ ด้้
๖. มีคี วามกระวนกระวาย กระสับั กระส่่าย หากไม่่ได้้เล่น่ เกม
๗. ไม่่มีีการแบ่่งเวลา เวลาส่่วนมากจะเอาไปเล่่นเกม
๘. แยกตัวั ออกจากสังั คม
ติิดเกมแล้้วจะเกิดิ อะไรขึ้น� ผลเสีียต่่อร่่างกาย hksamaบenrrtaทttrtohคviipccwiiวsdllcl:าeeoee/ม./-dl/pจ4.kghpaาn5ephcกo9/./atw/rhmโl/รeaคtdchตgyิ/e.ดิ -เกม/
ดวงตาล้้า พร่า่ มััว ตาแห้้ง
เมื่่อ� ยตัวั ไหล่่ คอ ข้้อมืือ เhรnบtกrะetทuวมttัคepัง/-iวs-ad:าขri/มtnอ/iจtงcirาnlกeกetาn/rรdeขเ้_n้ลอ่2dน่ ค3.วt4rร9u2eid.
ขาดน้ำ��ำ ขาดสารอาหาร g๗hบatทtmวคpิeิธวsี/เี:าลี/9่ม�ย/5งw3กw3า6wร5.ตs/ิaิดnเกoมoสk์.์ com/
โรคอ้้วน
นอนไม่่พอ
ผลเสียี ต่อ่ จิิตใจ
พฤติิกรรมก้้าวร้ าว
หงุุดหงิิด ฉุุนเฉีียว
โรคซึึมเศร้ า
สมาธิสิ ั้ �น
ทำำ�ร้้ายตนเองหรื อผู้้�อื่�่น
ข้้อควรระวังั ในการเล่่นเกม ๑. อย่า่ ให้้ความสำำ�คัญั กับั เกมมากกว่่าคนรอบข้้าง
๒. อย่า่ หมดเงินิ ไปกัับการเติิมเกมเยอะ
๓. เล่่นเกมอย่า่ ใช้้อารมณ์์
๔. อย่า่ เล่่นเกมนานเกิิน ๓ ชั่ว� โมงต่่อวันั
การป้อ้ งกัันการติิดเกม ๖ว๕๑๔๓๒๗ิิธ.......ีกี กเใบเหทลำลาหัืืำ้ำ�ือนัื้อร�ำอคหกหเไกกวกนปลลเเาีมสลดลีกา่ม่ใ่นนสน่เสเห่วล้ำีว่เใ้เ่ลเำ�กกย�จนปคา็สมมังื็นเทเ่ัญอ�่สีโกล่เ่ห่รบพ่นาก�อิัีมัิมรนัยีบัยดตขอเิงกาทอทดิยีกสิ่า่่่งิงง�เ่าร่วเ่กเลอา่เเืกน่ล่มลย่น่น่�่มน่หน่ทเี่ทนเ่เึๆส�่ก่เกุ่่าล�งุด่มมนท่นนใันี้น้้่�นใอ่้ใ�หชอ้กีช้ีว้ถยิเ้จึิตวงึกาลปจกว่าบรา่เเกะเสลิก่่จม่นำง� ำ�มอวมกืเั่็่�นชนัา่พ็น่กอๆเกกินิ ารไ์ปต์ ููน
ภัยท่ี ๕ : รู้ ทนั ภัยการใช้เทคโนโลยี | หน้า 198
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๓.๔ สร้้างรููปแบบการแก้้ปัญั หา
การนิยิ ามและกำหนดขอบเขตรูปู แบบการเชื่�อมโยงความสััมพัันธ์์ขององค์ป์ ระกอบการแก้้ปััญหา
(Model Illustration) ให้น้ ักั เรียี นช่ว่ ยกันั สรุุปวิธิ ีกี ารแก้ป้ ัญั หาจากประเด็น็ ข้อ้ คำถามย่อ่ ย โดยเลืือกข้อ้ สำคัญั
แล้ว้ วาดเป็น็ ภาพ โดยตัดั ประเด็น็ ที่่ไ� ม่เ่ กี่ย� วข้อ้ งออก ทำ Mind Map สรุุปลำดับั ขั้น�้ ตอนการแก้ป้ ัญั หา
เชื่อ� มโยงความสัมั พันั ธ์ใ์ นการแก้ป้ ัญั หากับั คน เครื่อ� งมืือ หรืืออุุปกรณ์ท์ ี่่เ� กี่ย� วข้อ้ ง เพื่่อ� ใช้ใ้ นการแก้ป้ ัญั หา
โดยอาจนำไปเชื่อ� มโยงกับั วิชิ าต่า่ ง ๆ เช่น่ สุุขศึกึ ษา วิทิ ยาศาสตร์์ เช่น่ ตัวั อย่า่ งแผนภาพความคิดิ ดังั นี้้�
๓
ภัยท่ี ๕ : รู้ทันภัยการใช้เทคโนโลยี | หนา้ 199
The words you are searching are inside this book. To get more targeted content, please make full-text search by clicking here.
SchoolSafety_หลักสูตรประถมปลาย_lpg1
Discover the best professional documents and content resources in AnyFlip Document Base.
Search