SchoolSafety_หลักสูตรประถมปลาย_lpg1

๙.๓ การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

ตััวอย่่างการออกแบบกิจิ กรรม
การรัับมืือกับั สถานการณ์์ความเสี่�ย่ งด้้าน

“รู้เ้� จนจัดั อุุบััติิเหตุุจากการเล่่น”

หมายถึงึ การป้อ้ งกันั และปลูกู ฝังั นิสิ ัยั ความระมัดั ระวังั จากการมีคี วามรู้�และทักั ษะ
การใช้้อุุปกรณ์์ เครื่อ� งเล่่น ของเล่น่ หรืือการใช้ว้ ััตถุุอันั ตราย สารเคมีีที่่�มีีผลต่อ่ การบาดเจ็บ็
ของร่า่ งกาย การเล่น่ อย่า่ งปลอดภัยั การปฏิบิ ัตั ิกิ ิจิ กรรมหรืือการออกกำลังั กายอย่า่ งปลอดภัยั
ต่่อตนเองและผู้�อื่�น การเดิินและอยู่�อย่่างปลอดภััยในอาคารหรืือเมื่่�ออยู่�ใกล้้บริิเวณที่่�เป็็น
สิ่�งก่อ่ สร้้าง รวมถึงึ การปฐมพยาบาลเบื้้อ� งต้น้ เมื่่�อประสบอุุบััติเิ หตุุ แบ่่งประเภทภััยได้้เป็็น
๔ ประเภท คืือ ภััยจากการขาดการรู้�วิธีีการใช้้อุุปกรณ์์ ภััยจากการสััมผััสสารเคมีี ภััยจาก
กิิจกรรมการเล่่นหรืือการออกกำลัังกายไม่่ถููกวิิธีี ภััยจากการอยู่�ในอาคารและการเข้้าใกล้้
สิ่ง� ก่อ่ สร้้าง

ภัยที่ ๓ : รูเ้ จนจดั อบุ ตั ิเหตจุ ากการเล่น | หนา้ 100

กิิจกรรมการรัับมืือจากสถานการณ์์ความเสี่�่ยงขั้�้นพื้้�นฐาน:

Problem-based Learning
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ภััยที่่� ๓: รู้้�เจนจััดอุุบััติิเหตุุจากการเล่่น

กรณีีศึึกษา เด็็กเล่่นระเบิิดปิิงปองบาดเจ็็บสาหััส

เด็ก็ ชาย ๒ คน วัยั ๑๑ และ ๑๒ ขวบ ชวนกันั ไป ด.ช.ก้อ้ ง (นามสมมติ)ิ อายุุ ๑๑ ปีี นัักเรียี นชั้้�น
จุุดระเบิิดปิิงปองฉลองก่่อนวัันลอยกระทงที่่�ฝายน้้ำ ป.๕ เพื่่อ� นที่่ไ� ปเล่น่ ระเบิิดด้ว้ ยกันั กัับ ด.ช.เจ เล่่าถึึง
ท้า้ ยหมู่่�บ้า้ น จุุดหลายดอกไม่ห่ นำใจ เห็น็ ขวดเบียี ร์เ์ ลย เหตุุการณ์น์ี้้ว� ่า่ ด.ช.เจ ได้ช้ วนตนไปจุุดระเบิดิ ปิงิ ปองที่่�
คิดิ สนุุก เอาระเบิดิ ปิงิ ปองยัดั ใส่ข่ วด จุุดแล้ว้ วิ่ง� หนีแี ต่่ ฝายน้้ำท้า้ ยหมู่่�บ้าน เพราะใกล้ก้ ับั เทศกาลวันั ลอยกระทง
ไม่ร่ ะเบิดิ ย้อ้ นมาเก็บ็ ขวดเบียี ร์ไ์ ล่ห่ ยอกกันั ก่อ่ นระเบิดิ โดยเอาระเบิิดปิิงปองที่่�ซื้�้อจากร้้านค้้าในตำบลไปกว่่า
ทำงาน มืือขวาบาดเจ็็บสาหััส ส่่วนเพื่่�อนอีีกคนถููก ๑๐ ลูกู เพื่่อ� จะเอาไปจุุดเล่น่ หลังั จากนั้้น� ด.ช.เจ เป็น็
สะเก็ด็ ทั่่ว� ตัวั ตาเกืือบมองไม่เ่ ห็น็ คนจุุดระเบิิดปิิงปองแล้้วโยนออกไปในฝายน้้ำทีีละลููก
เมื่อ� วันั ที่่� ๑๒ ต.ค. ๒๔๖๓ ผู้�สื่อ� ข่า่ วได้ร้ ับั รายงาน เสียี งดังั กึกึ ก้อ้ งอย่า่ งสนุุกสนาน เมื่่อ� จุุดไปแล้ว้ หลายลูกู
จากชาวบ้า้ น จึงึ เข้า้ ตรวจสอบที่่บ� ้า้ นนางพร (นามสมมติ)ิ ด.ช.เจ ก็เ็ หลืือบไปเห็น็ ขวดเบียี ร์อ์ ยู่่�ข้างฝาย จึงึ นำขวด
อายุุ ๗๖ ปีี ยายของ ด.ช.เจ (นามสมมติ)ิ อายุุ ๑๒ ปีี เบียี ร์ม์ าตั้ง� ขอบฝายน้้ำ จากนั้้น� ก็เ็ อาระเบิดิ ปิงิ ปองยัดั
นักั เรียี นชั้้น� ป.๖ โรงเรียี นแห่ง่ หนึ่่ง� ซึ่ง�่ ได้ร้ ับั บาดเจ็บ็ ถูกู ใส่ป่ ากขวดเบียี ร์์ โดยให้ช้ นวนระเบิดิ โผล่อ่ อกมาจาก
ระเบิดิ ปิงิ ปองระเบิดิ ใส่จ่ นมืือขวาบาดเจ็บ็ สาหัสั พร้อ้ ม ปากขวด จากนั้้�นก็็ลงมืือจุุดแล้้ววิ่ �งหนีีออกมาเพื่่�อ
เล่า่ ว่า่ เหตุุดังั กล่า่ วเกิดิ ขึ้น� เมื่อ� เวลา ๑๔.๐๐ น. (๑๑ ต.ค.) ต้้องการรู้�ว่าเมื่่�อขวดระเบิิดจะเป็น็ อย่า่ งไร แต่ร่ ะเบิดิ
ที่่ผ� ่า่ นมา ตนอยู่่�กับั หลาน ๒ คน ช่ว่ งเกิดิ เหตุุเป็น็ วันั ปิงิ ปองไม่ท่ ำงาน ด.ช.เจ จึงึ เดินิ ไปดูพู ร้อ้ มกับั หันั หน้า้
หยุุดเรียี น หลานบอกว่า่ จะไปปั่่น� จักั รยานเล่น่ กับั เพื่่อ� น มาบอกตนว่า่ ชนวนดับั จึงึ ถืือขวดเบียี ร์ท์ี่่ม� ีรี ะเบิดิ คาอยู่�
บริเิ วณฝายน้้ำท้า้ ยหมู่่�บ้า้ น ตนก็ใ็ ห้ไ้ ปเพราะหลานเคย มาหยอกกับั ตน ด.ช. เจ ถืือขวดเบียี ร์ว์ิ่ง� ไล่่ ตนก็ว็ิ่ง� หนีี
ไปเป็น็ ประจำ มารู้�อีกทีตี อนชาวบ้า้ นบอกว่า่ หลานถูกู เล่น่ กันั ไป ส่ว่ นหนึ่่ง� คิดิ ว่า่ ไม่ร่ ะเบิดิ แล้ว้ ระหว่า่ งวิ่ง� นั้้น�
ระเบิิดที่่�มืือจึึงแจ้้งให้้พ่่อเด็็กที่่�ทำงานอยู่่�ต่างจัังหวััดให้้ ได้ห้ ันั กลับั มามองว่า่ ด.ช.เจ ตามถึงึ ไหนก็ไ็ ด้ย้ ินิ เสียี งดังั
กลับั มาดูแู ลลูกู ตอนนี้้ย� ังั ไม่เ่ ห็น็ หลาน รู้้�แค่ว่ ่า่ มืือขวา สนั่่น� ต่อ่ หน้า้ ทำให้ต้ ามตัวั และใบหน้า้ รู้้�สึกึ ปวดแสบ
ถึงึ ข้อ้ มืือถูกู แรงระเบิดิ อย่า่ งรุุนแรง ปวดร้้อน ส่่วน ด.ช.เจ เพื่่�อนที่่�ถืือระเบิิดนั่่�งทรุุดลง
มืือขวาได้้รัับบาดเจ็็บสาหััส ตนจึึงปั่่�นจัักรยานวิ่่�งไป
บอกชาวบ้า้ นบริเิ วณนั้้น� ให้ม้ าช่ว่ ยเหลืือ
แหล่ง่ ที่่ม� า: ไทยรัฐั

ภยั ท่ี ๓ : รูเ้ จนจัดอบุ ัติเหตจุ ากการเล่น | หนา้ 101

แนวคิิดการออกแบบกิิจกรรม

กิิจกรรมนี้้�ออกแบบขึ้�นด้้วยการยกกรณีีศึึกษามาให้้นักั เรีียนได้เ้ รีียนรู้้� เพื่่อ� ชี้�ให้เ้ ห็็นว่า่ ภััย
จากการเล่่นประทััด/ดอกไม้้ไฟ/ระเบิิดปิิงปองเป็็นเหตุุการณ์์ที่่�อาจจะเกิิดขึ้ �นกัับนัักเรีียนได้้
และอัันตรายที่่�เกิิดขึ้�นสามารถนำไปสู่�การสููญเสีียทรััพย์์สิินและชีีวิิต ซึ่�่งหากนัักเรีียนมีีสติิและ
สามารถควบคุุมอารมณ์ข์ องตนเอง ประกอบกับั มีคี วามรู้� ไหวพริบิ ในการแก้ป้ ัญั หาจากเหตุุการณ์์
ดัังกล่่าว จะทำให้้นักั เรียี นมีโี อกาสที่่�จะเอาตัวั รอดจากความเสี่ย� งนี้้�ได้้ ซึ่่�งสอดคล้อ้ งกับั พััฒนาการ
ของนัักเรีียนระดัับประถมศึึกษาตอนปลายที่่�เป็็นวััยที่่�ชอบทดสอบขอบเขตความสามารถของตน
และมีีความอยากรู้�อยากเห็็น ชอบเล่่น ทำให้้สามารถเป็็นกลุ่่�มเสี่�ยงดัังปรากฏในข่่าว อย่่างไร
ก็ต็ ามนักั เรีียนวััยนี้้�เริ่�มที่่�จะตระหนัักถึึงภััยรอบตััวมากขึ้น� สามารถคิิดและเข้า้ ใจเหตุุและผล รวม
ถึึงสามารถคิดิ วางแผน จัดั ระบบและทำเป็น็ ขั้้น� ตอนได้ ้ จึงึ ยังั เป็น็ วัยั ที่่�น่่าจะสามารถแก้ไ้ ขตนเอง
จากปัญั หาดัังกล่่าวได้้

กิิ จ ก ร ร ม ค รั้ � ง นี้้� จึึ ง มุ่�่ ง เ น้้ น ใ ห้้ นัั ก เรีี ย นล อ ง ฝึึ ก แ ก้้ ปัั ญ ห า จ า ก ก า ร เ ล่่ นที่่� ผิิ ด วิิ ธีี ผ่่ า น
กระบวนการคิดิ ตัดั สิินใจโดยใช้ก้ ระบวนการคิดิ เชิงิ คำนวณ (CT: Computational Thinking)
โดยใช้้เวลาการจััดประสบการณ์พ์ ัฒั นาสมรรถนะด้า้ นต่่าง ๆ ประมาณ ๑-๒ วััน บูรู ณาการกัับ
หน่่วยการเรีียนหรืือเป็็นกิจิ กรรมยามเช้า้ (Home Room)
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ผลที่่ค� าดว่า่ จะได้้รับั จุดุ ประสงค์์

๑. รู้�จักั ระมัดั ระวังั ในการเล่น่ ประทัดั ดอกไม้ไ้ ฟ ๑. การคิดิ วิธิ ีกี ารป้อ้ งกันั ไม่ใ่ ห้ต้ นเองได้ร้ ับั
ระเบิดิ ปิงิ ปอง อันั ตรายจากการเล่น่ ประทัดั ดอกไม้ไ้ ฟ ​
๒. รู้้�วิธิ ีกี ารดูแู ลตนเองและแก้ป้ ัญั หาหากได้ร้ ับั ระเบิดิ ปิงิ ปอง
อันั ตรายจากการเล่น่ ๒. การแก้ป้ ัญั หาหากนักั เรียี นได้ร้ ับั อันั ตราย​
จากการเล่น่ ประทัดั ดอกไม้ไ้ ฟ ระเบิดิ ปิงิ ปอง

ภัยที่ ๓ : รเู้ จนจัดอุบตั เิ หตจุ ากการเลน่ | หนา้ 102

เนื้้�อหาการเรียี นรู้�

๑. การเอาตัวั รอดให้ป้ ลอดภัยั จากอันั ตรายจาก
การเล่น่ ประทัดั ดอกไม้ไ้ ฟ ระเบิดิ ปิงิ ปอง
๒. การป้อ้ งกันั ไม่ใ่ ห้เ้ กิดิ อันั ตรายจากการเล่น่
ประทัดั ดอกไม้ไ้ ฟ ระเบิดิ ปิงิ ปอง
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
๓. สื่�อ่ ประกอบกิจิ กรรม
๔.
๑. สื่่อ� คลิปิ วิดิ ีโี อ “แพทย์เ์ ตืือนระวังั ภัยั จาก
ประทัดั ”
๒. สื่่อ� คลิปิ วิดิ ีโี อ “อุุทาหรณ์เ์ ด็ก็ ๑๒ ขวบเล่น่
ประทัดั พลาดระเบิดิ นิ้้ว� ขาด”
๓. สื่่อ� ประกอบการอบรม ชุุด โครงสร้า้ งพื้น�้ ฐาน
บูรู ณาการความคิดิ สร้า้ งสรรค์์
๔. สื่่อ� ประกอบการอบรม ชุุด สื่่อ� กิจิ กรรม​
เกมการศึกึ ษาเพื่่อ� พัฒั นาทักั ษะการคิดิ เชิงิ คำนวณ

ภัยท่ี ๓ : รเู้ จนจดั อุบตั ิเหตจุ ากการเลน่ | หน้า 103

ขั้้�นตอนการทำกิิจกรรม การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

การแจกแจงแยกแยะปััญหา
(Decomposing a Problem)

การแจกแจงปััญหาเป็น็ องค์ป์ ระกอบย่อ่ ย จัดั กลุ่่�มประเภทตามสิ่�งที่่�จำเป็็นหรืือสิ่�งที่่ต� ้้องคำนึงึ ถึงึ และ
สิ่�งที่่ไ� ม่เ่ กี่ย� วข้อ้ งบนฐานการคิิดที่่�เป็็นเหตุุและผล เพื่่�อให้ป้ ัญั หาที่่�พบมีีความเป็็นรููปธรรม จัับต้อ้ งได้้ ​
มีกี ระบวนการแก้้ปัญั หาที่่จ� ััดการได้้ ซึ่�่งทำให้้หาทางออกของปัญั หาได้้อย่่างเป็็นระบบ

๑.๑ จุุดประกายความสนใจ

ครููเล่า่ เรื่�องราวของกรณีศี ึกึ ษา
๑. ครููเกริ่�นแนะนำเรื่�องการใช้้กระบวนการคิิดเชิิง
คำนวณกับั การเรียี นรู้้�ด้ว้ ยการกล่า่ วว่า่ การที่่ค� นเราจะแก้ป้ ัญั หา
ในเรื่อ� ง ๆ หนึ่่�งได้ส้ ำเร็จ็ จำเป็น็ ต้อ้ งมีวี ิิธีคี ิดิ แก้้ปััญหาอย่่างเป็็น
ระบบและมีีเหตุุผล (ซึ่�่งในที่่�นี้้�คืือกระบวนการคิิดเชิิงคำนวณ
หรืือเรีียกสั้�น ๆ ว่่า CT) ครููจึึงอยากเตรีียมความพร้้อมของ
นัักเรีียนก่่อนเข้้าสู่่�วิิธีีการแก้้ปััญหาเพื่่�อดููว่่านัักเรีียนมีีวิิธีีคิิด
อย่่างเป็น็ เหตุุเป็็นผลหรืือไม่่ เช่น่ การใช้้สื่อ� ประกอบการอบรม
ชุุด สื่่อ� กิจิ กรรมเกมการศึกึ ษาเพื่่อ� พัฒั นาทักั ษะการคิดิ เชิงิ คำนวณ
เกมที่่� ๙ บริษิ ัทั กำจัดั ขยะ เพื่่�อฝึกึ การคิดิ แก้้ปััญหา รวมถึึงให้้
นักั เรียี นเกิดิ ความตระหนักั เรื่อ� งการจััดการขยะอย่า่ งเหมาะสม
แล้ว้ ขอตััวแทนนักั เรียี นลองสะท้้อนว่า่ สามารถแยกแยะ หาจุุด
ร่่วมของปััญหา ตััดประเด็็นที่่�ที่่�ไม่่ใช่่ออก สรุุปเป็็นความคิิด
และจะมีีลำดัับขั้�้นตอนการแก้้ปััญหาอย่่างไรไปสู่ �เป้้าหมายได้้
หรืือไม่่ อย่่างไร

๒. เมื่�อนัักเรีียนสามารถเรีียนรู้้�วิิธีีการคิิดเชิิงเหตุุและผลโดยไม่่ใช้้อารมณ์์เป็็นตััวตััดสิินใน​
การแก้ป้ ัญั หา จึงึ ดำเนิินการในขั้�น้ ตอนต่อ่ ไป
๓. ครูเู ล่่าข่่าวให้น้ ัักเรียี นฟัังเพื่่�อเป็น็ ข้อ้ มูลู สำหรัับการเรียี นรู้้�ในขั้น�้ ต่อ่ ไป

ภยั ท่ี ๓ : รู้เจนจดั อุบตั ิเหตจุ ากการเล่น | หน้า 104

๑.๒ ตั้้�งประเด็็นที่�่จะศึึกษาผ่่านการตั้้�งคำถาม

แลกเปลี่�ยนความคิดิ เห็น็ กัับนักั เรีียนในเรื่อ� งที่่เ� กิดิ ขึ้�น ให้้นักั เรียี นเลืือกว่่าสนใจศึึกษากรณีีศึกึ ษาแบบใด​
ดัังตััวอย่า่ งคำถาม ของครูู (ในกรณีที ี่่�นักั เรีียนยังั หาคำตอบไม่ไ่ ด้้ เปิดิ สื่�อคลิิปวิดิ ีีโอ หรืือแนะนำหนังั สืือให้น้ ัักเรียี นค้้นคว้้า​

เพื่่�อนำมาอภิิปรายแลกเปลี่ย� นเรียี นรู้้�กัับเพื่่�อน)
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ตััวอย่่างที่่� ๑ ตััวอย่่างที่่� ๒ ตััวอย่่างที่่� ๓

นัักเรีียนคิิดอย่่างไรกัับ ปััญหาของการบาดเจ็็บสาหััส ในข่่าวเด็็กทั้้�งสองคน​
ข่่าวนี้้� เพราะอะไร ได้้รัับบาดเจ็็บสาหััส​
ถ้้าเป็็นนัักเรีียนจะทำอย่่างไร
คุุณครูู คุุณครูู
ให้้ปลอดภััย
รู้้�สึึกกลััวที่่�จะบาดเจ็็บ นึึกไม่่ถึึงว่่าระเบิิด
แบบนี้้� ปิิงปองจะระเบิิดถึึงแม้้ คุุณครูู

นัักเรีียน จะไม่่ได้้จุุดไฟ ผมคงตกใจจน
ทำอะไรไม่่ถููก
นัักเรีียน
นัักเรีียน

ถ้้าสมมติินัักเรีียนอยู่ � ถ้้าเป็็นนัักเรีียน นัักเรีียนจะทำ ในขณะที่่�นัักเรียี นเห็็นเลืือด
ในเหตุุการณ์์นี้้� อย่่างไร เมื่ �อลููกปิิงปองระเบิิด ตััวเองมาก ๆ สิ่่�งแรก​
ที่่ค� วรทำคืืออะไร
นัักเรีียนจะทำอย่่างไร
คุุณครูู คุุณครูู
คุุณครูู
หมอบต่่ำ​ ห้้ามเลืือดแล้้วรีีบไป
วิ่ �งหนีี ถ้้าเกิิดระเบิิด เอามืือปิิดหััวไว้้ บอกผู้ �ปกครองให้้พา

นัักเรีียน ไปหาหมอ

นัักเรีียน

จากการพููดคุุย ครููชวนตั้้�งประเด็็นที่�่จะศึึกษาร่่วมกััน ซึ่�่งได้้ข้้อสรุุปร่่วมกัันตามประเด็็นที่�่นัักเรีียนสนใจ ดัังนี้้�
นัักเรีียนจะเอาตััวรอดให้ค้ปำลถอาดมภจััยาไกด้ต้อััวย่อ่ายง่่าไรงเทีมื่่่�่�อ๓เกิิดอุุบััติิเหตุุจากการเล่่น

ภัยท่ี ๓ : รูเ้ จนจัดอบุ ัตเิ หตจุ ากการเลน่ | หนา้ 105

๑.๓ ระดมสมองหาวิิธีีการแก้้ปััญหา

แบ่่งกลุ่�ม่ นักั เรีียนเพื่่อ� ระดมสมองจััดกลุ่ม่� ความน่า่ จะเป็น็ ของวิิธีีการแก้ไ้ ข
ครูชู วนนักั เรีียนมาร่ว่ มกันั คิดิ วิิธีกี ารแก้้ปัญั หาหากได้้รัับอันั ตรายจากการเล่น่ ร่ว่ มกัับเพื่่อ� น “ถ้้านักั เรียี น
อยู่�ในเหตุุการณ์์นั้้�น นัักเรีียนจะมีีวิิธีีการเอาตััวรอดให้้ปลอดภััยจากอัันตรายจากการเล่่นได้้อย่่างไร และมีีข้้อ
ควรระวัังอะไรบ้้าง”
การระดมสมองหาวิิธีีการแก้้ปััญหา ควรครอบคลุุมทั้้�งประเด็็นด้้านทััศนคติิที่�่พึึงมีี และความรู้�ที่�่พึึงมีี ดัังนี้้�
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ทััศนคติิที่่�พึึงมีี ความรู้�ที่่�พึงึ มีี
- การเล่น่ ถููกวิธิ ีี - รู้�จักั แยกแยะ สิ่�งที่่เ� ป็น็ อันั ตรายและปลอดภัยั จาก
- ระวััง ไม่่ประมาท อย่า่ คิดิ ว่่าไม่เ่ ป็็นไร การเล่่นวัตั ถุทุ ี่่อ� าจก่่อให้้เกิิดอันั ตราย
- มีสี ติิ ควบคุมุ อารมณ์์ ไม่่ให้้ตกใจจนเกินิ ไป - รู้ว� ิิธีีการปฐมพยาบาลเบื้อ� งต้้นเมื่่อ� เกิดิ อุุบัตั ิเิ หตุุ
- รู้�วิธิ ีีการดููแลตนเองเมื่่อ� เกิิดอุบุ ัตั ิเิ หตุุ

๑.๔ ตััดประเด็็นที่่�ไม่่ใช่่การแก้้ปััญหาที่�่แท้้จริิงออก

ให้้นัักเรียี นลงคะแนนเสีียง (โหวต) เพื่่อ� เลืือกองค์ป์ ระกอบที่่จ� ำเป็็นและควรคำนึงึ ถึึงเกี่ย� วกัับปััญหา​
เพื่่อ� ให้เ้ ข้้าใจในปรากฏการณ์์หรืือเหตุุการณ์์ที่่เ� กิิดขึ้�น และตัดั องค์ป์ ระกอบที่่ไ� ม่เ่ กี่ย� วข้้องออกไป

รายการ ใช้แ้ ก้้ปััญหาได้้ ไม่แ่ ก้้ปััญหา

ทแรูี้่�จ่ลอ�ักั ะาปแจยลก่อะ่อแดใยหภ้้ัะเัยกิจสิดิ่าง�อกัทันีก่่เ�ตาป็รรน็ เาลอย่ัน่ันวตััตรถาุยุ ๘ โหวต ๒ โหวต
รเูม้�วื่ิอ่�ิธีเีกกิาดิ รอปุุบฐัมตั ิพเิ หยตาุุบาลเบื้อ� งต้้น
๗ โหวต ๓ โหวต

รู้�วิธิ ีกี ารแจ้้งเหตุุ ๑ โหวต ๙ โหวต

ภยั ที่ ๓ : รเู้ จนจดั อุบัติเหตจุ ากการเลน่ | หนา้ 106

๑.๕ ลำดัับขั้้�นตอนการแก้้ปััญหา

ลำดับั ประเด็น็ ที่่�จะใช้ใ้ นการแก้ป้ ัญั หาว่่าควรทำสิ่�งใดก่อ่ นสิ่่�งใดหลััง จากประสบการณ์ข์ องนักั เรียี น
โดยมุ่่�งเน้น้ การคิดิ วางแผน มีวี ิธิ ีีการ สื่่�อและอุุปกรณ์์ที่่�จะใช้ใ้ นแต่ล่ ะขั้้�นตอน รวมถึงึ การควบคุุมกำกับั ติิดตาม
แผนการดำเนิินงานของตน
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ประเด็็นวิิธีกี ารแก้้ปััญหาที่่�นักั เรีียนเลืือก ลำำ�ดัับการแก้้ปััญหาจาก
สิ่ง� ที่่�ควรคำำ�นึึงถึึงมากที่่�สุดุ
(จากการลงคะแนนเสียี งของนัักเรีียน)

รู้�จักั แยกแยะ สิ่�งที่่เ� ป็็นอันั ตรายและปลอดภััย ๑
จากการเล่น่ วััตถุุที่่�อาจก่อ่ ให้้เกิิดอันั ตราย

รู้�วิิธีีการปฐมพยาบาลเบื้�องต้้นเมื่่�อเกิดิ อุุบัตั ิเิ หตุุ ๒

หมายเหตุุ: นัักเรีียนอาจคิิดลำดัับเพิ่่�มเติิมอีีกได้้ เช่่น รู้้�จัักประเภทของวััตถุุอัันตราย

อย่่างไรก็็ตามความคิิดของนัักเรีียนที่่�จะใช้้แก้้ปััญหาครั้�งนี้้�อาจเป็็นวิิธีีแก้้ปััญหาที่่�ยัังไม่่
ตรงประเด็น็ หรืือยังั ไม่ใ่ ช่ว่ ิธิ ีทีี่่ถ� ูกู ต้อ้ ง ขอให้ค้ รูใู ห้โ้ อกาสนักั เรียี นลองผิดิ ลองถูกู ตามวิธิ ีกี ารที่่น� ักั เรียี น
คิิดไปก่่อน โดยครููอย่่าเพิ่่�งรีีบเฉลย เพื่่�อให้้นัักเรีียนเกิิดความมั่่�นใจที่่�จะกล้้าคิิดกล้้าแสดงออก
จนเมื่อ� เข้้าสู่�ขั้น�้ ตอนการสืืบค้น้ ต่อ่ ไปจะทำให้น้ ัักเรีียนค่่อย ๆ เรีียนรู้้�ว่่าแผนการแก้ป้ ััญหา
ของตนมีีลำดัับที่่�ถููกต้้องหรืือไม่่และอาจจะมีีการเพิ่่�ม ลด หรืือรวบขั้�้นตอนการแก้้ปััญหาที่่�จะ
ทำให้้ได้้ผลจริิง พร้้อมระบุุสื่่�อและอุุปกรณ์์ที่่�ต้้องใช้้ประกอบการแก้้ปััญหา

ภยั ท่ี ๓ : รู้เจนจัดอุบัตเิ หตจุ ากการเลน่ | หนา้ 107

สร้้างรูปู แบบการแก้้ปััญหาผ่า่ นการคิดิ เป็น็ ลำดัับขั้้น� ตอนสู่�เป้า้ หมาย
(Algorithmic Thinking)

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๒.๑ สืืบค้้นความเป็็นไปได้้ของวิิธีีการแก้้ปััญหาที่�่นัักเรีียนคิิดขึ้้�นจากแหล่่งข้้อมููลต่่าง ๆ

ร่ว่ มกันั วิเิ คราะห์์องค์ป์ ระกอบที่่ค� วรคำนึึงถึึงในการแก้ป้ ััญหาจากประสบการณ์ข์ องนัักเรีียน โดยสืืบค้้นจาก
แหล่ง่ ข้อ้ มูลู ต่่าง ๆ เช่่น จากหนังั สืือ คำสอนของผู้�ปกครอง สื่่อ� คลิปิ วิิดีีโอต่า่ ง ๆ ว่า่ ประเด็็นใดสอดคล้อ้ งกัับ
ประเด็น็ ที่่น� ักั เรียี นคิดิ เอาไว้้ เพื่่อ� ให้น้ ัักเรียี นเริ่ม� รู้�ว่าสิ่ง� ที่่�นักั เรีียนคิิดสามารถนำมาใช้ไ้ ด้จ้ ริิงในการแก้ป้ ััญหาได้้
หรืือไม่่ (ทบทวนข้้อมููลจากตารางในข้อ้ ๑.๕ ลำดับั วิธิ ีกี ารแก้ป้ ััญหาใหม่่ เติมิ ช่่องเหตุุผลของวิธิ ีีการแก้ป้ ัญั หาแต่ล่ ะข้้อในตาราง)

ลำำ�ดัับการแก้้ปัญั หา ความรู้้�ที่่�ได้้จากการสืืบค้้นเพื่อ�่ แก้้ปัญั หา แหล่่งข้้อมููล

๑. รู้�จัักแยะแยะ สิ่ง� ที่่เ� ป็น็ ตระหนัักว่า่ สิ่ง� ที่่น� ักั เรียี นนำำ�มาเล่่นเป็น็ สิ่ง� ที่่�เป็น็ อันั ตราย ขnh่่าettวtp/จsาn:กe/w/sw/w3w9.3k6o8m2chadluek.
อันั ตรายและปลอดภััย ก่่อนจุดุ ประทัดั ทุุกครั้�งต้้องอ่า่ นฉลาก คำำ�แนะนำ�ำ วิิธีกี ารใช้้
จากการเล่น่ วัตั ถุุที่่�อาจ คำำ�เตืือน และตรวจสอบประทัดั ให้้อยู่�ในสภาพที่่�สมบููรณ์ไ์ ด้้
ก่อ่ ให้้เกิิดอัันตราย มาตรฐาน เก็บ็ ประทัดั ให้้ห่า่ งจากประกายไฟ ความร้้อน
ที่่จ� ุดุ ประทัดั ต้้องเป็็นที่่เ� ปิดิ โล่ง่ ห่่างไกลจากบ้้านเรือน
ถัังแก๊ส๊ ห้้ามเด็ก็ ๆ จุุดประทััดเองโดยเด็ด็ ขาด ห้้ามนำ�ำ
ประทััดมาดัดั แปลง เล่น่ ผิดิ ประเภท ห้้ามจุดุ เล่น่ ในมืือหรือ
ส่ว่ นใดในร่่างกายหรือยื่่�นหน้้าและอวััยวะต่่าง ๆ เข้้าไป
ใกล้้ประทััด และห้้ามโยนประทัดั ใส่ก่ ลุ่่�มคนเด็ด็ ขาด

๒. รู้�วิธิ ีกี ารปฐมพยาบาล ห้้ามเลืือดบริเิ วณที่่�อวััยวะขาด ใช้้ผ้าสะอาดปิดิ แผล hขh่า่ettวapจlstา:hก///1w36w2w1.sanook.com/
เบื้�องต้้นเมื่�่อเกิดิ อุบุ ัตั ิิเหตุุ แล้้วพัันบริเิ วณเหนืือแผลให้้แน่่นป้อ้ งกันั เลืือดออก
ถ้้าเสียี เลืือดมากให้้นอนพััก รีบี นำ�ำ ส่่งโรงพยาบาล
ภายใน ๒-๓ ชม.

ภยั ที่ ๓ : ร้เู จนจัดอุบตั ิเหตจุ ากการเล่น | หน้า 108

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน จัดั การข้้อมููล สร้้างบทสรุปุ และตีคี วามข้้อมููล
(Organizing, Generating, and Interpreting data)

๓.๑ เรีียบเรีียงผลสรุุปจากการสืืบค้้น

นำข้้อมููลทั้้�งหมดมาเรีียบเรีียง จััดระบบหาแนวทางแก้้ปััญหา โดยให้้นัักเรีียนเลืือกวิิธีีการนำเสนอข้้อมููล​
ในรููปแบบของตาราง ดัังตััวอย่่าง

ภยั ที่ ๓ : รู้เจนจัดอบุ ัตเิ หตจุ ากการเลน่ | หน้า 109

ทดสอบ หาจุดุ บกพร่่อง การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
(Testing and Debugging)

๔.๑ ทบทวนความถููกต้้องของการแก้้ปััญหา

ทบทวนข้อ้ มููลอีกี ครั้ง� เพื่่อ� ให้แ้ น่่ใจว่า่ วิิธีกี ารแก้ป้ ััญหาที่่น� ัักเรียี นคิิดกัันไว้น้ ั้้น� เหมาะสมกับั สถานการณ์์มากที่่ส� ุุด
โดยให้้นักั เรียี นช่ว่ ยกัันอธิบิ ายเหตุุผลประกอบ
- เชิิญผู้�เชี่ย� วชาญมาให้้ความรู้� เช่น่ หมอ ครูู และผู้�ปกครองเพื่่�อให้้นัักเรียี นสอบถามความรู้� ในกรณีีที่่ไ� ม่่เข้้าใจ
หรืือต้้องการข้อ้ มูลู เพิ่่ม� เติิมเกี่ย� วกัับการเล่่นประทััด ดอกไม้้ไฟ และระเบิดิ ปิิงปอง
- ให้้นัักเรีียนเรีียนรู้้� สนทนาพููดคุุย อัันตรายจากการเล่่นประทััด ดอกไม้้ไฟ
และระเบิิดปิงิ ปอง ร่่วมกัันกัับครูแู ละผู้�ปกครองถึงึ อัันตรายที่่�อาจเกิดิ ขึ้น� ได้้
- นำข้อ้ มูลู ที่่ไ� ด้จ้ ากแหล่ง่ ต่า่ ง ๆ มาร่ว่ มแลกเปลี่ย� นกับั เพื่่อ� นในกลุ่ม�่ เพื่่อ� ปรับั ปรุุง
แก้ไ้ ขรูปู แบบที่่ส� ร้า้ งขึ้น� ว่า่ ในส่ว่ นใดควรมีกี ารปรับั ปรุุง แก้ไ้ ขด้ว้ ยวิธิ ีกี ารอย่า่ งไร

นำข้้อมููลจากฝ่่ายต่่าง ๆ มาประมวลสรุุป จััดกลุ่่�มประเภท เทีียบเคีียงกัับวิิธีีแก้้ปััญหา
ที่่�นัักเรีียนได้้สร้้างไว้้ ว่่าควรมีีเพิ่่�มเติิมหรืือปรัับลดในเรื่ �องใดบ้้าง

๔.๒ ทดลองความรู้�

ทำการทดลองแนวทางการแก้้ปััญหาที่่�ได้ม้ ีีการปรับั ปรุุงใหม่่
สร้้างสถานการณ์ข์ึ้น� มา แล้้วให้้นัักเรียี นเล่น่ บทบาทสมมติิ
- เมื่่�อถึงึ วันั ลอยกระทง เพื่่�อนมาชวนไปจุุดประทัดั นักั เรียี นควรทำอย่า่ งไร เช่น่ ปฏิเิ สธคำชวนจาก
เพื่่อ� นว่่า “เราไม่่ว่่างต้้องไปกับั คุุณแม่่”
- จำลองเหตุุการณ์ป์ ระทัดั ระเบิดิ หากได้ร้ ับั บาดเจ็บ็ จะแก้ไ้ ขปัญั หาและเอาตัวั รอดให้ป้ ลอดภัยั อย่า่ งไร

ภัยที่ ๓ : รเู้ จนจัดอบุ ตั ิเหตจุ ากการเล่น | หนา้ 110

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน การปรับั แต่ง่ การแก้้ปััญหาแบบทบต้้นความรู้ว� นซ้้ำ
(Iterative Refinement)

๕.๑ ปรัับปรุุงแก้้ไข

แก้้ไขแนวทางตามคำแนะนำที่่ไ� ด้ร้ ับั และนำเสนอการเรีียนรู้้� เพื่่�อให้้นัักเรีียนสามารถควบคุุมและประเมินิ การคิิด
(Meta-cognition) ครอบคลุุมทั้้�งในเรื่�องการตระหนักั รู้�ในการคิิดของตน คิดิ วางแผน ควบคุุม การดำเนินิ งาน
และปรับั คิิดตามแผนงานใหม่่ที่่�สร้้างขึ้�นด้ว้ ยการให้้นัักเรีียนทบทวนประเด็็นที่่แ� ก้้ไข ว่่านำไปสู่�การพัฒั นามุุมมอง
ความคิดิ ใหม่จ่ ากรูปู แบบการแก้ป้ ัญั หาใหม่ข่ องนักั เรียี นในแบบใดได้้บ้า้ ง

๕.๑.๑ การคิิดอย่่างมีเี หตุุผล: ทำให้้นัักเรีียนเข้้าใจความสืืบเนื่่อ� งของเหตุุไปสู่่�ผล
๕.๑.๒ การคิิดกว้้าง: ทำให้้นักั เรีียนเกิดิ การคิิดกว้้าง เกิดิ การเชื่อ� มโยงกับั ประเด็น็ ต่า่ ง ๆ ในหลากหลายมิติ ิิ
๕.๑.๓ การคิิดลึึกซึ้้�ง: ทำให้้นักั เรีียนมีขี ้้อมููลเชิิงลึึกจากเรื่�องที่่�ศึึกษา
๕.๑.๔ การคิดิ ไกล: ทำให้้ช่่วยเพิ่่�มวิิสัยั ทััศน์์ ผลระยะยาวที่่เ� กิิดขึ้น� จากการปรับั ปรุุงข้้อมูลู
สุุดท้้ายสร้า้ งเป็็นบทสรุุปจากความรู้�ที่�ได้จ้ ากปรัับแนวทาง
สรุปุ ความรู้�จากข้้อเท็็จจริิง (Factual Knowledge)
เป็น็ แบบรายการ เป็น็ ข้้อสรุุป จัดั กลุ่ม�่ ประเภท เรียี งลำดัับเหตุุการณ์์
สรุุปความรู้�ในเชิิงความคิิดรวบยอด (Conceptual Knowledge)
ด้้วยการแจกแจง ตีีความ อธิบิ าย ประเมินิ ค่า่
สรุุปความรู้จ� ากการคิดิ เชิงิ ซัับซ้้อน (Meta-Cognitive Knowledge)
ความสามารถในการนำไปปฏิิบััติิ
๑. ทบทวนความสามารถในการวางแผน การคิิดแยกแยะ การคาดการณ์์จากสื่�อประกอบ​
การอบรม ชุุด โครงสร้้างพื้้�นฐานบููรณาการความคิิดสร้้างสรรค์์ จััดเวทีีให้้นัักเรีียนได้้นำเสนอรููปแบบ​
การแก้ป้ ััญหาการเล่่นประทััด/ดอกไม้ไ้ ฟ/ระเบิดิ ปิงิ ปองให้ก้ ับั ผู้�เชี่�ยวชาญ เช่น่ ครูู เพื่่�อรัับฟัังคำแนะนำ
และให้้นักั เรียี นสอบถามความรู้� ในกรณีีที่่�ไม่่เข้้าใจหรืือต้้องการข้อ้ มููลเพิ่่�มเติิมก่่อนเล่น่ ประทััด
๒. ทดลองรููปแบบการเอาตัวั รอดจากสถานการณ์์ซ้้ำอีีกครั้�งจากการเล่น่ ประทััดจำลอง
๓. นำข้อ้ มูลู ที่่ไ� ด้จ้ ากแหล่ง่ ต่า่ ง ๆ มาร่ว่ มแลกเปลี่ย� นกับั เพื่่อ� นในกลุ่ม�่ เพื่่อ� ปรับั ปรุุง แก้ไ้ ขรูปู แบบ
ที่่ส� ร้้างขึ้น� ว่า่ ในส่ว่ นใดควรมีีการปรับั ปรุุง แก้ไ้ ขด้ว้ ยวิธิ ีีการอย่่างไร

ภัยท่ี ๓ : รูเ้ จนจดั อุบัตเิ หตจุ ากการเลน่ | หน้า 111

การประเมิิน การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

ใช้้วิิธีีการประเมิินแบบสามเส้้าจากครูู ผู้้�ปกครอง และตััวนัักเรีียน
พฤติกิ รรม
๑. การวางแผนการเตรีียมตัวั ก่อ่ นเล่่นประทััด/ดอกไม้้ไฟ/ระเบิดิ ปิงิ ปอง
๒. การแก้้ปัญั หาจากเงื่�อนไขของสถานการณ์จ์ ำลองหากประทััดระเบิิด
๓. การสังั เกตกระบวนการสืืบค้้นให้ไ้ ด้ค้ ำตอบตามกระบวนการคิดิ เชิงิ คำนวณ
ความรู้ �
๑. รู้้�วิิธีีการสังั เกตสัญั ญาณอัันตรายจากการเล่น่ ประทัดั ดอกไม้้ไฟ
๒. รู้้�วิิธีีการปฐมพยาบาลเบื้อ�้ งต้น้ หากเกิิดอุุบัตั ิเิ หตุุจากการเล่น่ ประทัดั หรืือดอกไม้ไ้ ฟ

ข้้อแนะนำ

ชวนนัักเรีียนตระหนัักว่่า นักั เรีียนอาจเป็น็ คนหนึ่่�งที่่ไ� ด้ร้ ับั อัันตรายจากประทััด ดอกไม้้
ไฟหรืือระเบิดิ ปิงิ ปองได้้ เพราะประทัดั ดอกไม้ไ้ ฟหรืือระเบิดิ ปิงิ ปอง ปัจั จุุบันั นี้้ห� าง่า่ ยและสามารถ
ผลิติ ขึ้น� ได้เ้ องและมีรี าคาถูกู นักั เรียี นควรพิจิ ารณาถึงึ โทษและอันั ตรายก่อ่ นตัดั สินิ ใจซื้อ้� มาเล่น่ เอง
โดยลำพังั กัับเพื่่�อน เพราะหากไม่่มีคี วามรู้�ความเข้า้ ใจอาจทำให้เ้ กิดิ การบาดเจ็บ็ หรืือเสีียชีวี ิติ ได้้

ภัยที่ ๓ : รู้เจนจัดอบุ ัตเิ หตจุ ากการเลน่ | หนา้ 112

กิิจกรรมการรัับมืือจากสถานการณ์์ความเสี่�่ยงแบบก้้าวหน้้า:

Project-based Learning
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ภััยที่่� ๓: รู้้�เจนจััดอุุบััติิเหตุุจากการเล่่น

กรณีีศึึกษา เด็็กเล่่นระเบิิดปิิงปองบาดเจ็็บสาหััส

เด็ก็ ชาย ๒ คน วัยั ๑๑ และ ๑๒ ขวบ ชวนกันั ไป ด.ช.ก้อ้ ง (นามสมมติ)ิ อายุุ ๑๑ ปีี นัักเรีียนชั้้�น
จุุดระเบิิดปิิงปองฉลองก่่อนวัันลอยกระทงที่่�ฝายน้้ำ ป.๕ เพื่่อ� นที่่ไ� ปเล่่นระเบิิดด้้วยกันั กัับ ด.ช.เจ เล่า่ ถึงึ
ท้า้ ยหมู่่�บ้า้ น จุุดหลายดอกไม่ห่ นำใจ เห็น็ ขวดเบียี ร์เ์ ลย เหตุุการณ์น์ี้้ว� ่า่ ด.ช.เจ ได้ช้ วนตนไปจุุดระเบิดิ ปิงิ ปองที่่�
คิดิ สนุุก เอาระเบิดิ ปิงิ ปองยัดั ใส่ข่ วด จุุดแล้ว้ วิ่ง� หนีแี ต่่ ฝายน้้ำท้า้ ยหมู่่�บ้าน เพราะใกล้ก้ ับั เทศกาลวันั ลอยกระทง
ไม่ร่ ะเบิดิ ย้อ้ นมาเก็บ็ ขวดเบียี ร์ไ์ ล่ห่ ยอกกันั ก่อ่ นระเบิดิ โดยเอาระเบิิดปิิงปองที่่�ซื้�้อจากร้้านค้้าในตำบลไปกว่่า
ทำงาน มืือขวาบาดเจ็็บสาหััส ส่่วนเพื่่�อนอีีกคนถููก ๑๐ ลูกู เพื่่อ� จะเอาไปจุุดเล่น่ หลังั จากนั้้น� ด.ช.เจ เป็น็
สะเก็ด็ ทั่่ว� ตัวั ตาเกืือบมองไม่เ่ ห็น็ คนจุุดระเบิิดปิิงปองแล้้วโยนออกไปในฝายน้้ำทีีละลููก
เมื่อ� วันั ที่่� ๑๒ ต.ค. ๒๔๖๓ ผู้�สื่อ� ข่า่ วได้ร้ ับั รายงาน เสียี งดังั กึกึ ก้อ้ งอย่า่ งสนุุกสนาน เมื่่อ� จุุดไปแล้ว้ หลายลูกู
จากชาวบ้า้ น จึงึ เข้า้ ตรวจสอบที่่บ� ้า้ นนางพร (นามสมมติ)ิ ด.ช.เจ ก็เ็ หลืือบไปเห็น็ ขวดเบียี ร์อ์ ยู่่�ข้างฝาย จึงึ นำขวด
อายุุ ๗๖ ปีี ยายของ ด.ช.เจ (นามสมมติ)ิ อายุุ ๑๒ ปีี เบียี ร์ม์ าตั้ง� ขอบฝายน้้ำ จากนั้้น� ก็เ็ อาระเบิดิ ปิงิ ปองยัดั
นักั เรียี นชั้้น� ป.๖ โรงเรียี นแห่ง่ หนึ่่ง� ซึ่ง�่ ได้ร้ ับั บาดเจ็บ็ ถูกู ใส่ป่ ากขวดเบียี ร์์ โดยให้ช้ นวนระเบิดิ โผล่อ่ อกมาจาก
ระเบิดิ ปิงิ ปองระเบิดิ ใส่จ่ นมืือขวาบาดเจ็บ็ สาหัสั พร้อ้ ม ปากขวด จากนั้้�นก็็ลงมืือจุุดแล้้ววิ่ �งหนีีออกมาเพื่่�อ
เล่า่ ว่า่ เหตุุดังั กล่า่ วเกิดิ ขึ้น� เมื่อ� เวลา ๑๔.๐๐ น. (๑๑ ต.ค.) ต้้องการรู้�ว่าเมื่่อ� ขวดระเบิิดจะเป็น็ อย่่างไร แต่ร่ ะเบิดิ
ที่่ผ� ่า่ นมา ตนอยู่่�กับั หลาน ๒ คน ช่ว่ งเกิดิ เหตุุเป็น็ วันั ปิงิ ปองไม่ท่ ำงาน ด.ช.เจ จึงึ เดินิ ไปดูพู ร้อ้ มกับั หันั หน้า้
หยุุดเรียี น หลานบอกว่า่ จะไปปั่่น� จักั รยานเล่น่ กับั เพื่่อ� น มาบอกตนว่า่ ชนวนดับั จึงึ ถืือขวดเบียี ร์ท์ี่่ม� ีรี ะเบิดิ คาอยู่�
บริเิ วณฝายน้้ำท้า้ ยหมู่่�บ้า้ น ตนก็ใ็ ห้ไ้ ปเพราะหลานเคย มาหยอกกับั ตน ด.ช. เจ ถืือขวดเบียี ร์ว์ิ่ง� ไล่่ ตนก็ว็ิ่ง� หนีี
ไปเป็น็ ประจำ มารู้�อีกทีตี อนชาวบ้า้ นบอกว่า่ หลานถูกู เล่น่ กันั ไป ส่ว่ นหนึ่่ง� คิดิ ว่า่ ไม่ร่ ะเบิดิ แล้ว้ ระหว่า่ งวิ่ง� นั้้น�
ระเบิิดที่่�มืือจึึงแจ้้งให้้พ่่อเด็็กที่่�ทำงานอยู่่�ต่างจัังหวััดให้้ ได้ห้ ันั กลับั มามองว่า่ ด.ช.เจ ตามถึงึ ไหนก็ไ็ ด้ย้ ินิ เสียี งดังั
กลับั มาดูแู ลลูกู ตอนนี้้ย� ังั ไม่เ่ ห็น็ หลาน รู้้�แค่ว่ ่า่ มืือขวา สนั่่น� ต่อ่ หน้า้ ทำให้ต้ ามตัวั และใบหน้า้ รู้้�สึกึ ปวดแสบ
ถึงึ ข้อ้ มืือถูกู แรงระเบิดิ อย่า่ งรุุนแรง ปวดร้้อน ส่่วน ด.ช.เจ เพื่่�อนที่่�ถืือระเบิิดนั่่�งทรุุดลง
มืือขวาได้้รัับบาดเจ็็บสาหััส ตนจึึงปั่่�นจัักรยานวิ่่�งไป
บอกชาวบ้า้ นบริเิ วณนั้้น� ให้ม้ าช่ว่ ยเหลืือ
แหล่ง่ ที่่ม� า: ไทยรัฐั

ภัยที่ ๓ : ร้เู จนจัดอบุ ตั ิเหตจุ ากการเล่น | หน้า 113

แนวคิิดการออกแบบกิิจกรรม การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

การออกแบบกิจิ กรรมครั้ง� นี้้ใ� ช้้วิิธีีการยกกรณีศี ึกึ ษามาให้น้ ัักเรีียนศึึกษา เพื่่อ� ให้้นัักเรีียน
เห็น็ ถึงึ อัันตรายจากการเล่่นประทััดรวมไปถึึงการเอาตััวรอดจากสถานการณ์์จากภััยจากการเล่่น
ดัังกล่่าว ซึ่�่งสาเหตุุของการได้้รัับบาดเจ็็บอาจจะเกิิดจากการขาดความรู้� รวมถึึงการประมาท​
ไม่่เห็็นถึึงสััญญาณอัันตรายที่่�จะเกิิดขึ้�น หากอ้้างอิิงถึึงพััฒนาการของนัักเรีียนวััยประถมศึึกษา
ตอนปลายที่่�มีคี วามสนใจใคร่่รู้้�กัับสิ่�งรอบตัวั เริ่ม� เข้า้ ใจการเชื่�อมโยงของสิ่�งต่า่ ง ๆ หากแต่่วัยั นี้้เ� ป็น็
วัยั ที่่�มีคี วามคึกึ คะนอง อยากลองทำสิ่ง� ใหม่่ ๆ ที่่�ท้า้ ทายด้้วยตนเอง อยากเป็็นที่่�ยอมรับั และเป็็น
ส่ว่ นหนึ่่ง� ของสังั คม ทำให้บ้ างครั้ง� นักั เรียี นวัยั นี้้ย� ังั ขาดการยั้ง� คิดิ และพิจิ ารณาให้ร้ อบคอบเพราะยึดึ
อารมณ์แ์ ละความพึึงพอใจของตนและเพื่่�อนเป็็นที่่ต�ั้ง�
กิิจกรรมครั้ �งนี้้�จึึงมุ่่�งเน้้นให้้นัักเรีียนลองฝึึกแก้้ปััญหาหากเกิิดอุุบััติิเหตุุจากการเล่่นด้้วย​
วิธิ ีกี ารสอนแบบ Project-based Learning โดยใช้ก้ ระบวนการคิิดตััดสินิ ใจด้้วยกระบวนการคิิด
เชิิงคำนวณ (CT: Computational Thinking) ซึ่�ง่ มีีหลักั การสำคัญั ดังั นี้้�
๑. การสอนจะใช้้เวลาหลายสััปดาห์์หรืืออาจเป็น็ เดืือน
๒. หัวั เรื่�องที่่ศ� ึกึ ษาขึ้น� กัับความสนใจของนักั เรียี น
๓. ความรู้�ได้จ้ ากกระบวนการสืืบค้น้ จากคำถาม
๔. นักั เรีียนมีกี ารเรียี นรู้้�แบบมีสี ่ว่ นร่ว่ ม
๕. พััฒนาสมรรถนะเชื่�อมโยงผลของภััยพิิบััติิที่่�ศึึกษาไปสู่�เรื่�องอื่�น ๆ โดยสามารถ​
บูรู ณาการกับั หน่ว่ ยการเรียี นผสานกัับหลายวิิชา เช่่น วิิทยาศาสตร์์ สุุขศึึกษา กัับผลกระทบจาก
การเล่น่ ไม่่ถูกู วิธิ ีี เช่่น อุุบััติิเหตุุต่่าง ๆ การบาดเจ็็บ จึึงควรบููรณาการความรู้�เบื้�้องต้้นเกี่�ยวกัับ
การปฐมพยาบาลกับั การเรียี นรู้้�
๖. เน้้นการได้้มีปี ระสบการณ์์จากการปฏิบิ ัตั ิจิ ริิง

ภยั ท่ี ๓ : รู้เจนจดั อุบัตเิ หตจุ ากการเล่น | หนา้ 114

ผลที่ค�่ าดว่่าจะได้้รับั จุุดประสงค์์

๑. รู้�จักั สังั เกตสัญั ญาณอันั ตรายจากการเล่น่ รู้�วิธีกี ารแก้ป้ ัญั หาเมื่่อ� ได้ร้ ับั บาดเจ็บ็ จากการเล่น่
ประทัดั ประทัดั ได้อ้ ย่า่ งปลอดภัยั โดยใช้ห้ ลักั เหตุุและผล
๒. รู้้�วิธิ ีกี ารดูแู ลตนเองและแก้ป้ ัญั หาหากได้ร้ ับั
บาดเจ็บ็ จากประทัดั ระเบิดิ
๓. รู้�จักั แยกแยะว่า่ พฤติกิ รรมใดควรเลียี นแบบ
หรืือไม่ค่ วรเลียี นแบบ
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
เนื้้อ� หาการเรีียนรู้� สื่่อ� ประกอบกิิจกรรม

๑. สิ่่ง� แรกที่่ค� วรคำนึงึ ถึงึ เมื่อ� เล่น่ ประทัดั ๑. กรณีศี ึกึ ษา ข่่าวกรณีตี ััวอย่่างเด็็กเล่น่
๒. ข้อ้ ควรระวังั เมื่อ� เล่น่ ประทัดั ประทัดั ที่่�นำไปสู่�การบาดเจ็็บและเป็น็ อันั ตราย
๓. การหลีกี เลี่ย� งการเล่น่ ประทัดั โดยไม่ใ่ ห้เ้ กิดิ ต่่อร่่างกายของตนเอง
อุุบัตั ิเิ หตุุ ๒. สื่่อ� คลิปิ วิิดีโี อการเตืือนภััยจากการเล่่น
ประทัดั แบบต่่าง ๆ
๓. สื่่อ� ประกอบการอบรม ชุุด โครงสร้า้ งพื้น�้ ฐาน
บูรู ณาการความคิดิ สร้า้ งสรรค์์
๔. สื่่อ� ประกอบการอบรม ชุุด สื่่อ� กิจิ กรรม​
เกมการศึกึ ษาเพื่่อ� พัฒั นาทักั ษะการคิดิ เชิงิ
คำนวณ

ภยั ที่ ๓ : รู้เจนจัดอุบตั เิ หตจุ ากการเลน่ | หน้า 115

ขั้้�นตอนการทำกิิจกรรม การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

การตื่่น� ตัวั ในการสร้้างองค์์ความรู้ส�ู่�การแก้้ปััญหา
(Active Construction)
๑.๑ จุุดประกายการเรียี นรู้�

ครููจััดเตรีียมแหล่่งข้้อมููลเกี่ �ยวกัับเรื่ �องที่่�จะศึึกษาและวิิธีีการจุุดประกายการเรีียนรู้้� ครููอาจเลืือก
ว่่าจะจุุดประกายจากความรู้้�ข้้อเท็็จจริิง (Factual Knowledge) และจากความรู้�ในเชิิง
ความคิิดรวบยอดที่่�เป็็นบทสรุุปของข่่าว (Conceptual Knowledge) ดัังนี้้�
• ความรู้�จากข้้อเท็จ็ จริงิ ใช้้วิิธีีการสร้้างบรรยากาศความสนใจ ด้้วยการจััดเป็น็ ศูนู ย์์การเรีียน
หรืือแหล่ง่ เรีียนรู้้�ที่่ม� ีีการจััดกลุ่ม่� เป็็นประเด็็นต่่าง ๆ
• ความรู้�ในเชิิงความคิดิ รวบยอด ใช้้วิิธีีการเตรีียมอุุปกรณ์์ในการทดลองเพื่่อ� ให้น้ ักั เรีียนสนใจ
ผลที่่ไ� ด้้จากการลองถูกู ลองผิดิ
๑. ครููจัดั ประสบการณ์์
- มุุมหนัังสืือ เช่่น เตรีียมหนัังสืือ สื่่�อคลิิปวิิดีีโอ ความรู้�เกี่�ยวกัับประทััด ดอกไม้้ไฟ หรืือ
ระเบิิดปิงิ ปอง
- มุุมวิิทยาศาสตร์์ เช่น่ การทดลองเกี่�ยวกับั ไฟ ความร้อ้ น
๒. ครูเู กริ่น� แนะนำเรื่อ� งการใช้้กระบวนการคิดิ เชิิงคำนวณกับั การเรียี นรู้้�ด้ว้ ยการกล่า่ วว่า่ การที่่�
คนเราจะแก้ป้ ัญั หาในเรื่อ� ง ๆ หนึ่่ง� ได้ส้ ำเร็จ็ จำเป็น็ ต้อ้ งมีวี ิธิ ีคี ิดิ แก้ป้ ัญั หาอย่า่ งเป็น็ ระบบและมีเี หตุุและผล
(ซึ่�่งในที่่�นี้้�คืือกระบวนการคิิดเชิิงคำนวณ หรืือเรีียกสั้�น ๆ ว่่า CT) ครููจึึงอยากเตรีียมความพร้้อมของ
นัักเรีียนก่่อนเข้้าสู่่�วิิธีีการแก้ป้ ััญหาเพื่่อ� ดูวู ่า่ นัักเรียี นมีีวิิธีีคิิดอย่า่ งเป็็นเหตุุเป็็นผลหรืือไม่่ เช่น่ การใช้ส้ื่�อ
ประกอบการอบรม ชุุด สื่่อ� กิจิ กรรมเกมการศึกึ ษาเพื่่�อพัฒั นาทักั ษะการคิดิ เชิิงคำนวณ เกมที่่� ๙ บริษิ ััท
กำจััดขยะ เพื่่�อฝึึกการคิิดแก้้ปััญหา รวมถึึงให้้นัักเรีียนเกิิดความตระหนัักเรื่�องการจััดการขยะอย่่าง
เหมาะสม แล้ว้ ขอตัวั แทนนัักเรียี นลองสะท้้อนว่า่ สามารถแยกแยะ หาจุุดร่่วมของปััญหา ตััดประเด็็นที่่�
ที่่�ไม่่ใช่่ออก สรุุปเป็็นความคิิดและจะมีีลำดัับขั้�้นตอนการแก้้ปััญหาอย่่างไรไปสู่�เป้้าหมายได้้หรืือไม่่
อย่่างไร
๓. เมื่�อนัักเรีียนสามารถเรีียนรู้้�วิิธีีการคิิดเชิิงเหตุุและผลโดยไม่่ใช้้อารมณ์์เป็็นตััวตััดสิินใน​
การแก้้ปััญหา แล้ว้ จึงึ ดำเนินิ การในขั้น้� ตอนต่่อไป
๔. ครูเู ล่่าข่า่ วให้น้ ักั เรีียนฟังั เพื่่�อเป็น็ ข้้อมูลู สำหรับั การเรียี นรู้้�ในขั้น้� ต่่อไป

ภยั ท่ี ๓ : ร้เู จนจดั อบุ ตั เิ หตจุ ากการเล่น | หน้า 116

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน (กMผารลeตทัa้ี้่�งn่ค� คาinำดถgวาf่า่uมจlอะQยไ่ดา่ u้้งรeัมบั ีsีคtiวoาnมsห)มาย

๒.๑ ฝึกึ ตั้้�งประเด็็นที่จ�่ ะศึึกษา

ครููนำกรณีศี ึกึ ษามาเล่่าให้น้ ัักเรียี นฟัังเพื่่�อแลกเปลี่�ยนความคิดิ เห็็นกัับเรื่�องที่่�เกิิดขึ้น� จากความรู้�ที่ไ� ด้้
จากข้้อเท็็จจริงิ หรืือความรู้�ในเชิิงความคิดิ รวบยอดด้้วยการแจกแจงเป็น็ รายการ
จากข่่าวที่�่เด็็กได้้รับั บาดเจ็บ็ จากการเล่น่ ระเบิิดปิงิ ปอง
นัักเรีียนคิิดว่่าเกิิดอะไรขึ้้น� บ้้าง
ตััวอย่า่ งการให้้นักั เรีียนแจกแจงความรู้ท� ี่่ไ� ด้้จากข้้อเท็จ็ จริงิ
ใคร
ด.ช.เจ และ ด.ช.ก้้อง
ทำอะไร
ไปปั่่�นจักั รยานเล่่นแถวฝายท้า้ ยหมู่่�บ้า้ นและเอาระเบิดิ ปิิงปองไปเล่่นด้้วยกันั
ที่ไ่� หน
ฝายน้้ำท้า้ ยหมู่่�บ้้าน
อย่า่ งไร
ด.ช.ก้อ้ ง เล่า่ ว่า่ ด.ช.เจ ชวนไปเล่น่ จุุดระเบิดิ ปิงิ ปองที่่ฝ� ายน้้ำท้า้ ยหมู่่�บ้า้ น ตอนแรกจุุดทีลี ะลูกู พอ ด.ช.เจ
เหลืือบไปเห็น็ ขวดเบีียร์์ เลยเอาระเบิิดปิงิ ปองยัดั ใส่ท่ ี่่�ปากขวดแล้้วจุุดชนวนระเบิดิ เพราะอยากรู้�ว่า
เมื่่�อขวดระเบิิดจะเป็็นอย่่างไร แต่่ระเบิิดปิิงปองไม่่ทำงาน ด.ช.เจ จึึงเข้้าไปดููและบอกว่่าชนวนดัับ​
ก็เ็ ลยถืือขวดเบียี ร์ว์ิ่ง� เล่น่ ไปมา ไม่น่ านก็ไ็ ด้ย้ ินิ เสียี งระเบิดิ ดังั ลั่น� ด.ช.ก้อ้ ง เลยหันั ไปดูู เห็น็ ด.ช.เจ ล้ม้ ลง
มืือขวาได้้รัับบาดเจ็็บสาหัสั ส่่วนตััวเองรู้้�สึกึ ปวดแสบปวดร้อ้ นตามตััวและใบหน้้า
ตัวั อย่า่ งการให้้นักั เรีียนแจกแจงความรู้�ในเชิงิ คิิดรวบยอด
สาเหตุุ
การขาดความรู้� ความประมาทและความรู้�เท่่าไม่่ถึงึ การณ์์ทำให้เ้ กิดิ อุุบัตั ิิเหตุุ

ภัยที่ ๓ : รูเ้ จนจัดอบุ ัตเิ หตจุ ากการเลน่ | หน้า 117

๒.๒ แลกเปลี่�ยนความคิิดเห็็นกัับนัักเรีียนในเรื่่�องที่่�เกิิดขึ้้�น

ให้้นัักเรีียนเลืือกว่่าสนใจศึึกษากรณีีศึึกษาแบบใด

ตััวอย่่างที่่� ๑ ตััวอย่่างที่่� ๒ ตััวอย่่างที่่� ๓
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ถ้้าเป็็นนัักเรีียนจะทำ เมื่่�อนัักเรีียนฟัังเรื่ �องข่่าวดััง จากการที่่�เด็็ก ๆ อยากรู้�วิธีี
ตามแบบเพื่่�อนสองคน กล่่าวมีีประเด็็นอะไรที่่�ต้้อง การเล่่นประทััดที่่�ถููกต้้องมีี

นั้้�นหรืือไม่่ ศึึกษาเรื่ �องนี้้�บ้้าง เรื่ �องอะไรอีีกที่่�ควรรู้ �

คุุณครูู คุุณครูู คุุณครูู

เคยแอบเล่่นระเบิิด อัันตรายจากการเล่่นระเบิิดปิิงปอง เมื่่�อจุุดประทััดไม่่ติิด
ปิิงปองที่่�บ้้าน ข้้อควรระวัังในการเล่่นประทััดหรืือ ควรทำอย่่างไร

นัักเรีียน ระเบิิดปิิงปอง นัักเรีียน

นัักเรีียน

เกิิดอะไรขึ้ �นหลััง ประเด็็นที่่�นัักเรีียนเสนอมา ครููขออาสาใครช่่วยออกมา
จากจุุดไฟ น่่าสนใจมากนัักเรีียนคิิดว่่า เขีียนความคิิดเห็็นของ
เราควรศึึกษาเรื่ �องไหนก่่อน เพื่่�อนบนกระดานได้้ไหม
คุุณครูู
คุุณครูู คุุณครูู

รีีบวิ่�งหนีี และเกิิด อยากรู้ �วิธีีการเล่่นที่่�ถููก หนููกัับเพื่่�อนขออกไป
เสีียงดััง ต้้อง ช่่วยเขีียนค่่ะ

นัักเรีียน นัักเรีียน นัักเรีียน

๒.๓ ตั้้�งคำถามจากประเด็็นที่�่นัักเรีียนสนใจจะศึึกษา

๑) นำประเด็็นทั้้�งหมดที่่�นัักเรีียนเสนอมาคััดเลืือกว่่า เราน่่าจะศึึกษาเพื่่�อแก้้ปััญหาเรื่�องอะไร โดยจััดเป็็น​
กลุ่่�มประเภทของเรื่ �องที่่�จะศึึกษา
๒) พร้้อมตั้ �งคำถามหลัักและคำถามรองจากประเด็็นที่่�จะศึึกษา

คำถามหลักั นัักเรียี นจะเล่น่ ประทััดหรืือดอกไม้ไ้ ฟอย่า่ งไรให้้ปลอดภััย

คำถามรอง - หากเพื่่�อนจะชวนนัักเรียี นไปเล่น่ ของเล่น่ ที่่�อาจก่อ่ ให้้เกิดิ อันั ตราย ​
นักั เรียี นจะทำอย่่างไร
- หากนัักเรียี นได้ร้ ัับบาดเจ็บ็ จากระเบิิดปิงิ ปอง นักั เรีียนจะทำอย่า่ งไร

ภัยท่ี ๓ : รูเ้ จนจดั อบุ ตั ิเหตจุ ากการเลน่ | หนา้ 118

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๒.๔ แบ่่งบทบาทหน้้าที่่�

แบ่่งกลุ่่�มนัักเรีียนเพื่่�อศึึกษาตามประเด็็นที่่�เลืือก โดยการเลืือกเข้้ากลุ่่�มให้้นัักเรีียนสมััครใจว่่าจะเลืือกศึึกษา
เรื่�องไหน กัับใคร และแบ่่งบทบาทว่่าใครจะเป็็นหััวหน้้ากลุ่่�ม ใครจะเป็็นคนสืืบค้้นข้้อมููล ใครจะเป็็นคนเขีียน
เรีียบเรีียง ใครจะเป็็นคนเตรีียมการนำเสนอ

หััวหน้้ากลุ่ �ม
ระบุุเป้้าหมาย วางแผนการทำงาน (ศึกึ ษาเรื่�องใด อย่า่ งไร มอบหมายให้ใ้ คร เพื่่�อน
ทำได้้หรืือไม่่) กำกัับติดิ ตามงานเพื่่อ� ไปสู่�เป้า้ หมาย รวมถึงึ การแก้ป้ ััญหาเฉพาะหน้า้

รองหัวั หน้้ากลุ่�ม
เป็น็ คนจด เรีียบเรียี งข้อ้ มูลู

สมาชิิกในกลุ่�ม: หน่ว่ ยค้้นหา
ค้น้ ข้้อมูลู จากที่่�ต่า่ ง ๆ จากแหล่่งเรียี นรู้้�ที่่�หลากหลาย ด้ว้ ยการใช้้ทักั ษะการสังั เกต

สมาชิิกในกลุ่�ม: ผู้้น� ำเสนอ
ร่่วมกัันคิิดวิธิ ีกี ารนำเสนอที่่�มีกี ารเชื่�อมโยงผลงาน เช่่น อธิบิ ายประกอบชาร์์ต
กราฟ แผนความคิดิ จัดั บอร์ด์ นิทิ รรศการ การสาธิติ ฯลฯ

สมาชิกิ ในกลุ่�ม: ผู้้อ� ำนวยความสะดวก
ช่่วยจัดั เตรีียมสื่อ� อุุปกรณ์์ต่่าง ๆ ให้้กับั ทุุกบทบาทหน้า้ ที่่�

ภยั ท่ี ๓ : รู้เจนจดั อุบัตเิ หตจุ ากการเล่น | หนา้ 119

(กAผาcรลtตทืีi่่น่�v่�คeตาััวดCใวo่นา่ lกจlaาะbรไดมo้ี้ีสรrั่บัa่วtนioร่nว่ ม)

๓.๑ การแจกแจงปััญหา (Problem Decomposition)การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

จากคำถามรองของประเด็็นที่่�จะศึึกษา ให้้นัักเรีียนลำดัับประเด็็นที่่�จะศึึกษาว่่าจะศึึกษาเรื่�องอะไร และควร
ศึึกษาประเด็็นไหนก่่อนหลัังแล้้วช่่วยกัันแจกแจงองค์์ประกอบของประเด็็นต่่าง ๆ จากประสบการณ์์เดิิม​
ของเพื่่�อนในกลุ่่�ม เช่่น

ประเด็็นที่่จ� ะแจกแจง การแจกแจงตาม
ประสบการณ์์เดิิมของนักั เรียี น
ปััญหา:
เพื่่�อนชวนไปเล่่นระเบิิดปิิงปอง สอบถามเพื่่�อนว่า่ จะไปไหน เล่น่ อะไร ที่่ไ� หน
แก้้ปัญั หา: เล่่นอย่่างไร
รู้�จักั กล่่าวคำ�ำ ปฏิเิ สธ ถ้้าเพื่�่อนชวนไปซื้�อหรือเล่น่ ประทัดั แล้้วไม่่อยากไป
ควรพููดกัับเพื่่�อนดีี ๆ

ปัญั หา: มีีเสีียงดััง
ระเบิิดปิงิ ปองเกิิดระเบิิดขึ้�น มีีควััน
แก้้ปััญหา: มีเี ศษวััสดุกุ ระเด็น็ ออกมา
หลบในที่่ท� ี่่�ปลอดภััย

ปัญั หา: มีีเลืือดไหล
หากนัักเรียี นได้้รับั บาดเจ็็บจากระเบิดิ ปิิงปอง เป็็นแผลถลอก
นักั เรียี นจะทำ�ำ อย่า่ งไร
แก้้ปัญั หา:
ห้้ามเลืือด รีีบไปหาหมอ

ภยั ท่ี ๓ : รเู้ จนจัดอบุ ตั ิเหตจุ ากการเล่น | หนา้ 120

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๓.๒ การสืืบค้้น (Investigative Activities)

ให้้นักั เรีียนวางแผนวิธิ ีีการสืืบค้้นข้้อมูลู จากคำถามย่่อยที่่�ตั้�งไว้้ว่่าจะสืืบค้้น ซึ่่�งการสืืบค้น้ มีีได้้ ๓ วิธิ ีี
ให้น้ ักั เรีียนช่ว่ ยกัันคิิดว่า่ จะสืืบค้น้ แบบใดก่่อนหลััง

๓.๒.๑ ก(SาoรcสืืiบalเสInาะqข้u้อirมyูลู )จากคนรอบข้้าง

การไปสัมั ภาษณ์ค์ นที่่ร�ู้�จักั เช่น่ ครูวู ิชิ าวิทิ ยาศาสตร์ ์ ผู้้�ปกครอง เพื่่อ� หา
วิธิ ีกี ารแก้้ปัญั หา หรืือการศึึกษาจากสื่อ� คลิิปวิิดีโี อ หนัังสืือต่่าง ๆ

๓.๒.๒ ก(SาcรiสeืืบnเtสifาicะaจlากInกqรuะiบryว)นการทางวิิทยาศาสตร์์: สัังเกต ทดลอง

การทดลองเรื่�องการระเบิิด หรืือการไปสังั เกตลัักษณะของการระเบิดิ
จากลููกโป่ง่

๓.๒.๓ (กPาhรสilร้o้าsงoอpงhค์iค์caวlามInรู้qจ� uากirกyา)รแลกเปลี่ย� นความคิดิ ประสบการณ์์

การนำข้้อมููลต่า่ ง ๆ ที่่�หามา มาสรุุปความคิิดจากการแลกเปลี่�ยน
ความคิิดเห็็นประสบการณ์ก์ ับั เพื่่อ� นในกลุ่ม�่

ภัยท่ี ๓ : รู้เจนจัดอบุ ตั ิเหตจุ ากการเลน่ | หน้า 121

๓.๓ การจััดระเบีียบข้้อมููลบนกระดานคำถาม (Driving Question Board)

นำข้้อมููลที่่�ได้้มาบัันทึึกลงในตารางตามข้้อคำถามย่่อยแต่่ละข้้อ โดยระบุุข้้อมููลประกอบการแก้้ปััญหา​
ในแต่่ละข้้อคำถาม พร้้อมระบุุที่่�มาของแหล่่งข้้อมููล

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนคำ�ำ ถาม ความรู้ท้� ี่่�ได้้จากการสืืบค้้นเพื่อ�่ แก้้ปััญหาแหล่ง่ ข้้อมููล

สััญญาณที่่บ� ่่งบอกว่่า มีคี วััน หรือ ยัังมีีประกายไฟติดิ อยู่� ผู้้�ปกครอง
ประทััดอาจเกิิดระเบิิดได้้ มีเี สีียงปะทุุ

วิิธีีหลบหลีกี หาที่่ก� ำำ�บััง สื่่�อคลิิปวิิดีโี อรู้�ทัันระวังั ภัยั จาก
อย่า่ งปลอดภััย ก้้มหมอบต่ำ�ำ� ประทััด
เดินิ หนีไี ปที่่อ� ื่�น่ ออกให้้ห่่างจากบริเิ วณที่่จ� ุุดประทัดั ในระยะ
ไม่ต่ ่ำำ��กว่่า ๑๐ เมตร ไม่เ่ ข้้าใกล้้บริเิ วณประทััดที่่จ� ุดุ ไฟแล้้ว

การปฐมพยาบาล การห้้ามเลืือด บทความจาก
เบื้อ� งต้้นเมื่�่อได้้รัับบาดเจ็บ็ และการทำำ�แผลเบื้ �องต้้น https://www.sanook.com
การห้้ามเลืือด /health/13621/
๑. การกดบาดแผลโดยตรง ใช้้นิ้�วมืือกดลงบนบาดแผล https://www.rajthanee.com
โดยตรงหรือใช้้ผ้าสะอาดปิดิ ปากแผลแน่น่ ๆ /th/bleeding-cessation/
๒. ยกอวัยั วะที่่�มีบี าดแผลให้้สููงกว่่าระดัับหัวั ใจ เป็น็ การลด
แรงการไหลของเลืือดให้้ช้้าลง ซึ่�งควรใช้้วิิธีีนี้้ค� วบคู่�ไปกัับ
เทคนิิคการใช้้แรงกด
๓. การขันั ชะเนาะหรือสายรััดห้้ามเลืือด ไม่ค่ วรให้้ชิดิ บาดแผล
จนเกินิ ไป ไม่่รัดั แน่่นหรือหลวมเกิินไป เมื่อ่� รัดั แล้้วให้้ยกปลาย
แขนหรือปลายขา และคลายสายรััดออกเป็็นพััก ๆ การรััด
แต่ล่ ะครั้ง� ไม่ค่ วรเกินิ ๑ ชั่�วโมง หากรััดนานเกินิ ไปอาจทำำ�ให้้
อวัยั วะขาดเลืือดไปเลี้ย� งได้้

ภยั ท่ี ๓ : ร้เู จนจดั อุบตั ิเหตจุ ากการเล่น | หนา้ 122

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๓.๔ สร้้างรูปู แบบการแก้้ปััญหา

การนิิยามและกำหนดขอบเขตรููปแบบการเชื่�อมโยงความสััมพันั ธ์์ขององค์ป์ ระกอบการแก้้ปััญหา
(Model Illustration) ให้น้ ักั เรียี นช่ว่ ยกันั สรุุปวิธิ ีกี ารแก้ป้ ัญั หาจากประเด็น็ ข้อ้ คำถามย่อ่ ย โดยเลืือกข้อ้ สำคัญั
แล้ว้ วาดเป็น็ ภาพ โดยตัดั ประเด็น็ ที่่ไ� ม่เ่ กี่ย� วข้อ้ งออก ทำ Mind Map สรุุปลำดับั ขั้น�้ ตอนการแก้ป้ ัญั หา
เชื่อ� มโยงความสัมั พันั ธ์ใ์ นการแก้ป้ ัญั หากับั คน เครื่อ� งมืือ หรืืออุุปกรณ์ท์ ี่่เ� กี่ย� วข้อ้ ง เพื่่อ� ใช้ใ้ นการแก้ป้ ัญั หา​
โดยอาจนำไปเชื่อ� มโยงกับั วิชิ าต่า่ ง ๆ เช่น่ สุุขศึกึ ษา วิทิ ยาศาสตร์์ เช่น่ ตัวั อย่า่ งแผนภาพความคิดิ ดังั นี้้�

ภัยท่ี ๓ : รู้เจนจัดอุบตั ิเหตจุ ากการเล่น | หนา้ 123

๓.๕ ท(Tดeสsอtบ, Eปvรaะluเมaิินteต,ีีคaวnาdมแDลeะbหuาgจุMุดบoกdพeร่l่อBงehavior) การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

- เชิิญผู้�เชี่�ยวชาญ เช่่น ตำรวจ มาให้้ความรู้� สร้้างความเข้้าใจมากขึ้�นเกี่�ยวกัับการรู้�จัักแยกแยะสิ่�งใด​
ควรเล่่น สิ่่ง� ใดไม่่ควรเล่น่
- ฝึึกคาดเดาความเสี่�ยงที่่�จะเกิิดจากสื่�อประกอบการอบรม ชุุด โครงสร้้างพื้�้นฐานบููรณาการความ
คิดิ สร้า้ งสรรค์ ์ ลองสร้า้ งสิ่ง� ประดิษิ ฐ์เ์ พื่่อ� ฝึกึ ประเมินิ ว่า่ สิ่ง� ที่่จ� ะทำจะมีคี วามเสี่ย� งกับั การผิดิ พลาดอะไรบ้า้ ง
เพื่่อ� กลับั มาทบทวนตนเองอีกี ครั้�งว่่านัักเรีียนสามารถคิิดแยกแยะจากสิ่�งที่่เ� ห็น็ วางแผนเพื่่�อสร้า้ งตาม
ผลที่่�คาดหวัังได้้เป็น็ ไปตามแผนหรืือไม่่ เกิดิ การผิดิ พลาดในระหว่า่ งทำงานหรืือไม่่ แล้้วเชื่อ� มโยงความ
สามารถในการคาดการณ์ล์ ่ว่ งหน้า้ ถึงึ ผลที่่จ� ะตามมา เปรีียบเทีียบกับั กรณีีศึกึ ษาการเล่่นระเบิดิ ปิิงปอง
ว่า่ นักั เรียี นที่่�เล่่นแบบนั้้น� ขาดทัักษะการวางแผน การคาดคะเนสิ่่�งที่่�จะตามมาอย่่างไร
- เล่น่ บทบาทสมมติเิ พื่่อ� สร้า้ งสถานการณ์จ์ ำลอง
- นำความรู้�ที่�ได้้มาแลกเปลี่�ยนแสดงความคิดิ เห็็นร่่วมกััน

(๓E.x๖pสlื่a่�อiคnวaาnมdคิิดPแrลeะdสicะtท้้Bอeนhคaวvาiมoเrข้้oาใfจDesign Solution to a Problem)

เพื่่อ� รับั คำแนะนำจากเพื่่อ� นและครูู โดยให้น้ ักั เรียี นช่ว่ ยกันั หรืือส่ง่ ตัวั แทนในการนำเสนอรูปู แบบวิธิ ีกี ารแก้ป้ ัญั หาที่่�
สร้า้ งขึ้น� มา

- เล่่นสมมติิ
- จััดบอร์ด์ นิทิ รรศการ
- จัดั ทำสื่อ� คลิิปวิิดีโี อสั้�นสอนการเล่น่ ประทััดอย่่างถููกวิธิ ีี หรืืออันั ตรายจากการเล่่นประทััด

ภยั ท่ี ๓ : ร้เู จนจัดอุบตั ิเหตจุ ากการเล่น | หน้า 124

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนการประเมิิน

พฤติกิ รรม

๑. รูปู แบบที่่น� ักั เรียี นนำเสนอได้้คำนึงึ ถึงึ ตัวั แปรที่่เ� หมาะสมกับั การแก้ป้ ััญหาหรืือไม่่
๒. รููปแบบที่่น� ำเสนอแสดงความสัมั พันั ธ์์ระหว่่างตัวั แปรต่่าง ๆ ได้อ้ ย่า่ งเหมาะสมหรืือไม่่
๓. รููปแบบที่่น� ำเสนอแสดงขอบเขตของระบบได้้อย่่างชััดเจนหรืือไม่่
๔. รููปแบบที่่�นำเสนอสามารถจำลองการแก้้ปัญั หาปรากฏการณ์ห์ รืือเหตุุการณ์์ที่่เ� กิิดขึ้น� จริงิ ได้ถ้ ููกต้อ้ ง
และเป็น็ ไปได้้จริงิ หรืือไม่่
๕. นักั เรียี นได้ใ้ ช้ก้ ระบวนการคิดิ เชิงิ คำนวณ (CT: Computational Thinking) ในการแก้ป้ ัญั หาหรืือไม่่
- การแจกแจง แยกแยะ (Decompose) ปััญหาหรืือปรากฏการณ์์ ด้ว้ ยการแยกออกเป็็น
องค์ป์ ระกอบย่่อย
- การแปลงข้้อมูลู ที่่ไ� ด้ใ้ ห้เ้ ป็็นรหัสั (Encode) โดยใช้ห้ ลักั เหตุุและผล และจััดลำดัับขั้น�้ ตอน
การแก้ป้ ััญหาที่่�เป็็นไปได้จ้ ริงิ สู่�การแก้ป้ ัญั หาเพื่่อ� ให้ถ้ ึึงเป้้าหมาย (Algorithms)
- การจััดทำกราฟข้้อมููลที่่�สมเหตุุสมผล หรืือการนำเสนอที่่�ทำให้เ้ ห็น็ ภาพตััวแปรและ
ความสััมพันั ธ์์ของตัวั แปรจากการทดลองหรืือสถานการณ์จ์ ริิง เพื่่อ� นำไปสร้้างเป็น็ รูปู แบบ
- การทดสอบและหาข้อ้ บกพร่อ่ ง (Debugging) จากการเปรียี บเทียี บผลข้อ้ สรุุปของการจำลอง​
กับั สถานการณ์จ์ ริงิ ในชีีวิติ และรัับฟังั ข้อ้ คิิดเห็น็ จากการสะท้อ้ นของเพื่่�อนและครู ู
- ทบทวนซ้้ำเพื่่�อปรัับรููปแบบ

ทัศั นคติิ

๑. การไม่่เลียี นแบบพฤติิกรรมการเล่น่ ประทััดจากสื่�อ เพราะรู้�ว่าประทััดเป็น็ อัันตรายต่่อชีีวิิตและ
ทรัพั ย์์สินิ
๒. การมีีนิสิ ัยั ระมัดั ระวัังเพื่่�อไม่ใ่ ห้ไ้ ด้้รัับการบาดเจ็บ็ จากการเล่น่ ประทัดั

ความรู้ �

๑. ข้้อควรระวัังในการเล่น่ ประทััด
๒. การดูแู ลตนเองและการปฐมพยาบาลเบื้�อ้ งต้้นหากเกิดิ อุุบัตั ิเิ หตุุจากการเล่น่ ประทัดั

ทัักษะ

๑. วิธิ ีีการเล่่นประทััดอย่า่ งระมัดั ระวััง
๒. วิธิ ีีการป้้องกันั ตนเองจากการเล่น่ ประทัดั ให้ป้ ลอดภััย

ภยั ที่ ๓ : รูเ้ จนจดั อบุ ตั ิเหตจุ ากการเลน่ | หนา้ 125

ข้้อแนะนำ การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

- ชวนนัักเรียี นตระหนัักว่า่ นักั เรียี นอาจเป็็นคนหนึ่่�งที่่ท� ำให้้เกิิดประทััดระเบิดิ ได้้ จึึงควรคิดิ ให้้ดีี
เมื่่อ� เห็น็ ตัวั อย่า่ งการเล่น่ กับั ประทัดั จากสื่อ� ต่า่ ง ๆ เพราะอาจนำมาซึ่ง่� ความสูญู เสียี ชีวี ิติ หรืือทรัพั ย์ส์ ินิ
- ชวนนักั เรียี นฝึกึ สังั เกตสิ่ง� ที่่จ� ะทำให้เ้ กิดิ การบาดเจ็บ็ จากประทัดั ระเบิดิ ได้้
- ชวนให้น้ ักั เรียี นตระหนักั ถึงึ ผลที่่จ� ะตามมาจากประทัดั ระเบิดิ
- ชวนนักั เรียี นคิดิ ไตร่ต่ รองก่อ่ นนำไปเลียี นแบบ
- ควรกระตุ้้�นให้น้ ักั เรียี นใช้ท้ ักั ษะต่า่ ง ๆ ที่่ห� ลากหลายและใช้ว้ ิธิ ีกี ารที่่ห� ลากหลายเพื่่อ� ไปถึงึ เป้า้ หมาย
- ให้้ความสำคััญกัับการเรีียนที่่�เน้้นผู้้�เรีียนเป็็นสำคััญด้้วยการควรเปิิดโอกาสให้้นัักเรีียนสามารถ
ศึึกษาในเรื่�องที่่�เป็็นแผนที่่�อุุบััติิขึ้�นมาขณะศึึกษา เพราะการสอนแบบโครงงานเรามัักจะรู้�ว่่าเริ่�มเรีียนใน
เรื่�องอะไร แต่ผ่ ลสุุดท้า้ ยของโครงงานอาจไม่ใ่ ช่ส่ิ่ง� เดียี วกับั ที่่เ� ริ่ม� เรียี น
- ควรหมั่�นให้น้ ัักเรียี นได้้มีสี ่ว่ นร่่วมในการทบทวนขั้น้� ตอนการทำงาน แลกเปลี่ย� นประสบการณ์์
ทบทวนข้้อมููลที่่�มีีทั้้�งหมด แลกเปลี่�ยนความคิิด ตั้้�งคำถามปลายเปิิดกัับนัักเรีียน ประยุุกต์์จากสิ่�งที่่�เรีียนรู้้�
และสร้า้ งข้อ้ สรุุปร่ว่ มกันั
- สิ่่ง� สำคัญั ของการเรียี นรู้้�แบบโครงงาน คืือ
การได้เ้ ห็น็ สิ่่ง� ที่่ก� ำลังั ทำ
การได้เ้ ข้า้ ใจสิ่่ง� ที่่เ� ห็น็
การได้เ้ รียี นรู้้�จากสิ่ง� ที่่เ� ข้า้ ใจ
แต่ส่ิ่ง� สำคัญั ที่่ส� ุุด คืือ การได้ป้ ฏิบิ ัตั ิจิ ากสิ่ง� ที่่เ� รียี นรู้้�

ภัยท่ี ๓ : รเู้ จนจัดอบุ ตั ิเหตจุ ากการเล่น | หนา้ 126

คพุวุทธาศมัสักอรดาคชล้๒้อ๕งก๕ัับ๑ตักัวรชี้ะ้�วัทัดรใวนงหศึลึกัักษสูาูตธิริกแากรนกลางการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐาน

กลุ่�มสาระการเรียี นรู้�การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนสาระที่่� ๑ การอ่่าน
ภาษาไทย มาตรฐาน ท ๑.๑ ใช้ก้ ระบวนการอ่า่ นสร้า้ งความรู้�และความคิดิ
เพื่่�อนำไปใช้ต้ ััดสินิ ใจ แก้้ปัญั หาในการดำเนิินชีวี ิติ และมีนี ิิสััยรัักการอ่่าน

๔. แยกข้อ้ เท็็จจริงิ และข้้อคิดิ เห็น็ จากเรื่�องที่่อ� ่่าน
๕. อธิิบายการนำความรู้�และความคิดิ จากเรื่อ� งที่่�อ่่านไปตััดสินิ ใจ
แก้้ปัญั หาในการดำเนินิ ชีีวิิต
๖. อ่า่ นงานเขียี นเชิงิ อธิบิ ายคำสั่ง� ข้อ้ แนะนำและปฏิิบััติิตาม
๗. อธิบิ ายความหมายของข้อ้ มูลู จากการอ่า่ นแผนผััง แผนที่่�
แผนภูมู ิิและกราฟ
๘. อ่่านหนังั สืือตามความสนใจและอธิิบายคุุณค่่าที่่�ได้ร้ ับั
๙. มีมี ารยาทในการอ่่าน

สาระที่�่ ๒ การเขียี น
มาตรฐาน ท ๒.๑ ใช้้กระบวนการเขีียนเขียี นสื่่�อสาร เขียี นเรียี งความ
ย่่อความ และเขียี นเรื่อ� งราวในรููปแบบต่า่ ง ๆ เขีียนรายงานข้อ้ มููล
สารสนเทศและรายงานการศึกึ ษาค้้นคว้้าอย่่างมีีประสิิทธิภิ าพ

๒. เขีียนสื่่อ� สารโดยใช้้คำได้ถ้ ูกู ต้อ้ งชัดั เจนและเหมาะสม
๘. เขียี นเรื่�องตามจินิ ตนาการและสร้้างสรรค์์
๙. มีีมารยาทในการเขียี น

สาระที่�่ ๓ การฟััง การดูู และการพูดู
มาตรฐาน ท ๓.๑ สามารถเลืือกฟัังและดููอย่่างมีีวิิจารณญาณ
และพููดแสดงความรู้� ความคิดิ และความรู้้�สึึกในโอกาสต่่าง ๆ
อย่่างมีีวิิจารณญาณและสร้้างสรรค์์

๑. พููดแสดงความรู้ � ความเข้้าใจจุุดประสงค์์ของเรื่ �องที่่�ฟัังและดูู
๒. ตั้้�งคำถามและตอบคำถามเชิงิ เหตุุผลจากเรื่�องที่่�ฟัังและดูู
๓. วิเิ คราะห์ค์ วามน่า่ เชื่อ� ถืือจากการฟังั และดูสูื่อ� โฆษณาอย่า่ งมีเี หตุุผล
๔. พูดู รายงานเรื่อ� งหรืือประเด็็นที่่ศ� ึึกษาค้้นคว้้าจากการฟัังการดูู
และการสนทนา
๕. พูดู โน้้มน้า้ วอย่่างมีเี หตุุผลและน่่าเชื่�อถืือ
๖. มีมี ารยาทในการฟังั การดูู และการพููด

ภยั ท่ี ๓ : รู้เจนจัดอุบัติเหตจุ ากการเล่น | หน้า 127

คพุวุทธาศมัสักอรดาคชล้๒้อ๕งก๕ัับ๑ตักัวรชี้ะ้�วัทัดรใวนงหศึลึกัักษสูาูตธิริกแากรนกลางการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐาน

สาระที่่� ๖ ทักั ษะและกระบวนการทางคณิติ ศาสตร์์
มาตรฐาน ค ๖.๑ มีีความสามารถในการแก้ป้ ััญหา การให้เ้ หตุุผล
การสื่�อสาร การสื่�อความหมายทางคณิิตศาสตร์์ และการนำเสนอ
การเชื่อ� มโยงความรู้้�ต่า่ ง ๆ ทางคณิติ ศาสตร์์ และเชื่อ� มโยงคณิติ ศาสตร์์
กับั ศาสตร์์อื่น� ๆ และมีีความคิิดริิเริ่ม� สร้้างสรรค์์

๑. ใช้้วิิธีกี ารที่่�หลากหลายแก้ป้ ัญั หา
๒. ใช้้ความรู้้� ทัักษะและกระบวนการทางคณิิตศาสตร์์
ในการแก้ป้ ัญั หาในสถานการณ์์ต่า่ ง ๆ ได้้อย่า่ งเหมาะสม
๓. ให้้เหตุุผลประกอบการตัดั สิินใจ และสรุุปผลได้อ้ ย่่างเหมาะสม
๔. ใช้้ภาษาและสัญั ลักั ษณ์ท์ างคณิิตศาสตร์ใ์ นการสื่อ� สาร
การสื่อ� ความหมายและการนำเสนอได้อ้ ย่า่ งถูกู ต้้อง
๕. เชื่อ� มโยงความรู้้�ต่า่ ง ๆ ในคณิติ ศาสตร์์และเชื่�อมโยง
คณิติ ศาสตร์์กับั ศาสตร์อ์ื่น� ๆ
๖. มีีความคิิดริิเริ่ �มสร้้างสรรค์์
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนกลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �
คณิติ ศาสตร์์

กลุ่�มสาระการเรียี นรู้� สาระที่่� ๘ ธรรมชาติิของวิิทยาศาสตร์แ์ ละเทคโนโลยีี
วิทิ ยาศาสตร์์ มาตรฐาน ว ๘.๑ ใช้้กระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิทิ ยาศาสตร์์
ในการสืืบเสาะหาความรู้� การแก้้ปัญั หา รู้้�ว่า่ ปรากฏการณ์ท์ างธรรมชาติิ
ที่่เ� กิดิ ขึ้น� ส่ว่ นใหญ่่มีีรูปู แบบที่่แ� น่น่ อน สามารถอธิิบายและตรวจสอบได้้
ภายใต้ข้ ้้อมูลู และเครื่�องมืือที่่�มีอี ยู่�ในช่ว่ งเวลานั้้น� ๆ เข้า้ ใจว่า่ วิิทยาศาสตร์ ์
เทคโนโลยี ี สังั คมและสิ่�งแวดล้้อมมีีความเกี่�ยวข้้องสัมั พันั ธ์ก์ ันั

๑. ตั้้ง� คำถามเกี่�ยวกัับเรื่�องที่่จ� ะศึึกษาตามที่่ก� ำหนดให้้
และตามความสนใจ
๒. วางแผน การสังั เกต เสนอวิิธีีสำรวจตรวจสอบ ศึกึ ษาค้น้ คว้า้
โดยใช้ค้ วามคิิดของตนเอง ของกลุ่่ม� และคาดการณ์ส์ิ่�งที่่�จะพบ
จากการสำรวจตรวจสอบ
๓. เลืือกใช้ว้ ััสดุุอุุปกรณ์์ เครื่อ� งมืือที่่เ� หมาะสมในการสำรวจ
ตรวจสอบและบัันทึึกข้อ้ มููล
๔. จััดกลุ่�ม่ ข้้อมูลู เปรียี บเทียี บกัับสิ่ง� ที่่�คาดการณ์์ไว้แ้ ละนำเสนอผล
๕. ตั้้�งคำถามใหม่่จากผลการสำรวจตรวจสอบ
๖. แสดงความคิิดเห็น็ และรวบรวมข้้อมููลจากกลุ่่ม� นำไปสู่�การสร้า้ ง
ความรู้�
๗. บัันทึึกและอธิิบายผลการสัังเกต สำรวจตรวจสอบ
ตามความเป็็นจริงิ มีแี ผนภาพประกอบคำอธิบิ าย
๘. นำเสนอจัดั แสดงผลงานโดยอธิบิ ายด้ว้ ยวาจา
และเขีียนแสดงกระบวนการและผลของงานให้้ผู้ �อื่ �นเข้้าใจ

ภัยที่ ๓ : ร้เู จนจดั อุบตั ิเหตจุ ากการเล่น | หนา้ 128

พคุวุทธาศมัสักอรดาคชล้๒้อ๕งก๕ัับ๑ตักัวรชี้ะ้�วัทัดรใวนงหศึลึกัักษสูาูตธิริกแากรนกลางการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐาน

สาระที่่� ๒ หน้้าที่่�พลเมืือง วัฒั นธรรม และการดำเนิินชีีวิิตในสัังคม­

มาตรฐาน ส ๒.๑ เข้้าใจและปฏิิบัตั ิิตนตามหน้า้ ที่่�ของการเป็็นพลเมืืองดีี
มีคี ่า่ นิิยมที่่�ดีีงาม และธำรงรัักษาประเพณีแี ละวััฒนธรรมไทยดำรงชีวี ิติ
อยู่�ร่วมกันั ในสัังคมไทยและสังั คมโลกอย่า่ งสัันติสิ ุุข

๑. ปฏิิบัตั ิิตามกฎหมายที่่�เกี่ย� วข้้องกัับชีวี ิติ ประจำวัันของครอบครัวั
และชุุมชน
๕. ติดิ ตามข้้อมูลู ข่า่ วสาร เหตุุการณ์ต์ ่่าง ๆ ในชีีวิติ ประจำวััน
เลืือกรับั และใช้้ข้อ้ มูลู ข่่าวสารในการเรียี นรู้้�ได้อ้ ย่่างเหมาะสม
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนกลุ่�มสาระการเรียี นรู้�
สังั คมศึึกษา ศาสนา
และวัฒั นธรรม

กลุ่�มสาระการเรียี นรู้� สาระที่�่ ๒ ชีีวิิตและครอบครัวั
สุขุ ศึกึ ษาและพลศึกึ ษา มาตรฐาน พ ๒.๑ เข้า้ ใจและเห็น็ คุุณค่่าตนเอง ครอบครัวั เพศศึกึ ษา
และมีที ัักษะในการดำเนินิ ชีวี ิติ

สาระที่่� ๓ การเคลื่�อ่ นไหว การออกกำลังั กาย การเล่น่ เกม
กีฬี าไทยและกีีฬาสากล
มาตรฐาน พ ๓.๑ เข้้าใจ มีีทักั ษะในการเคลื่�อนไหว กิจิ กรรมทางกาย
การเล่น่ เกมและกีีฬา

๑. แสดงทักั ษะการเคลื่อ� นไหวร่ว่ มกับั ผู้�อื่�นในลัักษณะแบบผลัดั
และแบบผสมผสานได้้ตามลำดัับทั้้�งแบบอยู่่�กัับที่่� เคลื่อ� นที่่�
และใช้้อุุปกรณ์์ประกอบและการเคลื่ �อนไหวประกอบเพลง
๒. เคลื่�อนไหวร่า่ งกายที่่ใ� ช้ท้ ักั ษะการเคลื่อ� นไหวแบบบัังคัับทิิศทาง
ในการเล่น่ เกมเบ็ด็ เตล็็ด
มาตรฐาน พ ๓.๒ รัักการออกกำลังั กาย การเล่น่ เกมและการเล่่นกีีฬา
ปฏิบิ ััติิเป็น็ ประจำอย่่างสม่่ำเสมอ มีีวินิ ััย เคารพสิทิ ธิิ กฎ กติิกา มีนี ้้ำใจ
นักั กีีฬา มีจี ิติ วิิญญาณในการแข่ง่ ขันั และชื่น� ชมในสุุนทรียี ภาพของการกีฬี า
๑. อธิบิ ายประโยชน์์และหลักั การออกกำลัังกายเพื่่�อสุุขภาพ
สมรรถภาพทางกายและการสร้้างเสริมิ บุุคลิิกภาพ
๒. เล่น่ เกมที่่ใ� ช้ท้ ัักษะการวางแผนและสามารถเพิ่่ม� พูนู ทัักษะ
การออกกำลัังกาย และเคลื่อ� นไหวอย่า่ งเป็น็ ระบบ
๓. เล่่นกีีฬาที่่ต� นเองชื่น� ชอบและสามารถประเมินิ ทักั ษะ
การเล่น่ ของตนเป็น็ ประจำ
๔. ปฏิบิ ััติติ ามกฎ กติิกา ตามชนิดิ กีีฬาที่่เ� ล่่น โดยคำนึึงถึึง
ความปลอดภััยของตนเองและผู้ �อื่ �น
๕. จำแนกกลวิธิ ีกี ารรุุก การป้้องกััน และนำไปใช้ใ้ นการเล่่นกีีฬา
๖. เล่่นเกมและกีีฬาด้้วยความสามััคคีแี ละมีนี ้้ำใจนักั กีีฬา

ภัยที่ ๓ : รูเ้ จนจดั อบุ ตั ิเหตจุ ากการเล่น | หนา้ 129

พคุวุทธาศมัสักอรดาคชล้๒้อ๕งก๕ัับ๑ตักัวรชี้ะ้�วัทัดรใวนงหศึลึกัักษสูาูตธิริกแากรนกลางการศึึกษาขั้้�นพื้้�นฐาน

สาระที่�่ ๔ การสร้้างเสริิมสุขุ ภาพ สมรรถภาพและการป้้องกันั โรค
มาตรฐาน พ ๔.๑ เห็น็ คุุณค่า่ และมีที ัักษะในการสร้้างเสริมิ สุุขภาพ
การดำรงสุุขภาพ การป้อ้ งกันั โรคและการสร้า้ งเสริมิ สมรรถภาพเพื่่อ� สุุขภาพ

๑. แสดงพฤติิกรรมในการป้้องกัันและแก้ไ้ ขปัญั หาสิ่�งแวดล้อ้ ม
ที่่ม� ีผี ลต่่อสุุขภาพ
๓. แสดงพฤติกิ รรมที่่บ� ่ง่ บอกถึงึ ความรับั ผิดิ ชอบต่อ่ สุุขภาพของส่ว่ นรวม
๔. สร้า้ งเสริมิ และปรับั ปรุุงสมรรถภาพทางกายเพื่่อ� สุุขภาพอย่า่ งต่อ่ เนื่่อ� ง
กลุ่�มสาระการเรียี นรู้� การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
สุขุ ศึกึ ษาและพลศึึกษา

สาระที่�่ ๕ ความปลอดภััยในชีวี ิิต
มาตรฐาน พ ๕.๑ ป้้องกัันและหลีกี เลี่�ยงปััจจัยั เสี่�ยง พฤติกิ รรมเสี่�ยงต่่อ
สุุขภาพ อุุบัตั ิเิ หตุุ การใช้ย้ า สารเสพติิด และความรุุนแรง

กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ � สาระที่่� ๑ การดำรงชีีวิติ และครอบครััว
การงานอาชีพี และ มาตรฐาน ง ๑.๑ เข้้าใจการทำงาน มีีความคิิดสร้้างสรรค์์ มีที ัักษะ
เทคโนโลยีี กระบวนการทำงาน ทัักษะการจัดั การ ทัักษะกระบวนการแก้้ปัญั หา
ทัักษะการทำงานร่่วมกันั และทัักษะการแสวงหาความรู้้� มีคี ุุณธรรม
และลักั ษณะนิิสัยั ในการทำงาน มีจี ิติ สำนึกึ ในการใช้พ้ ลัังงาน ทรััพยากร
และสิ่�งแวดล้อ้ มเพื่่อ� การดำรงชีวี ิิตและครอบครัวั

๑. อภิปิ รายแนวทางในการทำงานและปรัับปรุุงการทำงาน
แต่่ละขั้�้นตอน
๒. ใช้้ทัักษะการจััดการในการทำงานและทัักษะการทำงานร่่วมกันั
๓. ปฏิิบัตั ิิตนอย่่างมีีมารยาทในการทำงานกับั ครอบครัวั และผู้�อื่น�

สาระที่่� ๓ เทคโนโลยีสี ารสนเทศและการสื่อ่� สาร
มาตรฐาน ง ๓.๑ เข้้าใจ เห็็นคุุณค่า่ และใช้ก้ ระบวนการเทคโนโลยีี
สารสนเทศในการสืืบค้้นข้้อมููล การเรีียนรู้้� การสื่�อสาร การแก้ป้ ัญั หา
การทำงานและอาชีพี อย่า่ งมีีประสิทิ ธิภิ าพ ประสิิทธิิผลและมีคี ุุณธรรม

๑. บอกหลักั การเบื้้อ� งต้้นของการแก้ป้ ััญหา
๒. ใช้้คอมพิวิ เตอร์ใ์ นการค้้นหาข้้อมูลู
๓. เก็บ็ รักั ษาข้้อมูลู ที่่เ� ป็น็ ประโยชน์์ในรูปู แบบต่่าง ๆ
๔. นำเสนอข้้อมูลู ในรููปแบบที่่เ� หมาะสมโดยเลืือกใช้้ซอฟต์แ์ วร์์ประยุุกต์์
๕. ใช้้คอมพิวิ เตอร์ช์ ่ว่ ยสร้้างชิ้�นงานจากจิินตนาการ
หรืืองานที่่ท� ำในชีวี ิติ ประจำวันั อย่่างมีีจิิตสำนึึกและความรับั ผิดิ ชอบ

ภยั ท่ี ๓ : รู้เจนจดั อบุ ัตเิ หตจุ ากการเลน่ | หนา้ 130

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน

ระดัับประถมศึึกษาปีีที่่� ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)

คนไทยฉลาดรู้ �

กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �ภาษาไทย
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่่�อการสื่�่อสาร
๑. ใช้้ภาษาไทยในการรัับข้้อมููล ถ่่ายทอดข้้อมููล แลกเปลี่�ยนความคิิดความรู้้�สึึกและประสบการณ์์
๒. ใช้้ภาษาไทยในการเขีียน พููด เพื่่�อนำเสนอข้้อมููลในรููปแบบต่่าง ๆ และช่่องทางที่่�หลากหลาย
อย่่างถููกต้้องเหมาะสม มีีเจตคติิที่่�ดีีในการรายงานผลการค้้นคว้้า เสนอทััศนะโต้้แย้้ง โน้้มน้้าว
และแสดงแนวคิิดอย่่างมีีเหตุุผล
สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑. สืืบสอบความรู้ �และมโนทััศน์์เกี่ �ยวกัับภาษาไทยที่่�สนัับสนุุนด้้วยหลัักฐานเชิิงประจัักษ์์
๒. ใช้้เหตุุผลสนัับสนุุนหรืือคััดค้้านในประเด็็นถกเถีียงในสถานการณ์์ต่่าง ๆ เช่่น การอภิิปราย
และการโต้้วาทีี
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �คณิิตศาสตร์์
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่่�อการสื่่�อสาร
๑. ใช้้ภาษาไทยทั้้�งวจนภาษา อวััจนภาษา และสััญลัักษณ์์ทางคณิิตศาสตร์์ เพื่่�อสื่�อความหมาย
และนำเสนออย่่างถููกต้้องเหมาะสม
สมรรถนะหลััก ด้้านคณิิตศาสตร์์ในชีีวิิตประจำวััน
๑. สืืบค้้นผลกระทบของสมมติิฐานในกระบวนการคณิิตศาสตร์์วิิธีีแก้้ปััญหาหรืือการสรุุป
๒. อธิิบาย เปรีียบเทีียบ แปลความหมายของแผนภููมิิรููปภาพจากสื่�อต่่าง ๆ เพื่่�อตอบปััญหา
ในชีีวิิตประจำวัันของตนออกแบบแผนภููมิิรููปภาพหรืือตารางโดยใช้้เทคโนโลยีี
สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑. รวบรวมข้้อมููลและจำแนกข้้อมููลเกี่�ยวกัับตััวเลขที่่�พบเห็็นในชีีวิิตประจำวััน
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �วิิทยาศาสตร์์และเทคโนโลยีี
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่่�อการสื่�่อสาร
๑. ฟััง พููด อ่่านและเขีียนคำศััพท์์ภาษาไทยที่่�เกี่�ยวข้้องกัับความรู้� มโนทััศน์์ แนวคิิด หลัักการ
และกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์
สมรรถนะหลััก ด้้านคณิิตศาสตร์์ในชีีวิิตประจำวััน
๑. สร้้างกฎเกณฑ์์ทางคณิิตศาสตร์์ วิิเคราะห์์ ตรวจสอบกระบวนการคณิิตศาสตร์์ วิิธีีแก้้ปััญหา
และการได้้มาของกฎเกณฑ์์นั้้�นโดยใช้้วิิธีีการให้้เหตุุผลเชิิงอุุปนััย
๒. ให้้เหตุุผลเชิิงนิิรนััยหรืือตรรกศาสตร์์เพื่่�อตรวจสอบข้้อโต้้แย้้งในวิิชาวิิทยาศาสตร์์
๓. สืืบค้้นผลกระทบของสมมติิฐานในกระบวนการคณิิตศาสตร์์วิิธีีแก้้ปััญหาหรืือการสรุุป
๔. อธิิบาย เปรีียบเทีียบ แปลความหมายของแผนภููมิิรููปภาพจากสื่�อต่่าง ๆ เพื่่�อตอบปััญหาในชีีวิิต
ประจำวัันของตนออกแบบแผนภููมิิรููปภาพหรืือตารางโดยใช้้เทคโนโลยีี

ภัยที่ ๓ : รเู้ จนจัดอุบัติเหตจุ ากการเลน่ | หนา้ 131

ความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

ระดัับประถมศึึกษาปีีที่่� ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)

สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑. ตั้้�งคำถามสำคััญเกี่�ยวกัับเรื่�องที่่�จะศึึกษา วางแผนการสำรวจ ตรวจสอบตามความคิิดของตััวเอง
และของกลุ่่�ม เลืือกและใช้้วััสดุุอุุปกรณ์์หรืือเครื่�องมืือในการสำรวจตรวจสอบ เปรีียบเทีียบข้้อมููล
นำเสนอผลการจััดกระทำข้้อมููล อธิิบายผลการสำรวจตรวจสอบด้้วยหลัักฐานเชิิงประจัักษ์์
และสรุุปคำอธิิบายด้้วยแผนภาพประกอบข้้อความ
๒. เรีียนรู้้�ธรรมชาติิของวิิทยาศาสตร์์ เทคโนโลยีีและวิิศวกรรม เรื่�องราวในธรรมชาติิ เรื่�องราว
ที่่�มีีการเปลี่�ยนแปลงจากการกระทำของมนุุษย์์ รวมทั้้�งเทคโนโลยีี ในสถานการณ์์ที่่�เกี่�ยวข้้องกัับตนเอง
ครอบครััว ชุุมชน โดยมีีหลัักฐานสนัับสนุุนได้้อย่่างสมเหตุุสมผล
๓. ออกแบบและสร้้างแบบจำลองอย่่างง่่ายด้้วยความรู้�ทางวิิทยาศาสตร์์ เทคโนโลยีีและใช้้แบบจำลอง
เพื่่�ออธิิบายเรื่ �องราวในธรรมชาติิ
๔. แสดงความคิิดเห็็นสนัับสนุุน หรืือคััดค้้านด้้วยหลัักฐานเชิิงประจัักษ์์อย่่างมีีเหตุุผล ตรวจสอบหลัักฐาน
ต่่าง ๆ จากแหล่่งที่่�มาให้้เป็็นที่่�เชื่�อถืือ
๕. ระบุุปััญหาและบริิบทของปััญหา ออกแบบต้้นแบบสิ่�งประดิิษฐ์์ด้้วยการวาดภาพและสร้้างต้้นแบบ
ของวิิธีีการแก้้ปััญหาที่่�เลืือกไว้้ ระบุุวััสดุุอุุปกรณ์์ที่่�เหมาะสมที่่�จะนำมาสร้้างต้้นแบบและดำเนิินการ
ทดสอบต้้นแบบ ปรัับปรุุง ออกแบบซ้้ำเพื่่�อให้้ต้้นแบบที่่�เหมาะสมที่่�สุุด พร้้อมทั้้�งบัันทึึกผลการทดสอบ
และอธิิบายผลอย่่างใช้้เหตุุผล
กลุ่�มสาระการเรีียนรู้�สัังคมศึึกษา ศาสนา และวััฒนธรรม
สมรรถนะหลััก ด้้านภาษาไทยเพื่�่อการสื่�่อสาร
๑. ใช้้ภาษาไทยในการสนทนาโต้้แย้้ง นำเสนอความคิิดที่่�สร้้างสรรค์์แลกเปลี่�ยน แบ่่งปัันความคิิดมุุมมอง
ในหััวข้้อ/หััวเรื่�องประเด็็นต่่าง ๆ เกี่�ยวกัับสัังคม ท้้องถิ่�น ศาสนาและวััฒนธรรม หรืือระเบีียบแบบแผน
ต่่าง ๆ โดยคำนึึงถึึงความเหมาะสมกัับมุุมมอง ทััศนคติิของกลุ่่�มผู้�ชม/ผู้้�ฟัังและบริิบท
๒. ใช้้ภาษาไทยในการเรีียนรู้้�เรื่�องราวเรื่�องเล่่ารายละเอีียดรายงานรายการคำอธิิบาย
โต้้แย้้งภาพประกอบ ตาราง แผนที่่� แผนภููมิิตาราง รููปถ่่าย รวมทั้้�งภาพจากระยะไกล ภาพจากดาวเทีียม
และภาพเสมืือนจริิง
สมรรถนะหลััก ด้้านการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์และจิิตวิิทยาศาสตร์์
๑. สืืบสอบความรู้� มโนทััศน์์ด้้านสัังคม ศาสนา และวััฒนธรรม จากเรื่�องราว บริิบท รอบตััว
แหล่่งสื่�อต่่าง ๆ และดิิจิิทััล หลัักฐานเชิิงประจัักษ์์

ภยั ท่ี ๓ : รเู้ จนจดั อุบัติเหตจุ ากการเล่น | หนา้ 132

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน

ระดัับประถมศึึกษาปีีที่่� ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)

คนไทยอยู่่�ดีีมีีสุุข

กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �ภาษาไทย
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะชีีวิิตและความเจริิญแห่่งตน
๑. เรีียนรู้้�การจััดการชีีวิิต การพึ่่�งพาและพััฒนาตนเองผ่่านการฟัังและอ่่านจากแหล่่งความรู้้�ต่่าง ๆ
๒. ถ่่ายทอดความรู้�แลกเปลี่�ยนความคิิดเกี่�ยวกัับการจััดการชีีวิิต การพึ่่�งพาและพััฒนาตนเองที่่�สมดุุล
ผ่่านการพููดและการเขีียนในลัักษณะต่่าง ๆ
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �คณิิตศาสตร์์
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะชีีวิิตและความเจริิญแห่่งตน
๑. แก้้ปััญหาชีีวิิต การจััดการและดำเนิินชีีวิิตให้้พอดีี มีีความสมดุุลทุุกด้้านโดยใช้้ความรู้�
และกระบวนการทางคณิิตศาสตร์์
กลุ่�มสาระการเรีียนรู้�สัังคมศึึกษา ศาสนาและวััฒนธรรม
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะชีีวิิตและความเจริิญแห่่งตน
๑. แก้้ปััญหาในชีีวิิต ปรัับตััวต่่อสภาพความเปลี่�ยนแปลงและดำเนิินชีีวิิตให้้พอดีี มีีความสมดุุลทุุกด้้าน
โดยการน้้อมนำหลัักศาสนาที่่�ยึึดถืือมาใช้้
๒. ปฏิิบััติิตนเป็็นส่่วนหนึ่่�งของสัังคม วางตนได้้เหมาะสมกัับบทบาทและหน้้าที่่�ของตนที่่�มีีต่่อครอบครััว
และสัังคม
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �สุุขศึึกษาและพลศึึกษา
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะชีีวิิตและความเจริิญแห่่งตน
๑. เรีียนรู้้� พััฒนาทัักษะและเจตคติิในการป้้องกัันภััย โรคต่่าง ๆ และการปฏิิบััติิตนให้้มีีสุุขภาวะ

ภัยที่ ๓ : รูเ้ จนจัดอบุ ตั ิเหตจุ ากการเล่น | หน้า 133

ความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

ระดัับประถมศึึกษาปีีที่่� ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)

คนไทยสามารถสููง

กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �ภาษาไทย
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะการคิิดขั้้�นสููงและนวััตกรรม
๑. วิิเคราะห์์และประเมิินสารที่่�ใช้้ในการสื่�อสารทั้้�งการฟััง การพููด การอ่่านและการเขีียน
สรุุปสารตามความเข้้าใจของตนเอง และให้้ความเห็็นของตนเองที่่�มีีต่่อสารในเรื่�องนั้้�น ๆ
๒. พััฒนาทัักษะในการตััดสิินใจเรื่�องต่่าง ๆ บนฐานของข้้อมููลเหตุุผลและหลัักฐานอย่่างรอบด้้าน
และเหมาะสมตามบริิบทเชิิงวััฒนธรรมผ่่านการใช้้ภาษาไทยเพื่่�อการสื่�อสารทั้้�งการฟััง การพููด
การอ่่านและการเขีียน
๓. ระบุุปััญหาต่่าง ๆ รวมถึึงวิิเคราะห์์สาเหตุุของปััญหา หาวิิธีีการแก้้ปััญหาและเลืือกวิิธีีการแก้้ปััญหา
ที่่�เหมาะสมที่่�สุุดโดยใช้้ภาษาไทย
๔. อธิิบายกระบวนการแก้ป้ ััญหาที่่ต� นเองได้ล้ งมืือปฏิิบัตั ิอิ ย่่างเป็็นขั้�้นตอนและเป็็นระบบโดยใช้ภ้ าษาไทย
๔. ปรัับความคิิดของตนเองให้้มีีความยืืดหยุ่่�น สามารถมอง/คิิดและให้้ความเห็็นในเรื่�องต่่าง ๆ
อย่่างหลากหลายแง่่มุุมด้้วยการใช้้ภาษาไทยในการสื่�อสารทั้้�งการฟััง การพููด การอ่่านและการเขีียน
๕. พััฒนาความคิิดริิเริ่�มสิ่�งใหม่่ ๆ และสื่�อสารด้้วยรููปแบบแตกต่่างจากเดิิม
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �คณิิตศาสตร์์
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะการคิิดขั้้�นสููงและนวััตกรรม
๑. วิิเคราะห์์ วิิพากษ์์และประเมิินข้้อมููลทางคณิิตศาสตร์์โดยเฉพาะข้้อมููลที่่�เป็็นจำนวน ให้้เหตุุผล
ตลอดจนสื่่�อสารความหมายทางคณิิตศาสตร์์ตามที่่�ตนเองมีีความเข้้าใจและให้้ความเห็็น
๒. ตััดสิินใจ หาข้้อสรุุปทางคณิิตศาสตร์์บนฐานของการเชื่�อมโยงความรู้้�ต่่าง ๆ ทางคณิิตศาสตร์์
อย่่างรอบด้้าน
๓. ระบุุปััญหาทางคณิิตศาสตร์์ที่่�พบในชีีวิิตประจำวััน วิิเคราะห์์องค์์ประกอบของปััญหาโดยใช้้ความรู้�
ทางคณิิตศาสตร์์ รวมถึึงหาวิิธีีการแก้้ปััญหาที่่�หลากหลายและเลืือกวิิธีีการแก้้ปััญหาที่่�เหมาะสมที่่�สุุด
๔. ลงมืือแก้้ปััญหาด้้วยตนเองอย่่างเป็็นขั้�้นตอนและเป็็นระบบ โดยใช้้ความรู้�ทางคณิิตศาสตร์์
หรืือความรู้�เกี่�ยวกัับสถิิติิและความน่่าจะเป็็นช่่วยในการตััดสิินใจลงมืือแก้้ปััญหาในขั้้�นตอนต่่าง ๆ
๕. ฝึึกฝนให้้มีีความยืืดหยุ่่�นทางความคิิด มอง/คิิดและให้้ความเห็็นในปััญหาหรืือสถานการณ์์ที่่�เกี่�ยวข้้อง
กัับคณิิตศาสตร์์ที่่�หลากหลายแง่่มุุม โดยเฉพาะการพิิจารณาปััญหาและการแก้้ไขปััญหาทางคณิิตศาสตร์์
๖. คิิดริิเริ่�มวิิธีีการแก้้ปััญหาทางคณิิตศาสตร์์ในรููปแบบใหม่่ ๆ สื่่�อสารและนำเสนอการสื่�อความหมาย
ทางคณิิตศาสตร์์ของตนเองให้้ผู้ �อื่ �นเข้้าใจและนำเสนอความคิิดนั้้�นอย่่างเป็็นรููปธรรม
สมรรถนะหลััก ด้้านการรู้�เท่่าทัันสื่่�อ สารสนเทศและดิิจิิทััล
๑. ใช้้สื่�อ สารสนเทศที่่�พบเห็็นในชีีวิิตประจำวัันในการเรีียนรู้้�การนำเสนอข้้อมููลด้้วยสััญลัักษณ์์
รููปแบบทางคณิิตศาสตร์์ที่่�สามารถสร้้างการรัับรู้ �ที่ �แตกต่่างกััน

ภัยท่ี ๓ : รู้เจนจดั อบุ ัตเิ หตจุ ากการเลน่ | หน้า 134

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน

ระดัับประถมศึึกษาปีีที่�่ ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �วิิทยาศาสตร์์และเทคโนโลยีี
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะการคิิดขั้้�นสููงและนวััตกรรม
๑. วิิเคราะห์์ วิิพากษ์์ประเมิินข้้อมููลและเหตุุผลด้้วยการสืืบเสาะหาความรู้ �ที่ �หลากหลาย
๒. ระบุุปััญหา วิิเคราะห์์สาเหตุุของปััญหาอย่่างเป็็นเหตุุเป็็นผลผ่่านการสืืบสอบความรู้�ที่�หลากหลาย
เพื่่�อนำไปสู่ �การหาวิิธีีการแก้้ปััญหา ผ่่านกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์และเลืือกวิิธีีการแก้้ปััญหา
ที่่�มีีความเหมาะสมที่่�สุุด
๓. ตััดสิินใจเรื่�องต่่าง ๆ บนฐานข้้อมููลเหตุุผลหลัักฐานอย่่างรอบด้้านและเหมาะสมกัับบริิบท
ผ่่านการสืืบสอบหาความรู้ �ที่ �หลากหลายผ่่านกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์
๔. ใช้้ความรู้�และกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์ในการแก้้ปััญหาต่่าง ๆ ด้้วยตนเองอย่่างเป็็นขั้้�นตอน
และเป็็นระบบ
๕. มีีความยืืดหยุ่่�นทางความคิิด มอง/คิิดและให้้ความเห็็นในการแก้้ปััญหาต่่าง ๆ ที่่�หลากหลายแง่่มุุม
ผ่่านการสืืบสอบหาความรู้�ที่�หลากหลาย และผ่่านการใช้้ความรู้�และกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์
๖. คิิดริิเริ่�มสิ่�งใหม่่ ๆ ที่่�แตกต่่างจากเดิิมด้้วยการใช้้ความรู้�และกระบวนการทางวิิทยาศาสตร์์
โดยอธิิบายความคิิดที่่�เป็็นสิ่่�งใหม่่ และขยายผลต่่อยอดความคิิดนั้้�นให้้เป็็นรููปธรรม
กลุ่�มสาระการเรีียนรู้�สัังคมศึึกษา ศาสนาและวััฒนธรรม
สมรรถนะหลััก ด้้านทัักษะการคิิดขั้้�นสููงและนวััตกรรม
๑. วิิเคราะห์์ วิิพากษ์์และประเมิินข้้อมููลและเหตุุผล สรุุปและให้้ความเห็็นที่่�นำไปสู่ �การอยู่่�ร่่วมกััน
ในสัังคมไทยและสัังคมโลกอย่่างสัันติิสุุข
๒. ฝึึกฝนตััดสิินใจเกี่ �ยวกัับการอยู่่�ร่่วมกัันในสัังคมไทยและสัังคมโลกอย่่างสัันติิสุุขบนฐานข้้อมููลเหตุุผล
และหลัักฐานอย่่างหลากหลายเหมาะสมกัับบริิบททางวััฒนธรรม
๓. ระบุุปััญหาทางสัังคมหรืือสิ่�งแวดล้้อม วิิเคราะห์์สาเหตุุของปััญหา หาวิิธีีการแก้้ปััญหา
และเลืือกวิิธีกี ารแก้ป้ ััญหาที่่�เหมาะสมที่่�สุุด โดยที่่ไ� ม่ส่ ่ง่ ผลใด ๆ ต่่อความสันั ติิสุุขในสัังคมไทยและสัังคมโลก
๔. ลงมืือแก้้ปััญหาทางสัังคม หรืือสิ่�งแวดล้้อมด้้วยตนเองอย่่างเป็็นขั้�้นตอนและเป็็นระบบ
ด้้วยสำนึึกของการเป็็นพลเมืืองดีี
๕. มีีความยืืดหยุ่่�นทางความคิิด มอง/คิิดและให้้ความเห็็นในเรื่�องต่่าง ๆ ที่่�เป็็นประเด็็นทางสัังคม
วััฒนธรรมและสิ่�งแวดล้้อม เปิิดใจยอมรัับความแตกต่่างทางสัังคมวััฒนธรรมที่่�มีีแง่่มุุมที่่�หลากหลาย
๖. คิิดริิเริ่�มสิ่�งใหม่่ ๆ แบบแผนการดำรงชีีวิิตในสัังคมรููปแบบใหม่่ ๆ ที่่�แตกต่่างจากเดิิมและเหมาะสม
กัับบริิบททางสัังคมที่่�เปลี่�ยนแปลงไป โดยอธิิบายความคิิดหรืือแบบแผนการดำรงชีีวิิตรููปแบบใหม่่นั้้�น

ภัยท่ี ๓ : รูเ้ จนจดั อุบตั เิ หตจุ ากการเล่น | หนา้ 135

ความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

ระดัับประถมศึึกษาปีีที่�่ ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)

พลเมืืองไทยใส่่ใจสัังคม

กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �ภาษาไทย
สมรรถนะหลััก ด้้านการสื่�่อสาร
๑. รัับสารผ่่านการอ่่าน ฟััง และดููจากช่่องทางหลากหลายและทำความเข้้าใจ ตีีความ แปลความ
และขยายความสิ่�งที่่�อ่่าน ฟััง และดููได้้อย่่างมีีวิิจารณญาณ เพื่่�อนำมาใช้้ในการพััฒนาตน
ประยุุกต์์ใช้้ในชีีวิิตประจำวัันอย่่างมีีมารยาท
๒. ส่่งสารผ่่านการพููด เขีียนในรููปแบบต่่าง ๆ เพื่่�อให้้ข้้อมููล แสดงความรู้้�สึึก ความคิิดเห็็นและโน้้มน้้าวได้้
อย่่างมีีเหตุุผลและเหมาะสมกัับกาลเทศะ
๓. ใช้้เทคนิิคในการสื่�อสารเพื่่�อให้้เกิิดความเข้้าใจและการถ่่ายทอดข้้อความได้้ผลดีียิ่�งขึ้�น
สมรรถนะหลััก ด้้านการทำงานแบบรวมพลัังเป็็นทีีมและมีีภาวะผู้้�นำ
๑. ปฏิิบััติิงานร่่วมกัันเพื่่�อเรีียนรู้้�และพััฒนาทัักษะการฟัังพููดอ่่านเขีียน และการสื่�อสารเรื่�องราว
ที่่�เกี่�ยวข้้องกัับการสร้้างความสััมพัันธ์์อัันดีี การรวมพลัังทำงานร่่วมกััน การใช้้ภาวะผู้้�นำ
และการปฏิิบััติิหน้้าที่่�ในฐานะสมาชิิกกลุ่่�ม
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �คณิิตศาสตร์์
สมรรถนะหลััก ด้้านการสื่�่อสาร
๑. ส่่งสารผ่่านการพููด เขีียน เพื่่�ออธิิบายและนำเสนอข้้อมููล จำนวน สััญลัักษณ์์ แผนภููมิิ กราฟ
แบบจำลอง การคาดการณ์์ วิิธีีการคำนวณ กระบวนการและการแก้้ปััญหาทางคณิิตศาสตร์์
ให้้สอดคล้้องกัับบุุคคล กาลเทศะ
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �วิิทยาศาสตร์์และเทคโนโลยีี
สมรรถนะหลััก ด้้านการสื่�่อสาร
๑. ส่่งสารผ่่านการพููด เขีียนโดยใช้้ทั้้�งข้้อความ สััญลัักษณ์์ แบบจำลอง เพื่่�ออธิิบาย นำเสนอ อภิิปราย
หลักั การ แนวคิิด ข้้อมูลู ผลการทดลอง ผลการสืืบค้น้ กระบวนการทางวิิทยาศาสตร์ด์ ้ว้ ยกลวิิธีีที่่เ� หมาะสม
๒. ส่่งสารผ่่านการพููด เขีียนเพื่่�อแลกเปลี่�ยนความคิิดเห็็นอย่่างอิิสระ สรุุปสิ่�งที่่�ที่่�ได้้เรีียนรู้้�
บัันทึึกผลทั้้�งการทดลองและการสืืบค้้น
สมรรถนะหลััก ด้้านการเป็็นพลเมืืองตื่�่นรู้�ที่�่มีีสำนึึกสากล
๑. ​ใช้้กระบวนการสืืบสอบทางวิิทยาศาสตร์์ในการสร้้างการมีีส่่วนร่่วมหรืือสร้้างการเปลี่�ยนแปลง

ภัยที่ ๓ : รเู้ จนจัดอุบัติเหตจุ ากการเล่น | หน้า 136

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยนความสอดคล้้องของกิิจกรรมกัับสมรรถนะกัับคู่่�มืือการนำกรอบสมรรถนะหลัักของผู้้�เรีียน

ระดัับประถมศึึกษาปีีที่�่ ๔-๖ ไปใช้้ในการพััฒนาผู้้�เรีียน โดยคณะครุุศาสตร์์ จุุฬาลงกรณ์์มหาวิิทยาลััย
ร่่วมกัับสำนัักงานเลขาธิิการสภาการศึึกษา กระทรวงศึึกษาธิิการ (๒๕๖๒)
กลุ่�มสาระการเรีียนรู้�สัังคมศึึกษา ศาสนาและวััฒนธรรม
สมรรถนะหลััก ด้้านการสื่่�อสาร
๑. ส่่งสารผ่่านการพููด เขีียนเพื่่�ออธิิบาย นำเสนอข้้อมููล มโนทััศน์์ หลัักการ แนวคิิด แนวทาง
กระบวนการที่่�เกี่ �ยวข้้องกัับสัังคม ศาสนาและวััฒนธรรมในรููปแบบที่่�หลากหลายและเหมาะสมกัับ
กาลเทศะ
๒. แลกเปลี่�ยนสารด้้วยการพููด เขีียนเพื่่�ออภิิปรายความรู้� ความคิิดเห็็นเกี่�ยวกัับข้้อมููล มโนทััศน์์
หลัักการ แนวคิิดที่่�เกี่�ยวข้้องกัับสัังคม ศาสนาและวััฒนธรรม โดยคำนึึงถึึงความเหมาะสม
และการเป็็นทั้้�งผู้้�รัับข้้อมููลและผู้้�นำเสนอที่่�ดีี
สมรรถนะหลััก ด้้านการเป็็นพลเมืืองตื่่�นรู้�ที่่�มีีสำนึึกสากล
๑. ใช้้ประเด็็นทางสัังคม (Controversial issue) ในการอภิิปรายสานเสวนา (Dialogue)
การแลกเปลี่ �ยนความคิิดเห็็นอย่่างเป็็นเหตุุเป็็นผล
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �สุุขศึึกษาและพลศึึกษา
สมรรถนะหลััก ด้้านการสื่�่อสาร
๑. ส่่งสารผ่่านการพููด เขีียน เพื่่�ออธิิบาย นำเสนอข้้อมููล แนวคิิด หลัักการ มโนทััศน์์ กิิจกรรมเกี่�ยวกัับ
การดำรงชีวี ิติ การสร้า้ งเสริมิ สุุขภาพและการพัฒั นาคุุณภาพชีวี ิติ ทั้้ง� ร่า่ งกาย จิติ ใจ อารมณ์ ์ สังั คม สติปิ ัญั ญา
กลุ่ �มสาระการเรีียนรู้ �การงานอาชีีพ
สมรรถนะหลััก ด้้านการสื่่�อสาร
๑. ส่่งสารผ่่านการพููด/เขีียนเพื่่�ออภิิปราย แลกเปลี่�ยนความรู้� ความคิิดเห็็น เกี่�ยวกัับการดำรงชีีวิิต
ครอบครััวและการประกอบอาชีีพโดยเคารพความคิิดเห็็นที่่�แตกต่่างกััน
๒. ส่่งสารผ่่านพููดนำเสนอผลงานที่่�เกี่ �ยวข้้องกัับการดำรงชีีวิิต

ภัยท่ี ๓ : ร้เู จนจัดอบุ ัตเิ หตจุ ากการเล่น | หนา้ 137

๙.๔ การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

ตัวั อย่่างการออกแบบกิิจกรรม
การรัับมือื กัับสถานการณ์์ความเสี่�่ยงด้า้ น

“รู้้�ประเด็น็ เดิินทางปลอดภัยั ”

หมายถึึง การป้้องกัันและปลููกฝัังความรู้�และทัักษะการเดิินทางปลอดภััย การใช้้
อุุปกรณ์์สร้้างความปลอดภััยอย่่างถููกวิิธีีและสม่่ำเสมอ รวมถึึงความรู้�ในเรื่�องสััญญาณและ
สััญลัักษณ์์จราจร แบ่่งประเภทภััยได้้เป็็น ๓ ประเภท คืือ ภััยจากความประมาทขณะ​
เดินิ ทาง ภัยั จากความประมาทในการใช้้อุุปกรณ์ส์ ร้า้ งความปลอดภัยั ขณะเดิินทาง ภััยจาก
การขาดความรู้�ความเข้้าใจความหมายของสััญญาณและสัญั ลักั ษณ์จ์ ราจร

ภัยที่ ๔ : รู้ประเด็นเดนิ ทางปลอดภยั | หน้า 138

กิิจกรรมการรัับมืือจากสถานการณ์์ความเสี่�่ยงขั้�้นพื้�้นฐาน:

Problem-based Learning
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ภััยที่่� ๔: รู้้�ประเด็็นเดิินทางปลอดภััย

กรณีีศึึกษา โศกนาฏกรรมโป๊๊ะล่่ม

ในที่่�สุุดขณะที่่�เรืือด่่วนกำลัังเข้้าเทีียบท่่าก็็เกิิด
การกระแทกกับั โป๊ะ๊ อย่า่ งแรง ทำให้โ้ ป๊๊ะเกิดิ ล่่มตกลง
ไปในแม่่น้้ำเจ้้าพระยาอย่่างรวดเร็็วด้้วยน้้ำหนัักของ
คนและน้้ำหนัักของน้้ำที่่�ไหลเทเข้้าไปเพิ่่�ม
คนพยายามเอาตัวั รอด แต่ห่ ลังั คาของโป๊๊ะกลัับ
ทำให้้พวกเขาไม่่สามารถช่่วยเหลืือตนเองหรืือว่่ายขึ้ �น
มาผุุดให้้พ้้นน้้ำได้้ มีเี พีียงคนที่่แ� ข็็งแรงและมีสี ติิดีีพอ
เท่่านั้้�นที่่�จะสามารถช่ว่ ยเหลืือตนเองออกมาได้้
ทั้้�งนี้้�พบผู้ �เสีียชีีวิิตส่่วนใหญ่่เป็็นผู้้�หญิิงและเด็็ก
ติดิ อยู่�ใต้ต้ ัวั โป๊ะ๊ ที่่ม� ีหี ลังั คาคลุุม โดยบางส่ว่ นถูกู กระแส
ไฟฟ้า้ ที่่�รั่�วจากหลัังคาโป๊ะ๊ ดูดู
แหล่ง่ ที่่ม� า: คมชััดลึึก

ภาพจากไทยรัฐั ออนไลน์์ (๒๕๕๘)

เมื่อ� วันั ที่่� ๑๔ มิ.ิ ย. ๒๕๓๘ ขณะเรืือด่ว่ นกำลััง
เข้้าเทีียบท่่าที่่�ท่่าน้้ำ โป๊๊ะได้้เกิิดล่่มทำให้้ผู้�โดยสารที่่�
ยืืนรออยู่่�จมน้้ำ บาดเจ็็บและเสีียชีีวิิตจำนวนมาก
เนื่่�องจากฝนตก การจราจรจึึงติิดขััดเข้้าขั้�้นวิิกฤติิ
ส่่งผลให้้ผู้ �คนหลั่ �งไหลมานั่่�งเรืือด่่วนกัันแน่่นขนััดจนมีี
สภาพจมลงไปในน้้ำ แต่่ตอนนั้้�นโป๊๊ะยัังทรงตััวอยู่�ได้้
ผู้�คนนัับร้อ้ ยต่า่ งทยอยเร่่งรีบี มารอลงเรืือกันั มากขึ้�น ๆ
โดยไม่่ได้้คำนึึงถึึงความปลอดภััย และไม่่ได้้สนใจต่่อ
ตัวั เลขระบุุจำนวนคนที่่โ� ป๊ะ๊ จะรับั น้้ำหนักั ได้้ แค่่ ๖๐ คน
เพราะต่่างก็็คิิดถึึงแต่่จุุดหมายปลายที่่�ตนเองต้้องไป
ให้ถ้ ึึงทัันเวลา

ภยั ที่ ๔ : ร้ปู ระเดน็ เดินทางปลอดภยั | หนา้ 139

แนวคิิดการออกแบบกิิจกรรม

กิิจกรรมนี้้�ถึึงออกแบบขึ้�นด้้วยการยกกรณีีศึึกษามาให้้นัักเรีียนได้้เรีียนรู้้� เพื่่�อชี้�ให้้เห็็น
ว่่าเหตุุการณ์์โป๊๊ะล่่มที่่�ท่่าน้้ำเป็็นเหตุุการณ์์ที่่�อาจจะเกิิดขึ้�นกัับนัักเรีียนได้้ และความอัันตรายที่่�
เกิดิ ขึ้น� สามารถนำไปสู่�การสูญู เสียี ทรัพั ย์ส์ ินิ และชีวี ิติ ซึ่ง�่ หากนักั เรียี นมีสี ติิ สามารถควบคุุมอารมณ์์
ของตนเอง ประกอบกัับมีีความรู้� ไหวพริิบในการแก้้ปััญหาจากเหตุุการณ์์ดัังกล่่าว จะทำให้้
นัักเรีียนมีีโอกาสที่่�จะเอาตััวรอดจากความเสี่�ยงนี้้�ได้้ ซึ่่�งสอดคล้้องกัับพััฒนาการของนัักเรีียน
ระดัับประถมศึึกษาตอนปลายที่่�ตระหนัักถึึงภััยรอบตััวมากขึ้�น สามารถคิิดและเข้้าใจเหตุุและ
ผล รวมถึึงสามารถคิิดวางแผน จััดระบบและทำเป็็นขั้้�นตอนได้้
กิิจกรรมครั้ �งนี้้�จึึงมุ่่�งเน้้นให้้นัักเรีียนลองฝึึกแก้้ปััญหาหากอยู่ �ในเหตุุการณ์์โป๊๊ะล่่มที่่�
ท่า่ น้้ำผ่่านกระบวนการคิดิ ตััดสิินใจโดยใช้ก้ ระบวนการคิดิ เชิิงคำนวณ (CT: Computational
Thinking) โดยใช้้เวลาการจััดประสบการณ์์พััฒนาสมรรถนะด้้านต่่าง ๆ ประมาณ ๑-๒ วััน
บููรณาการกัับหน่่วยการเรีียนหรืือเป็็นกิิจกรรมยามเช้้า (Home Room)
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ผลที่�่คาดว่า่ จะได้้รัับ จุุดประสงค์์

๑. รู้�จักั ระมัดั ระวังั ในการเดินิ ทางขณะที่่จ� ะ ๑. การคิดิ วิธิ ีกี ารป้อ้ งกันั ไม้ใ้ ห้ต้ นเองได้ร้ ับั
โดยสารเรืือหรืืออยู่ �บนโป๊ะ๊ อันั ตรายจากการเดินิ ทางทางน้้ำหรืือโดยสารเรืือ
๒. รู้้�วิธิ ีกี ารดูแู ลตนเองและแก้ป้ ัญั หาหากได้ร้ ับั ๒. การแก้ป้ ัญั หาหากนักั เรียี นได้ร้ ับั อันั ตรายจาก
อันั ตรายจากการเดินิ ทางทางน้้ำหรืือโดยสารเรืือ การเดินิ ทางทางน้้ำหรืือโดยสารเรืือ

ภยั ที่ ๔ : รู้ประเดน็ เดนิ ทางปลอดภัย | หนา้ 140

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน เนื้้�อหาการเรียี นรู้�

๑. การป้อ้ งกันั ไม่ใ่ ห้เ้ กิดิ อันั ตรายจากการโดยสาร
เรืือหรืืออยู่�บนโป๊ะ๊
๒. การเอาตัวั รอดให้ป้ ลอดภัยั จากอันั ตรายจาก
การโดยสารเรืือหรืืออยู่ �บนโป๊ะ๊

สื่�อ่ ประกอบกิิจกรรม

๑. สื่่อ� คลิปิ วิดิ ีโี อข่า่ ว “๑๔ มิ.ิ ย. ๒๕๓๘
โศกนาฏกรรมโป๊ะ๊ ล่ม่ ที่่ท� ่า่ เรืือพรานนก” ไทยรัฐั
นิวิ ส์์
๒. สื่่อ� คลิปิ วิดิ ีโี อ “๗ วิธิ ีกี ารเอาตัวั รอด ในขณะ
ลงเล่น่ น้้ำที่่จ� ะช่ว่ ยชีวี ิติ คุุณได้้ ๑๐๐%” MR.B
๓.​บทความ “๕ ทักั ษะเอาตัวั รอด ป้อ้ งกันั เด็ก็
ไทยจมน้้ำ” สสส. ๖ ก.ค. ๒๕๖๑
๕. ๔. ชวนรู้้�ข้อ้ ปฏิบิ ัตั ิ:ิ สัญั จรทางน้้ำอย่า่ งไรให้ช้ ีวี ิติ
ปลอดภัยั จากเรืือล่ม่
๕. สื่่อ� ประกอบการอบรม ชุุด โครงสร้า้ งพื้น้� ฐาน
บูรู ณาการความคิดิ สร้า้ งสรรค์์
๖. ถังั ใส่น่ ้้ำ

ภัยที่ ๔ : รูป้ ระเดน็ เดินทางปลอดภัย | หนา้ 141

ขั้้�นตอนการทำกิิจกรรม การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน

การแจกแจงแยกแยะปัญั หา
(Decomposing a Problem)

การแจกแจงปัญั หาเป็น็ องค์ป์ ระกอบย่่อย จััดกลุ่่ม� ประเภทตามสิ่ง� ที่่�จำเป็น็ หรืือสิ่�งที่่�ต้อ้ งคำนึึงถึงึ และ
สิ่ง� ที่่ไ� ม่เ่ กี่�ยวข้้องบนฐานการคิดิ ที่่เ� ป็น็ เหตุุและผล เพื่่อ� ให้้ปัญั หาที่่�พบมีีความเป็น็ รููปธรรม จับั ต้อ้ งได้้ ​
มีีกระบวนการแก้ป้ ัญั หาที่่จ� ัดั การได้้ ซึ่�่งทำให้ห้ าทางออกของปัญั หาได้้อย่า่ งเป็็นระบบ

๑.๑ จุุดประกายความสนใจ

ครููเล่า่ เรื่�องราวของกรณีศี ึกึ ษา
๑. ครููเกริ่�นแนะนำเรื่�องการใช้้กระบวนการคิดิ เชิิงคำนวณกับั การเรียี นรู้้�ด้้วยการกล่า่ วว่่า การที่่ค� น
เราจะแก้้ปัญั หาในเรื่�อง ๆ หนึ่่ง� ได้้สำเร็จ็ จำเป็็นต้อ้ งมีีวิิธีีคิิดแก้้ปัญั หาอย่า่ งเป็น็ ระบบและมีีเหตุุและผล (ซึ่�่งใน
ที่่น� ี้้ค� ืือกระบวนการคิิดเชิงิ คำนวณหรืือเรีียกสั้�น ๆ ว่่า CT) ครูจู ึึงอยากเตรียี มความพร้้อมของนักั เรียี นก่อ่ นเข้า้
สู่่�วิิธีกี ารแก้้ปััญหา เพื่่อ� ดูวู ่่านักั เรียี นมีวี ิิธีีคิดิ อย่่างเป็น็ เหตุุเป็น็ ผลหรืือไม่่ เช่น่ ให้้นัักเรียี นช่ว่ ยกันั ลองสร้า้ งโป๊ะ๊
จากสื่อ� ประกอบการอบรม ชุุด โครงสร้้างพื้น�้ ฐานบูรู ณาการความคิิดสร้า้ งสรรค์์ เพื่่�อดููลักั ษณะและตำแหน่่ง
การรับั และถ่า่ ยเทน้้ำหนััก โดยจำลองน้้ำหนัักของผู้�โดยสารด้้วยแรงกดหรืือตุ๊�กตาจำลอง ว่่าควรยืืนใน
ตำแหน่่งใดจึึงจะไม่ท่ ำให้น้ ้้ำหนักั เทไปที่่ด� ้้านใดด้า้ นหนึ่่�ง ให้น้ ักั เรีียนลองเล่น่ เพื่่�อฝึึกการวางแผน การกำกัับ
ติิดตามให้้เป็น็ ไปตามแผน คิิดแก้้ปัญั หาแล้้วขอตััวแทนนักั เรีียนลองสะท้อ้ นว่่าสามารถแยกแยะ หาจุุดร่ว่ ม
ของปัญั หา ตัดั ประเด็น็ ที่่ท� ี่่�ไม่่ใช่่ออก สรุุปเป็น็ ความคิดิ และจะมีลี ำดับั ขั้้น� ตอนการแก้้ปััญหาอย่า่ งไรไปสู่�​
เป้้าหมายได้้หรืือไม่่ อย่่างไร
๒. เมื่ �อดููแล้้วนัักเรีียนสามารถเริ่�มรู้�วิธีีการคิิดเชิิงเหตุุและผลโดยไม่่ใช้้อารมณ์์เป็็นตััวตััดสิินเพื่่�อ​
แก้ป้ ัญั หา จึงึ ค่อ่ ยเข้า้ สู่�ขั้�น้ ตอนต่่อไป
๓. ครูเู ล่า่ ข่า่ วให้น้ ักั เรีียนฟังั เพื่่�อเป็น็ ข้อ้ มูลู สำหรัับการเรียี นรู้้�ในขั้้�นต่อ่ ไป

ภัยที่ ๔ : รปู้ ระเดน็ เดินทางปลอดภยั | หน้า 142

๑.๒ ตั้้�งประเด็็นที่�่จะศึึกษาผ่่านการตั้้�งคำถาม

แลกเปลี่ย� นความคิดิ เห็น็ กัับนักั เรียี นในเรื่อ� งที่่�เกิิดขึ้น� ให้้นักั เรียี นเลืือกว่า่ สนใจศึึกษากรณีศี ึึกษาแบบใด​
ดัังตัวั อย่า่ งคำถาม ของครูู (ในกรณีที ี่่�นักั เรีียนยังั หาคำตอบไม่่ได้้ เปิิดสื่อ� คลิปิ วิิดีีโอ หรืือแนะนำหนัังสืือให้้นักั เรียี นค้น้ คว้า้ ​

เพื่่�อนำมาอภิิปรายแลกเปลี่ย� นเรีียนรู้้�กับั เพื่่อ� น)
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ตััวอย่่างที่่� ๑ ตััวอย่่างที่่� ๒ ตััวอย่่างที่่� ๓

นัักเรีียนคิิดอย่่างไร ในข่่าวโป๊๊ะล่่ม ในข่่าวมีีคนตกน้้ำและจมน้้ำ
กัับข่่าวนี้้� เพราะอะไร หายไปหลายคน ถ้้าเป็็น
นัักเรีียนจะทำอย่่างไรให้้
คุุณครูู คุุณครูู
ปลอดภััย คุุณครูู
รู้้�สึึกกลััวหากตก โป๊๊ะรัับน้้ำหนััก
หรืือจมน้้ำ ไม่่ไหว ผมคงตกใจ
จนทำอะไรไม่่ถููก
นัักเรีียน นัักเรีียน
นัักเรีียน
ถ้้าสมมติินัักเรีียนอยู่ � ถ้้าเป็็นนัักเรีียน
ในเหตุุการณ์์นี้้� นัักเรีียน นัักเรีียนจะทำอย่่างไร ในขณะที่่�นัักเรีียนรู้้�
ว่่าโป๊๊ะกำลัังจะล่่ม
จะทำอย่่างไร คุุณครูู สิ่่�งแรกที่่�นัักเรีียนควรทำ

คุุณครูู ยืืนรอขึ้ �นเรืืออยู่ � คืืออะไร
ข้้างบนฝั่่�ง ไม่่ลงไปในโป๊๊ะ
สวมเสื้�้อชููชีีพ ไม่่เร่่งรีีบ จนกว่่าเรืือจะจอดสนิิท คุุณครูู
ลงไปรอเพื่่�อขึ้ �นเรืือ
นัักเรีียน รีีบวิ่ �งขึ้ �นฝั่่�ง
นัักเรีียน
นัักเรีียน

จากการพููดคุุย ครููชวนตั้้�งประเด็็นที่�่จะศึึกษาร่่วมกััน ซึ่่�งได้้ข้้อสรุุปร่่วมกัันตามประเด็็นที่่�นัักเรีียนสนใจ ดัังนี้้�

คำถามจากตััวอย่่างที่่� ๓
นัักเรีียนจะเอาตััวรอดให้้ปลอดภััยได้้อย่่างไรเมื่่�อเกิิดอุุบััติิเหตุุจากการโดยสารเรืือ

ภยั ที่ ๔ : รูป้ ระเด็นเดินทางปลอดภยั | หน้า 143

๑.๓ ระดมสมองหาวิิธีีการแก้้ปััญหา

แบ่่งกลุ่ม่� นัักเรีียนเพื่่�อระดมสมองจััดกลุ่ม่� ความน่า่ จะเป็น็ ของวิิธีกี ารแก้้ไข
ครููชวนนัักเรีียนมาร่่วมกัันคิิดวิิธีีการแก้้ปััญหาหากได้้รัับอัันตรายจากการเดิินทางร่่วมกัับเพื่่�อน​
“ถ้้านัักเรีียนอยู่�ในเหตุุการณ์์นั้้�น นัักเรีียนจะมีีวิิธีีการเอาตััวรอดให้้ปลอดภััยจากอัันตรายจากการเดิินทาง​
ทางเรืือได้้อย่่างไร และมีีข้้อควรระวัังอะไรบ้้าง”
การระดมสมองหาวิิธีีการแก้้ปััญหา ควรครอบคลุุมทั้้�งประเด็็นด้้านทััศนคติิที่�่พึึงมีี และความรู้�ที่�่พึึงมีี ดัังนี้้�
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ทัศั นคติิที่พ่� ึงึ มีี ความรู้ท� ี่พ่� ึงึ มีี
- การช่่วยเหลืือซึ่ง� กันั และกันั - รู้ว� ิธิ ีีการเดินิ ทางทางน้ำ�ำ�อย่่างปลอดภััย
- ระวังั ไม่ป่ ระมาท คิิดว่า่ ไม่เ่ ป็็นไร - รู้�วิธิ ีกี ารเอาตัวั รอดเมื่�อ่ เกิิดอุุบััติเิ หตุุทางน้ำำ��
- มีีสติิ ควบคุมุ อารมณ์์ ไม่ใ่ ห้้ตกใจจนเกิินไป - รู้�จัักสังั เกตและคาดการณ์ล์ ่่วงหน้้าหากเกิดิ
เหตุุการณ์ไ์ ม่่คาดฝััน

๑.๔ ตััดประเด็็นที่�่ไม่่ใช่่การแก้้ปััญหาที่่�แท้้จริิงออก

ให้้นักั เรียี นลงคะแนนเสีียง (โหวต) เพื่่อ� เลืือกองค์์ประกอบที่่จ� ำเป็็นและควรคำนึงึ ถึงึ เกี่�ยวกับั ปัญั หา​
เพื่่อ� ให้้เข้า้ ใจในปรากฏการณ์ห์ รืือเหตุุการณ์์ที่่�เกิิดขึ้น� และตััดองค์์ประกอบที่่ไ� ม่เ่ กี่�ยวข้้องออกไป

รายการ ใช้้แก้้ปัญั หาได้้ ไม่แ่ ก้้ปััญหา

รู้�วิิธีีการเดิินทางทางน้ำ�ำ�อย่า่ ง ๘ โหวต ๒ โหวต
ปลอดภัยั ๑๐ โหวต ๐ โหวต
รู้�วิธิ ีีการเอาตััวรอดเมื่�อ่ เกิดิ
อุบุ ัตั ิิเหตุทุ างน้ำำ�� ๘ โหวต ๒ โหวต
รู้จ� ัักสังั เกตและคาดการณ์์ล่ว่ งหน้้า
หากเกิดิ เหตุกุ ารณ์ไ์ ม่ค่ าดฝััน

ภัยที่ ๔ : รปู้ ระเดน็ เดินทางปลอดภัย | หนา้ 144

๑.๕ ลำดัับขั้้�นตอนการแก้้ปััญหา

ลำดัับประเด็น็ ที่่�จะใช้ใ้ นการแก้ป้ ััญหาว่่าควรทำสิ่�งใดก่่อนสิ่่�งใดหลังั จากประสบการณ์ข์ องนักั เรีียน
โดยมุ่่�งเน้้นการคิดิ วางแผน มีีวิธิ ีีการ สื่่�อและอุุปกรณ์์ที่่จ� ะใช้้ในแต่่ละขั้�น้ ตอน รวมถึึงการควบคุุมกำกัับติิดตาม
แผนการดำเนินิ งานของตน
การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
ประเด็็นวิิธีกี ารแก้้ปััญหาที่่น� ัักเรีียนเลืือก ลำ�ำ ดัับการแก้้ปัญั หาจาก
สิ่�งที่่ค� วรคำ�ำ นึึงถึึงมากที่่�สุุด
(จากการลงคะแนนเสียี งของนัักเรียี น)

รู้ว� ิธิ ีกี ารเอาตััวรอดเมื่อ่� เกิิดอุบุ ััติิเหตุุทางน้ำ��ำ ๑

รู้ว� ิธิ ีีการเดิินทางทางน้ำ��ำ อย่า่ งปลอดภััย ๒

หมายเหตุุ: นัักเรีียนอาจคิิดลำดัับเพิ่�่มเติิมอีีกได้้ เช่่น ขอความช่่วยเหลืือเมื่่�อจมน้้ำ

อย่่างไรก็็ตามความคิิดของนัักเรีียนที่่�จะใช้้แก้้ปััญหาครั้�งนี้้�อาจเป็็นวิิธีีแก้้ปััญหาที่่�ยัังไม่่
ตรงประเด็น็ หรืือยังั ไม่ใ่ ช่ว่ ิธิ ีทีี่่ถ� ูกู ต้อ้ ง ขอให้ค้ รูใู ห้โ้ อกาสนักั เรียี นลองผิดิ ลองถูกู ตามวิธิ ีกี ารที่่น� ักั เรียี น
คิิดไปก่่อน โดยครููอย่่าเพิ่่�งรีีบเฉลย เพื่่�อให้้นัักเรีียนเกิิดความมั่่�นใจที่่�จะกล้้าคิิดกล้้าแสดงออก
จนเมื่อ� เข้้าสู่�ขั้้น� ตอนการสืืบค้้นต่่อไปจะทำให้้นัักเรีียนค่่อย ๆ เรีียนรู้้�ว่่าแผนการแก้ป้ ััญหา
ของตนมีีลำดัับที่่�ถููกต้้องหรืือไม่่และอาจจะมีีการเพิ่่�ม ลด หรืือรวบขั้�้นตอนการแก้้ปััญหาที่่�จะ
ทำให้้ได้้ผลจริิง พร้้อมระบุุสื่่�อและอุุปกรณ์์ที่่�ต้้องใช้้ประกอบการแก้้ปััญหา

ภยั ที่ ๔ : รปู้ ระเดน็ เดินทางปลอดภัย | หนา้ 145

สร้้างรููปแบบการแก้้ปัญั หาผ่่านการคิิดเป็น็ ลำดัับขั้้�นตอนสู่�เป้า้ หมาย
(Algorithmic Thinking)

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน๒.๑ สืืบค้้นความเป็็นไปได้้ของวิิธีีการแก้้ปััญหาที่�่นัักเรีียนคิิดขึ้้�นจากแหล่่งข้้อมููลต่่าง ๆ

ร่่วมกันั วิเิ คราะห์อ์ งค์ป์ ระกอบที่่�ควรคำนึงึ ถึึงในการแก้ป้ ัญั หาจากประสบการณ์์ของนัักเรียี น โดยสืืบค้้นจาก
แหล่่งข้อ้ มููลต่่าง ๆ เช่่น จากหนัังสืือ คำสอนของผู้�ปกครอง สื่่อ� คลิปิ วิิดีโี อต่า่ ง ๆ ว่า่ ประเด็น็ ใดสอดคล้้องกับั
ประเด็็นที่่น� ัักเรียี นคิิดเอาไว้้ เพื่่�อให้น้ ัักเรีียนเริ่ม� รู้�ว่าสิ่ง� ที่่�นัักเรีียนคิิดสามารถนำมาใช้ไ้ ด้้จริงิ ในการแก้้ปัญั หาได้้
หรืือไม่่ (ทบทวนข้้อมููลจากตารางในข้้อ ๑.๕ ลำดัับวิิธีกี ารแก้้ปัญั หาใหม่่ เติิมช่อ่ งเหตุุผลของวิิธีกี ารแก้้ปัญั หาแต่ล่ ะข้อ้ ในตาราง)

ลำ�ำ ดัับการแก้้ปัญั หา ความรู้้ท� ี่่ไ� ด้้จากการสืืบค้้นเพื่�อ่ แก้้ปัญั หา แหล่่งข้้อมููล

รู้ว� ิธิ ีีการเอาตััวรอดเมื่่�อเกิิด หากรู้ว� ิิธีกี ารเอาตััวรอดขณะเกิิดอุบุ ััติเิ หตุุทางน้ำำ�� wสwสwส..th๖aกih.eคa.๒lt๕h๖.o๑r.th
อุบุ ัตั ิิเหตุุทางน้ำ��ำ นัักเรียี นสามารถช่ว่ ยเหลืือตนเองให้้รอดพ้้นจาก hสgื่xtอ่� 2tคpvลskิปิ:Y/วqิ/ดิ uีyีโwoอqu8MtuR..bBe/
อุุบััติเิ หตุนุ ั้้�นได้้

รู้�วิิธีกี ารเดิินทางทางน้ำ�ำ� ในกรณีีที่่น� ักั เรียี นมีคี วามจำ�ำ เป็็นต้้องเดินิ ทาง ชสwชีัวีวwญั ินติwจร.ปูร้t�ขล้ทh้ออaาปดงipฏนภิ้bัำิบยั�ำ�ัsัตอจ.ิoยาิ:่กr่า.งเtรืhไอรใล่ห้่ม้
อย่า่ งปลอดภััย ทางน้ำ�ำ� หรือโดยสารเรือ นัักเรีียนควรศึึกษาข้้อมููล
การเดินิ ทางรวมถึงึ เตรีียมอุปุ กรณ์จ์ ำำ�เป็็น เช่น่
เสื้�อชููชีพี เป็น็ ต้้น

ภยั ที่ ๔ : รูป้ ระเดน็ เดินทางปลอดภยั | หนา้ 146

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน จัดั การข้้อมูลู สร้้างบทสรุปุ และตีีความข้้อมููล
(Organizing, Generating, and Interpreting data)

๓.๑ เรีียบเรีียงผลสรุุปจากการสืืบค้้น

นำข้้อมููลทั้้�งหมดมาเรีียบเรีียง จััดระบบหาแนวทางแก้้ปััญหา โดยให้้นัักเรีียนเลืือกวิิธีีการนำเสนอข้้อมููล​
ในรููปแบบของตาราง ดัังตััวอย่่าง

ภัยท่ี ๔ : รูป้ ระเด็นเดินทางปลอดภัย | หนา้ 147

ทดสอบ หาจุุดบกพร่่อง การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน
(Testing and Debugging)

๔.๑ ทบทวนความถููกต้้องของการแก้้ปััญหา

ทบทวนข้อ้ มูลู อีีกครั้�งเพื่่�อให้้แน่่ใจว่่าวิิธีีการแก้ป้ ัญั หาที่่�นักั เรียี นคิิดกัันไว้้นั้้น� เหมาะสมกับั สถานการณ์์มากที่่ส� ุุด
โดยให้น้ ักั เรียี นช่ว่ ยกันั อธิิบายเหตุุผลประกอบ
ข-้ อ้ เชมิูิญูลเผูพ้ิ�่เ่ชม�ี่�ยเตวิมิชเากีญ่�ยมวากัใบั ห้กค้ าวราดมููแรู้ล� เตช่นน่ เ อนงาหยาทก่า่ จเระืือโดเยพื่ส่�อาใรห้ทน้ ัากั งเน้ร้ีำียนสอบถามความรู้� ในกรณีีที่่ไ� ม่เ่ ข้า้ ใจหรืือต้อ้ งการ
- ให้น้ ักั เรียี นเรียี นรู้้� สนทนาพูดู คุุยเกี่ย� วกับั อันั ตรายจากการเดินิ ทางทางน้้ำร่ว่ มกันั
กัับครููและผู้ �ปกครอง
- นำข้อ้ มูลู ที่่�ได้้จากแหล่่งต่า่ ง ๆ มาร่ว่ มแลกเปลี่�ยนกัับเพื่่อ� นในกลุ่ม่� เพื่่�อปรับั ปรุุง
แก้้ไขรูปู แบบที่่ส� ร้า้ งขึ้น� ว่่าในส่ว่ นใดควรมีกี ารปรับั ปรุุง แก้ไ้ ขด้ว้ ยวิิธีีการอย่่างไร
นำข้้อมููลจากฝ่่ายต่่าง ๆ มาประมวลสรุุป จััดกลุ่่�มประเภท เทีียบเคีียงกัับวิิธีีแก้้ปััญหา
ที่่�นัักเรีียนได้้สร้้างไว้้ ว่่าควรมีีเพิ่่�มเติิมหรืือปรัับลดในเรื่ �องใดบ้้าง

๔.๒ ทดลองความรู้�

ทำการทดลองแนวทางการแก้ป้ ััญหาที่่ไ� ด้้มีกี ารปรัับปรุุงใหม่่

สร้้างสถานการณ์์ เล่่นบทบาทสมมติิจากการสร้้างโป๊๊ะด้้วยสื่�อประกอบการอบรม ชุุด โครงสร้้างพื้�้นฐาน
บูรู ณาการความคิิดสร้้างสรรค์์ อีกี ครั้ง� โดยคราวนี้้�สร้้างโป๊๊ะให้ล้ อยในน้้ำ (เตรีียมถัังใส่น่ ้้ำแล้ว้ นำโป๊ะ๊ ที่่ส� ร้้าง
มาลอย) โดยใช้ค้ วามรู้�ที่ศ� ึกึ ษามาออกแบบ
- การยืืนรอเรืือโดยสารที่่�โป๊๊ะอย่่างปลอดภััย
- การถ่า่ ยเทน้้ำหนัักอย่า่ งสมดุุล เพื่่�อไม่ใ่ ห้โ้ ป๊๊ะเอนไปทางด้้านใดด้า้ นหนึ่่�ง
- จำนวนน้้ำหนัักของผู้�โดยสาร

หรืือสร้า้ งสถานการณ์์ เล่่นบทบาทสมมติิจากการทำกิจิ กรรม
- จำลองเหตุุการณ์เ์ รืือล่ม่ ในสระว่า่ ยน้้ำ หากนักั เรียี นตกน้้ำ
จะแก้ไ้ ขปัญั หาและเอาตัวั รอดให้ป้ ลอดภัยั อย่่างไร สมมติิให้้นักั เรียี น
เป็็นคนจมน้้ำอีีกคนมาช่่วย โดยให้้มีีครููพละมาช่่วยให้้คำแนะนำ
ขณะทำกิิจกรรม
- เมื่่อ� มีคี วามจำเป็น็ ต้อ้ งเดินิ ทางโดยสารเรืือ นักั เรียี นควร
ทำอย่า่ งไร เช่น่ ศึกึ ษาข้อ้ มูลู การเดินิ ทาง เตรียี มเสื้อ�้ ชูชู ีพี ไว้ใ้ ห้อ้ ยู่�ใกล้ต้ ัวั

ภัยท่ี ๔ : รูป้ ระเด็นเดนิ ทางปลอดภัย | หน้า 148

การภสา ้รยาใง้ตโิจสคตงรํสวงานกนึลิากรใขนิสพักทฒาธ์ินรหารัลัแบกลมืะสูอส่ตักงรบเ ึฝัปสกจริอัจมบยกเรา ีส่มรเยกรีงายทั้รนงจัใู้รดเนกสพื่าถอรเเารีสน ิรยศึมนก ู้รสษ ้รแาาลแงะลคปะวใระานสมิวบปีถกลีชาอิวรดตใัภ์ณ ้หยแกัวบดนั ้ลกอเมีรยน การปรัับแต่่งการแก้้ปัญั หาแบบทบต้้นความรู้ว� นซ้้ำ
(Iterative Refinement)

๕.๑ ปรับปรุงแก้ไข

แก้ไขแนวทางตามค�ำ แนะน�ำ ที่ได้รบั และน�ำ เสนอการเรยี นรู้ เพื่อใหน้ ักเรียนสามารถควบคุมและประเมนิ การคดิ
(Meta-cognition) ครอบคลุมทงั้ ในเรอ่ื งการตระหนกั รใู้ นการคดิ ของตน คดิ วางแผน ควบคมุ การดำ�เนินงาน
และปรับคดิ ตามแผนงานใหม่ทส่ี ร้างข้ึ นดว้ ยการใหน้ ักเรียนทบทวนประเด็นทีแ่ ก้ไข วา่ น�ำ ไปส่กู ารพัฒนามุมมอง
ความคิดใหม่จากรปู แบบการแกป้ ญั หาใหมข่ องนกั เรียนในแบบใดได้บ้าง

๕.๑.๑ การคิิดอย่า่ งมีเี หตุผุ ล: ทำให้น้ ักั เรีียนเข้า้ ใจความสืืบเนื่่อ� งของเหตุุไปสู่่�ผล
๕.๑.๒ การคิดิ กว้้าง: ทำให้น้ ักั เรีียนเกิิดการคิดิ กว้้าง เกิิดการเชื่อ� มโยงกับั ประเด็็นต่่าง ๆ ในหลากหลายมิติ ิิ
๕.๑.๓ การคิดิ ลึึกซึ้้ง� : ทำให้น้ ักั เรีียนมีขี ้้อมููลเชิงิ ลึึกจากเรื่อ� งที่่�ศึึกษา
๕.๑.๔ การคิิดไกล: ทำให้้ช่่วยเพิ่่ม� วิสิ ัยั ทัศั น์ ์ ผลระยะยาวที่่เ� กิดิ ขึ้น� จากการปรัับปรุุงข้้อมูลู
สุุดท้้ายสร้า้ งเป็็นบทสรุุปจากความรู้�ที่ไ� ด้จ้ ากปรัับแนวทาง
สรุุปความรู้จ� ากข้้อเท็จ็ จริงิ (Factual Knowledge)
เป็็นแบบรายการ เป็น็ ข้้อสรุุป จัดั กลุ่�ม่ ประเภท เรีียงลำดับั เหตุุการณ์์
สรุุปความรู้ใ� นเชิิงความคิดิ รวบยอด (Conceptual Knowledge)
ด้้วยการแจกแจง ตีคี วาม อธิบิ าย ประเมินิ ค่่า
สรุุปความรู้จ� ากการคิดิ เชิงิ ซับั ซ้้อน (Meta-Cognitive Knowledge)
ความสามารถในการนำไปปฏิบิ ััติิ
๑. จััดเวทีีให้้นัักเรีียนได้้นำเสนอรููปแบบการแก้้ปััญหาจากการเกิิดอุุบััติิเหตุุโป๊๊ะล่่มให้้กัับ​
ผู้�เชี่ย� วชาญ เช่น่ ครูู ครููพลศึึกษาเพื่่�อรับั ฟัังคำแนะนำอีีกครั้�งและให้น้ ัักเรีียนสอบถามความรู้� ในกรณีี​
ที่่ไ� ม่เ่ ข้้าใจหรืือต้้องการข้อ้ มููลเพิ่่�มเติิม
๒. ทดลองรูปู แบบการเอาตัวั รอดจากสถานการณ์ซ์ ้้ำอีกี ครั้ง� จากการเกิดิ อุุบัตั ิเิ หตุุโป๊ะ๊ ล่ม่ จำลอง
๓. นำข้้อมููลที่่�ได้้จากแหล่่งต่่าง ๆ มาร่่วมแลกเปลี่�ยนกัับเพื่่�อนในกลุ่่�มเพื่่�อปรัับปรุุง แก้้ไข​
รููปแบบที่่ส� ร้้างขึ้น� ว่า่ ในส่ว่ นใดควรมีกี ารปรับั ปรุุง แก้้ไขด้้วยวิธิ ีีการอย่่างไร

ภัยที่ ๔ : รูป้ ระเดน็ เดินทางปลอดภยั | หนา้ 149