คู่มือการบริหารจัดการต้นทุนด้วยโปรแกรม Microsoft Project 2010

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

ความละเอยี ดของการวเิ คราะหร์ าคางานกอ่ สรา้ ง นอกจากจะขน้ึ โดยตรงกบั ความต้องการของงาน
นนั้ แลว้ ยงั เป็นไปตามอทิ ธพิ ลของการพจิ ารณาหวั ขอ้ ต่างๆ ทเ่ี กย่ี วขอ้ ง

- ผลงานจากแหลง่ ผลติ เชน่ คนงาน เคร่อื งจกั ร จะเปลย่ี นแปลงไปตามเง่อื นไขและเวลาทแ่ี ตกต่าง
กนั

- ภาวะสงิ่ แวดลอ้ มดา้ นการงาน เช่น ภาวะอากาศ ความสงู ความลกึ ความกวา้ ง ขนาด และอ่นื ๆ
- การขนถ่ายและจดั หาวสั ดุ
- ลกั ษณะโครงการ
- ขนั้ ตอน แผนการทาสญั ญา
- แผนการกอ่ สรา้ ง
- วธิ กี ารกอ่ สรา้ ง
- วธิ กี ารประมาณราคา

 เอกสารที่ใช้ในการประมาณราคา
โดยปกตกิ ารประมาณราคาจะมเี อกสารทป่ี ระกอบในการประมาณการหลายขนั้ ตอนและหลายชนิด

เอกสารทม่ี คี วามจาเป็นในระยะแรก คอื
1. แบบก่อสร้าง (Construction Drawing) ท่ไี ดร้ บั การออกแบบจากผอู้ อกแบบ พรอ้ มกบั บญั ชี

ปรมิ าณ (Bill of Quantity ; BOQ) โดยจะแนบมาเฉพาะรายการงานและไม่มปี รมิ าณงานกไ็ ด้ และแบบ
กอ่ สรา้ งจะกาหนดมติ ิ ขนาดต่างๆ ในโครงการ เช่น ขนาด ความกวา้ ง ยาว ลกึ หนา ตาแหน่งของอุปกรณ์
สงิ่ กอ่ สรา่ งอ่นื ๆ

การถอดแบบหาปรมิ าณวสั ดุ (Quantity Takeoff) ปรมิ าณของโครงการจะหาไดโ้ ดยตรงจากสว่ น
ของแบบก่อสร้าง ซ่ึงจะไม่กล่าวถึงหนังสอื เล่มน้ี แต่จะอ้างถึงข้อกาหนดในการวัดปริมาณงานสากล
มาตรฐาน

2. มาตรฐานขอ้ กาหนดในการก่อสรา้ ง (Technical Specification) จะกาหนดถงึ วธิ กี ารก่อสรา้ ง
ความละเอยี ด คณุ ภาพของงานในหวั ขอ้ วสั ดุ และฝีมอื การทางานทต่ี รงกบั ความตอ้ งการของประเภทงาน

หวั ขอ้ และประเภทของงานทไ่ี ดร้ บั การจดั กลุ่มหลายรปู แบบ ปจั จุบนั มกี ารแสดงหวั ขอ้ ของงานเป็น
แบบมาตรฐานเพ่อื ใชเ้ ป็นแนวทางสาหรบั การทาบญั ชปี รมิ าณงานกลางใหเ้ ป็นรูปแบบเดยี วกนั ทงั้ ทางฝ่าย
เจา้ ของโครงการ วศิ วกรทป่ี รกึ ษา ฝา่ ยออกแบบ ผรู้ บั เหมากอ่ สรา้ ง ผรู้ บั เหมางานเฉพาะรายการ หรอื ผผู้ ลติ
และจดั หาวสั ดุ

92 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

รูปแบบทน่ี ิยมใชใ้ นปจั จุบนั จดั โดย Construction Specification Institute (CSI) แบ่งออกเป็น
หมวดงานใหญ่ได้ 16 รายการ รายการท่ี 1 เป็นรายการค่าใชจ้ ่ายหรอื การบรหิ ารงานทวั่ ไป รายการท่ี 2-16
เป็นรายการเน้อื งานในโครงการทค่ี รอบคลมุ ทุกหวั ขอ้ ของการก่อสรา้ ง แบบฟอรม์ น้แี สดงในรปู ท่ี 8.1

หมวดท่ี 1 บททวั่ ไป
หมวดท่ี 2 งานภายนอก
หมวดท่ี 3 งานคอนกรตี
หมวดท่ี 4 งานก่ออฐิ
หมวดท่ี 5 งานโลหะ
หมวดท่ี 6 งานไม้
หมวดท่ี 7 งานควบคมุ ความชน้ื
หมวดท่ี 8 งานประตู หน้าต่าง กระจก
หมวดท่ี 9 งานตกแต่ง
หมวดท่ี 10 งานพเิ ศษ
หมวดท่ี 11งานเครอ่ื งจกั ร
หมวดท่ี 12 งานเฟอรน์ เิ จอร์
หมวดท่ี 13 งานก่อสรา้ งพเิ ศษ
หมวดท่ี 14 งานระบบลาเลยี ง
หมวดท่ี 15 งานเครอ่ื งกล
หมวดท่ี 16 งานระบบไฟฟ้ า

รปู ที่ 8.1 หวั ขอ้ ของขอ้ กาหนดมาตรฐาน

ขอบเขตและวตั ถุประสงคข์ องขอ้ กาหนดใน CSI จะบอกถงึ สว่ นทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั ความตอ้ งการในงานดงั น้ี
ขอบเขตของหวั ขอ้ งานแต่ละรายการ โดยอ้างองิ ถงึ งานทร่ี ะบุในรายการ ประกอบกบั งาน -อ่นื ๆ

เชน่ การทาแบบ การสมุ่ ตวั อย่าง การทดสอบทุกชนดิ การเกบ็ การเคลอ่ื นยา้ ย เป็นตน้
- คุณภาพวสั ดุทก่ี าหนดมาตรฐาน ความยดื หย่นุ ในการวดั ยห่ี อ้
- คณุ ภาพของงานในการทางานตดิ ตงั้ โดยระบถุ งึ การใชเ้ คร่อื งมอื เครอ่ื งจกั ร อปุ กรณ์ การทดสอบ

และขอ้ กาหนดพเิ ศษเฉพาะรายการ

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 93

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

3. คาสงั่ แก่ผเู้ ขา้ ประมูล (Instruction to Tenderer ; ITT) จะระบุถงึ ความตอ้ งการของเจา้ ของ
โครงการในหวั ขอ้ ของเวลา สถานท่ี การดาเนินการ การทาการเปิดซองพจิ ารณาราคาเบอ้ื งต้น สง่ิ สาคญั ท่ี
ผรู้ บั เหมากอ่ สรา้ งตอ้ งนาไปอา้ งองิ คอื วนั เรมิ่ ตน้ - สน้ิ สดุ โครงการ เอกสารทต่ี อ้ งเตรยี มในวนั ย่นื ประมลู เป็น
ตน้

4. เง่อื นไขทวั่ ไปของสญั ญา (General Condition of Contract; GCC) รายการงานหรอื เง่อื นไข
พเิ ศษทไ่ี มไ่ ดร้ ะบุในสว่ นบญั ชปี รมิ าณงานอาจนามาสรปุ ในสว่ นของเงอ่ื นไขเฉพาะได้

 ชนิดของงานก่อสรา้ ง
เทคนคิ การประมาณราคาของงานแต่ละแบบจะขน้ึ อย่กู บั รายละเอยี ดของงานตามประเภทนนั้ ๆ ท่ี

ตอ้ งควรระวงั เป็นอย่างมากคอื ราคาต่อหน่วยของงานแต่ละประเภท จะมคี วามแตกต่างไปตามตลาดของแต่
ละประเภท เช่น งานค่าแรงเทคอนกรตี เสรมิ เหลก็ ในงานตกึ สงู อาจจะมรี าคาประมาณ 100 - 150 บาทต่อ
ลกู บาศกเ์ มตร ในขณะทค่ี ่าแรงเทคอนกรตี เสรมิ เหลก็ ในโรงงานขนาดใหญ่มรี าคาประมาณ 022 - 250 บาท
ต่อลกู บาศกเ์ มตร โดยทม่ี ปี รมิ าณคอนกรตี ในงานใกลเ้ คยี งกนั เป็นตน้

งานกอ่ สรา้ งทวั่ ไปอาจแบ่งออกไดต้ ามลกั ษณะกล่มุ การทากจิ กรรมดา้ นการเงนิ ไดเ้ ป็นประเภทดงั น้ี
1. การก่อสรา้ งทอ่ี ยอู่ าศยั เป็นลกั ษณะทอ่ี ย่อู าศยั จดั ตามการใชส้ อยของผใู้ ชโ้ ครงสรา้ งไม่ซบั ซอ้ น
มากงานสถาปตั ยกรรมมปี รมิ าณน้อย แต่จะมคี ่าแรงงานสงู เพราะตอ้ งการความประณีตของงานมาก วสั ดุ
งานตกตกแต่งมรี าคาสงู พอควร
2. งานก่อสรา้ งเชงิ พาณิชย์ เช่น อาคารตกึ แถว ทาวน์เฮาส์ การก่อสรา้ งครงั้ ละจานวนหลายๆ
หน่วย ไม่ตอ้ งการความประณีตสงู มากนกั ปกตจิ ะไม่เป็นอาคารสงู เกนิ 4 ชนั้ โครงสรา้ งหลกั เป็นคอนกรตี
เสรมิ เหลก็ ผนงั อฐิ ฉาบปนู พน้ื และฝ้าเพดานใชว้ สั ดปุ กติ
3. งานก่อสรา้ งทท่ี าการ เชน่ งานก่อสรา้ งสถานทท่ี างานเฉพาะวตั ถุประสงคต์ ่างๆ ตามธุรกจิ เช่น
งานก่อสรา้ งโรงพยาบาล โรงแรม โรงเรยี นสถานท่ที าการหรอื ออฟฟิต สถานทบ่ี รกิ าร ดพี าร์ตเมนตส์ โตร์
ฯลฯ งานกอ่ สรา้ งแบบน้ีจะเป็นงานก่อสรา้ งอาคารขนาดใหญ่และสงู หลายชนั้ โครงสรา้ งคอนกรตี เสรมิ เหลก็
แข็งแรง มีโครงสร้างพิเศษสาหรับสาธารณะ เช่น ห้องลิฟท์ห้องเก็บเคร่ืองใช้ไฟฟ้ าลานจอดรถหรือ
ลกั ษณะเฉพาะกจิ สาหรบั ธรุ กจิ เช่น ในสว่ นของอพารต์ เมนตจ์ ะมชี นั้ พเิ ศษ (Penthouse) หรอื หอ้ งใตด้ นิ 2-4
ชนั้ สาหรบั เป็นอาคารท่จี อดรถ ห้องดนตรี ฯลฯ การคดิ ราคาของงานเหล่าน้ีต้องคานวณราคา เน่ืองจาก
ค่าใชจ้ ่ายทเ่ี กดิ สาหรบั เทคนิคการกอ่ สรา้ งเฉพาะรายการดว้ ย

94 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

อกี ประการหน่ึง งานก่อสรา้ งลกั ษณะน้ีจะใชเ้ วลาค่อนขา้ งยาวนาน เช่น 2-3 ปี การประมาณราคา
ตอ้ งคานึงถงึ คา่ ใชจ้ า่ ยทวั่ ไปในหมวดคา่ ใชจ้ า่ ยพเิ ศษทุกชนิดทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั เวลา ความไม่แน่นอนดา้ นราคา
และอน่ื ๆเป็นพเิ ศษ

ในงานก่อสรา้ งประเภทน้สี าหรบั วงการงานทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั ต่างประเทศในระยะหลงั จะมลี กั ษณะการ
ทากิจกรรมของการก่อสร้างตงั้ แต่ขนั้ ตอนแรก จนถึงขนั้ การส่งมอบงานเป็นไปแบบสากล จงึ ควรต้อง
พจิ ารณาเง่อื นไขและความตอ้ งการต่างๆ ในสญั ญาทเ่ี กย่ี วขอ้ งใหล้ ะเอยี ด เช่น ความตอ้ งการมาตรฐานการ
ควบคุมคณุ ภาพของงานรายงานต่างๆ จะสะทอ้ นออกมาในราคางานแต่ละรายการนนั้ ๆ

4. งานก่อสรา้ งในงานอุตสาหกรรม เป็นการกอ่ สรา้ งเพอ่ื วตั ถุประสงคใ์ นวงจรกจิ อุตสาหกรรมในขนั้
ใดขนั้ หน่ึง เช่น โรงรดี เหลก็ โรงกลนั่ น้ามนั โรงไฟฟ้า

การก่อสรา้ งประเภทน้ีอาจเป็นการก่อสรา้ งใหม่หรอื ขยายโรงงานต่อพน้ื ทก่ี ารผลติ ในบรเิ วณเดมิ
งานในส่วนโครงสรา้ งทวั่ ไปทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั งานตดิ ตงั้ เคร่อื งจกั รและอุปกรณ์ในการทาโรงงานจงึ เป็นหวั ใจท่ี
ตอ้ งทาการพจิ ารณาราคาการก่อสรา้ งรายการนนั้ ๆเป็นพเิ ศษ

นอกจากนนั้ ความปลอดภยั ในการทางานในบรเิ วณทท่ี างานแต่ละประเภทตอ้ งถอื เป็นความสาคญั
อยา่ งยง่ิ และมกี ารคดิ ราคาคา่ ใชจ้ า่ ยทวั่ ไปในกรณดี งั กล่าวไวใ้ นการประมาณราคาดว้ ย

5. งานก่อสร้างโยธา งานก่อสรา้ งขนาดใหญ่ จะเป็นงานก่อสรา้ งทใ่ี หบ้ รกิ ารกบั สาธารณะ งาน
ก่อสรา้ งชนิดน้เี ป็นงานทไ่ี มต่ อ้ งการความละเอยี ดในงานขนั้ สุดทา้ ยมากนกั เป็นงานโยธาหรอื โครงสรา้ ง ไม่
คอ่ ยจะมงี านสว่ นของสถาปตั ยกรรมและงานระบบมากใชเ้ วลาก่อสรา้ งนานเน่ืองจากมปี รมิ าณงานมาก และ
เป็นไปตามขนั้ ตอนการก่อสรา้ งทางวศิ วกรรม

งานดงั กลา่ วเป็นงานทม่ี ลี กั ษณะพเิ ศษของโครงสรา้ ง เช่น สะพาน ถนน ทางด่วนพเิ ศษ รถไฟลอย
ฟ้า งานอุโมงค์ งานรถไฟฟ้าใตด้ นิ งานระบบจดั การน้าเสยี งานกอ่ สรา้ งสนามบนิ และเขอ่ื น เป็นตน้

งานก่อสรา้ งทก่ี ล่าวมาแลว้ น้ีเป็นงานก่อสรา้ งขนาดใหญ่ มกั จะลงทุนโดยภาครฐั โดยทาการกยู้ มื
เงนิ จากแหล่งลงทุนซ่งึ มกั จะเป็นแหล่งขนาดใหญ่จากต่างประเทศ หากเอกชนต้องการลงทุนในโครงการ
ดงั กล่าว กต็ ้องมคี ุณสมบตั ิหรอื ปฏบิ ตั อิ ยู่ในเง่อื นไขทางการเงนิ การก่อสรา้ ง ซ่งึ ใชม้ าตรฐานสากลต ามท่ี
กาหนดโดยเจา้ ของเงนิ กู้ โดยเฉพาะอย่างยง่ิ เงอ่ื นไขในการประมลู งานกอ่ สรา้ งทงั้ หมด

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 95

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

การคดิ ราคาการกอ่ สรา้ งในลกั ษณะงานประเภทดงั กล่าว จงั ตอ้ งการการวเิ คราะหร์ าคาต่อหน่วยต่อ
งานในรายการใดรายการหน่ึงโดยใชเ้ ทคนิคการก่อสรา้ งเฉพาะของบรษิ ัทนัน้ ๆ เช่น การทาการก่อสร้าง
เข่อื นงานหน่ึง มงี านขดุ และถมวสั ดุบดอัดในงานประมาณ 4,000,000 ลูกบาศก์เมตร โดยใช้เวลางาน 25
เดอื น การคดิ ราคางานในรายการน้ีคอื การหาราคาต่อหน่วยของงานขุดดนิ - ถมดนิ ใหไ้ ดร้ าคาต่าสุดเท่าท่ี
ทรพั ยากรและวธิ กี ารกอ่ สรา้ งทเ่ี หมาะสมกบั บรษิ ทั จะจดั การไดใ้ นขณะนนั้ ดว้ ยตน้ ทุนในเวลาดงั กล่าวทน่ี ้อย
ทส่ี ดุ และมคี ุณภาพสงู

การพจิ ารณาการประมาณราคางานประเภทน้ีมปี จั จยั หลายประการ ซง่ึ จะแยกกล่าวในบทต่อๆ ไป
การประมลู หรอื ไดง้ านในประเภทสดุ ทา้ ยจงึ อาจใชข้ นั้ ตอน เวลา และค่าใชจ้ ่ายมากในการเตรยี มการและการ
ทางานจรงิ ตอ้ งมคี วามเขา้ ใจและคุ้นเคยกบั กฎระเบยี บของหน่วยงานทเ่ี กย่ี วขอ้ งทงั้ ทางตรงและทางออ้ ม
ของงานโครงการทก่ี ล่าวน้ีอยา่ งลกึ ซง้ึ

ทอ่ี ย่อู าศยั งานโยธา

งาน อาคาร
อุตสาหกรรม พาณชิ ย์

อาคารทท่ี าการ

รปู ที่ 8.2 ชนิดของงานกอ่ สรา้ ง

งานดงั กลา่ วทกุ ชนิดจะเป็นไปตามลกั ษณะขนั้ ตอนการทางานปกติ โดยฝา่ ยเจา้ ของโครงการอาจมี
ทป่ี รกึ ษา ฝา่ ยจา้ งทป่ี รกึ ษา ฝา่ ยบรษิ ทั ออกแบบ การว่าจา้ งผรู้ บั เหมาอาจเป็นการประมลู โดยการแขง่ ขนั เสรี
หรอื ไม่กไ็ ด้ แต่อย่างไรกต็ าม การใชก้ ฎเกณฑห์ รอื หลกั การการประมลู จะมาจากทางทป่ี รึกษา ซง่ึ จะกาหนด
หวั ขอ้ การประเมนิ ไวห้ ลายรปู แบบ นอกจากดา้ นราคา เช่น มาตรฐานการทางาน ความปลอดภยั ผลงานใน
อดตี วธิ กี ารกอ่ สรา้ ง ระยะเวลาการทางาน

96 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

 แหลง่ ท่ีมาของขอ้ มูล
การประมาณราคาทท่ี าโดยฝา่ ยต่างๆ ในวงการก่อสรา้ ง เชน่ วศิ วกรทป่ี รกึ ษา ผรู้ บั เหมาจะมคี วาม

แตกต่างเกดิ ขน้ึ ในบญั ชปี รมิ าณงาน ทงั้ ในส่วนซง่ึ เกดิ จากหลกั การในการถอดแบบทไ่ี ม่เหมอื นกนั หรอื ใน
สว่ นจากความชานาญ ความละเอยี ดในการถอดแบบนนั้ ๆ ความแตกต่างเช่นน้ีอาจเกดิ ขน้ึ ไม่มากถ้ามเี วลา
เพยี งพอในการทางานของทุกฝา่ ย หวั ใจของการประมาณราคาโดยละเอียด คือ การกาหนดราคา
ต่อหน่วย (Unit Rate) ให้ถกู ต้องแม่นยา ตรงกบั ลกั ษณะการทางานของบริษทั มากกว่าจะเป็ นงาน

ในส่วนของการหาปริมาณ (Quantity Takeoff)

แหลง่ ทม่ี าของขอ้ มลู ในการประมาณราคาทด่ี ที ส่ี ดุ คอื การวเิ คราะหร์ าคาต่อหน่วยในงานนนั้ ๆ โดย
หลกั การประมาณราคาและรปู แบบของบรษิ ทั เหล่านนั้

โดยทวั่ ไปความตอ้ งการของการวเิ คราะหร์ าคาต่อหน่วยทุกรายการจะใชเ้ วลาทด่ี คี อื ขอ้ มูลเก่าจาก
ประสบการณ์ทผ่ี ่านมา ของหน่วยงานนัน้ ๆ โดยการเกบ็ ขอ้ มูลจรงิ จากฝ่ายบญั ชแี ละการเงนิ ในเร่อื งต้นทุน
การก่อสรา้ งเฉพาะงาน (Job Costing) ขอ้ มลู เหลา่ นนั้ จะบอกถงึ รายละเอยี ดในรายการต่างๆ เฉพาะประเภท
เช่น คา่ วสั ดุ ค่าแรงคนงาน คา่ เคร่อื งจกั ร และค่าผรู้ บั เหมาช่วง เป็นตน้ เทา่ ทจ่ี ะแยกแยะในราคาต่อหน่วย

อยา่ งไรกต็ ามในประเทศไทย การใชข้ อ้ มลู เดมิ จากโครงการยงั ไม่ไดแ้ พร่หลายมากนกั เน่อื งจากใน
การประมลู งานแต่ละครงั้ มขี อ้ มลู รายการงาน (Item) ทแ่ี ตกต่างกนั ไปมาก ไมอ่ าจจะใชม้ าเป็นหลกั ฐานขอ้ มลู
เดมิ ได้ โดยเกย่ี วเน่ืองกบั เวลา สถานท่ี จานวนปรมิ าณงาน และปจั จยั อน่ื ๆ อกี มาก

ในการประมาณราคาของวศิ วกรทป่ี รกึ ษามกั นิยมใชร้ าคาวสั ดุจากการตรวจสอบราคาจาก
แคตตาลอ็ กหรอื รายการทวั่ ไป ส่วนราคาต่อหน่วยในส่วนราคามกั จะใช้ราคาตลาด หรอื อา้ งองิ จากงาน
ลกั ษณะใกลเ้ คยี งกนั นามาใชง้ าน มากกว่าจะทาการวเิ คราะหต์ รมลายละเอยี ดของงานแต่ละรายการ

ประเภทงาน ข้อมลู จากขอ้ มลู ขอ้ มลู จากราคา ขอ้ มลู จากการ
เดิม ผรู้ บั เหมา วิเคราะห์
งานก่อสรา้ งขนาดใหญ่
งานก่อสรา้ งอุตสาหกรรม น้อย มาก มาก
งานกอ่ สรา้ งอาคารทวั่ ไป ปานกลาง ปานกลาง น้อย
น้อย
มาก น้อย

ตารางที่ 8.2 การใชข้ อ้ มลู จากแหลง่ ต่างๆ

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 97

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

 หลกั การทาการประมาณราคา

จากการท่รี าคาในโครงการก่อสร้างตามบัญชีในปริมาณงานได้มาจากผลรวมของผลคูณของ
ปรมิ าณงานและราคาต่อหน่วยแต่ละรายการ ความละเอยี ดถกู ตอ้ งในงานประมาณราคาจะไดม้ าจาก

1. ความแมน่ ยาถูกหลกั การในการถอดแบบก่อสรา้ ง (Quantity Takeoff)
2. ราคาต่อหน่วยในรายการ (Unit Rate)
การประมาณราคาเป็นทงั้ ศาสตรแ์ ละศลิ ป์ในเวลาเดยี วกนั โดยเป็นการผสมผสานระหว่างทฤษฎี
ขอ้ มูล การเปรยี บเทียบ และประสบการณ์ ราคาต่อหน่วยของรายการใดรายการหน่ึงจะสะท้อนถึงการ
วเิ คราะหร์ าคาของหน่วยงานนนั้ ตามสภาพเฉพาะใดๆ อยา่ งเดยี วเท่านนั้

 หวั ใจในการจดั ทาประมาณราคา

จุดประสงค์หลักคือการจัดให้มีราคาต่อหน่วยต่าท่ีสุดเท่าท่ีจะจัดหาได้ โดยวิธีการท่ีดีมี
ประสทิ ธภิ าพ ดว้ ยความรวดเรว็ ทม่ี ากขน้ึ หรอื หาขอ้ มลู จากฝา่ ยเจา้ ของ ฝา่ ยผปู้ ระมลู แขง่ ขนั

การหาราคาต่อหน่วยสาหรบั บรษิ ทั ใหญ่ทน่ี ิยมใช้คอื การหาราคาโดยขอราคาจากผูร้ บั เหมาช่วง
หลายๆราย เพ่อื ทาการเปรยี บเทยี บราคาก่อนนาไปใชใ้ นการประมูล นอกจากน้ียงั รวมไปถึงการขอราคา
จากผรู้ บั เหมาช่วงหลายๆราย (หากไมร่ ะบใุ หใ้ ชเ้ ฉพาะผผู้ ลติ หรอื ยห่ี อ้ )

นอกจากนนั้ ยงั นยิ มใชว้ ธิ กี าหนดราคาต่อหน่วย หรอื ทาการถอดแบบหาปรมิ าณวสั ดจุ ากทมี งานใน
สานกั และดาเนนิ การบวนการการประมาณราคาตามขนั้ ตอนและผเู้ กย่ี วขอ้ งต่างๆ ดงั แสดงในตาราง 8.3

งาน ทมี ประมาณ หวั หน้าทมี ประมาณ ผบู้ รหิ าร/ เจา้ ของ
ราคา ราคา กรรมการ บรษิ ทั
ถอดแบบวสั ดุ X X
วเิ คราะหห์ าราคาต่อหน่วย X X X
วเิ คราะหก์ ารหาคา่ ใชจ้ ่ายทวั่ ไป X X
กาหนดค่าบวกเพิ่ม กาไร และราคา
สุดทา้ ย

ตารางที่ 8.3 บุคลากรในกจิ กรรมการประมาณราคา

98 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

ประเภทของการประมาณราคา
ประเภทของการประมาณราคาตามลกั ษณะกิจกรรม
1. Feasibility Study เพ่อื การตดั สนิ ใจสรา้ งโครงการ การหาราคาประมาณของงานลกั ษณะน้ี การ
ประมาณราคาจะทาการประมาณราคาค่าก่อสรา้ งโครงการโดยไม่รวมถึงค่าใชจ้ ่ายในโครงการอย่างอ่นื ๆ
เช่น ค่าท่ีดิน ดอกเบ้ียเงินทุน การบารุงรักษาหลังโครงการ ความผูกพันด้านภาระค่าใช้จ่ายอ่ืนๆ
การประมาณราคาแบบน้ตี อ้ งอาศยั ความรใู้ นธรุ กจิ ทจ่ี ะทาการคดิ ราคามากเน่อื งจากแบบท่นี ามาทา
การประมาณราคาไม่ไดเ้ ป็นแบบก่อสรา้ งโดยละเอยี ด จะมกี ารเปลย่ี นแปลงไปจากแนวคดิ อย่างมาก ต้อง
มองการณ์ไกล สามารถคาดเดาและเผ่อื ความเสย่ี ง หรือหาราคาโดยประมาณในรูปหน่วยวดั ต่างๆ ได้
รวดเรว็ ตามแบบ ซง่ึ เรยี กว่า แบบร่างหรอื Conceptual Design เช่นการประมาณราคาในลกั ษณะของ
Design-Build เป็นตวั อย่างทเ่ี หน็ ไดช้ ดั จากการประมาณราคาโดย Conceptual Design ซง่ึ ความเสย่ี งในการ
ประมาณราคาแบบน้จี ะมมี าก ขน้ึ อยกู่ บั การเปลย่ี นแปลงแบบเดมิ ไปเป็นแบบกอ่ สรา้ งสดุ ทา้ ย
0. Functional Unit Price Estimate ตอ้ งการขอ้ มลู จากอดตี มาก เชน่ ขอ้ มลู จากการลงทุนของสว่ น
ราชการหรอื เอกชนในลกั ษณะโครงการเดยี วกนั ในรายละเอยี ดใกลเ้ คยี งกนั มาก การประมาณราคาแบบน้ใี ช้
เวลาน้อยมาก แต่มคี วามแม่นยาน้อยมาก หน่วยวดั อ้างองิ จะไม่ค่อยมกี ารเปล่ยี นแปลง เช่น การหาราคา
กอ่ สรา้ งโรงเรยี น 1 หลงั
3. Detailed Estimate เป็นการทาแบบทน่ี ิยมใชก้ นั มากทส่ี ดุ สาหรบั ทุกฝ่ายทเ่ี กย่ี วขอ้ งในการทา
การก่อสรา้ ง
4. Budget Estimate เป็นการทาการประมาณราคาเพ่อื การก่อสรา้ งจรงิ ในโครงการหลงั จากการ
เรม่ิ โครงการ
การใช้การประมาณราคาอย่างละเอยี ดท่ปี ระกอบด้วยข้อมูลย่อยทงั้ หมด จะเป็นประโยชน์ต่อ
องคก์ รในการนาไปใช้เป็นฐานขอ้ มูลสาหรบั การวเิ คราะห์ จดั ทาการบรหิ ารการเงนิ ของโครงการหรอื ของ
บรษิ ทั ต่อไปได้ การทาการเบกิ จ่ายค่างานของแต่ละงวดเวลากใ็ ชห้ ลกั การจากงานท่เี สรจ็ ในบญั ชปี รมิ าณ
งานนนั้ ๆ

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 99

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

สรุป ภาพรวมของการประมาณราคาแบบต่างๆ ไดน้ ามาแสดงในตารางต่อไปน้ี

ประเภทของการประมาณราคา ความแม่นยา เวลา

Conceptual Estimate หรอื Feasibility Study ต่ามาก 32 ± % น้อยมาก
Functional Unit Price Estimate ค่าปานกลาง 15 ± % น้อย
Detailed Estimate มาก
Budget Estimate สงู 12 ±% มาก
สงู มาก 5 ±%

ตารางที่ 8.4 ความแม่นยาของการประมาณราราแบบต่างๆ

ตวั อยา่ งการประมาณราคาโดยวิธี Conceptual Estimate

Ex ตอ้ งการสรา้ งโรงงาน 1 หลงั โดยมพี น้ื ทใ่ี ชส้ อย 2,500 ตารางเมตร และประกอบดว้ ยงานภายนอกและ

งานภายในอาคาร พน้ื ท่ี 6 ไร่ โดยสมมตกิ ารใชง้ านตามความเหมาะสมวธิ ที า
1.โรงงาน

พน้ื ท่ี 2,500 ตารางเมตร

เผ่อื ทางเดนิ 30% 2,500 x 1.30 = 3,250 ตารางเมตร

ราคาคา่ ก่อสรา้ ง(โดยประมาณ) = 3,000 บาท/ตารางเมตร

คา่ ก่อสรา้ งโรงงาน 3,250 x 3,000 = 9,750 บาท

2. ส่วนสานักงาน โดยการตงั้ สมมตฐิ าน

รวมพน้ื ท่ี 450 ตารางเมตร

ราคาก่อสรา้ งรวมเคร่อื งปรบั อากาศ 4,000 บาท/ตารางเมตร

ราคาสานกั งาน 450 x 4,000 = 1,800,000 บาท

 อปุ กรณ์/สาธารณูปโภค 200,000 บาท
- ไฟฟ้า 5,000 kW

- ระบบถงั น้าเสยี 200,000 บาท

- ระบบน้าดม่ื 50,000 บาท

รวม = 450,000 บาท

100 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

 งานภายนอก 6ไร่ x 2,000 = 12,000 บาท
- ทาการปรบั พน้ื ท่ี 6ไร่ x 150,000 = 900,000 บาท
- ถมดนิ 5 x 100 x 600 = 300,000 บาท
- ถนน

- ทจ่ี อดรถ 40 ตารางเมตร x 3,000 = 120,000 บาท

- ทางเทา้ 80 เมตร x 150 = 12,000 บาท
- เสาไฟฟ้า 20 ตน้ @ 5,000 = 100,000 บาท
- สายไฟฟ้า 400 เมตร @ 150 = 60,000 บาท
-ถงั สงู 1 จดุ = 800,000 บาท

2,304,000 บาท

 เคร่อื งจกั ร 4,000,000 บาท
- เครนรอก

สรปุ

 ราคาก่อสรา้ งโรงงาน 9,750,000 บาท

 ราคาก่อสรา้ งโรงงาน 1,800,000 บาท

 ราคาก่อสรา้ งสาธารณูปโภค 450,000 บาท

 งานภายนอก 2,304,000 บาท

 งานเครอ่ื งจกั ร 4,000,000 บาท
18,304,000 บาท

 คา่ ออกแบบ 3 % 549,120 บาท

 คา่ เผอ่ื ผดิ พลาด 20 % 3,660,800 บาท

 ค่าบรหิ ารงานก่อสรา้ งและควบคมุ งาน 5 % 915,200 บาท

 ค่าบรหิ ารสว่ นกลาง 2 % 366,800 บาท
 ค่าเผอ่ื เงนิ เฟ้อ 2 %
366,800 บาท
24,161,280 บาท

รวมราคากอ่ สรา้ ง = 24,161,280 บาท

ราคาสงู สดุ = 26,000,000 บาท

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 101

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

สรปุ ราคาต่อหน่วยสงู สดุ = 2,620,500,0000 บาท
= 10,400 บาท / ตารางเมตร-โรงงาน

สาหรบั การประมาณราคาระดบั การแขง่ ขนั ประมูลงานในการประมาณราคาชนิดน้ีความละเอยี ด
ถูกตอ้ ง และราคาทเ่ี หมาะสมเป็นสง่ิ ทต่ี อ้ งพจิ ารณาอย่างสงู สุด เน่ืองจากเป็นการแข่งขนั กบั ค่แู ข่งและตอ้ ง
ไดร้ บั การตรวจสอบจากผเู้ กย่ี วขอ้ งหลายๆ ฝา่ ย เช่น วศิ วกรทป่ี รกึ ษา ผูอ้ อกแบบ เจา้ ของงาน ราคางานท่ี
เสนอเป็นรายละเอยี ดของแต่ละหวั ขอ้ ของงาน จงึ ไมอ่ าจสรปุ ไดโ้ ดยราคาเหมารวมทต่ี ่าสดุ ได้ นอกจากนนั้ ยงั
มกี ารประมาณราคาเพ่อื ใชใ้ นการคานวณความก้าวหน้าของงานในรูปของเงนิ หรอื มูลค่าโครงการเวลาใด
เวลาหน่งึ เชน่ ผลงานประจาเดอื นกจ็ ะหาความกา้ วหน้าของงานจากปรมิ าณงานทท่ี าไดใ้ นแต่ละเดอื น และ
ราคาต่อหน่วยของเน้อื งานทต่ี กลงกนั

102 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

ความตอ้ งการทวั่ ไป แบบการประมาณราคา Detailed Budget
รปู แบบงานโดยละเอยี ด Conceptual Functional Estimate Estimate
สภาพหน่วยงาน Estimate Estimate
-ทางเขา้ -ออก  
-สภาพดนิ   
ปรมิ าณงาน
-ปรมิ าณงานโดยประมาณ   
-ปรมิ าณงานโดยละเอยี ด  
ขอ้ มลู ดา้ นวศิ วกรรม 
ขอ้ มลู กอ่ สรา้ ง   
-แผนการทาสญั ญา  
-ผลผลติ คนงาน
-แผนการกอ่ สรา้ ง  
แผนงาน  
-CPM  
คา่ ใชจ้ า่ ย
เงนิ เฟ้อ  
แผนความผดิ พลาด  
 

ตารางที่ 8.5 ขอ้ มลู จาเป็นสาหรบั การประมาณราคาต่างๆ

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 103

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

ในระบบการก่อสรา้ งประกอบไปดว้ ยฝ่ายต่างๆ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งเป็นจานวนมากทเ่ี ขา้ ร่วมมบี ทบาทใน
รปู แบบทต่ี ่างกนั ความตอ้ งการในความละเอยี ดของการประมาณราคาจะหลากหลายตามลกั ษณะงานนนั้ ๆ
โดยจะแบ่งไดต้ ามลกั ษณะของงานดงั น้ี

ประเภทการประมาณราคาตามความต้องการ

1. การประมาณราคาอย่างหยาบ เป็นการประมาณราคาเพ่อื หาราคารวมหรอื ราคาต่อหน่วยท่เี ป็นราคา
เบอ้ื งตน้ เพ่อื ใชใ้ นวตั ถุประสงค์เรมิ่ ต้น เช่น ทาการศกึ ษาความเป็นไปได้ของโครงการเพ่อื ตงั้ งบประมาณ
เบ้อื งต้นของหน่วยงานราชการท่ยี งั ไม่ได้มีราคาจรงิ หรอื เปรียบเทยี บมาก่อน มาใช้เพ่อื เป็นราคากลาง
สาหรบั งานทไ่ี มต่ อ้ งการความละเอยี ดมากนกั ราคาจะปรากฏในรปู ของราคาต่อหน่วยอา้ งองิ หลายแบบดงั น้ี

- Functional Unit Price เป็นการประมาณราคาโดยการใชง้ านจรงิ ตามลกั ษณะการวดั ของงาน
เช่น จานวนนบั

ตวั อย่าง ราคาต่อหน่วยของหอ้ งเรยี น คอื 100,000 บาท/หอ้ ง หรอื ราคาโรงแรมชนั้ 5 ดาว ราคาประมาณ
1,000,000 บาท/หอ้ ง เป็นตน้ ถา้ ก่อสรา้ งโรงแรม 200 หอ้ งราคาค่าก่อสรา้ ง

022 x 102220222 = 02202220222 บาท

- การหาราคาต่อหน่วยตามมติ ติ ่างๆ ทว่ี ดั ไดต้ ามเน้ืองาน เช่น หน่วยวดั ตงั้ แต่ 1 มติ ไิ ปจนถงึ 3
มติ ิ คอื ความยาว พน้ื ท่ี ปรมิ าตรและน้าหนกั เป็นตน้

ตวั อยา่ ง ประมาณราคาต่อหน่วยของงานดงั ต่อไปน้ี

 ความยาว ราคาของท่อคอนกรตี เสรมิ เหลก็ เสน้ ผ่านศูนยก์ ลาง 600 มลิ ลเิ มตร เท่ากบั 2,500 บาท/

เมตร

ปรมิ าณงานก่อสรา้ ง 800 เมตร = 2,000,000 บาท
ราคาก่อสรา้ ง 800 x 2,500

 พน้ื ท่ี ราคาต่อหน่วยของอาคารสงู ในกรงุ เทพฯ เทา่ กบั 12,000 บาท/ตารางเมตร

ปรมิ าณงานกอ่ สรา้ งอาคาร 20,000 ตารางเมตร

ราคาก่อสรา้ ง 20,000 x 12,000 = 240,000,000 บาท

104 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

 ปรมิ าตร ราคาต่อหน่วยของงานเปิดหน้าดนิ ในเหมอื งเทา่ กบั 35 บาท/ลกู บาศกเ์ มตร
 น้าหนกั
ตอ้ งการขดุ ดนิ 200,000 ลกู บาศกเ์ มตร

ราคาค่าขดุ ดนิ 200,000 x 35 = 7,000,000 บาท

ราคาระเบดิ หนิ 40 บาท/ตนั ตอ้ งการระเบดิ หนิ 500,000 ตนั

ราคาค่าระเบดิ หนิ 500,000 x 40 = 20,000,000 บาท

งานทงั้ หมดท่กี ล่าวถึงจะแสดงถึงราคาต่อหน่วยของงานท่สี ะท้อนกับรูปแบบก่อสร้างและวิธี
ก่อสรา้ ง ตลอดจนรายละเอยี ดเท่าทป่ี ระกอบทงั้ หมด

ราคาต่อหน่วยลกั ษณะเชน่ น้จี งึ ตอ้ งอา้ งองิ จากขอ้ มูลประกอบอ่นื ๆ ทต่ี ้องใชอ้ ธบิ ายลกั ษณะงานให้
ชดั เจน เชน่ สถานท่ี ภมู อิ ากาศ ความละเอยี ดของงาน เวลาในโครงการ การเงนิ และอน่ื ๆ

0. การประมาณราคาอยา่ งละเอยี ด เป็นการประมาณราคาในความตอ้ งการทจ่ี ะรรู้ ายละเอยี ดของงานใหม้ าก
ท่สี ุดเท่าทจ่ี ะทาได้ ต้องมกี ารทาการวเิ คราะหร์ าคาต่อหน่วยและแสดงปรมิ าณงานในแต่ละหวั ขอ้ ซ่งึ จะ
นาไปส่กู ารจดั หมวดหมู่ตามกลุ่มงานต่างๆและสรุปรวมอกี ครงั้ หน่ึง เป็นการจดั รูปแบบของการประมาณ
ราคาในบญั ชงี าน (Bill of Quantity)

การวมราคางานในหมวดงานย่อยๆ ในแต่ละหมวด ซ่งึ ราคาหมวดงานในแต่ละเร่อื งคือผลคูณ
ระหว่างปรมิ าณงานและราคาต่อหน่วยนนั่ เอง ปรมิ าณงานในแต่ละรายการคอื ปรมิ าณงานทไ่ี ด้มาจากการ
ถอดแบบอยา่ งละเอยี ด ซง่ึ หวั ขอ้ ขน้ึ อยกู่ บั การกาหนดเง่อื นไขของการประมลู ทร่ี ะบุมาให้ หรอื จดั ทาเองโดย
ผรู้ บั เหมาก่อสรา้ ง

สาหรบั ราคาต่อหน่วยซง่ึ เป็นส่วนทต่ี ้องจดั ทาตามประสบการณ์ของแต่ละฝ่ายทเ่ี กย่ี วขอ้ งจะเป็น
ราคาทแ่ี สดงถึงราคาจรงิ สาหรบั โครงการนนั้ ๆ จะประกอบไปดว้ ยราคาของวสั ดุก่อสรา้ ง ค่าจา้ งแรงงานใน
การทางานหมวดงานนนั้ ๆ คา่ เคร่อื งจกั รโดยตรงหรอื เครอ่ื งจกั รบรกิ ารใดๆ ทเ่ี กย่ี วขอ้ ง อปุ กรณ์ทส่ี าคญั ตอ้ ง
ใชใ้ นการทางาน การเผอ่ื ความผดิ พลาดหรอื สญู เสยี และคา่ ใชจ้ ่ายตรงอน่ื ๆ เทา่ ทจ่ี าเป็น

งานประมาณราคาแบบน้ีใชส้ าหรบั งานก่อสรา้ งขนาดกลางจนถึงขนาดใหญ่ ซง่ึ มเี น้ืองานหลาย
ชนิดรวมกนั ขนั้ ตอนของงานมมี ากและเกย่ี วเน่ืองกนั ราคาทไ่ี ดจ้ ะละเอยี ดถงึ ขนั้ นามาอา้ งองิ ไดใ้ นภายหลงั
มกั จะใชส้ าหรบั การประมลู ราคางานก่อสรา้ งสาหรบั ผรู้ บั เหมาก่อสรา้ ง วศิ วกรควบคุมงาน วศิ วกรทป่ี รกึ ษา
โครงการ เจา้ ของงาน และผลู้ งทุน เชน่ ธนาคาร สถาบนั การเงนิ องคก์ ร รฐั บาล เป็นตน้

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 105

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

แบบฟอรม์ ของการประมาณราคา

รูปแบบการเสนอราคาในงานก่อสร้างทงั้ โดยการประมาณราคาอย่างคร่าวๆ หรอื การประมาณ

ราคาโดยละเอยี ด มกั จะมกี ารเสนอขอ้ สรุปราคาในแบบมาตรฐานคอื บญั ชปี รมิ าณงาน (BOQ) ซง่ึ จะแสดง

ราคาโดยสรุปและส่วนรายละเอยี ดของแต่ละหวั ขอ้ ทป่ี รากฏในใบสรุปงาน เช่น งานวางท่อคอนกรตี เสรมิ

เหลก็ ขนาดเสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลาง 600 มลิ ลเิ มตร ความยาว 3,000 เมตร จะสรุปใบเสนอราคาไดด้ งั น้ี

ใบสรปุ ราคา

หมวด 1 - งานเตรยี มการทวั่ ไป ____________________บาท

หมวด 2 - งานกอ่ สรา้ งทอ่ คอนกรตี เสรมิ เหลก็ ขนาดเสน้ ผา่ นศนู ยก์ ลาง 600 มลิ ลเิ มตร

____________________บาท

- รวมราคางาน ____________________บาท

- ค่าดาเนนิ การ กาไร ____________________บาท

- รวมราคางานทงั้ หมด ____________________บาท

ภาษมี ลู ค่าเพมิ่ 7 % ____________________บาท

รวมราคางาน ____________________บาท

การประมาณราคาค่างานเป็นการประมาณเน้อื งานแต่ละสว่ นทจ่ี าเป็นในการก่อสรา้ งตามทต่ี อ้ งการ
จากเง่อื นไขในงานเทา่ นนั้ ราคาจากการประมลู จะเป็นราคาสดุ ทา้ ยทร่ี วมกาไรหรอื คา่ ใชจ่ ่ายทวั่ ไป

แบบฟอรม์ การประมาณราคา

แบบฟอรม์ ทอ่ี อกแบบโดยบรษิ ทั เป็นแบบฟอรม์ ทใ่ี ชใ้ นการประมาณราคาโดยมวี ตั ถุประสงคอ์ ย่าง
เดยี วคอื เป็นการจดบนั ทกึ ขอ้ ความและคา่ ต่างๆ ทใ่ี ชเ้ ป็นหลกั ฐานในการคน้ หากลบั (Tracking)

แบบฟอร์มท่ใี ช้ควรเป็นไปตามขนั้ ตอนงานท่เี กิดข้นึ ตงั้ แต่ในช่วงแรกๆของการเขา้ รบั เอกสาร
ประกวดราคาจนถงึ การสรปุ ราคาสดุ ทา้ ย แบบฟอรม์ มาตรฐานทค่ี วรมใี นทุกบรษิ ทั คอื

1. แบบฟอรม์ ตรวจสอบเอกสารประมูลท่ไี ด้รบั จากเจา้ ของงาน โดยระบุชนิดและจานวนโดย
ละเอยี ด เป็นแบบฟอรม์ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั องคก์ รภายนอก

2. แบบฟอรม์ ทเ่ี ป็นเอกสารภายในใชก้ บั องคก์ รโดยตรง เป็นแบบฟอรม์ ทเ่ี ป็นความลบั ในบรษิ ทั ใช้
สาหรบั กากรอกตวั เลขขอ้ มลู ในการประมาณราคาโดยตรง

106 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

แบบฟอรม์ เหลา่ น้อี าจสรปุ ไดต้ ามความสาคญั คอื
 Estimated Summary Sheet : สรุปราคาสดุ ทา้ ย

 BOQ : บญั ชปี รมิ าณงาน

 Analysis Form (Direct Cost) : แบบฟอรม์ การวเิ คราะหร์ าคาทุกชนิด เช่น ราคาต่อ

หน่วยและ ราคาคา่ ใชจ้ า่ ยโครงการเครอ่ื งจกั ร

 Summary of Quantity : แบบฟอรม์ การสรุปปรมิ าณงานทไ่ี ดจ้ ากการถอดแบบให้

อยู่ในรูปแบบท่ีฝ่ายบริหาร/ประมาณราคาต้องการ เช่น สรุปปริมาณวานคอนกรีต งาน

สถาปตั ยกรรม งานดนิ เป็นตน้

 Subcontractor List : แบบฟอรม์ ระบุชนิดงาน รายการ ราคาต่อหน่วย ราคา

รวมและมลู ค่าของผรู้ บั เหมาช่วงทงั้ หมด

นอกจากนนั้ ยงั มแี บบฟอรม์ พเิ ศษสาหรบั ผบู้ รหิ ารบางแบบทค่ี วรไดม้ ใี นบรษิ ทั เพอ่ื วตั ถุประสงคเ์ ฉพาะ คอื
 แบบฟอร์มสรุปราคา วเิ คราะห์ราคาโครงการ ทแ่ี สดงการวเิ คราะห์ราคาในรูปแบบต่างๆ ในหมวดเดยี วกนั
หรอื ต่างหมวด ความสมั พนั ธข์ องรายการใดต่อรายการหน่ึงๆ ในรูปของตวั เลข หรอื กระแสเงนิ สด (Cash

Flow)

 แบบฟอรม์ เปรยี บเทยี บราคาระหว่างผรู้ บั เหมาช่วง งานเกา่ (คแู่ ขง่ ) หรอื ภายในองคก์ รเดยี วกนั

แบบฟอรม์ สรุปผลการประมลู งานแบบฟอรม์ ทอ่ี า้ งถงึ ไดน้ ามาเป็นตวั อยา่ งดงั น้ี Amount
Estimated Summary Sheet
125,754,000
Item Description 85,456,000
Direct Cost 39,258,00
250,468,000
1 Direct Cost 1 27,264,000
Direct Cost 2 277,732,000
Direct Cost 3 25,000,000
Sub Total 302,732,000

2 Site General Expense
Total of Site Cost

Overhead & Profit
Total of project Price

รปู ท่ี 8.3 ตวั อยา่ งแบบฟอรม์ การสรุปราคางานทงั้ หมด

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 107

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

Item Description Estimate Sheet

Direct Cost Materiel Labor Equip. Subcon. Temp. Total
1 Direct Cost 1
2 Direct Cost 2
3 Direct Cost 3
4 Direct Cost 4
5 Direct Cost 5

Total
General Expense
Site Cost
Overhead & Profit
Total Project Price

รปู ที่ 8.4 ตวั อยา่ งแบบฟอรม์ การสรปุ ราคาตามหมวด

ผู้ประมาณราคาของแต่ละบริษัทหรือหน่วยงานต่างๆ กส็ ร้างหรือกาหนดแบบฟอร์มของการ
ประมาณราคามาโดยอสิ ระไดท้ งั้ สน้ิ รายละเอยี ดในการประมาณราคามุ่งเน้นไปยงั ส่วนประกอบของแต่ละ
สว่ นทท่ี าใหเ้ กดิ ราคาต่อหน่วยในเน้อื งานในสว่ นงานโดยตรง (Direct Cost) ฟอรม์ ของแต่ละบรษิ ทั แตกต่าง
กนั ไปตามความต้องการของบริษัทนัน้ ๆ และการตีความของความหมายในแต่ละหมวดหรือหวั ข้อ กจ็ ะ
แตกต่างกนั

แบบฟอร์มของการประมาณราคาท่ีจัดข้ึนมาเองสาหรับกรอกหรือโดยใช้การคานวณแบบ
คอมพิวเตอร์ก็ดี มกั จะถูกออกแบบให้มสี ่วนสอดคล้องกบั ส่วนงานทางบญั ชีมากท่ีสุด เน่ืองจากหากมี
ความสมั พนั ธโ์ ดยตรงระหว่างการประมาณราคาและหมวดงานบญั ชี จะช่วยให้รวดเรว็ และถูกต้องในการ
ตดิ ตามควบคุมหรอื ตรวจสอบราคางานจรงิ เทยี บกบั ราคางานในการประมาณราคา

รายงานทไ่ี ดจ้ ากการทาการสรุปเร่อื งราคาหรอื การควบคุมทางบญั ชจี ะเป็นไปในทศิ ทางเดยี วกนั
และเป็นท่เี ขา้ ใจง่ายสาหรบั ทุกวตั ถุประสงค์ หวั ข้อโดยทวั่ ไปนิยมใชใ้ นแบบฟอร์มการประมาณราคาคอื
ราคาเน้อื งานโดยตรง (Direct Cost)

108 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

แบบฟอรม์ การประมาณราคาจากราคาเนื้องานโดยตรง (Direct Cost) รายการในหวั ขอ้ น้ีจะ
เป็นไปตามรายการบญั ชปี รมิ าณงานหรอื เพมิ่ เตมิ ขน้ึ ราคาในแต่ละช่วงจะสะทอ้ นถงึ ขอบเขตและระดบั ความ
ตอ้ งการในงาน ตามเง่อื นไขตามรูปแบบก่อสรา้ ง ขอ้ ความในสญั ญา ขอ้ กาหนดมาตรฐาน ตลอดจนสง่ิ ทไ่ี ม่
อาจวดั ไดโ้ ดยตรง เช่น ความละเอยี ด ความประณีตในการทางาน รปู แบบทเ่ี ป็นทน่ี ิยมสาหรบั การใชง้ านมี
ดงั น้ี

1. ค่าวสั ดุ เป็นวสั ดุทร่ี วมถงึ การสญู เสยี ทเ่ี ผ่อื ไวใ้ นงานแต่ละชนิดจากการขนส่ง สูญเสยี แตกหกั
หรอื ทาซ้าอย่างใดอย่างหน่ึงตามลกั ษณะงานก่อสรา้ งนนั้ ๆ วสั ดุบางชนิดอาจมอี ตั ราค่าสญู เสยี ถงึ 10-15%
เชน่ ในงานกระจกหรอื สง่ิ ทแ่ี ตกหกั ง่าย คา่ วสั ดปุ ระกอบดว้ ยวสั ดุถาวรอ่นื ๆ ทป่ี ระกอบมาเป็นงานสดุ ทา้ ยต่อ
หน่วยปรมิ าณงาน เช่น งานพน้ื กระเบอ้ื งจะประกอบดว้ ยค่าปูนทรายรองพน้ื ปนู ทรายแนวค่าน้ายาขดั หรอื
อ่นื ๆ เท่าทจ่ี าเป็น หากมไิ ดร้ ะบุรายการอ่นื ๆ แยกไวเ้ ป็นพเิ ศษ

2. คา่ แรงงาน เป็นค่าแรงงานทอ่ี าจประเมนิ ไดห้ ลายประเภทคอื คา่ แรงงานทร่ี วมกบั คา่ ใชจ้ า่ ยอ่นื ๆ
ภาษี ค่าประกนั สงั คม ค่าประกนั ชวี ติ ค่าล่วงเวลา ค่าแรงงานตามกฎหมาย รวมถึงการปรบั อตั ราทุกๆ
ระยะเวลาหน่ึงๆ กรณีทน่ี ิยมใชท้ วั่ ไปในปจั จุบนั คอื การใชค้ นงานของผูร้ บั เหมาช่วงสามารถกาหนดราคา
คา่ แรงงานต่อหน่วยงานไดช้ ดั เจนในชว่ งระยะเวลาในสญั ญากอ่ สรา้ งโครงการ มกั ใชก้ บั งานเฉพาะ อยา่ งเช่น
งานโครงสรา้ งเหลก็ งานเทคอนกรตี เป็นตน้

3. ค่าเครื่องจกั รท่ีใช้โดยตรงกบั งานนัน้ ๆ โดยไม่รวมค่าแรงคนงานในงานดงั กล่าว มวี ธิ คี ิด
หลายอย่าง ซง่ึ อาจคดิ เพยี งคา่ ซอ่ มหรอื ค่าสกึ หรอสาหรบั อปุ กรณ์หรอื ชน้ิ สว่ นทช่ี ารดุ เท่านนั้

ตวั อยา่ ง แบบฟอรม์ ของงานเครอ่ื งจกั ร

Equipment Type Size, Capacity Initial Cost Depreciation Maintain. Fuel Total Cost

รปู ที่ 8.6 แบบฟอรม์ หาราคาต่อหน่วยจากเครอ่ื งจกั ร

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 109

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

ค่าเคร่อื งจกั ร นอกเหนอื จากแบบฟอรม์ การวเิ คราะห์ ประมาณราคาในหมวดของราคาหลกั แลว้ ยงั
อาจทาแบบฟอรม์ การประมาณราคาสาหรบั หมวดงานทม่ี คี วามสาคญั อนั ดบั รองไวส้ าหรบั วเิ คราะหเ์ ฉพาะ
เร่อื งคอื หมวดของเครอ่ื งจกั รหลกั ซง่ึ อาจนาไปเปรยี บเทยี บอา้ งองิ กบั ผลรวมของราคางานจากงานหลกั หรอื
นาไปคานวณ ประมาณราคาไวใ้ นหมวดคา่ ใชจ้ า่ ยทวั่ ไป (Site General Expense)

4. อปุ กรณ์สนับสนุนอื่นๆ เช่น ค่าเคร่อื งมอื ย่อย บางครงั้ ดงั ไดก้ ล่าวมาแลว้ ว่าอาจนิยมใชแ้ ยก
รายการๆไปบรรจุในหมวดของค่าใชจ้ ่ายทางออ้ ม (Site General Expense) เช่น คา่ เคร่อื งมอื เขย่าคอนกรตี
ไม่ควรนาไปคดิ รวมในราคาของงานเครอ่ื งจกั รของงานคอนกรตี โดยตรง เน่ืองจากไม่สะดวกในการคานวณ
ถงึ ปรมิ าณงานทอ่ี าจเปลย่ี นแปลงไปในงานจรงิ

5. งานจา้ งผรู้ บั เหมาช่วง ดงั ทไ่ี ดเ้ กรน่ิ ในขอ้ ท่ี 2 แลว้ วา่ ในปจั จุบนั จากธุรกจิ ทเ่ี ตบิ โตขน้ึ ผรู้ บั จา้ ง
นิยมทางานท่มี ีความชานาญพิเศษเฉพาะด้านซ่งึ สามารถทาการควบคุมงานและคุณภาพได้ดี งานบาง
ประเภททไ่ี ม่จาเป็นตอ้ งมกี ารลงทุนหรอื จา้ งผมู้ คี วามชานาญเฉพาะอาจจดั หาไดโ้ ดยการจา้ งผรู้ บั เหมาช่วง
ซง่ึ ขอบเขตของงานอาจครอบคลมุ ถงึ ค่าใช่จา่ ยตามรายการหลกั 4 ประการทแ่ี สดงไวข้ า้ งบนหรอื รายการใด
รายการหน่งึ เชน่ เฉพาะคา่ แรงคนงาน

6. ค่าใช้จ่ายทวั่ ไป ไม่มแี บบฟอรม์ ทแ่ี น่นอนใดๆ สาหรบั บรษิ ทั ใดบรษิ ทั หน่ึง แบบฟอรม์ ในการ
สรปุ ของค่าใชจ้ ่ายทวั่ ไปจะแสดงเพมิ่ เตมิ ในภาคผนวก

110 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

ขนั้ ตอนในการประมาณราคา

การทางานก่อสร้างเป็นหน่ึงในอุตสาหกรรมทวั่ โลกการทาธุรกิจก่อสร้างขนาดเล็กหรือใหญ่
เพยี งใด ไม่วา่ ธรุ กรรมจะเป็นการออกแบบก่อสรา้ งหรอื รบั เหมาก่อสรา้ ง รูปแบบของงานการประมาณราคา
ซง่ึ เป็นขนั้ ตอนย่อยหน่งึ จะปรากฏเป็นเพยี งแนวทางค่อนขา้ งตายตวั ตามผงั ดงั น้ี

ประมลู งาน ต่อรอง ทาสญั ญา ทาการก่อสรา้ ง สน้ิ สดุ โครงการ

งานจะเรม่ิ ตงั้ แต่ขนั้ ตอนแรกคอื ทาการประมูลงานซง่ึ อาจถอื ตามลกั ษณะสญั ญาแบบ Design-Bid-
Build เป็นมาตรฐาน งานประมาณราคาจะมบี ทบาทในทุกขนั้ ตอนของผงั ทแ่ี สดงไวโ้ ดยการเรมิ่ งานประมลู
ราคาอย่างละเอยี ดทุกหมวดงานและราคาต่อหน่วยแลว้ ประกอบเป็นบทสรุปราคาในขอ้ เสนออ่นื ๆใหก้ บั
เจา้ ของงานผ่านวศิ วกรทป่ี รกึ ษาหรอื ผบู้ รหิ ารโครงการ เอกสารท่ใี ชใ้ นการประมูลงานทุกชนิด เช่น แบบ
ก่อสรา้ ง ขอ้ กาหนดมาตรฐาน ประกาศ เง่อื นไขในสญั ญาและบญั ชปี รมิ าณงาน กจ็ ะถูกรวบรวมอา้ งองิ ใน
ขอ้ เสนอน้ี

เม่อื เจา้ ของงานไดร้ บั ขอ้ เสนอแลว้ กจ็ ะเรมิ่ ทาการต่อรองกบั ผปู้ ระมูลงานโดยใชห้ ลกั การประมาณ
ราคาเป็นหลกั ในการพจิ ารณาหวั ขอ้ ขอบเขตของงานใน 2 เร่อื งใหญ่ๆ คอื เร่อื งบญั ชปี รมิ าณงานในแต่ละ
หมวดและราคารวม ตลอดจนถงึ เง่อื นไขทก่ี าหนดในเอกสารประมูลงานพจิ ารณาความแตกต่างในหน่ วย
ปรมิ าณงานและราคา ซง่ึ จะสะทอ้ นถงึ วธิ แี ละแนวคดิ ในการทาการประมาณราคาของแต่ละฝา่ ย การต่อรอง
จะเป็นไปไดห้ ลายครงั้ และโดยหลายฝา่ ยจนกว่าจะบรรลุขอ้ ตกลงสดุ ทา้ ยซง่ึ เป็นราคางานในการยนิ ยอมตาม
รายละเอยี ดลา่ สดุ ของทกุ ฝา่ ยและการทาสญั ญาตามขอ้ ความทงั้ หมดกจ็ ะเกดิ ขน้ึ

หลงั จากการทาสญั ญาเสรจ็ สน้ิ และไดเ้ รมิ่ งานหน้างานแลว้ งานประมาณราคากจ็ ะมามบี ทบาทใน
การทางบประมาณหน้างานอกี ครงั้ โดยใชฐ้ านหรอื เอกสารบญั ชปี รมิ าณงานทเ่ี ป็นสญั ญามาทาการประเมนิ
ราคาโครงการสว่ นงบประมาณ โดยอาจจะแยกรายละเอยี ด การควบคุมราคาและปรมิ าณงานในกลุ่มของ
สานกั งานใหญ่และหน่วยงาน การเตรยี มทาการรายงานคา่ ใชจ้ า่ ย ลว้ นแลว้ แต่เป็นการปรบั ปรุงการประมาณ
ราคาทงั้ สน้ิ

ในขณะใดขณะหน่งึ ทง่ี านดาเนินไปมกี ารเบกิ จ่ายหรอื สรุปมลู ค่าความกา้ วหน้าของงานในช่วงเวลา
เช่น ประจาเดอื น การประมาณราคาจะเข้ามาเก่ยี วขอ้ งโดยตรงในรูปของการทาบญั ชปี รมิ าณงานซ่ึงใน
ขณะนนั้ ปรมิ าณงานอาจจะไม่ละเอยี ดหรอื วดั ไดท้ ุกรายการ อาจมกี ารสรุปเป็นรอ้ ยละในบางหมวดงานเพ่อื
ความรวดเรว็ หรอื สะดวกจนในทส่ี ดุ เม่อื งานเสรจ็ สน้ิ ลง งานต่างๆ พรอ้ มกบั งานทเ่ี ปลย่ี นแปลงไปตามความ
เป็นจรงิ หรอื คาสงั่ หน้างานกถ็ ูกนามาพจิ ารณาหาราคาโครงการสดุ ทา้ ยซง่ึ จะเป็ นการทาการประมาณราคา
อกี ครงั้ หน่งึ

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 111

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

ขนั้ ตอนในการทาการประมาณราคามกี จิ กรรมย่อยมากมายแลว้ แต่ลกั ษณะประเภทของกจิ การงาน
ทท่ี าหรอื ประเภทของบรษิ ทั เช่น ผรู้ บั เหมาก่อสรา้ ง วศิ วกรทป่ี รกึ ษา เจา้ ของโครงการ รูปแบบทง่ี ่ายและ
เป็นไปตามความเป็นจรงิ ในงานกอ่ สรา้ งเทา่ ทน่ี ามาใช้ จะเป็นการทาการประมาณราคาของหวั ขอ้ หลกั แต่ละ
อยา่ งตงั้ แต่การประมาณราคาของเน้ืองานจรงิ และทาการหาราคาของค่าใชจ้ ่ายทวั่ ไปทใ่ี ชใ้ นโครงการ เม่อื
สรุปรวมตามรูปของการสรุปราคาแล้วจงึ กาหนดส่วนของกาไรและภาษี จงึ จะปรากฏเป็นราคาสุดท้าย
นอกเหนือไปกวา่ นนั้ ขนั้ ตอนโดยละเอยี ดเกย่ี วพนั กบั หวั ขอ้ ต่างๆ สามารถแจกแจงไดต้ ามแผนผงั การทาการ
ประมาณราคาดงั ต่อไปน้ี

Drawing Other

Takeoff Quotation Master
Labor Material
Program

Subcontractor Equipment Manpower

Direct Cost General
Site Cost
Expense

Mark Up

Tender
Price

รปู ท่ี 8.7 ผงั ขนั้ ตอนการประมาณราคา

112 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

การทาการประมาณราคามคี วามหลายขนั้ ตอน สวนสาคญั ของงานแบ่งไปตามแผนผงั การทางานดงั น้ี
 การหาปรมิ าณงานจากแบบ ขอ้ กาหนด สญั ญา หรอื มาตรฐานอ่นื ๆ เป็นการทางานในขนั้ ตอนแรก

เพอ่ื ทจ่ี ะนาปรมิ าณงานทห่ี าไดไ้ ปกรอกลงในรายการบญั ชวี สั ดหุ รอื บญั ชปี รมิ าณงานทไ่ี ดร้ บั หรอื ตอ้ งจดั
ขน้ึ เอง
 การกาหนดแผนการก่อสรา้ งโครงการจะเป็นพน้ื ฐานกบั ราคางานอกี หลายประเภท
 ราคาต่อหน่วย ขนั้ ตอนน้ีสามารถทาไดค้ วบค่ไู ปกบั การหาปรมิ าณงาน ขนั้ ตอนน้ีอาจใชเ้ วลานานมาก
สาหรบั งานลกั ษณะพเิ ศษ เช่น งานก่อสรา้ งทางด่วน เน่ืองจากการวเิ คราะหร์ าคาต่อหน่วยเป็นไปตาม
ความยากงา่ ยของวธิ กี ารกอ่ สรา้ งทน่ี ามาใชใ้ นการคดิ ราคา ต้องนาปจั จยั ต่างๆ ทุกชนิดเขา้ มาพจิ ารณา
ร่วมกนั เชน่ ราคาวสั ดุ วธิ กี ารทางาน ผลผลติ ต่อหน่วยของคน เครอ่ื งจกั ร เวลาในการทางาน เป็นตน้
 การคดิ ราคาค่าใชจ้ ่ายอ่นื ๆในโครงการ เช่น ค่าใชจ้ ่ายสาธารณูปโภค ค่าธรรมเนียมต่างๆ เง่อื นไขใน
การคดิ ราคาน้ีเป็นไปดว้ ยกนั กบั เง่อื นไขในการคดิ ราคาต่อหน่วย และจะเป็นขนั้ ตอนสุดทา้ ยทจ่ี ะสรุป
ราคา เน่อื งจากจะมกี ารเปลย่ี นแปลงจากขอ้ กาหนดต่างๆ ทไ่ี ม่เกย่ี วกบั การก่อสรา้ งตามเน้อื งาน
 การกาหนดคา่ ใชจ้ า่ ยสานกั งานใหญ่และกาไร เป็นการกาหนดราคาสุดทา้ ยจากฝา่ ยบรหิ ารหรอื ผูไ้ ดร้ บั
มอบหมาย
 การทาเอกสารประกวดราคา จดั ทาเอกสารประกวดราคาทงั้ หมดโดยทุกฝา่ ยทเ่ี กย่ี วขอ้ ง

ขนั้ ตอนในการทาการประมาณราคาในการประมลู (Bid Procedure) โดยละเอียด
การประมาณราคาประกอบดว้ ยขนั้ ตอนย่อยตามกจิ กรรมและเอกสารทเ่ี กย่ี วขอ้ งเป็นจานวนมาก

การประมาณราคาจะมกี ารทางานเป็นขนั้ ตอนทเ่ี กย่ี วเน่อื งกนั หลายๆ อยา่ ง การเปลย่ี นแปลงในหวั ขอ้ หน่ึงๆ
จะมผี ลกระทบต่อราคาในหมวดอ่นื ๆ เชน่ กนั

ผปู้ ระมาณราคาควรหาขอ้ มลู ตามขนั้ ตอนโดยละเอยี ด เพ่อื ไม่ใหเ้ กดิ ความผดิ พลาดในราคาต่างๆ
โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ ในหมวดของคา่ แรงและคา่ เคร่อื งจกั รอนั เน่อื งมาจากวธิ กี ารก่อสรา้ งและชนิดของอุปกรณ์
ทใ่ี ชใ้ นการทางาน ซง่ึ เป็นหมวดทท่ี าใหเ้ กดิ ความแตกต่างเป็นอย่างมากในการประมาณราคางานโดยตรง

ขนั้ ตอนในการทาการประมาณราคาและประมูลงาน โดยเฉพาะอย่างยงิ่ การประมาณราคาโดยมี
ระบบเอกสารแบบรายละเอยี ด (Detailed Estimating) อาจสรปุ เป็นขนั้ ตอนทส่ี าคญั ตามกจิ กรรมและเอกสาร
ทเ่ี ก่ียวขอ้ งไดด้ งั น้ี

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 113

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

1. การรบั เอกสารประกวดราคา
ขนั้ ตอนแรกของการทาการประมาณราคาในการประกวดราคาการก่อสรา้ งโครงการคอื การรบั

เอกสารประกวดราคามาทาการศึกษาโดยขนั้ ต้น เพ่ือทาความเข้าใจและคุ้นเคยกบั ลักษณะโครงการ
การศกึ ษาดคู ณุ สมบตั พิ เิ ศษทต่ี อ้ งการในการประมลู ในเรอ่ื งของการจดทะเบยี นต่างๆ ตอ้ งจดั ทาโดยเร่งด่วน
คุณสมบตั ดิ า้ นขอ้ กฎหมายขององคก์ รทเ่ี ขา้ ประกวดราคาต้องไดร้ บั การตรวจสอบทุกครงั้ จากเง่อื นไขความ
ตอ้ งการของงาน

ขนั้ ต่อไปคอื การศกึ ษาเงอ่ื นไขทวั่ ไปและเง่อื นไขเฉพาะขอ้ กาหนดมาตรฐาน โดยเฉพาะอย่างยง่ิ ใน
หวั ข้อการขยายเวลาการก่อสร้างจากสาเหตุต่างๆ การจ่ายค่าปรบั งานล่าช้า หรือความต้องการด้าน
ประกนั ภยั คา้ ประกนั จากสถาบนั การเงนิ เป็นตน้

ขอ้ สาคญั ทค่ี วรสนใจอกี ประมารหน่ึงคอื เง่อื นไขทางการเงนิ การจ่ายเงนิ เจา้ ของโครงการทจ่ี ะมี
ผลกระทบกบั การทางานของผรู้ บั จา้ งโดยตรง เอกสารประกวดราคางานทวั่ ไป คอื

 เอกสารชช้ี วนผเู้ ขา้ รว่ มประมลู (Invitation Letter)
 คาสงั่ แกผ่ เู้ ขา้ ร่วมประมลู (Instruction to Tenderer ; ITT)
 เง่อื นไขทวั่ ไป (General Conditions of Contract ; GCC)
 เงอ่ื นไขพเิ ศษของสญั ญา (Condition of Contract ; COC)
 ขอ้ กาหนดมาตรฐานทางเทคนคิ (Technical Specification)
 แบบกอ่ สรา้ ง (Construction Drawing)
 ขอ้ แกไ่ ขเพมิ่ เตมิ (Addenda)
 บญั ชปี รมิ าณงาน (Bill of Quantities ; BOQ)
 เอกสารเสนอราคา (Proposal)
 คา้ ประกนั การประกวดราคา (Bid Bond)
 ตวั สญั ญา (Contract , Agreement)
 ค้าประกนั สญั ญา (Performance Bond)

114 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

2. การทางานทบทวนเอกสารประกวดราคาและขอ้ มูลโครงการ
เม่อื ไดร้ บั เอกสารประกวดราคามาแล้ว ทางฝ่ายผู้รบั เหมาก่อสร้างควรทจ่ี ะทาความเตรยี มการ

ตรวจสอบเอกสารประกวดราคาใหช้ ดั เจน โดยเฉพาะอย่างยงิ่ ในรายการขอ้ มูลโครงการและขอ้ มูลท่เี ป็น
ความตอ้ งการในการกอ่ สรา้ งโครงการ

ขอ้ มลู โครงการเป็นขอ้ มลู พน้ื ฐานทค่ี วรทาการสรุปในดา้ นทวั่ ไปเท่าทจ่ี ะกาหนดหวั ขอ้ โดยปกตจิ ะ
เป็นขอ้ มูลในด้านมติ แิ ละดา้ นกายภาพโครงการโดยรวม ขนาด ความกว้าง ความยาว ความสงู ความลกึ
พน้ื ท่ี ปรมิ าตร น้าหนกั หรอื กาหนดความตอ้ งการในรปู แบบอน่ื ทก่ี าหนดเป็นหน่วยวดั ได้
ตวั อยา่ ง

อาคารสงู 22 ชนั้ ขนาดพน้ื ท่ี 30 x 60 เมตร พน้ื ทต่ี ่อชนั้ ประมาณ 1,800 ตารางเมตร สงู 55 เมตร หรอื
งานดินเปิดหน้าเหมืองขนาด 5 ไร่ = 8,000 ตารางเมตร งานขุดดินลึก 30 เมตร ปริมาตรดินดิน
= 240,000 ตารางเมตรหรอื งานก่อสรา้ งพน้ื คอนกรตี เสรมิ เหลก็ หนา 350 มลิ ลเิ มตร พน้ื ทร่ี วม 200,000
ตารางเมตร เป็นตน้ สาหรบั ขอ้ มลู อน่ื ๆ ทต่ี อ้ งการมดี งั น้ี

สถานทต่ี งั้ ของโครงการ , ทางเขา้ - ออก
ลกั ษณะของงานก่อสร้าง , โครงสรา้ งอ่นื ๆในโครงการทางานเป็นมาตรฐาน ขอ้ มูลพน้ื ฐานของ
โครงการตลอดจนขอ้ มลู ดา้ นความต้องการของโครงการ ควรจะทาการบนั ทกึ ลงในเอกสารทป่ี ระเมนิ หรือ
สรุปของบรษิ ัท จดั ทาโดยผู้รบั ผดิ ชอบด้านการประมาณราคา ส่งถึงผู้บงั คบั บญั ชาตามรายงานการทา
เอกสารสรุปขอ้ มูลดงั กล่าว เพ่อื เป็นหลกั ฐานและการควบคุมระบบเอกสารในองคก์ ร ใหไ้ ดร้ บั ขอ้ มูลท่เี ป็น
ขอ้ มูลเดยี วกนั เป็นลายลกั ษณ์อกั ษร เป็นเอกสารอ้างองิ เพ่อื ประโยชน์และควรทางานในทศิ ทางเดยี วกนั
และเพอ่ื ป้องกนั ความผดิ พลาดจากการสอ่ื สารอน่ื ใด
การสรุปขอ้ มูลควรทาในระยะแรก เพ่อื สรุปขอ้ มูลใหก้ บั ฝ่ายบรหิ ารหรอื ผู้รบั ผดิ ชอบโดยตรงได้
พจิ ารณาสงั่ การ หารายรายละเอยี ดเพม่ิ เตมิ หรอื เกบ็ ไวเ้ ป็นหลกั ฐานของการประกวดราคา
ขอ้ มลู ความตอ้ งการโครงการเทา่ ทค่ี วรไดร้ บั การบนั ทกึ จะมดี งั น้ี

 ชอ่ื โครงการ : ชอ่ื ทเ่ี ป็นทางการของโครงการ

 ผทู้ เ่ี กย่ี วขอ้ งในโครงการ : ผทู้ เ่ี กย่ี วขอ้ งในโครงการทุกฝา่ ย เช่น เจา้ ของโครงการ เจา้ ของ

เงนิ กู้ ผอู้ อกแบบ วศิ วกรทป่ี รกึ ษา ผทู้ าการรบั เหมาช่วง

 วนั ท่ี : วนั ทย่ี น่ื การประมลู วนั ทเ่ี รม่ิ ตน้ โครงการ

 เอกสารทต่ี อ้ งการในวนั ทย่ี น่ื การประมลู

 ขอบเขตของงานทท่ี า

 ราคาประเมนิ โครงการ ฯลฯ

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 115

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

Project Project No : _____________
Date prepared ____________
Project Information
Detail Reference
Title Item Description
XYZ Condominium
General 1 Project Name AAA Development co;ltd
Owner GPMC
Information 2 Project Management Consultant MCSC
Construction Supervision Consultant DESG
3 Designer Banglumpoo BKK
Location Close to main road
4 Access to Site High rise Building
Type of Project 30 month
5 Project Construction Period 20 – story condominium
Detail of Project Concrete 10,000 cum.
6 Major Quantity of Works Rebar 900 ton
Floor area 45,000 sqm.
7 3 – story Basement level – 10.00 m.
Tower Crane cap. 1.5 ton at 55m.JIB
8

9

10

11

12 Special Method of Construction
Equipment

Tender 13 Tender Submission date Jan 31 , 2002
45 days
14 Period of Tender Consultant Office
Close Bid
Requirement 15 Tender Submission Premise Lump Sum Contract
Construct 30 floor Condominium
16 Process of Tender in Structural and Architectural Work
Coordinate with other System Work
17 Type of Contract

18 Scope of Work

Financial 19 Bank Guarantee for tender 20 million bath , for 3 month
20 Bank Guarantee for Contract 20 million bath , for 30 month
21 Bank Guarantee for Maintenance 20 million bath , for 24 month
22 Advance Payment 40 million bath and deductible 15%
each month

116 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

Title Item Description Detail Reference
Competitor
23 Retention Money 10% of interim Payment
24 Term of Payment Interim Payment
25 Liquidate Damage 0.025 % per day
26 Owner’s/Consultant’s Budget Price 400 million bath
27 Owner’s/Consultant’s Median Price N/A
28 Preliminary Project Price 400 million bath

29 Total of Company buying Bid Docs. 9 company ; 3 international 6 local

รปู ท่ี 8.8 เอกสารขอ้ มลู โครงการ

ตามขนั้ ตอนทก่ี าหนดโดยฝา่ ยบรหิ าร เม่อื ไดร้ บั ขอ้ มลู จากฝา่ ยประมาณราคาโดยรวมแลว้ อาจจะ
ทาการประชมุ สงั่ การขนั้ ตน้ ในการประมลู งานหรอื ใหห้ ยุดการประกวดราคากไ็ ด้

หากใหท้ าการประมูลต่อ ฝา่ ยประมาณราคาจะต้องทาการตรวจสอบเอกสารต่อไปโดยละเอยี ดใน
ขนั้ ต่อมา เช่น เอกสารแบบ Specification ความต้องการ เง่อื นไขโครงการ เพ่อื ทจ่ี ะสรุปขอ้ มูลทไ่ี ดเ้ ป็น
พน้ื ฐานในการประกวดราคา เชน่ ความต้องการในดา้ นกาลงั อดั ของคอนกรตี ทส่ี งู กว่าปกติ ความต้องการท่ี
จะควบคุมคุณภาพหรอื ระดบั ในการทางานผงิ พน้ื ของโรงงานเพ่อื ความต้องการในการใช้ Fork Lift เป็นตน้
ขอ้ กาหนดเชน่ น้อี าจแตกต่างไปจากขอ้ กาหนดมาตาฐานทวั่ ไปทเ่ี คยใชก้ บั งานปกติ

นอกจากน้ี การตรวจสอบความผดิ พลาดจากแบบประมูลกบั เอกสารอ้างองิ อ่นื ๆ หรอื จากแบบ
ก่อสร้างเดยี วกนั เป็นสง่ิ ท่ตี ้องจดั ทาโดยละเอยี ด เพ่อื เตรยี มการทาการสอบถามในเอกสารหรอื ในการ
ประชุม

3. การทาแผนงานการประมาณราคา

เม่อื ไดร้ บั อนุมตั ใิ หท้ าการระมูลโดยเบอ้ื งต้นจากผบู้ รหิ าร ผทู้ าการประมาณราคาตอ้ งเตรยี มงาน
หลายๆ อย่างในเวลาเดยี ว เพ่อื เป็นฐานขอ้ มลู ในการลงราคาในงาน

เม่อื ทากส่ี ง่ สรุปขอ้ มลู โครงการทจ่ี ะประกวดราคาใหผ้ รู้ บั ผดิ ชอบแลว้ หากไม่มคี าสงั่ ใหย้ กเลกิ การ
ประมลู ฝา่ ยประมาณราคากต็ อ้ งจดั เตรยี มแผนการประมลู ราคาโดยเรว็ ทส่ี ดุ โดยมหี ลกั การบางอย่างดงั น้ี

3.1 ใหม้ เี วลาของการทาการถอดแบบนานพอสมควรในกรณีทไ่ี ม่มปี รมิ าณงานในบญั ชงี านจาก
บญั ชขี องเจา้ ของโครงการ อย่างไรกด็ ี ปรมิ าณงานบางอย่าง เช่น งานดนิ งานคอนกรตี จาเป็นต้องไดร้ บั
การถอดแบบเพ่อื พจิ ารณาประกอบเปรยี บเทยี บ

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 117

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

3.2 ตอ้ งจดั ใหม้ กี ารวางแผนการทางาน (Construction Method) และแผนการก่อสรา้ งโครงการ
(Construction Schedule) ร่วมกบั ผรู้ บั ผดิ ชอบในฝา่ ย เช่น ฝา่ ยก่อสรา้ งงานโดยเฉพาะ เพ่อื กาหนดแผนงาน
กลางใหเ้ ป็นทเ่ี ขา้ ใจและยอมรบั ในการทางานจรงิ หลงั จากไดง้ าน

3.3 ตอ้ งจดั ใหม้ กี ารประชุมสรุปราคาอย่างน้อย 2 ครงั้ ครงั้ แรก สาหรบั ราคางานทุกชนิด ยกเวน้
คา่ ใชจ้ ่ายสานกั งานและกาไร ครงั้ ท่ี 2 สาหรบั ผบู้ รหิ ารสงู สดุ หรอื กรรมการบรษิ ทั

4. การศึกษาเอกสารประกวดราคา
เรม่ิ ทาการศกึ ษาเอกสารประกวดราคาโดยละเอยี ด โดยเฉพาะอย่างยงิ่ ในแบบประกวดราคาและ

ขอ้ กาหนดมาตรฐานทกุ ชนดิ เพอ่ื มาตรฐานในการกอ่ สรา้ ง
จุดสาคญั ทค่ี วรใหค้ วามสนใจ
ประการแรก คอื งานพเิ ศษเฉพาะชนิดทอ่ี าจเกดิ ขน้ึ ในงานดนิ หรอื งานตามสภาพพน้ื ท่ี เช่น งาน

ระเบิดหนิ ขุดดิน งานดนิ อ่อน งานเสาคอนกรตี ท่มี คี วามสูงเป็นพเิ ศษ งานคอนกรตี นอกชายฝงั่ วิธีบ่ม
คอนกรตี แบบพเิ ศษ แบบลกั ษณะพเิ ศษของคอนกรตี ฯลฯ ซง่ึ มาตรฐานเหล่าน้ีจะมผี ลโดยตรงในการทาให้
เวลาการกอ่ สรา้ งโครงการเพม่ิ ขน้ึ ตามขนั้ ตอนการทางาน และกระทบถงึ ราคาต่อหน่วยในงานนนั้ ๆ

ประการท่ี 2 ทม่ี ใี นการทาการศกึ ษาแบบและมาตรฐานขอ้ กาหนด คอื การหาความแตกต่าง หรอื
ขอ้ ขดั แยง้ กนั ในขอ้ ความทร่ี ะบุในแบบและขอ้ กาหนดมาตรฐานในหวั ขอ้ เดยี วกนั หรอื การหาขอ้ อธบิ ายชแ้ี จง
เพมิ่ เตมิ จากขอ้ ความในหวั ขอ้ ต่างๆ

5. การถอดแบบหาปริมาณวสั ดุ
การถอดแบบหาวสั ดุจะทาตงั้ แต่ไดร้ บั แบบและขอ้ กาหนดมาตรฐาน เน่ืองจากมผี ลโดยตรงในการ

ทางานขนั้ ตอนต่อไป โดยเฉพาะอยา่ งยงิ่ การวางแผนการทางานตามเวลาของโครงการและการหาราคาวสั ดุ
จากแหล่งต่างๆปรมิ าณต่างๆ ทน่ี ามาอ้างองิ ในการประมาณราคา หรอื โดยผรู้ บั เหมาช่วง โดยปกตถิ อื ว่ามี
ความแม่นยาสงู ทส่ี ดุ

ปรมิ าณในการประมูลเป็นปรมิ าณท่กี าหนดในเอกสารการประมูลโดยเจ้าของงานซ่งึ ทาการโดย
วศิ วกรทป่ี รกึ ษาหรอื ตวั แทน อาจใชเ้ ป็นปรมิ าณทาสญั ญาหรอื การเปรยี บเทยี บกไ็ ด้

1. เพ่อื เป็นพน้ื ฐานสาหรบั การทาสญั ญา โดยเฉพาะสญั ญาแบบเหมารวมทจ่ี ะบงั คบั ใหผ้ รู้ บั เหมา
รบั ความเสย่ี งทงั้ หมด

2. เพ่อื ตรวจสอบปรมิ าณการประมลู อาจมคี วามแตกต่างอยา่ งมากเกดิ ขน้ึ ในราคาการประมลู เพอ่ื
หาวธิ กี ารหาราคาต่อหน่วย ซง่ึ จะกระทบกบั ปรมิ าณทแ่ี ตกต่าง

118 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

การหาปรมิ าณวสั ดุ
 การถอดแบบหาวัสดุทุกรายการ ปริมาณเป็นส่งิ สาคัญท่ีสุดในพ้ืนฐานของการหาราคา

โครงการ ปรมิ าณทห่ี ามาไดจ้ ะต้องมคี วามแม่นยาสงู โดยคานวณจากหลกั วศิ วกรรมศาสตร์
และจากแบบกอ่ สรา้ ง

 ปรมิ าณท่ถี อดแบบต้องเป็นไปตามมาตรฐานการวดั และเป็นไปตามหน่วยหน่วยทร่ี ะบุไว้ใน
แบบเทา่ นนั้

 ปรมิ าณทห่ี ามาไดใ้ นการสรุปจะตอ้ งมขี อ้ มลู รองรบั โดยละเอยี ด ทงั้ น้ีเพ่อื เป็นประโยชน์ในการ
พจิ ารณาการเลอื กนาเอามาขอ้ มูลมาไวใ้ นความต้องการต่างๆ ตามหลกั สถิติ เช่น ค่าเฉล่ยี
คา่ สงู สดุ คา่ ต่าสดุ เป็นตน้

แบบฟอร์มของการประมาณราคาต้องการเพียงเพ่อื การวเิ คราะห์และเป็นไปตามการแบ่งงาน
(Work Breakdown Structure) เทา่ นนั้

การแยกหมวดหมหู่ รอื กลุ่มงานเป็นไปตามขนั้ ตอนและลกั ษณะของการทางานตามความเหน็ ของผู้
ประกวดราคา

ในการทาการถอดปรมิ าณงานทต่ี อ้ งการในระยะแรก คอื รายการงานแต่ละรายการเพ่อื ประโยชน์
ในการกาหนด ตดิ ต่อผผู้ ลติ ผจู้ าหน่าย และผรู้ บั เหมาชว่ งเฉพาะรายการ
การคดิ ปรมิ าณงานย่อยแต่ละรายการเป็นขนั้ ตอนทใ่ี ชเ้ วลานานมาก เน่อื งจากจานวนของแบบกอ่ สรา้ งหรอื
การเกย่ี วพนั ของเอกสารหลายชนดิ

ทมี งานถอดแบบควรทาการถอดแบบตงั้ แต่วนั แรกๆ เม่อื ไดร้ บั แบบก่อสรา้ ง เพ่อื
1.หารายการวสั ดุโดยรวม
2.เพอ่ื หาปรมิ าณงานทเ่ี ป็นปรมิ าณงานหลกั เพ่อื นาไปทาการคดิ ราคาจากผผู้ ลติ ผจู้ าหน่าย และทา
แผนงานกอ่ สรา้ งโครงการ
โดยทวั่ ไปอาจแบง่ ประเภทของปรมิ าณงานไดเ้ ป็น 2 แบบ คอื
1. ปรมิ าณการถอดแบบเป็นปรมิ าณงานทุกชนิดเท่าท่ปี รากฏระบุในแบบก่อสรา้ งและเอกสาร
ประกวดราคาทไ่ี ดร้ บั มา
2. ปรมิ าณงานในการประมลู ซง่ึ เป็นปรมิ าณทไ่ี ดจ้ ากฝา่ ยเจา้ ของโครงการ
การสรุปเปรยี บเทยี บหาความแตกต่างของปรมิ าณงานทงั้ 2 ชนิด จงึ ตอ้ งมกี ารบนั ทกึ เพ่อื ทาการ
ปรบั ราคากอ่ สรา้ งในหมวดราคาต่อหน่วยของงานบางชนิด เช่น ค่าแรง ค่าเคร่อื งจกั ร เพ่อื ทจ่ี ะไดร้ าคารวม
ปริมาณงานในแบบก่อสร้างเท่ากับราคารวมจากปริมาณงานท่ีได้รับจากเจ้าของงาน หรืออาจมีการ
ดาเนินการอ่นื ๆ แลว้ แต่นโยบายของผรู้ บั เหมา

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 119

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

6. การตรวจเอกสาร
ตรวจสอบเอกสารซ้าอกี ครงั้ หลงั จากการศกึ ษาเอกสารในขนั้ ตอน แบบฟอร์มทบ่ี รษิ ัททาในการ

ตรวจสอบการรบั เอกสารทงั้ หมดในการประมลู ควรนามาใชเ้ พ่อื เป็นหลกั ฐานในการทางาน การตรวจสอบ
อาจจะเป็นไปไดท้ เ่ี อกสารทไ่ี มค่ รบถว้ นในดา้ นจานวน หรอื เอกสารทไ่ี มถ่ ูกต้องในรายการต่างๆ และแจง้ กบั
วศิ วกร ตวั แทนเจา้ ของงาน เพอ่ื ทาการเปลย่ี นหรอื ขอเพมิ่ เตมิ

7. การดสู ถานที่ตงั้ ของโครงการ
เม่อื ผรู้ บั เหมาก่อสรา้ งไดร้ บั แบบในระยะเวลาหน่ึงๆ เช่น 2 สปั ดาห์ ไดเ้ รมิ่ ทาการตรวจสอบแบบ

และเอกสารอ่นื ๆ ท่เี ก่ยี วข้องพอสมควรแล้ว ในระหว่างนัน้ อาจมีการซกั ถาม (RFI : Request for
Information) ไปยงั เจา้ ของโครงการเป็นระยะๆ จนถงึ ระยะเวลาหน่ึงทางเจ้าของโครงการมกั จะรวบรวม
เอกสารคาถามไวพ้ อสมควรแล้วจงึ ให้มกี ารประชุม ซ่งึ โดยทวั่ ไปมกั จะเป็นการจดั ท่หี น่วยงานจรงิ (Site)
เรยี กวา่ การจดั งานหน่วยงาน (Site Meeting) ซง่ึ ขนั้ ตอนน้อี าจจดั หลงั หรอื พรอ้ มกบั ซอ้ื แบบเลยกไ็ ด้

การไปประชุม Site Visit ผู้รบั เหมานอกงานจากจะไปรบั ฟงั การชแ้ี จงคาถามในการประมูลท่ี
เกย่ี วกบั ความไม่เขา้ ใจ หรอื ความขดั แยง้ ระหว่างขอ้ มูลในเอกสาร ผรู้ บั เหมาควรจะทาการหาขอ้ มูลหลาย
อย่างเพมิ่ เตมิ ไดใ้ นเวลาเดยี วกนั คอื สถานทต่ี งั้ ของโครงการ ซง่ึ จะมผี ลถงึ ขอ้ มูลการเดนิ ทาง ขนสง่ ทุกชนิด
ในการทางานโครงการเดนิ ทางของพนักงานจากในส่วนกลางหรอื ท่พี กั อาศยั ซ่งึ จะทาให้ทราบถึงความ
ตอ้ งการในระยะเวลาการเดนิ ทาง ความตอ้ งการทจ่ี ะตอ้ งสรา้ งทพ่ี กั ใหพ้ นกั งานในโครงการ

หลงั จากการศึกษาแบบ เอกสารการประกวดราคา ข้อกาหนดมาตรฐาน ในระยะเวลาเวลา
พอสมควรแลว้ ทางฝ่ายเจา้ ของโครงการควรมกี ารจดั ทาการชมสถานทก่ี ่อสรา้ ง เพ่อื ช้แี จงขอ้ ขอ้ งใจและ
คาถามต่างๆ ในระยะ จากสถานทห่ี รอื เอกสารประกอบซง่ึ จะมผี ลถงึ ขอ้ มลู การเดนิ ทาง – ขนส่งทุกชนิดใน
การทางานในโครงการ เช่น การเดนิ ทางของพนกั งานจากในสว่ นกลาง หรอื ทพ่ี กั อาศยั ซง่ึ จะทาใหท้ ราบถงึ
ความตอ้ งการในระยะเวลาการเดนิ ทาง ความตอ้ งการทจ่ี ะตอ้ งสรา้ งทพ่ี กั ใหพ้ นกั งานในโครงการ

นอกจากน้จี ะทาใหท้ ราบถงึ ทางเขา้ -ออกสาหรบั รถขนส่งวสั ดุหลายๆ ชนิด เช่น ท่อน้า ท่อประปา
เสาไฟฟ้า เสาเขม็ เหลก็ เสน้ เป็นต้น หากการขนส่งเป็นทางบกหรอื ทางน้า สามารถขนส่งได้ในเวลาใด
กลางวนั หรอื กลางคนื สถานทก่ี ่อสรา้ งใกลห้ รอื ไกลกบั ชุมชนเพยี งใดสามารถทางานไดใ้ นเวลากลางคนื หรื
ล่วงเวลาไดเ้ พยี งใด

สงิ่ ทส่ี าคญั ทส่ี ดุ ในการไปดสู ถานทจ่ี รงิ คอื การยนื ยนั การะดบั ทถ่ี ูกตอ้ งในงานถมดนิ หรอื ทเ่ี กย่ี วขอ้ ง
กบั สภาพพน้ื ดนิ เดมิ เท่าทต่ี อ้ งการในการกอ่ สรา้ ง

ในความเป็นจรงิ ลกั ษณะพ้ืนทข่ี องงานอาจไม่ระบุไวช้ ดั เจนในเง่อื นไขก่อสรา้ งหรอื ขอ้ มลู แนะนา
ผรู้ บั เหมา (ITT) เช่น พน้ื ดนิ เป็นดนิ อ่อน มปี รมิ าณน้าปนในดนิ เป็นรอ้ ยละสงู มาก (ประมาณ 120%) ใน
ปรมิ าณพน้ื ทบ่ี างสว่ นหรอื สว่ นใหญ่ ซง่ึ ไดก้ ลา่ วมาแลว้ ว่าจะเกดิ ผลกระทบในการขนสง่ หรอื การสญั จรในการ
ทางานรายการต่างๆ ไดโ้ ดยตรง งานท่เี ก่ยี วขอ้ งในการทางานดนิ เช่น การปรบั ปรุงคุณภาพดนิ ระหว่าง

120 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

การก่อสรา้ ง หรอื โดยการถาวร หรอื การขุดดนิ อ่อนออกจงึ จะทาการก่อสร้าง มรี าคาค่าใช้จ่ายสงู ขน้ึ และ
เสยี เวลาในการทางาน เป็นต้นหวั ข้อสาคญั อีกประการหน่ึงของการดูสถานท่กี ่อสร้าง เช่น การทาการ
กอ่ สรา้ งสะพาน การพจิ ารณาหาขอ้ มลู การท่วมของน้าในเวลาใดเวลาหน่ึง หรอื ขอ้ มลู การระบายน้าในพน้ื ท่ี
โครงการ (Drainage) ลว้ นแลว้ แต่เป็นขอ้ มลู ทต่ี อ้ งการจากการดสู ถานทจ่ี รงิ ทงั้ สน้ิ

ผรู้ บั เหมาควรจะตอ้ งใหค้ วามใสใ่ จขอบเขตของงานทม่ี าจากภายนอกเป็นพเิ ศษ เช่น ขอบเขต การ
สง่ มอบของงานเคร่อื งกลไฟฟ้า การเช่อื มต่อหรอื สง่ มอบโครงการ โดยเฉพาะการทางานในเร่อื งระบบไฟฟ้า
กาลงั

จุดสาคญั ทค่ี วรทาการตรวจสอบในการดสู ถานทจ่ี รงิ มดี งั น้ี
1. บรเิ วณใกลเ้ คยี งจดุ ก่อสรา้ งเพอ่ื ก่อตงั้ ทพ่ี กั คนงานและพนกั งาน
2. ทางเขา้ – ออกของยานพาหนะในการขนสง่ อุปกรณ์ วสั ดุ และคนงาน
3. การถ่ายรปู บนั ทกึ สภาพเดมิ ของพน้ื ท่ี โดยเฉพาะทางน้า หลุม เนิน ฯลฯ
4. ความสะดวกและการใชง้ านสาธารณูปโภคทกุ ชนิด เชน่ น้าประปา น้าใช้ ไฟฟ้า โทรศพั ท์
5. พน้ื ทใ่ี นการตดิ ตงั้ Plant หรอื พน้ื ทก่ี ลบฝงั กาจดั ขยะ อาจจะรวมในบรเิ วณทพ่ี กั คนงานกไ็ ด้
6. ขอ้ มลู ทางธรณวี ทิ ยา ดา้ นปฐพกี ลศาสตรท์ กุ ชนดิ ตลอดจนขอ้ มลู การทดสอบจรงิ
7. อตั ราคา่ จา้ งแรงงานในบรเิ วณจุดทางานเง่อื นไข สภาพทวั่ ไปเกย่ี วกบั การจา้ ง การจดั หา ทพ่ี กั

การหาอาหารของพนกั งานและคนงาน
8. ราคาวสั ดุ แหล่งผลิต จาหน่ายวสั ดุก่อสร้าง เช่น คอนกรีตสาเรจ็ รูป หนิ ทราย เหลก็ เสริม

คอนกรตี ไมอ้ ดั เหลก็ รปู พรรณ ฯลฯ ในบรเิ วณใกลเ้ คยี งทส่ี ดุ
9. แหลง่ หาผรู้ บั เหมาชว่ งเฉพาะงาน เชน่ งานเทคอนกรตี งานโครงสรา้ ง
10. กฎระเบยี บในทอ้ งถน่ิ ศาสนา ประเพณี วฒั นธรรม
11. การเกบ็ – ฝากวสั ดุ
12. การเช่าเคร่อื งจกั ร
13. การจดั หาพน้ื ทห่ี น่วยงาน การกาหนดบรเิ วณสานกั งานสนาม ทพ่ี กั คนงาน

โดยปกติขอ้ มูลจากเจ้าของงานมกั จะเพียงพอในระดบั ของการประกวดราคาก่อสร้างโครงการ
ข้อมูลท่ีต้องการเพิ่มเติมจะเป็นข้อมูลท่ีเฉพาะในวัตถุประสงค์ของการประกวดราคา เช่น ข้อมูลด้าน
ปฐพวี ทิ ยา ผรู้ บั เหมาอาจจะจอ้ งทาการทดสอบหาขอ้ มลู น้โี ดยคา่ ใชจ้ ่ายขององคก์ ร

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 121

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

8. การเตรียมคาถาม ฝ่ ายประมาณราคาควรมีการเตรียมคาถามให้ชี้แจงในหลายรปู แบบ หลาย
หวั ขอ้ ปญั หาทค่ี วรมกี ารถามมากจะแบง่ เป็น 2 แนวคอื

1.เง่อื นไขดา้ นการประมูล เป็นคาถามทเ่ี กย่ี วกบั เง่อื นไขเฉพาะของโครงการเป็นส่วนใหญ่ เช่น
ระยะเวลาทางาน จานวนเงนิ ในการค้าประกนั เง่อื นไขคุณสมบตั ใิ นการจดทะเบยี น หรอื ทางดา้ นกฎหมาย
บางอยา่ ง เป็นตน้

2.ด้านเทคนิค เป็นคาถามท่ีเก่ียวข้องโดยตรงกบั ความขดั แย้งหรือไม่ชดั เจนในแบบก่อสร้าง
ขอ้ กาหนดมาตรฐาน

9. การขอราคาจากผขู้ ายหรอื ผรู้ บั เหมา
เม่อื ไดป้ รมิ าณงานหลกั จากการถอดแบบ เช่น งานคอนกรตี งานเหลก็ เสรมิ คอนกรตี งานกระเบอ้ื ง

งานทอ่ คอนกรตี เสรมิ เหลก็ งานเสาเขม็ คอนกรตี แบบกลม หรอื กลวง เป็นตน้ ควรทาการตดิ ต่อกบั ผผู้ ลติ หรอื
ผรู้ บั เหมาช่วงใหม้ ารบั เอกสารหรอื ปรมิ าณงานเพ่อื ทาขอ้ เสนอราคากลบั มาทบ่ี รษิ ทั ฯ การทาการเสนอราคา
โดยขอบเขตเฉพาะวสั ดุ หรอื การทางานคา่ แรงงาน หรอื ทงั้ หมด กแ็ ลว้ แต่การต่อรองของทงั้ สองฝา่ ย

วสั ดุก่อสร้างถาวรทวั่ ไป หรืองานพิเศษท่ตี ้องใช้ผู้รบั เหมาช่วงมีลักษณะการเสนอราคาหลาย
รูปแบบ ลกั ษณะงานทวั่ ไปคอื งานเจาะ งานป้องกนั ดนิ พงั งานระเบดิ งานระบบไฟฟ้า ประปา เคร่อื งกล
เป็นตน้

10. การทา Blank BOQ
เม่อื การถอดแบบดาเนินการได้ส่วนหน่ึง ฝ่ายประมาณราคาควรจดั ทารายการงานทงั้ หมดเท่าท่ี

ปรากฏในแบบก่อสรา้ ง และการจดั ทารูปแบบฟอรม์ ของเอกสารประกวดราคาจรงิ โดยไม่จาเป็นต้องแสดง
ปรมิ าณของแต่ละรายการทงั้ หมดกไ็ ด้

11. การทาร่างบญั ชีปริมาณงาน (Draft BOQ) เป็นการทาการร่างปรมิ าณงานตลอดจนถงึ ราคาสดุ ทา้ ย
ของราคาเสนอเพ่อื จุดประสงค์ในการพจิ ารณาเบ้ืองต้นถึงปริมาณงาน ราคาต่อหน่วยและมูลค่างานท่ี
เกย่ี วขอ้ ง เพ่อื ทาการตดั สนิ ใจต่อเน่อื งในการทารายการใดๆ ในบญั ชี

การทาร่างบญั ชปี รมิ าณงานทงั้ หมดจะเป็นการทดสอบสูตรท่ใี ช้ในการคานวณว่ามกี ารตกหล่น
ผดิ พลาดประการใด เพอ่ื ทจ่ี ะไดป้ รบั ปรงุ ทบทวน บญั ชปี รมิ าณใหเ้ หมาะสม หากมรี ายการเพมิ่ เตมิ ประการ
ใดนยิ มใสข่ อ้ มลู ในร่างบญั ชฉี บบั แรกเพอ่ื เป็นการบนั ทกึ หลกั ฐานเป็นเบอ้ื งตน้

การวเิ คราะหร์ าคาต่อหน่วยใน Direct Cost ในบญั ชปี รมิ าณงาน นิยมทาเฉพาะรายการทส่ี าคญั มี
ปรมิ าณมาก มรี าคาต่อหน่วยสงู หรอื ทงั้ มมี ลู ค่างานสงู จากทงั้ ปรมิ าณและราคาต่อหน่วย

122 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

ปรมิ าณงานมาจากการถอดแบบหรอื ทถ่ี กู กาหนดมาใหใ้ นบญั ชงี าน การพจิ ารณาหน่วยของงานใน
การใส่ราคาว่าเป็นงานแบบเหมารวมหรอื แบบราคาต่อหน่วยเป็นสง่ิ สาคญั อนั ดบั แรกในการคดิ ราคาต่อ
หน่วย

จุดเรม่ิ ต้นของการคดิ ราคาต่อหน่วย ควรจะอยู่ท่กี ารกาหนดเง่อื นไขต่างๆ ในงานใหช้ ดั เจน เช่น
เวลาการทางาน 8 หรอื 10 ชวั่ โมง/วนั หรอื 6-7วนั /สปั ดาห์ เป็นตน้ เน่ืองจาก Direct Cost เกย่ี วพนั กบั
ผลผลติ และค่าใชจ้ า่ ยต่อวนั ของหวั ขอ้ ต่างๆ ในเน้อื งาน

ในปจั จุบัน การทางานร่วมกนั มนรูปแบบทางกฎหมายใหม่ๆ เช่น กิจการร่วมการค้า (Joint
Venture) หรอื กลุม่ รว่ มการคา้ (Consortium) สาหรบั โครงการพเิ ศษขนาดใหญ่เป็นทน่ี ิยมและสะดวกในการ
ทางาน

ในการร่วมกนั ทางานเฉพาะกจิ ดงั กล่าว การมหี ลกั ฐานจดบนั ทกึ ขอ้ มูลทใ่ี ชใ้ นการประมาณราคา
เป็นสงิ่ ทค่ี วรทาเพอ่ื ใชเ้ ป็นหลกั ฐานในการคานวณราคาโดยทกุ ฝา่ ย ขอ้ มลู ดงั กล่าวมใี นการคดิ ราคาต่อหน่วย
คา่ ใชจ้ ่ายโครงการ เชน่

1. แบบฟอรม์ เปรยี บเทยี บราคาสาหรบั การประมาณราคาของบรษิ ทั ต่างๆ
2. คาจากดั ความของงานต่างๆ เท่าทส่ี าคญั
3. อตั ราคา่ จา้ งของบุคลากรและค่าใชจ้ ่ายทางบคุ คลทุกชนดิ ทเ่ี กย่ี วขอ้ ง
4. อตั ราคา่ ประกนั ภยั ทกุ ชนดิ
5. อตั ราภาษแี ละอน่ื ๆ ทเ่ี กย่ี วขอ้ ง
6. อตั ราการใชส้ าธารณูปโภค
7. อตั ราคา่ ธรรมเนียมธนาคาร
8. รายการเครอ่ื งจกั รทม่ี ขี องทุกบรษิ ทั ทเ่ี ขา้ ร่วมทาการ
9. เอกสารอน่ื ๆ ทส่ี าคญั เชน่ เอกสาร รายงาน
การลงราคาต่อหน่วยของแต่ละรายการลงไปจะทาใหไ้ ดบ้ ญั ชปี รมิ าณงาน (BOQ) ทเ่ี กอื บสมบูรณ์
โดยจะแสดงจานวนเงนิ ของแต่ละรายการออกมา ฝา่ ยประมาณราคาหรอื ผบู้ รหิ ารสามารถเรยี กขอ้ มลู เหล่าน้ี
ไปดไู ดใ้ นระยะแรกๆ หากมรี ายการใดทน่ี ่าสนใจ หรอื มจี านวนเงนิ ทเ่ี กย่ี วขอ้ งมาก หรอื มคี วามเสย่ี งต่อการ
ลงราคาจรงิ กอ็ าจใหม้ กี ารทบทวนและทาการวเิ คราะหเ์ ป็นกรณพี เิ ศษได้
เช่น การตอกเสาเขม็ ในงานก่อสรา้ งท่าเรอื น้าลกึ ซ่งึ ต้องทาการตอกในบรเิ วณทเ่ี ป็นพ้นื น้า หาก
สงสยั วา่ ราคาจะต่าไป ตอ้ งทาการวเิ คราะหห์ รอื แสดงวธิ กี ารก่อสรา้ ง รายการเคร่อื งจกั รหลกั และเคร่อื งจกั ร
บรกิ ารโดยละเอยี ด
หรอื งานคอนกรตี โครงสรา้ งของงานอาคารแหง่ หน่งึ มปี รมิ าณคอนกรตี 45,000 ลกู บาศกเ์ มตร ซง่ึ
เหน็ เป็นจานวนทส่ี งู การลดราคาจากราคาขาย (Price List) ลกู บาศกเ์ มตรละ 50 -100 บาท กจ็ ะสามารถลด
ราคาต้นทุนไดต้ ่าลงประมาณ 2,250,000 - 4,500,000 บาท เป็นต้น ซง่ึ อาจจะมกี ารทาการเจรจาในการ
เสนอราคาเป็นกรณีเฉพาะ เป็นตน้

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 123

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

12. การทาแผนงานก่อสรา้ ง
สง่ิ สาคญั มากในส่วนของผู้ประกวดราคาหลกั คอื การทาแผนงานก่อสร้างตามหมวดของบญั ชี

ปรมิ าณงานทจ่ี ดั ทาหรอื สรุปมาใชง้ านตามปรมิ าณงานทเ่ี ป็นปรมิ าณหลกั เช่น งานเตรยี มการเขา้ พน้ื ท่ี งาน
ก่อสรา้ งส่วนใตด้ นิ (Substructure) งานโครงสรา้ ง งานสถาปตั ยกรรม งานระบบ และงานภายนอกอาคาร
เป็นตน้

การทาแผนงานการก่อสร้างนิยมใช้แผนภูมิแท่ง โดยอาจใช้แสดงแผนภูมิโดยโปรแกรม
คอมพวิ เตอรต์ ่างๆ กนั เช่น Microsoft Excel หรอื Microsoft Project หรอื Primavera Project Planner
จุดประสงค์ในการทาแผนภูมแิ ท่งมีเพยี งประมาเดยี ว คอื หาระยะเวลาการทางานและความสมั พนั ธ์ใน
ขนั้ ตอนการทางานแต่ละรายการตามการคาดหมายท่นี ่าจะเกดิ ขน้ึ ตามการก่อสร้างจรงิ ในหน่วยงานตาม
ประสบการณ์ของผปู้ ระมาณราคา

การทาแผนงานก่อสร้างจะทาใหจ้ ดั เวลาการทางานทเ่ี ป็นไปตามเง่อื นไขของเจา้ โครงการตามจุด
ตรวจสอบต่างๆตามลกั ษณะการจา่ ยเงนิ ในเงอ่ื นไขของโครงการ หรอื ตามการทางานจรงิ ของผปู้ ระกวดราคา
โยมรี ะยะเวลาสน้ิ สดุ โครงการเป็นไปตามขอ้ กาหนดในขอ้ มลู ความตอ้ งการโครงการทกุ ประการ

ฝ่ายประมาณราคาร่วมกบั ฝ่ายอ่นื ๆ เช่น ฝ่ายก่อสร้าง ฝ่ายเคร่อื งจกั ร ฯลฯ ร่วมทาการกาหนด
แผนงานก่อสรา้ งหลกั (Master Construction Schedule) ประกอบการประกวดราคา โดยนาเอาหวั ขอ้ งาน
ตามบญั ชปี รมิ าณงาน หรอื ปรมิ าณงานหลกั เท่าทม่ี มี ารว่ มทาการวเิ คราะห์

แผนงานก่อสร้างมคี วามสาคญั ท่สี ุดในการประกวดราคา เพราะจะมผี ลกระทบต่อราคาต่อหน่วย
แทบทุกชนดิ ในทุกรายการในบญั ชปี รมิ าณงานละสว่ นของคา่ ใชจ้ ่ายทวั่ ไป

แผนงานกอ่ สรา้ งแบบร่างควรจะสอดคลอ้ งกบั ความตอ้ งการในสญั ญาการก่อสรา้ งทุกประการ เช่น
จุดตรวจสอบ จุดประมานงาน วนั กาหนดเสรจ็

13. การกาหนดวิธีการก่อสรา้ ง (Method Statement)
เม่อื ไดท้ าการกาหนดแผนการกอ่ สรา้ งโดยรวมแลว้ ใหถ้ อื เวลาของแต่ละหวั ขอ้ เป็นหลกั การกาหนด

วธิ กี ารก่อสรา้ ง อุปกรณ์ก่อสรา้ งใดๆ ตอ้ งเป็นไปตามความตอ้ งการในเร่อื งเวลาทร่ี ะบุ ดงั นนั้ วธิ การก่อสรา้ ง
จานวน ชนิดเคร่อื งจกั ร ผลผลติ ต่อวนั /คน/เคร่อื งจกั รจะต้องสามารถไดผ้ ลสรุปในเร่อื งเวลาท่กี าหนดอย่าง
หลกี เลย่ี งไมไ่ ด้

ราคาต่อหน่วยของแต่ละรายการจะมกี รอบจากวธิ กี ารก่อสรา้ งทก่ี าหนด
ในการกาหนดระยะเวลาก่อสรา้ งตามแผนงานกอ่ สรา้ งทร่ี ะบใุ นการประมาณราคา สามารถจะนามา
วเิ คราะหห์ รอื กาหนดวธิ กี ารกอ่ สรา้ งเฉพาะรายการหน่ึงๆ ได้ โดยการหาวธิ กี ารก่อสรา้ งโดยตรงกบั รายการ
งานนั้ ๆ หรอื งานทส่ี นบั สนุนความสะดวกในการทางาน

124 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

เช่น การกอ่ สรา้ งงานใตด้ นิ ถงึ ชนั้ พน้ื (Basement) ของโครงการงานก่อสรา้ งอาคารสงู 24 ชนั้ ซง่ึ
มขี นาดพน้ื ท่ี 30 x 50 เมตร และมคี วามลกึ ใต้ดนิ 2 ชนั้ ต้องทาการขุดดนิ ลกึ 7 เมตร และปรมิ าตรดนิ
7 x 30 x 50 = 10,500 ลกู บาศกเ์ มตร ภายในระยะเวลา 5 เดอื น

การหาวธิ กี ารขดุ ดนิ ทม่ี คี วามลกึ 7 เมตร ตอ้ งใชว้ ธิ เี ฉพาะและพเิ ศษ จงึ ควรทาการจดั ใหม้ กี ารเสนอ
ราคาจากผรู้ บั เหมาช่วงงานก่อสรา้ งและป้องกนั ดนิ พงั พรอ้ มกบั ทาการขดุ ในระยะเวลา 5 เดอื น เป็นตน้

ในระหว่างการรอราคาจากผรู้ บั เหมาช่วง สามารถลงราคาประมาณในรายการน้ไี ดก้ อ่ นตามขอ้ มลู ท่ี
เคยมใี นประสบการณ์ของผปู้ ระมาณราคา

เม่ือได้บญั ชีปรมิ าณงานจากฝ่ายประมาณราคาแล้ว สงิ่ ท่สี าคญั ท่สี ุด คือ การลงราคา (Rough
Pricing) โดยใสร่ าคาตลาดทร่ี วมทงั้ ราคาต่อหน่วยของวสั ดุก่อสรา้ ง ค่าแรงงาน ค่าเคร่อื งจกั ร ค่าผรู้ บั เหมา
ชว่ ง โดยยงั ไมต่ อ้ งทาการวเิ คราะหค์ า่ ใชจ้ า่ ยทวั่ ไป

14. การคิดราคาต่อหน่วยคา่ ใช้จ่ายจริง (Direct Cost)
การทาการทบทวนราคาผผู้ ลติ ผรู้ บั เหมาชว่ ง เมอ่ื ไดร้ บั เวลาหน่งึ จากการเรมิ่ ทาการประมาณราคา

ควรจะมกี ารทบทวนราคาทเ่ี สนอหรอื ความคบื หน้าในการทางานของผรู้ บั เหมาช่วง
หวั ขอ้ ทม่ี กี ารทาการทบทวนกบั ผรู้ บั เหมาชว่ งคอื
1.วิธีการก่อสร้างเฉพาะ ในกรณีท่ีเป็นงานก่อสร้างพิเศษโดยผู้รับเหมาช่วง รายละเอียดจะ

ครอบคลุมถงึ แนวคดิ ทางดา้ นวศิ วกรรม เคร่อื งจกั ร วธิ กี ารทใ่ี ช้ และแผนงานก่อสรา้ ง
2.สรปุ เงอ่ื นไขเสนอราคาในขอบเขตของงานทเ่ี ขา้ ใจกนั ทงั้ 2 ฝา่ ย
3.เง่อื นไขอ่นื ๆ เช่น เง่อื นไขทางการเงนิ ราคาในบางกรณี งานทไ่ี ด้รบั เป็นรายการเดยี วทเ่ี ป็น

รายการเหมาช่วงเป็นผู้ช้ีแจงการเสนองานว่าเป็นแบบใดกับผู้รับเหมาหลัก เน่ืองจากหากมีงานท่ี
เปลย่ี นแปลงไปจากทเ่ี คยเสนอราคาอาจทาใหเ้ กดิ ความไม่เขา้ ใจและผดิ พลาดในการจา่ ยเงนิ ได้

15. คา่ ใช้จ่ายทวั่ ไป (Site General Expense)
การทาการวิเคราะห์ค่าใชจ้ ่ายทวั่ ไป ทาโดยผู้รบั ชอบในแต่ละองค์กรนัน้ ๆ โดยอาจจะเป็นการ

กาหนดโดยตรงในรปู แบบต่างๆ เชน่ รอ้ ยละ จานวนเหมา 7% หรอื 40,000,000 บาท หรอื ตามเอกสารการ
วเิ คราะห์จากฝ่ายบรหิ ารตามแบบฟอร์มหวั ขอ้ ของแต่ละองค์กรทส่ี อดคล้องกบั ความต้องการทงั้ หมดใน
เงอ่ื นไขการประมลู จานวนเงนิ ในหมวดน้ีอาจจะใหเ้ ปิดเผยหรอื ไมก่ ไ็ ดต้ ่อฝา่ ยประมาณราคา

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 125

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

16. การเตรียมแผนการใช้เครอื่ งจกั ร
ตามเวลาท่ลี ่วงเลยมาไดร้ ะยะหน่ึง ฝ่ายผรู้ บั เหมาจะต้องทาการกาหนดแผนการใชเ้ คร่อื งจกั รให้

สอดคลอ้ งกบั การกาหนดวธิ กี ารก่อสรา้ งแผนงาน โดยจะเน้นการเลอื กเคร่อื งจกั รทม่ี ใี นรายการของบรษิ ทั
เป็นหลกั หรอื เลอื กเคร่อื งจกั รทต่ี อ้ งการใชโ้ ดยตรงในงานทต่ี อ้ งการ

ในการกาหนดเคร่อื งจกั รแมว้ ่าจะไดร้ ะบุแบบ ชนิดของเคร่อื งจกั ร เช่น รถดนั ดนิ รถขุด แต่โดย
ปกติ อานาจความรบั ผดิ ชอบเบอ้ื งตน้ ในการเลอื กสมรรถนะ ขนาดของเคร่อื งจกั ร มกั เป็นไปตามหวั หน้าฝา่ ย
ประมาณราคา

ในโครงการใหญ่ๆ การทาแผนการใช้เคร่อื งจกั รเป็นขอ้ บงั คบั อย่างหน่ึงในการเสนอราคาเพ่ือ
ประกอบการตดั สนิ คดั เลอื กดา้ นเทคนิค (Technical Evaluation) ซง่ึ แผนน้ีจะสอดคลอ้ งกบั การก่อสรา้ งจรงิ
และราคาทป่ี รากฏ

17. แผนงานบคุ ลากร
เช่นเดยี วกบั หมวดเคร่อื งจกั ร บุคลากรเป็นหวั ขอ้ ทส่ี าคญั ท่สี ุดในหวั ขอ้ ค่าใชจ้ ่ายโครงการในการ

พจิ ารณาถงึ ความเหมาะสมของการทางาน ซง่ึ การเตรยี มแผนบคุ ลากรควรจะมขี อ้ มลู หลายๆ ระดบั เป็นการ
ประกอบการพจิ ารณาการประมาณราคา เช่น

1. แผนผงั องคก์ ร เกย่ี วกบั การวางระดบั อานาจในการสงั่ งานในโครงการ
2. คุณสมบตั ขิ องบคุ ลากร ตาแหน่งบรหิ าร
3. แผนงานทใ่ี ชบ้ ุคลากรนนั้ ๆ ตามแผนงานก่อสรา้ งหลกั
เพ่อื ประกอบการคดิ ราคาจากหมวดบุคลลากร แผนกาลงั คนทใ่ี ชอ้ าจจะแสดงเพยี งระดบั ควบคุม
งาน หรอื ถา้ มคี วามตอ้ งการจากเง่อื นไขการเสนอราคา อาจตอ้ งแสดงถงึ จานวนแรงงานช่างในรูปแบบต่างๆ
เทา่ ทร่ี ะบุ

ค่างานโดยตรงท่ไี ด้รบั การปรบั ปรุงเป็นระยะจากค่าวสั ดุ ค่าแรงงาน ค่าเคร่อื งจกั รตามวธิ กี าร
ก่อสร้าง หรอื ราคาทเ่ี สนอจากผูร้ บั เหมาช่วง ร่วมกบั ขอ้ มูลจรงิ ในการประมาณราคา ส่วนค่าใชจ้ ่ายทวั่ ไป
สามารถทาใหม้ กี ารทบทวนราคาหลายๆ ครงั้ ไดต้ ามความต้องการหรอื ตามขอ้ มลู ทเ่ี ปลย่ี นแปลงไปของทุก
ฝ่าย ก่อนการจดั ทาเอกสารประกวดราคาครงั้ สุดทา้ ย ตอ้ งมกี ารทบทวนเง่อื นไขในการก่อสร้าง การเสนอ
ราคาของผผู้ ลติ ผรู้ บั เหมาช่วงใหค้ รอบคลมุ สอดคลอ้ งกบั เงอ่ื นไขในการก่อสรา้ งของเจา้ ของงาน แลว้ จงึ ทา
การสรปุ ราคาค่าก่อสรา้ งจรงิ (Direct Cost) และค่าใชจ้ ่ายทวั่ ไป (Site General Expense) กจ็ ะไดค้ ่าใชจ้ ่าย
ของงานจรงิ

126 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

Site Cost = Direct Cost + Site General Expense

ส่วนของกาไร + ค่าใช้จ่ายอ่ืนๆ + ความเส่ยี ง ฝ่ายผู้บริหารจะเป็นผู้กาหนดในระยะสุดท้าย
เน่ืองจากสะดวกในการปรบั เปลย่ี นตวั เลขราคางาน ผูป้ ระมาณราคาจะเป็นผู้ทารายการค่าของงานแต่ละ
รายการ การกาหนดราคาทจ่ี ะประมลู เป็นหน้าทข่ี องผจู้ ดั การฝา่ ยหรอื ฝา่ ยบรหิ าร

ความแตกต่างระหว่างผู้รับเหมาในการคานวณราคามักจะอยู่ท่ีส่วนของค่าเคร่ืองจักร ซ่ึง
ประกอบดว้ ยค่าปฏบิ ตั กิ าร ค่าพนักงานควบคุม และอุปกรณ์บารุงรกั ษา ซง่ึ อาจจะลงในรายการเคร่อื งจกั ร
โดยตรง หรอื ในสว่ นของค่าใชจ้ ่ายทวั่ ไปกไ็ ด้ เช่น ในส่วนของเคร่อื งจกั รสนับสนุน เช่น รถเครน รถบรรทุก
เป็นตน้

18. รา่ งราคางาน (Preliminary Site Cost)
นาเอกสารราคาท่ไี ดจ้ ากการวเิ คราะหร์ าคาต่อหน่วย ปรมิ าณงาน และราคาทุกชนิดทม่ี รี ะดบั ร่าง

ราคารวมกนั เพอ่ื ประกอบเป็น Site Cost
ทงั้ น้อี าจมรี ายการใดๆ ไม่สมบรู ณ์ กอ็ าจกาหนดราคาเป็นราคาสมมตกิ ่อนได้ จุดประสงค์ คอื การ

สรปุ หาราคาเบอ้ื งตน้ สาหรบั ผบู้ รหิ าร เน่อื งจากอตั รา Mark Up ทงั้ หลายอาจไดก้ าหนดล่วงหน้าไปแลว้

19.การประชมุ ขนั้ ต้น
เม่อื ฝ่าประมาณราคาได้จดั ทาราคาการประมาณทงั้ ในรายการงานโดยตรง (Direct Cost) และ

คา่ ใชจ้ ่ายทวั่ ไป (Site Expense) ในแบบฟอรม์ จรงิ ของการประกวดราคา กอ็ าจจดั การเรยี กประชุมผบู้ รหิ าร
เพอ่ื นาเสนอราคาขนั้ ตน้ และเพ่อื คาแนะนา ตอบคาถามจากทุกฝา่ ยทเ่ี กย่ี วขอ้ ง

ขนั้ ตอนสุดท้ายในเวลาก่อนทาการย่นื ประมูลภายใน 1-2 สปั ดาห์ การประชุมเพ่อื ช้แี จงขอ้ สงสยั
ของผเู้ ขา้ ประกวดราคาจะไดท้ าการจดั ขน้ึ โดยจะมกี ารปรบั ปรุงเปลย่ี นแปลง หรอื สรุปขอ้ สงสยั ทงั้ หมดใน
เอกสารการประกวดราคาและจะมกี ารเพมิ่ ใดๆ ในเอกสารอน่ื

ขอ้ มูลท่คี วรให้ความสนใจมากทส่ี ุด คอื ลกั ษณะกลุ่มการทางานในคาเขยี นทว่ี ่า “ความต้องการ”
หรอื “อนุมตั โิ ดย” เป็นตน้ ขนั้ ตอนความกระจา่ งและความเกย่ี วขอ้ งกนั แต่ละฝา่ ยในการทางานจรงิ ต้องไดร้ บั
การสอบถามเป็นทางการทกุ ครงั้

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 127

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

20.รบั คาตอบจากวิศวกรที่ปรกึ ษา
ทาการรับคาตอบจากตัวแทนเจ้าของงานในกาหนดวันสุดท้ายของการับคาตอบ เพ่ือนามา

พจิ ารณาสรปุ เงอ่ื นไขทไ่ี ดร้ บั การชแ้ี จงจากเจา้ ของงาน

21. การรบั Addendum ควรรอจนวนั สดุ ท้ายในการรบั เอกสารการเปลี่ยนแปลงใดๆ
จากเจา้ ของงาน เพ่อื เป็นหลกั ฐานและบนั ทกึ ในการทาประมาณราคาสดุ ทา้ ย

22. ทบทวนราคาทงั้ หมด
ทาการสรุปทบทวนราคาทงั้ หมดจากเอกสารทม่ี อี ยู่ และสรุปลงในรายการบญั ชปี รมิ าณงาน สรุป

ราคาประมลู สดุ ทา้ ย หากยงั มรี ายการใดไม่ชดั เจนกอ็ าจมหี มายเหตุอธบิ ายไดท้ กุ ประการ

23.การประชมุ ขนั้ สุดท้าย
เป็นขนั้ ตอนกาหนดราคาก่อสรา้ งโครงการ (Tender Price) จากฝ่ายบรหิ าร ซง่ึ จะรวมค่าใชจ้ ่าย

อ่นื ๆ เช่น ค่าใชจ้ ่ายสานักงาน กาไร ความเสย่ี งในเร่อื งต่างๆ ยกตวั อย่าง สภาพดนิ ฟ้าอากาศ งานใต้ดนิ
ความไม่ชดั เจนในแบบก่อสร้าง ความไม่แน่ใจในการควบคุมการก่อสร้าง ค่าแรงงานท่มี ีแนวโน้มสงู ขน้ึ
การเมอื ง เศรษฐกจิ คา่ ครองชพี เป็นตน้

ทงั้ หมดทก่ี ล่าวมาน้เี ป็นสว่ นของผบู้ รหิ ารทจ่ี ะกาหนดราคาสดุ ทา้ ย

การวิเคราะหร์ าคาต่อหน่วยใน Direct Cost
 หลกั การคานวณราคาต่อหน่วย

ราคาต่อหน่วยในงานโดยตรง (Direct Cost)
งานก่อสรา้ งปจั จุบนั มกี ารหาราคาต่อหน่วยในลกั ษณะต่างๆ กนั โดยหลกั การราคาต่อหน่วยของ

งานทเ่ี ป็นเน้อื งานโดยตรงหาไดโ้ ดยการรวมเอาค่าใชจ้ ่ายทงั้ หมดทจ่ี ะเกดิ ขน้ึ ในการทารายการนนั้ ๆ มาหาร
ดว้ ยจานวนปรมิ าณงานทร่ี ะบุในบญั ชปี รมิ าณงานทจ่ี ะเสนอย่นื เสนอ กจ็ ะไดร้ ายการต่อหน่วยต่องานหน่งึ ๆ

ราคาต่อหน่วยทเ่ี ป็นพน้ื ฐานทวั่ ไปของราคารวมมาจากสว่ นประกอบ 3 สว่ นดงั น้ี
1. ราคาวสั ดุ เป็นราคาจากวสั ดุทส่ี ะทอ้ นการสญู เสยี ราคาทม่ี สี ่วนลด และทุกๆ หวั ขอ้ ทเ่ี กย่ี วกบั
วสั ดุ เป็นเรอ่ื งของทางบรษิ ทั กบั ผจู้ ดั จาหน่วยและฝีมอื ในการทางาน
2. ค่าแรงงาน ค่าแรงงานสาหรบั ทางานรายการหน่ึงๆ เป็นค่าแรงท่รี วมค่าใช้จ่ายทุกชนิดท่ี
เกย่ี วกบั คนงาน เชน่ คา่ ทพ่ี กั คา่ ล่วงเวลา โบนัส ค่าเดนิ ทาง ยานพาหนะ ค่าภาษี ฯลฯ จงึ เป็นการยากทจ่ี ะ
ทาการวเิ คราะหค์ ่าใชจ้ า่ ยทงั้ หมดและกระจายกลบั มาในรายการทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั งานเพยี งรายการหน่งึ ๆ

128 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

การทาการวเิ คราะหค์ ่าแรงงานแบบแยกสว่ น เช่น แยกออกเป็นส่วนบรหิ าร ควบคุมงาน และส่วน
ผลติ งานโดยตรง ทาใหเ้ กดิ ความสะดวกมากขน้ึ ดงั รายละเอยี ดขา้ งลา่ งน้ี

 หารควบคมุ โครงการ ในระดบั ตงั้ แต่ผจู้ ดั การโครงการ วศิ วกรโครงการ ฝา่ ยสารวจ โฟรแ์ มน ชา่ ง
เทคนิคหอ้ งทดลอง ช่างไฟฟ้า ช่างประปา ฯลฯ ใหเ้ กดิ เป็นสว่ นคา่ ใชจ้ ่ายทวั่ ไป

 ค่าอานวยการโครงการ เช่น ฝ่ายบุคคล ฝ่ายจดั ซ้อื ฝ่ายตดิ ต่อทวั่ ไป ฝ่ายบญั ชี และพนักงาน
บรกิ ารอน่ื ๆ จะสะดวกมากขน้ึ เมอ่ื คดิ ในรายการค่าใชจ้ า่ ยทวั่ ไป

 ค่าแรงโดยตรงในการผลิต เช่น ช่างปนู ช่างกระเบอ้ื ง ตลอดจนค่าแรงของคนงานสนบั สนุนใน
การขนยา้ ย ผสมคอนกรตี สามารถจดั ลงในค่าแรงต่อหน่วยของราคางานได้

 ค่าแรงในการบริการทวั่ ไป เชน่ การทาความสะอาด นยิ มคดิ ในหมวดค่าใชจ้ ่ายทวั่ ไป

3. คา่ เครอ่ื งจกั ร คา่ เคร่อื งจกั รทใ่ี ชใ้ นแต่ละรายการกจ็ ะคดิ คานวณในลกั ษณะเดยี วกนั กบั หลกั การ
ในการคดิ ค่าแรงงานในงานตามรายการ โดยคดิ แยกเคร่อื งจกั รทไ่ี มเ่ กย่ี วขอ้ งออกเป็นค่าใชจ้ า่ ยทวั่ ไป หมวด
เคร่อื งจกั รบรกิ ารเป็นความเสย่ี งหรอื อยภู่ ายใตก้ ารบรหิ ารของผรู้ บั จา้ งซง่ึ การเพมิ่ หรอื ลด

งานในหมวดน้ีจะไม่มผี ลกบั ราคาต่อหน่วยของงานหลกั การพจิ ารณาหลกั การตามทไ่ี ดก้ ล่าวไป
แลว้ ค่อนขา้ งทาใหเ้ กดิ ความเป็นธรรมและสะดวกมากขน้ึ ในกรณที ม่ี กี ารทางานเพม่ิ หรอื ลดลงจากเน้ืองานใน
สญั ญา

ทม่ี าของราคาค่าแรงและค่าเคร่อื งจกั รต่อหน่วยมกี ารประมาณถงึ การทางานในหน่วยปรมิ าณหน่ึงและ
สรปุ คา่ ใชจ้ า่ ยของแต่ละรายการออกมา

เน่อื งจากผลผลติ หรอื ปรมิ าณงานในแต่ละรายการของงคนงานและเคร่อื งจกั รสามารถวดั ไดใ้ นระยะเวลา
ทช่ี ดั เจนเป็นมาตรฐานเดยี วกนั เชน่ ชวั่ โมง

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 129

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

ความสมั พนั ธ์ระหว่างราคาต่อหน่วยต่อผลผลติ ของคนงานหรอื เคร่อื งจกั รจึงเป็นไปในทางทิศทาง
เดยี วกนั จากสมการดงั น้ี

U= C
P

โดยท่ี U = Unit Rate หมายถงึ ราคาต่อหน่วยของงานใดงานหน่งึ ของแรงงาน ค่าเคร่อื งจกั ร
C = Cost หมายถงึ คา่ ใชจ้ ่ายทงั้ หมดในการทางานในชว่ งเวลาหน่งึ
P = Production หมายถงึ ผลผลติ ในชว่ งเวลาของการทางานเดยี วกนั

ตวั อยา่ ง C 022 บาท/วนั
P 102 บาท/วนั
ชา่ งกระเบอ้ื งคนหน่งึ มอี ตั ราค่าแรงงาน 12 ตารางเมตร/วนั
อตั ราคา่ แรงงาน 1 คน รวมคนงาน
สามารถปกู ระเบอ้ื งได้ =

U

= (2001+0120)

= 30 บาท/ตารางเมตร (ของงานกระเบอ้ื ง)

ตวั อยา่ ง

รถขดุ KOMATSU เคร่อื งหน่งึ สภาพดี สามารถขดุ ดนิ ได้ 400 ลกู บาศกเ์ มตร/วนั คา่ ใชจ้ า่ ย ค่าเช่า
ค่าน้ามนั คา่ คนขบั รวมแลว้ 1020222 บาท/เดอื น หาราคาต่อหน่วยงานขดุ ดนิ

U= Total Cost : ระยะเวลา 1 เดอื น
= Production
180,000
30 x 400

= 15 บาท/ลกู บาศกเ์ มตร (ของงานดนิ )

130 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

จากตวั อย่างจะเหน็ ไดอ้ ยา่ งชดั เจนถงึ ความสมั พนั ธข์ องราคาต่อหน่วยและผลผลติ ตามลกั ษณะของ
งานทแ่ี ตกต่างกนั ไป โดยเคร่อื งจกั ร รถขดุ ชนิดเดยี วกนั จากตวั อยา่ งเดยี วกนั เม่อื เปลย่ี นสภาพงานจากงาน
ขุดดนิ ในพน้ื ทเ่ี ปิดกวา้ งในความลกึ พอเหมาะซง่ึ มผี ลผลติ 400-600 ลูกบาศกเ์ มตร/วนั เม่อื เปลย่ี นลกั ษณะ
งานมาเป็นงานขุดคลองชลประทานกว้าง 4 เมตร พร้อมกบั แต่งรอบคูและก้นคลองการขุดดินโดยใช้
เครอ่ื งจกั รเดยี วกนั จะลดเหลอื 250 ลกู บาศกเ์ มตร/วนั เน่อื งจากใชเ้ วลาสว่ นหน่ึงในการตกแต่งขอบและลาด
คนั คลองใหไ้ ดค้ วามลาดเอยี งตามขอ้ กาหนดมาตรฐาน

ในตวั อย่างน้ี ผลผลติ จะลดลงเป็น 250 ลกู บาศกเ์ มตร/วนั

U= 180,000
30 x 250

= 24 บาท/ลกู บาศกเ์ มตร (ของงานดนิ )

จึงเป็ นท่ีเข้าใจได้ในบทนี้ว่า การคิดราคาต่อหน่วยของรายการใดๆ การคานวณหรือการ
ประมาณปริมาณผลผลิตต่อวนั โดยเฉล่ียจึงเป็ นหวั ใจสาคญั ที่สุด โดยเฉพาะอย่างย่ิงในงานท่ีใช้

เคร่อื งจกั รเป็นหลกั ดงั ปรากฏในงานก่อสรา้ งถนน เขอ่ื น หรอื งานโยธาทวั่ ไป
สาหรบั งานทม่ี ลี กั ษณะปกตไิ ม่มผี ลกระทบจากสภาวะแวดลอ้ มทวั่ ไปมากนัก เช่น งานในอาคาร

งานตกแต่ง งานกระเบอ้ื ง ผนังพน้ื ฝ้าเพดาน ฯลฯ ผลผลติ ท่คี ่อนขา้ งคงทแ่ี ละมสี ถติ ติ ่อเน่ืองในระยะเวลา
หน่ึง จงึ นามาใชเ้ ป็นฐานในการประมาณราคาค่าแรงต่อหน่วยโดยไม่ตอ้ งการทาการวเิ คราะห์ทุกรายการ
เช่น

ชา่ งฉาบปนู ทางานได้ 12 ตารางเมตร/วนั
คา่ แรงชา่ งฉาบปนู 022 บาท/วนั
ค่าแรงงานผสมปนู 1 คน 152 บาท/วนั
ค่าแรงต่อหน่วย
(200+150)
= 10

= 35 บาท/ตารางเมตร

จงึ ถอื 35 บาท/ตารางเมตร ใหเ้ ป็นมาตรฐานโดยอนุโลมเพยี งแต่เพมิ่ หรอื ลดราคาต่อหน่วยในกรณี
ทว่ี ่ามกี ารเปลย่ี นแปลงจากผลกระทบในปจั จยั ต่างๆ เช่น สภาพอาคาร การขนสง่ เคล่อื นยา้ ย ปรมิ าณงาน
ลกั ษณะผงั งาน ตวั อย่างเช่น 35 +- 10 บาท/ตารางเมตร เป็นตน้

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 131

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

การหาราคาต่อหน่วยทไ่ี ดใ้ นอตั ราต่าสดุ จะขน้ึ อย่กู บั เหตุผล 2 ประการ คอื
1. การหาราคาทีต่าสุดในการทางานของรายการนัน้ ๆ ราคาเหล่าน้ีจะสามารถลดต่าลงได้ใน

เง่อื นไขต่างๆ จากแหล่งผลติ โดยตรง ถา้ เป็นเคร่อื งจกั รอาจจะทาการต่อรองราคาซอ้ื เช่า หรอื ทาสญั ญาท่ี
กาหนดราคาคงท่ี ลดค่าใชจ้ ่ายทุกชนิดให้เคร่อื งจกั รคงสภาพการใชง้ านใดในสภาพท่ดี ที ส่ี ุด ในกรณีของ
คนงาน การจา้ งเหมาช่วงในเร่อื งค่าแรงทร่ี าคาต่อหน่วยคงทห่ี รอื ลดค่าใชจ้ ่ายในการจา้ งงานลงกจ็ ะชว่ ยราคา
ลดลงได้

2. ในทางกลบั กนั การวางแผนสาหรบั งานก่อสรา้ งทถ่ี ูกต้องและตรงกนั ในลกั ษณะงาน การใช้
เคร่อื งจกั รทเ่ี หมาะสมกบั งานหลกั จะเป็นการเพม่ิ ผลผลติ ของงานไดม้ ากขน้ึ หากทางานไดผ้ ลผลติ มากขน้ึ ก็
จะลดราคาต่อหน่วยได้

ตวั อยา่ ง

งานขดุ ดนิ ลกึ 50 cm. ในพน้ื ทก่ี วา้ ง จงหาราคาต่อหน่วยการขดุ ดนิ

แบบท่ี 1 สมมตใิ หร้ ถชดุ ดนิ ทางานได้ 350 ลกู บาศกเ์ มตร/วนั
ลกู บาศกเ์ มตร/วนั
แบบท่ี 2 สมมตใิ หร้ ถดนั ดนิ และรถตกั ทางานได้ 500 บาท/วนั
บาท/วนั
ค่าเช่ารถขดุ 4,500 บาท/วนั

ค่าเชา่ รถดนั ดนิ 4,000

คา่ เชา่ รถตกั ดนิ 4,000

วิธีทา Cost (C) Production (P) Unit Rate (U)
ค่าใชจ้ ่ายรวม (บาท/วนั ) ผลผลติ /วนั (ลกู บาศกเ์ มตร/วนั ) ราคาต่อหน่วย (บาท/ลกู บาศกเ์ มตร)
เลอื กวธิ ี
40522 352 1021
แบบท่ี 1 00222 522 1622
แบบท่ี 0

132 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

ขอ้ เสียเปรยี บของการประมาณราคาต่อหน่วย
โดยการประมาณราคาต่อหน่วยของงานตามทก่ี าหนดของงานทก่ี ลา่ วมาแลว้ โดยยดึ ถอื เอาราคาต่อ

หน่วยจากสถติ เิ กา่ ในอดตี ซง่ึ อาจจะนานหรอื ไม่นานมาใช้ ความน่าเช่อื ถอื และถูกต้องของราคาต่อหน่วยจงึ
เป็นสงิ่ สาคญั ทผ่ี ทู้ าการประมาณราคาตอ้ งใหค้ วามเอาใจใสเ่ ป็นพเิ ศษ

เน่ืองจากในสภาพความเป็นจรงิ และปรมิ าณตามรายการในบญั ชงี านไม่อาจทาการวเิ คราะหห์ า
ราคาต่อหน่วยไดท้ ุกๆ รายการตามสภาพของสงิ่ แวดลอ้ มหรอื ปจั จยั ทม่ี ผี ลทุกประการได้ การหาราคาต่อ
หน่วยโดยการวเิ คราะหจ์ งึ อาจทาไดเ้ ฉพาะในรายการท่มี เี น้ืองานทม่ี มี ูลค่าสูง การเกบ็ สถติ ิตามบนั ทกึ ใน
หน่วยงานตามลกั ษณะงาน และขอ้ มลู ในรปู ของราคา คา่ ใชจ้ ่าย สภาพงาน และผลผลติ ของงานในระยะเวลา
หน่งึ ๆ จงึ เป็นสง่ิ ทต่ี อ้ งทาอยา่ งต่อเน่อื งเพ่อื ปรบั ปรุงความละเอยี ดของการประมาณราคาและนาไปเป็นฐาน
ของการคดิ ราคาครงั้ ต่อไปได้

ราคาต่อหน่วยของงานทซ่ี บั ซอ้ นจะหมายถงึ การคดิ ประมาณราคาของรายการเดยี วทม่ี กี ารทางาน
ท่ใี ช้อุปกรณ์ เคร่อื งจกั ร คนงาน หลายแบบในการทาใหเ้ กดิ การผลติ การทางานเหล่านัน้ จะเป็นไปตาม
ขนั้ ตอนทร่ี ะบใุ นขอ้ กาหนดมาตรฐาน แนวทางปฏบิ ตั ทิ วั่ ไปเพ่อื จะไดง้ านสุดทา้ ยทส่ี าเรจ็ ในรูปบญั ชปี รมิ าณ
งานทเ่ี สมอ

ยกตวั อยา่ งเช่น งานถมดนิ ทม่ี คี วามสงู ของชนั้ ดนิ ตามแบบเฉลย่ี 2.0 เมตรอาจมกี ารถมและบดอดั
ดนิ หลายๆครงั้ ดงั้ นนั้ การคดิ ราคาต่อหน่วยในปรมิ าณ (ลูกบาศกเ์ มตร)เป็นสง่ิ ทถ่ี ูกต้องของการวดั ปรมิ าณ
ความกา้ วหน้าของงาน

ส่วนในการทางานจริงนัน้ ต้องใช้เคร่ืองจกั รหลายชนิดร่วมกันทางาน ราคาต่อหน่วยคือราคา
ค่าใชจ้ ่ายของเคร่อื งจกั ร คนงาน ทงั้ หมดท่เี กย่ี วขอ้ งเพ่อื ทาการเบกิ เงนิ ถมดนิ ทไ่ี ดร้ บั การบดอดั ทถ่ี ูกต้อง
ตามมาตรฐานทก่ี าหนด

การวเิ คราะหร์ าคาต่อหน่วยสาหรบั งานทม่ี หี ลายขนั้ ตอนจะมคี วามแมน่ ยามากขน้ึ หากสามารถแยก
หรอื เรยี กรอ้ งขนั้ ตอนของการทางาน (Sequence) ทถ่ี ูกตอ้ งได้ แลว้ หาค่าใชจ้ ่ายจรงิ ทงั้ หมดทเ่ี กดิ ขน้ึ ในแต่
ละหวั ขอ้ มารวมกนั เช่น การเทคอนกรตี ของฐานรากสามารถแยกกจิ กรรมไดด้ งั น้ี

A : การเตรยี มการเทคอนกรตี
B : เทคอนกรตี
C : การทาความสะอาดหลงั เทคอนกรตี
D : การบม่ ตกแต่งผวิ หน้า และอน่ื ๆ หลงั งานเทคอนกรตี
ค่าใชจ้ า่ ยรวมของงานทเ่ี ป็นผลผลติ เดยี วคอื คา่ ใชจ้ า่ ยของงานรวม A+B+C+D

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 133

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

ปัจจยั ที่มีผลต่อการประมาณราคาต่อหน่วย
จากหลกั การของการหาราคาต่อหน่วยทไ่ี ดม้ าจากคา่ ใชจ้ ่ายทงั้ หมดในการดาเนินการก่อสรา้ งตาม

รายการเทยี บกบั ผลผลติ ตามบญั ชปี รมิ าณงานทก่ี ล่าวมา ปจั จยั ต่างๆ ทก่ี ล่าวถงึ ลว้ นมผี ลกระทบในสว่ นใด
สว่ นหน่งึ ดา้ นคา่ ใชจ้ ่ายหรอื ผลผลติ ของงานดงั น้ี

1. ชนิดวธิ กี ารก่อสรา้ ง ในการทางานชนิดหน่ึงโดยเฉพาะอย่างยงิ่ ในงานดนิ หรอื งานโยธาทวั่ ไป
การเลอื กวธิ กี ่อสร้างแบบใดแบบหน่ึงตามความต้องการและพจิ ารณาของผู้รบั จา้ งตามประสบการณ์ทาง
วศิ วกรรมหรอื เง่อื นไขอ่นื ใดทจ่ี ะมผี ลกระทบทงั้ ดา้ นราคาและผลผลติ เช่น การขดุ ดนิ 1,000,000 ลูกบาศก์
เมตรอาจตอ้ งใชร้ ถขดุ ขนาดใหญ่หรอื รถตกั ดนิ กไ็ ด้ ผลผลติ กข็ น้ึ อยกู่ บั สภาพพน้ื ทใ่ี นพน้ื ทน่ี นั้ ๆ

2. ปรมิ าณงาน หากมปี รมิ าณงานมากเป็นไปตามกฎเกณฑ์ทวั่ ไปของการก่อสรา้ งคอื สามารถ
เลอื กวธิ กี ารทางาน และเคร่อื งจกั รใหเ้ หมาะสมในดา้ นจานวน วธิ ที น่ี าไปส่กู ารต่อรองราคา ซ่งึ ทาใหร้ าคา
ลดลงได้

3. สภาพทางกายภาพของสง่ิ แวดลอ้ มในการทางาน เช่น ความลกึ ความสงู เม่อื ทาการขดุ ดนิ ใน
ปรมิ าณเท่ากนั ตามรปู แบบความลกึ ความกวา้ ง ความยาว จะมผี ลในการเลือกใชว้ ธิ กี ารก่อสรา้ งตามขอ้ ท่ี 1
รวมไปถงึ สภาพทแ่ี ทจ้ รงิ ของงาน เชน่ ความเปียกชน้ื ความสงู น้าในดนิ ลกั ษณะอากาศ เป็นตน้

4. การขนสง่ ราคาวสั ดนุ อกเหนือจากราคาทเ่ี ป็นเน้อื งานแลว้ สว่ นใหญ่จะเป็นราคาทเ่ี ปลย่ี นแปลง
ไปอย่างมากจากการขนสง่ เช่น งานทต่ี อ้ งการก่อสรา้ งในบรเิ วณรมิ แมน่ ้าตอ้ งการการขนส่ง การเคล่อื นยา้ ย
โดยทางเรอื หากสถานทเ่ี ขา้ ออกไมส่ ะดวก การขนสง่ วสั ดกุ จ็ ะตอ้ งใชเ้ คร่อื งมอื พเิ ศษในเวลาทต่ี อ้ งการ

5. ความประณีต คุณภาพของผลงาน นอกเหนือไปจากการระบใุ นขอ้ กาหนดมาตรฐาน (Technical
Specification) แลว้ หวั ขอ้ ของความเรยี บรอ้ ยของงานจะถูกพจิ ารณาตรวจสอบในหลายๆขนั้ ตอนตามความ
ตอ้ งการของหวั ขอ้ การควบคุมคุณภาพงานซ่งึ อาจเน้นหนักทว่ี ธิ กี ารควบคุม บรหิ ารงาน ความผลอดภยั
เป็นตน้

134 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

 การวิเคราะหร์ าคาต่อหน่วย
การวเิ คราะหร์ าคาต่อหน่วยของงานทุกชนิดจะเป็นไปตามหวั ขอ้ จากหมวดหลกั ในแบบฟอรม์ การ
ประมาณราคามาตรฐานตามหวั ขอ้ ดงั น้ี

คา่ วสั ดุ
มลู ค่าของหมวดงานวสั ดุในงาน Direct Cost มปี รมิ าณสงู เป็นรอ้ ยละ 50-60% ของงานลกั ษณะ

ต่างๆ ทวั่ ไป ซง่ึ ไม่ใช่งานทใ่ี ชเ้ ทคโนโลยที างวศิ วกรรมขนั้ สงู
การหาราคาต่อหน่วยของวสั ดมุ หี ลกั เบอ้ื งตน้ ทค่ี วามถกู ตอ้ งในการใชว้ สั ดุทต่ี รงกบั ความต้องการท่ี

ระบใุ นขอ้ กาหนดมาตรฐานทางเทคนิค และสามารถจดั หาไดท้ นั ตามความต้องการงานในการวางแผนงาน
ก่อสรา้ งของโครงการนนั้ ๆ

จุดทต่ี อ้ งทาการตรวจสอบสาหรบั วสั ดทุ ส่ี าคญั อ่นื ๆ มดี งั น้ี
 ตรวจสอบความถูกตอ้ งของวสั ดุทป่ี รากฏในแบบกอ่ สรา้ ง

 ตรวจสอบความสอดคลอ้ งของวสั ดุในขอ้ กาหนดมาตรฐาน

 ปรมิ าณทงั้ หมดแต่ละรายการ

 ระยะเวลาสง่ มอบหรอื แผนการจดั สง่

 อตั ราสว่ นลด (Discount Rate) ซง่ึ ไมค่ วรจะน้อยกว่าอตั ราตลาดทวั่ ไป

 เง่อื นไขการขายและการจา่ ยเงนิ

 ราคาทไ่ี ดร้ บั เสนอเป็นราคาขายโครงการหรอื ราคาขายปลกี

การประมาณราคาของราคาต่อหน่วยด้านวัสดุข้นึ โดยตรงกับการเจรจาซ้ือขาย ต่อรองกบั ผู้
จาหน่าย สาหรบั ผปู้ ระมาณราคาจะทาไดใ้ นส่วนของการคานวณอตั ราการสญู เสยี อตั ราการสญู หาย หรอื
แมก้ ระทงั่ ความผดิ พลาดในการสง่ มอบวสั ดตุ ามประสบการณ์ทม่ี คี ่างานทเ่ี กย่ี วขอ้ งโดยตรงบางอย่างกบั งาน
บางชนดิ ทห่ี ลกี เลย่ี งไม่ไดใ้ นการคดิ งานวสั ดุคอื การขนลง การเกบ็ วสั ดุ และนามาใชจ้ นถงึ จดุ ทางาน

หากค่าใช้จ่ายเหล่าน้ีสามารถจดั การรวมในรายการของวสั ดุโดยตรง กค็ วรจะทา ไม่เช่นนนั้ ต้อง
นาไปคดิ ค่าใช่จา่ ยในหมวดค่าใชจ้ า่ ยทวั่ ไปโครงการต่อไป

ราคาคา่ วสั ดุ หมายถงึ คา่ ใชจ้ า่ ยของวสั ดกุ ่อสรา้ งทุกชนิดทป่ี ระกอบเป็นงานขนั้ สุดทา้ ยในงานสาย
วศิ วกรรมโยธา

วสั ดกุ อ่ สรา้ ง หมายถงึ วสั ดทุ เ่ี ป็นสง่ิ จบั ตอ้ งไดแ้ ต่ละชนดิ เชน่ ทราย หนิ น้า ปนู ซเี มนต์ กาว น้ายา
คอนกรตี เหลก็ เสรมิ คอนกรตี และอ่นื ๆทเ่ี ป็นหน่วยวสั ดจุ บั ตอ้ งได้

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 135

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

ในกรณีทก่ี ารจดั หาวสั ดุสามารถทาไดโ้ ดยวสั ดุของเจา้ ขององค์กรผู้รบั จา้ งเอง เช่น การจดั หาหนิ
ทราย เพ่อื นามาทาการก่อสรา้ ง วสั ดุเหล่านนั้ จะถอื ว่าเสมอื นว่ามกี ารจดั หาจากแหล่งภายนอก คอื รวมทงั้
ค่าวสั ดุ ค่าระเบดิ ค่าเจาะ คา่ บดอดั คา่ ขนสง่ และรวมจดั กองรอการขนสง่ เป็นตน้

สาหรบั แหล่งหรอื ผูข้ ายวสั ดุก่อสรา้ งตามมาตรฐานทวั่ ไป จะต้องทาการขายวสั ดุเหล่านนั้ ทร่ี าคา
ขายมาตรฐานอย่างหน่งึ ตามราคา Standard Price List การซอ้ื ขายจรงิ จะเป็นไปตามสว่ นลดจากการต่อรอง
ของแต่ละสองฝา่ ย ซง่ึ จะเป็นประโยชน์ของทุกๆฝ่ายในการใชว้ สั ดุเดยี วตามความต้องการโดยไม่เกดิ ความ
ผดิ พลาดในขอ้ กาหนดมาตรฐานนนั้

ในทางปฏบิ ตั ิ มลู ค่าของวสั ดุก่อสรา้ งจะมสี ว่ นสาคญั ในงานก่อสรา้ งชนิดท่ไี ม่ไดใ้ ชเ้ คร่อื งจกั รเป็น
งานหลกั เช่น งานกอ่ สรา้ งโครงสรา้ งคอนกรตี ในงานเหลา่ น้หี ากทางเจา้ ของงานสามารถสบื ราคาสนิ คา้ จาก
Standard Price List และสามารถหาราคาวสั ดุท่ตี ่ากว่าขอ้ เสนอของผปู้ ระกวดราคาได้ ทางเจา้ ของงาน
มกั จะขอเป็นผู้จดั การหาวสั ดุด้วยตนเอง ซง่ึ เท่ากบั เป็นการเปลย่ี นแปลงสภาพของการว่าจา้ งตามสญั ญา
โดยมมี ลู คา่ งานสว่ นใหญ่จดั หาโดยเจา้ ของ ซง่ึ ในทางการพจิ ารณาทางการประมาณราคา จะต้องมกี ารบวก
ค่าเสยี ผลกาไร หรอื ค่าประสานงานเพมิ่ ขน้ึ และความรบั ผดิ ชอบในการสง่ วสั ดุ ความล่าชา้ ผดิ พลาด กจ็ ะตก
มาในส่วนของเจ้าของงาน จะเหน็ ว่าแนวทางการทาสญั ญาของงานในแง่ของวสั ดุก่อสรา้ งกจ็ ะส่งผลใหก้ บั
แนวทางการประมาณราคาไดใ้ นรปู แบบทก่ี ล่าวถงึ

ในปจั จบุ นั นยิ มทากนั โดยการเสนอราคาจากผขู้ ายวสั ดตุ ามจานวนทต่ี กลงกนั หรอื ปกตเิ ป็นจานวน
ทต่ี รงกนั หรอื ใกลเ้ คยี งกนั กบั ปรมิ าณในบญั ชปี รมิ าณงานแต่ละรายการ โดยมรี ายละเอยี ดของมาตรฐาน
ขอ้ กาหนด ระยะเวลาใชง้ าน เง่อื นไขการสง่ มอบเท่าทจ่ี าเป็น เช่น คอนกรตี กาลงั อดั 240 ksc. (แบบเป็น
ลกู บาศกเ์ มตร) จานวน 5,000 ลกู บาศกเ์ มตรโดยมแี ผนการใชง้ านแต่ละเดอื นแนบมาดว้ ย หรอื บอกจานวน
ปรมิ าณทใ่ี ชโ้ ดยเฉลย่ี เชน่ 2,000 ลกู บาศกเ์ มตา/เดอื น เป็นตน้

รายละเอยี ดทม่ี ผี ลกบั ราคาเสนอจากผขู้ ายคอื
1. ปรมิ าณงาน ชนิดของวสั ดุ
2. เง่อื นไขเพมิ่ เตมิ การเพมิ่ ลดของงานหรอื วสั ดุบางอยา่ ง
3. มาตรฐานสากล (Specification Standard)
4. ระยะเวลาสง่ มอบ
5. สถานท่ี การสง่ มอบ

โดยปกตจิ านวนปรมิ าณวสั ดุและมาตรฐานขอ้ กาหนดควบคุมวสั ดุจะทาใหร้ าคาวสั ดุเปลย่ี นแปลง
ไดม้ ากทส่ี ดุ วสั ดุจานวนมากหรอื การสงั่ ซอ้ื บางจานวน เพ่อื ใหผ้ ขู้ ายเสนอราคาพเิ ศษในบางโอกาส เช่น ฤดู
สน้ิ ปี การทาแผนสง่ เสรมิ การขาย จะทาใหร้ าคาวสั ดุลดลงไดม้ าก ในขณะเดยี วกนั มาตรฐานทใ่ี ชค้ วบคุมวสั ดุ

136 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

หากเป็นมาตรฐานทน่ี ยิ มใชโ้ ดยทวั่ ไป เชน่ ASTM, ACI, TIS กจ็ ะทาใหห้ าวสั ดุไดง้ ่าย ตรงกบั มาตรฐานการ
ผลติ ของผผู้ ลติ แต่หากไปใชว้ สั ดตุ ามมาตรฐานทต่ี ่างออกไป เช่น JIS อาจจะทาใหก้ ารผลติ วสั ดุเป็นไปตาม
คาสงั่ ซอ้ื โดยเฉพาะ หรอื ตอ้ งหาจากแหล่งอ่นื มาใหจ้ ะทาใหร้ าคาสงู ขน้ึ

อกี ปจั จยั หน่ึงทท่ี าใหร้ าคาวสั ดุลดลงได้ คอื การแจ้งแผนการใชว้ สั ดุทค่ี ่อนขา้ งใกลเ้ คยี ง จะทาให้
ฝา่ ยขายของผผู้ ลติ สามารถนาไปเป็นขอ้ มูล เพ่อื ปรบั แผนการผลติ ใหส้ อดคลอ้ งกบั กาลงั การผลติ และคาสงั่
ซอ้ื ราคาจะลดลงมาในกรณที ฝ่ี า่ ยขายสามารถทาเป้าไดถ้ งึ ยอดขายใดๆ ตามทก่ี าหนดไว้

เง่อื นไขการส่งมอบ การขนส่ง การเกบ็ รกั ษา ลว้ นแลว้ แต่เป็นความรบั ผดิ ชอบของผูข้ ายทั้งสน้ิ
จนถงึ การส่งมอบหน้าหน่วยงานค่าใชจ้ ่ายของการขนวสั ดุลงอาจเป็นส่วนของผู้ขายหรือผู้สงั่ ซ้อื จงึ ต้อง
พจิ ารณาเง่อื นไขใหถ้ ถ่ี ว้ น

โดยทวั่ ไปเงอ่ื นไขของการขายในการชาระเงนิ มกั จะเป็นไปตามกลไกตลาด หรอื ขน้ึ อย่กู บั เง่อื นไข
การจา่ ยเงนิ ของผสู้ งั่ ซอ้ื เป็นหลกั ราคาทท่ี าการต่อรองจงึ ควรเป็นไปควบคุมกบั เง่อื นไขการจ่ายเงนิ ของผซู้ อ้ื
ผรู้ บั เหมาก่อสรา้ ง จงึ จะไดร้ าคาวสั ดุทถ่ี ูกตอ้ งกบั การทางานปกตขิ องผรู้ บั เหมา

เม่อื ไดร้ าคาต่อหน่วยของวสั ดุ วศิ วกรประมาณราคาควรจะจดั อตั ราการสญู เสยี ของวสั ดเุ ป็นจานวน
รอ้ ยละลงในราคาเป็นมาตรฐานในการทางานสากล เน่ืองจากในการเบกิ จ่ายจะวดั เฉพาะจานวนทป่ี รากฏ
และคานวณได้ในแบบก่อสร้างท่ีลงนามในสญั ญาเท่านัน้ การสูญเสยี วัสดุด้วยสาเหตุใดๆ เป็นความ
รบั ผดิ ชอบโดยสน้ิ เชงิ ของผรู้ บั เหมาก่อสรา้ ง
สาเหตุหลกั ของการสญู เสยี ของวสั ดุแต่ละรายการสามารถแยกไดเ้ ป็นหมวดหลกั ดงั น้ี

1. การสูญเสียท่ีหลีกเลี่ยงไมไ่ ด้ จากการทางานตามธรรมชาตขิ องวสั ดุ หรอื ไม่สญู เสยี แต่ไม่อาจ

นามาใชก้ ารใดๆ ต่อไปได้ เช่น การตดั ไม/้ เหลก็ ทม่ี กี ารขายตามความยาวมาตรฐานทน่ี ิยม โดยเหลก็ เสน้
ยาว 10 เมตร หากใชใ้ นงานเสรมิ คอนกรตี ในคานทต่ี ้องการความยาว 9.20 เมตร จะเหลอื เศษ 0.80 เมตร
ซง่ึ นาไปใชง้ านอ่นื ไม่ได้ นอกจากจะเป็นเหลก็ ปลอก เหลก็ ดดั หรอื ตอกทวั่ ไป หรอื อาจตอ้ งทง้ิ ไป ดงั นนั้ อตั รา
การสญู เสยี ในงานประเภทน้กี จ็ ะเป็น 0.80/10 = 8%

ดงั นนั้ ในปรมิ าณการสงั่ ซอ้ื เพ่อื ทาการต่อรองราคากบั ผขู้ าย อาจใชป้ รมิ าณทค่ี าดว่าจะเกดิ ขน้ึ เม่อื
รวมการสญู เสยี แต่ละรายการเน่อื งจากจะมปี รมิ าณเป็นอา้ งองิ และราคากจ็ ะต่าลง

การสูญเสยี จากการเผ่อื มขี อ้ มูลจากการคาดหมาย ประสบการณ์ในการทางานตามปกติ ซ่งึ ไม่
ไดม้ าจากเหตุอนั จาเป็น เชน่ การแตกหกั สญู เสยี ของกระเบอ้ื ง

2. การสญู เสียจากสภาพแวดล้อมของงาน เช่น การเทคอนกรตี ในแบบหล่อกาแพงซ่ึงแขง็ แรง

และมขี นาดตามแบบกอ่ สรา้ ง จะมอี ตั ราสญู เสยี น้อยกว่าการเทคอนกรตี ในหลุมหน้าเขอ่ื นของเข่อื น (Apron)
โดยใชด้ นิ เป็นแบบ เน่อื งจากการแบง่ หรอื ยบุ ตวั ของดนิ ซง่ึ เป็นวสั ดุอ่อน

3. การสูญเสียจากวิธีจากก่อสร้าง เคร่อื งจกั รทต่ี ่างกนั เช่น น้ายาทาแบบหล่อคอนกรตี จะ

สญู เสยี มากในกรณใี ชผ้ า้ ชุบและทาทวั่ แบบ ในขณะทก่ี ารใชก้ ารพน่ ระยะใกลๆ้ จะมกี ารสญู เสยี น้อยลง

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 137

ต้นทนุ โครงการก่อสรา้ ง

ตวั อยา่ งการหาราคาวสั ดุ

คอนกรตี มรี าคาวสั ดุ 2,000 บาท/ตารางเมตร

ราคาสว่ นลด 15%

อตั ราสญู เสยี 3%

ราคารวม = 2,000 × (1 – 0.15) × (1 + 0.03)

= 2,000 × 0.8755

= 1,751 บาท/ลกู บาศกเ์ มตร

สรปุ

ราคาวสั ดุ = ราคา Price List + สว่ นลด + อตั ราสญู เสยี

คา่ แรงงาน

ค่าแรงงานต่อหน่วยสามารถคานวณได้โดยตรงจากอตั ราค่าจา้ งปกตติ ่อเวลาการประมาณคารา
ค่าแรงต่อหน่วย เป็นหน่ึงในสองรายการท่มี ีความไม่แน่นอนสงู มาก และในการทางานจรงิ กย็ ากแก่การ
ควบคมุ ใหไ้ ดต้ ามการประมาณราคา (ซง่ึ อกี หมวดหน่งึ คอื ค่าเคร่อื งจกั ร)

อย่างไรกด็ ี โดยพน้ื ฐานความจรงิ ทว่ี า่ ในเมอื งไทยมอี ตั ราการจา้ งแรงงานฝีมอื ทต่ี ่ากว่ามาตรฐานใน
ประเทศอ่นื ๆ ท่พี ฒั นาแลว้ จาทาใหม้ ูลค่าในหมวดน้ีค่อนขา้ งมคี วามสาคญั น้อยลงไปจากมูลค่างานหมวด
วสั ดุก่อสรา้ ง

ผรู้ บั เหมาสว่ นใหญ่ในประเทศทไ่ี ม่มตี ้นทุนการดาเนินการมากพอทจ่ี ะรบั การจดั การงานก่อสรา้ ง
ทงั้ หมด รวมถงึ วสั ดุกอ่ สรา้ งกม็ กั จะเลอื กวธิ ที าสญั ญากบั เจา้ ของงานโดยการรบั จา้ งค่าแรงงานประการเดยี ว
ซง่ึ จะเป็นทน่ี ่าพอใจของผทู้ าสญั ญาทงั้ ฝา่ ยคอื ทางเจา้ ของงานมคี วามเสย่ี งเ 0ลก็ น้อยในการจดั หาวสั ดุบาง
ชนิด แต่จะสามารถลดค่าใชจ้ ่ายท่เี ป็นส่วนกาไรจากวสั ดุของผู้รบั เหมาลงได้มาก ในขณะท่ผี ูร้ บั เหมาไม่
จาเป็นต้องมเี งนิ ทุนหมุนเวยี นหรอื มเี ครดติ สูงมาก มคี วามชานาญเฉพาะการบรหิ ารทรพั ยากรบุคคลใน
วงเงนิ ไม่มากนกั จะมปี ระสทิ ธภิ าพเหมาะสมทส่ี ดุ

คา่ แรงงานโดยทวั่ ไปหากเทยี บกบั ค่าวสั ดกุ ่อสรา้ ง อาจมมี ลู ค่าในอตั รา 32% ของราคางานรวม จงึ
จะเหน็ ว่าในการประมลู งาน หากไมเ่ กย่ี วขอ้ งกบั มาตรฐานขอ้ กาหนดทร่ี ะบุคุณภาพงานไวส้ งู มากนกั มกั จะ
นิยมใชร้ าคาของผรู้ บั เหมาค่าแรงทวั่ ไปเป็นพน้ื ฐานการประมาณราคามากกวา่ จะวเิ คราะหร์ าคาต่อหน่วยต่อ
ทุกรายการ เช่น สามารถกาหนดค่าแรงงานปูกระเบ้อื งพ้นื ไว้ 120 บาท/ตารางเมตร หากมคี วามตอ้ งการ
คุณภาพงานสงู หรือมีปรมิ าณงานน้อยมาก กอ็ าจปรบั ราคาเป็น 140 บาท/ตารางเมตรกไ็ ด้ แต่ในทาง
กลบั กนั กค็ งราคาไวท้ ่ี 120 บาท/ตารางเมตร หรอื ลดเหลอื 115 บาท/ตารางเมตร ในกรณที ม่ี เี น้อื งานมาก

138 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

ในบางกรณี ด้วยความสะดวกหรอื รวดเรว็ ในงานทม่ี มี ูลค่าวสั ดุก่อสร้างไม่สงู มาก จะกาหนดแนว
ทางการประมาณราคาค่าแรงงานโดยตรงเป็นรอ้ ยละของมูลค่าวสั ดุต่อหน่วย เช่น การตดิ ตงั้ วางท่อประปา
อาจกาหนดค่าแรงต่อเมตรในการตดิ ตงั้ ท่อเป็นรอ้ ยละ 25-30 ของราคาวสั ดุ ไม่ว่าจะเป็นประเภทใด เหลก็ 0
คอนกรตี 0 PVC หรอื อน่ื ๆ

สง่ิ ทน่ี ่าสนใจประการหน่ึงของการประมาณราคาค่าแรงงานโดยตรง คอื เทคนิคการประมาณราคา
ค่าแรงงานในส่วนทเ่ี ก่ยี วขอ้ งกบั ค่าแรงงานทางอ้อม โดยทางปฏบิ ตั ิบางบรษิ ัทอาจนิยมใช้คดิ ค่าแรงงาน
ทางตรงกบั รายการงานแต่ละรายการแยกจากกนั กบั ค่าแรงงานทางออ้ ม หรอื ส่วนท่เี ป็นส่วนเพม่ิ เตมิ ทไ่ี ม่
เกย่ี วกบั การทางาน เช่นคา่ ทพ่ี กั ค่าเดนิ ทาง ค่าจา้ งเวลา คา่ ใชจ้ ่ายภาษี ฯลฯ ซง่ึ มกั จะเป็นทน่ี ยิ มมากกวา่ วธิ ี
อ่นื ๆ

ในบางบรษิ ัทผู้รบั เหมาจะคดิ รวมค่าใชจ้ ่ายทุกชนิดของคนงาน แลว้ คานวณเฉล่ยี เป็นค่าใชจ้ ่าย
แรงงานต่อวนั และนากลบั มาคดิ โดยผลผลติ ต่อวนั ในรายการนนั้ ๆ ซง่ึ จะกล่าวโดยละเอยี ดต่อไปน้ี

ความเสย่ี งในการประมาณราคาเกดิ ขน้ึ จากการกาหนดค่าแรงต่อหน่วยงานสาเรจ็ รปู ทน่ี ามาใช้ เชน่
คา่ แรงงานปกู ระเบอ้ื งพน้ื เน่อื งจากไดม้ ากจากแหลง่ งานอ่นื ๆ ซง่ึ มขี อ้ จากดั เร่อื งเวลาทใ่ี ช้ ชนิดและประเภท
ของงาน ซง่ึ ควรจะตรงกนั กบั งานทจ่ี ะทาการประมาณราคา ซง่ึ เป็นเร่อื งทเ่ี ป็นไปไดน้ ้อยมาก

นอกจากน้ี ความเสย่ี งในการประมาณราคาทเ่ี กย่ี วขอ้ งกบั แรงงานโดยตรง คอื การควบคุมคุณภาพ
ของงานใหไ้ ดต้ ามราคาทก่ี าหนด

สง่ิ ท่คี วรใหค้ วามสนใจอกี ประการหน่ึงซ่งึ มคี วามสาคญั ในการวเิ คราะห์ผลผลติ แรงงานคอื เวลา
ทางานต่อวนั ซง่ึ โดยขอ้ มลู มากมายในการวจิ ยั สรุปไดว้ ่าเวลาทางานทม่ี ากเกนิ ไปต่อสปั ดาหจ์ ะทาใหผ้ ลผลติ
งานลดลง

% ผลผลติ

เวลาทางาน/วนั

รปู ท่ี 8.9 ผลผลติ และเวลาทางาน

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 139

ต้นทุนโครงการก่อสรา้ ง

การประมาณราคาต่อหน่วยของคา่ แรง การประมาณราคาต่อหน่วยของค่าแรงงานขน้ึ โดยตรง
กบั ค่าจา้ ง/ค่าใชจ้ ่ายทงั้ หมดในช่วงเวลาหน่ึงในการทางาน ค่าจ้างเหล่านนั้ จะเป็นไปตามกฎหมายแรงงาน
หรอื มาตรฐานการวา่ จา้ งของผรู้ บั เหมา หรอื อาจอย่ใู นรปู ของการจา้ งเหมาชว่ งในเง่อื นไขต่างกนั ไป

สว่ นทส่ี าคญั และประเมนิ ไดย้ ากกว่าคอื ผลผลติ ต่อเวลา(Productivity) การเลอื กตดั สนิ ใจใชอ้ ตั รา
การผลติ ต่อทมี บุคคล เครอ่ื งจกั ร โดยทวั่ ไปตอ้ งการขอ้ มลู หลายชนิดในการนามาศกึ ษา เชน่

 แผนงาน ระยะเวลาการกอ่ สรา้ ง ขนั้ ตอน
 สภาพการทางาน พน้ื ท่ี
 สภาพอากาศ
 ความพรอ้ ม ประสบการณ์ของทมี งาน
 ความพรอ้ ม สภาพเครอ่ื งจกั ร
 ขอ้ มลู เก่าของงานลกั ษณะเดยี วกนั
 เวลาทางานต่อวนั

การกาหนดราคาค่าแรงต่อหน่วยในประเทศไทยทไ่ี ม่มอี ตั ราการเปลย่ี นแปลงของค่าแรงหรอื การ
จา้ งแรงงานมากนกั นิยมใชเ้ ป็นจานวนเงนิ โดยตรงมากกว่าจะเป็นการระบุโดยใชจ้ านวนเวลา เช่น ค่าแรง
ผกู เหลก็ ต่อตนั จะอย่ใู นหน่วยเวลาทางาน เชน่ 8.8 ชวั่ โมง(ถา้ คา่ แรงในขณะนนั้ เท่ากบั 180 บาท/วนั ดงั้ นนั้
ราคาค่าแรงผกู เหลก็ 8.8 x 180/8 = 198 บาท/วนั เชน่ เดยี วกนั )

ค่าใช้จ่ายแรงงานทางอ้อม (Indirect Labor Cost) ความหมายของค่าจา้ งแรงงานทางออ้ มคอื
ค่าใชจ้ ่ายอ่นื ใดทเ่ี กย่ี วกบั คนงานทน่ี อกเหนือจากอตั ราค่าจ้างปกตติ ่อวนั และจ่ายตรงจากเจ้าของบรษิ ทั ผู้
รบั จา้ ง ไมว่ า่ จะมงี านเกดิ ขน้ึ หรอื ไม่กต็ าม

ค่าใชจ้ ่ายพเิ ศษในการทาการก่อสรา้ งจะรวมอยู่ในรายการภาษีท่เี จ้าของงานนนั้ ต้องจ่ายและใน
ปจั จุบนั มคี ่าใชจ้ ่ายอ่นื ๆ เกดิ ขน้ึ เช่น ค่าประกนั สงั คม ค่าประกนั ภยั ในรูปต่างๆ แผนการประกนั สุขภาพ
ความปลอดภยั ค่าชดเชยวนั หยุดพกั ฯลฯ ซง่ึ ค่าใชจ้ ่ายหมวดเหล่าน้ีจะเป็นไปตามการปรบั ตวั ของสงั คม
ในชว่ งขณะนนั้ ๆ

140 ค่มู ือการบริการจดั การต้นทุนด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็

บทที่ 8

โดยหลกั การเดยี วกนั กบั การหาราคาต่อหน่วยของงานเครอ่ื งจกั รคอื การหาค่าใชจ้ ่ายทงั้ หมดทอ่ี าจ
เกดิ ขน้ึ กบั บุคลากรทจ่ี ะทาใหเ้ กดิ ผลงานโดยตรงหรอื ทางออ้ มต่องานใดๆ เช่น ช่างไม้ ช่างคอนกรตี คนงาน
ทวั่ ไป เป็นตน้ เช่น

ชา่ งไม้ 1 คนทางานได้ 10 ตารางเมตร/วนั
อตั ราคา่ แรงของช่างไม้ 180 บาท/วนั

คา่ ไมแ้ บบต่อตารางเมตร = 180
10

= 10 บาท/ตารางเมตร

ความสาคญั ของค่าแรงต่อหน่วยของคนงานทวั่ ไปมกั นยิ มใชอ้ ตั ราตลาดหรอื อตั ราเหมามากกว่าจะ
มาทาการวเิ คราะหโ์ ดยฐานของคา่ จา้ งรายวนั

อาจจะวเิ คราะหอ์ ตั ราคา่ ใชจ้ ่ายทางออ้ มของคนงานไดต้ ามพน้ื ฐานของการคดิ ราคาดงั น้ี

1. อตั ราคาจ้างปกติ เป็นอตั ราตามคา่ จา้ งแรงงานของกระทรวงแรงงานต่อพน้ื ทน่ี นั้ ๆ ในเวลาหน่ึงๆ
หรอื เป็นอตั ราทก่ี าหนดโดยทางบรษิ ทั เชน่ 180 บาท/วนั ในเขตกรงุ เทพฯ

2. อตั ราค่าลว่ งเวลา โดยการทางานตามเวลาทก่ี าหนดไวเ้ ป็นกะหรอื ระยะเวลาทแ่ี น่นอน เชน่
ทางาน 10 ชวั่ โมง/วนั : คา่ ล่วงเวลา 10 – 8 = 2 ชวั่ โมง
อตั ราค่าลว่ งเวลา 1.5 เท่า = 2 x 1.5 = 3 ชวั่ โมง

3. คา่ สวสั ดิการอื่นๆ เชน่ ค่าทพ่ี กั ค่าใชจ่ ่าย เบย้ี เลย้ี งพเิ ศษ คดิ เป็นค่าใชจ้ ่ายรวมต่อปี เช่น 3,000
บาท/ปี

4. ค่าเดินทาง อาจคิดเป็นค่าเดินทางกลบั ภูมิลาเนาต่อปี หรือเป็นค่าเดินทางจากท่พี กั อาศยั ไป
ทางานต่อวนั (ในกรณที ห่ี ่างไกลกบั สถานทท่ี างาน)

5. ค่าชดเชย คา่ รกั ษาพยาบาล และอ่ืนๆ คา่ ใชจ้ ่ายทกุ ชนดิ ทจ่ี ะเกดิ ขน้ึ กบั คนงานทงั้ หมดในกรณีท่ี
ไม่ไดค้ ดิ เป็นรายการค่าใชจ้ ่ายทวั่ ไปของหมวดค่าใช่จา่ ยโครงการ

ค่มู ือการบริการจดั การต้นทนุ ด้วยโปรแกรม MICROSOFT PROJECT 2010 สาหรบั โครงการก่อสรา้ งขนาดเลก็ 141