146 เกณฑ์การวัดความรู้ความสามารถแยกแยะประเภทของดนตรีตามหลักสากล 5 คะแนน หมายถึง สามารถแยกแยะประเภทของดนตรีตามหลักสากลถูก 9-10 วง 4 คะแนน หมายถึง สามารถแยกแยะประเภทของดนตรีตามหลักสากลถูก 7-8 วง 3 คะแนน หมายถึง สามารถแยกแยะประเภทของดนตรีตามหลักสากลถูก 5-6 วง 2 คะแนน หมายถึง สามารถแยกแยะประเภทของดนตรีตามหลักสากลถูก 3-4 วง 1 คะแนน หมายถึง สามารถแยกแยะประเภทของดนตรีตามหลักสากลถูก 1-2 วง เกณฑ์การวัดคุณธรรม เรื่อง การมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์ 5 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมอย่าง กระตือรือร้น สนุกสนาน แสดงบทบาทความเป็นผู้น าที่ ดีอย่างชัดเจน มีความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 4 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมอย่าง กระตือรือร้น สนุกสนาน มีความเป็นผู้น า มีความคิด สร้างสรรค์ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 3 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมอย่าง กระตือรือร้น สนุกสนาน มีความเป็นผู้ตามที่ดีมี ความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 2 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วม อย่างกระตือรือร้น สนุกสนาน เป็นผู้ตามไม่ค่อยกล้า แสดงออกขาดความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 1 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมในกิจกรรมอย่างสนุกสนาน เป็นผู้ตามไม่ค่อยกล้า แสดงออกขาดความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการเลย ซื่อสัตย์ต่อตนเอง เกณฑ์การประเมิน 1. สามารถบอกองค์ประกอบของดนตรีสากลได้ (5) 2. สามารถแยกแยะประเภทของดนตรีตามหลักสากลได้ (5) 3. ปฏิบัติกิจกรรมร่วมกับผู้อื่นด้วยความซื่อสัตย์ ความรับผิดชอบ และมีความสุข (5) คะแนนรวมจากจุดประสงค์การเรียนรู้ทั้งหมดรวม 15 คะแนน ผู้เรียนต้องได้ตั้งแต่ 10 คะแนนขึ้นไปจึงจะถือ ว่าผ่าน
147 บันทึกหลังการใช้แผนการจัดการเรียนรู้ บรรยากาศในชั้นเรียน ............................................................................................................................. ....................................... .................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ....................................... ............................................................................................................................. ....................................... .................................................................................................................................................................... 1. ด้านความรู้ ............................................................................................................................. ....................................... ............................................................................................................................. ....................................... 2. ด้านทักษะ/กระบวนการ .................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ....................................... 3. ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ............................................................................................................................. ....................................... ............................................................................................................................................................. ....... ปัญหาและอุปสรรค ........................................................................................................ ............................................................ ............................................................................................................................. ....................................... ........................................................................................................................................................... ......... ข้อเสนอแนะ ............................................................................................................................. ....................................... .................................................................................................................................................................... ลงชื่อ……………………………………..…ผู้บันทึก ( นายวันเฉลิม หงษ์สระ )
148 ความคิดเห็นของหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ......................................................... ( นายศึกษา จุนเสริม) ความคิดเห็นของหัวหน้าฝ่ายวิชาการ ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ......................................................... ( นางสิริกานต์ วายโศรก ) ความเห็นผู้บริหารสถานศึกษา ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ลงชื่อ .............................................ผู้อ านวยการโรงเรียน ( นางสาวทองใบ ตลับทอง )
149 ภาคผนวก ภาคผนวก ก ภาพวงดนตรีต่างๆ ภาคผนวก ข แบบบันทึกคะแนนองค์ประกอบของดนตรีสากล ภาคผนวก ค แบบบันทึกคะแนนประเภทของวงดนตรีสากล ภาคผนวก ง แบบสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์
150 แบบบันทึกคะแนนประเภทของดนตรีสากล ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 9 เรื่อง ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดนตรีสากล กลุ่มสาระเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 หน่วยย่อยที่ 1 ประวัติความเป็นมาและวิวัฒนาการของดนตรีสากล หน่วยย่อยที่ 2 องค์ประกอบและประเภทของดนตรีสากล เลขที่ ชื่อ – สกุล คะแนนเต็ม 5 คะแนน ผ่าน / ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ลงชื่อ………..…………………..……..…………………ผู้ประเมิน (นายวันเฉลิม หงษ์สระ) …………/…………../…………
151 แบบบันทึกคะแนนองค์ประกอบของดนตรีสากล ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 9 เรื่อง ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดนตรีสากล กลุ่มสาระเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 หน่วยย่อยที่ 1 ประวัติความเป็นมาและวิวัฒนาการของดนตรีสากล หน่วยย่อยที่ 2 องค์ประกอบและประเภทของดนตรีสากล เลขที่ ชื่อ – สกุล คะแนนเต็ม 5 คะแนน ผ่าน / ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ลงชื่อ………..…………………..……..…………………ผู้ประเมิน (นายวันเฉลิม หงษ์สระ) …………/…………../…………
152 แบบสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์ ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 9 เรื่อง ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดนตรีสากล กลุ่มสาระเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 หน่วยย่อยที่ 1 ประวัติความเป็นมาและวิวัฒนาการของดนตรีสากล หน่วยย่อยที่ 2 องค์ประกอบและประเภทของดนตรีสากล เลขที่ ชื่อ – สกุล คะแนนเต็ม 5 คะแนน ผ่าน / ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ลงชื่อ………..…………………..……..…………………ผู้ประเมิน (นายวันเฉลิม หงษ์สระ) …………/…………../…………
153 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 10 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ (ดนตรี) ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดนตรีสากล เวลา 8 ชั่วโมง หน่วยย่อยที่ 3 เรื่อง เครื่องหมายและสัญลักษณ์ในดนตรีสากล เวลา 2 ชั่วโมง จัดกิจกรรมวันที่ ..... เดือน ................ พ.ศ. ......... โรงเรียนสวายวิทยาคาร สาระที่ 2 ดนตรี มาตรฐาน ศ 2.1 : เข้าใจและแสดงออกทางดนตรีอย่างสร้างสรรค์ วิเคราะห์ วิพากษ์วิจารณ์คุณค่าดนตรี ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่อดนตรีอย่างอิสระ ชื่นชม และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวัน ตัวชี้วัดชั้นปี ข้อที่ 1 อ่าน เขียน ร้องโน้ตไทยและโน้ตสากล สมรรถนะส าคัญ ข้อที่ 2 ความสามารถในการคิด ข้อที่ 5 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ข้อที่ 2 ซื่อสัตย์สุจริต ข้อที่ 4 ใฝ่เรียนรู้ สาระส าคัญ : ดนตรีสามารถใช้สื่อสารให้บุคคลเกิดอารมณ์ความรู้สึกและความเข้าใจได้คล้ายกันกับภาษาพูด และเขียน ซึ่งผู้ฟังหรือผู้อ่านจะสามารถรับสารได้มากน้อยต่างกันเพียงใดนั้นขึ้นอยู่กับพื้นฐานทางด้านอายุ การศึกษา ความรู้ในวิชาดนตรี ประสบการณ์ สิ่งแวดล้อม สถานะทางสังคมและวัฒนธรรมของแต่ละคน ดนตรี สากล หมายถึง ดนตรีในวัฒนธรรมตะวันตกที่ได้รับการเผยแพร่ไปสู่ภูมิภาคอื่นๆจนเป็นที่ยอมรับและนิยมของ คนทั่วโลก จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. ผู้เรียนสามารถเติมเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียงได้ถูกต้อง (K) 2. ผู้เรียนสามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ (P) 3. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆที่จัดให้อย่างสนุกสนานแล้วมีความซื่อสัตย์ในการจัดการเรียนรู้เพื่อ วัดและประเมินผลการเรียนรู้ (A)
154 สาระการเรียนรู้ - โน้ตดนตรีสากล กระบวนการจัดการเรียนรู้ บทบาทครู บทบาทผู้เรียน ทฤษฏีการเรียนรู้ที่ใช้หรือ เป้าหมายของกิจกรรม ขั้นที่ 1 ขั้นน า - ครูกล่าวทักทายและส ารวจความพร้อม ของผู้เรียน โดยให้ทุกคนหยุดการท า พฤติกรรมอื่นๆ แล้วมุ่งความสนใจมายัง ครูผู้สอน - ครูพูดคุยกับนักเรียนเกี่ยวกับบทเพลง ทั่วๆไปและศิลปินที่นักเรียนชอบ และครู เขียนตัวโน้ตลงบนกระดานเพื่อซักถาม นักเรียนว่าเคยพบเห็นสัญลักษณ์หรือ เครื่องหมายแบบนี้บ้างหรือไม่ เคยพบ เจอที่ไหน - ครูแนะน าให้ผู้เรียนทราบเนื้อหาและ วัตถุประสงค์การเรียนรู้ที่จะเรียนกันใน วันนี้ บอกเงื่อนไขในการท ากิจกรรม ต่างๆ พร้อมทั้งซักถามความเข้าใจใน เงื่อนไขต่างๆที่ครูก าหนด - นักเรียนหยุดการท ากิจกรรม ต่างๆ ทักทายครูพร้อมทั้งมุ่ง ความสนใจมายังครูเพื่อสร้าง ความพร้อมในการเรียนรู้ของ ตนเอง - นักเรียนร่วมกันพูดคุยเกี่ยวกับ บทเพลงทั่วๆไปและศิลปินต่างๆ รวมไปถึงตอบค าถามของครูเมื่อ เห็นสัญลักษณ์ต่างๆบนกระดาน - ผู้เรียนตอบข้อซักถามของครู เพื่อแสดงให้เห็นความเข้าใจ เกี่ยวกับเงื่อนไขและข้อตกลง ต่างๆในการเรียนรู้ - เป็นการเตรียมความพร้อม ของผู้เรียนในการเรียนรู้ - เป็นการทบทวนความรู้เดิม และเชื่อมโยงสู่เนื้อหาใหม่ ของผู้เรียน จาก ประสบการณ์ตรงในชีวิตของ ผู้เรียน เพื่อให้ผู้เรียนได้ ทบทวนประสบการณ์ของ ตนเองกับค าถามหรือ เรื่องราวที่พูดคุยด้วยโดย เชื่อมโยงความรู้เดิมกับ ความรู้ใหม่ที่จะให้ผู้เรียนได้ เรียนรู้จากประสบการณ์ของ ผู้เรียนหรือองค์ความรู้จาก เนื้อหาที่ผู้เรียนได้เรียนผ่าน มา - เป็นการเร้าความสนใจ และให้ผู้เรียนได้ทราบและ เข้าใจถึงเป้าหมายในการ เรียนรู้และเงื่อนไข เพื่อให้ เห็น
155 บทบาทครู บทบาทผู้เรียน ทฤษฏีการเรียนรู้ที่ใช้หรือ เป้าหมายของกิจกรรม ขั้นที่ 2 ขั้นน าเสนอบทเรียน - ครูให้นักเรียนเปิดหนังสือเรียนไปที่ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 หน้า 68 แล้วให้ นักเรียนอ่านเนื้อหาในหนังสือ และครูได้ มีการเปิดวีดีโอ ภาพประกอบพร้อม บรรยายเกี่ยวกับโน้ตดนตรีสากล พร้อม ทั้งเปิดโอกาสให้นักเรียนซักถามข้อสงสัย ที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาที่เรียน - ผู้เรียนอ่านเนื้อหาและฟังครู บรรยายโน้ตดนตรีสากล พร้อม ทั้งสอบถามครูในเรื่องที่ตนเอง สงสัยในเรื่องที่เรียนอยู่ - ใช้แนวคิดเกี่ยวกับการจัด และรวบรวมเพื่อให้เกิดการ ปรับความสมดุลทางความรู้ โดยให้ความรู้เดิมกับความรู้ ใหม่สัมพันธ์กันเพื่อให้ผู้เรียน สามารถสร้างความหมายที่ ถูกต้องขององค์ความรู้ใหม่ ได้ ขั้นที่ 3 การฝึกปฏิบัติตามแบบ - ครูได้พานักเรียนอ่านเนื้อหาในหนังสือ และครูได้แจกใบความรู้เพิ่งเติมเกี่ยวกับ โน้ตดนตรีสากล หลังจากนั้นครูได้พา นักเรียนดูและอธิบายเพิ่มเติม เพื่อให้ นักเรียนเกิดความเข้าใจ หลังจากนั้นครู ได้ตั้งค าถามเกี่ยวกับเนื้อหาที่เรียนมา เพื่อให้นักเรียนตอบ และครูพานักเรียน ฝึกเคาะจังหวะต่างๆเพื่อให้นักเรียนเกิด ความเข้าใจและสามารถปฏิบัติได้ - นักเรียนร่วมกันศึกษาเนื้อหา และดูเนื้อที่เรียน หลังจากนั้น นักเรียนร่วมกันตอบค าถามที่ครู ถาม และฝึกเคาะจังหวะต่างๆ ตามครูเพื่อให้เกิดความเข้าใจ และสามารถปฏิบัติได้อย่าง ถูกต้อง - ใช้กฎแห่งการฝึกหัด โดย การท าซ้ าๆ จนเกิดความ ช านาญ และอาศัยการ เรียนรู้จากการสังเกต จดจ า และท าตามตัวแบบเพื่อให้ เกิดการเรียนรู้ตามตัวแบบ ในการแสดงพฤติกรรม ขั้นที่ 4 ขั้นฝึกปฏิบัติภายใต้การก ากับ ของครู - เมื่อนักเรียนสามารถเคาะจังหวะต่างๆ ได้อย่างถูกต้อง ครูด าเนินการประเมิน โดยให้นักเรียนออกมาเป็นกลุ่มแล้วให้ ร่วมกันเคาะจังหวะต่างร่วมกัน หลังจาก นั้นครูสังเกตพฤติกรรม ครูให้ค าแนะน า ตามความเหมาะสมรวมทั้งกระตุ้น นักเรียนให้เกิดก าลังใจและความสนใจ ในการพัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ของ นักเรียนเอง - นักเรียนร่วมกันเคาะจังหวะ เป็นกลุ่ม - ใช้กฎแห่งการฝึกหัด โดย การท าซ้ าๆ จนเกิดความ ช านาญ พร้อมทั้งใช้การ สะท้อนผลทางพฤติกรรม ให้กับผู้เรียนเพื่อเสริมแรง และสร้างแรงจูงใจ ในการพัฒนาพฤติกรรมของ ตนพร้อมทั้งเป็นการประเมิน ตามจุดประสงค์ด้านทักษะ พิสัย
156 บทบาทครู บทบาทผู้เรียน ทฤษฏีการเรียนรู้ที่ใช้หรือ เป้าหมายของกิจกรรม ขั้นที่ 5 การฝึกปฏิบัติอย่างอิสระ - ครูให้นักเรียนได้ฝึกฝนเคาะจังหวะโดย อิสระภายในห้องเรียน ครูสังเกตและ ค่อยชื่นชมพร้อมทั้งพยายามสร้าง บรรยากาศที่สนุกสนานในการท า กิจกรรมร่วมกับผู้เรียน - นักเรียนร่วมกันเคาะจังหวะ และซักถามกันเองอย่างอิสระ ตามจินตนาการของตนเอง - ใช้กฎแห่งการฝึกหัดเพื่อ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การเรียนรู้ที่ค่อนข้างถาวร - ใช้กฎแห่งความพึงพอใจ เมื่อผู้เรียนสามารถพัฒนา พฤติกรรมการเรียน ขั้นที่ 6 ขั้นหลังปฏิบัติกิจกรรมการ เรียนรู้ - ครูทบทวนโน้ตดนตรีสากลและ เครื่องหมายก าหนดบันไดเสียงโดยการ สุ่มถามนักเรียนในชั้นเรียน - ครูชี้แจงให้นักเรียนทราบว่าจะจัดให้มี สอบโน้ตดนตรีสากลและเครื่องหมาย ก าหนดบันไดเสียงในชั่วโมงต่อไป - นักเรียนช่วยกันตอบค าถามที่ ครูได้ซักถาม - นักเรียนมีการสอบถามครูใน ส่วนที่ไม่เข้าใจ และมีการพูดคุย กันเกี่ยวกับโน้ตดนตรีสากลและ เครื่องหมายบันไดเสียง พร้อมฝึก การเคาะจังหวะต่างๆเพื่อใช้ใน การสอบชั่วโมงต่อไป - นักเรียนมีการฟังแล้วคิด วิเคราะห์ มีการปรึกษากัน ภายในชั้นเรียนแล้วตอบครู นักเรียนเกิดความ กระตือรือร้น ชั่วโมงที่ 2 บทบาทครู บทบาทผู้เรียน ทฤษฏีการเรียนรู้ที่ใช้หรือ เป้าหมายของกิจกรรม ขั้นที่ 1 ขั้นน า - ครูกล่าวทักทายนักเรียนและถามถึง เนื้อหาที่เรียนมาในคาบที่แล้ว หลังจากนั้นครูให้นักเรียนลองตอบ ค าถามในเนื้อหาที่เรียนมาก่อนหน้านั้น - นักเรียนทักทายครูและตอบ ค าถามเกี่ยวกับเนื้อหาที่ครูถาม - นักเรียนมีการฟังแล้วคิด วิเคราะห์ มีการจดจ าใน เนื้อหาเดิมที่ตนเองเคยเรียน มา
157 ขั้นที่ 2 การฝึกปฏิบัติ - ครูให้นักเรียนหัดเคาะจังหวะต่างโดย การเปิดเครื่องให้จังหวะและนักเรียน เคาะตามจังหวะ - หลังจากนั้นครูได้จัดให้มีการสอบโดย การให้ออกมาทีละ4-5คน - นักเรียนหัดเคาะจังหวะต่างๆ ตามความเร็วของเครื่องก าหนด ไว้ให้ - นักเรียนสอบตามที่ครูก าหนด ไว้ให้ - นักเรียนมีการฝึกซ้อม มี การเตรียมพร้อมส าหรับการ รายงาน - นักเรียนได้น าทักษะที่เคย เรียนมาน ามาใช้ในการสอบ ขั้นที่ 3 ขั้นหลังปฏิบัติกิจกรรมการ เรียนรู้ - เมื่อนักเรียนสอบแล้ว ครูจึงสรุปเนื้อหา เกี่ยวกับโน้ตดนตรีสากลและเครื่องหมาย ก าหนดบันไดเสียง เพื่อให้นักเรียนทราบ อีกครั้งและเปิดโอกาสให้นักเรียนซักถาม ในข้อสงสัยต่างๆในบทเรียน - นักเรียนร่วมกันพูดคุยและสรุป เนื้อหาในบทเรียนและมีการ สอบถามในเรื่องที่สงสัย - นักเรียนมีการฟังแล้วคิด วิเคราะห์ มีการจดจ าใน เนื้อหาเดิมที่ตนเองเคยเรียน มา สื่อหรือแหล่งการเรียนรู้ 1. หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน ดนตรี 2. วิทยุเทปและ CD กระบวนการวัดและประเมินผล ผู้ประเมิน ครูเป็นผู้ประเมิน สิ่งที่ต้องวัดและประเมินผล 1. ผู้เรียนสามารถเติมเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียงได้ถูกต้อง (K) 2. ผู้เรียนสามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ (P) 3. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆที่จัดให้อย่างสนุกสนานแล้วมีความซื่อสัตย์ในการจัดการเรียนรู้เพื่อ วัดและประเมินผลการเรียนรู้ (A) วิธีการวัด เรื่องที่ต้องการวัดและประเมินผล วิธีวัด ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียง การทดสอบ ทักษะการเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วน การทดสอบ การมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆที่จัดให้อย่างสนุกสนานแล้วมีความซื่อสัตย์ ในการจัดการเรียนรู้เพื่อวัดและประเมินผลการเรียนรู้ การสังเกตพฤติกรรม
158 เครื่องมือวัด แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียง เรื่อง ระดับคะแนน 1 2 3 4 5 ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียง แบบทดสอบทักษะการเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วน เรื่อง ระดับคะแนน 1 2 3 4 5 ทักษะการเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วน แบบสังเกตพฤติกรรม เรื่อง ระดับคะแนน 1 2 3 4 5 การมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์ เกณฑ์การวัด เกณฑ์การวัดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียง 5 คะแนน หมายถึง สามารถบอกความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียง ได้ถูกต้องจ านวน 5 อย่าง 4 คะแนน หมายถึง สามารถบอกความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียง ได้ถูกต้องจ านวน 4 อย่าง 3 คะแนน หมายถึง สามารถบอกความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียง ได้ถูกต้องจ านวน 3 อย่าง 2 คะแนน หมายถึง สามารถบอกความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียง ได้ถูกต้องจ านวน 2 อย่าง 1 คะแนน หมายถึง สามารถบอกความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียง ได้ถูกต้องจ านวน 1 อย่าง เกณฑ์การวัดทักษะการเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วน 5 คะแนน หมายถึง สามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ โดยผิดไม่เกินจ านวน 1-2 ครั้ง 4 คะแนน หมายถึง สามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ โดยผิดไม่เกินจ านวน 3-4 ครั้ง
159 3 คะแนน หมายถึง สามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ โดยผิดไม่เกินจ านวน 5-6 ครั้ง 2 คะแนน หมายถึง สามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ โดยผิดไม่เกินจ านวน 7-8 ครั้ง 1 คะแนน หมายถึง สามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ โดยผิดไม่เกินจ านวน 9 ครั้งขึ้นไป เกณฑ์การวัดคุณธรรม เรื่อง การมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์ 5 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมอย่าง กระตือรือร้น สนุกสนาน แสดงบทบาทความเป็นผู้น าที่ ดีอย่างชัดเจน มีความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 4 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมอย่าง กระตือรือร้น สนุกสนาน มีความเป็นผู้น า มีความคิด สร้างสรรค์ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 3 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมอย่าง กระตือรือร้น สนุกสนาน มีความเป็นผู้ตามที่ดีมี ความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 2 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วม อย่างกระตือรือร้น สนุกสนาน เป็นผู้ตามไม่ค่อยกล้า แสดงออกขาดความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 1 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมในกิจกรรมอย่างสนุกสนาน เป็นผู้ตามไม่ค่อยกล้า แสดงออกขาดความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการเลย ซื่อสัตย์ต่อตนเอง เกณฑ์การประเมินผล 1. ผู้เรียนสามารถเติมเครื่องหมายก าหนดบันไดเสียงได้ถูกต้อง (5) 2. ผู้เรียนสามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ (5) 3. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆที่จัดให้อย่างสนุกสนานแล้วมีความซื่อสัตย์ในการจัดการเรียนรู้เพื่อ วัดและประเมินผลการเรียนรู้ (5) คะแนนรวมจากจุดประสงค์การเรียนรู้ทั้งหมดรวม 15 คะแนน ผู้เรียนต้องได้ตั้งแต่ 10 คะแนนขึ้นไปจึงจะ ถือว่าผ่าน
160 บันทึกหลังการใช้แผนการจัดการเรียนรู้ บรรยากาศในชั้นเรียน .................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ....................................... ............................................................................................................................. ....................................... .................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ....................................... 1. ด้านความรู้ ............................................................................................................................. ....................................... .................................................................................................................................................................... 2. ด้านทักษะ/กระบวนการ ............................................................................................................................. ....................................... ............................................................................................................................. ....................................... 3. ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ............................................................................................................................................................. ....... ............................................................................................................................. ....................................... ปัญหาและอุปสรรค ............................................................................................................................. ....................................... ....................................................................................................................................................... ............. ..................................................................................................................... ............................................... ข้อเสนอแนะ ............................................................................................................................. ....................................... ..................................................................................................................................................... ............... ลงชื่อ……………………………………..…ผู้บันทึก ( นายวันเฉลิม หงษ์สระ )
161 ความคิดเห็นของหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ......................................................... ( นายศึกษา จุนเสริม) ความคิดเห็นของหัวหน้าฝ่ายวิชาการ ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ......................................................... ( นางสิริกานต์ วายโศรก ) ความเห็นผู้บริหารสถานศึกษา ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ลงชื่อ .............................................ผู้อ านวยการโรงเรียน ( นางสาวทองใบ ตลับทอง )
162 ภาคผนวก ภาคผนวก ก ใบความรู้ ภาคผนวก ข แบบบันทึกคะแนนแบบทดสอบ ภาคผนวก ค แบบสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์
163 แบบบันทึกคะแนนโน้ตดนตรีไทยและสากล ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 10 เรื่อง ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดนตรีสากล กลุ่มสาระเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 หน่วยย่อยที่ 3 เครื่องหมายและสัญลักษณ์ในดนตรีสากล เลขที่ ชื่อ – สกุล คะแนนเต็ม 5 คะแนน ผ่าน / ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ลงชื่อ………..…………………..……..…………………ผู้ประเมิน (นายวันเฉลิ หงษ์สระ) …………/…………../………
164 แบบสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์ ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 10 เรื่อง ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดนตรีสากล กลุ่มสาระเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 หน่วยย่อยที่ 3 เครื่องหมายและสัญลักษณ์ในดนตรีสากล เลขที่ ชื่อ – สกุล คะแนนเต็ม 5 คะแนน ผ่าน / ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ลงชื่อ………..…………………..……..…………………ผู้ประเมิน (นายวันเฉลิ หงษ์สระ) …………/…………../………
165 ทฤษฎีดนตรีสากลเบื้องต้น ทฤษฎีดนตรีสากลเป็นสิ่งจ าเป็นที่ต้องศึกษาเพื่อเป็นแนวทางพื้นฐานสู่การปฏิบัติเครื่องดนตรีโน้ต ดนตรีสากลและเครื่องหมายต่างๆ คือสัญลักษณ์ที่ให้ปฏิบัติ ดังนั้นทฤษฎีดนตรีสากลจึงควรศึกษาและฝึก เพื่อให้เกิดทักษะ ปฏิบัติจนเกิดความคล่องแคล่วด้วยความเข้าใจ สาระการเรียนรู้ ทฤษฎีดนตรีสากล กิจกรรฝึกทักษะที่ควรเพิ่มให้นักเรียน 1. อธิบายทฤษฎีดนตรีสากลขันพื้นฐานได้ 2. อ่าน เขียน สัญลักษณ์ต่างๆ ของดนตรีสากล และบันทึกโน้ตดนตรีสากลได้ ทฤษฎีดนตรีสากล 1. บรรทัดห้าเส้น (Staff) บรรทัดห้าเส้น (Staff) ประกอบด้วยเส้นตรงขนานกันจ านวน 5 เส้น และช่องบรรทัดจ านวน 4 ช่อง โดยเส้นบรรทัดมีระยะห่างเท่ากัน การนับเส้นหรือบรรทัดห้าเส้นให้นับตามล าดับจากล่างไปบนโดยนับเส้นหรือ ช่องล่างสุดเป็น 1 2 3 4 5 ตามล าดับ ในการบันทึกตัวโน้ตและสัญลักษณ์ต่างๆ ทางดนตรีสากลจะบันทึกบน บรรทัดห้าเส้นเป็นหลัก 2. ตัวโน้ต (Note) ตัวโน้ต เป็นสัญลักษณ์ที่ใช้บันทึกแทนระดับเสียง และความยาวของเสียง ส่วนประกอบส าคัญของตัว โน้ต ได้แก่ ส่วนหัวตัวโน้ต และส่วนหางตัวโน้ต ซึ่งขึ้นอยู่กับลักษณะโน้ตต่างๆ 2.1 เมื่อตัวโน้ตอยู่ต่ ากว่าเส้นที่ 3 หางตัวโน้ตจะชี้ขึ้น 2.2 เมื่อตัวโน้ตอยู่สูงกว่าเส้นที่ 3 หางตัวโน้ตจะชี้ลง
166 2.3 เมื่อกลุ่มตัวโน้ตอยู่เส้นที่ 3 หางตัวโน้ตจะชี้ขึ้นหรือลงก็ได้ ขึ้นอยู่กับกลุ่มตัวโน้ต การรวบรวมหางตัวเขบ็ต โน้ตตัวเขบ็ตลักษณะเดียวกัน เช่น ตัวเขบ็ต 1 ชั้น หรือตัวเขบ็ต 2 ชั้น สามารถเขียนหางตัวโน้ต รวบรวมเป็นหมวดหมู่ เพื่อความสวยงามเป็นระเบียบง่ายต่อการอ่าน 3. ค่าตัวโน้ต ค่าตัวโน้ต ลักษณะตัวโน้ตมีหลายลักษณะ ค่าตัวโน้ตลักษณะต่างๆ สามารถเปรียบเทียบค่าความยาว โน้ต และมีชื่อเรียกลักษณะโน้ตต่างๆ ดังนี้ ภูมิเปรียบเทียบค่าตัวโน้ต
167 แผนภูมเปรียบเทียบค่าตัวโน้ต ตารางเปรียบเทียบค่านับ จะเห็นว่าค่าจังหวะนับของโน้ตตัวกลมมากที่สุด ตัวขาว ตัวด า ตัวเขบ็ต 1 ชั้น ตัวเขบ็ต 2 ชั้นและตัว เขบ็ต 3 ชั้น จะมีค่าลดลงทีละครั้งตามล าดับ เช่น 4. ตัวหยุด (Rest) ตัวหยุด คือ สัญลักษณ์ทางดนตรีที่ก าหนดให้เงียบเสียงหรือไม่ให้เล่นในระยะ เวลาตาม
168 ค่าตัวหยุดนั้นๆ ตัวหยุดมีหลายชนิดสอดคล้องกับตัวโน้ตลักษณะต่างๆ ตัวหยุดลักษณะต่างๆ ตามค่าตัวโน้ต 5. เส้นน้อย (Leger Lines) เส้นน้อย คือ เส้นสั้นๆ ที่อยู่ต่ ากว่าหรือสูงกว่าบรรทัดห้าเส้น มีระยะห่างเท่ากับบรรทัดห้าเส้นโน้ตที่อยู่ ต่ าหรือสูงมากๆ จะต้องอาศัยเส้นน้อยตามล าดับ เช่นโน้ตที่คาบเส้นจะเรียงล าดับกับโน้ตที่อยู่ในช่องถ้าหากเส้น น้อยมีมากกว่าสามเส้น ควรใช้วิธีการเปลี่ยนกุญแจประจ าหลักหรือใช้เครื่องหมายคู่แปดช่วย เพื่อให้สะดวกต่อ การอ่าน 6. กุญแจ (Clef) กุญแจ คือ สัญลักษณ์ทางดนตรีที่บันทึกไว้ที่บรรทัดห้าเส้น เพื่อก าหนดระดับเสียงโน้ตที่อยู่ในช่องและ อยู่บนเส้นของบรรทัดห้าเส้น กุญแจที่ใช้ในปัจจุบันมี 3 แบบ ดังนี้ 6.1 กุญแจซอล หรือกุญแจ G (G clef) คือ กุญแจที่ก าหนดให้โน้ตซอล (G) อยู่บรรทัดเส้นที่ 2 กุญแจชนิดนี้นิยมมากในกลุ่มนักดนตรี นักร้อง ใช้กับเครื่องดนตรีที่นิยมทั่วไป เช่น กีตาร์ ไวโอลินทรัมเป็ต ฯลฯ กญแจซอลมีชื่อเรียกภาษาอังกฤษ คือ เทรเบิลเคลฟ (Treble clef) 6.2 กุญแจฟา หรือกุญแจ F (F clef) คือ กุญแจที่ก าหนดให้โน้ตฟา (F) อยู่บนเส้นที่ 4 กุญแจชนิดนี้ นิยมใช้กับเสียงร้องหรือเครื่องดนตรีที่มีเสียงต่ า เช่น เชลโล เบส ทรอมโบน ฯลฯกุญแจฟามีชื่อเรียก ภาษาอังกฤษอีกชื่อคือ เบสเคลฟ (Bass clef) กุญแจโดเทเนอร์ (Tenor clef) ใช้บันทึกโน้ตที่เล่นกับเชลโล และบาสซูน 6.3 กุญแจโด หรือกุญแจ C (C clef) คือ กุญแจที่ก าหนดให้เสียงโด (C) อยู่บนเส้นใดก็ได้ของ บรรทัดห้าเส้น ให้เป็นเสียงโดกลาง
169 กุญแจโดอัลโต กุญแจโดอัลโต (A lot clef) ใช้บันทึกโน้ตที่เล่นกับวิโอลา กุญแจโดเทเนอร์ กุญแจโดอัลโต (A lot clef) ใช้บันทึกโน้ตที่เล่นกับวิโอลา 7. การเรียกชื่อตัวโน้ต การเรียกชื่อตัวโน้ตสากลที่นิยมมี 2 ระบบ ได้เเก่ 7.1 ระบบโซฟา (So-Fa system) ใช้เรียกตัวโน้ตเรียงล าดับจากเสียงต่ าไปเสียงสูง ดังนี้ โด (Do) เร (Re) มี (Mi) ฟา (Fa) ซอล (Sol) ลา (La) ที (Ti) 7.2 ระบบตัวอักษร (Latter system) ใช้เรียกชื่อโน้ตเรียงล าดับจากเสียงต่ าไปเสียงสูง ดังนี้A B C D E F G โดยใช้ตัวอักษร A แทนด้วยตัว ลา การเรียกชื่อโน้ตในกุญแจ เมื่อใช้กุญแจซอล (G clef) เรียงล าดับจากตัวโด ดังนี้ เมื่อใช้กุญแจฟา (F clef) เรียงล าดับจากตัวโด ดังนี้
170 8. เส้นกันห้อง (Bar line) เส้นกันห้อง คือ เส้นตรงแนวตั้งที่ขีดขวางบรรทัดห้าเส้น เพื่อกั้นแบ่งโน้ตในแต่ละห้อง ให้มีจ านวน จังหวะตามที่เครื่องหมายก าหนดจังหวะก าหนดไว้ 8.1 ใช้กั้นห้องเพลง 8.2 ใช้กั้นจบตอนหรือจบท่อนเพลง โดยใช้เส้นกันห้องคู่ (Double Bar Line) 9. การเพิ่มค่าตัวโน้ต การเพิ่มค่าตัวโน้ต และเพิ่มค่าตัวหยุด สามารถท าได้ดังนี้ 9.1 การประจุด (Dot) คือ การประจุดที่ด้านขวาตัวโน้ต หรือที่ตัวหยุด จะมีผลให้ค่าโน้ตนั้นๆเพิ่ม มากขึ้นครึ่งหนึ่งของค่าตัวโน้ตนั้น เช่น 9.2 เครื่องหมายโยงเส้นทาย (Tie) ใช้กับโน้ตที่มีระดับเสียงเดียวกัน จะเพิ่มค่าเท่ากับค่าโน้ตสอง ตัวรวมกัน โดยจะเล่นที่โน้ตตัวแรก ลากเสียงไปสิ้นสุดที่ตัวสุดท้ายที่เครื่องหมายที่ก าหนดไว้ เช่น 9.3 ใช้สัญลักษณ์เฟอร์มาตา (Fermata) หรือเป็นเส้นโค้งครึ่งวงกลมมีจุดตรงกลาง ใช้บันทึกไว้ ที่หัวโน้ต เพื่อเพิ่มค่าตัวโน้ตให้ลากยาวเท่าใดก็ได้ไม่ได้ก าหนดไว้ขึ้นอยู่กับความพึงพอใจของผู้เล่น เช่น
171 10. เครื่องหมายก าหนดจังหวะ (Time Signature) เครื่องหมายก าหนดจังหวะ คือ ตัวเลขสองตัวที่เขียนไว้หลังกุญแจ คล้ายลักษณะเลขเศษส่วนแต่ไม่มี เส้นขีดคั่นกลาง เลขตัวบนจะบอกว่า 1 ห้องเพลงมีกี่จังหวะ ส่วนเลขตัวล่างบอกโน้ตที่ใช้เป็นเกณฑ์ 1 จังหวะ เช่น นอกจากนี้เครื่องหมายก าหนดจังหวะ ยังมีลักษณะที่เป็นสัญลักษณ์ซึ่งใช้แทนตัวเลขได้ เช่น 11. อัตราจังหวะ อัตราจังหวะ เป็นเครื่องหมายก าหนดอัตราจังหวะ ที่บอกถึงค่าตัวโน้ต และจ านวนจังหวะในแต่ละ ห้องเพลง อัตราจังหวะ (Time) เป็นกลุ่มโน้ตที่ถูกจัดแบ่งจังหวะเคาะที่เท่าๆ กันในแต่ละห้องเพลงและท าให้ เกิดชีพจรจังหวะ (Pulse) คือ การเน้นจังหวะหนัก-เบา กลุ่มอัตราจังหวะโดยทั่วไปมี 3 ลักษณะคือ 11.1 อัตราจังหวะสองธรรมดา (Simple duple time) คือ จังหวะเคาะในแต่ละห้องเพลงมี 2 จังหวะ เช่น 11.2 อัตราจังหวะสามธรรมดา (Simple triple time) คือ จังหวะเคาะในแต่ละห้องเพลงมี 3 จังหวะ เช่น
172 11.3 อัตราจังหวะสี่ธรรมดา (Simple quadruple time) คือ จังหวะเคาะในแต่ละห้องเพลงมี 4 จังหวะ เช่น เครื่องหมาย > คือ การเน้นจังหวะที่โน้ตในจังหวะที่ 1 ของแต่ละอัตราจังหวะ แสดงการเคาะอัตราจังหวะ 1 จังหวะ พื้นฐานการเคาะ 1 จังหวะ อาจใช้การตบเท้าจากจุดเริ่มต้นตบเท้าลง คือ จังหวะตก แล้วยกเท้าขึ้นจุด เดิม คือ จังหวะยก ************************
173 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 11 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ (ดนตรี) ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดนตรีสากล เวลา 8 ชั่วโมง หน่วยย่อยที่ 4 เรื่อง การปฏิบัติจังหวะ เวลา 2 ชั่วโมง จัดกิจกรรมวันที่ ..... เดือน ................. พ.ศ. ......... โรงเรียนสวายวิทยาคาร สาระที่ 2 ดนตรี มาตรฐาน ศ 2.1 : เข้าใจและแสดงออกทางดนตรีอย่างสร้างสรรค์ วิเคราะห์ วิพากษ์วิจารณ์คุณค่าดนตรี ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่อดนตรีอย่างอิสระ ชื่นชม และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวัน ตัวชี้วัดชั้นปี ข้อที่ 1 อ่าน เขียน ร้องโน้ตไทยและโน้ตสากล สมรรถนะส าคัญ ข้อที่ 2 ความสามารถในการคิด ข้อที่ 5 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ข้อที่ 2 ซื่อสัตย์สุจริต ข้อที่ 4 ใฝ่เรียนรู้ สาระส าคัญ : ดนตรีสามารถใช้สื่อสารให้บุคคลเกิดอารมณ์ความรู้สึกและความเข้าใจได้คล้ายกันกับภาษาพูด และเขียน ซึ่งผู้ฟังหรือผู้อ่านจะสามารถรับสารได้มากน้อยต่างกันเพียงใดนั้นขึ้นอยู่กับพื้นฐานทางด้านอายุ การศึกษา ความรู้ในวิชาดนตรี ประสบการณ์ สิ่งแวดล้อม สถานะทางสังคมและวัฒนธรรมของแต่ละคน ดนตรีสากล หมายถึง ดนตรีในวัฒนธรรมตะวันตกที่ได้รับการเผยแพร่ไปสู่ภูมิภาคอื่นๆจนเป็นที่ยอมรับและ นิยมของคนทั่วโลก จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. ผู้เรียนสามารถเติมเครื่องหมายก าหนดจังหวะได้ถูกต้อง (K) 2. ผู้เรียนสามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ (P) 3. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆที่จัดให้อย่างสนุกสนานแล้วมีความซื่อสัตย์ในการจัดการเรียนรู้เพื่อ วัดและประเมินผลการเรียนรู้ (A)
174 สาระการเรียนรู้ - โน้ตดนตรีสากล กระบวนการจัดการเรียนรู้ บทบาทครู บทบาทผู้เรียน ทฤษฏีการเรียนรู้ที่ใช้หรือ เป้าหมายของกิจกรรม ขั้นที่ 1 ขั้นน า - ครูกล่าวทักทายและส ารวจความพร้อม ของผู้เรียน โดยให้ทุกคนหยุดการท า พฤติกรรมอื่นๆ แล้วมุ่งความสนใจมายัง ครูผู้สอน - ครูพูดคุยกับนักเรียนเกี่ยวกับบทเพลง ทั่วๆไปและศิลปินที่นักเรียนชอบ และครู เขียนตัวโน้ตลงบนกระดานเพื่อซักถาม นักเรียนว่าเคยพบเห็นสัญลักษณ์หรือ เครื่องหมายแบบนี้บ้างหรือไม่ เคยพบ เจอที่ไหน - ครูแนะน าให้ผู้เรียนทราบเนื้อหาและ วัตถุประสงค์การเรียนรู้ที่จะเรียนกันใน วันนี้ บอกเงื่อนไขในการท ากิจกรรม ต่างๆ พร้อมทั้งซักถามความเข้าใจใน เงื่อนไขต่างๆที่ครูก าหนด - นักเรียนหยุดการท ากิจกรรม ต่างๆ ทักทายครูพร้อมทั้งมุ่ง ความสนใจมายังครูเพื่อสร้าง ความพร้อมในการเรียนรู้ของ ตนเอง - นักเรียนร่วมกันพูดคุยเกี่ยวกับ บทเพลงทั่วๆไปและศิลปินต่างๆ รวมไปถึงตอบค าถามของครูเมื่อ เห็นสัญลักษณ์ต่างๆบนกระดาน - ผู้เรียนตอบข้อซักถามของครู เพื่อแสดงให้เห็นความเข้าใจ เกี่ยวกับเงื่อนไขและข้อตกลง ต่างๆในการเรียนรู้ - เป็นการเตรียมความพร้อม ของผู้เรียนในการเรียนรู้ - เป็นการทบทวนความรู้ เดิมและเชื่อมโยงสู่เนื้อหา ใหม่ของผู้เรียน จาก ประสบการณ์ตรงในชีวิต ของผู้เรียน เพื่อให้ผู้เรียนได้ ทบทวนประสบการณ์ของ ตนเองกับค าถามหรือ เรื่องราวที่พูดคุยด้วยโดย เชื่อมโยงความรู้เดิมกับ ความรู้ใหม่ที่จะให้ผู้เรียนได้ เรียนรู้จากประสบการณ์ของ ผู้เรียนหรือองค์ความรู้จาก เนื้อหาที่ผู้เรียนได้เรียนผ่าน มา - เป็นการเร้าความสนใจ และให้ผู้เรียนได้ทราบและ เข้าใจถึงเป้าหมายในการ เรียนรู้และเงื่อนไข เพื่อให้ เห็น บทบาทครู บทบาทผู้เรียน ทฤษฏีการเรียนรู้ที่ใช้หรือ
175 เป้าหมายของกิจกรรม ขั้นที่ 2 ขั้นน าเสนอบทเรียน - ครูให้นักเรียนเปิดหนังสือเรียนไปที่ หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 หน้า 68 แล้วให้ นักเรียนอ่านเนื้อหาในหนังสือ และครูได้ มีการเปิดวีดีโอ ภาพประกอบพร้อม บรรยายเกี่ยวกับโน้ตดนตรีสากล พร้อม ทั้งเปิดโอกาสให้นักเรียนซักถามข้อสงสัย ที่เกี่ยวข้องกับเนื้อหาที่เรียน - ผู้เรียนอ่านเนื้อหาและฟังครู บรรยายโน้ตดนตรีสากล พร้อม ทั้งสอบถามครูในเรื่องที่ตนเอง สงสัยในเรื่องที่เรียนอยู่ - ใช้แนวคิดเกี่ยวกับการจัด และรวบรวมเพื่อให้เกิดการ ปรับความสมดุลทางความรู้ โดยให้ความรู้เดิมกับความรู้ ใหม่สัมพันธ์กันเพื่อให้ผู้เรียน สามารถสร้างความหมายที่ ถูกต้องขององค์ความรู้ใหม่ ได้ ขั้นที่ 3 การฝึกปฏิบัติตามแบบ - ครูได้พานักเรียนอ่านเนื้อหาในหนังสือ และครูพานักเรียนฝึกเคาะจังหวะต่างๆ เพื่อให้นักเรียนเกิดความเข้าใจและ สามารถปฏิบัติได้อย่างถูกต้อง - นักเรียนร่วมกันศึกษาเนื้อหา และดูเนื้อที่เรียน หลังจากนั้น นักเรียนร่วมกันตอบค าถามที่ครู ถาม และฝึกเคาะจังหวะต่างๆ ตามครูเพื่อให้เกิดความเข้าใจ และสามารถปฏิบัติได้อย่าง ถูกต้อง - ใช้กฎแห่งการฝึกหัด โดย การท าซ้ าๆ จนเกิดความ ช านาญ และอาศัยการ เรียนรู้จากการสังเกต จดจ า และท าตามตัวแบบเพื่อให้ เกิดการเรียนรู้ตามตัวแบบ ในการแสดงพฤติกรรมใน การเรียนรู้ ขั้นที่ 4 ขั้นฝึกปฏิบัติภายใต้การก ากับ ของครู - เมื่อนักเรียนสามารถเคาะจังหวะต่างๆ ได้อย่างถูกต้อง ครูด าเนินการประเมิน โดยให้นักเรียนออกมาเป็นกลุ่มแล้วให้ ร่วมกันเคาะจังหวะต่างร่วมกัน หลังจาก นั้นครูสังเกตพฤติกรรม ครูให้ค าแนะน า ตามความเหมาะสมรวมทั้งกระตุ้น นักเรียน - นักเรียนร่วมกันเคาะจังหวะ เป็นกลุ่ม - ใช้กฎแห่งการฝึกหัด โดย การท าซ้ าๆ จนเกิดความ ช านาญ พร้อมทั้งใช้การ สะท้อนผลทางพฤติกรรม ให้กับผู้เรียนเพื่อเสริมแรง และสร้างแรงจูงใจ
176 บทบาทครู บทบาทผู้เรียน ทฤษฏีการเรียนรู้ที่ใช้หรือ เป้าหมายของกิจกรรม ให้เกิดก าลังใจและความสนใจในการ พัฒนาพฤติกรรมการเรียนรู้ของนักเรียน เอง ในการพัฒนาพฤติกรรมของ ตนพร้อมทั้งเป็นการ ประเมินตามจุดประสงค์ ด้านทักษะพิสัย ขั้นที่ 5 การฝึกปฏิบัติอย่างอิสระ - ครูให้นักเรียนได้ฝึกฝนเคาะจังหวะโดย อิสระภายในห้องเรียน ครูสังเกตและ ค่อยชื่นชมพร้อมทั้งพยายามสร้าง บรรยากาศที่สนุกสนานในการท า กิจกรรมร่วมกับผู้เรียน - นักเรียนร่วมกันเคาะจังหวะ และซักถามกันเองอย่างอิสระ ตามจินตนาการของตนเอง - ใช้กฎแห่งการฝึกหัดเพื่อ การปรับเปลี่ยนพฤติกรรม การเรียนรู้ที่ค่อนข้างถาวร - ใช้กฎแห่งความพึงพอใจ เมื่อผู้เรียนสามารถพัฒนา พฤติกรรมการเรียนได้ตาม เป้าหมายที่ก าหนดแล้วแล้ว ให้ผู้เรียนได้แสดงออกทาง พฤติกรรมเหล่านั้นได้อย่าง อิสระเพื่อสร้างบรรยากาศ และแรงจูงใจในการเรียนรู้ที่ ดีแก่ผู้เรียน ขั้นที่ 6 ขั้นหลังปฏิบัติกิจกรรมการ เรียนรู้ - ครูทบทวนโน้ตดนตรีสากลและ เครื่องหมายก าหนดบันไดเสียงโดยการ สุ่มถามนักเรียนในชั้นเรียน - ครูชี้แจงให้นักเรียนทราบว่าจะจัดให้มี สอบโน้ตดนตรีสากลและเครื่องหมาย ก าหนดบันไดเสียงในชั่วโมงต่อไป - นักเรียนช่วยกันตอบค าถามที่ ครูได้ซักถาม - นักเรียนมีการสอบถามครูใน ส่วนที่ไม่เข้าใจ และมีการพูดคุย กันเกี่ยวกับโน้ตดนตรีสากลและ เครื่องหมายบันไดเสียง พร้อมฝึก การเคาะจังหวะต่างๆเพื่อใช้ใน การสอบชั่วโมงต่อไป - นักเรียนมีการฟังแล้วคิด วิเคราะห์ มีการปรึกษากัน ภายในชั้นเรียนแล้วตอบครู นักเรียนเกิดความ กระตือรือร้น
177 ชั่วโมงที่ 2 บทบาทครู บทบาทผู้เรียน ทฤษฏีการเรียนรู้ที่ใช้หรือ เป้าหมายของกิจกรรม ขั้นที่ 1 ขั้นน า - ครูกล่าวทักทายนักเรียนและ ถามถึงเนื้อหาที่เรียนมาในคาบ ที่แล้ว หลังจากนั้นครูให้นักเรียนลอง ตอบค าถามในเนื้อหาที่เรียนมา ก่อนหน้านั้น - นักเรียนทักทายครูและ ตอบค าถามเกี่ยวกับ เนื้อหาที่ครูถาม - นักเรียนมีการฟัง แล้วคิดวิเคราะห์ มี การจดจ าในเนื้อหา เดิมที่ตนเองเคย เรียนมา ขั้นที่ 2 การฝึกปฏิบัติ - ครูให้นักเรียนหัดเคาะจังหวะ ต่างโดยการเปิดเครื่องให้จังหวะ และนักเรียนเคาะตามจังหวะ - หลังจากนั้นครูได้จัดให้มีการ สอบโดยการให้ออกมาทีละ4-5 คน - นักเรียนหัดเคาะจังหวะ ต่างๆตามความเร็วของ เครื่องก าหนดไว้ให้ - นักเรียนสอบตามที่ครู ก าหนดไว้ให้ - นักเรียนมีการ ฝึกซ้อม มีการ เตรียมพร้อม ส าหรับการรายงาน - นักเรียนได้น าทักษะ ที่เคยเรียนมา น ามาใช้ในการสอบ ขั้นที่ 3 ขั้นหลังปฏิบัติกิจกรรมการ เรียนรู้ - เมื่อนักเรียนสอบแล้ว ครูจึงสรุป เนื้อหาเกี่ยวกับโน้ตดนตรีสากล และเครื่องหมายก าหนดบันได เสียง เพื่อให้นักเรียนทราบอีก ครั้งและเปิดโอกาสให้นักเรียน ซักถามในข้อสงสัยต่างๆใน บทเรียน - นักเรียนร่วมกันพูดคุย และสรุปเนื้อหาใน บทเรียนและมีการ สอบถามในเรื่องที่สงสัย - นักเรียนมีการฟัง แล้วคิดวิเคราะห์ มี การจดจ าในเนื้อหา เดิมที่ตนเองเคย เรียนมา
178 สื่อหรือแหล่งการเรียนรู้ 1. หนังสือเรียน รายวิชาพื้นฐาน ดนตรี 2. วิทยุเทปและ CD กระบวนการวัดและประเมินผล ผู้ประเมิน ครูเป็นผู้ประเมิน สิ่งที่ต้องวัดและประเมินผล 1. ผู้เรียนสามารถเติมเครื่องหมายก าหนดจังหวะได้ถูกต้อง (K) 2. ผู้เรียนสามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ (P) 3. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆที่จัดให้อย่างสนุกสนานแล้วมีความซื่อสัตย์ในการจัดการเรียนรู้เพื่อ วัดและประเมินผลการเรียนรู้ (A) วิธีการวัด เรื่องที่ต้องการวัดและประเมินผล วิธีวัด ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดจังหวะ การทดสอบ ทักษะการเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วน การทดสอบ การมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆที่จัดให้อย่างสนุกสนานแล้วมีความซื่อสัตย์ ในการจัดการเรียนรู้เพื่อวัดและประเมินผลการเรียนรู้ การสังเกตพฤติกรรม เครื่องมือวัด แบบทดสอบความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดจังหวะ เรื่อง ระดับคะแนน 1 2 3 4 5 ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดจังหวะ แบบทดสอบทักษะการเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วน เรื่อง ระดับคะแนน 1 2 3 4 5 ทักษะการเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วน แบบสังเกตพฤติกรรม เรื่อง ระดับคะแนน 1 2 3 4 5 การมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์
179 เกณฑ์การวัด เกณฑ์การวัดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดจังหวะ 5 คะแนน หมายถึง สามารถบอกความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดจังหวะ ได้ถูกต้องจ านวน 5 อย่าง 4 คะแนน หมายถึง สามารถบอกความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดจังหวะ ได้ถูกต้องจ านวน 4 อย่าง 3 คะแนน หมายถึง สามารถบอกความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดจังหวะ ได้ถูกต้องจ านวน 3 อย่าง 2 คะแนน หมายถึง สามารถบอกความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดจังหวะ ได้ถูกต้องจ านวน 2 อย่าง 1 คะแนน หมายถึง สามารถบอกความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเครื่องหมายก าหนดจังหวะ ได้ถูกต้องจ านวน 1 อย่าง เกณฑ์การวัดทักษะการเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วน 5 คะแนน หมายถึง สามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ โดยผิดไม่เกินจ านวน 1-2 ครั้ง 4 คะแนน หมายถึง สามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ โดยผิดไม่เกินจ านวน 3-4 ครั้ง 3 คะแนน หมายถึง สามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ โดยผิดไม่เกินจ านวน 5-6 ครั้ง 2 คะแนน หมายถึง สามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ โดยผิดไม่เกินจ านวน 7-8 ครั้ง 1 คะแนน หมายถึง สามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ โดยผิดไม่เกินจ านวน 9 ครั้งขึ้นไป เกณฑ์การวัดคุณธรรม เรื่อง การมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์ 5 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมอย่าง กระตือรือร้น สนุกสนาน แสดงบทบาทความเป็นผู้น าที่ ดีอย่างชัดเจน มีความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 4 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมอย่าง กระตือรือร้น สนุกสนาน มีความเป็นผู้น า มีความคิด สร้างสรรค์ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 3 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมอย่าง กระตือรือร้น สนุกสนาน มีความเป็นผู้ตามที่ดีมี ความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 2 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วม อย่างกระตือรือร้น สนุกสนาน เป็นผู้ตามไม่ค่อยกล้า แสดงออกขาดความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง 1 คะแนน หมายถึง มีส่วนร่วมในกิจกรรมอย่างสนุกสนาน เป็นผู้ตามไม่ค่อยกล้า แสดงออกขาดความคิดสร้างสรรค์และจินตนาการเลย ซื่อสัตย์ต่อตนเอง
180 เกณฑ์การประเมินผล 4. ผู้เรียนสามารถเติมเครื่องหมายก าหนดจังหวะได้ถูกต้อง (5) 5. ผู้เรียนสามารถเคาะจังหวะตัวโน้ตอัตราธรรมดา 2 พยางค์แบ่งส่วนได้ (5) 6. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆที่จัดให้อย่างสนุกสนานแล้วมีความซื่อสัตย์ในการจัดการเรียนรู้เพื่อ วัดและประเมินผลการเรียนรู้ (5) คะแนนรวมจากจุดประสงค์การเรียนรู้ทั้งหมดรวม 15 คะแนน ผู้เรียนต้องได้ตั้งแต่ 10 คะแนนขึ้นไปจึงจะ ถือว่าผ่าน
181 บันทึกหลังการใช้แผนการจัดการเรียนรู้ บรรยากาศในชั้นเรียน ............................................................................................................................. ....................................... .......................................................................................................................................... .......................... ........................................................................................................ ............................................................ ............................................................................................................................. ....................................... ........................................................................................................................................................... ......... 1. ด้านความรู้ ........................................................................................................ ............................................................ ............................................................................................................................. ....................................... 2. ด้านทักษะ/กระบวนการ .................................................................................................................................. .................................. ................................................................................................ .................................................................... 3. ด้านคุณลักษณะอันพึงประสงค์ ............................................................................................................................. ....................................... ............................................................................................................................. ....................................... ปัญหาและอุปสรรค ............................................................................................................................................................. ....... ............................................................................................................................. ....................................... ............................................................................................................................. ....................................... ข้อเสนอแนะ ............................................................................................................................................................. ....... ............................................................................................................................. ....................................... ลงชื่อ……………………………………..…ผู้บันทึก ( นายวันเฉลิม หงษ์สระ )
182 ความคิดเห็นของหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ......................................................... ( นายศึกษา จุนเสริม) ความคิดเห็นของหัวหน้าฝ่ายวิชาการ ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ......................................................... ( นางสิริกานต์ วายโศรก ) ความเห็นผู้บริหารสถานศึกษา ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ................................................................................................................................................................... ลงชื่อ .............................................ผู้อ านวยการโรงเรียน ( นางสาวทองใบ ตลับทอง )
183 ภาคผนวก ภาคผนวก ก ใบความรู้ ภาคผนวก ข แบบบันทึกคะแนนแบบทดสอบ ภาคผนวก ค แบบสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์
184 แบบบันทึกคะแนนเครื่องหมายก าหนดจังหวะ ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 11 เรื่อง ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดนตรีสากล กลุ่มสาระเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 หน่วยย่อยที่ 4 การปฏิบัติจังหวะ เลขที่ ชื่อ – สกุล คะแนนเต็ม 5 คะแนน ผ่าน / ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ลงชื่อ………..…………………..……..…………………ผู้ประเมิน (นายวันเฉลิ หงษ์สระ) …………/…………../………
185 แบบสังเกตพฤติกรรมการมีส่วนร่วมและความซื่อสัตย์ ประกอบแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 11 เรื่อง ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดนตรีสากล กลุ่มสาระเรียนรู้ศิลปะ ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 หน่วยย่อยที่ 4 การปฏิบัติจังหวะ เลขที่ ชื่อ – สกุล คะแนนเต็ม 5 คะแนน ผ่าน / ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 ลงชื่อ………..…………………..……..…………………ผู้ประเมิน (นายวันเฉลิ หงษ์สระ) …………/…………../………
186 ทฤษฎีดนตรีสากลเบื้องต้น ทฤษฎีดนตรีสากลเป็นสิ่งจ าเป็นที่ต้องศึกษาเพื่อเป็นแนวทางพื้นฐานสู่การปฏิบัติเครื่องดนตรีโน้ต ดนตรีสากลและเครื่องหมายต่างๆ คือสัญลักษณ์ที่ให้ปฏิบัติ ดังนั้นทฤษฎีดนตรีสากลจึงควรศึกษาและฝึก เพื่อให้เกิดทักษะ ปฏิบัติจนเกิดความคล่องแคล่วด้วยความเข้าใจ สาระการเรียนรู้ ทฤษฎีดนตรีสากล กิจกรรฝึกทักษะที่ควรเพิ่มให้นักเรียน 1. อธิบายทฤษฎีดนตรีสากลขันพื้นฐานได้ 2. อ่าน เขียน สัญลักษณ์ต่างๆ ของดนตรีสากล และบันทึกโน้ตดนตรีสากลได้ ทฤษฎีดนตรีสากล 1. บรรทัดห้าเส้น (Staff) บรรทัดห้าเส้น (Staff) ประกอบด้วยเส้นตรงขนานกันจ านวน 5 เส้น และช่องบรรทัดจ านวน 4 ช่อง โดยเส้นบรรทัดมีระยะห่างเท่ากัน การนับเส้นหรือบรรทัดห้าเส้นให้นับตามล าดับจากล่างไปบนโดยนับเส้นหรือ ช่องล่างสุดเป็น 1 2 3 4 5 ตามล าดับ ในการบันทึกตัวโน้ตและสัญลักษณ์ต่างๆ ทางดนตรีสากลจะบันทึกบน บรรทัดห้าเส้นเป็นหลัก 2. ตัวโน้ต (Note) ตัวโน้ต เป็นสัญลักษณ์ที่ใช้บันทึกแทนระดับเสียง และความยาวของเสียง ส่วนประกอบส าคัญของตัว โน้ต ได้แก่ ส่วนหัวตัวโน้ต และส่วนหางตัวโน้ต ซึ่งขึ้นอยู่กับลักษณะโน้ตต่างๆ 2.1 เมื่อตัวโน้ตอยู่ต่ ากว่าเส้นที่ 3 หางตัวโน้ตจะชี้ขึ้น 2.2 เมื่อตัวโน้ตอยู่สูงกว่าเส้นที่ 3 หางตัวโน้ตจะชี้ลง
187 2.3 เมื่อกลุ่มตัวโน้ตอยู่เส้นที่ 3 หางตัวโน้ตจะชี้ขึ้นหรือลงก็ได้ ขึ้นอยู่กับกลุ่มตัวโน้ต การรวบรวมหางตัวเขบ็ต โน้ตตัวเขบ็ตลักษณะเดียวกัน เช่น ตัวเขบ็ต 1 ชั้น หรือตัวเขบ็ต 2 ชั้น สามารถเขียนหางตัวโน้ต รวบรวมเป็นหมวดหมู่ เพื่อความสวยงามเป็นระเบียบง่ายต่อการอ่าน 3. ค่าตัวโน้ต ค่าตัวโน้ต ลักษณะตัวโน้ตมีหลายลักษณะ ค่าตัวโน้ตลักษณะต่างๆ สามารถเปรียบเทียบค่าความยาว โน้ต และมีชื่อเรียกลักษณะโน้ตต่างๆ ดังนี้ ภูมิเปรียบเทียบค่าตัวโน้ต
188 แผนภูมเปรียบเทียบค่าตัวโน้ต ตารางเปรียบเทียบค่านับ จะเห็นว่าค่าจังหวะนับของโน้ตตัวกลมมากที่สุด ตัวขาว ตัวด า ตัวเขบ็ต 1 ชั้น ตัวเขบ็ต 2 ชั้นและตัว เขบ็ต 3 ชั้น จะมีค่าลดลงทีละครั้งตามล าดับ เช่น 4. ตัวหยุด (Rest) ตัวหยุด คือ สัญลักษณ์ทางดนตรีที่ก าหนดให้เงียบเสียงหรือไม่ให้เล่นในระยะ เวลาตาม
189 ค่าตัวหยุดนั้นๆ ตัวหยุดมีหลายชนิดสอดคล้องกับตัวโน้ตลักษณะต่างๆ ตัวหยุดลักษณะต่างๆ ตามค่าตัวโน้ต 5. เส้นน้อย (Leger Lines) เส้นน้อย คือ เส้นสั้นๆ ที่อยู่ต่ ากว่าหรือสูงกว่าบรรทัดห้าเส้น มีระยะห่างเท่ากับบรรทัดห้าเส้นโน้ตที่อยู่ ต่ าหรือสูงมากๆ จะต้องอาศัยเส้นน้อยตามล าดับ เช่นโน้ตที่คาบเส้นจะเรียงล าดับกับโน้ตที่อยู่ในช่องถ้าหากเส้น น้อยมีมากกว่าสามเส้น ควรใช้วิธีการเปลี่ยนกุญแจประจ าหลักหรือใช้เครื่องหมายคู่แปดช่วย เพื่อให้สะดวกต่อ การอ่าน 6. กุญแจ (Clef) กุญแจ คือ สัญลักษณ์ทางดนตรีที่บันทึกไว้ที่บรรทัดห้าเส้น เพื่อก าหนดระดับเสียงโน้ตที่อยู่ในช่องและ อยู่บนเส้นของบรรทัดห้าเส้น กุญแจที่ใช้ในปัจจุบันมี 3 แบบ ดังนี้ 6.1 กุญแจซอล หรือกุญแจ G (G clef) คือ กุญแจที่ก าหนดให้โน้ตซอล (G) อยู่บรรทัดเส้นที่ 2 กุญแจชนิดนี้นิยมมากในกลุ่มนักดนตรี นักร้อง ใช้กับเครื่องดนตรีที่นิยมทั่วไป เช่น กีตาร์ ไวโอลินทรัมเป็ต ฯลฯ กญแจซอลมีชื่อเรียกภาษาอังกฤษ คือ เทรเบิลเคลฟ (Treble clef) 6.2 กุญแจฟา หรือกุญแจ F (F clef) คือ กุญแจที่ก าหนดให้โน้ตฟา (F) อยู่บนเส้นที่ 4 กุญแจชนิดนี้ นิยมใช้กับเสียงร้องหรือเครื่องดนตรีที่มีเสียงต่ า เช่น เชลโล เบส ทรอมโบน ฯลฯกุญแจฟามีชื่อเรียก ภาษาอังกฤษอีกชื่อคือ เบสเคลฟ (Bass clef) กุญแจโดเทเนอร์ (Tenor clef) ใช้บันทึกโน้ตที่เล่นกับเชลโล และบาสซูน 6.3 กุญแจโด หรือกุญแจ C (C clef) คือ กุญแจที่ก าหนดให้เสียงโด (C) อยู่บนเส้นใดก็ได้ของ บรรทัดห้าเส้น ให้เป็นเสียงโดกลาง
190 กุญแจโดอัลโต กุญแจโดอัลโต (A lot clef) ใช้บันทึกโน้ตที่เล่นกับวิโอลา กุญแจโดเทเนอร์ กุญแจโดอัลโต (A lot clef) ใช้บันทึกโน้ตที่เล่นกับวิโอลา 7. การเรียกชื่อตัวโน้ต การเรียกชื่อตัวโน้ตสากลที่นิยมมี 2 ระบบ ได้เเก่ 7.1 ระบบโซฟา (So-Fa system) ใช้เรียกตัวโน้ตเรียงล าดับจากเสียงต่ าไปเสียงสูง ดังนี้ โด (Do) เร (Re) มี (Mi) ฟา (Fa) ซอล (Sol) ลา (La) ที (Ti) 7.2 ระบบตัวอักษร (Latter system) ใช้เรียกชื่อโน้ตเรียงล าดับจากเสียงต่ าไปเสียงสูง ดังนี้A B C D E F G โดยใช้ตัวอักษร A แทนด้วยตัว ลา การเรียกชื่อโน้ตในกุญแจ เมื่อใช้กุญแจซอล (G clef) เรียงล าดับจากตัวโด ดังนี้ เมื่อใช้กุญแจฟา (F clef) เรียงล าดับจากตัวโด ดังนี้ 8. เส้นกันห้อง (Bar line)
191 เส้นกันห้อง คือ เส้นตรงแนวตั้งที่ขีดขวางบรรทัดห้าเส้น เพื่อกั้นแบ่งโน้ตในแต่ละห้อง ให้มีจ านวน จังหวะตามที่เครื่องหมายก าหนดจังหวะก าหนดไว้ 8.1 ใช้กั้นห้องเพลง 8.2 ใช้กั้นจบตอนหรือจบท่อนเพลง โดยใช้เส้นกันห้องคู่ (Double Bar Line) 9. การเพิ่มค่าตัวโน้ต การเพิ่มค่าตัวโน้ต และเพิ่มค่าตัวหยุด สามารถท าได้ดังนี้ 9.1 การประจุด (Dot) คือ การประจุดที่ด้านขวาตัวโน้ต หรือที่ตัวหยุด จะมีผลให้ค่าโน้ตนั้นๆเพิ่ม มากขึ้นครึ่งหนึ่งของค่าตัวโน้ตนั้น เช่น 9.2 เครื่องหมายโยงเส้นทาย (Tie) ใช้กับโน้ตที่มีระดับเสียงเดียวกัน จะเพิ่มค่าเท่ากับค่าโน้ตสอง ตัวรวมกัน โดยจะเล่นที่โน้ตตัวแรก ลากเสียงไปสิ้นสุดที่ตัวสุดท้ายที่เครื่องหมายที่ก าหนดไว้ เช่น 9.3 ใช้สัญลักษณ์เฟอร์มาตา (Fermata) หรือเป็นเส้นโค้งครึ่งวงกลมมีจุดตรงกลาง ใช้บันทึกไว้ ที่หัวโน้ต เพื่อเพิ่มค่าตัวโน้ตให้ลากยาวเท่าใดก็ได้ไม่ได้ก าหนดไว้ขึ้นอยู่กับความพึงพอใจของผู้เล่น เช่น
192 10. เครื่องหมายก าหนดจังหวะ (Time Signature) เครื่องหมายก าหนดจังหวะ คือ ตัวเลขสองตัวที่เขียนไว้หลังกุญแจ คล้ายลักษณะเลขเศษส่วนแต่ไม่มี เส้นขีดคั่นกลาง เลขตัวบนจะบอกว่า 1 ห้องเพลงมีกี่จังหวะ ส่วนเลขตัวล่างบอกโน้ตที่ใช้เป็นเกณฑ์ 1 จังหวะ เช่น นอกจากนี้เครื่องหมายก าหนดจังหวะ ยังมีลักษณะที่เป็นสัญลักษณ์ซึ่งใช้แทนตัวเลขได้ เช่น 11. อัตราจังหวะ อัตราจังหวะ เป็นเครื่องหมายก าหนดอัตราจังหวะ ที่บอกถึงค่าตัวโน้ต และจ านวนจังหวะในแต่ละ ห้องเพลง อัตราจังหวะ (Time) เป็นกลุ่มโน้ตที่ถูกจัดแบ่งจังหวะเคาะที่เท่าๆ กันในแต่ละห้องเพลงและท าให้ เกิดชีพจรจังหวะ (Pulse) คือ การเน้นจังหวะหนัก-เบา กลุ่มอัตราจังหวะโดยทั่วไปมี 3 ลักษณะคือ 11.1 อัตราจังหวะสองธรรมดา (Simple duple time) คือ จังหวะเคาะในแต่ละห้องเพลงมี 2 จังหวะ เช่น 11.2 อัตราจังหวะสามธรรมดา (Simple triple time) คือ จังหวะเคาะในแต่ละห้องเพลงมี 3 จังหวะ เช่น
193 11.3 อัตราจังหวะสี่ธรรมดา (Simple quadruple time) คือ จังหวะเคาะในแต่ละห้องเพลงมี 4 จังหวะ เช่น เครื่องหมาย > คือ การเน้นจังหวะที่โน้ตในจังหวะที่ 1 ของแต่ละอัตราจังหวะ แสดงการเคาะอัตราจังหวะ 1 จังหวะ พื้นฐานการเคาะ 1 จังหวะ อาจใช้การตบเท้าจากจุดเริ่มต้นตบเท้าลง คือ จังหวะตก แล้วยกเท้าขึ้นจุด เดิม คือ จังหวะยก ************************
194 แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 12 กลุ่มสาระการเรียนรู้ศิลปะ (ดนตรี) ชั้นมัธยมศึกษาชั้นปีที่ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 4 ความรู้พื้นฐานเกี่ยวกับดนตรีสากล เวลา 8 ชั่วโมง หน่วยย่อยที่ 5 เรื่อง การอ่าน เขียน และร้องตามโน้ตสากล เวลา 2 ชั่วโมง จัดกิจกรรมวันที่ ..... เดือน ................. พ.ศ. ......... โรงเรียนสวายวิทยาคาร สาระที่ 2 ดนตรี มาตรฐาน ศ 2.1 : เข้าใจและแสดงออกทางดนตรีอย่างสร้างสรรค์ วิเคราะห์ วิพากษ์วิจารณ์คุณค่าดนตรี ถ่ายทอดความรู้สึก ความคิดต่อดนตรีอย่างอิสระ ชื่นชม และประยุกต์ใช้ในชีวิตประจ าวัน ตัวชี้วัดชั้นปี ข้อที่ 1 อ่าน เขียน ร้องโน้ตไทยและโน้ตสากล สมรรถนะส าคัญ ข้อที่ 2 ความสามารถในการคิด ข้อที่ 5 ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ข้อที่ 2 ซื่อสัตย์สุจริต ข้อที่ 4 ใฝ่เรียนรู้ สาระส าคัญ : ดนตรีสามารถใช้สื่อสารให้บุคคลเกิดอารมณ์ความรู้สึกและความเข้าใจได้คล้ายกันกับภาษาพูด และเขียน ซึ่งผู้ฟังหรือผู้อ่านจะสามารถรับสารได้มากน้อยต่างกันเพียงใดนั้นขึ้นอยู่กับพื้นฐานทางด้านอายุ การศึกษา ความรู้ในวิชาดนตรี ประสบการณ์ สิ่งแวดล้อม สถานะทางสังคมและวัฒนธรรมของแต่ละคน ดนตรีสากล หมายถึง ดนตรีในวัฒนธรรมตะวันตกที่ได้รับการเผยแพร่ไปสู่ภูมิภาคอื่นๆจนเป็นที่ยอมรับและ นิยมของคนทั่วโลก จุดประสงค์การเรียนรู้ 1. ผู้เรียนสามารถเขียนตัวโน้ตได้ถูกต้อง (K) 2. ผู้เรียนสามารถร้องเพลงตามตัวโน้ตได้ถูกต้อง (P) 3. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมต่างๆที่จัดให้อย่างสนุกสนานแล้วมีความซื่อสัตย์ในการจัดการเรียนรู้เพื่อ วัดและประเมินผลการเรียนรู้ (A)
195 สาระการเรียนรู้ - โน้ตดนตรีสากล กระบวนการจัดการเรียนรู้ บทบาทครู บทบาทผู้เรียน ทฤษฏีการเรียนรู้ที่ใช้หรือ เป้าหมายของกิจกรรม ขั้นที่ 1 ขั้นน า - ครูกล่าวทักทายและส ารวจความพร้อม ของผู้เรียน โดยให้ทุกคนหยุดการท า พฤติกรรมอื่นๆ แล้วมุ่งความสนใจมายัง ครูผู้สอน - ครูพูดคุยกับนักเรียนเกี่ยวกับบทเพลง ทั่วๆไปและศิลปินที่นักเรียนชอบ และครู เขียนตัวโน้ตลงบนกระดานเพื่อซักถาม นักเรียนว่าเคยพบเห็นสัญลักษณ์หรือ เครื่องหมายแบบนี้บ้างหรือไม่ เคยพบ เจอที่ไหน - ครูแนะน าให้ผู้เรียนทราบเนื้อหาและ วัตถุประสงค์การเรียนรู้ที่จะเรียนกันใน วันนี้ บอกเงื่อนไขในการท ากิจกรรม ต่างๆ พร้อมทั้งซักถามความเข้าใจใน เงื่อนไขต่างๆที่ครูก าหนด - นักเรียนหยุดการท ากิจกรรม ต่างๆ ทักทายครูพร้อมทั้งมุ่ง ความสนใจมายังครูเพื่อสร้าง ความพร้อมในการเรียนรู้ของ ตนเอง - นักเรียนร่วมกันพูดคุย เกี่ยวกับบทเพลงทั่วๆไปและ ศิลปินต่างๆ รวมไปถึงตอบ ค าถามของครูเมื่อเห็น สัญลักษณ์ต่างๆบนกระดาน - ผู้เรียนตอบข้อซักถามของ ครู เพื่อแสดงให้เห็นความ เข้าใจเกี่ยวกับเงื่อนไขและ ข้อตกลงต่างๆในการเรียนรู้ - เป็นการเตรียมความพร้อม ของผู้เรียนในการเรียนรู้ - เป็นการทบทวนความรู้เดิม และเชื่อมโยงสู่เนื้อหาใหม่ของ ผู้เรียน จากประสบการณ์ตรง ในชีวิตของผู้เรียน เพื่อให้ ผู้เรียนได้ทบทวนประสบการณ์ ของตนเองกับค าถามหรือ เรื่องราวที่พูดคุยด้วยโดย เชื่อมโยงความรู้เดิมกับความรู้ ใหม่ที่จะให้ผู้เรียนได้เรียนรู้จาก ประสบการณ์ของผู้เรียนหรือ องค์ความรู้จากเนื้อหาที่ผู้เรียน ได้เรียนผ่านมา - เป็นการเร้าความสนใจและให้ ผู้เรียนได้ทราบและเข้าใจถึง เป้าหมายในการเรียนรู้และ เงื่อนไข เพื่อให้เห็น