วช. 5G ใช้ประโยชน์งานวิจัยและนวัตกรรมให้บริการสังคมสู้ภัยโควิด-19

มาตรการการเงิน และมาตรการอืน่ ๆ กระตุ้นการใช้จ่ายภาคประชาชนผ่าน
ม า ต ร ก า ร บ ร ร เ ท า ผ ล ก ร ะ ท บ ต่ อ การทอ่ งเท่ียว
ประชาชนจากการแพร่ระบาดของโรค • โครงการประกันรายได้เกษตรกรผู้
โควดิ -19 เพือ่ กระต้นุ การจบั จา่ ยใชส้ อย ปลูกขา้ ว ดแู ลเกษตรกรผู้ปลูกขา้ ว โดย
ภายในประเทศ บรรเทาภาระค่าใชจ้ า่ ย ประกันรายได้ให้เกษตรกรท่ีขึ้นทะเบียน
ให้ประชาชน และช่วยเพิ่มสภาพคล่อง ผปู้ ลูกขา้ วปกี ารผลิต 2564/65 (รอบท่ี
ใหร้ ้านค้ารายยอ่ ย ตวั อยา่ งเช่น 1) กับกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ท่ี
ปลูกขา้ วระหว่างวนั ท่ี 1 เมษายน - 31
• โครงการเราชนะ จํานวน 3,500 บาท ตลุ าคม 2564 ยกเวน้ ภาคใต้
เป็นเวลา 2 เดอื น รวมคนละ 7,000 บาท
ได้แก่ กลุ่มผู้ถือบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ • มาตรการสินเชื่อสู้ภัย COVID-19
และกล่มุ คนท่ีไดร้ ับสิทธิคนละครงึ่ เพ่ือเพ่ิมสภาพคล่องช่ัวคราวในการดํารง
ชีวิตให้แก่ประชาชนและบรรเทาความ
• โครงการคนละครง่ึ ผา่ นรปู แบบวงเงนิ เดือดร้อนสําหรับผู้ได้รับผลกระทบจาก
ในแอปพลเิ คชนั “เป๋าตัง“ ไม่เกนิ 150 COVID-19 โดยธนาคารออมสินและ
บาท วัน หรอื ไมเ่ กิน /คน / 4,500 บาท ธนาคารเพ่ือการเกษตรและสหกรณ์
ตลอดโครงการ ก า ร เ ก ษ ต ร ใ ห้ สิ น เ ชื่ อ แ ก่ ป ร ะ ช า ช น

• โครงการเพิ่มกําลังซื้อให้แก่ผู้มีบัตร ม า ต ร ก า ร บ ร ร เ ท า ผ ล ก ร ะ ท บ ต่ อ ผู้
สวัสดกิ ารแห่งรฐั ระยะท่ี 3 โครงการ ประกอบการธุรกิจจากการแพร่ระบาด
เพิ่มกําลังซื้อให้แก่ผู้ที่ต้องการความช่วย ของโรคโควดิ -19
เหลือเป็นพิเศษ
• มาตรการพกั ชาํ ระหนข้ี องสถาบนั การ
• มาตรการกระตุ้นกําลังซื้อของ เงนิ เฉพาะกิจ (SFIs) โดยใหส้ ถาบันการ
ประชาชนในกลุ่มท่ีมีรายได้ปานกลาง เงนิ เฉพาะกจิ ขยายระยะเวลาพกั ชาํ ระหน้ี
และรายไดส้ งู ไดแ้ ก่ โครงการคนละครง่ึ โดยการพักชําระเงินต้นให้แก่ลูกหนี้ตาม
ระยะท่ี 3 โครงการ “ยงิ่ ใช้ยิ่งได้” โดยรัฐ ความสมัครใจของลูกหนี้ เพื่อลดภาระ
สนบั สนุน e - Voucher ให้กบั ประชาชน การชําระหน้เี ป็นการช่วั คราวให้แก่ลูกหน้ี
ทใ่ี ชจ้ ่ายซ้อื สนิ ค้า คา่ อาหาร เครื่องดม่ื หรือนําเงินท่ีจะต้องชําระหนี้ไปเป็น
และค่าบริการกับผู้ประกอบการท่ีจด สภาพคล่องเพ่ือใช้จ่ายในชีวิตประจําวัน
ทะเบียนภาษีมูลคา่ เพิ่ม หรือประกอบธุรกิจในช่วงท่ีมีความไม่

• โครงการเราเที่ยวด้วยกันเป็นการ แนน่ อนสงู

39

• รัฐบาลออกพระราชกําหนดการให้ COVID-19 อกี ทั้งชว่ ยเพิ่มสภาพคลอ่ งใน
ความช่วยเหลือและฟื้นฟูผู้ประกอบ มอื ผปู้ ระกอบการใหม้ มี ากขน้ึ และนานขน้ึ
ธุรกิจที่ได้รับผลกระทบจากการระบาด
ของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 • โครงการสง่ เสริมและรักษาระดบั การ
พ.ศ. 2564 โดยสามารถสรุปรายละเอยี ด จ้างงานในธรุ กิจ SMEs ผา่ นการจ่ายเงนิ
มาตรการที่สําคัญดังนี้ (1) มาตรการ เยยี วยาจาํ นวน 3,000 บาทต่อหวั ของ
สนับสนุนการให้สินเชื่อแก่ผู้ประกอบ จาํ นวนลกู จ้าง เพื่อช่วยเหลือผ้ปู ระกอบ
ธรุ กิจหรอื มาตรการสินเช่ือฟ้นื ฟูโดยการ การในการส่งเสริมและรักษาการจ้างงาน
ช่วยเหลือผู้ประกอบธุรกิจให้เข้าถึง เป็นเวลานาน 3 เดือน ตามมตขิ อง ศบศ.
สินเชื่อในอัตราที่เหมาะสม และมี มาตรการดา้ นสังคมเพอ่ื การเยียวยา

การประกันสินเชื่อเพ่ือลดความเส่ียง • โครงการบรรเทาช่วยเหลอื คา่ ใชจ้ า่ ย
ด้านเครดิตของผู้ประกอบธุรกิจ ด้านการศึกษาเด็กเล็กของศูนย์พัฒนา
(2) มาตรการสนบั สนนุ การรบั โอนทรพั ยส์ นิ เดก็ เลก็ สงั กดั องคก์ รปกครองสว่ นทอ้ งถน่ิ
หลักประกันเพอื่ ชําระหน้ี หรอื มาตรการ (อปท.) โดยทําการช่วยเหลือเงิน จํานวน
พักทรัพย์โดยการช่วยเหลือให้ผู้ประกอบ 2,000 บาทตอ่ เด็กนกั เรียน 1 คน ซึ่งเป็น
ธุรกิจไม่ต้องรับภาระต้นทุนทางการเงิน หนึ่งในมาตรการลดภาระค่าครองชพี
เป็นการชั่วคราว และมีโอกาสกลับมา
ดาํ เนนิ ธรุ กจิ โดยใชท้ รพั ยส์ นิ หลกั ประกนั • มาตรการช่วยเหลือผปู้ ระกันตนตาม
เดิมได้หลังสถานการณ์การระบาดของ มาตรา 33 โครงการ ม.33 เรารักกัน และ
COVID-19 คลี่คลายลง (3) มาตรการ ได้เยียวยาผู้ประกันตน ม .33 ม .39 และ
ดา้ นภาษอี อกมาตรการเลอ่ื นเวลาการชาํ ระ ม.40 อาชีพอิสระในสถานบนั เทิงท่ไี ด้รบั
ภาษีเงินได้นิติบุคคลไปเป็นภายในวัน ผลกระทบจากการไม่สามารถ ทํางาน
ท่ี 30 มิถนุ ายน 2564 ซง่ึ มีวตั ถปุ ระสงค์ ได้มาอยา่ งยาวนานจํานวน 5,000 บาท
หลักเพ่ือช่วยเหลือผู้ประกอบการและ รวมท้ังกลุ่มประชาชนท่ีได้รับผลกระทบ
ผู้ทําบัญชีที่ได้รับผลกระทบจากการ จากการประกาศมาตรการล็อกดาวน์ ใน
แพร่ระบาดของ COVID-19 ระลอก 10 จงั หวัด ใน 9 กิจการ

ใหม่ที่มีความรุนแรงและครอบคลุมท่ัว • โครงการช่วยเหลือกลุ่มผู้ขับขี่รถ
ประเทศ อีกทัง้ เป็นการสนบั สนนุ การทาํ แท็กซี่และรถจักรยานยนต์สาธารณะที่มี
ธุรกรรมภาษีทางอิเล็กทรอนิกส์รวมถึง อายุเกิน 65 ปี เป็นการช่วยเหลือกลุ่ม
ช่วยลดความแออัดและความเสี่ยงจาก ผู้บริการท่ีได้รับผลกระทบจากการแพร่

40

ระบาดของโควิด-19 ในพื้นที่ควบคุม ปี 2565 (ควบคุมการแพร่ระบาดใน
สูงสุดและเข้มงวดสูงสุด ประเทศ)

• โครงการบริการสาธารณสุขภายใต้ เศรษฐกิจภาพรวม
ระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติของ
สํานักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ • ขับเคลื่อนการใช้จ่ายและการลงทุน
(สปสช.) เปน็ คา่ ใชจ้ า่ ยทเ่ี กย่ี วกบั โควดิ -19 ภาครัฐ โดยการเร่งรัดการเบิกจ่ายงบ
ให้สถานพยาบาลหน่วยบริการใน ประมาณ การขับเคลื่อน การลงทุน
การตรวจ / คัดกรองและรักษาพยาบาล โครงสร้างพ้ืนฐานขนาดใหญ่ของรัฐ ทงั้
ผปู้ ว่ ยตดิ เชอ้ื ไวรสั โควดิ -19 ประกอบดว้ ย ในด้านการลงทุนพัฒนาพื้นที่เศรษฐกิจ
ค่าใช้จ่าย ดังนี้ (1) ค่าบริการป้องกัน พิเศษและโครงสร้างพื้นฐานด้านการ
การติดเชื้อและค่าบริการตรวจคัดกรอง คมนาคมขนส่งใหเ้ ป็นไปตามแผนงาน

(2) คา่ บรกิ ารรักษาผปู้ ่วย สําหรับคนไทย • สนบั สนนุ การสง่ ออกและนาํ เขา้ สนิ คา้
และผปู้ ่วยใน State Quarantine รวม โดยมุ่งเน้นการอํานวยความสะดวกและ
ท้ังปรับเพิ่มสัดส่วนการเข้ารับการรักษา เพ่ิมความรวดเร็วใน การส่งออกและนํา
ใน Hospitel และสัดสว่ นการรับส่งตอ่ เขา้ สินค้า เพือ่ เปน็ การลดตน้ ทุน และ
โรงพยาบาลกับ Hospitel และระหวา่ ง เพิ่มประสิทธิภาพในการประกอบธุรกิจ
บา้ น ดา่ นตรวจคนเขา้ เมืองและสนามบิน ของผู้สง่ ออกและนาํ เข้า
มาโรงพยาบาล (3) ค่าบรกิ ารฉดี วัคซีน • ส่งเสริม Digital Government
(4) ค่าบริการรกั ษาอาการไม่พึงประสงค์ ในการให้บริการภาครัฐผ่านระบบ
จากวัคซีนโควิด-19 (5) โครงการค่า อิเล็กทรอนิกส์
ตอบแทน เยยี วยา ชดเชยและเส่ียงภัย
สําหรับการปฏิบัติงานของอาสาสมัคร ม า ต ร ก า ร บ ร ร เ ท า ผ ล ก ร ะ ท บ ต่ อ
สาธารณสุขประจําหมู่บ้านอีก (อสม.) ประชาชนจากการแพร่ระบาดของโรค
3 เดอื น เพอ่ื สรา้ งขวญั และกาํ ลงั ใจทด่ี แี ก่ โควิด-19 เพื่อรักษาแรงกระตุ้นทาง
อสมผูป้ ฏิบตั ิงานในการเฝา้ ระวงั ปอ้ งกนั เศรษฐกิจจากการใช้จ่ายภาคครัวเรือน
และ ควบคุมโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา และการท่องเทีย่ วภายในประเทศ จึงมี
2019 ในชมุ ชน มาตรการเพิ่มกําลังซ้ือให้แก่ประชาชน
ตัวอยา่ งเช่น

• โครงการช็อปดีมีคืน ปี 2565 โดย
กําหนดให้ผู้มีเงินได้ซึ่งมีหน้าท่ีเสียภาษี
41 เงินได้บุคคลธรรมดา แต่ไม่รวมถึง

ห้างหุ้นส่วนสามัญหรือคณะบุคคลท่ีมิใช่ รกั ษาสง่ิ แวดล้อมไดอ้ ย่างสมดลุ เพ่ือให้
นิตบิ คุ คล หกั ลดหย่อนคา่ ซ้อื สนิ คา้ หรอื เกิดความมน่ั คงและย่งั ยนื ไปพรอ้ มกนั
คา่ บรกิ ารเท่าท่ไี ด้จ่าย
มาตรการด้านสังคมเพอื่ การเยยี วยา
• มาตรการลดคา่ ธรรมเนยี มจดทะเบยี น
สิทธแิ ละนติ ิกรรมสาํ หรบั ที่อย่อู าศยั โดย • ลดคา่ น�ำ้ คา่ ไฟ - 1 สทิ ธิ / 1 ครวั เรอื น
การลดค่าธรรมเนยี มการโอน และลดค่า (สําหรับผถู้ ือบัตรสวสั ดิการแห่งรฐั แต่
ธรรมเนียมการจํานอง สําหรับที่อยอู่ าศยั เดือน ต.ค. 64 – เดือน ก.ย. 65 รวม
และอาคารพาณิชย์ เฉพาะทีม่ ีราคาซ้อื 12 เดือน โดยมีเงื่อนไขดังนี้ (1) ใช้ไฟฟ้า
ขายและราคาประเมินทุนทรัพย์ไม่เกิน ไมเ่ กิน 50 หน่วยเดอื น ติดต่อกันเป็น
3 ลา้ นบาท ซึ่งครอบคลุมบา้ นเดยี่ ว บ้าน ระยะเวลา 3 เดือน ให้ใชส้ ทิ ธค์ิ ่าไฟฟา้ ฟรี
แฝด บ้านแถว อาคาร พาณิชย์และห้อง ตามมาตรการที่มีอยู่แล้ว (2) กรณี
ชุด ใช้ไฟฟ้าเกิน 50 หน่วย / เดือน ให้ใช้
สิทธิตามมาตรการนี้ วงเงิน 315 บาท
• โครงการของขวัญปีใหม่ ปี 2565 / เดอื น / ครวั เรือน (3) กรณีทใี่ ช้เกินวง
ของสถาบันการเงินเฉพาะกิจ ภายใต้ เงนิ ทก่ี ําหนด ผู้ถอื บัตรฯ จ่ายคา่ ไฟฟา้
สังกัดกระทรวงการคลัง เพื่อเป็นการ เองทง้ั หมด (4) สนับสนุนค่านํ้าประปา
เสริมสภาพคล่อง ลดภาระค่าใช้จ่าย วงเงิน 100 บาท / เดือน / ครัวเรือน
ดอกเบ้ียและเสริมสร้างวินัยทางการเงิน (5) กรณีท่ีใชน้ าํ้ ประปาเกิน 100 บาท แต่
ให้แก่ประชาชนและผู้ประกอบการ ไม่เกนิ 315 บาท ผู้มีบตั รฯ จะได้รับการ
สนับสนนุ ในวงเงิน 100 บาทและจะต้อง
มาตรการบรรเทาผลกระทบต่อ ชําระส่วนทีเ่ กิน 100 บาท เอง (6) กรณี
ผู้ประกอบการธุรกิจจากการแพร่ระบาด ทใ่ี ชน้ ํา้ ประปาเกนิ 315 บาท จะไม่ได้รบั
ของโรคโควดิ -19 การสนับสนนุ คา่ น้ําประปาจาํ นวน 100

• ส่งเสริม SMEs และ Startup ทั้งใน บาท โดยที่ผู้มบี ตั รฯ จ่ายค่าน้าํ ประปา
ส่วนของการส่งเสริมการเข้าถึงแหล่งเงิน เองทง้ั หมด
ทนุ โดยอาศยั กลไกของตลาดเงนิ ตลาด
ทนุ และการเขา้ ถงึ โอกาสทางธรุ กจิ ใหม่ • ติดเชื้อโควิด-19 และแพ้วัคซีน
ๆ ผ่านการจดั ซ้อื จดั จ้างของภาครฐั รักษาฟรีผู้ได้รับสิทธิ (1) ผู้ป่วยโควิด-19
(2) ผู้ไดร้ ับการฉีดวคั ซนี จากรัฐทีม่ อี าการ
• ขบั เคลอ่ื นเศรษฐกจิ ตาม BCG Model แพ้ ไม่รวมวัคซีนทางเลือก (3) เข้ารับ
(Bio Circular-Green Economic การรักษาจากสถานพยาบาลโดยไม่เสีย
Model) ซึ่งเป็นการพัฒนาเศรษฐกิจ คา่ ใช้จ่าย
ควบคู่ไปกับการพัฒนาสังคมและการ 42

3.2 บทบาท วช.

43

ปี 2563 (ระบาดระลอกแรก มกราคม- โควดิ -19 ตอ่ SMEs พร้อมแนวทางการ
พฤศจกิ ายน 2563) แก้ไขปัญหาและการปรับตัว รวมถึง
ความต้องการความช่วยเหลือจากภาค
วช. สนับสนุนทนุ วิจยั เพอ่ื การวิเคราะห์ ส่วนต่างๆ ยงิ่ ไปกว่านั้นได้มกี ารพฒั นา
ผลกระทบเศรษฐกิจภาพรวมและ ต้นแบบร้านอาหารวิถีใหม่ในสังคม
รายสาขา (อตุ สาหกรรม เกษตร และ เปลี่ยนแปลง และรปู แบบการใหบ้ ริการ
บริการ) จากการแพร่ระบาดของ ผ่านแอพพลิเคชั่นส่ังอาหารท่ีมีศักยภาพ
โควิด-19 และขอ้ เสนอแนะเพ่ือการพลิก สูง รวมทั้งศึกษาปัจจัยที่มีผลต่อความ
วิกฤตเปน็ โอกาสทางเศรษฐกจิ ซงึ่ เปน็ สําเร็จของวิสาหกิจชุมชนในสถานการณ์
ข้อมูลท่ีสําคัญให้รัฐบาลมีนโยบายในทาง แพร่ระบาดโควิด-19 นอกจากนี้ยัง
เศรษฐกิจทเ่ี หมาะสม ได้ศึกษาเพื่อเสนอแนะนโยบายและ

ปี 2564 (ช่วงทเี่ กดิ การระบาดระลอก มาตรการท่ีเหมาะสมเพ่ือฟื้นฟูแรงงาน
สอง (ธนั วาคม 2563-มนี าคม 2564) ในระบบอาหาร และแนวทางการ
และการระบาดระลอกสาม (เมษายน- พัฒนาแรงงานในธุรกิจท่องเที่ยวและ
ตลุ าคม 2564) บริการภายหลังการฟ้ืนฟูวิกฤตโควิด-19
สําหรับทุนวิจัยและนวัตกรรมเพ่ือการ
วช. สนับสนุนทุนวิจัยเพื่อการพัฒนา พัฒนาทางสังคมมีทั้งหมดประมาณ
เศรษฐกิจทั้งหมดประมาณ 9.4 ลา้ นหรือ 31.2 ล้านบาท โดยเน้นแนวทาง
รอ้ ยละ 17.3 ของงบวจิ ยั เพอ่ื ลดผลกระทบ การจดั การปัญหาสุขภาพจติ ของบคุ ลากร
ดา้ นเศรษฐกจิ สงั คม สาธารณสุขและ ทางการแพทย์ และพัฒนานวัตกรรมเพอื่
การศึกษา (54 ล้านบาท) โดยในความ แก้ไขปัญหาการฆ่าตัวตายในช่วงโควิด-
สําคัญกับแผนฉุกเฉินด้านการเงินและ 19 รวมทัง้ แนวทางการแกไ้ ขปญั หาการ
การคลัง และนวัตกรรมการเงินและ ศึกษาเน้นในเรื่องของนวัตกรรมเรียน
เครื่องมือการเงินรูปแบบใหม่ รวม รู้และประเมินผลแบบออนไลน์ท่ีเน้นผู้
ท้ังการวางแผนพัฒนาอาชีพสําหรับ เรียนเป็นสาํ คญั และรูปแบบการเรียนรู้
นักศึกษาและบัณฑิตใหม่ให้พร้อมรับ สําหรบั ครูระดับการศึกษาข้นั พน้ื ฐาน
การเปลย่ี นแปลงในอนาคต และสง่ เสรมิ
อาชีพเกษตรให้เป็นอีกหน่ึงทางเลือก
ของผู้ตกงานจากสถานการณ์โควิด-19
นอกจากน้ียังได้ศึกษาผลกระทบของ

44

ปี 2565 (ควบคุมการแพร่ระบาดใน ประเทศ สาํ หรับทุนวจิ ยั และนวัตกรรม
ประเทศ) เ พื่ อ ก า ร พั ฒ น า ท า ง สั ง ค ม มี ท้ั ง ห ม ด
ประมาณ 5.6 ล้านบาทหรือร้อยละ
วช. สนับสนุนทุนวิจัยเพื่อการพัฒนา 11.4 ของงบวิจัยเพื่อลดผลกระทบ
เศรษฐกิจทัง้ หมดประมาณ 11.3 ลา้ น ดา้ นเศรษฐกิจ สงั คม สาธารณสขุ และ
หรือร้อยละ 23 ของงบวิจัยเพื่อลด การศึกษาให้ความสําคัญกับการพัฒนา
ผลกระทบดา้ นเศรษฐกจิ สงั คม สาธารณสขุ โปรแกรมอบรมครูดิจิทัลเพื่อส่งเสริม
และการศึกษา (59.1 ล้านบาท) โดยใน คุณภาพการสอนของครูและการมีส่วน
ด้านเศรษฐกิจ เน้นการศึกษา Big data ร่วมของพ่อแม่ผู้ปกครองในการจัดการ
และพฤติกรรมการบริโภคโครงการ ศึกษาในช่วงการแพร่ระบาดโควิด-19
คนละคร่งึ ซ่งึ เป็นการศกึ ษาปัจจยั ทเี่ ป็น รวมทั้งสามารถติดตามการเปล่ียนแปลง
ตัวกําหนดพฤติกรรมและประเมินผล คุณภาพการสอนและผลลัพธ์การศึกษา
สัมฤทธ์ิด้านความคุ้มค่าของโครงการ สู่การเรียนรู้ตลอดชีวิตตั้งแต่ปฐมวัย
และพัฒนาชุมชนต้นแบบความม่ันคง จนถึงปฐมศึกษาหลังการใช้รูปแบบ
ทางอาหารและการยกระดับรายได้ครัว การสอนแบบดิจิทัลที่พัฒนาขึ้น และ
เรือนทีเ่ ชือ่ มกบั ศกั ยภาพของพืน้ ที่ และ พัฒนาโปรแกรมส่งเสริมสุขภาพจิตแบบ
ข้อเสนอเชิงนโยบายด้านการความมั่นคง บรู ณาการเพอ่ื ปรบั ตวั สวู่ ถิ ใี หมใ่ นบคุ ลากร
อาหารและระดับรายได้ของครัวเรือน ทางการแพทยแ์ ละผูต้ ดิ เชือ้ โควิด-19
เพ่ือลดผลกระทบจากการแพร่ระบาด
โควดิ -19 ในระดบั พ้นื ท่ี ภมู ภิ าคและ

45

บทที่ 4

สรปุ ผลการดําเนนิ งาน วช.
ในการแกว้ กิ ฤตสุขภาพและสรา้ งโอกาสทางเศรษฐกิจและสงั คม
(NRCT’s Performance for Coping with Health Crisis

and Creating Economic and Social Opportunity)

ช่วงปี 2563-2565 กระทรวง อว. ได้มอบหมายให้ วช. เป็นหน่วยงานประสาน
ดาํ เนนิ งานการวจิ ยั และวชิ าการเพอ่ื สนบั สนนุ การควบคมุ สถานการณข์ องโรคโควดิ -19
โดย วช. ไดต้ ง้ั ศนู ยก์ ารฉกุ เฉนิ ดา้ นการวจิ ยั และวชิ าการ (RKEOC) และตอ่ มาไดย้ ก
ระดบั เปน็ ศูนยป์ ฏบิ ัตกิ ารด้านนวัตกรรมการแพทย์ และการวิจยั และพฒั นา ภายใต้
คาํ ส่ังของ ศบค. ไดส้ ร้างผลผลิตจากผลงานวิจยั และนวัตกรรมเพื่อรบั มอื กับการแพร่
ระบาดของโควดิ -19 และลดผลกระทบด้านสาธารณสขุ เศรษฐกจิ และสังคมจากการ
ลอ็ กดาวนป์ ระเทศ โดยไดม้ กี ารจดั โครงสรา้ งของการปฏบิ ตั งิ านท่ีเน้นความต้องการ
งานวจิ ัยและนวัตกรรมเปน็ ตัวต้งั (Demand Driven) โดยเรมิ่

• จดั ตง้ั ศนู ยป์ ฏบิ ตั กิ ารดา้ นนวัตกรรมการแพทย์ และการวิจัยและพฒั นา มผี ูอ้ ํานวย
การสํานกั งานการวิจยั แห่งชาติ (วช.) เปน็ หัวหนา้ ศนู ย์ (ยกระดบั จากศนู ยป์ ฏบิ ัติการ
ฉกุ เฉินด้านการวิจยั และวชิ าการ (RDEOC) เดมิ ) ภายใต้คําสั่ง ศบค.
• แตง่ ตัง้ คณะกรรมการ/คณะทาํ งาน/คณะผตู้ รวจสอบวชิ าการ ต้ังแตก่ ําหนดเป้า
หมายและทศิ ทางการวิจยั และนวตั กรรมโรคตดิ เชือ้ ไวรสั โคโรนา 2019 ในภาพรวม
ของประเทศ กําหนดประเดน็ เร่งด่วนในการวจิ ัยและพฒั นาของ PMU และพจิ ารณา
ข้อเสนอ ตดิ ตามและประเมินผลโครงการวิจยั ทใ่ี ห้การสนับสนุนเพอ่ื ผลผลิตผลงาน
วิจยั และนวัตกรรม
• การวิเคราะห์แผนแมบ่ ทภายใตย้ ุทธศาสตร์ชาตเิ ฉพาะกจิ จากสถานการณ์โควดิ -
19 พ.ศ. 2564-2565 นโยบายการฟื้นฟเู ศรษฐกิจและสังคมจากผลกระทบโควิด-19
และนโยบายกระทรวง อว. และ ศบค.

46

• ดําเนินการจัดประชมุ ระหวา่ งผผู้ ลิตผลงานวจิ ยั และนวตั กรรม (Tech Provider)
และผู้ใช้ประโยชนจ์ ากงานวจิ ยั และนวัตกรรม (Tech Seeker) เพื่อใช้เป็นขอ้ มูลใน
การกาํ หนดเป้าหมาย ทศิ ทาง และประเดน็ เร่งดว่ น และถา่ ยระดับเป้าหมาย ทศิ ทาง
และประเดน่ เร่งดว่ นการวจิ ยั และนวัตกรรมโรคตดิ เช้อื ไวรสั โคโรนา 2019 ในภาพรวม
ของประเทศ
• พัฒนาโจทย์วจิ ยั หรอื การหาจดุ เจบ็ (Pain points) รวมกันระหว่างผู้ใช้ประโยชน์
และผู้ผลิตผลงานวิจยั และนวตั กรรม
• จดั ทาํ เปา้ หมาย ทิศทาง และประเดน็ เรง่ ด่วนทางการวิจัยและนวัตกรรมโรคตดิ เช้ือ
ไวรสั โคโรนา 2019 ในภาพรวมของประเทศ
• การดาํ เนินงานรว่ มกันระหวา่ งผใู้ ชป้ ระโยชนแ์ ละผผู้ ลิตผลงานวจิ ยั
• การประเมินผลสําเร็จตามค่าคาดหวงั ท่ีต้งั ไว้ จัดทาํ Research/Policy brief นาํ ส่ง
วช.
• การตดิ ตามและประเมนิ ประสทิ ธิภาพและประสิทธิผลท้งั ด้าน supply side และ
demand side ทง้ั ในระดบั โครงการ แผนงาน และภาพรวมทต่ี อบเปา้ หมายเชงิ
ยทุ ธศาสตร์

47

โครงสร้างการปฏบิ ตั งิ าน (Implementation Structure) วช.

48

วช. เป็นหน่วยงานให้ทุนหน่วยงานหนึง่ ในกระทรวง อว. ดังนนั้ ในการนาํ เสนอผลผลิตงานวจิ ยั และ
นวตั กรรมจะเปน็ ส่วนหน่งึ ของการใหท้ นุ สนบั สนนุ วิจัยและนวัตกรรมเพ่อื รบั มือโควิด-19 เทา่ น้ันซ่ึง
สว่ นใหญ่เป็นผลงานทเ่ี กีย่ วข้องกบั บทบาทหน้าที่ทไ่ี ดร้ บั มอบหมายจาก ศบค. โดย

1. การจัดสรรทนุ วจิ ัยและนวัตกรรมเพอ่ื แกไ้ ขปญั หาการระบาดของโรคโควดิ -19

วช. ได้จัดสรรทุนวิจัยและนวัตกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาการระบาดของโรคโควิด-19 ตั้งแต่ปี
2563-2565 ผลรวมงบประมาณท้ังหมด 756,841,100 บาท

การจดั สรรทนุ วจิ ยั และนวตั กรรมปี 2563 - 2565

2563 2564 2565
บาท บาท บาท

นอกจากน้ีไดม้ กี ารแบ่งการจดั สรรงบประมาณตามประเด็น WHO Global Research Roadmap

สรปุ สดั สว่ นการจดั สรรงบประมาณ ดา้ นการวจิ ยั และนวตั กรรมเพอ่ื แกไ้ ขปญั หาการระบาดของ
โรคโควดิ -19 ประจาํ ปี 2563-2565 แบง่ ตามประเดน็ WHO Global Research Roadmap

49

2. ผลผลิตที่เกิดขึ้นจากผลงานวิจัยและนวัตกรรมพร้อมตัวอย่าง

ผลจากการสนับสนุนทุนวิจัยและนวัตกรรมเพื่อแก้ไขปัญหาการระบาดของโควิด-19 ทําให้ได้
ผลผลิตทั้งหมด 210 ผลผลติ ซงึ่ อยใู่ นรปู ของ ฐานข้อมลู ขอ้ มูล กลไกการบริหารจดั การ องคค์ วามรู้
เทคนคิ ตน้ แบบ ผลิตภัณฑ์ต้นแบบชุมชนต้นแบบ ตน้ แบบระบบเฝ้าระวงั ขอ้ เสนอเชิงนโยบาย
และมาตรการ ผลการสํารวจตา่ งๆ และแบบจาํ ลองในการพยากรณเ์ ปน็ ต้น โดยสามารถแบ่งตาม
ประเด็น WHO Global Research Roadmap ดงั นี้

ตารางผลผลติ พรอ้ มใชป้ ระโยชนแ์ บง่ ตามประเดน็
WHO Global Research Roadmap

50

2.1 การถอดรหสั พนั ธุกรรมและระบาดวิทยา
ผลผลิตจะมีลกั ษณะเปน็ ข้อมลู ฐานขอ้ มูล องคค์ วามรเู้ ก่ียวกับรหัสพนั ธกุ รรมและ
ระบาดวทิ ยา รวมท้งั ขอ้ มลู เก่ยี วกบั ระยะเวลาในการกกั ตวั การดูแลรกั ษา และ
ป้องกัน เทคนิคและเครื่องมือในการตรวจวินิจฉันเชื้อโรคโควิด-19 โมเดลการ
พยากรณ์การระบาด เป็นต้น โดยในปี 2563 ระบาดระลอกแรก (มกราคม-
พฤศจกิ ายน 2563) มผี ลผลิตทงั้ หมด 8 ผลผลิตดงั น้ี

51

ในปี 2564 ระบาดระลอกสอง (ธนั วาคม 2563-มนี าคม 2564) และระบาด
ระลอกสาม (เมษายน-ตลุ าคม 2564) มที งั้ หมด 10 ผลผลิต ดงั น้ี

52

ตัวอยา่ งผลผลิต
ตวั อย่างที่ 1 การศึกษาวเิ คราะห์ลกั ษณะทางพันธกุ รรมและพัฒนาการตรวจ
วินิจฉยั จาํ แนกเชอ้ื ไวรสั โคโรนาสายพนั ธใ์ุ หม่ 2019
ผลผลติ
-องค์ความรู้และข้อมูลความหลากหลายทางสายพันธ์ขุ องเชื้อไวรัสโคโรนาสาย
พนั ธใ์ุ หม่ ทง้ั หมดในประเทศไทย
-เทคนิคการตรวจหาสารพันธุกรรมด้วยเทคนิค CRISPR-Cas12a และ
ชุดตรวจไบโอเซนเซอร์ทางเคมีไฟฟ้าเป็นชุดตรวจวินิจฉัยเช้ือไวรัสโคโรนาสาย
พันธ์ุใหม่ 2019

53

ตัวอยา่ งที่ 2 การศกึ ษาพฒั นาการตรวจวินิจฉยั จําแนกสายพนั ธ์ยุ อ่ ยอังกฤษ
(B.1.1.7) สายพนั ธุแ์ อฟริกาใต้ (B.1.351) สายพนั ธ์ุบราซิล (P.1) และการ
ตรวจหาสารพนั ธกุ รรมของเช้ือโคโรนาสายพนั ธ์ใุ หม่ 2019 และการตรวจหา
สารพนั ธุกรรมของเชอ้ื โคโรนาสายพันธ์ุใหม่ ทีย่ ังสามารถเพ่มิ จํานวนได้
ผลผลิต
- ชดุ ตรวจแยกสายพนั ธ์ยุ ่อย Alpha, Delta, Omicron ของเชื้อโคโรนาสาย
พันธุใ์ หม่ 2019 ด้วยวิธี real-time RT-PCR (specific probe)

54

2.2 การดูแลรกั ษาผปู้ ่วย
ผลผลิตจะมีลักษณะเป็นองค์ความรู้เกี่ยวกับประสิทธิภาพสารท่ีใช้ในการรักษาโรค
โควดิ -19 และสารสมุนไพรทมี่ ผี ลการยบั ยงั้ เชอ้ื ไวรัส COVID-19 ตาํ รับยาสมุนไพร
และตน้ แบบผลิตภัณฑท์ ี่เปน็ ยาสมุนไพรยงั ยั้งไวรัสโคโรนาสายพนั ธ์ใุ หม่ 2019 และ
ตน้ แบบครมี ทามอื ป้องกนั การติดเช้ือโรคโควิด-19 เปน็ ต้น โดย
ในปี 2563 ระบาดระลอกแรก (มกราคม-พฤศจิกายน 2563) มี 1 ผลผลิต คือ
องคค์ วามรู้การผลติ แอนตบิ อดขี องมนษุ ย์เพ่อื ตา้ นไวรสั โคโรนา 2019
ในปี 2564 ระบาดระลอกสอง (ธนั วาคม 2563-มนี าคม 2564) และระบาดระลอก
สาม (เมษายน-ตุลาคม 2564) มที ัง้ หมด 11 ผลผลิต ดังน้ี

55

ในปี 2565 (ควบคมุ การแพรร่ ะบาดในประเทศ) มที ้งั หมด 10 ผลผลิต

56

ตัวอย่างผลผลติ
ตัวอยา่ งที่ 1 คอร์ไดซเี วยี 2019 คอร์ไดเซปินแปรรปู เพ่อื ตา้ นโคโรนา
สายพนั ธุใ์ หม่
ผลผลติ
องค์ความรู้สําคัญในการออกแบบและสังเคราะห์ยาต้านโคโรนาไวรัสชนิด
ProTide ได้ศึกษาจาก Structure-Activity-Relationship (SAR) จากผล
ต้านไวรสั โคโรนา ความเป็นพษิ ต่อเซลล์

57

ตัวอย่างท่ี 2 โครงการการผลิตครมี ทามอื ป้องกนั การติดเชอื้ กอ่ โรคโควดิ -19
จากฟา้ ทะลายโจร
ผลผลิต
ผลิตภัณฑ์ครีมทามือต้านโควิดน้ีมีสารสกัดฟ้าทะลายโจรฆ่าเชื้อแบคทีเรียได้
%99.99ตามมาตรฐาน EN และฆา่ เชื้อไวรัส 1276:2009SARS-CoV- ตาม
มาตรฐาน 2EN+14476:2013A%2:201995

58

2.3 การแพรเ่ ช้อื จากสตั วส์ ู่คน
ในปี 2564 มี 1 ผลผลติ

ตัวอย่างที่ 1 ความเสีย่ งของการเกดิ โรคไวรสั โคโรนา (โควดิ -19) ทีม่ ีสัตวเ์ ล้ียง
เปน็ ตวั รังโรค
ผลผลิต
ชุดตรวจที่มีต้นทุนต่ํา แต่มีความไวและความจําเพาะสูงต่อการตรวจหา
ภูมิคุ้มกันทม่ี ตี ่อโรคโควดิ -19 ของสนุ ัขและแมว ดว้ ย In-house ELISA และ
วิธี Neutralazation test โดยการใช้ VSV pseudotype system เพ่อื ใช้ใน
การศึกษาทางหอ้ งปฏิบัตกิ าร BSL-2 ได้

2.4 นวตั กรรมทางการแพทยว์ สั ดอุ ปุ กรณ์ เครอื่ งมือทางการแพทย์
ผลผลติ จะมีลักษณะเปน็ ตน้ แบบ ผลติ ภัณฑ์ เทคนิค ป้องกันการแพร่กระจายของเชอ้ื
ไวรสั โควดิ -19 ซงึ่ ส่วนใหญจ่ ะเป็นผลิตภัณฑ์หนา้ กากอนามยั ห้องความดนั ลบสาํ หรบั
59 ผูต้ ิดเช้อื เป็นตน้ โดย

ในปี 2563 ระบาดระลอกแรก (มกราคม-พฤศจกิ ายน 2563) มี 21 ผลผลติ ดงั ขา้ งลา่ ง

60

ในปี 2564 ระบาดระลอกสอง (ธนั วาคม 2563-มนี าคม 2564) และระบาดระลอกสาม
(เมษายน-ตุลาคม 2564) มีทงั้ หมด 26 ผลผลิต ดงั นี้

61

ในปี 2565 (ควบคมุ การแพรร่ ะบาดในประเทศ) มที ้งั หมด 8 ผลผลิต

62

ตวั อย่างวัสดอุ ปุ กรณ์ เครอื่ งมอื ทางการแพทย์
ตัวอยา่ งท่ี 1 หอ้ งความดนั ลบท่ีสามารถเคลอ่ื นยา้ ยได้เพื่อใช้เปน็ หอ้ ง ICU
ในโรงพยาบาลหรอื โรงพยาบาลสนาม
ผลผลิต
หอ้ ง ICU ความดนั ลบทสี่ ามารถเคลอื่ นยา้ ยได้ (ห้องความดันลบได้รบั
การออกแบบใหม้ สี องหอ้ งติดกันคอื ห้องเฉลียง Anteroom และหอ้ งผู้
ป่วย Patient room) อตั ราการเปลย่ี นถา่ ยเทของอากาศภายในห้องไดถ้ ูก
ออกแบบใหม้ คี ่ามากกวา่ รอบ 12/ชว่ั โมง และสามารถทําความดนั ไดต้ า่ํ กว่า
10-Pa ในหอ้ งผปู้ ว่ ย และ 7-Pa ในห้องเฉลยี ง ซ่ึงเปน็ ไปตามขอ้ กาํ หนดของ
CDC อกี ทงั้ ยังมกี ารตดิ ตั้งระบบตา่ งๆ เพ่อื ให้สามารถใชง้ านได้สะดวกและ
มีประสทิ ธิภาพมากขึ้น เช่น ระบบตรวจวดั และควบคุมแรงดันภายในห้อง
อตั โนมัติ ระบบกรองอากาศท่มี ปี ระสทิ ธภิ าพสงู เปน็ ต้น

63

64

ตัวอย่างที่ 2 ชุดหนา้ กากป้องกนั เชือ้ โรคแบบคลุมศรี ษะพรอ้ มชุดกรอง
อากาศประสทิ ธภิ าพสูง (Powered Air Purifying Respirator System
(PAPRs COVID-19)
ผลผลติ
ชุ ด ห น้ า ก า ก ป้ อ ง กั น เ ช้ื อ โ ร ค แ บ บ ค ลุ ม ศี ร ษ ะ พ ร้ อ ม ชุ ด ก ร อ ง อ า ก า ศ
ประสิทธิภาพสูง (PAPRs) เพื่อกรองอนุภาคและไวรัสโคโรนา 2019
(COVID-19) ขนาด 0.3 ไมครอน) MICRON) ด้วยไส้กรองอากาศคณุ ภาพ
สูง หรอื เฮปปา้ (HEPA FILTER) โดยดดู ลมผ่านไส้กรองดว้ ยพดั ลมขนาด
เล็ก ใชพ้ ลงั งานจากแบตเตอร่ี ใช้งานร่วมกับหนา้ กากครอบศรี ษะ ม่งุ หมาย
ให้บุคลากรผู้ใช้สามารถหายใจเข้าออกตลอดเวลาด้วยอากาศสะอาดท่ีผ่าน
การกรองแล้ว เปน็ การหายใจภายใต้แรงดันบวกในหนา้ กากครอบศีรษะท่สี ูง
กว่าอากาศภายนอก ไม่มอี ากาศภายนอกหนา้ กากฯ เลด็ รอดเขา้ ไปปนเปอ้ื น
ระหวา่ งการใช้งาน

65

66

2.5 การวิจยั และพัฒนา และการบริหารจดั การวคั ซนี โควดิ -19
ผลผลิตจะมีลักษณะเป็นองค์ความรู้และข้อมูลเป็นส่วนใหญ่ เช่น รูปแบบการให้
วัคซีนป้องกันโควิค-19 ที่เหมาะสมกับประชากรไทย หรือสิ่งที่ไม่พึงประสงค์
ความปลอดภัย และภมู ิคมุ้ กนั ทเ่ี กดิ ข้นึ จากการฉดี วคั ซีน เป็นตน้
ในปี 2563 ระบาดระลอกแรก (มกราคม-พฤศจิกายน 2563) มี 6 ผลผลติ ดงั ขา้ งล่าง

ในปี 2564 ระบาดระลอกสอง (ธนั วาคม 2563-มนี าคม 2564) และระบาดระลอกสาม (เมษายน-
ตุลาคม 2564) มีท้ังหมด 24 ผลผลติ ดงั น้ี
67

68

ในปี 2565 (ควบคมุ การแพร่ระบาดในประเทศ) มที ง้ั หมด 15 ผลผลติ

69

ตวั อย่างผลผลติ องคค์ วามร้แู ละคาํ แนะนํา
ตัวอยา่ งที่ 1 วคั ซีน HXP–GPOVac
ผลผลติ
วัคซีน HXP–GPOVac เป็นวัคซีนชนิดไวรัสเชื้อตาย (Inactivated
vaccine ที่ผลิตโดยใช้ไข่ไก่ฟัก) ได้เชื้อไวรัสตั้งต้นจากการตัดต่อยีนที่สร้าง
Spike protein ซงึ่ เป็นส่วนทีก่ ระตุ้นภมู คิ ุ้มกันต่อเชือ้ ไวรสั โคโรนา 2019 (SAR-
CoV-2 virus) ลงไปบนผิวของเชื้อไวรัสนิวคาสเซิล (Newcastle Disease
Virus, NDV) ร่วมกับการใช้เทคโนโลยีในการเพิ่มความคงสภาพของโปรตีน
(HexaPro) ได้เป็นไวรสั ลูกผสม NDV-HXP-S ซึ่งสามารถเพิ่มจาํ นวนไดด้ ใี นไข่
ไก่ฟัก และมีความสามารถในการกระต้นุ ภูมิค้มุ กันต่อโรคโควดิ -19

70

ตัวอยา่ งท่ี 2 การจดั ต้ังเครอื ขา่ ยวจิ ยั โควิดเพ่อื สนบั สนุนการกําหนดนโยบาย
ของประเทศในเอเชียและการศึกษาเพ่ือพัฒนาข้อเสนอเชิงนโยบายเร่ืองโควิด
วคั ซีนพาสปอร์ต โดย
ผลผลติ
-องค์ความรู้ คาํ แนะนํา และนโยบายเรื่องโควิดวัคซีนพาสปอร์ต
-พืน้ ทีห่ รือ Platform ในการแลกเปล่ียนขอ้ มลู สาํ หรับคณะทํางานจาก 9
ประเทศสมาชิกของโครงการ CORESIA และคณะท่ปี รึกษา เกีย่ วกบั ดา้ น
สถานการณ์ มาตรการ และนโยบายทีเ่ กี่ยวกบั การรบั มอื โรคระบาดโควดิ -19

การเผยแพรผ่ ลงานวจิ ยั และนวตั กรรมของโครงการวจิ ัย

71

ตัวอยา่ งท่ี 3 ความปลอดภยั และผลการกระตนุ้ ภมู ติ า้ นทานของวคั ซนี โรคตดิ
เชอ้ื โคโรนา 2019 ชนดิ เชอ้ื ตาย (Inactivated vaccine) และไวรสั เปน็ พาหะ
(Adenoviral vector vaccine) ในกลมุ่ ผทู้ เ่ี คยตดิ เชอ้ื ไวรสั โคโรนา 2019
มาก่อนการศึกษาทางคลินกิ
ผลผลิต
องค์ความรู้/ข้อมูลความปลอดภัย ผลของการกระตุ้นภูมิต้านทานในคน
ที่มีการติดเชื้อโควิด-19 รวมทั้งติดตามแอนติบอดีหลังจากรับวัคซีนไปแล้ว
6 เดือน

72

ตัวอย่างท่ี 4 โครงการการพัฒนาโซค่ วามเย็นของวคั ซนี โควิด-19 เพื่อควบคมุ
อุณหภมู ิและติดตามสอบย้อนกลบั ในการขนส่งและเกบ็ รักษา
ผลผลติ
บูรณาการข้อมูลจากหน่วยงานท่ีเกี่ยวข้องในห่วงโซ่ความเย็นวัคซีนโควิด-19
ตั้งแต่ต้นน้ําภายในประเทศและผู้รับบริการสร้างเสริมภูมิคุ้มกันโรค
(โรงพยาบาล) ไปจนถงึ ผ้ใู ห้บรกิ าร (หน่วยงานทน่ี าํ เขา้ หรือบรษิ ัทผผู้ ลติ )
ฐานข้อมูลแพลตฟอร์ม ที่ทําหน้าที่เป็น Data Exchange Platform ที่
บรู ณาการข้อมลู แลกเปลี่ยนขอ้ มลู และส่งผา่ นข้อมูลไปยังหน่วยงานตา่ งๆ
ได้ รวมถึงสามารถแสดงผลผ่าน Dashboard

73

ตัวอย่างที่ 5 การศึกษาการตอบสนองทางภูมิค้มุ กนั และความปลอดภยั หลัง
จากการฉดี วคั ซนี โควิด-19 กระตุ้นเขม็ ท่ี 3
ผลผลติ
องค์ความรู้การตรวจระดบั แอนติบอดีชนิด Anti-RBD IgG, neutralizing
antibody ตอ่ เช้อื SAR-CoV - 2 สายพันธ์ุต่างๆ ทง้ั เดลตาและเบตา และ
ตรวจภูมิตา้ นทานดา้ นเซลลท์ สี่ ัปดาห์หลงั ไดร้ บั วคั ซนี 2 เพ่ือใชเ้ ปน็ แนวทาง
ในรายบคุ คลในการเลอื กชนิดวคั ซีนกระตนุ้ เข็ม 3 หรอื ในระดับนโยบาย

2.6 การวจิ ัยเพือ่ ลดผลกระทบดา้ นเศรษฐกจิ สังคม สาธารณสุข และการศึกษา 74
ผลผลิตจะมีลักษณะเป็นองค์ความรู้ข้อมูลและข้อเสนอเชิงนโนบายเพ่ือลดผลกระทบ
ทางดา้ นสาธารณสุขเศรษฐกิจ สังคม โดยเฉพาะปญั หาการฆ่าตวั ตาย และการศกึ ษา

ในปี 2563 ระบาดระลอกแรก (มกราคม-พฤศจกิ ายน 2563) มี 12 ผลผลติ ดงั ขา้ งลา่ ง
ในปี 2564 ระบาดระลอกสอง (ธนั วาคม 2563-มนี าคม 2564) และระบาดระลอก
สาม (เมษายน-ตุลาคม 2564) มที งั้ หมด 44 ผลผลิต ดงั นี้

75

76

77

ในปี 2565 (ควบคมุ การแพรร่ ะบาดในประเทศ) มที ้งั หมด 13 ผลผลิต

78

ตวั อย่างผลผลิต
ตัวอยา่ งท่ี 1 โครงการระบบบรหิ ารจดั การโลจสิ ตกิ สเ์ วชภณั ฑท์ ม่ี ใิ ชย่ าเพอ่ื รองรบั สถานการณ์
COVID-19
ผลผลติ
ระบบบริหารโลจสิ ตกิ สเ์ วชภณั ฑ์ (Smart Med Supply) เพือ่ จัดทํารายงานและประมวลผล
เกีย่ วกบั รายการเวชภัณฑ์ที่มคี วามจําเป็น ระบบสินคา้ คงคลงั รวมถงึ วิเคราะหค์ วามต้องการ
ในระดับประเทศ เพื่อใช้ประกอบการตัดสินใจแบบรวมศูนย์ ในการจัดสรรเวชภัณฑ์การ
กระจายอยา่ งมคี วามสมเหตผุ ล และสามารถรองรบั สถานการณ์ในปัจจุบนั และอนาคตได้

79

ตัวอย่างที่ 2 ผลกระทบและความเสีย่ งตอ่ โรคโควดิ -19 ในกลุม่ ประชากรชาวเขาในพน้ื ท่ี
ตะเข็บชายแดน และความพร้อมต่อการป้องกันและควบคมุ กรณีเกิดการระบาด

ผลผลติ
เจ้าหนา้ ที่ทางสาธารณสุข ผู้ช่วยเหลือคนไข้ตลอดจนแกนนาํ หมูบ่ า้ น และ อาสา
สมัครสาธารณสุขหมู่บ้านท่ีมีศักยภาพสามารถทําให้ชุมชนหรือกลุ่มประชากร
ชาวเขาท่ีอาศัยอยู่ในพ้ืนที่ตะเข็บชายแดนซึ่งมีความเสี่ยงมีความรู้ความเข้าใจ
ผลกระทบจากการระบาดของโรคโควดิ -19
กลมุ่ แกนนาํ ต่าง ๆ ตลอดทงั้ หนว่ ยงาน องคก์ รที่เกย่ี วข้องเช่น องค์การบรหิ าร
ส่วนตําบล โรงพยาบาลสง่ เสรมิ สขุ ภาพ นายอําเภอเขา้ มามสี ว่ นร่วมทกุ ขนั้ ตอน

80

ตัวอย่างท่ี 3 โครงการพลิกฟ้นื เศรษฐกิจไทย: สูก่ ารกา้ วผา่ นปัญหาโควดิ -19
อยา่ งยงั่ ยนื
ผลผลติ
ข้อเสนอแนะเพ่ือสนับสนุนการฟ้ืนฟูทางด้านเศรษฐกิจและสังคมในประเด็น
ต่างๆ เช่น มาตรการทางด้านการเงิน เพื่อช่วยเหลือกลุ่มธุรกิจไม่ควรจะ
เป็นการสนับสนุนแบบให้เปล่าแต่อาจจะใช้การพัฒนากลไกการปล่อยกู้แบบ
ใหม่ โดยประยกุ ต์ใช้ National ID Card เปน็ เคร่ืองมอื สาํ คัญในการปลอ่ ย
กู้ การจดั การการเรยี นการสอนสําหรบั นักเรยี นรุน่ เพอื่ ชว่ ยแกไ้ ขปัญหาด้าน
การศึกษาของไทย การปรบั ปรงุ กฎหมาย “โควดิ ” เพื่อไมใ่ ห้เกดิ ผลกระทบต่อ
สังคม การแก้ไขปญั หาหลมุ รายไดข้ องเศรษฐกจิ ไทย เปน็ ตน้

81

ตัวอยา่ งท่ี 4 การพฒั นารปู แบบการจดั การเรยี นรสู้ าํ หรบั ครรู ะดบั การศกึ ษาขน้ั
พน้ื ฐาน เพอ่ื ผเู้ รยี นทไ่ี ดร้ บั ผลกระทบจากสถานการณก์ ารแพรร่ ะบาดโรคตดิ เชอ้ื
ไวรสั โคโรนา 2019
ผลผลิต
รูปแบบการเรียนรู้แบบผสมผสานฐานบริบทเพื่อผู้เรียนท่ีได้รับผลกระทบจาก
สถานการณ์การแพรร่ ะบาดโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 (CBBL - Model)
เป็นกระบวนการหรอื วิธีการฝกึ อบรมครูระดับการศกึ ษาขัน้ พ้นื ฐาน ด้านความ
ความสามารถจัดการเรียนรู้ตามสาขาวิชาของตนเองให้กับผู้เรียนประกอบด้วย
ขน้ั ตอนการฝกึ อบรมเชิงปฏิบตั ิการ การสรา้ งความรคู้ วามเขา้ ใจการออกแบบ
การ (1) การปฏบิ ัตกิ ารเขยี นแผนการจัดการ (2) จัดการเรียนรู้ การนําแผนการ
เรียนรู้ไปใช้จริง และ (3) การประเมินผลการใช้รูปแบบ เพื่อให้ผู้เรียนพัฒนา
ผลการเรียนรู้ และ (4) มีสขุ ภาวะทีด่ ี

82

บทท่ี 5

การประเมนิ ผล (Evaluation)

การประเมินผลสัมฤทธ์ิของการขับเคลื่อนการนําผลงานวิจัยและนวัตกรรมไปใช้
ประโยชนเ์ พอ่ื ลดปัญหาการแพรร่ ะบาดของเชื้อโรคโควดิ -19 ไดน้ ัน้ ในการศึกษา
คร้ังน้ีจะใช้กรอบแนวคิดและระบบการใช้ประโยชน์และระบบติดตามประเมินผลงาน
วิจัยและนวัตกรรมสู่การใช้ประโยชน์จนสร้างผลลัพธ์และผลกระทบเป็นแนวทางใน
การศึกษาและวิเคราะห์ ดงั น้ี

1. กรอบแนวคดิ การใชป้ ระโยชน์

คืออะไร และใครใช้และได้ประโยชนโ์ ดยพิจารณาสองส่วนคอื

ด้านผผู้ ลิต ( Tech provider / supply side Benefit) จะได้ผลประโยชน์เชิงวิชาการ
ไดแ้ ก่ มโี อกาสได้รับทุนสนับสนุนพฒั นาผลงานวิจัยและนวัตกรรมในลกั ษณะต่อยอด
(Spiral effect) และได้ฝกึ ปฏิบตั ใิ ห้กบั นกั วจิ ัย/ผู้ชว่ ยนกั วิจยั /นักศึกษา (Knowledge
Sharing) รวมทง้ั มคี วามเขา้ ใจความตอ้ งการ R&D ของผู้ใช้ประโยชนผ์ ลงานวิจัยและ
นวัตกรรมดขี ึ้นกว่าเดิม

ดา้ นผู้ใช้ประโยชน์ (Tech Seeker / Demand side Benefit) จะไดผ้ ลประโยชน์
เชงิ เศรษฐกจิ เชงิ สงั คม และเชงิ นโยบาย เมอ่ื ผ้ผู ลติ สามารถนำ�สง่ และถา่ ยทอดส่ผู ้ใู ช้
ประโยชน์จนสามารถนำ�ผลงานวจิ ัย เทคโนโลยี นวัตกรรม และแนวคดิ แนวปฏบิ ัติใหม่ๆ
ไปใชใ้ นการพฒั นาและแกไ้ ขปัญหาไดจ้ ริง
83

ใชป้ ระโยชนง์ านวจิ ยั และนวตั กรรมในลักษณะ Demand Driven

84

2. ระบบการติดตามประเมนิ ผลงานวจิ ยั และ
นวตั กรรมสกู่ ารใชป้ ระโยชน์จนสรา้ งผลลพั ธแ์ ละผลกระทบ

หลักการติดตามประเมินผลการใช้ เชงิ ปรมิ าณและคุณภาพ (ประสทิ ธผิ ล)
ประโยชน์งานวิจยั และนวัตกรรม วช. ใช้ สว่ น E = Evaluation เปน็ การประเมิน
ในการติดตามและประเมินผลเชิงพัฒนา ผลวัตถุประสงค์ของแผนงาน/โครงการท่ี
(Developmental Evaluation) ซง่ึ ออกแบบ ปฏิบัติ ผลประโยชน์ท่ีคาดหวัง
เน้นการวัดผลเชิงประจักษ์ตามความจริง ไว้ทั้งในขณะที่ดำ�เนินการและหลัง
เพื่อแก้ไขข้อผิดพลาดหรือข้อบกพร่อง เสร็จโครงการ/แผนงานแล้ว สำ�หรับ
และใช้ประโยชน์จากการติดตามและ R = Report/Reflection/Resolution
ประเมินผล โดยผู้มีสว่ นไดส้ ว่ นเสียรว่ ม ก็ได้ ซึ่งเป็นกระบวนการของการ
มือกันดำ�เนินการติดตามและประเมินผล วิเคราะห์ปัญหาและอุปสรรคในขณะที่
ตั้งแต่การวางแผน (Planning) ติดตามและประเมินผล สุดท้ายคือ
ต้องมีการวางระบบการติดตาม L = Learning เป็นกระบวนการถอด
ประเมินผลก่อนนำ�แผนสู่การปฏิบัติ บทเรียนจากการนำ�แผนสู่การปฏิบัติเพื่อ
(Ex-ante Evaluation) และในขน้ั ตอ่ ทำ�ให้เกิดประสิทธิผลและความย่ังยืนได้
ไปเปน็ การน�ำ แผนส่กู ารปฏิบัติ (Do / ดขี ้ึนเรื่อย ๆ ซ่งึ การเรียนรสู้ ามารถไดม้ า
Implementation) เป็นการประเมิน จากเอกสาร การศึกษาตน้ แบบเพือ่ แบบ
ผลหลงั จากทีน่ ำ�แผนสกู่ ารปฏบิ ตั ิ (Post ปฏบิ ัตทิ ดี่ ี (Best Practice) และบทเรยี น
Implementation) ซง่ึ เป็นการประเมนิ ซึ่งจะเกิดจากการแลกเปล่ียนเรียนรู้ใน
ผลที่ใช้ในขณะที่ปฏิบัติงาน (On-going กลุ่มของผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย เพื่อสำ�รวจ
Evaluation) และการประเมินผลเมื่อ ตรวจสอบว่าอะไรที่สำ�เร็จและอะไรที่
โครงการเสรจ็ ส้นิ แล้ว (Check) เป็นการ ล้มเหลว นำ�ไปเป็นข้อมูลสร้างนวัตกรรม
ประเมินผลเมื่อโครงการเสร็จส้ินแล้ว เ พ่ื อ เ ส น อ แ น ว ท า ง พั ฒ น า แ ล ะ ย ก
(Ex-post Evaluation) ภายใต้หลัก ระดบั (Enhance) แผนงาน/โครงการ/
การ MERL M = Monitoring เป็น ยทุ ธศาสตร์ ไปสกู่ ารคดิ ใหม่ ท�ำ ใหม่ และ
ข้ันตอนของการติดตามให้แผนงาน/ มผี ลลัพธใ์ หม่ ต่อยอดไปเร่ือย ๆ (Over
โครงการดำ�เนินตามตัวช้ีวัดผลผลิตและ time/Spiral Effect)
ผลลัพธ์หรือวัตถุประสงค์ท่ีต้ังไว้ทั้งใน

85

รวมท้ังได้มีการกำ�หนดกรอบการวิเคราะห์การติดตามและประเมินผลการวิจัยและ
นวัตกรรมที่เน้นให้เห็นถึงความเชื่อมโยงกันระหว่างปัจจัยนำ�เข้า (Input) ระบบ
นิเวศน์การวิจัยและนวัตกรรม (Eco-system) และปัจจัยแวดล้อม เพื่อสนับสนุน
การสร้างผลงานวิจัยและนวัตกรรมที่มีคุณภาพ (Output) บนเส้นทางการวจิ ัยและ
นวัตกรรม พร้อมทั้งสร้างกลไกที่นำ�ผลงานวิจัยและนวัตกรรมไปใช้ประโยชน์ใน
เชิงพาณชิ ย์ สังคม/ชมุ ชน นโยบาย และวิชาการได้ จนก่อใหเ้ กดิ ผลลพั ธ์ (Outcome)
มากมาย ซึ่งเชื่อมโยงกับเป้าหมายตัวชี้วัดที่กำ�หนดไว้ในแผนยุทธศาสตร์สำ�คัญ
ของประเทศในระดบั ตา่ งๆ
จากหลักการดังกล่าวข้างต้นเป็นการประเมินผลแบบบูรณาการ (Integration
Approach) ที่อาศัยผู้มีความรู้และประสบการณ์ที่มีความหลากหลายวิชา
(Multidisciplinary) เพ่อื ดำ�เนินการประเมินผลในลักษณะองค์รวม (Holistic) ท่ี
จำ�เป็นตอ้ งมกี ารจดั ทำ�แผนทีผ่ มู้ ีสว่ นได้ส่วนเสยี (Stakeholder Mapping) และ
กรอบแนวคิดการติดตามประเมินผลการนำ�ผลงานวิจัยและนวัตกรรมสู่การใช้
ประโยชน์จนสรา้ งผลกระทบบนหลัก PDCA ปรากฏดังภาพ

86

ระบบการติดตามประเมนิ ผลงานวจิ ัยและนวตั กรรมสกู่ ารใชป้ ระโยชนจ์ นสร้าง

87

ผลลพั ธ์และผลกระทบในระดับโครงการและกล่มุ โครงการ (ประเดน็ พัฒนา)

88