รวมบทความวิชาการ เนื่องในโอกาส 65 ปี อาจารย์เกียรติขจร วัจนะสวัสดิ์

สาขาวิชาต่างๆ ท�ำให้มีความรอบรู้มากข้ึน แม้จะไม่ลึกซ้ึงก็ตาม ค�ำบรรยายมีท้ังหมด 32 เล่ม
(ภาคละ 16 เลม่ ) ถา้ ได้อ่านบา้ ง กจ็ ะท�ำใหค้ วามรู้แนน่ ขึ้น โดยเฉพาะบางวชิ าทีอ่ าจไม่มเี วลาเรยี น
มากนักในระดับมหาวิทยาลัย เชน่ พวกกฎหมายวธิ ีพจิ ารณาความตา่ งๆ

14. อาจารยเ์ ข้าร่วมเปน็ คณะกรรมการของรฐั หลากหลายหนว่ ยงาน อนั มสี ่วนอยา่ งยิ่ง
ในการพัฒนากฎหมายของไทย อะไรเป็นงานท่ีอาจารย์เห็นว่าเป็นเร่ืองท่ีอาจารย์ภูมิใจในการ
ช่วยวางรากฐานให้ระบบกฎหมายไทยครับ

น่าจะเปน็ งานในฐานะเปน็ “กรรมการกฤษฎีกา” ซึง่ เปน็ มาต้งั แต่ พ.ศ. 2534
ความสำ� คัญคอื ตรงน้ีเป็นจุดทจ่ี ะชว่ ยรักษาหลัก Rule of Law ในระบบกฎหมายของเราได้
ในระดับหน่ึงทีเดียว เพราะจากการเป็นกรรมการมาหลายปี เห็นว่าค�ำท้วงติงของกรรมการให้
หนว่ ยงานราชการตา่ งๆ ไปปรบั แกร้ า่ งกฎหมายทเี่ สนอเขา้ มาเสยี ใหม่ โดยกรรมการตงั้ ขอ้ สงั เกตวา่
“อยา่ งนไี้ มเ่ ปน็ ธรรม ควรมมี าตรการในการตรวจสอบการใชอ้ ำ� นาจของเจา้ หนา้ ท”ี่ อะไรทำ� นองน้ี
นี่แหละคือการช่วยรักษาหลัก Rule of Law เป็นการกล่ันกรองกฎหมายให้เป็นธรรมก่อนเสนอ
เขา้ สภา เพราะหนว่ ยราชการเจา้ ของรา่ งกฎหมายกม็ กั เสนอกฎหมายใหห้ นว่ ยงานของตนมอี ำ� นาจ
มากๆ จนบางคร้ังลืมไปว่าเป็นการสร้างภาระให้แก่ประชาชน หรือบางทีหน่วยงานต่างๆ เสนอ
รา่ งกฎหมายทม่ี โี ทษทางอาญามาใหก้ รรมการพิจารณา กรรมการกท็ ว้ งติงให้กลบั ไปใช้ถอ้ ยค�ำใหม่
ใหช้ ดั เจน แนน่ อน เพราะความผดิ อาญาจะเขยี นคลมุ เครอื ไมไ่ ด้ นก่ี เ็ ปน็ การชว่ ยรกั ษาหลกั นติ ธิ รรม
ได้ช่องทางหน่ึง
เคยมีเร่ืองเข้าท่ีประชุมใหญ่ของคณะกรรมการกฤษฎีกาให้ตีความ คือ กฎหมายฉบับหนึ่ง
ซ่ึงมีโทษในทางอาญามีบทบัญญัติให้น�ำวิธีการยึดหรืออายัดในกฎหมายอีกฉบับหน่ึงมาใช้บังคับ
โดยอนุโลม ปัญหาว่าจะน�ำบทบัญญัติท่ีก�ำหนดความผิดและโทษของกฎหมายฉบับหลังมาใช้กับ
ฉบับแรกได้หรือไม่ ซึ่งที่ประชุมก็เห็นว่าท�ำไม่ได้เพราะขัดต่อหลักในประมวลกฎหมายอาญา
มาตรา 2 ซึง่ เป็นหลักท่ีบญั ญตั ใิ นรฐั ธรรมนญู ด้วย
งานอย่างน้ี น่าจะมีส่วนส�ำคัญที่ช่วยรักษาหลัก Rule of Law ในระบบกฎหมายไทยได้
ในระดับหน่ึงทีเดียว
การเปน็ กรรมการในคณะทำ� งานปรบั ปรงุ แกไ้ ขประมวลกฎหมายวธิ พี จิ ารณาความอาญาของ
ส�ำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกาก็ท�ำให้มีโอกาสได้เสนอแนะให้มีการปรับปรุงแก้ไขกฎหมายนี้
ในบางเรื่อง เชน่ เมอ่ื มกี ารปรบั ปรุงแก้ไขครง้ั ใหญ่เรอื่ งอำ� นาจสอบสวน เมอื่ พ.ศ. 2547 ที่ประชมุ
เหน็ พอ้ งตอ้ งกนั วา่ ในระหวา่ งสอบสวนผตู้ อ้ งหามสี ทิ ธทิ จ่ี ะไมใ่ หก้ ารกไ็ ด้ และมสี ทิ ธทิ จ่ี ะมที นายความ
หรอื ผซู้ งึ่ ตนไวว้ างใจเขา้ ฟงั การสอบปากคำ� ตนได้ กไ็ ดเ้ สนอตอ่ ทป่ี ระชมุ วา่ ใหส้ ทิ ธแิ ตเ่ พยี งอยา่ งเดยี ว

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

65 ปี เกยี รตขิ จร 241

น่าจะไม่เพียงพอ แต่จะต้องให้พนักงานสอบสวน “แจ้ง” ให้ผู้ต้องหาทราบถึงสิทธิดังกล่าวด้วย
ซงึ่ ในทสี่ ดุ ทป่ี ระชมุ เหน็ ดว้ ยตามทเ่ี สนอ และตอ่ มากเ็ ปน็ กฎหมายดงั ทป่ี รากฎอยใู่ นขอ้ ความตอนตน้
ของมาตรา 131/4 ในเรอ่ื งนี้กไ็ ด้แนวความคดิ มาจากคดี Miranda v. Arizona ของศาลฎีกาของ
สหรฐั อเมริกานน่ั เอง

15. อาจารย์สอนกฎหมายมานานมีลูกศิษย์หลายคนที่ประสบความส�ำเร็จในปัจจุบัน
ท้ังจากธรรมศาสตร์ จากเนติ และจากสถาบันอ่ืน อยากให้อาจารย์กล่าวถึงศิษย์เก่าเหล่าน้ัน
รวมท้งั ศษิ ยป์ ัจจบุ ัน

ยินดีด้วยท่ีประสบความส�ำเร็จ แต่ถ้าจะให้ดียิ่งๆ ขึ้น ขอให้เป็นผู้ที่ “fair–minded”
ดว้ ย คือตอ้ งมใี จเป็นธรรมและเปิดกว้างดว้ ย

ท้ายท่ีสดุ กข็ อถอื โอกาสนี้ขอบพระคุณทา่ นคณบดณี รงค์ ใจหาญ ท่านอดีตคณบดสี ุรศกั ด์ิ
ลขิ สทิ ธว์ิ ฒั นกลุ ปยิ มติ รผรู้ ว่ มงานกนั มาเปน็ เวลายาวนาน คณะผรู้ ว่ มสมั ภาษณ์ รวมทง้ั ทา่ นทง้ั หลาย
ท่ีกรุณาเขียนบทความให้และทา่ นอืน่ ๆ โดยเฉพาะอยา่ งยิง่ อาจารย์ ดร.ปกปอ้ ง ศรีสนทิ ซ่งึ ทำ� ให้
หนังสอื เล่มน้ีเป็นรปู เล่มออกมาได้

อนั ทจ่ี รงิ เมอ่ื ทราบวา่ จะมกี ารจดั ทำ� หนงั สอื กไ็ ดท้ ดั ทานไวแ้ ลว้ ตงั้ แตแ่ รก แตเ่ มอื่ ทา่ นผเู้ กย่ี วขอ้ ง
แสดงความตงั้ ใจจรงิ และความปรารถนาดอี ยา่ งยงิ่ ทจ่ี ะจดั ทำ� ให้ กส็ ดุ ทจ่ี ะปฏเิ สธ กไ็ ดแ้ ตจ่ ะระลกึ ถงึ
ในความมีน้�ำใจของทุกท่านไวอ้ ยู่เสมอ

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

242 65 ปี เกยี รติขจร

หน้าห้องเรียนช้ันปที ีส่ อง (ห้อง 301)
เมื่อ พ.ศ. 2510

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

65 ปี เกียรติขจร 243

ในห้องเรยี นชั้นปีท่ีสอง (ห้อง 301) เมื่อ พ.ศ. 2510
ในภาพด้านหน้าคอื ทา่ นทูตโดมเดช บุนนาค

(อดีตเอกอัครราชทตู ไทยประจ�ำประเทศแอฟรกิ าใต้)

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

244 65 ปี เกยี รติขจร

อยใู่ นขบวนท่ีเดนิ ไปวางพวงมาลา “วันรพ”ี
ท่ีกระทรวงยตุ ธิ รรม 7 สิงหาคม 2510 (ท่สี องจากซ้าย)

ขวามือสดุ คือ ศาสตราจารย์ศรีราชา เจรญิ พานชิ
(นักศกึ ษาภาคบัณฑิต แตม่ าเรียนนิติศาสตร์พร้อมกับภาคปกต)ิ

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

65 ปี เกยี รตขิ จร 245

กบั ทา่ นอาจารย์สญั ญา ธรรมศกั ด์ิ
(คณบดคี ณะนิติศาสตร์ ท่านเปน็ ผูอ้ า่ นรายช่ือบณั ฑติ เขา้ รบั พระราชทานปรญิ ญาบตั ร)

หลังเสรจ็ พธิ ีรับพระราชทานปริญญาบตั ร
วันพธุ ท่ี 5 สงิ หาคม 2513

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

246 65 ปี เกียรติขจร

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

65 ปี เกยี รตขิ จร 247

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

248 65 ปี เกียรตขิ จร

New York University School of Law

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

65 ปี เกยี รติขจร 249

Yale Law School, December 1973

August 1976 (ขณะเรยี นท่ี Northwestern) ไดร้ บั เชญิ ไปรว่ มประชมุ ประจำ� ปขี อง American
Bar Association (วาระพิเศษ Special Bicentennial Meeting) ท่ี Atlanta, Georgia
ซา้ ยมือสุดคือ Lord Denning ผู้พพิ ากษาองั กฤษ ซึ่งเป็น Keynote Speaker ในงาน

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

250 65 ปี เกียรตขิ จร

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

65 ปี เกยี รตขิ จร 251

ห้องคณบดีคณะนิตศิ าสตร์ ธรรมศาสตร์ (พ.ศ. 2525)

ต้อนรบั อาจารยต์ ่างชาติทีม่ าเยยี่ มคณะนติ ศิ าสตร์
ท่ีห้องคณบดี (พ.ศ. 2525)

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

252 65 ปี เกียรติขจร

รว่ มงานรบั เพ่ือนใหมข่ องนกั ศกึ ษา
(หน้าห้อง L.T.1 พ.ศ. 2526)

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์ วางพวงมาลาวันรพี
(7 สงิ หาคม 2525)

65 ปี เกียรตขิ จร 253

บรรยายวชิ ากฎหมายอาญาภาค 1 (หอ้ ง L.T.1)

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

254 65 ปี เกียรตขิ จร

บรรยายวชิ ากฎหมายอาญาภาค 1 คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณม์ หาวิทยาลัย
(พ.ศ. 2530–2531)

รว่ มงานแขง่ ขันตอบปญั หากฎหมาย “วันรพี”

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจนั ทร์

65 ปี เกยี รติขจร 255

พธิ เี ปิดห้องสมุด “สัญญา ธรรมศักด”์ิ
1 ธนั วาคม 2532

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

256 65 ปี เกียรติขจร

นักศกึ ษาผมู้ ารว่ มงานเปดิ หอ้ งสมุด “สัญญา ธรรมศักด์ิ”
ถา่ ยภาพรว่ มกบั ท่านอาจารย์สญั ญา (1 ธนั วาคม 2532)

รว่ มใหก้ ารตอ้ นรบั อาจารยต์ า่ งชาตผิ ูม้ าเยี่ยมชมห้องสมดุ “สัญญา ธรรมศกั ดิ์”

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์

65 ปี เกียรตขิ จร 257

ศษิ ย์เก่าคณะนิตศิ าสตร์มาเยยี่ มทบ่ี า้ น

(ภาคบัณฑิต)

(ภาคปกติ)

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

258 65 ปี เกยี รตขิ จร

ทา่ นเอ้อื น ขนุ แก้ว วนั “รพ”ี 7 สงิ หาคม
(วันซอ้ มใหญ่ รับพระราชทานปรญิ ญาบตั ร

ประมาณปี 2531)

ร่วมกบั ศิษยเ์ กา่ นติ ิศาสตร์ ปลกู ต้นไมท้ ่ธี รรมศาสตร์ รงั สิต

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

65 ปี เกียรตขิ จร 259

พ.ค. 2532 บคุ คลทางขวามือเดินมาทค่ี ณะนติ ิศาสตร์
ขอใหพ้ าไปดรู ปู ปนั้ ของ Rolin Jacquemyns (โรแลง ยคั แมงส์ ชาวเบลเยย่ี ม
ซ่งึ ตอ่ มาได้รบั พระราชทานบรรดาศกั ดเ์ิ ป็น “เจา้ พระยาอภยั ราชาสยามานุกูลกิจ”)
เขาทราบวา่ รูปป้นั อยู่ทม่ี หาวิทยาลยั ธรรมศาสตร์ เขาเป็นทายาทคนหนึ่งของยัคแมงส์
ช่ือ จึงไดช้ วน ดร.วษิ ณุ วรญั ญู (ซ้ายมอื ในภาพ
ปจั จุบนั เปน็ ตลุ าการศาลปกครองสูงสุด) ใหร้ ว่ มกันพาเขาและภรยิ าไปชมรูปป้นั
ซง่ึ ตัง้ อยูท่ ตี่ กึ โดม ตอ่ มาเม่อื เขากลับไปเบลเยีย่ ม ได้เขยี นจดหมายมาถงึ ส่งภาพที่ถ่ายไว้

(ภริยาของเขาเปน็ ผ้ถู ่ายภาพ) มาให้ พร้อมกับขอ้ ความสว่ นหนงึ่ ดังน้ี

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

260 65 ปี เกยี รติขจร

ตามเสด็จพระเจา้ หลานเธอ พระองค์เจา้ พัชรกติ ิยาภา
ในการเสดจ็ เย่ยี ม Yale Law School

ในการน้ี Prof. W. Michael Reisman (เส้ือสแี ดง)
รว่ มเฝา้ รบั เสดจ็ (บา่ ยวนั องั คารท่ี 2 ตุลาคม 2542)

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์

65 ปี เกยี รติขจร 261

17 กันยายน 2550
(หอ้ งประชมุ “จิตติ ตงิ ศภัทยิ ”์ )

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์

262 65 ปี เกียรตขิ จร

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

65 ปี เกยี รตขิ จร 263

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

264 65 ปี เกียรตขิ จร

เปน็ กรรมการสอบสัมภาษณท์ ุนพชั รกิติยาภา เพ่ือการศกึ ษากฎหมาย ทเ่ี นติบณั ฑิตยสภา
(พ.ศ. 2556) กบั อาจารย์ William J. Klausner ผใู้ หก้ ารช่วยเหลือ
และสนบั สนนุ ในการรับทุนไปศกึ ษาต่อท่ี NYU และ Yale

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

65 ปี เกียรตขิ จร 265

เปน็ กรรมการสอบวิทยานพิ นธ์

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจนั ทร์

266 65 ปี เกียรตขิ จร

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

65 ปี เกยี รตขิ จร 267

ประชุมเรอื่ งการปรบั ปรงุ หลกั สูตร
(ทีค่ ณะนติ ิศาสตร์ ศูนยร์ ังสิต)

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

268 65 ปี เกียรตขิ จร

กบั ศาสตราจารย์ ดร.สุรศักดิ์ ลขิ สิทธิ์วฒั นกุล ร่วมงานสังสรรค์ศิษยเ์ กา่ รุ่น 2523
ซง่ึ มีทา่ นกมล สุปรยี สุนทร ผพู้ ิพากษาศาลภาษอี ากรกลาง (ทส่ี องจากขวา)
เปน็ ประธานรนุ่ ในขณะนนั้ (17 พฤศจกิ ายน 2555)

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

65 ปี เกียรตขิ จร 269

โรงเรยี นนายร้อยต�ำรวจ (สามพราน) มกราคม 2552

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

270 65 ปี เกยี รติขจร

ปรญิ ญาโทวชิ า “ปญั หากฎหมายอาญา” พ.ศ. 2557 (ภาค 2/2556)

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

65 ปี เกียรตขิ จร 271

นกั ศึกษาวชิ า “สมั มนากฎหมายอาญา” ภาคฤดูร้อน พ.ศ. 2556 (ทา่ พระจันทร)์

ดาวนโ์ หลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

272 65 ปี เกยี รตขิ จร

ห้องบรรยายส�ำนักอบรมศกึ ษากฎหมายแหง่ เนตบิ ัณฑติ ยสภา
21 มถิ ุนายน 2556

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

65 ปี เกยี รติขจร 273

5 ธันวาคม 2548

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

274 65 ปี เกียรตขิ จร

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอร่าม ดวงจันทร์

65 ปี เกยี รตขิ จร 275

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์

ดาวน์โหลดจากระบบ TUDC โดย นายอรา่ ม ดวงจันทร์