ປື້ມຄູ່ມືຄູ ຟີຊິກສາດ ມ6

45 ຈາກຜນການທ ົ ດລອງທ ົ ານໄກ ່ -ລຸຍຊກັ ຈ່ງສະຫ ຶ ຸ ຼບເປັ ນກດເກນດ ົ ງນ່ັ :ີ້ໃນເມ່ອຄວາມ ື ດນຂອງກາສປະລ ັ ິ ມານຈາກໍ ດບັ ່ໍ ປ່ ຽນແປງ, ອດຕາສ ັ ວນລະຫວ ່ າງບ ່ ໍ ລິ ມາດຂອງກາສ ແລະ ອຸນຫະພມແມ ູ ນປະລ ່ ິ ມານຄງຄົ າ່ . ສາມາດຂຽນໄດ: ້ ( tVV ) t = 1+ γ 0 γ (ກາມມາ Gamma) ເອນວີ້ າ່ ສາປະສ ໍ ດຫິ ດຢົ ື ດກອນຂອງກາສຢ ້ ໃນຂະບວນການ ່ ູ ຮກສາຄວາມດ ັ ນັ, ດວຍການທ ້ ດລອງໄກ ົ -ລຸຍຊກໃຫ ັ ຮູ ້ ວ້ າ່ ກາສທກຊະນ ຸ ດລິ ວນແຕ ້ ມ່ ສີາປະສ ໍ ດິ ຫດຢົ ື ດເທ່ົາກນັ ແລະ ເທ່ົາກບັ 273 1 ສະນນັ້, ຖອນໄດ ້ 273 1 γ = ໃນກລະນ ໍ ເອີ ົາກາສຕາງຊະນ ່ ດມາປະສ ິ ມກົ ນັ ໂດຍໃຫ້N ເປັ ນຈານວນໂມເລກ ໍ ຸນ, n ເປັ ນຈານວນໂມນ ໍ ແລະ t ເປັ ນອນຫະພ ຸ ມຂອງກາສ ູ . ສມມົ ຸດ ມກາສ ີ A, B ແລະ C ຈາໍ ນວນໂມເລກນສຸ ນຍະລ ັ ກດັ ວຍ້ NA , NB ແລະ NC , ຈານວນໂມນແມ ໍ ນ່ nA, nB ແລະ nC , ຢູອຸ ່ ນຫະພູມ TA , TB ແລະ TC ຕາມລາດໍ ບັ. ຖາເອ້ ົາມາປະສມກົ ນໃນຖ ັ ງໜັ ວຍ່ ໜ່ຶ ງທ່ີ ມບີໍ ລິ ມາດ V ເພ່ິ ນໄດກ້ ານໍ ດຕາມຫ ົ ຼກການດ ັ ງນ່ັ : ີ້ 1) ບໍ ລິ ມາດກາສແຕລະຊະນ ່ ດຕິ ອງເທ ້ ່ົາກນັ ແລະ ເທ່ົາກບບັ ໍ ລິ ມາດຂອງຖງັ VA = VB = VC = V 2) ຈານວນໂມເລກ ໍ ນປະສ ຸ ມເທ ົ ່ົາກບຜັ ນບວກຂອງຈ ົ ານວນໂມເລກ ໍ ນຂອງກາສທ ຸ ງສາມ ັ ຊະນດິ Nປະສມົ = NA + NB + NC 3) ຄວາມດນຂອງກາສປະສ ັ ມເທ ົ ່ົາກບຜັ ນບວກຂອງຄວາມດ ົ ນທັ ງສາມຖ ັ ງັ Pປະສມົ = PA + PB + PC 4) ອຸນຫະພມຂອງກາສປະສ ູ ມຄົ ດໄລ ິ ຕາມສ ່ ດລູ ຸມນ່ ີ້ CBA CCBBAA NNN TNTNTN N NT T ++ ++ == ∑ ∑ ເມ່ອສື ງລວມກ ັ ດເກນ ົ ໂບຍ-ມາຣອີດົ, ຊາກເລີແລະ ໄກ-ລຸຍຊກເຂ ັ ົ້ າກນຈະໄດ ັ ສ້ ມົ ຜນສະແດງການພ ົ ວພົ ນລະຫວ ັ າງຄວາມດ ່ ນັ, ບໍ ລິ ມາດ ແລະ ອຸນຫະພມຂອງກາສທ ູ ່ີ ມມວນ ີ ສານແນນອນ ່ . ຖາມ້ ປະລ ີ ິ ມານກາສຈານວນ ໍ n ໂມນ ຈະໄດການພ ້ ວພົ ນດັ ງນ່ັ : ີ້ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

46        nR T PV = ຫຼື = nRTPV             ເນ່ອງຈາກຈ ື ານວນໂມເລກ ໍ ນຂອງກາສມ ຸ ການພ ີ ວພົ ນກັ ບຈັ ານວນໂມນ ໍ (mole) n ຂອງ ກາສ ໂດຍທ່ີ ກາສທກຊະນ ຸ ດຈິ ານວນ ໍ 1mol ມີ6,02.10 23 ໂມເລກຸນ (molecule) ຄາດ່ ງ່ັ ກາວເອ ່ ນວີ້ າ່ ຈານວນອາໂວກາໂດຣ ໍ (Avogadro number) ສນຍະລ ັ ກດັ ວຍ້ NA ດັ່ງນນັ້ 23 1 6,02.10 mol NA − = ເຊ ິ່ ງວ່າ = nNN A ຖາຕ້ ອງການສ ້ ກສາໃຫ ຶ ປະຕ ້ ບິ ດດັ ງນ່ັ : ີ້ ເຄ່ອງທ ື ດລອງດ ົ ງຮ່ັ ູບ 4.1 ເມ່ອຄວາມດ ື ນັ ຢູໃນຫ ່ ຼອດແກວປ້ ່ ຽນແປງ ດວຍວ ້ ທິ ີ ສູບອາກາດ ເຂົ້ າ ຫຼືປ່ ອຍອອກຜານທ ່ ່ໍ ທ່ີ ມວານ ີ C. ໃນການທດລອງສາມາດບ ົ ນທັ ຶ ກຄວາມ ດນັ ທ່ີ ກງກົ ບບັ ໍ ລິ ມາດໃສຕາຕະລາງ ່ ຈາກນນັ້ ຈງແຕ ່ົ ມເສ ້ ັ້ນສະແດງຕາມເສັ້ນເຄົ້ າ P ແລະ V. ເຊ່ງຜິ ນການທ ົ ດລອງສາມາດສະແດງດ ົ ງຮ່ັ ູບ 4.1 ໃນປຶ້ ມແບບຮຽນ. 3. ສ່ການສອນ ື ສ່ສື່ງພິ ິ ມ: ປຶ້ມວິທະຍາສາດ ແລະ ປຶ້ມອນໆທ ື່ ີ່ກ່ຽວຂ້ອງ. ສ່ທື່ີເປັ ນອປະກອນ ຸ : ເຄ່ອງວ ື ດແທກຄວາມດ ັ ນັ, ບງສັ້ ູບ ແລະ ໄມບ້ນທັ ດັ. ສ່ບືນທັ ຶ ກ (Media): CD ແລະ ແລະ ອດເຕ ິ ເນີ ັ ດ. 4. ກດຈະກ ິ າການສອນ ໍ 4.1 ກດເກນໂບຍ ົ -ມາຣອິດົ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບກັ ດເກນໂບຍ ົ -ມາຣອິດໃນປ ົ ຶ້ ມແບບຮຽນໂດຍ ຕງຄັ້ າຖາມວ ໍ າ່ ໃຫນ້ ກຮຽນອະທ ັ ິ ບາຍກດເກນໂບຍ ົ -ມາຣອີດົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຕາງໜ ັ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານຜ ຶ້ ນົ. ຮູບ 4.1

47 - ຄູແລະ ນກຮຽນ ັ ຜູອ້່ນໆຮ ື ບຟັ ງການລາຍງານ ັ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມ ໍ ເຈາະຈມກີ້ ຽວ່ ກບຜັ ນລາຍງານຂອງແຕ ົ ລະກ ່ ຸມນ່ ນັ້. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສະຫ ັ ຸ ຼບຜນການສ ົ ກສາດ ຶ ງນ່ັ : ີ້ ພາຍໃຕອຸ ້ ນຫະພມບູ ່ໍ ປ່ ຽນແປງ, ຄວາມ ດນຂອງກາສ ັ ປະລິ ມານຈາກໍ ດໜັ ່ຶ ງ ເປັ ນອດຕາສ ັ ວນພ ່ ວພົ ນປັ ີ້ນກບບັ ໍ ລິ ມາດຂະ ນະນນັ້. ເຊ່ງສາມາດຂຽນເປ ິ ັ ນການພວພົ ນດັ ງສ່ັ ດລູ ຸມນ່ : ີ້ PV PV 11 2 2 = ຫຼື PV = ຄງຄົ າ່ 4.2 ກດເກນຊາກເລ ົ ີ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບກັ ດເກນຊາກເລ ົ ີໃນປຶ້ ມແບບຮຽນແລວຈ້ ງອະທ ່ົ ິ ບາຍກດເກນຊາກເລ ົ ີ. - ຄູໃຫຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານ ຶ້ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ຟງການລາຍງານຜ ັ ນົ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມີ້ ເຊ່ັນ: 1) ຍອນເຫດໃດໝາກປ ້ ມເປ ຸ ົ້ າຈ່ງສາມາດລອຍຂ ຶ ນຶ້ ? 2) ເມ່ອຕື ມນົ້ າຖໍ ້ າປ້ ິດຝາໝໍ ້ແຈບ ເມ່ອນື າຟໍ ້ ດຈະສ ົ ງເກດເຫ ັ ັນຫຍງັ? 3) ຫວໜົ ວຍບ ່ ໍ ລິ ມາດວດແທກດ ັ ວຍຫຍ ້ ງັ? - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ: ໃນຖງປັ ິດແຈບບໍ ລິ ມາດຄງຄົ າ່ , ຄວາມດນຂອງກາສ ັ ຈະ ປ່ ຽນແປງພວພົ ນກັ ງກົ ບອັ ນຫະພ ຸ ມສູ າບໍ ູນ ຂຽນດວຍສ ້ ູດ : P ∝ T ເຊ່ງສາມາດຂຽນການພ ິ ວພົ ນດັ ງກ່ັ າວດ ່ ງສ່ັ ດລູ ຸມນ່ ີ້ P const T = ຫຼື 2 2 1 1 T P T P = ສະຫຸ ຼບເປັ ນກດເກນດ ົ ງນ່ັ : ີ້ ໃນເມ່ອບື ໍ ລິ ມາດຂອງກາສປະລິ ມານຈາກໍ ດບັ ່ໍ ປ່ ຽນແປງ, ອດັ ຕາສວນລະຫວ ່ າງຄວາມດ ່ ນັ ແລະ ບໍ ລິ ມາດແມນປະລ ່ ິ ມານຄງຄົ າ່ . ໃນນີ້ຄູຕອງອະທ ້ ິ ບາຍຮູບ ຮູບ 4.2, ຮູບ 4.3 ແລະ ຮູບ4.4 ດວຍເຫດໃດເສ ້ ັ້ນສະແດງ ຈ່ງບຶ ່ໍ ຕດເສ ັ ັ້ນເຄົ້ າ ເພາະວາ່ ບໍ ລິ ມາດຂອງກາສບ່ໍ ເທ່ົາສນໄດ ູ . ້ ພອມນ ້ ໃນບ ີ້ ດນົ ີ້ຄູຕອງສອນໃຫ ້ ນ້ ກຮຽນສາມາດປ ັ ່ ຽນອນຫະພ ຸ ູມ ຈາກຫວໜົ ວຍໜ ່ ່ຶ ງເປັ ນ ຫວໜົ ວຍອ ່ ່ນື ຫຼືໃຫນ້ ກຮຽນຮ ັ ການພ ູ ້ ວພົ ນລະຫວ ັ າງສອງຫ ່ ວໜົ ວຍອ ່ ນຫະພ ຸ ມດູ ງນ່ັ : ີ້ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

48 ອຸນຫະພູມ ແກນວນິ ເພ່ິ ນໃຊອ້ ກສອນ ັ T, ຫວໜົ ວຍແກນວ ່ ນິ (Kelvin:K). ການ ພວພົ ນລະຫວ ັ າງອ ່ ງສາ ົ K ແລະ ອງສາ ົ °C ເປັ ນໄປຕາມສດດູ ງນ່ັ : ີ້ T t = + ( C 273) K D 4.3 ກດເກນໄກ ົ -ລຸຍຊກັ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບກັ ດເກນໄກ ົ −ລຸຍຊກໃນປ ັ ຶ້ ມແບບຮຽນ.ແລວອະທ ້ ິ ບາຍກດເກນເກ ົ -ລຸຍຊກັ - ຄູໃຫຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານ ຶ້ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ຟງການລາຍງານຜ ັ ນົ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມີ້ ເຊ່ັນ: 1) ຈງຊອກຫາຕ ່ົ ວຢົ າງທ ່ ່ີ ກຽວຂ ່ ອງກ ້ ບການປ ັ ່ ຽນແປງຂອງບໍ ລິ ມາດເມ່ອອື ນຫະພ ຸ ູມ ເພ່ີ ມຂນຶ້ ? 2) ເມ່ອຕື ມນົ້ າຖໍ ້ າເປ້ ິດຝາໝໍ ້ ເມ່ອນື າຟໍ ້ ດຈະສ ົ ງເກດເຫ ັ ັນຫຍງັ? 3) ຄວາມດນວັ ດແທກດ ັ ວຍຫ ້ ວໜົ ວຍຫຍ ່ ງັ? - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ: ໃນຖງເປັ ິດຄວາມດນຂອງຖ ັ ງເທັ ່ົາຄວາມດນບັ ນຍາກາດເມ ັ ່ອື ອຸນຫະພມປູ ່ ຽນແປງພວພົ ນກັ ບບັ ໍ ລິ ມາດ ຂຽນດວຍສ ້ ູດ : ∝ TV ເຊ່ງສາມາດຂຽນການພ ິ ວພົ ນດັ ງກ່ັ າວດ ່ ງສ່ັ ດລູ ຸມນ່ ີ້ V const T = ຫຼື 2 2 1 1 T V T V = ສະຫຸ ຼບເປັ ນກດເກນດ ົ ງນ່ັ : ີ້ ໃນເມ່ອຄວາມດ ື ນຂອງກາສໃນປະລ ັ ິ ມານຈາກໍ ດບັ ່ໍ ປ່ ຽນແປງ, ອດຕາສ ັ ວນລະຫວ ່ າງບ ່ ໍ ລິ ມາດຂອງກາສ ແລະ ອຸນຫະພມແມ ູ ນປະລ ່ ິ ມານຄງຄົ າ່ . 4.4 ການນາເອໍ ົາກາສຕາງຊະນ ່ ດມາປະສ ິ ມກົ ນຢັ ໃນຖ ່ ູ ງດຽວກ ັ ນັ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ. - ຄູໃຫ້ ນກຮຽນສ ັ ຶ ກສາເນອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບການເອ ັ ົາກາສຕາງຊະນ ່ ດປະສ ິ ມກົ ນໃນຖ ັ ງັ ດຽວກນໃນປ ັ ຶ້ ມແບບຮຽນໂດຍຕງຄັ້ າຖາມວ ໍ າ່ ຈງອະທ ່ົ ິ ບາຍຫຼກການປະສ ັ ມກາສໃນ ົ ຖງດຽວກ ັ ນັ. - ຄູໃຫຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານ ຶ້ .

49 - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ຟງການລາຍງານຜ ັ ນົ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມີ້ - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ 1) ບໍ ລິ ມາດກາສແຕລະຊະນ ່ ດຕິ ອງເທ ້ ່ົາກນັ ແລະ ເທ່ົາກບບັ ໍ ລິ ມາດຂອງຖງັ VA = VB = VC = V 2) ຈານວນໂມເລກ ໍ ນປະສ ຸ ມເທ ົ ່ົາກບຜັ ນບວກຂອງຈ ົ ານວນໂມເລກ ໍ ນຂອງກາສທ ຸ ງັ ສາມຊະນດິ Nປະສມົ = NA + NB + NC 3) ຄວາມດນຂອງກາສປະສ ັ ມເທ ົ ່ົາກບຜັ ນບວກຂອງຄວາມດ ົ ນທັ ງສາມຖ ັ ງັ Pປະສມົ = PA + PB + PC 4) ອຸນຫະພມຂອງກາສປະສ ູ ມຄົ ດໄລ ິ ຕາມສ ່ ດລູ ຸມນ່ ີ້ CBA CCBBAA NNN TNTNTN N NT T ++ ++ == ∑ ∑ ຫຼື CBA CCBBAA nnn TnTnTn n nT T ++ ++ == ∑ ∑ - ຄູສະເໜີໃຫນ້ ກຮຽນອາສາສະໝ ັ ກຂັ ນແກ ຶ້ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ 1 ຢູກະດານ ່ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ສງເກດການແກ ັ , ້ ຖາເຫ້ ັນວາບ່ ອນໃດແກ ່ ບ້່ໍ ຖກື ຕອງໃຫ ້ ນ້ ກຮຽນຜ ັ ຄູ້ ນອົ ່ນອອກເປ ື ັ ນດດແປງໃຫ ັ ຖ້ ກຕື ອງ້ . - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງໃຫ ່ ຖ້ ກຕື ອງ້ . 4.5 ກດເກນລວມຂອງກາສ ົ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ. - ຄູໃຫ້ ນກຮຽນສ ັ ຶ ກສາເນອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບການເອ ັ ົາກາສຕາງຊະນ ່ ດປະສ ິ ມໃນ ົ ຖງດຽວກ ັ ນໃນປ ັ ຶ້ ມແບບຮຽນ. - ຄູໃຫຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານ ຶ້ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ຟງການລາຍງານຜ ັ ນົ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມີ້ - ຄູອະທິ ບາຍ -ສະຫຸ ຼບ: ຈາກສູດ (4.17) ໃສ ່ (4.18) ແລະ ຫານສອງພາກໃຫ ້ T2ຈະໄດ: ້        2 22 1 11 T VP T VP = ຫຼື PV T = ຄົງຄ່າ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

50 - ຄູສະເໝີໃຫນ້ ກຮຽນອາສາສະໝ ັ ກຂັ ນແກ ຶ້ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ 2; 3 ຢູກະດານ ່ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ສງເກດການແກ ັ , ້ ການປ່ ຽນຫວໜົ ວຍວ ່ ດແທກ ັ ໃຫຖ້ ກຕື ອງຖ ້ າເຫ້ ັນວາບ່ ອນໃດແກ ່ ບ້່ໍ ຖກຕື ອງໃຫ ້ ນ້ ກຮຽນຜ ັ ຄູ້ ນອົ ່ນອອກໄປ ື ດດແປງໃຫ ັ ຖ້ ກຕື ອງ້ . - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງໃຫ ່ ຖ້ ກຕື ອງ້ . 5. ການວດັ ແລະ ປະເມນຜີ ນົ ຄູພິ ຈາລະນາຈາກ: - ຄວາມສນໃຈ ົ ແລະ ຄາຖາມຂອງນ ໍ ກຮຽນ ັ . - ຄວາມຄດເຫ ິ ັນຂອງນກຮຽນ ັ . - ການອາສາສະໝກັ ຂອງນກຮຽນໃນການປະຕ ັ ບິ ດກັ ດຈະກ ິ າໍ. - ການມສີວນຮ ່ ວມໃນແຕ ່ ລະກ ່ ດຈະກ ິ າຂອງນ ໍ ກຮຽນແຕ ັ ລະຄ ່ ນົ. - ຄວາມຖກຕື ອງຂອງຄ ້ າເຫໍ ັນ ແລະ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງກ ່ ຄໍ ບືດເຝ ົ ິ ກຫດທັ ່ີ ໃຫເປ້ ັ ນວຽກບານ້ . ຕອບ ແລະ ແກບ້ ດເຝ ົ ິ ກຫດັ 1. ຕອບ: ຕວຢົ າງໃນຕ ່ ວຈົ ງທິ ່ີ ສະແດງໃຫເຫ້ ັນວາ່ ບໍ ລມາດຂອງກາສ ິ ປະລິ ມານ ໜ່ຶ ງຫຸ ຼດລງເມ ົ ່ອຄວາມດ ື ນຂອງມ ັ ນເພັ ່ີ ມຂນຶ້ ໂດຍອນຫະພ ຸ ມບູ ່ໍ ປ່ ຽນແປງ. ຕວຢົ າງ່ : ການພະຍາຍາມຍລູ ູ ້ ກສບໃນບ ູ ງສັ້ ບເຂ ູ ົ້ າໂດຍການປິດຫວົ ຫຼືບງສັ້ ດນີ າໍ ້. 2. ຕອບ: ຕວຢົ າງໃນຕ ່ ວຈົ ງທິ ່ີ ສະແດງໃຫເຫ້ ັນວາ່ ບໍ ລິ ມາດຂອງກາສປະລິ ມານໜ່ຶ ງ ຮກສາບ ັ ໍ ລິ ມາດບ່ໍ ປ່ ຽນແປງ, ເມ່ອອື ນຫະພ ຸ ມເພ ູ ່ີ ມຂນຶ້ ຄວາມດນຈະເພ ັ ່ີ ມຂນຕາມ ຶ້ . ຕວຢົ າງ່ : ຖງກາສ ັ , ບງລັ້ ມົ,.... 3. ຕອບ: ໃນຕວຈົ ງທິ ່ີ ສະແດງໃຫເຫ້ ັນວາ່ ປະລິ ມານກາສໜ່ຶ ງຮກສາຄວາມດ ັ ນບັ ່ໍ ປ່ ຽນແປງ, ເມ່ອອື ນຫະພ ຸ ມຫູ ຸ ຼດລງົ ຫຼືເພ່ີ ມຂນຶ້ , ບໍ ລມາດຂອງມ ິ ນກັ ຫໍ ຸ ຼດລງົ ຫຼື ເພ່ີ ມຂນຶ້ . ຕວຢົ າງ່ : ຂະບວນການປ່ ຽນພາວະຂອງກາສ ເປັ ນໄປຕາມເສັ້ນສະແດງ ຮູບ 4.5. 4. ຕອບ: ແຕມເສ ້ ັ້ນສະແດງຂະບວນການຮກສາບ ັ ໍ ລິ ມາດຕາມເສັ ນເຄ ້ ົ້ າ P ແລະ t. ຄຮູບື 4.3 ໃນປຶ້ ມແບບຮຽນ. 5. ຕອບ: ແຕມເສ ້ ັ້ນສະແດງຂະບວນການຮກສາຄວາມດ ັ ນຕາມເສ ັ ັ້ນເຄົ້ າ V ແລະ T.

51 ຄ: ື ຮູບ 4.5 ໃນປຶ້ ມແບບຮຽນ. 6. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ P1 = 30 atm; 1 V = 30A ; P2 = 500 atm ຊອກຫາ: V2 = ? ເຊ່ງອິ ນຫະພ ຸ ມຄູ ງຄົ າ່ ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : PV PV 11 2 2 = 1 1 2 2 30.30 1,8 500 PV V P ⇒= = = A 7. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ P1 = 10 atm; 1 V =10A ; P2 = 1 atm ຊອກຫາ: V2 = ? ເຊ່ງອິ ນຫະພ ຸ ມແຄ ູ ົ ງຄາ່ ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 1 2 2 10.10 1 PV V P = = 2 V =100A 8. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ t1 = 0°C ⇒ T1 = 273+t1 = 273 K; 1 V =10A ; t2 = -273 °C ⇒T2 = 273+t2 = 0 K ຊອກຫາ: V2 = ? ເຊ່ງຄວາມດ ິ ນຄັ ງຄົ າ່ ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 1 2 V V T T = 2 1 2 1 T V. V T ⇒ = ແທນຄາໃສ ່ ໄດ່ ້          2 1 2 1 . 0(K) 10( ) 0 273(K) T V V T × = = = A A 9. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ t1 = 546°C⇒ T1 = 273+546 = 819 K, t2 = 619°C⇒T2 = 273+619 = 892 K V1 = 10 l ຊອກຫາ: V2 = ? ເຊ່ງຄວາມດ ິ ນຄັ ງຄົ າ່ ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 2 2 1 1 T V T V = ເຊ່ງິ 1 12 2 . T VT V = ແທນຄາໃສ ່ ໄດ່ ້ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

52 2 1 2 1 892(K) 10( ) 10,89( ) 819(K) T V l V l T × == = 10. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ t1 = 0°C⇒ T1 = 273+0 = 273 K, t2 = 400°C ⇒T2 = 273+400 = 673 K P1 = 5 cmHg, ຊອກຫາ: P2 = ? ເຊ່ງບິ ໍ ລິ ມາດຄງຄົ າ່ ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 2 2 1 1 T P T P = 2 1 2 1 T P. P T ⇒ = ແທນຄາໃສ ່ ໄດ່ ້ 2 1 2 1 . 673(K) 5(cmHg) 12,32(cmHg) 273(K) T P P T × = = = 11. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ P = 1 atm = 1,01.105 N/m2 V = 1 cm3 = 10−6 m3 t = 27°C ⇒ T = 273+27 = 300 K ຊອກຫາ: N = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : = BTNkPV B PV N k T ⇒ = ແທນຄາໃສ ່ ສູດ່ 19 23 5 2 36 10.43,2 )K(300)J/K(10.38,1 )m(10..1)N/m(10.01,1 = × × = − = N ຈານວນໂມເລກ ໍ ນອາກາດໃນ ຸ V = 1 cm3 ມີ2,43.1019 ໂມເລກຸນ. 12. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ t1 = 27°C ⇒ T1 = 273+27 = 300 K P1 = 1 atm; P2 = 1,1 atm V1 = 1.10−3 m3 ; V2 = 1,5.10−3 m3 ຊອກຫາ: 2 T = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 2 22 1 11 T VP T VP = 2 21 2 1 1 PV T T PV ⇒ = ແທນຄາໃສ ່ ສູ ່ ດໄດ້

53 3 3 2 21 2 3 3 1 1 1,1(atm) 1,5.10 (m ) 300(K) 1(atm) 1.10 (m ) PV T T PV = − × × = = = × 495 K T2 = 495 K ⇒ 2t = 450 - 273=222°C 13. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ V1 = 1 ລິດ =1 dm3 = 1.10−3 m3 ;       m1 = 1,293g=1,293. 10−3 kg R = 8,31 J/mol K V2 = 20 ລິ ດ =20 dm3 = 20.10−3 m3      2 2 t T = ⇒=+ = 27 C 27 273 300K D m2 = 12,93 g =12,93. 10−3 kg ຊອກຫາ: 2 P = ? ກາສທກຊະນ ຸ ດຢິ ໃນເງ ່ ູ ່ອນໄຂມາດຕະຖານອຸ ື ນຫະພູມ T =273 K, ຄວາມດນັ P= 1,01.105 N/m2 ກາສຈານວນ ໍ 1 ໂມນ ຈະມບີໍ ລິ ມາດ 22,4 ລິ ດ. ເຊ່ງວິ າ່ 22,4 ລິ ດ = 22,4 dm3 = 22,4.10−3 m3 . ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : nR T PV = ເຊ່ງວິ າ່ A N m n N M = = ແທນຄາໃສ ່ ສູດ່ PV m R T M= ໄດ: ້ 3 1 1 5 2 33 1 1 1,293.10 (kg) 8,31(J/K) 273(K) 1,01.10 (N/m ) 1.10 (m ) m M RT PV m RT PV − − = = = × × × ⇒ M = 2,904.10−5 mol 2 2 2 2 m PV RT M= ⇒ 2 2 2 2 m P RT V M = 3 2 2 2 33 5 2 12,93.10 (kg) 8,31(J/K) 300(K) 20.10 (m ) 2,904.10 (mol) m P RT V M − − − × × = = × P2 = 55,5 atm ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

54 14. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ( ້ O2) V1 = 2 ລິດ =2 dm3 = 2.10−3 m3 , P1 =1atm (H2) V2 = 3 ລິ ດ = 3 dm3 3.10−3 m3 , P2 =2 atm (N2) V3 = 5 ລິ ດ =5 dm3 = 5.10−3 m3 , P3 =3 atm ຊອກຫາ: P = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : Pປະສມົ = PA + PB + PC = 1(atm)+ 2 (atm)+3 (atm)= 6 (atm) Pປະສມົ = 6 (atm) 15. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ( ້ He) N1 = 2 mole , tA =60°C⇒ TA = 273+60 = 333 K (O2) N2 = 1 mole, tB =30°C⇒ TB = 273+30 = 303 K ຊອກຫາ: T =? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : CBA CCBBAA nnn TnTnTn n nT T ++ ++ == ∑ ∑ ແທນຄາໄດ ່ : ້ )mole(1)mole(2 )K(303)mole(1)K(333)mole(2 + × + × T = =323 K T = 323 K 16. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ V = 2 cm3 =2.10−6 m3 t1 =17°C⇒ T1 = 273+17 = 290 K P = 2 atm = 2.105 N/m2 , kB = 1,38.10−23 J/K ຊອກຫາ: n = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : PV nk T = B                  ⇒ 5 2 63 23 2.10 (N/m ) 2.10 (m ) 1,38.10 (J/K) 290(K) B PV n k T − − × = = × = 1.1020 n = 1.1020 ໂມເລກຸນ

55 ບດທົ ີ 5. ພະລງງານຂອງກາສ ັ ເວລາ 3 ຊ່ ວໂມງ ົ 1. ຈຸດປະສງົ ໃຫນ້ ກຮຽນ ັ : - ຮູ້ແລະ ເຂົ້ າໃຈກຽວກ ່ ບພະລ ັ ງງານໃນລະບ ັ ບົ; ແຮງງານຂອງກາສອຸດມຄະຕ ົ . ິ - ສາມາດອະທິ ບາຍ ແລະ ຮູນ້ າໃຊ ໍ ກ້ ດເກນຮ ົ ກສາພະລ ັ ງງານຄວາມຮ ັ ອນໃນຂະບວນ ້ ການປ່ ຽນແປງຂອງກາສອຸ ດມຄະຕ ົ ; ິ ຫຼກການເຄ ັ ່ອນໄຫວຂອງເຄ ື ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນ້ ; ປະສດທິ ິ ພາບຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນ້ . - ນາໃຊ ໍ ສູ ້ ດຕາງໆແກ ່ ບ້ ດເລກໄດ ົ . ້ 2. ເນອໃນຕ ື້ ນຕົ້ ໍ ກາສອຸດມຄະຕ ົ ິບນດາໂມເລກ ັ ນຂອງມ ຸ ນຢັ ໄກກ ່ ູ ນຫັ ຼາຍ ເຊ່ງສາມາດຖ ິ ໄດື ວ້ າ່ ລະ ຫວາງໂມເລກ ່ ນບຸ ່ໍ ມຄວາມແຮງດ ີ ງດຶ ູດ ແລະ ຄວາມແຮງຍ,ູ ້ ໝາຍວາ່ : ພະລງງານທ ັ າຕ່ ງັ້ ຂອງໂມເລກນຂອງກາສອ ຸ ຸດມຄະຕ ົ ເທິ ່ົາສູນ. ໃນການສກສາພະລ ຶ ງງານຂອງໂມເລກ ັ ນກາສ ຸ ໃນພາຊະນະອດແຈບອ ັ ນໜັ ່ຶ ງ, ລະບບົ ປະກອບດວຍໂມເລກ ້ ນທຸ ງໝັ ດຢົ ໃນພາ ່ ູ ຊະນະນນັ້. ດງນ່ັ ນັ້, ພະລງງານຂອງໂມເລກ ັ ນຂອງ ຸ ກາສເປັ ນພະລງງານພາຍໃນລະບ ັ ບົ (Internal Energy of System) ເນ່ອງຈາກພະລ ື ງງານເດ ັ ນເຄ ີ ່ອນສະເລ ື ຍຂອງໂມເລກ ່ ຸນ ສາພໍ ນກັ ບອັ ນຫະພ ຸ ມສູ າບໍ ູນ ຂອງກາສຕາມສູດ: BTkE 2 3 = ຖາລະບ ້ ບປະກອບດ ົ ວຍ້ N ໂມເລກຸນ, ພະລງງານຂອງທ ັ ງໝັ ດໂມເລກ ົ ນກາສໃນລະ ຸ ບບົ ຫຼືພະລງງານພາຍໃນລະບ ັ ບຈະມ ົ ຄີາດ່ ງນ່ັ : ີ້ ⎟ ⎠ ⎞ ⎜ ⎝ ⎛ C == BTkNENU 2 3 ຫຼື BNTkU 2 3 = ໃນການໜີ ບກາສຢໃນບ ່ ູ ງສັ້ ູບ, ເມ່ອກະທ ື ບຄວາມແຮງ ົ F ໃສລູ ່ ກສບໃຫ ູ ເຄ້ ່ອນທ ື ່ີ ລງໄດ ົ ໄລຍະທາງ ້ Δh ໂດຍຮກສາບ ັ ່ໍ ໃຫຄວາມດ ້ ນປັ ່ ຽນແປງ. ແຮງງານທ່ີ ຄວາມແຮງ F ຜະລິ ດອອກ ຫຼືເວົ້ າຢາງໜ່ ່ຶ ງ ແມນແຮງງານທ ່ ່ີ ຜະລິ ດອອກໃຫລະບ ້ ບມົ ຄີາດ່ ງນ່ັ : ີ້ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

56 = .ΔhFW ຈາກກດເກນຮ ົ ກສາພະລ ັ ງງານເຮ ັ ົາສາມາດເວົ້ າໄດວ້ າ່ : ພະລງງານຄວາມຮ ັ ອນທ ້ ງັ ໝດທົ ່ີ ສະໜອງໃຫແກ້ ລະບ ່ ບົ ມຄີາເທ່ ່ົາກບຜັ ນບວກຂອງພະລ ົ ງງານໃນລະບ ັ ບທົ ່ີເພ່ີ ມຂນຶ້ ກບແຮງງານທ ັ ່ີ ລະບບນົ ນຜະລ ັ້ ິ ດອອກ. ຖາໃຫ ້ ້ Q ເປັ ນພະລງງານຄວາມຮ ັ ອນທ ້ ່ີ ສະໜອງໃຫລະບ ້ ບົ ΔU ເປັ ນພະລງງານ ັ ພາຍໃນລະບບທົ ່ີເພ່ີ ມຂນຶ້ ແລະ W ເປັ ນແຮງງານທ່ີ ລະບບຜະລ ົ ິ ດອອກ, ສາມາດຂຽນສູດ ພວພົ ນລະຫວ ັ າງ່ Q , ΔU ແລະ W ໄດດ້ ງນ່ັ : ີ້ = Δ + WUQ 3. ສ່ການສອນ ື ສ່ສື່ງພິ ິ ມ: ປຶ້ ມວທະຍາສາດ ິ ແລະ ປຶ້ ມອ່ນໆທ ື ່ີ ກຽວຂ ່ ອງ້ . ສ່ທື່ີເປັ ນອປະກອນ ຸ : ຊຸດໄຮໂດຣນກິ . ສ່ບືນທັ ຶ ກ (Media): CD ແລະ ອນເຕ ິ ເນີ ັ ດ 4. ກດຈະກ ິ າການສອນ ໍ 4.1 ພະລງງານໃນລະບ ັ ບົ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບລະບ ັ ບົ ແລະ ພະລງງານພາຍໃນຢ ັ ໃນປ ່ ູ ຶ້ ມ ແບບຮຽນ.ແລວຕອບຄ ້ າຖາມຕ ໍ ່ໍ ໄປນີ້ ກ. ລະບບແມ ົ ນຫຍ ່ ງັ? ຂ. ພະລງງານພາຍໃນຂອງລະບ ັ ບແມ ົ ນແນວໃດ ່ ? - ຄູໃຫຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານ ຶ້ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ຟງການລາຍງານຜ ັ ນົ ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ ພະລງງານຂອງທ ັ ງໝັ ດໂມເລກ ົ ນກາສໃນລະບ ຸ ບົ ຫຼື ພະລງັ ງານພາຍໃນລະບບຈະມ ົ ຄີາດ່ ງນ່ັ : ີ້ ⎟ ⎠ ⎞ ⎜ ⎝ ⎛ C == BTkNENU 2 3 ຫຼື BNTkU 2 3 = ເຊ່ງໃນນ ິ ີ້EC ແມນພະລ ່ ງງານເດ ັ ນເຄ ີ ່ອນຂອງໂມເລກ ື ນມຸ ຫີວໜົ ວຍວ ່ ດແທກເປ ັ ັ ນ ຢຸນ (Joule: J).

57 4.2 ແຮງງານຂອງກາສອຸດມຄະຕ ົ ິ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບແຮງງານຂອງກາສອ ັ ຸດມຄະຕ ົ ຢູ ິ ໃນປ ່ ຶ້ ມແບບຮຽນ. ແລວຕອບຄ ້ າຖາມຕ ໍ ່ໍ ໄປນ: ີ້ ກ. ກາສອຸດມຄະຕ ົ ແມິ ນຫຍ ່ ງັ? ຂ. ແຮງງານຂອງລະບບແມ ົ ນແນວໃດ ່ ? ຄ. ພະລງງານຄວາມຮ ັ ອນເກ ້ ດມາຈາກໃສ ີ ? - ຄູໃຫຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານ ຶ້ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ຟງການລາຍງານຜ ັ ນົ ແລະ ຊກຖາມຂ ັ ໍ ຂ້ ອງໃຈຖ ້ າເຫ້ ັນ ວາບ່ ່ໍ ທນຖັ ກຕື ອງກ ້ ່ຊໍ ແຈງຄ ີ້ ນື - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສະຫ ັ ຸ ຼບກຽວກ ່ ບແຮງງານຂອງກາສອ ັ ຸດມຄະຕ ົ ິ - ຄູອະທິ ບາຍ -ສະຫຸ ຼບ: ຈາກກດເກນຮ ົ ກສາພະລ ັ ງງານເຮ ັ ົາສາມາດເວົ້ າໄດວ້ າ່ ພະລງັ ງານຄວາມຮອນທ ້ ງໝັ ດທົ ່ີ ສະໜອງໃຫແກ້ ລະບ ່ ບມົ ຄີາເທ່ ່ົາກບຜັ ນບວກ ົ ຂອງ ພະລງງານໃນລະບ ັ ບທົ ່ີເພ່ີ ມຂນກຶ້ ບແຮງງານທ ັ ່ີ ລະບບນົ ນຜະລ ັ້ ິ ດອອກ. ຖາໃຫ ້ ້ Q ເປັ ນພະລງງານຄວາມຮ ັ ອນທ ້ ່ີ ສະໜອງໃຫລະບ ້ ບົ, ΔU ເປັ ນພະລງງານ ັ ພາຍໃນລະບບທົ ່ີເພ່ີ ມຂນຶ້ ແລະ W ເປັ ນແຮງງານທ່ີ ລະບບຜະລ ົ ິ ດອອກ, ສາມາດຂຽນສູດ ພວພົ ນລະຫວ ັ າງ່ Q , ΔU ແລະ W ໄດດ້ ງນ່ັ : ີ້ = Δ + WUQ ໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາການແກ ຶ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນອາສາສະໝ ັ ກຂັ ນແກ ຶ້ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ 1; 2; 3 ຢູກະດານ ່ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຄ ັ ນອົ ່ນໆສ ື ງເກດ ັ ຫຼືແກໃສ້ ປ່ ຶ້ ມຂອງຕນເອງໄປພ ົ ອມ້ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນໃນຫ ັ ອງທ ້ ງໝັ ດກວດເບ ົ ່ງການແກ ິ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ . ການແກບ້ ດົ ເລກນນຖັ້ ກຕື ອງແລ ້ ວ້ ຫຼືຍງັ? ຖາບ້ ອນໃດຜ ່ ິ ດໃຫສະແດງຄວາມຄ ້ ດເຫ ິ ັນ ຫຼື ແປງຄນໃຫ ື ສ້ ມບົ ູນ ແລະ ຖກຕື ອງ້ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສະຫ ັ ຸ ຼບການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ . ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

58 - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງໃຫ ່ ຖ້ ກຕື ອງ້ ແລະ ແນະນາໍ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ອງເອ ້ ົາໃຈໃສ່ ແລະ ລະວງຫັ ວໜົ ວຍວ ່ ດແທກແຕ ັ ລະ່ ສນຍະລ ັ ກໃຫ ັ ລະອຽດ ້ . 4.3 ການຮກສາພະລ ັ ງງານໃນຂະບວນການປ ັ ຽນແປງບ ່ ໍ ລິ ມາດຂອງກາສ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບການຮ ັ ກສາພະລ ັ ງງານໃນຂະບວນການປ ັ ່ ຽນ ແປງບໍ ລິ ມາດຂອງກາສ ຢູໃນປ ່ ຶ້ ມແບບຮຽນ. - ຄູໃຫຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານ ຶ້ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ຟງການລາຍງານຜ ັ ນົ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມເຊ ີ້ ່ັນ: ກ. ຂະບວນການໃດຮກສາບ ັ ໍ ລິ ມາດບ່ໍ ປຽນແປງ ່ ? ຂ. ຂະບວນການໃດຮກສາຄວາມດ ັ ນບັ ່ໍ ປ່ ຽນແປງ? ຄ. ຂະບວນການໃດຮກສາອ ັ ນຫະພ ຸ ມບູ ່ໍ ປ່ ຽນແປງ? ງ. ຂະບວນການຮອບວຽນໄດນ້ າໃຊ ໍ ແນວໃດ ້ ? - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ: ປາກດການຮ ົ ກສາ ັ ແຕລະຂະບວນການນ ່ ນໄດ ັ້ ມ້ ການ ີ ປ່ ຽນແປງພະລງງານ ັ ແລະ ມການປ ີ ່ ຽນແປງພາວະ. 4.4 ຫຼກການເຮ ັ ັ ດວຽກຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນ້ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບການຫ ັ ຼກການເຮ ັ ັ ດວຽກຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນ້ ຢູໃນປ ່ ຶ້ ມແບບຮຽນ. - ຄູໃຫຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານ ຶ້ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ຟງການລາຍງານຜ ັ ນົ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມເຊ ີ້ ່ັນ: ກ. ປະຕກອນແມ ິ ນຫຍ ່ ງັ? ຂ. ເມ່ອໃດແຮງງານທ ື ງໝັ ດຂອງຮອບວຽນເທ ົ ່ົາສູນ? ຄ. ເຄ່ອງຈ ື ກອາຍຮ ັ ອນປະກອບດ ້ ວຍໂຄງສ ້ າງພ ້ ື້ນຖານອນໃດແດ ັ ?່ - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ: ຫຼກການພ ັ ື້ນຖານຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮອ ັ ນ້ ພອມທ ້ ງຫັ ຼກັ ການເຮັ ດວຽກຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນ້ .

59 4.5 ປະສດທິ ິ ພາບຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນ້ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບປະສ ັ ດທິ ິ ພາບຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນຢ ້ ໃນ່ ູ ປຶ້ ມແບບຮຽນ. - ຄູໃຫຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານ ຶ້ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆື ຟງການລາຍງານຜ ັ ນົ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມີ້ ເຊ່ັນ: ກ. ປະສດທິ ິ ພາບແມນຫຍ ່ ງັ? ຂ. ຈະນາໃຊ ໍ ຫ້ ຼກການໃດເພ ັ ່ື ອຍກສົ ງປະສ ູ ດທິ ິ ພາບຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນ້ ? - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ: ປະສດທິ ິ ພາບຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນເພ ້ ່ິ ນໃຊຕ້ ວອົ ກັ ສອນ η . 1 2 1 1 Q Q W Q Q η − = = ປະສດທິ ິ ພາບຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນ້ ເວລາໃດກນໍ ອຍກວ ້ າ່ 1 ບນຫານ ັ ມີ້ ີ ຄວາມໝາຍວາ່ ຄວາມຮອນ້ ທ່ີ ບ່ໍ ຄວາມຮອນຜະລ ້ ິ ດອອກບ່ໍ ສາມາດກາຍເປັ ນແຮງ ງານກນຈົ ກຢັ າງດຽວ ່ ເພາະພາກສວນໜ ່ ່ຶ ງຂອງຄວາມຮອນທ ້ ່ີ ບ່ໍ ຄວາມຮອນຜະລ ້ ິ ດ ອອກນນຕັ້ ອງໄດ ້ ເສຍໃຫ ້ ບ້່ໍ ຄວາມເຢັ ນ ແລະ ອ່ນໆື . ປະສດທິ ິ ພາບ 1 2 1 T T T η − = ເອນວີ້ າ່ ປະສດທິ ິ ພາບຂອງເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນ້ ອຸດມຄະຕ ົ ິຫຼືເວົ້ າຫຍໍ ວ້ າ່ ປະສດທິ ິ ພາບອຸດມຄະຕ ົ . ິ 5. ການວດັ ແລະ ປະເມນຜີ ນົ ຄູພິ ຈາລະນາຈາກ: - ຄວາມສນໃຈ ົ ແລະ ຄາຖາມຂອງນ ໍ ກຮຽນ ັ . - ຄວາມຄດເຫ ິ ັນຂອງນກຮຽນ ັ . - ການອາສາສະໝກັ ຂອງນກຮຽນໃນການປະຕ ັ ບິ ດກັ ດຈະກ ິ າໍ. - ການມສີວນຮ ່ ວມໃນແຕ ່ ລະກ ່ ດຈະກ ິ າຂອງນ ໍ ກຮຽນແຕ ັ ລະຄ ່ ນົ. - ຄວາມຖກຕື ອງຂອງຄ ້ າເຫໍ ັນ ແລະ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ ່ າງກຄໍ ື ບດເຝ ົ ິກຫດທັ ່ີ ໃຫ້ເປັ ນວຽກບານ້ . ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

60 ຕອບ ແລະ ແກບ້ ດເຝ ົ ິ ກຫດັ 1. ຕອບ: ຕາມປຶ້ ມແບບຮຽນ. 2. ຕອບ: ເຄ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນ້ ແມນເຄ ່ ່ອງຈ ື ກສັ າລໍ ບປັ ່ ຽນພະລງງານຄວາມຮ ັ ອນເປ ້ ັ ນ ພະລງງານກ ັ ນຈົ ກຕາມຮອບວຽນ ັ . 3. ຕອບ: ກາສເຂົ້ າໄປໃນທ່ໍ ສູບຮບຄວາມຮອ ັ ນ້ , ກາສຮອນຂ ້ ນຶ້ ແລະ ຢື ດອອກຕາມ ຂະບວນໃດໜ່ຶ ງແລວຜະລ ້ ິ ດແຮງງານ, ເພ່ື ອໃຫເຄ້ ່ອງຈ ື ກຄວາມຮ ັ ອນສ ້ ບຕື ່ໍ ເຄ່ອນື ໄຫວ ຕອງໃຊ ້ ແຮງງານນອກ ້ ເຊ່ງຕິ ອງໜ ້ ອຍກວ ້ າແຮງງານທ ່ ່ີ ມນຜະລ ັ ິ ດອອກ. 4. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ n = 2 kmole, V1 = 2,24.104 cm3 , t 1= 0°C ⇒ T1 = 273+ t 1 =273K P1 = 1,01.105 Pa = P2 V2 = 1,4.104 cm3 ຊອກຫາ: ກ. W = ? ເຊ່ງຄວາມດ ິ ນຄັ ງຄົ າ່ ຂ. T 2 =? ຄ. ΔU=? ງ. Q =? ກ. ຊອກແຮງງານທ່ີໃຊໃນການໜ ້ ີ ບກາສ ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : W PV = Δ ເຊ່ງິ ΔVVV =−= 1 2 2,24.104 (cm3 ) - 1,4.104 (cm3 ) = 0.84.10−2 m3 ສະນນັ້, ໄດ້ 52 2 W 1.01.10 (N/m ) 0.84.10− = × = 8,48J ຂ. ຊອກອຸນຫະພມຂອງກາສພາຍຫ ູ ຼງການໜ ັ ີ ບ. ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 2 2 1 1 T V T V = 1 2 2 1 T V. T V ⇒ = ແທນຄາໃສ ່ ໄດ່ : ້ 4 3 1 2 2 4 3 1 . 273(K) 1, 4.10 (cm ) 170,62 K 2,24.10 (cm ) T V T V × == =

61 ຄ. ຊອກພະລງງານພາຍໃນຂອງກາສທ ັ ່ີ ປ່ ຽນແປງ ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : Δ ΔTnRU 2 3 = ແທນຄາໃສ ່ ໄດ່ : ້ 3 3 2.10 8,31 (273 170,62) 2552 2 Δ=× × × − = U J ງ. ຊອກພະລງງານຄວາມຮ ັ ອນທ ້ ່ີ ກາສສ່ງອອກ ົ . ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : = Δ +WUQ = 2552 J +8,48J = 2560,48 J 5. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ V1 = 8 A , P1 = 3.105 N/m2 = P2 V2 = 10 A Q =1000 J ຊອກຫາ: ກ. W = ? ເພ່ື ອຄວາມດນຄັ ງຄົ າ່ ຂ. ΔU=? ກ. ຊອກແຮງງານທ່ີ ກາສຜະລິ ດອອກ. ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : = .ΔVPW ເຊ່ງິ Δ = −VVV 12 = 10 A – 8 A = 2 A ΔV= 2 A = 2 dm3 = 2.10−3 m3 ແທນຄາໃສ ່ ສູ ່ ດໄດ: ້ 5 2 33 W 3.10 (N/m ) 2.10 (m ) − = × = 600 J W = 600 J ຂ. ຊອກລະດບປັ ່ ຽນແປງພະລງງານພາຍໃນຂອງກາສ ັ ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : = Δ + WUQ ⇒ Δ = − WQU = 1000 (J)- 600 (J)= 400 (J) ΔU = 400 J 6. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ V1 = 1 A = 1 dm3 = 10 −3 m3 , P1 = 1 atm = 1,01.105 N/m2 V2 = 2 A = 2 dm3 = 2. 10 −3 m3 V3 = 4 A = 4 dm3 = 4. 10 −3 m3 ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

62 P2 = 1/2 atm = (1,01.105 )/2 N/m2 ຊອກຫາ: ແຕມເສ ້ ັ້ນສະແດງການພວພົ ນລະຫວ ັ າງ່ P ແລະ V ແລວນ້ າໃຊ ໍ ເສ້ ັ້ນສະແດງນີ້ ປຽບທຽບແຮງງານຂອງກາສໃນຂະບວນການທ່ີ ກາວມາຂ ່ າງເທ ້ ິ ງ. ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : = .ΔVPW ເຊ່ງິ Δ= −= VVV 1 21 2. 10 −3 (m3 )- 10 −3 (m3 ) = 10 −3 m3 ແທນຄາໃສ ່ ສູ ່ ດໄດ: ້ W1 = 1,01.105 (N/m2 )¯ 10 −3 (m3 ) = 1,01.102 J ເຊ່ງິ Δ=−= V VV 2 32 4. 10 −3 (m3 )- 2.10 −3 (m3 ) = 2.10 −3 m3 ແທນຄາໃສ ່ ສູ ່ ດໄດ: ້ W2 = P2 . ΔV2 = (1,01.105 )/2 (N/m2 )¯ 2.10 −3 (m3 )= 1,01.105 J ເຫັນວາ່ W1 = W2 7. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ t1 = 600 °C ⇒ T1 = 273+600 = 873 K t2 = 260 °C ⇒ T2 = 273+260 = 533 K ຊອກຫາ: η = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 1 T T T η − = ແທນຄາໃສ ່ ໄດ່ ້ 873 533 340 873 873 η − = = ≈ 0,39 η ≈ 39% W1 P V V1 V2 P1 1 2 W2 V3 P2 3 4

63 8. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ t1 = 520 °C ⇒ T1 = 273+520 = 793 K t2 = 340 °C ⇒ T2 = 273+340 = 613 K Q = 107 J ຊອກຫາ: W = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ 1 2 1 T T T η − = ແທນຄາຈະໄດ ່ ້ 793 613 180 793 793 η − = = = 0.2269 ຫຼື22,69% ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : W Q η = ຖອນໄດ້W Q= η ແທນຄາຈະໄດ ່ ້ W = 107 (J)¯0,2269 = 22,69.105 J 9. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ t1 = 200 °C ⇒ T1 = 273+200 = 473 K t2 = 108 °C ⇒ T2 = 273+108 = 381 K P = 14,8 kW = 14,8.103 W m = 8,1 kg q= 3,6.107 J/kg ຊອກຫາ: η = ? ປະສດທິ ິ ພາບຕວຈົ ງິ ແລະ ປະສດທິ ິ ພາບອຸດມຄະຕ ົ . ິ ປະສດພາບຕ ິ ວຈົ ງຂອງເຄ ິ ່ອງຈ ື ກນັ າໃຊ ໍ ສູດ້ 3 7 . 14,8.10 3600 0,18 8,1 3,6.10 W Pt Q mq η × == = = × η = 18% ປະສດທິ ິ ພາບອຸດມຄະຕ ົ ຂອງເຄ ິ ່ອງຈ ື ກນັ າໃຊ ໍ ສູດ້ 1 2 1 T T T η − = ແທນຄາຈະໄດ ່ ້ 1 2 1 473 381 473 T T T η − − = = = 0,19 η = 19% ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

64 ພາກທ ີ II. ໄຟຟ້ າສະຖດ ິ ບດທົ ີ 6. ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸ ເວລາ 4 ຊ່ ວໂມງ ົ 1. ຈຸດປະສງົ ໃຫນ້ ກຮຽນ ັ : - ຮູ້ແລະ ເຂົ້ າໃຈກຽວກ ່ ບມະໂນພາບກ ັ ຽວກ ່ ບໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ , ຸ ຄວາມແຮງກະທບລະຫວ ົ າງ່ ໄຟຟ້ າບນຈັ . ຸ - ອະທິ ບາຍການຕດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຂອບວ ຸ ດຖັ . ຸ - ທດສອບເພ ົ ່ື ອກວດຄນຫາໄຟຟ ົ້ ້ າບນຈັ ຸ ແລະ ຊະນດຂອງໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ . ຸ - ການກະຈາຍຂອງໄຟຟ້ າບນຈັ ຸຢູກ່ ບວັ ດຖັ . ຸ ບອກທາດນາໄຟໍ ຟ້ າ ແລະ ບ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າໄດ. ້ ຂຽນເນອໃນກ ື້ ດເກນຮ ົ ກສາໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ . ຸ 2. ເນອໃນຕ ື້ ນຕົ້ ໍ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸມສອງຊະນ ີ ດຄິ : ື ໄຟຟ້ າບນຈັ ບວກ ຸ ແລະ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸລບົ. ຄວາມແຮງກະ ທບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ເຊຸ ່ັນ:ໄຟຟ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດຄິ ກືນວາງຢ ັ ໃກ່ ູ ແມ້ ນເກ ່ ດຄວາມແຮງຍ ີ ກູ ້ ນັ ແລະ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດຕິ າງກ ່ ນວາງໃກ ັ ກ້ ນັ ແມນເກ ່ ດຄວາ ີ ມແຮງດດກູ ນັ. ການຕດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຸມີ3 ແບບຄ: ື ດວຍການຮ ້ ກຖຸ , ູ ດວຍການຕ ້ ດແປະ ິ ແລະ ດວຍການ ້ ສະທອນ້ . ເຄ່ອງຢາມໄຟຟ ື ້ າບນຈັ ເປຸ ັ ນອປະກອນທ ຸ ່ີໃຊກວດເບ ້ ່ງວິ າ່ ຢູເປ່ ືອກນອກຂອງວດຖັ ຸມໄຟຟ ີ ້ າ ບນຈັ ຸ ຫຼືບ່ໍ ແລະ ເປັ ນໄຟຟ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດໃດ ິ ເພ່ິ ນເອນວີ້ າ່ : ເອເລັກໂຕຣສກບົ. ວດຖັ ຸນາໄຟຟ ໍ ້ າ ແມນວ່ ດຖັ ຸທ່ີ ຍອມໃຫໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີໄປໄດສະດວກຕະຫ ້ ຼອດເນອທື້ ່ີ ຂອງວດຖັ ໂດຍງ ຸ າຍເຊ ່ ່ັນ: ເງນິ, ທອງ, ທອງຄາໍ, ອາລູມນຽມ ີ , ສງກະສ ັ , ີ ເຫັ ຼກ ແລະ ທາດ ລະລາຍເກອື,... ການກະຈາຍໄຟຟ້ າບນຈັ ຸຢູ່ ໃນວດຖັ ຸນາໄຟຟ ໍ ້ າ ຖາວ້ ດຖັ ຸບອນໃດມ ່ ໜີ າສວດ ້ , ແຫຼມ ຫຼື ປາຍແຫຼມ ແມນມ່ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ກະຈາຍຢ ຸ ຫ່ ູ ຼາຍ. ໃນຕວຈົ ງແລ ິ ວ້ ການກະຈາຍໄຟຟ້ າບນຈັ ຸຢູ່ ໜາຂອງວ ້ ດຖັ ຸນາໄຟຟ ໍ ້ າ ແມນບ່ ່ໍ ສະໝາສະເໝ ່ໍ ີ.

65 ວດຖັ ຸບ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າ ແມນກ່ ນບັ້ ່ໍ ໃຫໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີໄປໄດເຊ້ ່ັນ: ຢາງ, ໄມແຫ້ ງ້, ນາໍ ້ ບໍ ລິ ສຸດ, ຂນສົ ດັ, ໄໝ, ນາມໍ ້ ນັ, ກະເບອງື້ ,.. ອະທິ ບາຍການເກດໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸດວຍທ ້ ິ ດສະດເອເລ ີ ັກຕຣງົ ວດຖັ ປະກອບດ ຸ ວຍອາໂຕມຈ ້ ານວນຫ ໍ ຼາຍ ແຕລະອາຕອມມ ່ ນີວເຄ ິ ຍຼ ເຊ່ງພາຍໃນປະ ິ ກອບດວຍໂປຣຕ ້ ງົ, ເນຕຣີ ງົ ແລະ ເອເລັກຕຣງເຄົ ່ອນທ ື ່ີ ອອມຮອບນ ້ ວເຄ ິ ຍຼ. ໃນເງ່ອນໄຂ ື ປກົ ກະຕອາໂຕມຂອງວ ິ ດຖັ ຸຢູໃນພາວະຈາວໄຟຟ ່ ້ າ ຍອນວ ້ າ່ ມຈີານວນໂປຣຕ ໍ ງົ ແລະ ເອ ເລັກຕຣງເທົ ່ົາກນັ, ໃນຂະນະເອເລັກຕຣງເຄົ ່ອນທ ື ່ີ ຈາກອາໂຕມໜ່ຶ ງໄປຫາອາໂຕມໜ່ຶ ງເຮັ ດໃຫ້ ອາໂຕມທ່ີ ສູນເສຍເອເລັກຕຣງກາຍເປ ົ ັ ນອາໂຕມທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ບວກ ຸ ແລະ ອາໂຕມທ່ີໄດຮ້ ບັ ເອເລັກຕຣງກາຍເປ ົ ັ ນອາໂຕມທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸລບົ. ກດເກນຮ ົ ກສາໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ : ຸ ໃນຂະນະເອເລັກຕຣງເຄົ ່ອນທ ື ່ີ ຈາກອາໂຕມໜ່ຶ ງໄປຫາອາໂຕມໜ່ຶ ງ ເຮັ ດໃຫອາໂຕມທ ້ ່ີ ສູນ ເສຍເອເລັກຕຣງກາຍເປ ົ ັ ນອາໂຕມທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ບວກ ຸ ແລະ ອາໂຕມທ່ີໄດຮ້ ບເອເລ ັ ັກຕງກາຍ ຼົ ເປັ ນອາໂຕມທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸລບົ. ພິ ຈາລະນາຜນບວກພ ົ ຶ ດຊະຄະນດຂອງໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຸທງໝັ ດົ ຂອງລະບບຍົ ງແມ ັ ນເທ່ ່ົາເດມສະເໝ ີ ີເອນວີ້ າ່ ກດເກນຮ ົ ກສາໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ .ຸ 3. ສ່ການສອນ ື ສ່ສື່ງພິ ິ ມ: ປຶ້ ມວທະຍາສາດ ິ ແລະ ປຶ້ ມອ່ນໆທ ື ່ີ ກຽວຂ ່ ອງ້ . ສ່ທື່ີເປັ ນອປະກອນ ຸ : ທ່ໍ ປຼາສຕກິ , ຜາໄໝ້ , ຜາຂ້ ນສົ ດັ, ແທງແກ ່ ວ້, ເສດເຈຍ້, ເສັ້ນດາຍ້ , ວດຖັ ຸນາໄຟຟ ໍ ້ າ: ອາລູມນີອອມ ີ , ສງກະສ ັ , ີ ເຫັ ຼກ, ທາດລະລາຍ ອາຊດິ .., ທາດບ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າ: ແຜນຢາງ ່ , ໄມແຫ້ ງ້, ນາບໍ ້ ໍ ລິ ສຸດ, ຂນສົ ດັ, ໄໝ,... ສ່ບືນທັ ຶ ກ (Media): CD ແລະ ສາລໍ ບບັ ອນທ ່ ່ີ ມເງີ ່ອນໄຂສະດວກ ື http://phet.colorado.edu/th/simulation/balloons 4. ກດຈະກ ິ າການສອນ ໍ 4.1. ການຄນພົ້ ບໄຟຟ ົ ້ າບນຈັ ຸ 1) ຕວຢົ າງປາກ ່ ດການ ົ : ໃນຊວີດປະຈ ິ າວໍ ນັ ເຊ່ັນ ໃນລະດໜາວ ູ ຫຼືອາກາດເຢັ ນ ເຮົານຸງເສ ່ ອຢື້ ື ດ ຫຼື ເສອແພຂ ື້ ນສົ ດັ ໃນຂະນະເຮົາເຄ່ອນທ ື ່ີເສອທື້ ່ີ ນຸງໄດ ່ ຮຸ ້ ກຖໃສູ ເລ່ ົາຄງີ ເຮັ ດໃຫເສ້ ອຕື້ ດກິ ບັ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

66 ຜິ ວໜງຂອງເຮ ັ ົາ. ຖາເຮ້ ົາແກເສ້ ອອອກຈາກໂຕເຮ ື້ ົາພດໄດ ັ ຍ້ ນສຽງແຕກດ ິ ງັ “ແປບໆ ແປບໆ”. ຖາມວາ່ : ກ. ສຽງທ່ີໄດຍ້ ນເກ ິ ດຈາກຫຍ ີ ງັ? ຂ. ສາເຫດທ່ີເຮັ ດໃຫມ້ ນເກ ັ ດຂີ ນໄດ ຶ້ ້ຍອນຫຍ ້ ງັ? ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຕອບຄ ັ າຖາມ ໍ ແລະ ອະທິ ບາຍ ປະມານ 2-3 ຄນົ. 2) ທດລອງທ ົ ີ 1 - ຄູແນະນາວໍ ທິ ີ ທດລອງ ົ : ພວກເຮົາຖຢາງ ູ ປຼາສຕກິ ຫຼືບກໃສ ິ ຜ່ າໄໝ້ ຫຼືຜາຂ້ ນສົ ດັ ຫຼືເສັ້ນ ຜມົ. ຫຼງຈາກນ ັ ນເອ ັ້ ົາບິ ກໄປໃກເສດເຈ ້ ຍນ້ ອຍໆ ້ . ໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ງເກດຜ ັ ນການທ ົ ດລອງ ົ ຈະມຫຍີ ງເກັ ດຂີ ນຶ້ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຜ ັ ປະຕ ູ້ ບິ ດການທ ັ ດລອງອະທ ົ ິ ບາຍ. 3) ທດລອງທ ົ ີ 2 - ຄູແນະນາວໍ ທິ ີ ທດລອງ ົ : ເອົາແທງແກ ່ ວຖ້ ູ ໃສຜ່ າໄໝ້ ແລວເອ ້ ົາສນທົ້ ່ີ ຮຸກຖູນນຫຍ ັ້ ບເຂ ັ ົ້ າໃກໆ້ ແທງແກ ່ ວທ້ ່ີ ແຂວນດວຍເສ ້ ັ້ນດາຍ້ . ໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ງເກດຜ ັ ນການທ ົ ດລອງ ົ ຈະມຫຍີ ງເກັ ດຂີ ນຶ້ .. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຜ ັ ປະຕ ູ້ ບິ ດການທ ັ ດລອງ ົ ອະທິ ບາຍ. - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບວາ່ : ຄວາມແຮງກະທບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດຄິ ກືນັ ຍູກ້ ນັ ແລະ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຊະຸ ນດຕິ າງກ ່ ນດັ ດກູ ນັ. ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸມີ2 ຊະນດິ ຄ: ື ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸ ບວກ(+ ) ແລະ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸລບົ(− ). ຖາໃນກ ້ ລະນ ໍ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຂອງແທ ຸ ງແກ ່ ວມ້ ພາວະເປ ີ ັ ນ ບວກ ແລະ ຜາໄໝມ ້ ພາວະເປ ີ ັ ນລບົ. 4.2. ການຕດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຂອງວ ຸ ດຖັ ຸ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມຕາມຄວາມເໝາະສ ່ ມົ. - ໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນການຕ ື້ ດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຸຂອງວດຖັ ໃນປ ຸ ຶ້ ມແບບຮຽນ.

67 - ຄູໃຫຜູ ້ ຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານຜ ຶ້ ນການສ ົ ກສາ ຶ . - ຄູແລະ ນກຮຽນ ັ ຜູອ້່ນໆຮ ື ບຟັ ງການລາຍງານ ັ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມກີ້ ຽວ່ ກບຜັ ນລາຍງານຂອງແຕ ົ ລະກ ່ ຸມນ່ ນເຊ ັ້ ່ັນ: ກ. ການຕດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຸ ໃນຊວີດປະຈ ິ າວໍ ນທັ ່ີເຮົາມກພັ ບເຫ ົ ັນມຫຍີ ງແດ ັ ? ່ ຂ. ໃນການສກສາພວກນ ຶ ອງຄ ້ ນພົ້ ບການຕ ົ ດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຸມຈີກແບບ ັ ? - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ: ການຕດໄຟຟ ິ ້ າດວຍການຮ ້ ກຖຸ , ູ ດວຍການຕ ້ ດແປະ ິ ແລະ ດວຍການສະທ ້ ອນ້ ດງຮ່ັ ູບ 6.3, 6.4 ແລະ 6.5. 4.3 ເຄ່ອງຢາມໄຟຟ ື ້ າບນຈັ ຸ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມຕາມຄວາມເໝາະສ ່ ມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບເຄ ັ ່ອງຢາມໄຟຟ ື ້ າບນຈັ ຸ ໃນປຶ້ ມແບບຮຽນ. - ຄູໃຫຜູ ້ ຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານຜ ຶ້ ນການສ ົ ກສາ ຶ . - ຄູແລະ ນກຮຽນ ັ ຜູອ້່ນໆຮ ື ບຟັ ງການລາຍງານ ັ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມກີ້ ຽວ່ ກບຜັ ນລາຍງານຂອງແຕ ົ ລະກ ່ ຸມນ່ ນັ້ ເຊ່ັນ: 1) ໃນການໃຊເຄ້ ່ອງວ ື ດໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຸ ເພ່ິ ນປະຕບິ ດແນວໃດ ັ ? 2) ຢາກຮໄຟຟ ູ ້ ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດໃດໜ ິ ່ຶ ງ ເພ່ິ ນເຮັ ດແນວໃດ? - ໃນບດນົ ສະເໜ ີ້ ີເຄ່ອງຢາມໄຟຟ ື ້ າບນຈັ ຸທງສອງຊະນ ັ ດິ ຄ: ື ເອເລັກໂຕຣສກບົ ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ: ເຄ່ອງຢາມໄຟຟ ື ້ າບນຈັ ຸ ເປັ ນອປະກອນທ ຸ ່ີໃຊກວດເບ ້ ່ງວິ າ່ ຢູເປ່ ືອກນອກຂອງວດຖັ ຸມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸ ຫຼືບ່ໍ ແລະ ເປັ ນໄຟຟ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດໃດ ິ ເພ່ິ ນໃຊເຄ້ ່ອງເອເລ ື ັກໂຕຣສກບົ ກວດສອບ. - ແບບໜວຍມ ່ ນົ ແລະ ເອເລັກໂຕຣສກບແຜ ົ ນໂລຫະ ່ . ວທິ ີ ຢາມໄຟຟ້ າບນຈັ : ຸ 1) ຕດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດໃດໜ ິ ່ຶ ງທ່ີ ຮູກ້ ອນໃສ ່ ່ ໜວຍ່ ມນແລ ົ ວເອ ້ ົາວດຖັ ຸທ່ີ ບ່ໍ ຮູໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ຸນນເຂ ັ້ ົ້ າໃກໜ້ ວຍມ ່ ນົ. ຖາວ້ ດັ ຖຸນນດັ້ ດໜູ ວຍມ ່ ນົ ສະແດງວາ່ ວດຖັ ຸມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸຕາງຊະນ ່ ດິ ກບໜັ ວຍມ ່ ນົ. ຖາວ້ າວ່ ດຖັ ຸນນຍັ້ ໜູ ້ ວຍມ ່ ນົ ສະແດງວາວ່ ດຖັ ຸມີ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດດຽວກ ິ ບໜັ ວຍມ ່ ນົ. ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

68 2) ຕດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຸທ່ີ ຮູໃສ້ ອ່ ເລີ ັກໂຕຣສກບໄວ ົ ກ້ ອນ່ ແລວຈະເຫ ້ ັນປີກອາລູມນຽມອ ີ າ້ ອອກ. ເມ່ອນື າເອໍ ົາວດຖັ ຸທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸທ່ີ ບ່ໍ ຮູຊະນ ້ ດມາໃກ ິ ໜ້ ວຍມ ່ ນົ, ຖາເຫ້ ັ ນປີກ ອາລູມນຽມ ີ ອາອອກຫ ້ ຼາຍກວາເກ່ ່າົ, ສະແດງວາ່ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸ ແມນຊະນ ່ ດດຽວກ ິ ນກັ ບໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຸທ່ີ ມຢູ ີ່ ກອນ່ ແລະ ກງກົ ນຂັ າມ້ ຖາວ້ າປ່ ີ ກອາລູມນຽມຫ ີ ບເຂ ຸ ົ້ າ ສະແດງວາ່ ວດຖັ ຸມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຊະຸ ນດຕິ າງກ ່ ນກັ ບໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຸທ່ີ ມຢູ ີປ່ ີກອາລູມນີອອມມາກ ີ ອນ່ . ສະແດງ ດງຮ່ັ ບລູ ຸມນ່ : ີ້ 4.4 ວດຖັ ຸນາໄຟຟ ໍ ້ າ ແລະ ວດຖັ ຸບ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມຕາມຄວາມເໝາະສ ່ ມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບວັ ດຖັ ຸນາໄຟຟ ໍ ້ າ ແລະ ວດຖັ ຸບ່ໍ ນາໄຟໍ ້ າ ໃນ ປຶ້ ມແບບຮຽນ. - ຄູໃຫຜູ ້ ຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານຜ ຶ້ ນການສ ົ ກສາ ຶ . - ຄູແລະ ນກຮຽນ ັ ຜູອ້່ນໆຮ ື ບຟັ ງການລາຍງານ ັ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມຕີ້ ່ໍ ກບຜັ ນລາຍງານຂອງແຕ ົ ລະກ ່ ຸມນ່ ນັ້ ເຊ່ັນ: 1) ວດຖັ ຸທ່ີເຮົາໃຊໃນຊ ້ ວີດປະຈ ິ າວໍ ນນັ ນັ້ ສາມາດນາໄຟຟ ໍ ້ າ ຫຼືໃຫໄຟຟ ້ ້ າແລນ່ ຜານໄດ ່ ມ້ ວີດຖັ ໃດແດ ຸ ? ່ 2) ວດຖັ ຸບ່ໍ ໃຫໄຟຟ ້ ້ າແລນຜ່ ານມ ່ ວີດຖັ ໃດແດ ຸ ?່ - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບວາ່ : ວດຖັ ຸນາໄຟຟ ໍ ້ າ ແມນວ່ ດຖັ ຸທ່ີ ຍອມໃຫໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນື ທ່ີໄປໄດສະດວກຕະຫ ້ ຼອດເນອທື້ ່ີ ຂອງວດຖັ ໂດຍງ ຸ າຍ່ ເຊ່ັນ: ເງນິ,ທອງ, ທອງຄາໍ, ອາລູມນີອອມ ີ , ສງກະສ ັ , ີ ເຫັ ຼກ ແລະ ທາດລະລາຍອາຊດິ ,.. - ວດຖັ ຸບ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າ ແມນກ່ ນບັ້ ່ໍ ໃຫໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີໄປໄດ້ເຊ່ັນ: ແຜນຢາງ ່ , ໄມແຫ້ ງ້, ນາບໍ ້ ໍ ລິ ສຸດ, ຂນສົ ດັ, ໄໝ, ນາມໍ ້ ນຕັ າງໆ ່ ,.. ກ ຂ

69 4.5 ການກະຈາຍໄຟຟ້ າບນຈັ ໃນວ ຸ ດຖັ ຸ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມຕາມຄວາມເໝາະສ ່ ມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບການກະຈາຍໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ໃນວ ຸ ດຖັ ໃນປ ຸ ຶ້ ມ ແບບຮຽນ. - ຄູໃຫຜູ ້ ຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານຜ ຶ້ ນການສ ົ ກສາ ຶ . - ຄູແລະ ນກຮຽນ ັ ຜູອ້່ນໆຮ ື ບຟັ ງການລາຍງານ ັ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມຕີ້ ່ໍ ກບຜັ ນລາຍງານຂອງແຕ ົ ລະກ ່ ຸມນ່ ນັ້ ເຊ່ັນ: 1) ການກະຈາຍໄຟຟ້ າບນຈັ ໃນວ ຸ ດຖັ ຸຕນັ ແລະ ໂກນ ເປັ ນແນວໃດ? 2) ການກະຈາຍໄຟຟ້ າບນຈັ ໃນກ ຸ ອນເມກເປ ້ ັ ນແນວໃດ? 3) ອະທິ ບາຍສາເຫດເກດຟີ ້ າຜາ່ , ຟ້ າເຫຼື້ອມ ແລະ ຟ້ າຮອງ້ . 4) ເພ່ື ອປ້ ອງກນຟັ ້ າຜາເພ່ ່ິ ນມວີທິ ີ ການແນວໃດ? - ຄູແລະ ນກຮຽນຮ ັ ວມກ ່ ນສະຫ ັ ຸ ຼບໃຫໄດ້ ວ້ າ່ : ວດຖັ ຸນາໄຟຟ ໍ ້ າບອນໃດມ ່ ໜີ າສວດ ້ , ແຫຼມ ຫຼືປາຍແຫຼມ ແມນມ່ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ກະຈາຍຢ ຸ ຫ່ ູ ຼາຍ; ຄວາມເຂັ ມຂອງທ ້ ່ງໄຟ ົ ຟ້ າຢຈຸ ່ ູ ດຕາງກ ່ ນເທັ ິ ງໜາວ້ ດຖັ ຸກຕໍ າງກ ່ ນັ. ເມ່ອລື ມເຄ ົ ່ອນທ ື ່ີ ດວຍຄວາມໄວສ ້ ງເຮ ູ ັ ດໃຫກ້ ອນເມກເກ ້ ດການຮ ີ ກຖຸ ເຊູ ່ງກິ ນັ ແລະ ກນັ ຫຼືກອນເມກຮ ້ ກຖຸ ູກບໜັ າໂລກ ້ ແລວຕ້ ດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຸຂນຶ້ ເຮັ ດໃຫໄຟ້ ຟ້ າບນຈັ ຸລບຂອງກ ົ ອນເມກໄປລວມຕ ້ ວກົ ນເພັ ່ີ ມຂນເລ ຶ້ ື້ອຍໆຢດ່ ູ ານ້ ລຸມຈ່ ນເຖົ ງຂະ ິ ໜາດໃດໜ່ຶ ງ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸລບຂອງກ ົ ອນເມກ ້ ຈະຍໄຟຟ ູ ້ ້ າບນຈັ ຸລບໃຫ ົ ແຍກອອກ ້ ຈາກໄຟຟ້ າບນຈັ ບວກທ ຸ ່ີ ຢູເທ່ ິ ງພື້ນໂລກ ແລວເຮ ້ ັ ດໃຫໜ້ າໂລກມ ້ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ບວກ ຸ ເພ່ີ ມຫຼາຍຂນຶ້ ; ສວນໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸລບຂອງກ ົ ອນເມກຈະຍ ້ ກູ ້ ນເອງ ັ ໃນຂະນະດຽວ ກນກັ ດູ ໍ ດໄຟຟ້ າບນຈັ ບວກເ ຸ ທິ ງໜາໂລກ ້ ; ຍອນຄວາມແຮງຍ ້ ດູ ້ ານເທ ້ ິ ງ ແລະ ຄວາມ ແຮງດດດູ ານລ ້ ຸມ່ ເຮັ ດໃຫໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີ ຈາກກອນເມກໄປສ ້ ໜູ່ າໂລກເອ ້ ນີ້ ວາ່ ຟ້ າຜາ່ . ຖາໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີ ຈາກກອນເມກຫາກ ້ ອນເມກ ້ ເອນວີ້ າ່ ຟ້ າເຫຼື້ອມ. ໃນຂະນະທ່ີໄຟຟ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີ ຜານອາກາດດ ່ ວຍຄວາມໄວສ ້ ງມູ ນເຮ ັ ັ ດໃຫອາກາດ ້ ແຍກອອກຈາກກນັ ແລະ ອາກາດກບເຂ ັ ົ້ າແທນທ່ີໃນທນທັ ີ ທນໃດ ັ ກ່ໃຫໍ ເກ້ ດສຽງດ ີ ງັ ຂນຶ້ ເອນວີ້ າ່ : ຟ້ າຮອງ້ ສະນນັ້, ເພ່ິ ນຈ່ງໄດ ຶ ໃຊ້ ເຫດຜ ້ ນນົ ອະທ ີ້ ິ ບາຍປາກດການ ົ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

70 ຖອນໝດໄຟຟ ັ ້ າຂອງວດຖັ ຸບນຈັ ໄຟຟ ຸ ້ າຢບ່ ູ ນດາປາຍແຫ ັ ຼມຂອງມນັ, ປາກດການ ົ ຖອນໝດໄຟຟ ັ ້ າໄດນ້ າໃຊໍ ໃນການຕ ້ ດຕິ ງເສັ້ ົາປ້ ອງກນຟັ ້ າຜາ່ . 4.6 ອະທິ ບາຍການເກດໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸດວຍທ ້ ິ ດສະດເອເລ ີ ັກຕຣງົ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມຕາມຄວາມເໝາະສ ່ ມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບການອະທ ັ ິ ບາຍການເກດໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸດວຍທ ້ ິ ດ ສະດເອເລ ີ ັກຕຣງໃນປ ົ ຶ້ ມແບບຮຽນ. - ຄູໃຫຜູ ້ ຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານຜ ຶ້ ນການສ ົ ກສາ ຶ . - ຄູແລະ ນກຮຽນ ັ ຜູອ້່ນໆຮ ື ບຟັ ງການລາຍງານ ັ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມຕີ້ ່ໍ ກບັ ຜນລາຍງານຂອງແຕ ົ ລະກ ່ ຸມນ່ ນັ້ ເຊ່ັນ: 1) ຢູໃນວ ່ ດຖັ ປະກອບດ ຸ ວຍຫຍ ້ ງແດ ັ ? ່ 2) ໂປຣຕງົ, ເນຕຣີ ງົແລະ ເອເລັກຕຣງມົ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດໃດ ິ ? 3) ໄຟຟ້ າບນຈັ ຂອງໂປຣຕຣ ຸ ງົ, ເນຕຣີ ງົແລະ ເອເລັກຕຣງມົ ຄີາເທ່ ່ົາໃດ? 4) ມວນສານຂອງໂປຣຕງົ, ເນຕຣີ ງົແລະ ເອເລັກຕຣງມົ ຄີາເທ່ ່ົາໃດ? 5) ເມ່ອເອ ື ົາວດຖັ ຸສອງອນມາຮ ັ ກຖຸ ູກນັ ເປັ ນຫຍງບັ ອນຮ ່ ກຖຸ ູຈ່ງຮຶ ອນ້ ? - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບວາ່ : ວດຖັ ປະກອບດ ຸ ວຍອາໂຕມຈ ້ ານວນຫ ໍ ຼາຍ ແຕລະອາໂຕມ ່ ເຄຍພາຍໃນປະກອບດ ຼ ວຍໂປຣຕ ້ ງົ, ເນຕຣີ ງົ ແລະ ເອເລັກຕຣງເຄົ ່ອນທ ື ່ີ ອອມ້ ຮອບ ນວເຄ ິ ຍຼ. - ໂປຣຕງົ ເປັ ນອະນພາກມ ຸ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ບວກ ຸ , ເນຕຣີ ງົ ເປັ ນອະນພາກຈາວໄຟຟ ຸ ້ າ ແລະ ເອເລັກຕຣງົ ເປັ ນອະນພາກມ ຸ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸລບົ. - ເມ່ອວື ດຖັ ສອງຊະນ ຸ ດມາຖ ິ ູກນັ ພະລງງານຄວາມຮ ັ ອນທ ້ ່ີເກດຈາກການຮ ີ ກຖຸ ູ ຈະ ເຮັ ດໃຫເອເລ ້ ັກຕຣງຫົ ຸ ຼດອອກຈາກອາໂຕມຂອງວດຖັ ຸໜ່ຶ ງໄປຢເທ່ ູ ິ ງອາໂຕມອກວີ ດຖັ ຸ ໜ່ຶ ງ, ວດຖັ ຸທ່ີ ສູນເສຍເອເລັກຕຣງມົ ໄຟຟາບ ີ ນຈັ ບວກ ຸ ແລະ ວດຖັ ຸທ່ີ ຮບເອເລ ັ ັກຕຣງົ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸລບົ. - ທິ ດສະດທີ່ີ ອງໃສ ີ ການເຄ ່ ່ອນທ ື ່ີ ຂອງເອເລັກຕຣງົ ເພ່ື ອອະທິ ບາຍລກສະນະໄຟຟ ັ ້ າ ຂອງວດຖັ ຸ ແລະ ປາກດການໄຟຟ ົ ້ າ ເອນວີ້ າ່ ທິ ດສະດເອເລ ີ ັກຕຣງົ.

71 - ຕາຕະລາງສະແດງໄຟຟ້ າບນຈັ ຂອງເອເລ ຸ ັກຕຣງົ, ໂປຣຕງົ ແລະ ເນຕຣີ ງົ ອະນພາກ ຸ ສນຍະລ ັ ກັ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸ ມວນສານ ໂປຣຕງົ P 19 1,6 10 C − + × 27 1,673 10 kg − × ເນຕຣີ ງົ n 0 27 1,675 10 kg − × ເອເລັກຕຣງົ e− 19 1,6 10 C − − × 31 9,11 10 kg − × 4.7 ກດເກນຮ ົ ກສາໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຸ - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມຕາມຄວາມເໝາະສ ່ ມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບກັ ດເກນຮ ົ ກສາໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ໃນປ ຸ ຶ້ ມແບບຮຽນ. - ຄູໃຫຜູ ້ ຕາງໜ ້ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານຜ ຶ້ ນການສ ົ ກສາ ຶ . - ຄູແລະ ນກຮຽນ ັ ຜູອ້່ນໆຮ ື ບຟັ ງການລາຍງານ ັ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມຕີ້ ່ໍ ກບັ ຜນລາຍງານຂອງແຕ ົ ລະກ ່ ຸມນ່ ນັ້ - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບຕາມເນອໃນປ ື້ ຶ້ ມແບບຮຽນ. 5. ການວດັ ແລະ ປະເມນຜີ ນົ ຄູພິ ຈາລະນາຈາກ: - ຄວາມສນໃຈ ົ ແລະ ຄາຖາມຂອງນ ໍ ກຮຽນ ັ . - ຄວາມຄດເຫ ິ ັນຂອງນກຮຽນ ັ . - ການອາສາສະໝກັ ຂອງນກຮຽນໃນການປະຕ ັ ບິ ດກັ ດຈະກ ິ າໍ. - ການມສີວນຮ ່ ວມໃນແຕ ່ ລະກ ່ ດຈະກ ິ າຂອງນ ໍ ກຮຽນແຕ ັ ລະຄ ່ ນົ. - ຄວາມຖກຕື ອງຂອງຄ ້ າເຫໍ ັນ ແລະ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງກ ່ ຄໍ ບືດເຝ ົ ິ ກຫດທັ ່ີໃຫເປ້ ັ ນ ວຽກບານ້ . ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

72 ຕອບ ແລະ ແກບ້ ດເຝ ົ ິ ກຫດັ 1. ຕອບ: ທານ່ Thales ເປັ ນນກປັ ດສະຍາຊາວເກຣ ັ ກັ ເປັ ນຜຄູ້ ນພົ້ ບໄຟຟ ົ ້ າບນຈັ ຸເມ່ອເອ ື ົາ ແທງອ່ າພໍ ນຖັ ູກບຂັ ນສົ ດັ ອາພໍ ນັ ແລະ ຜາຂ້ ນສົ ດຈະມ ັ ອີານາດດ ໍ ງດຶ ດວູ ດຖັ ເບຸ ົາໆໄດ້ 2. ຕອບ: ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸມ 2 ີ ຊະນດິ ຄ: ືໄຟຟ້ າບນຈັ ບວກ ຸ ແລະ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸລບົ 3. ຕອບ: ຂໍ ້ຄ. ກະທບຄວາມແຮງໃສ ົ ໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ບວກ ຸ (+) ແລະ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸລບົ(-). 4. ຕອບ: ປຼາສຕກຊະນ ິ ດທິ ່ໍ ນາໍ ້ PVC ເມ່ອຖື ູກບຂັ ນສົ ດັ ຈະສະແດງໄຟຟ້ າບນຈັ ຸລບົ 5. ຕອບ: ໄຟຟ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດດຽວກ ິ ນັ ເມ່ອເອ ື ົາມາໃກພວກມ ້ ນຍັ ກູ ້ ນັ ແລະ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸ ຊະນດຕິ າງກ ່ ນັ ເມ່ອໃກ ື ກ້ ນຈະເກ ັ ດດີ ດກູ ນັ 6. ຕອບ: ການຕດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ໃຫຸ ວ້ ດຖັ ຸມ 3 ີ ວທິ ີ ຄ: ື ກ. ດວຍການຮ ້ ກຖຸ :ູເມ່ອເອ ື ົາຜາຂ້ ນສົ ດຖັ ູແທງແກ ່ ວ້, ແທງແກ ່ ວເກ ້ ດມີ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸຕາງ່ ຊະນດກິ ບຜັ າຂ້ ນສົ ດັ ຫຼືເມ່ອເອ ື ົາຜາໄໝຖ ້ ູກບແທ ັ ງປ່ ຼາສຕກິ , ຢູແທ່ ງປ່ ຼາສຕກກິ ເກໍ ດມີ ໄຟຟ ີ ້ າ ບນຈັ ຸຕາງຊະນ ່ ດກິ ບຜັ າໄໝ້ . ຂ. ດວຍການຕ ້ ດແປະ ິ : ເມ່ອເອ ື ົາວດຖັ ຸທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ໄປແປະກ ຸ ບວັ ດຖັ ຸທ່ີ ຈາວໄຟຟ້ າ ຈະເກດມີ ການແບ ີ ງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸນາກໍ ນເັ ຊ່ັນ: ວດຖັ ຸທ່ີ ຈາວໄຟຟ້ າຕດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດດຽວ ິ ກນກັ ບໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຸຂອງວດຖັ ຸທ່ີເອົາມາແປະ. ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸທງໝັ ດກົ ອນແປະ ່ ແລະ ຫຼງແປະ ັ ໃສກ່ ນມັ ປະລ ີ ມານເທ ິ ່ົາກນສະເໝ ັ ີ. ຄ. ດວຍການສະທ ້ ອນ້ : ເມ່ອເອ ື ົາວດຖັ ຸທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ມາໃກ ຸ ກ້ ບວັ ດຖັ ຸທ່ີ ຈາວໄຟຟ້ າ, ວດຖັ ຸທ່ີ ຈາວໄຟຟ້ ານນໄດ ັ້ ຖ້ ກສະທ ື ອນໃຫ ້ ເກ້ ດມີ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸຕາງຊະນ ່ ດກິ ບໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຸ ຢູວ່ ດຖັ ຸທ່ີເອົາມາໃກ. ້ 7. ອະທິ ບາຍປາກດການການເກ ົ ດຟີ ້ າຜາ່ , ຟ້ າເຫຼື້ອມ ແລະ ຟ້ າຮອງ້ . ຕອບ: ເມ່ອກື ອນເມກເກ ້ ດການຮ ີ ກຖຸ ເຊູ ່ງກິ ນັ ແລະ ກນັ ຫຼືກອນເມກຮ ້ ກຖຸ ູກບໜັ າໂລກ ້ ແລວຕ້ ດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຸຂນຶ້ ເຮັ ດໃຫໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ຸລບຂອງກ ົ ອນເມກໄປລວມຕ ້ ວກົ ນເພ ັ ່ີ ມຂນຶ້ ແລະ ໜາໂລກຕ ້ ດໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ບວກເພ ຸ ່ີ ມຫຼາຍຂນຶ້ , ຍອນຄວາມແຮງຍ ້ ດູ ້ ານເທ ້ ິ ງ ແລະ ຄວາມ ແຮງດດດູ ານລ ້ ຸມ່ ເຮັ ດໃຫໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີ ຈາກກອນເມກໄປສ ້ ໜູ່ າໂລກ ້ ເອນວີ້ າ່ : ຟ້ າຜາ່ . ຖາໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີ ຈາກກອນເມກຫາກ ້ ອນເມກ ້ ເອນວີ້ າ່ : ຟ້ າເຫຼື້ອມ. ໃນຂະນະທ່ີໄຟຟ້ າ ບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີ ຜານອາກາດດ ່ ວຍຄວາມໄວສ ້ ູງ ມນເຮ ັ ັ ດໃຫອາກາດແຍກອອກຈາກກ ້ ນັແລະ ອາ ກາດກບເຂ ັ ົ້ າແທນທ່ີໃນທນທັ ີ ທນໃດກ ັ ່ໃຫໍ ເກ້ ດສຽງດ ີ ງຂັ ນຶ້ ເອນວີ້ າ່ : ຟ້ າຮອງ້ .

73 8. ຕອບ: ການເກດໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸດວຍທ ້ ິ ດສະດເອເລ ີ ັກຕຣງົ. ວດຖັ ປະກອບດ ຸ ວຍອາໂຕມຈ ້ ານວນຫ ໍ ຼາຍ ແຕລະອາໂຕມມ ່ ນີວເຄ ິ ຍຼ ເຊ່ງພາຍໃນປະກອບ ິ ດວຍໂປຣຕ ້ ງົ, ເນຕຣີ ງົ ແລະ ເອເລັກຕຣງົ ເຄ່ອນທ ື ່ີ ອອມຮອບນ ້ ວເຄ ິ ຍຼ. ເອເລັກຕຣງມົ ມວນສານນ ີ ອຍກວ ້ າມວນສານນ ່ ວເຄ ິ ຍຫຼ ຼາຍ ສາມາດຫຸ ຼດອອກຈາກອາ ໂຕມໜ່ຶ ງໄປຫາອກອາໂຕມໜ ີ ່ຶ ງໄດ້ເມ່ອໄດ ື ຮ້ ບພະລ ັ ງງານຈາກພາຍນອກ ັ . ໃນເງ່ອນໄຂປ ື ກົ ກະຕອາໂຕມຂອງວ ິ ດຖັ ຈະມ ຸ ຈີານວນໂປຣຕ ໍ ງົ ແລະ ເອເລັກຕຣງເທົ ່ົາກນັ ເພ່ິ ນຈ່ງເອ ຶ ນວີ້ ດັ ຖຸວາ່ ວດຖັ ຈາວໄຟຟ ຸ ້ າຢໃນອາໂຕມນ ່ ູ ນັ້. ຖາວ້ ດຖັ ຸຖກກະຕ ື ນວຸ້ ດຖັ ຸທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ບວກຈະມ ຸ ີ ຈານວນໂປຣຕ ໍ ງຫົ ຼາຍຂນກວ ຶ້ າເອເລ ່ ັກຕຣງົ ແລະ ວດຖັ ຈະມ ຸ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸລບົ ເຮັ ດໃຫຈ້ າໍ ນວນເອເລັກຕຣງເພົ ່ີ ມຂນຫຶ້ ຼາຍກວາໂປຣ ່ ຕງົ. 9. ຕອບ: ເນອໃນກ ື້ ດເກນຮ ົ ກສາໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຸ ການເຮັ ດໃຫເກ້ ດໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸນນັ້ ບ່ໍ ແມນການສ ່ າງໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ຸຂນໃໝ ຶ້ ່ ມນເປ ັ ັ ນພຽງ ການເຄ່ອນຍ ື າຍໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ຸ ຈາກວດຖັ ຸໜ່ຶ ງໄປຫາອກວີ ດຖັ ຸໜ່ຶ ງເທ່ົານນັ້. ເມ່ອພື ິ ຈາລະນາຜນົ ບວກຂອງໄຟຟ້ າບນຈັ ຸທງໝັ ດຂອງລະບ ົ ບຍົ ງແມ ັ ນເທ ່ ່ົາເດມສະເໝ ີ ີເອນວີ້ າ່ ກດເກນຮ ົ ກສາ ັ ໄຟຟ້ າບນຈັ . ຸ 10. ຕອບ: ວດຖັ ຸຕາງໆເຊ ່ ່ັນ ປຼາສຕກິ , ຜາແພ ້ , ຂນສົ ດັ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ບວກ ຸ ແລະ ລບຢົ ່ ູ ໃນວດຖັ ຸມຈີານວນເທ ໍ ່ົາກນັ ບ່ໍ ສະແດງອານາດໄຟຟ ໍ ້ າອອກມາເຮົາເອນວີ້ ດຖັ ຸນນວັ້ າ່ ວດັ ຖຸຈາວໄຟຟ້ າ. 11. ຕອບ: ທາດນາໄຟຟ ໍ ້ າ ແລະ ທາດບ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າຕາງກ ່ ນຄັ : ື ທາດນາໄຟຟ ໍ ້ າ ແມນວ່ ດຖັ ຸທ່ີ ຍອມໃຫໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີໄປໄດສະດວກຕະຫ ້ ຼອດເນອື້ ທ່ີ ຂອງວດຖັ ໂດຍງ ຸ າຍເຊ ່ ່ັນ: ເງນິ, ທອງ, ທອງຄາໍ, ອາລູມນີອອມ ີ , ສງກະສ ັ , ີ ເຫັ ຼກ ແລະ ທາດລະລາຍອາຊດິ ,.. ໃນທາດນາໄຟຟ ໍ ້ າເອເລັກຕຣງທົ ່ີໄດຮ້ ບຈາກການເຄ ັ ່ອນຍ ື າຍ້ ເຊ່ັນ: ຈາກການຮກຖຸ ູກນນັ ນັ້ ສາມາດເຄ່ອນທ ື ່ີ ກະຈາຍໄຟຕະຫຼອດເນອທື້ ່ີ ຂອງວດຖັ ໄດຸ ງ້າຍ່ . ທາດບ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າ ແມນກ່ ນບັ້ ່ໍ ໃຫໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ເຄຸ ່ອນທ ື ່ີໄປໄດ້ເຊ່ັນ: ແຜນຢາງ ່ , ໄມ້ ແຫງ້, ນາບໍ ້ ໍ ລສຸດິ , ຂນສົ ດັ, ໄໝ, ນາມໍ ້ ນຕັ າງໆ ່ ,.. ໃນທາດບ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າເອເລັກຕຣງບົ ່ໍ ເຄ່ອນື ຍາຍ້ ແລະ ບ່ໍ ຖາຍໂອນໄປຍ ່ ງວັ ດຖັ ຸອ່ນື. 12. ຕອບ: ອາໂຕມຂອງທາດທກຊະນ ຸ ດມິ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸທ່ີ ຈາວໄຟຟ້ າ 13. ຕອບ: ຂໍ ້ກ. A ຄກືນກັ ບັ B; C ຕາງກ ່ ບັ D. ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

74 14. ຕອບ: ທດລອງທ ົ ີ1: ວດຖັ ຸ B ເປັ ນໄຟຟ້ າບນຈັ ບລຸ ບົ (-) ແລະ ດູດວດຖັ ຸ A ທີ ຖໄຟຟ ື ້ າບນຈັ ບວກ ຸ (+). ວດຖັ ຸ A ແລະ B ດູດກນັ ເຮັ ດໃຫພວກມ ້ ນມັ ໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ເທຸ ່ົາກນັ ຫຼືຄກືນັ. ຖາເອ້ ົາ C ມາໃກວ້ດຖັ ຸ B ຫຍບອອກ ັ (ຍູ),້ ສະແດງໃຫຮູ ້ ວ້ າ່ ວດຖັ ຸ C ເປັ ນໄຟຟ້ າບນຈັ ຸລບົ (-) ຄກືນກັ ບັ B. ທດລອງທ ົ ີ2: ສງເກດຮ ັ ບທູ ດລອງວ ົ ດຖັ ຸ A ແລະ B ດູດກນັ. ສະນນັ້, ວດຖັ ຸ A ທ່ີ ຖໄຟຟ ື ້ າບນັ ຈຸບວກ (+) ຫຼືຈາວໄຟຟ້ າ. ຖາສ້ ງເກດຕ ັ ່ໍ ໄຟ A ຍູ້C ອອກ. ສາມາດສະຫຸ ຼບໄດວ້ າ່ ວດຖັ ຸ A ບ່ໍ ຈາວໄຟຟ້ າ, ວດຖັ ຸ A ມໄຟີ ຟ້ າບນຈັ ບວກ ຸ (+). ເຊ່ງິ A ແລະ C ຍູກ້ ນັ. ດງ່ັ ນນັ້ C ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ບວກ ຸ (+). ວດຖັ ຸ ໃຫເຫດຜ ້ ນການກະທ ົ ບຄວາມແຮງລະຫວ ົ າງ່ ໄຟຟ້ າບນຈັ ບວກ ຸ , ລບົ ແລະ ຈາວໄຟຟ້ າ. A A ເປັນໄຟຟ້ າບນຈັ ບວກ ຸ (+) ຫຼືຈາວໄຟຟ້ າ B ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸລບົ (-) C C ເປັນໄຟຟ້ າບນຈັ ຸລບົ (-) ວດຖັ ຸ ໃຫເຫດຜ ້ ນການກະທ ົ ບຄວາມແຮງລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າ ບນຈັ ບວກ ຸ , ລບົ ແລະ ຈາວໄຟຟ້ າ. A A ເປັນໄຟຟ້ າບນຈັ ບວກ ຸ (+) B ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸລບົ(-) C C ເປັນໄຟຟ້ າບນຈັ ບວກ ຸ (+) ທດລອງທ ົ ີ 1 ທດລອງທ ົ ີ2

75 ບດທົ ີ 7. ຄວາມແຮງໄຟຟ້ າບນຈັ ຸ ເວລາ 2 ຊ່ ວໂມງ ົ 1. ຈຸດປະສງົ ໃຫນ້ ກຮຽນ ັ : - ຮູ້ແລະ ເຂົ້ າໃຈຄວາມແຮງກະທບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ . ຸ - ບອກເນອໃນກ ື້ ດເກນກ ົ ູລງົ, ຂຽນສູດ ແລະ ບອກປະລິ ມານຕາງໆ ່ . - ອະທິ ບາຍການກະທບຄວາມແຮງລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸຢູໃນແວດລ ່ ອມ້ . - ນາໃຊ ໍ ສູ ້ ດຕາງໆແກ ່ ບ້ ດເລກໄດ ົ . ້ 2. ເນອໃນຕ ື້ ນຕົ້ ໍ ກດເກນກ ົ ູລງົ: “ຄວາມແຮງກະທບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ເປຸ ັ ນອດຕາສ ັ ວນພ ່ ວພົ ນກັ ງກົ ບັ ຜນຄົ ນຂອງສອງໄຟຟ ູ ້ າບນຈັ ຸແລະ ເປັ ນອດຕາສ ັ ວນພ ່ ວພົ ນປັ ີ້ນກບກັ າລໍ ງສອງຂອງໄລຍະຫ ັ າງ່ ລະຫວາງສອງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸນນັ້”. 1 2 q q F k r = 2 k ສາປະສ ໍ ດຂອງກ ິ ູລງົ ≈ 9×109 2 2 N.m / C ອາດໃຊຄ້ າ່ k ແທນດວຍ້ 1 4πε D , ເຊ່ງວິ າ່ 12 2 2 ε 8,85 10 C N.m − D = × ເອນວີ້ າ່ : ຄວາມຊມໄຟຟ ຶ ້ າໃນທ່ີ ສູນຍາກາດ. ສູດຄດໄລ ິ ່ : 1 4 F πε = D 1 2 q q r 2 - ບນດາຄວາມແຮງທ ັ ່ີເກດຂີ ນເປ ຶ້ ັ ນຄຄວາມແຮງປະຕ ູ່ ກິ ລິ ິ ຍາ ຄ: ື ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸທງັ ສອງອອກແຮງກະທບເຊ ົ ່ງກິ ນັ ແລະ ກນດັ ວຍຄວາມແຮງເທ ້ ່ົາໆກນແຕ ັ ມ່ ທີິ ດກງກົ ນຂັ າມກ ້ ນັ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດດຽວກ ິ ນຍັ ກູ ້ ນັ ແລະ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດຕິ າງກ ່ ນດັ ດກູ ນັ. ຄວາມແຮງກະທບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸຢູໃນແວດລ ່ ອມໄຟຟ ້ ້ າ: ໃນສະພາບແວດລອມທ ້ ່ີ ບ່ໍ ແມນສ່ ນຍາກາດ ູ , ຄາຄວາມແຮງກະທ ່ ບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າ ບນຈັ ຸຫຸ ຼດລງົ. ຖາແວດລ ້ ອມຫາກເປ ້ ັ ນວດສະດ ັ ຸທ່ີ ຄາຄ່ ງຄົ າດ່ ເອເລ ີ ັກຕຣກເທ ິ ່ົາ K ຫຼືເອນວີ້ າ່ ຄາຄ່ ງຄົ າຂອງແວດລ ່ ອມບ ້ ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າ, ກອາດປ ໍ ່ ຽນຈາກ 0 ε ດວຍ້ Kε = ε D , ເຊ່ງວິ າ່ ε ເອນວີ້ າ່ ຄວາມຊມໄຟຟ ຶ ້ າຂອງວດຖັ . ຸ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

76 ຄດໄລ ິ ດ່ ວຍສ ້ ູດ: 1 12 12 4 qq qq k F πε r r K = = D 2 2 ສາລໍ ບໃນສ ັ ນຍາກາດ ູ K =1ແລະ ສາລໍ ບຫວ ັ າງອາກາດ ່ K =1,006 . 3. ສ່ການສອນ ື ສ່ສື່ງພິ ິ ມ: ປຶ້ ມວທະຍາສາດ ິ ແລະ ປຶ້ ມອ່ນໆທ ື ່ີ ກຽວຂ ່ ອງ້ . ສ່ທື່ີເປັ ນອປະກອນ ຸ : ທ່ໍ ປຼາສຕກິ , ຜາໄໝ້ , ຜາຂ້ ນສົ ດັ, ແທງແກ ່ ວ້, ເສັ້ນດາຍ້ , ວດຖັ ຸນາໍ ໄຟຟ້ າ: ອາລູມນີອອມ ີ , ສງກະສ ັ , ີ ເຫັ ຼກ. ສ່ບືນທັ ຶ ກ (media): CD ແລະ ສາລໍ ບບັ ອນທ ່ ່ີ ມເງີ ່ອນໄຂສະດວກ ື http://phet.colorado.edu/th/simulation/charges-and-fields 4. ກດຈະກ ິ າການສອນ ໍ 4.1 ກດເກນກ ົ ູລງົ ກ. ໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນ ື້ ແລະ ປະຕບິ ດການທ ັ ດລອງ ົ - ຄູໃຫແບ້ ງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມຕາມຄວາມເໝາະສ ່ ມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ດເກນກ ົ ູລງໃນປ ົ ຶ້ ມແບບຮຽນ ປະມານ 5 ນາທີ. - ຄູຕດຕິ ງອັ້ ປະກອນໃຫ ຸ ສ້ ມບົ ູນ ແລະ ກະກຽມອປະກອນໃຫ ຸ ພ້ ອມ້ ຫຼງຈາກ ັ ແນະນາໃຫໍ ນ້ ກຮຽນປະຕ ັ ບິ ດຕາມຂ ັ ນຕອນດ ັ້ ງນ່ັ : ີ້ ເອົາທອນປຣາສຕ ່ ກຖິ ໃສູ ່ ແພຂນສົ ດັ ຫຼືຜາໄໝ້ ແລວເອ ້ ົາທອນທ ່ ່ີໄດຮຸ ້ ກຖູນນມາໃກ ັ້ ໜ້ ວຍກ ່ ມອາລ ົ ູ ມນີອອມ ີ ຫຼືໜວຍກ ່ ມປົ ຼາສຕກຢິ າງໃດ ່ ກໄດໍ ້ທ່ີ ມດແຂວນດ ັ ວຍເສ ້ ັ້ນດາຍ້ ດງຮ່ັ ບລູ ຸມນ່ : ີ້ - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນອາສາສະໝ ັ ກຂັ ນມາປະຕ ຶ້ ບິ ດທັ ດລອງ ົ ປະມານ 2-3 ຄນົ. - ຄູແລະ ຜູນ້ ກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆໃນຫ ື ອງທ ້ ງໝັ ດສົ ງເກດຜ ັ ນການທ ົ ດລອງ ົ .

77 - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນອະທ ັ ິ ບາຍຜນການທ ົ ດລອງ ົ . - ຄູແລະ ນກຮຽນ ັ ຜູອ້່ນໆຮ ື ບຟັ ງການລາຍງານ ັ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມຕີ້ ່ໍ ກບັ ຜນລາຍງານວ ົ າ່ : 1) ເມ່ອເອ ື ົາໜວຍກ ່ ມົ ແລະ ທອນປ ່ ຼາສຕກມາໃກ ິ ກ້ ນັ ເປັ ນຫຍງມັ ນຈັ ່ງຫຍ ຶ ບອອກ ັ ຈາກກນັ? 2) ສ່ງທິ ່ີເຮັ ດໃຫມ້ ນຫຍ ັ ບອອກກ ັ ນັ ຫຼືແລນເຂ ່ ົ້ າຫາກນນັ ນັ້ ແມນຫຍ ່ ງແທ ັ ? ້ - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຜ ັ ປະຕ ູ້ ບິ ດການທ ັ ດລອງ ົ ອະທິ ບາຍຜນການທ ົ ດລອງ ົ . - ຄູກບນັ ກຮຽນຮ ັ ວມກ ່ ນສະຫ ັ ຸ ຼບ: ທານ່ ກູລງົ ເປັ ນນກວັ ສະວະກອນຊາວຝຣ ິ ງ່ັ ໄດເຮ້ ັ ດການທດລອງກ ົ ຽວກ ່ ບັ ຄວາມແຮງກະທບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ສອງໂຕ ຸ ແລະ ສະຫຸ ຼບເປັ ນກດເກນວ ົ າ່ : “ຄວາມແຮງກະທບລະຫ ົ ວາງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ເປຸ ັ ນອດຕາສ ັ ວນພ ່ ວພົ ນກັ ງກົ ບຜັ ນຄົ ູນ ຂອງສອງໄຟຟ້ າບນຈັ ຸ ແລະ ເປັ ນອດຕາສ ັ ວນພ ່ ວພົ ນປັ ີ້ນກບກັ າລໍ ງສອງຂອງ ັ ໄລຍະຫາງລ ່ ະຫວາງສອງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸນນັ້”. 1 2 q q F k r = 2 - k ສາປະສ ໍ ດກິ ູລງົ ≈ 9×109 2 2 N.m / C ຜານການທ ່ ດລອງຫ ົ ຼາຍໆຄງັ້ ເພ່ິ ນພບວົ າ່ ຄວາມແຮງທ່ີເກດຂີ ນລະຫວ ຶ້ າງ່ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸມທີງຄວາມແຮງດ ັ ູດ ແລະ ຄວາມແຮງຍ. ູ ້ ບນດາຄວາມແຮງທ ັ ່ີເກດີ ຂນເປ ຶ້ ັ ນຄຄວາມແຮງປ ູ່ ະຕກິ ລິ ິ ຍາ ຄ:ື ທງສອງໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ອອກແຮງກະທ ຸ ບເຊ ົ ່ງິ ກນັ ແລະ ກນັ ດວຍຄວາມແຮງເທ ້ ່ົາໆກນັ ແຕມ່ ທີິ ດກງກົ ນຂັ າມກ ້ ນັ. ໄຟຟ້ າບນັ ຈຸຊະນດດຽວກ ິ ນຍັ ກູ ້ ນັ ແລະ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດຕິ າງກ ່ ນດັ ດກູ ນັ. ຂ. ໃຫນ້ ກຮຽນແກ ັ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນອາສາສະໝ ັ ກຂັ ນແກ ຶ້ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ 1 ຢູກະດານ ່ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຄ ັ ນອົ ່ນໆສ ື ງເກດ ັ ຫຼືແກໃສ້ ປ່ ຶ້ ມຂອງຕນເອງໄປພ ົ ອມ້ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນໃນຫ ັ ອງທ ້ ງໝັ ດກວດເບ ົ ່ິ ງການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ ່ າງ. ການແກບ້ ດົ ເລກນນຖັ້ ກຕື ອງແລ ້ ວ້ ຫຼືບ່ໍ ? ຖາບ້ ອນໃດຜ ່ ິ ດໃຫສະແດງຄວາມຄ ້ ດເຫ ິ ັນ ຫຼື ແປງຄນໃຫ ື ສ້ ມບົ ູນ ແລະ ຖກຕື ອງ້ . - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງໃຫ ່ ຖ້ ກຕື ອງ້ . ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

78 4.2 ຄວາມແຮງກະທບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸຢູໃນແວດລ ່ ອມໄຟຟ ້ ້ າ ກ. ໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນ ື້ - ຄູໃຫແບ້ ງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ - ໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາຄວາມແຮງກະທ ຶ ບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸຢູໃນແວດລ ່ ອມ້ ໄຟຟ້ າ ໃນປຶ້ ມແບບຮຽນ. - ໃຫຕ້ າງໜ່ າກ້ ຸມສະເໜ ່ ີ ລາຍງານຜນການສ ົ ກສາ ຶ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆຕ ື ດຕາມ ິ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມີ້ ເຊ່ັນ: ຖາວາງສອງເມ ້ ດໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດຕິ າງກ ່ ນັ ດວຍໄລຍະຫ ້ າງໃດໜ ່ ່ຶ ງ ແຕຢູ ່ ່ ລະຫວາງກາງນ ່ ນໄດ ັ້ ເອ້ ົາແຜນແກ ່ ວມາກ ້ ນໄວ ັ້ ້ດງຮ່ັ ບລູ ຸມນ່ . ີ້ ຖາມວາ່ ຄວາມແຮງ ກະທບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸຢູໃນແວດລ ່ ອມນ ້ ນັ້ ມຄີາເພ່ ່ີ ມຂນຶ້ ຫຼືຫຸ ຼດລງົ? - ຄູໃຫນ້ ຮຽນອະທ ັ ິ ບາຍ ແລະ ສະແດງຄວາມຄດິ ເຫັນ ປະມານ 2-3 ຄນົ. - ຄູແລະ ນກຮຽນຮ ັ ວມກ ່ ນສະຫ ັ ຸ ຼບ: ທານ່ ກູລງົ ກຽວກ ່ ບການກະທ ັ ບຄວາມແຮງລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸຢູໃນແວດລ ່ ອມທ ້ ່ີ ບ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າ ເຊ່ັ ນ: ອາກາດ, ນາໍ ້, ນາມໍ ້ ນກາດ ັ , ແກວ້,... ພບວົ າ່ ຄາຄວາມແຮງກະທ ່ ບົ ລະຫວາງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸຫຸ ຼດລງົ ເມ່ອສະພາບແວດລ ື ອມຫາກບ ້ ່ໍ ເປັ ນທ່ີ ສູນຍາກາດ, ຖາແ້ ວດ ລອມຫາກເປ ້ ັ ນວດສະດ ັ ຸທ່ີ ຄາຄ່ ງດົ ເອເລ ີ ັກຕຣກເທ ິ ່ົາ K ຫຼືເອນວີ້ າ່ ຄາຄ່ ງຄົ າຂອງແວດ ່ ລອມບ ້ ່ໍ ນາໄຟຟ ໍ ້ າ, ກອາດປ ໍ ຽນຈາກ ່ ε D ດວຍ້ Kε = ε D , ເຊ່ງວິ າ່ ε ເອນວີ້ າ່ ຄວາມຊມຶ ໄຟຟ້ າຂອງວດສະດ ັ ຸ ແລວກ້ ດເກນກ ົ ູລງົ ສາມາດຂຽນ: 1 4 F πε = 1 2 q q r 2 k ε = 1 2 q q r 2 + - Q1 Q2 r

79 ຂ. ໃຫນ້ ກຮຽນແກ ັ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນອາສາສະໝ ັ ກຂັ ນແກ ຶ້ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ 2 ຢູກະດານ ່ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຄ ັ ນອົ ່ນໆສ ື ງເກດ ັ ຫຼືແກໃສ້ ປ່ ຶ້ ມຂອງຕນເອງໄປພ ົ ອມ້ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນໃນຫ ັ ອງທ ້ ງໝັ ດກວດເບ ົ ່ງການແກ ິ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ . ການແກບ້ ດົ ເລກນນຖັ້ ກຕື ອງແລ ້ ວ້ ຫຼື ບ່ໍ ? ຖາບ້ ອນໃດຜ ່ ິ ດໃຫສະແດງຄວາມຄ ້ ດເຫ ິ ັນ ຫຼື ແປງຄນໃຫ ື ສ້ ມບົ ູນ ແລະ ຖກຕື ອງ້ . - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງໃຫ ່ ຖ້ ກຕື ອງ້ . 5. ການວດັ ແລະ ປະເມນຜີ ນົ ຄູພິ ຈາລະນາຈາກ: - ຄວາມສນໃຈ ົ ແລະ ຄາຖາມຂອງນ ໍ ກຮຽນ ັ . - ຄວາມຄດເຫ ິ ັນຂອງນກຮຽນ ັ . - ການອາສາສະໝກັ ຂອງນກຮຽນໃນການປະຕ ັ ບິ ດກັ ດຈະກ ິ າໍ. - ການມສີວນຮ ່ ວມໃນແຕ ່ ລະກ ່ ດຈະກ ິ າຂອງນ ໍ ກຮຽນແຕ ັ ລະຄ ່ ນົ. - ຄວາມຖກຕື ອງຂອງຄ ້ າເຫໍ ັນ ແລະ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງກ ່ ຄໍ ບືດເຝ ົ ິ ກຫດທັ ່ີໃຫ້ ເປັ ນວຽກບານ້ . ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

80 ຕອບ ແລະ ແກບ້ ດເຝ ົ ິ ກຫດັ 1. ຕອບ: ເນອໃນກ ື້ ດເກນກ ົ ູລງົ: ຄວາມແຮງກະທບລະຫ ົ ວາງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ເປຸ ັ ນອດຕາສ ັ ວນພ ່ ວພົ ນກັ ງກົ ບຜັ ນຄົ ນຂອງສອງ ູ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸ ແລະ ເປັ ນອດຕາສ ັ ວນພ ່ ວພົ ນປັ ີ້ນກບກັ າລໍ ງສອງຂອງໄລຍະຫ ັ າງລະຫວ ່ າງ່ ສອງໄຟຟ້ າບນຈັ ຸນນັ້. ສູດຄດໄລ ິ ່ : 1 2 2 q q F k r = 2. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ 1 2 q q = = 2C; r =1m ຊອກຫາ: F = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 2 q q F k r = ( ) 9 9 2 2 2 9 10 36 10 N (1) F × ⇒=× = × 3. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ 9 1 q 3 10 C− =+ × ; 9 2 q 5 10 C− =− × ; r = 20cm = 0,2m ; ຊອກຫາ: F = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ 1 2 2 q q F k r = ( ) 9 9 9 7 2 ( 3 10 )( 5 10 ) 9 10 33,75 10 N (0, 2) F − − − +× −× ⇒=× = × 4. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ -11 r = × 5,3 10 m; 19 1 q 1,6 10 C − =+ × ; 19 2 q 1,6 10 C − =− × ຊອກຫາ: F = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 2 q q F k r = ( ) 19 19 9 8 11 2 (1,6 10 )( 1,6 10 ) 9 10 8, 2 10 N (5,3 10 ) F − − − − × −× ⇒=× = × ×

81 5. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ q1 = q2 = -6,25nC= -6,25x10-9 C; r = 61,7 cm = 0,617 m ຊອກຫາ: F = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 2 q q F k r = -9 -9 9 -7 2 ( 6,25 10 )( 6,25 10 ) 9 10 9,23 10 N (0,617 ) F −× −× ⇒ =× × = × 6. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ q1 = +3,37 µC = +3.37 x 10-6 C q2 = -8,21 µC = -8,21 x 10-6 C Felect = 0.0626 N ຊອກຫາ: r = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 2 q q F k r = 1 2 k qq r F ⇒ = 9 -6 -6 9x 10 (-8,21 x 10 )(+3,37 x 10 ) (0,0626 ) ⇒ =r r ≈ 3,98 ≈1,99 m 7. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ 1 q = 3 Cμ ; 2 q =1 Cμ ; 3 q = −4 Cμ ; AB = 3m ແລະ BC=3m. ຊອກຫາ: F = ?; ? θ = ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 q q F k r = 2 - ຊອກຫາຄວາມແຮງກະທບລະຫ ົ ວາງ ່ 1 q ແລະ 2 q ແມນ່ : 1 2 kqq. F r = 2 96 6 12 9 10 (3 10 ).(1 10 ) (3) F − − ×× × = 2 + 1 q = 3 mμ 2 q =1 mμ 3m + q3 = −4 mμ - 3m A B C + B F23 F12 F θ ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

82 3 3 10 N− = × (ຄວາມແຮງຍ) ູ ້ - ຊອກຫາຄວາມແຮງກະທບລະວຫ ົ າງ່ 3 q ແລະ 2 q ແມນ່ : 3 2 23 kqq F r = 2 9 66 3 23 9 10 ( 4 10 ).(1 10 ) 4 10 N (3) F − − − × −× × = =× 2 (ຄວາມແຮງດູດ) - ຊອກຫາຂະໝາດຄວາມແຮງທ່ີ ກະທບໃສ ົ ໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸທ່ີ ຈຸດ B 2 2 FB = + F F 12 23 3 2 3 2 (3 10 ) (4 10 ) FB ⇒ = × +× − − 6 3 FB 25 10 5 10 N − − = × =× - ຊອກຫາທິ ດຂອງຄວາມແຮງ FB ທຽບກບແກນນອນ ັ AB ໄດ້ 3 23 3 12 4 10 4 tan 3 10 3 53 F F θ θ − − × = = = × ⇒ = D 8. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ 9 1 2 Q Q 3 10 C− = =− × ; -2 r = × 5cm = 5 10 m ຊອກຫາ: F = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 2 Q Q F k r = 9 9 9 5 -2 2 ( 3 10 C )( 3 10 C ) 9 10 3, 2 10 N ( 5 10 ) F − − − −× −× ⇒ =× × = × × ຕອບ: ຂໍ ້ງ. 5 F 3,2 10 N− = × 9. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ -31 9,1 10 kg me = × ; 2 g = 9,8m/s ; Q1 = Q2 19 e 1,6 10 C − == × ຊອກຫາ: r = ? ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 k QQ F r = 2 ເຊ່ງິ F mg = 2 e ke m g r ⇔ = 2 2 e ke r m g ⇒ =

83 ແທນຄາ່ k ; e ; me ແລະ g ໃສໄດ່ . ້ 9 19 2 29 31 31 9 10 (1,6 10 ) 23,04 10 5,1m 9,1 10 9,8 89,8 10 r − − − ×× × = =≈ ×× × 10. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ 27 1,67 10 kg mp − = × ; 31 9,11 10 kg me − = × ; 19 qp 1,6 10 C − = × ; 11 r 5,3 10 m − = × ; 19 e 1,6 10 C − =− × ຊອກຫາ: ?; ? F F e m = = ກ. ຊອກຄວາມແຮງກະທບລະຫວ ົ າງໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸ ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 2 q q F k r = 19 19 9 8 11 2 (1,6 10 )( 1,6 10 ) 9 10 8, 2 10 N (5,3 10 ) Fe − − − − × −× =× × = × × ຂ. ຊອກຄວາມແຮງດງດຶ ດລະຫວ ູ າງມວນສານ ່ . ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 2 m mp e F G r = 31 27 11 47 11 2 (9,11 10 )(1,67 10 ) 6,7 10 3,7 10 N (5,3 10 ) Fm − − − − − × × =× × =× × 11. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ q1 = 4 nC ; q2 = − 4 nC ; AB = 4 cm -2 = 4 10 m × ; q = +2 nC; OA = OB; MA = AB; PA ⊥ AB; PA = 3 cm -2 = 3 10 m × ຊອກຫາ: F0 = ? ; FM = ? ; FP = ? ກ. ການໍ ດຄວາມແຮງທ ົ ່ີ ກະທບໃສ ົ ເມ່ ດໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຸ q ທ່ີ ຈຸດ O ເຄ່ງກາງຂອງ ິ AB. ຈາກຮູບ O AO BO O AO BO F F F FF F = + ⇔ =+ JG JG JG ຕາມກດເກນກ ົ ູລງົ 1 2 2 Q Q F k r = A O B (+q1) (-q2) (+q) FAO G FBO G ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

84 ດງນ່ັ ນັ້, 1 2 AO A q q F k = ແລະ 2 2 BO B q q F k = ເນ່ອງຈາກວ ື າ່ 1 2 AO BO q q = =⇒ = ; AO BO F F ສະນນັ້, ( ) 9 9 1 9 5 2 2 2 4 10 2 10 2 2 2 9 10 36 10 (AO) 2 10 O AO q q FF k − − − − × ×× = = = ×× = × × N ຂ. ການໍ ດຄວາມແຮງທ ົ ່ີ ກະທບໃສ ົ ເມ່ ດໄຟຟ ັ ້ າ ບນຈັ ຸ q ຢູທ່ ່ີ ຈຸດ M ໂດຍມີMA=MB=AB. ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 2 q q F k r = 1 AM 2 q q F k AM ⇒ = ແລະ 2 BM 2 q q F k BM = ເນ່ອງຈາກວ ື າ່ 1 2 q q = ແລະ MA MB = ⇒== FFF AM BM M ( ) 1 2 9 9 9 5 2 2 4 10 2 10 9 10 4,5 10 4 10 M M q q F k AM F − − − − ⇒ = × ×× ⇒ =× × = × × N ຄ. ການໍ ດຄວາມແຮງທ ົ ່ີ ກະທບໃສ ົ ເມ່ ດໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຸ q ຢູທ່ ່ີ ຈຸດ P ໂດຍມ ີ PA AB ⊥ ແລະ PA = 3 cm. ຕາມຮູບ 2 2 2 cos( , ) F F F F F F FF F F P AP BP P = + ⇔= + + AP BP AP BP AP BP JJG JJJG JJJG JJJG JJJG ນາໃຊ ໍ ສູດ້ : 1 2 2 q q F k r = 1 AP 2 q q F k AP ⇒ = ( ) 9 9 9 2 2 4 10 2 10 9 10 3 10 − − − × ×× =× × × 5 8 10− = × N ( M 60° A B +q1 −q2 +q FBM G FAM G FM G FBP G A +q1 α P +q FP G FAP G B

85 ( ) 9 9 2 9 2 2 2 5 5 4 10 2 10 9 10 5 10 72 10 2,88 10 25 BP q q F k BP − − − − − × ×× ⇒ = =× × × =× = × N ຊອກຫາໄລຍະ BP ໄດຈາກ ້ 2 2 2 2 BP AP AB = + = += 3 4 5 cm ແລະ ( ) 3 cos( , ) cos cos 5 F F AP BP = πα α − =− =− JJJG JJJG ( ) 2 2 5 5 55 72 72 3 8 10 10 2 8 10 10 25 25 5 FP − − −− ⎛ ⎞ ⎛ ⎞ ⇒ = × + × + ×× × × ×− ⎜ ⎟ ⎜ ⎟ ⎝ ⎠ ⎝ ⎠ 5 6,68 10− = × N 12. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ q1 = 8 20 10 C × ; q2 = 8 5 10 C × ; AB = 10 cm. q = 4.10−8 C; ຊອກຫາ: 1) ກ. F0 = ? ; F= ? ຂ. F0 = ? ; F= ? 2) r = ? 1) ກ. ຄວາມແຮງກະທບໃສ ົ ່ q ແຕມໄດ ້ ດ້ ງຮ່ັ ູບ ດງນ່ັ ນັ້: F0 12 = + F F G G G ສະນນັ້: F0 = F1 + F2 ຈາກ 1 2 2 q q F k r = ຂຽນໄດ: ້ ( ) ( ) 1 2 0 2 2 k qq k qq F OA OB = + = ( ) ( ) 9 8 8 98 8 2 2 2 2 9.10 (20.10 )(4.10 ) 9.10 (5.10 )(4.10 ) 5.10 5.10 − − − − − − + ⇒ F0 = 0,036N ມທີິ ດໄປທາງ A A O B (+q1) (+q2) (+q) F2 G F1 G ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

86 ຂ. ແຕມຮ້ ູບ ແລະ ສະແດງຄວາມແຮງກະທບໃສ ົ ່ q ດງນ່ັ : ີ້ ΔAPBເປັ ນຮບສາມແຈສະເໝ ູ ີ. ຈາກຮູບຂຽນໄດ: ້ FP = F F 1 2 + G G G ⇒ 2 2 1 2 12 2 cos F F F FF P = ++ θ ເຊ່ງິ ( ) 1 1 2 AP k qq F = = ( ) 9 10 2010 4 10 10 9 88 1 2 . .. × × − − − ⇒ F1 = 72.10− 4 N ( ) 2 2 2 BP q q F k = = ( ) 8 8 9 2 1 (5.10 )(4.10 ) 9 10 10 − − − × = 18.10−4 N ເນ່ອງຈາກ ື 2 1 60cos)60cos(cos −=−=−π=θ D D ແທນຄາໄດ ່ : ້F = ( )( ) ⎟ ⎠ ⎞ ⎜ ⎝ ⎛ + + − − − − − 2 1 10.18.10.72.210.1810.72 4 4 2 4 2 4 = 6,5.10−3 N 2) ຈຸດທ່ີ ຄວາມແຮງກະທບໃສ ົ ່ q ມຄີາເທ່ ່ົາສນຕູ ອງຢ ້ ຈຸດ່ ູ M ແລະ ຢູເບ່ ອງໄຟຟ ື້ ້ າບນຈັ ຸທ່ີ ມຂະໜາດນ ີ ອຍກວ ້ າ່ . ເອນໄລຍະ ີ້ BM = x . ເບ່ງຮິ ູບ ເມ່ອື FM = 0 ໄດ້ F1 2 = F G G ດງນ່ັ ນຂຽນໄດ ັ້ : ້ ( ) 1 2 2 2 qq qq k k r x x = + ⇒ 20.10−8 x 2 = 5.10−8 ( r + x )2 ⇒4.x 2 = ( r + x )2 ⇒2.x = r + x ⇒x = r = 10 cm ຫາງຈາກ ່ 2 q ມາຂາງນອກ ້ 13. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ +18 nC QA = ; QB = −27 nC ແລະ QB ວາງຢ ່ ຈຸດ່ ູ 60 cm = 0,6m A B θ P 1 60° F G F2 G Fq G 2 q 1 q q • • • r cm =1 A B M F1 G F2 G 1 q 2 q q x

87 ຊອກຫາ: x = ? - ການໍ ດໄລຍະຫາງຈາກ ົ A ຫາ B ແມນ່ AB d x = - ການໍ ດໄລຍະຫາງຈາກ ົ B ຫາ C ແມນ່ 0,6 BC d x = + ຂຽນສມຜົ ນຄວາມແຮງກະທ ົ ບລະຫວ ົ າງວ ່ ດຖັ ໄດຸ : ້ 2 . ( ) A C AC AC Q Q F k d = .....................(1) 2 . ( ) B C BC BC Q Q F k d = .....................(2) - ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸທງສາມມ ັ ຄວາມດ ີ ນດຸ ຽງກ ່ ນຕັ ອງໃຫ ້ ຄວາມແຮງເທ ້ ່ົາກນັ 2 . ( ) A C AC Q Q k d 2 . ( ) B C BC Q Q k d = .....................(3) ຫຼື 2 ( ) A AC Q d 2 ( ) B BC Q d = .....................(4) ແທນຄາຕ່ າງໆໃສ ່ (່ 4) ໄດ້ 2 +18 ( ) x 2 27 (0,6 ) x − = + 2 0,6 27 18 x x ⎛ ⎞ + ⇒ = ⎜ ⎟ ⎝ ⎠ 0,6 27 1, 2247 18 x x + ⇒ == ⇔ 0,6 1,2247 + =x x ⇒− = (1 1, 2247 0,6 ) x 0,6 2,67m 267cm 0, 2247 ⇒ =− =− =− x ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸ ; Q QA B ແລະ QC ມຄວາມດ ີ ນດຸ ຽງກ ່ ນັ ຕອງວາງໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ຸ QC ຢູດ່ ານຊ ້ າຍຂອງວ ້ ດຖັ ຸ QAດວຍໄລຍະ ້ −267cm . ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

88 14. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ mmm 1 2 = = ; 1 2 qqq = = ; A ; θ ຊອກຫາ: x = ? ເລື ອກຈຸດ A ເປັ ນແກນປ່ິນ ນາໃຊ ໍ ສູ ້ ດເງ່ອນໄຂດ ື ນດຸ ຽງ່ 0 ∑ M A = Mຕາມທິດເຂັມໂມງ = M ປີ້ນທິດເຂັມໂມງ ⇒ mg . 2 x = Fx .AB ຍອນວ ້ າ່ θ ເປັ ນມມນຸ ອຍໆ ້ ດງນ່ັ ນັ້ AB ≈ A ⇒ mg . x 2 = 2 2 kq x A ⇒ x 3 = 2 2 kq mg ⋅ A ⇒ x = 1 2 3 2kq mg ⎛ ⎞ ⎜ ⎟ ⎝ ⎠ A 15. ແກ: ້ ສ່ງທິ ່ີ ຮູ: ້ 8 1 2 q q 10 C− = = ; 4 1 2 m m 0,1g = 10 kg − = = ; 2 g =10m/s ; -2 r = × 3cm = 3 10 m ຊອກຫາ: θ = ? ເລື ອກຈຸດ A ເປັ ນແກນປ່ິນ ແລະ AB ≈ A ອງໃສ ີ ຮູ ່ ບສາມແຈສາກໄດ ້ / 2 2 r r tgθ = = A A .......(1) ນາໃຊ ໍ ສູ ້ ດເງ່ອນໄຂດຸ ື ນດຽງ່ 0 ∑ M A = Mຕາມທິດເຂັມໂມງ = Mປີ້ນທິດເຂັມໂມງ ⇒mg . 2 r = Fx .AB ຍອນວ ້ າ່ θ ເປັ ນມມນຸ ອຍໆ ້ ດງນ່ັ ນັ້ AB ≈ A ⇒ mg . 2 r = 2 2 kq r A x m θ A B mg JG Fx A m θ A B mg JG Fx A r

89 3 2 2 mgr kq ⇒ =A ...................... (2) ແທນຄາຕ່ າງໆ ່ ໃສ (່ 2) ໄດ ້ 4 2 3 6 9 82 7 10 10 (3 10 ) 27 15 10 m 2 9 10 (10 ) 18 10 − − − − × ×× ⇒= = = × ×× × × A ແທນຄາຂອງ ່ A ແລະ r ໃສ (1) ່ ໄດ້ / 2 2 r r tgθ = = A A 2 9 6 3 10 10 2 15 10 tgθ − ⇒= = × − × × ⇒ = θ 1,74D ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

90 ບດທົ ີ 8. ທ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ເວລາ 2 ຊ່ ວໂມງ ົ 1. ຈຸດປະສງົ ໃຫນ້ ກຮຽນ ັ : - ຮູ້ແລະ ເຂົ້ າໃຈກຽວກ ່ ບມະໂນພາບທ ັ ່ງໄຟຟ ົ ້ າ, ເສັ້ນຄວາມແຮງໄຟຟ້ າ, ລກສະ ັ ນະ ຂອງເສັ້ນຄວາມແຮງໄຟຟ້ າ, ຄວາມເຂັ ມຂອງທ ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າທ່ີເກດຈາກເມ ີ ດໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ຸ ໜ່ຶ ງ ແລະ ເກດຈາກໜ ີ ວຍມ ່ ນທົ ່ີ ບນຈັ ໄຟຟ ຸ ້ າ. - ອະທິ ບາຍທ່ງໄຟຟ ົ ້ າ, ຈຸດດນດຸ ຽງຄວາມເຂ ່ ັ ມຂອງທ ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າ. - ສາມາດນາໃຊ ໍ ສູ ້ ດຕາງໆ ່ ເຂົ້ າໃນການແກບ້ ດເລກ ົ . 2. ເນອໃນຕ ື້ ນຕົ້ ໍ ເມ່ອເອ ື ົາໄຟຟ້ າບນຈັ ຸທດສອບໄປວາງບ ົ ໍ ລິເວນທ່ີ ມທີ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ແລວມ້ ນກັ ຈະມ ໍ ຄວາມແຮງ ີ ກະທບຕົ ່ໍ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸທດສອບ ົ . ທິ ດຂອງທ່ງໄຟຟ ົ ້ າກມໍ ທີິ ດດຽວກບທັ ິ ດຂອງຄວາມແຮງທ່ີ ກະ ທບຕົ ່ໍ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸທດສອບບວກ ົ ເຊ່ງວາງຢ ິ ຈຸ ່ ູ ດນນັ້. ເຮົາສາມາດໃຊເສ້ ັ້ນຄວາມແຮງແຕມ້ ຮູບເສັ້ນຄວາມແຮງຂອງທ່ງໄຟຟ ົ ້ າ, ຢູບ່ ໍ ລິເວນທ່ີ ມເສີ ັ້ນຄວາມແຮງໄຟຟ້ າຫຼາຍຢບ່ ູ ອນນ ່ ນກັ້ ໍ ຈະມຄີາຂອງທ ່ ່ງໄຟຟ ົ ້ າສງຫູ ຼາຍ. ເສັ້ນຄວາມແຮງຂອງທ່ງໄຟຟ ົ ້ າມທີິ ດຊອອກຈາກວ ີ້ ດຖັ ຸທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ບວກ ຸ ແລະ ເສັ້ນ ຄວາມແຮງມທີິ ດຊເຂີ້ ົ້ າສວູ່ ດຖັ ຸທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸລບົ. ທິ ດຂອງຄວາມແຮງລະຫວາງໄຟຟ ່ ້ າບນັ ຈຸຂນຢຶ້ ກ່ ູ ບຊະນ ັ ດຂອງໄຟຟ ິ ້ າບນຈັ ຸແຕລະຄ ່ ູ່ , ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸຕາງກ ່ ນັ ແມນດ່ ດກູ ນັ ແລະ ຊະນດິ ຄກືນແມ ັ ນຍ່ ກູ ້ ນັ. ຈຸດດນດຸ ຽງຄວາມເຂ ່ ັ ມທ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ແມນຈ່ ດໜຸ ່ຶ ງໃນທ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ເຊ່ງເກ ິ ດຈາກທ ີ ່ງໄຟຟ ົ ້ າຕງັ້ ແຕ່ 2 ທ່ງຂົ ນໄປມ ຶ້ ຄວາມເຂ ີ ັ ມຂອງທ ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າເທ່ົາ 0. ຖາ້ Q ແລະ q ແມນ່ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸ ຊະນດດຽວກ ິ ນັ. ຈຸດດນດຸ ຽງຈະຢ ່ ລະຫວ ່ ູ າງສອງເມ ່ ດໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ . ຸ ຖາ້ Q ແລະ q ແມນໄຟ ່ ຟ້ າບນຈັ ຸຕາງຊະນ ່ ດກິ ນັ. ຈຸດດນດຸ ຽງຈະນອນໃນເສ ່ ັ ນຊ້ ່ທື່ີ ຜານສອງເມ ່ ດໄຟຟ ັ ້ ານນັ້ ແລະ ຢູ່ ດານນອກໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ຸມຂະໜາດນ ີ ອຍກວ ້ າ່ .

91 3. ສ່ການສອນ ື ສ່ສື່ງພິ ິ ມ: ປຶ້ ມວທະຍາສາດ ິ ແລະ ປຶ້ ມອ່ນໆທ ື ່ີ ກຽວຂ ່ ອງ້ . ສ່ທື່ີເປັ ນອປະກອນ ຸ : ໄມບ້ນທັ ດັ, ເມດໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ , ຸ ຂຕະໄບເຫ ີ້ ັ ຼກ,... ສ່ບືນທັ ຶ ກ (Media): CD ແລະ internet. 4. ກດຈະກ ິ າການສອນ ໍ 4.1 ທ່ງໄຟຟ ົ ້ າ - ຄູໃຫແບ້ ງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມຕາມຄວາມເໝາະສ ່ ມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບທັ ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ແລະ ເສັ້ນຄວາມແຮງທ່ງໄຟຟ ົ ້ າ, ລກສະນະຕ ັ າງໆເສ ່ ັ້ນຄວາມແຮງໃນປຶ້ ມແບບຮຽນ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຕາງໜ ັ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານຜ ຶ້ ນົ. - ຄູແລະ ນກຮຽນ ັ ຜູອ້່ນໆຮ ື ບຟັ ງການລາ ັ ຍງານ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມຕີ້ ່ໍ ກບັ ຜນລາຍງານຂອງແຕ ົ ລະກ ່ ຸມນ່ ນເຊ ັ້ ່ັນ: 1) ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸທດສອບບວກ ົ ແມນໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ແນວໃດ ຸ ? ອະທິ ບາຍ. 2) ເພ່ື ອຢາກຮວູ ້ າຢ່ ຈຸ ່ ູ ດໃດໜ່ຶ ງຈະມທີ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ຫຼືບ່ໍ ?, ເພ່ິ ນເຮັ ດແນວໃດ? 3) ສະແດງເສັ້ນຄວາມແຮງທ່ງໄຟຟ ົ ້ າບນຈັ ບວກ ຸ ແລະ ລບົ. - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບວາ່ : ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸທດສອບ ົ ແມນຖ່ ວືາບ່ ່ໍ ມຄວາມແຮງກະທ ີ ບົ ຕ່ໍ ໄຟຟ້ າບນຈັ ຸອ່ນື. ມນຈັ ່ງບຶ ່ໍ ລບກວນໄຟຟ ົ ້ າບນຈັ ຸອ່ນໆທ ື ່ີ ຢູບ່ ໍ ລິເວນອອມຮອບມ ້ ນັແລະ ໄຟຟ້ າ ບນຈັ ຸທດສອບນ ົ ມີ້ ຂະໜາດໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸນອຍຫ ້ ຼາຍຖວືາບ່ ່ໍ ພໍນບັ. ຖາຕ້ ອງການຢາກຮ ້ ວູ ້ າຢ່ ຈຸ ່ ູ ດໃດໜ່ຶ ງຈະມທີ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ຫຼືບ່ໍ , ເພ່ິ ນໃຊໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ຸທດສອບ ົ ບວກໄປວາງໄວໃນບ ້ ໍ ລິເວນໃກຈຸ ້ດນນັ້. ຖາມ້ ຄວາມແຮງກະທ ີ ບໃສ ົ ໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸທດສອບບວກ ົ ກສະແດງວ ໍ າ່ ຢູຈຸ ່ ດນນມັ້ ທີ່ງໄຟຟ ົ ້ າ. ເສັ້ນຄວາມແຮງຂອງທ່ງໄຟຟ ົ ້ າມທີິ ດຊອອກຈາກວ ີ້ ດຖັ ຸທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ບວກ ຸ ແລະ ເສັ້ນ ຄວາມແຮງມທີິ ດຊເຂີ້ ົ້ າສວູ່ ດຖັ ຸທ່ີ ມໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸລບົ. ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

92 4.2 ຄວາມເຂັ ມຂອງທ ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ກ. ໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນ ື້ . - ຄູແບງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມ່ ຕາມຄວາມເໝາະສມົ ແລວໃຫ ້ ສ້ ກສາຫ ຶ ວຂົ ໍ ທ້ ີ2.1, 2.2 ແລະ 2.3 ໃນປຶ້ ມແບບຮຽນ. - ໃຫຕາງກ ້ ຸມສະເໜ ່ ີ ລາຍງານຜນການສ ົ ກສາ ຶ . - ຄູແລະ ນກຮຽນຜ ັ ອູ້່ນໆຕ ື ດຕາມ ິ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມເຊ ີ້ ່ັນ: ຄວາມເຂັ ມ້ ທ່ງໄຟຟ ົ ້ າແມນຫຍ ່ ງັ? ຂຽນສູດ ແລະ ບອກຫວໜົ ວຍຂອງມ ່ ນັ. - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ: ຄວາມເຂັ ມຂອງທ ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າທ່ີເກດຈາກເມ ີ ດໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ ໃນຸ ຫວຂົ ໍ ທ້ ີ2.1, 2.2 ແລະ 2.3 ໃນປຶ້ ມແບບຮຽນ. ຂ. ໃຫນ້ ກຮຽນແກ ັ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນອາສາສະໝ ັ ກຂັ ນແກ ຶ້ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ ຢູກະດານ ່ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຄ ັ ນອົ ່ນໆສ ື ງເກດ ັ ຫຼືແກໃສ້ ປ່ ຶ້ ມຂອງຕນເອງໄປພ ົ ອມ້ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນໃນຫ ັ ອງທ ້ ງໝັ ດກວດເບ ົ ່ງການແກ ິ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ . ການແກບ້ ດົ ເລກນນຖັ້ ກຕື ອງແລ ້ ວ້ ຫຼືບ່ໍ ? ຖາບ້ ອນໃດຜ ່ ິ ດໃຫສະແດງຄວາມຄ ້ ດເຫ ິ ັນ ຫຼື ແປງຄນໃຫ ື ສ້ ມບົ ູນ ແລະ ຖກຕື ອງ້ . - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງໃຫ ່ ຖ້ ກຕື ອງ້ . 4.2 ຈຸດດນດຸ ຽງຄວາມເຂ ່ ັ ມທ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ກ. ໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນ ື້ - ຄູໃຫແບ້ ງນ່ ກຮຽນອອກເປ ັ ັ ນກຸມຕາມຄວາມເໝາະສ ່ ມົ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນສ ັ ກສາເນ ຶ ອໃນກ ື້ ຽວກ ່ ບຈັ ດດຸ ນດຸ ຽງຄວາມເຂ ່ ັ ມທ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າໃນປຶ້ ມແບບ ຮຽນ. - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຕາງໜ ັ າກ້ ຸມຂ່ ນລາຍງານຜ ຶ້ ນົ. - ຄູແລະ ນກຮຽນ ັ ຜູອ້່ນໆຮ ື ບຟັ ງການລາຍງານ ັ ແລະ ຕງຄັ້ າຖາມເຈາະຈ ໍ ມຕີ້ ່ໍ ກບຜັ ນການລາຍງານຂອງ ົ ແຕລະກ ່ ຸມນ່ ນັ້ ເຊ່ັນ: 1) ຈຸດດນດຸ ຽງໃນທ ່ ່ງໄຟຟ ົ ້ າເກດຂີ ນໄດ ຶ້ ແນວໃດ ້ ? ອະທິ ບາຍ. 2) ຄາຄວາມເຂ ່ ັ ມທ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າຈະມຄີາເທ່ ່ົາໃດ? ຖາມ້ ນດັ ນດຸ ຽງ່ .

93 3) ຂະໜາດຂອງຄວາມເຂັ ມທ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າຢນອກນ ່ ູ ອຍ້ ຫຼືໃຫຍກວ່ າຂອງສອງ ່ ເມດໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ . ຸ - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ: ຈຸດດນດຸ ຽງຄວາມເຂ ່ ັ ມທ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ແມນຈ່ ດໜຸ ່ຶ ງໃນທ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ເຊ່ງເກ ິ ດຈາກທ ີ ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ຕງແຕ ັ້ ່ 2 ທ່ງຂົ ນໄປມ ຶ້ ຄວາມເຂ ີ ັ ມຂອງທ ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າເທ່ົາ 0. ຖາ້ Q ແລະ q ແມນໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຊະນ ຸ ດດຽວກ ິ ນຈັ ດດຸ ນດຸ ຽງຈະຢ ່ ລະຫວ ່ ູ າງສອງ ່ ເມດໄຟຟ ັ ້ າບນຈັ . ຸ ຖາ້ Q ແລະ q ແມນໄຟຟ ່ ້ າບນຈັ ຸຕາງຊະນ ່ ດກິ ນັ. ຈຸດດນດຸ ຽງຈະ ່ ນອນໃນເສັ້ນຊ່ທື່ີ ຜານສອງເມ ່ ດໄຟຟ ັ ້ ານນັ້ ແລະ ຢູດ່ ານນອກໄຟຟ ້ ້ າບນຈັ ຸມຂະີ ໜາດນອຍກວ ້ າ່ ຂ. ໃຫນ້ ກຮຽນແກ ັ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນອາສາສະໝ ັ ກຂັ ນແກ ຶ້ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ ຢູກະດານ ່ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນຄ ັ ນອົ ່ນໆສ ື ງເກດ ັ ຫຼືແກໃສ້ ປ່ ຶ້ ມຂອງຕນເອງໄປພ ົ ອມ້ . - ຄູໃຫນ້ ກຮຽນໃນຫ ັ ອງທ ້ ງໝັ ດກວດເບ ົ ່ງການແກ ິ ບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງ່ . ການແກບ້ ດົ ເລກນນຖັ້ ກຕື ອງແລ ້ ວ້ ຫຼືຍງັ? ຖາບ້ ອນໃດຜ ່ ິ ດໃຫສະແດງຄວາມຄ ້ ດເຫ ິ ັນ ຫຼືແປງຄນໃຫ ື ສ້ ມບົ ູນ ແລະ ຖກຕື ອງ້ . - ຄູອະທິ ບາຍ-ສະຫຸ ຼບ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງໃຫ ່ ຖ້ ກຕື ອງ້ . 5. ການວດັ ແລະ ປະເມນຜີ ນົ ຄູພິ ຈາລະນາຈາກ: - ຄວາມສນໃຈ ົ ແລະ ຄາຖາມຂອງນ ໍ ກຮຽນ ັ . - ຄວາມຄດເຫ ິ ັນຂອງນກຮຽນ ັ . - ການອາສາສະໝກຂອງນ ັ ກຮຽນໃນການປະຕ ັ ບິ ດກັ ດຈະກ ິ າໍ. - ການມສີວນຮ ່ ວມໃນແຕ ່ ລະກ ່ ດຈະກ ິ າຂອງນ ໍ ກຮຽນແຕ ັ ລະຄ ່ ນົ. - ຄວາມຖກຕື ອງຂອງຄ ້ າເຫໍ ັນ ແລະ ການແກບ້ ດເລກຕ ົ ວຢົ າງກ ່ ຄໍ ບືດເຝ ົ ິ ກຫດທັ ່ີໃຫເປ້ ັ ນ ວຽກບານ້ . ສ.ວ.ສ ສະຫງວນລຂ ິ ະສດ ິ 2015

94 ຕອບ ແລະ ແກບ້ ດເຝ ົ ິ ກຫດັ 1. ຄວາມເຂັ ມທ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າແມນຫຍ ່ ງັ? ຕອບ: ຄວາມເຂັ ມຂອງທ ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າຢຈຸ ່ ູ ດໃດໜ່ຶ ງ ແມນມ່ ຄີາເທ່ ່ົາກບຄວາມແຮງກະທ ັ ບຕົ ່ໍ ໄຟຟ້ າ ບນຈັ ຸທດສອບຢ ົ ຈຸ ່ ູ ດນນັ້. 2. ຈງສະແດງທ ່ົ ິ ດຂອງຄວາມເຂັ ມທ້ ່ງໄຟຟ ົ ້ າທ່ີເກດຈາກໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸທດສອບ ົ +q ແລະ −q ວາງໄວໃນບ ້ ໍ ລິເວນທ່ງໄຟຟ ົ ້ າບນຈັ ຸ+Q ແລະ −Q . ຕອບ: 1) ທິ ດຂອງທ່ງໄຟຟ ົ ້ າທ່ີເກດຈາກໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸທດສອບ ົ +q ວາງໄວໃນບ ້ ໍ ລິເວນທ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ບນຈັ ຸ+Q ແລະ −Q . 2) ທິ ດຂອງທ່ງໄຟຟ ົ ້ າທ່ີເກດຈາກໄຟຟ ີ ້ າບນຈັ ຸທດສອບ ົ −q ວາງໄວໃນບ ້ ໍ ລິເວນທ່ງໄຟຟ ົ ້ າ ບນຈັ ຸ+Q ແລະ −Q . + + +Q +q E G F G − + − Q E G F G F qE = +q + − +Q −q E G F G − − − Q −q E G F G F qE =