แผนการจัดการเรียนรู้

บันทึกข้อความ ส่วนราชการ โรงเรียนศรีบุณยานนท์ อำเภอเมืองนนทบุรี จังหวัดนนทบุรี ที่ ศบ03/ วันที่ 15 พฤษภาคม พ.ศ. 2566 เรื่อง เสนอแผนการจัดการเรียนรู้ ก่อนสอน ครั้งที่ 1 เรียน ผู้อำนวยการโรงเรียนศรีบุณยานนท์ ข้าพเจ้า นางสาวนุชรา กุลรักษา ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ชำนาญการพิเศษ ในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 ได้รับมอบหมายให้สอนรายวิชา วิทยาศาสตร์ 3 รหัสวิชา ว22101 ระดับชั้น ม.2 จำนวน 4 ห้องเรียน จำนวน 12 คาบ/สัปดาห์ ข้าพเจ้าได้ออกแบบการเรียนรู้ เพื่อใช้ในการจัดการเรียนการสอนในภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 ดังนี้ 1.หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 เรื่อง สารละลาย จำนวน 4 แผน 2. หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 เรื่อง ร่างกายมนุษย์จำนวน 7 แผน 3. หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 เรื่อง การเคลื่อนที่และแรง จำนวน 9 แผน โดยใช้สอนตลอดภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 จึงเรียนมาเพื่อโปรดพิจารณา (ลงชื่อ) ........................................ ครูผู้สอน ( นางสาวนุชรา กุลรักษา ) บันทึกการตรวจแผนการจัดการเรียนรู้ การส่งแผนการจัดการเรียนรู้ ก่อนสอน ครั้งที่ 1 ส่งตามกำหนด ส่งช้า ไม่ส่ง ได้ตรวจสอบแล้ว ผลการตรวจสอบ เป็นดังนี้ 1. มีการบันทึกผลหลังสอน มีชัดเจน ไม่ชัดเจน ไม่มี 2. มีผลการประเมินรายบุคคล K, P, A มีชัดเจน ไม่ชัดเจน ไม่มี 3. มีการวิเคราะห์นักเรียนที่ไม่ผ่าน มีชัดเจน ไม่ชัดเจน ไม่มี 4. มีการแก้ไข/พัฒนาผู้เรียน มีชัดเจน ไม่ชัดเจน ไม่มี 5. นักเรียนผ่านตัวชี้วัดทุกคน มีชัดเจน ไม่ชัดเจน ไม่มี (ลงชื่อ) ....................................... (ลงชื่อ) ....................................... ( นายสุธี ผลดี ) (นายสัมฤทธิ์ ผิวนิ่ม) หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ ความเห็นผู้อำนวยการ อนุญาต ใช้สอนได้ ควรพัฒนา/เพิ่มเติม ................................................................................................................. ลงชื่อ .............................................. (นางกรชนก สุตะพาหะ) ผู้อำนวยการโรงเรียนศรีบุณยานนท์ .........../......................./..............

แผนการจัดการเรียนรู้ที่1 สาระที่ 2วิทยาศาสตร์กายภาพ รายวิชา วิทยาศาสตร์ 3 รหัสวิชา ว22101 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ สารละลาย ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 เรื่อง สมบัติของสารละลาย เวลา 3 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว ๒.๑ เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การเกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว2.1ม.2/4 ออกแบบการทดลองและทดลองในการอธิบายผลของชนิดตัวละลาย ชนิดตัวทำละลายอุณหภูมิ ที่มีต่อสภาพละลายได้ของสารรวมทั้งอธิบายผลของความดันที่มีต่อสภาพละลายได้ของสารโดยใช้สารสนเทศ 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 ความรู้ (K) 1. อธิบายเกี่ยวกับสารละลาย กระบวนการละลาย ตัวทำละลาย และตัวละลาย 2. ระบุองค์ประกอบของสารละลาย ตัวทำละลาย ตัวละลายได้ 3. อธิบายวิธีตรวจสอบองค์ประกอบของสารละลาย 2.2 ทักษะ/กระบวนการ/กระบวนการคิด (P) 1. การตั้งประเด็นคำถามหรือตัวแปร 2. การสร้างสมมติฐาน 3. การเลือกเทคนิควิธีในการสำรวจตรวจสอบ 4. การรวบรวมข้อมูลและจัดกระทำข้อมูล 5. การวิเคราะห์และประเมินความสอดคล้องของประจักษ์พยาน 6. การสร้างแบบจำลองหรือรูปแบบการอธิบายหรือแสดงผลการสำรวจตรวจสอบ 7. การสร้างคำถามที่นำไปสู่การสำรวจตรวจสอบในสถานการณ์ใหม่ 8. การบันทึก อธิบาย และยอมรับผลการสำรวจตรวจสอบ 9. การแสดงผลงาน เขียน หรือนำเสนอผลงาน 10. การมีทักษะกระบวนการทำงาน 2.3 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) 1. ทำงานเป็นระเบียบ 2. มีระเบียบวินัย 3. มีความรับผิดชอบ 4. การเรียนรู้อย่างมีความสุข 5. ทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดี

3. สาระสำคัญ สารละลายเป็นสารผสมประเภทสารเนื้อเดียวประกอบด้วยอนุภาคที่มีขนาดน้อยกว่า 10-7 cm องค์ประกอบที่มีปริมาณมากที่สุดเป็นตัวทำละลายและองค์ประกอบอื่นๆ เป็นตัวละลาย สถานะชอง สารละลายขึ้นอยู่กับสถานะของตัวทำละลาย ซึ่งมีทั้งของแข็ง ของเหลว และแก๊ส สารละลายที่มีตัวทำละลายเท่ากัน แต่มีปริมาณตัวละลายต่างกันจะมีความเข้มข้นต่างกัน สารละลายที่มีตัวละลายอยู่น้อย เรียก สารละลายเจือจาง และสารละลายที่มีตัวละลายอยู่มาก เรียกว่า สารละลายเข้มข้น 4. สาระการเรียนรู้ สารละลาย (solution) หมายถึง สารที่ประกอบด้วยอนุภาคของสารบริสุทธิ์ (ธาตุหรือสารประกอบ) ตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไป ละลายเป็นเนื้อเดียวกัน แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตัวทำลาย และตัวถูกทำลาย โดยตัวถูก ละลายจะมีสัดส่วนจำกัดในระดับใดระดับหนึ่ง หากมีสัดส่วนมากเกินพอจะเกิดการตกผลึกกลายเป็นของแข็ง ทั้งนี้ สารละลายจะมีอัตราส่วนการรวมตัวของตัวทำลาย และตัวถูกทำลายที่ไม่คงที่ ทำให้สารละลายมีจุด เดือด และจุดหลอมเหลวไม่คงที่ตามมา องค์ประกอบของสารละลาย สารละลายแบ่งส่วนประกอบได้ 2 ส่วนคือ 1. ตัวทำละลาย (solvent) หมายถึง สารที่มีความสามารถ ในการทำให้สารต่างๆ ละลายได้ โดยไม่ทำ ปฏิกิริยาเคมีกับสารนั้น 2. ตัวละลาย (solute) หมายถึง สารที่ถูกตัวทำละลายละลายให้กระจายออกไปทั่วในตัวทำละลายโดยไม่ทำ ปฏิกิริยาเคมีต่อกัน เกณฑ์ในการแยกตัวทำละลายและตัวละลาย 1. ใช้สถานะของสารละลายเป็นเกณฑ์ถ้าสารละลายนั้นเกิดจากสารที่มีสถานะต่างกันละลายเป็น เนื้อเดียวกัน สารใดที่มีสถานะเดียวกันกับสารละลาย สารนั้นจะเป็นตัวทำละลาย 2. ใช้ปริมาณของสารแต่ละชนิดเป็นเกณฑ์ถ้าสารละลายนั้นเกิดจากสารที่มีสถานะเดียวกันละลาย เป็นเนื้อเดียวกัน สารใดที่มีปริมาณมากกว่า สารนั้นจะเป็นตัวทำละลาย 5. จุดเน้นสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียน 5.1 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) รักชาติศาสน์ กษัตริย์ ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียน อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำงาน รักความเป็นไทย มีจิตสาธารณะ

5.2 สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) ความสามารถในการสื่อสาร ความสามารถในการแก้ปัญหา ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ความสามารถในด้านความคิดสร้างสรรค์ ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 5.3 ทักษะของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 (3R 8C + 2L) (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) ทักษะการอ่าน (Reading) ทักษะการ เขียน (Writing) ทักษะการ คิดคำนวณ (Arithmetic) ทักษะด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณและทักษะในการแก้ปัญหา (Critical thinking and problem solving) ทักษะด้านการสร้างสรรค์และนวัตกรรม (Creativity and innovation) ทักษะด้านความร่วมมือ การทำงานเป็นทีม และภาวะผู้นำ (Collaboration , teamwork and leadership) ทักษะด้านความเข้าใจต่างวัฒนธรรม ต่างกระบวนทัศน์ (Cross-cultural understanding) ทักษะด้าน การสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ (Communication information and media literacy) ทักษะด้านคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (Computing) ทักษะอาชีพและทักษะการเรียนรู้ (Career and learning self-reliance, change) ทักษะการเปลี่ยนแปลง (Change) ทักษะการเรียนรู้ (Learning Skills) ภาวะผู้นำ (Leadership) 6. สาระการเรียนรู้สู่การบูรณาการ (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) กระบวนการคิด ภูมิปัญญาท้องถิ่น คุณธรรม จริยธรรม ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน สะเต็มศึกษา อาเซียน สิ่งแวดล้อม (โรงเรียนปลอดขยะ) ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ.2561-2580 กลุ่มสาระการเรียนรู้ ........................................... บูรณาการเรื่อง ...................................................

7. ชิ้นงานหรือภาระงาน ( หลักฐาน / ร่องรอยแสดงความรู้ ) 1. ใบกิจกรรม เรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย 2. บันทึกความรู้ลงสมุดบันทึก 3. ทำแบบฝึกหัด เรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย 4. การวิเคราะห์บทความและนำเสนอวิธีการแก้ไขปัญหาโดยการทำป้ายนิเทศ 8. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (engagement phase) (15 นาที) 1.ครูให้นักเรียนเขียน สารเนื้อเดียวในชีวิตประวัน ที่นักเรียนรู้จักให้มากที่สุด ในเวลา 1 นาที 2. จากนั้นนักเรียนแต่ละคน แล้วรวมกลุ่มกัน 2 คน คิดเกณฑืในการแยกประเภทของสารที่ตนเองเขียนขึ้นมา ร่วมกันอภิปรายและสนทนาแลกเปลี่ยนความคิด รวมกลุ่มกัน 5 คน และอภิปรายรวมทั้งกลุ่ม (thank – pair - share) 3. ครูและนักเรียนช่วยกันอภิปรายคำตอบ คำว่า สาระลาย เพื่อนำเข้าสู่บทเรียน ขั้นที่ 2 ขั้นสำรวจและค้นหา (exploration phase) (35 นาที) 1. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน โดยคละเพศและความสามารถทางการเรียน 2. ครูมีของเหลวใสทั้งหมด 5 ชนิด คือ น้ำ น้ำเชื่อม น้ำเกลือ น้ำโซดา น้ำอัดลมที่ไม่เจอสี และ น้ำส้มสายชู ครูใช้คำถามเพื่อจะนำเข้าสู่การทำกิจกรรมการทดลอง - สารแต่ละชนิดประกอบด้วยองค์ประกอบใดบ้าง (น้ำ มีเพียงองค์ประกอบเดียว น้ำเชื่อม มี 2 องค์ประกอบ คือ น้ำและน้ำตาลทราย น้ำเกลือ มี 2 องค์ประกอบ คือ น้ำและเกลือ น้ำโซดา มี 2 องค์ประกอบ คือ น้ำกับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ น้ำอัดลมที่ไม่เจือสี มี 3 องค์ประกอบ คือ น้ำ น้ำตาลทราย และแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ น้ำส้มสายชู มี 2 องค์ประกอบ คือ น้ำ และกรดแอซิติก) – ถ้าต้องการตรวจสอบองค์ประกอบของสารในของเหลวทั้ง 5 ชนิด จะมีวิธีใดบ้างที่สามารถ ใช้ตรวจสอบได้ (การระเหยแห้ง การกลั่น การหาจุดเดือดและจุดหลอมเหลว) 3. ครูแนะนำการใช้ อุปกรณ์ในการทดลอง พร้อมทั้งอธิบายวิธีการทดลองให้นักเรียนฟัง 4. นักเรียนทำกิจกรรม เรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย 4. นักเรียนนำเสนอผลการทดลองหน้าชั้นเรียน นักเรียนกลุ่มใดมีผลการทดลองแตกต่างจากนักเรียนกลุ่ม แรก ให้นำเสนอ และหลังจากนั้นอภิปรายผลการทดลองและคำถามท้ายการทดลองร่วมกัน (แนวโน้มของผลการ ทดลอง คือ หลังการระเหยแห้งจะพบว่า จะมีของของเหลว เพียงแค่ 3 ชนิดเท่านั้น คือ น้ำเชื่อม น้ำเกลือ น้ำอัดลมที่ ไม่เจือสี มีของของแข็งเหลืออยู่ที่บริเวณก้นหลุมเท่านั้น ) ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (explanation phase) (20 นาที) 1.ครูใช้คำถาม เพื่อนำสู่การสรุปวิธีการของการแยกองค์ประกอบสารโดยวิธีการระเหยแห้ง และ ข้อกำจัดในการใช้วิธีนี้ตรวจสอบ - ในการพิจารณาสารเนื้อเดียวกับสารละลาย ถ้าไม่มีสารที่เป็นของแข็งเหลืออยู่จะสามารถสรุปได้ว่าสารนั้น เป็นสารเนื้อเดียวหรือไม่ เพราะเหตุใด - ของเหลวชนิดใดเมื่อใช้การระเหยแห้งจะไม่สามารถตรวจสอบองค์ประกอบของสารในของเหลวนั้นได้ - ของเหลวที่มีองค์ประกอบใดที่สามารถใช้วิธีการในการระเหยแห้งพิจารณาว่าเป็นสารละลาย (จากคำถาม หลักการระเหยแห้งจะสามารถใช้ตรวจสอบสารละลายที่มีตัวละลายเป็นของแข็งที่ระเหยยาก แต่วิธีการระเหยแห้งไม่เหมาะสมในการตรวจสอบสารละลายที่ระเหยได้ง่าย)

2. ครูสาธิตการทดลองโดยมีสารตัวอย่าง ดังนี้ เกลือ ด่างทับทิม น้ำตาลทราย แอลกอฮอล์ น้ำส้มสายชู แล้วน้ำกลั่น แล้วให้นักเรียนพิจารณาว่าถ้า นำสารมาผสมกับน้ำกลั่น ลักษณะของสาร ที่ได้จะเป็นอย่างไร (สารรวมกันเป็นเนื้อเดียว) 3. ครูให้นิยามองค์ประกอบของสารละลาย มี 2 ชนิด คือ ตัวทำละลาย และตัวละลาย 4. ครูตั้งคำถามกับนักเรียนว่า ระหว่างน้ำกับเกลือ สารใดเป็นตัวทำละลายและสารใดเป็นตัวถูกละลายและ นักเรียนมีเกณฑ์ใดในการพิจารณา 5. นักเรียนในชั้นร่วมกันแสดงความคิดเห็นจนได้ข้อสรุปร่วมกัน ครูฟังคำถามและการลงข้อสรุปเพื่อ ตรวจสอบแนวความคิดของ ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความคิด (expansion phase) (25 นาที) 1. ครูอธิบายเพิ่มเติมจากคำตอบของนักเรียนเกี่ยวกับการพิจารณาตัวถูกละลายและตัวทำละลาย * ถ้าสารมีสถานะเหมือนกันทั้งหมด ให้พิจารณาปริมาณของสารแต่ละชนิดสารใดมีปริมาณมากจะเป็นตัวทำ ละลายสารใดมีปริมาณน้อยจะเป็นตัวถูกละลาย * ถ้าสารมีสถานะแตกต่างกัน ให้พิจารณาว่า สารใดมีสถานะเดียวกับสารละลายจะเป็นตัวทำละลาย สาร ใดมีสถานะแตกต่างจากสารละลายจะเป็นตัวถูกละลาย 6. นักเรียนพิจารณาว่า น้ำเกลือ มีสารใดเป็นตัวถูกละลายและมีสารใดเป็นตัวทำละลาย ( น้ำเป็นตัวทำละลาย และเกลือเป็นตัวถูกละลาย ) ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (evaluation phase) (15 นาที) 1. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุป สารละลายมีกี่สถานะ อะไรบ้าง การตรวจสอบสารละลายด้วยวิธีการระเหย แห้งและการพิจารณาตัวทำละลายและตัวถูกละลาย 2. นักเรียนทำแบบฝึกหัดเรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย 9. สื่อการสอน 1. แบบฝึกหัด เรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย 2. หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พื้นฐาน วิทยาศาสตร์ 3 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ สสวท. 3. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ นิยมวิทยา 4. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ สสวท. 5. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ แม็ก 10. แหล่งเรียนรู้ในหรือนอกสถานที่ 1. ห้องสมุด 2. สืบค้นทาง Internet 11. การวัดและประเมินผล 11.1 วิธีการวัดและประเมินผล 1. ตรวจสมุด 2. ตรวจแบบฝึกหัด เรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย 3. สังเกตพฤติกรรม 4. ตรวจแบบรายงานผลการทดลอง เรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย

11.2 เครื่องมือ 1. แบบฝึกหัด เรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย 2. แบบประเมินพฤติกรรม 3. แบบรายงานผลการทดลอง เรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย 11.3 เกณฑ์การประเมิน 1. เขียนสรุปความรู้ที่ได้ถูกต้องอย่างน้อย 80 % 2. นักเรียนตอบคำถามในแบบฝึกหัด ถูกต้องอย่างน้อย 70 % ของจำนวนข้อทั้งหมด 3. มีระดับการประเมินพฤติกรรมอยู่ในเกณฑ์ไม่ต่ำกว่าระดับ 3 คือ ดี 12 กิจกรรมเสนอแนะ - 13. บันทึกผลหลังการสอน 13.1 ด้านความรู้ K (Knowledge) จากการสอน เรื่อง ............................................................... ชั้น ..................... วันที่ .......... ................... ปรากฏว่า มีนักเรียนทั้งหมด ............. คน เมื่อวัดผลประเมินผลแล้ว มีนักเรียน อยู่ในระดับดี จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. อยู่ในระดับปานกลาง จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. อยู่ในระดับปรับปรุง จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. 13.2 ด้านทักษะและการปฏิบัติ P (Practice) ............................................................................................................................. ............................................ 13.3 ด้านเจตคติหรือคุณลักษณะอันพึงประสงค์ A (Attitude) ............................................................................................................................................................ ............. ปัญหา/อุปสรรค/แนวทางแก้ไข ...................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... .................................................................................................................................................................................. .... ข้อเสนอแนะ .................................................................................................................. .................................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... ................................................................................................................................. ..................................................... ลงชื่อ ........................................................................ ( นางสาวนุชรา กุลรักษา) ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ชำนาญการพิเศษ

ความเห็นของหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ ............................................................................................................................. ......................................................... ...................................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ........................................................................ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ ( นายสุธี ผลดี ) ความเห็นของหัวหน้าสถานศึกษา/ผู้ที่ได้รับมอบหมาย ได้ทำการตรวจแผนการเรียนรู้ของ นางสาวนุชรา กุลรักษา แล้วมีความคิดเห็นดังนี้ 1. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง 2. การจัดกิจกรรมได้นำเอากระบวนการเรียนรู้ เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญมาใช้ในการสอนได้อย่างเหมาะสม ยังไม่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ควรปรับปรุงพัฒนาต่อไป 3. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ นำไปใช้ได้จริง ควรปรับปรุงก่อนนำไปใช้ 4. ข้อเสนอแนะอื่น ๆ ............................................................................................................................. ................................... ............................................................................................... ................................................................. ............................................................................................................................. ................................... ลงชื่อ ........................................................................ (นายสัมฤทธิ์ ผิวนิ่ม ) ตำแหน่ง รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ

กิจกรรมที่ 1 วัน............เดือน..................................พ.ศ................... กลุ่มที่................................................ชั้น..................... ชื่อสมาชิกกลุ่ม ............................................................ .................................................................................... ..................................................................................... ใบกิจกรรม เรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย จุดประสงค์การทำการทดลอง 1. ทดลองและอธิบายองค์ประกอบของสารละลาย 2. อธิบายวิธีตรวจสอบองค์ประกอบของสารละลาย คำถามก่อนทดลอง ……………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………… ………………………………………………………..………………………………………………………………………………………………………… สมมติฐาน ……………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………… ………………………………………………………..…………………………………………………………………………….…………………………… ตัวแปรต้น(ตัวแปรอิสระ) ……………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………… ………………………………………………………..………………………………………………………………………………………………………… ตัวแปรตาม ……………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………… ………………………………………………………..………………………………………………………………………………………………………… ตัวแปรควบคุม ……………………………………………………………………………………………………………..…………………………………………………… ………………………………………………………..………………………………………………………………………………………………………… อุปกรณ์และสารเคมี สารเคมี 1. น้ำ 2. น้ำเชื่อม 3. น้ำเกลือ 4. น้ำโซดา 5. น้ำอัดลมที่ไม่เจอสี 6. น้ำส้มสายชู อุปกรณ์ 1. จานหลุมโลหะ 2. ตะเกียงแอลกอฮอล์พร้อมที่กั้นลม 3. คีมคีบโลหะ 4. หลอดหยดสาร ขั้นตอนการทำการทดลอง 1. สังเกตลักษณะและระบุองค์ประกอบของ น้ำ น้ำเกลือ น้ำเชื่อม น้ำโซดา น้ำอัดลมที่ไม่เจือสี น้ำส้มสายชู แล้วบันทึกผลลงในตารางผลการทดลอง 2. นำของเหลวทั้ง 5 ชนิด ชนิดละ 1 cm 3 (20 หยด) ใส่ลงในหลุมโลหะ ชนิดละหลุม 3. นำจากหลุมไปตั้งบนตะเกียงแอลกอฮอล์ 4. ให้ความร้อนจนของเหลวระเหยแห้งไปหมด สังเกตและบันทึกผลการเปลี่ยนแปลง

ตารางบันทึกผลการทดลอง สาร องค์ประกอบ ลักษณะของเหลวที่สังเกตได้ ก่อนให้ความร้อนจนแห้ง ลักษณะที่สังเกตได้เมื่อให้ ความร้อนจนแห้ง น้ำ น้ำเกลือ น้ำเชื่อม น้ำโซดา น้ำอัดลม น้ำส้มสายชู อภิปรายผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... สรุปผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... คำถามท้ายการทดลอง 1. สิ่งที่เหลืออยู่บนจานหลุมโลหะแต่ละหลุมเหมือนหรือต่างกันอย่างไร ..................................................................................................................................................................................... .... ............................................................................................................................. ............................................................ 2. มีสารอยู่ในหลุมทุกหลุมหรือไม่ เพราะเหตุใด ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ 3. เราจะมีวิธีการตรวจสอบองค์ประกอบของสารเหล่านี้ได้อย่างไร ............................................................................................................................. ............................................................ .................................................................................................................................................. ....................................... 4. ในกรณีที่นำสารตัวอย่างมาระเหยแห้งบนจานหลุมโลหะแล้วพบว่าไม่เหลือสารใดๆ จะสรุปว่าสารตัวอย่าง มีองค์ประกอบเพียงชนิดเดียวได้หรือไม่ เพราะเหตุใด ..................................................................................................................... .................................................................... ............................................................................................................................. ...........................................................

แบบทดสอบเรื่อง องค์ประกอบของสารละลาย สารบริสุทธิ์ (pure substance) จัดเป็นสารเนื้อเดียวที่มีองค์ประกอบเพียงชนิดเดียวเท่านั้น และมี องค์ประกอบทางเคมีที่แน่นอน สารบริสุทธิ์จะมีสมบัติทางเคมีและทางกายภาพเฉพาะตัว สารละลาย(solution) จัดเป็นของผสมเนื้อเดียว มีองค์ประกอบตั้งแต่สองชนิดขึ้นไปมาผสมกัน ข้อแตกต่างระหว่างสารบริสุทธิ์กับสารละลาย จงพิจารณาว่าสารใดต่อไปนี้เป็นสารละลาย หรือสารบริสุทธิ์ สารละลายมีทั้ง 3 สถานะ คือ สารละลายของแข็ง สารละลายของเหลว และสารละลายแก๊ส สารละลายของแข็ง หมายถึง สารละลายที่มีตัวทำละลายมีสถานะเป็นของแข็ง เช่น ทองเหลือง นาก โลหะ บัดกรี สัมฤทธิ์ เป็นต้น สารละลายของเหลว หมายถึง สารละลายที่มีตัวทำละลายมีสถานะเป็นของเหลว เช่น น้ำเชื่อม น้ำหวาน น้ำเกลือ น้ำปลา น้ำส้มสายชู น้ำอัดลม เป็นต้น สารละลายแก๊ส หมายถึงสารละลายที่มีตัวทำละลายมีสถานะเป็นแก๊ส เช่น อากาศ แก๊สหุงต้ม ลูกเหม็นในอากาศ ไอน้ำในอากาศ เป็นต้น ตัวละลายแต่ละชนิดจะใช้ตัวทำละลายที่แตกต่างกัน ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความสัมพันธ์ระหว่างตัวทำละลายและตัว ถูกละลาย ซึ่งสารทั้ง 2 ชนิดนั้นจะต้องรวมเป็นเนื้อเดียวกันและไม่ทำปฏิกิริยาเคมีต่อกัน ตัวอย่างเช่น สิ่งเปรียบเทียบ สารบริสุทธิ์ สารละลาย 1. จำนวนชนิดของสาร 2. จุดเดือด 3. จุดหลอมเหลว 4. จุดเยือกแข็ง 5. ความหนาแน่น มีสารเพียงชนิดเดียว คงที่ คงที่ คงที่ คงที่ มีสารมากกว่าหนึ่งชนิด ไม่คงที่ ไม่คงที่ ไม่คงที่ แปรเปลี่ยนได้ขึ้นอยู่กับความ เข้มข้นสารละลาย ลำดับ สารเนื้อเดียว สารบริสุทธิ์ สารละลาย ลำดับ สารเนื้อเดียว สารบริสุทธิ์ สารละลาย 1 น้ำอัดลม 11 นาก 2 น้ำมันพืช 12 ดีบุก 3 น้ำกลั่น 13 สังกะสี 4 น้ำเกลือ 14 กำมะถัน 5 โซเดียมคลอไรด์ 15 สารหนู 6 น้ำเชื่อม 16 น้ำมันเบนซิน 7 น้ำตาลทราย 17 น้ำมันดีเซล 8 ทองเหลือง 18 แก๊สหุงต้ม 9 ทองแดง 19 น้ำส้มสายชู 10 เหรียญบาท 20 ฟิวส์

- เกลือ น้ำตาลทราย สีผสมอาหาร จุนสี สารส้ม กรดเกลือ กรดกำมะถัน ใช้น้ำเป็นตัวทำละลาย - โฟม ยางพารา พลาสติก ใช้น้ำมันเบนซินเป็นตัวทำละลาย - สีน้ำมัน โฟม พลาสติก แลคเกอร์ ใช้ทินเนอร์เป็นตัวทำละลาย - สีน้ำมันใช้น้ำมันสนเป็นตัวทำละลาย การพิจารณาตัวทำละลาย(solvent) และตัวละลาย (solute) 1. สารที่มีสถานะเดียวกัน เมื่อนำสารที่มีสถานะเดียวกันมาผสมกันเกิดเป็นสารละลาย สารที่มีปริมาณมากกว่า จัดเป็นตัวทำละลาย 2. สารที่มีสถานะต่างกัน เมื่อนำสารที่มีสถานะต่างกันมาผสมกันเกิดเป็นสารละลาย สารที่มีสถานะเดียวกับ สารละลายจัดเป็นตัวทำละลาย องค์ประกอบของสารละลาย สารละลาย สถานะ องค์ประกอบ ตัวทำละลาย ตัวละลาย 1. สารละลายกรดเกลือ 2. ทองเหลือง 3. เหรียญบาท 4. เหล็กกล้า 5. นาก 6. แอลกอฮอล์เช็ดแผล 7. ฟิวส์ 8. แก๊สหุงต้ม 9. อากาศ 10. น้ำเกลือ 11. เงินอะมัลกัม 12. น้ำโซดา

เฉลย จงพิจารณาว่าสารใดต่อไปนี้เป็นสารละลาย หรือสารบริสุทธิ์ องค์ประกอบของสารละลาย ลำดับ สารเนื้อเดียว สาร บริสุทธิ์ สารละลาย ลำดับ สารเนื้อเดียว สารบริสุทธิ์ สารละลาย 1 น้ำอัดลม / 11 นาก / 2 น้ำมันพืช / 12 ดีบุก / 3 น้ำกลั่น / 13 สังกะสี / 4 น้ำเกลือ / 14 กำมะถัน / 5 โซเดียมคลอไรด์ / 15 สารหนู / 6 น้ำเชื่อม / 16 น้ำมันเบนซิน / 7 น้ำตาลทราย / 17 น้ำมันดีเซล / 8 ทองเหลือง / 18 แก๊สหุงต้ม / 9 ทองแดง / 19 น้ำส้มสายชู / 10 เหรียญบาท / 20 ฟิวส์ / สารละลาย สถานะ องค์ประกอบ ตัวทำละลาย ตัวละลาย 1. สารละลายกรดเกลือ ของเหลว น้ำ กรดไฮโดรคลอริก น้ำ กรดไฮโดรคลอริก 2. ทองเหลือง ของแข็ง ทองแดง 60-80% สังกะสี 20-40% ทองแดง สังกะสี 3. เหรียญบาท ของแข็ง ทองแดง 75% นิกเกิล 25% ทองแดง นิกเกิล 4. เหล็กกล้า ของแข็ง เหล็ก 73% โครเมียม 18% นิกเกิล 8% และคาร์บอน 1% เหล็ก โครเมียม นิกเกิล และ คาร์บอน 5. นาก ของแข็ง ทองแดง 60% ทองคำ35% เงิน5% ทองแดง ทองคำ เงิน 6. แอลกอฮอล์เช็ดแผล ของเหลว แอลกอฮอล์ 70% น้ำ 30% แอลกอฮอล์ น้ำ 7. ฟิวส์ ของแข็ง บิสมัส 50% ตะกั่ว 25% ดีบุก 25% บิสมัส ตะกั่ว ดีบุก 8. แก๊สหุงต้ม แก๊ส แก๊สโพรเพน 70% แก๊สบิวเทน 30% แก๊สโพรเพน แก๊สบิวเทน 9. อากาศ แก๊ส แก๊สไนโตรเจน 78% แก๊สออกซิเจน 21 % แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ 0.04% และอื่นๆ 0.96 % N2 O2 CO2 Ar และอื่นๆ 10. น้ำเกลือ ของเหลว น้ำ เกลือ น้ำ เกลือ 11. เงินอะมัลกัม ของแข็ง เงิน ปรอท เงิน ปรอท 12. น้ำโซดา ของเหลว น้ำ แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ น้ำ CO2

แผนการจัดการเรียนรู้ที่2 สาระที่ 2วิทยาศาสตร์กายภาพ รายวิชา วิทยาศาสตร์ 3 รหัสวิชา ว22101 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ สารละลาย ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการละลายของสาร(ชนิดของสาร) เวลา 3 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว ๒.๑ เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การเกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว2.1ม.2/4 ออกแบบการทดลองและทดลองในการอธิบายผลของชนิดตัวละลาย ชนิดตัวทำละลายอุณหภูมิ ที่มีต่อสภาพละลายได้ของสารรวมทั้งอธิบายผลของความดันที่มีต่อสภาพละลายได้ของสารโดยใช้สารสนเทศ 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 ความรู้ (K) 1. ทดลองและอธิบายการละลายของสารในตัวทำละลาย 2. อธิบายความรู้เกี่ยวกับการละลายของสารในตัวทำละลายไปใช้ประโยชน์ 2.2 ทักษะ/กระบวนการ/กระบวนการคิด (P) 1. การตั้งประเด็นคำถามหรือตัวแปร 2. การสร้างสมมติฐาน 3. การเลือกเทคนิควิธีในการสำรวจตรวจสอบ 4. การรวบรวมข้อมูลและจัดกระทำข้อมูล 5. การวิเคราะห์และประเมินความสอดคล้องของประจักษ์พยาน 6. การสร้างแบบจำลองหรือรูปแบบการอธิบายหรือแสดงผลการสำรวจตรวจสอบ 7. การสร้างคำถามที่นำไปสู่การสำรวจตรวจสอบในสถานการณ์ใหม่ 8. การบันทึก อธิบาย และยอมรับผลการสำรวจตรวจสอบ 9. การแสดงผลงาน เขียน หรือนำเสนอผลงาน 10. การมีทักษะกระบวนการทำงาน 2.3 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) 1. ทำงานเป็นระเบียบ 2. มีระเบียบวินัย 3. มีความรับผิดชอบ 4. การเรียนรู้อย่างมีความสุข 5. ทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดี

3. สาระสำคัญ สารละลายที่มีตัวทำละลายเท่ากัน แต่มีปริมาณตัวละลายต่างกันจะมีความเข้มข้นต่างกัน สารละลายที่มีตัวละลายอยู่น้อย เรียกว่า สารละลายเจือจาง และสารละลายที่มีตัวละลายอยู่มาก เรียกว่า สารละลายเข้มข้น ปริมาณตัวละลายที่สามารถละลายได้มากที่สุดในตัวทำละลายและอุณหภูมิที่กำหนด เรียกว่า สภาพ ละลายได้ของสารที่อุณหภูมินั้น ซึ่งสารละลายที่ได้จะเป็นสารละลายอิ่มตัว เมื่อทำให้การละลายของตัว ละลายในสารละลายอิ่มตัวลดลง ถ้าตัวละลายเป็นของแข็ง ตัวละลายจะแยกตัวออกจากสารละลายเป็นผลึก 4. สาระการเรียนรู้ สภาพละลายได้ของสาร สภาพการละลายได้ หมายถึง ความสามารถในการละลายได้ของตัวทำละลายจนอิ่มตัว ซึ่งนอกจาก จะขึ้นอยู่กับชนิดของตัวละลายและตัวทำละลายแล้วยังขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมอื่นๆ อีก ได้แก่ อุณหภูมิ และ ความดัน เช่น สภาพการละลายของโซเดียมคลอไรด์ในน้ำ 100 กรัม ณ อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส เท่ากับ 36.0 กรัม แต่ถ้าเพิ่มอุณหภูมิเป็น 60 องศาเซลเซียส สภาพการละลายจะเปลี่ยนไปคือ ละลายได้เพิ่มขึ้นเป็น 37.3 กรัม ส่วนการละลายของแก๊สจะละลายได้มากขึ้นถ้าอุณหภูมิลดลงและความดันเพิ่มมากขึ้น เช่น การ ละลายของแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ในน้ำอัดลม สภาพการละลายได้ของสารมักจะนำไปใช้ในเชิงเปรียบเทียบ เช่น บอกว่าสารนี้ละลายได้มาก ละลายได้ปานกลาง หรือละลายได้เล็กน้อย ซึ่งไม่ได้บอกให้ทราบชัดเจนถึงประมาณของสารละลายในตัวทำ ละลาย อย่างไรก็ตามมีคำ 2 คำ ใช้อธิบายสภาพละลายได้ คือ ผสมกันได้ กับ ผสมกันไม่ได้ 1.ธรรมชาติของตัวละลายและของตัวทำละลาย สารที่ละลายได้ดีในน้ำนั้นเป็นสารประกอบเชิงไอออนหรือสารมีขั้ว น้ำเป็นสารที่มีขั้นเช่นเดียวกัน ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่าตัวทำละลายมีขั้วละลายตัวละลายมีขั้ว ส่วนสารไม่มีขั้วละลายได้ดีในคาร์บอนเตตะคลอ ไรด์ ซึ่งเป็นสารที่ไม่มีขั้วเช่นเดียวกัน จึงกล่าวได้ว่า ตัวทำละลายไม่มีขั้วละลายในตัวละลายไม่มีขั้ว หรือกล่าว ได้อีกอย่างว่า "สารชนิดเหมือนกันละลายกัน" 2. อุณหภูมิ อุณหภูมิมีผลต่อสภาพละลายได้ของสารแตกต่างกัน จากการศึกษาสภาพละลายได้ในน้ำที่ อุณหภูมิแตกต่างกันของารโซเดียมไนเตรด โซเดียมคลอไรด์ และโซเดียมซัลเฟต ผลที่ได้แสดงให้เห็นในตาราง ที่ 3 สภาพละลายได้ของโซเดียมไนเตรตจะเพิ่มขึ้นเมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น โซเดียมคลอไรด์เปลี่ยนแปลงเล็กน้อย เมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น ส่วนโซเดียมซัลเฟตจะมีสภาพละลายได้ลดลงเมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น

3. ความดัน การเปลี่ยนแปลงความดันปกติมีผลเล็กน้อยต่อสภาพละลายได้ของของแข็งหรือของของเหลว แต่ จะมีผลต่อสภาพละลายได้ของแก๊สเป็นอย่างมาก เครื่องดื่มประเภทน้ำอัดลมมีการอัดแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ลงไปในขวดที่ความดัน 1 บรรยากาศ ในขณะที่ขวดน้ำอัดลมยังไม่เปิดฝาจุกขวดคาร์บอนไดออกไซด์ละลายใน น้ำเป็นเนื้อเดียว แต่เมื่อเปิดฝาจุกขวดจะปรากฏฟองแก๊ส ซึ่งเป็นแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์หนีออกจาก สารละลายสารละลาย (solution) หมายถึง สารที่ประกอบด้วยอนุภาคของสารบริสุทธิ์ (ธาตุหรือ สารประกอบ) ตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไป ละลายเป็นเนื้อเดียวกัน แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตัวทำลาย และตัวถูกทำลาย โดยตัวถูกละลายจะมีสัดส่วนจำกัดในระดับใดระดับหนึ่ง หากมีสัดส่วนมากเกินพอจะเกิดการตกผลึก กลายเป็นของแข็ง ทั้งนี้ สารละลายจะมีอัตราส่วนการรวมตัวของตัวทำลาย และตัวถูกทำลายที่ไม่คงที่ ทำให้ สารละลายมีจุดเดือด และจุดหลอมเหลวไม่คงที่ตามมา ปัจจัยที่มีผลต่อการละลายของสาร 1. ชนิดของสาร สารต่างชนิดกันจะละลายในตัวทำละลายชนิดเดียวกันได้ไม่เท่ากัน 2. ปริมาณสาร อัตราส่วนระหว่างปริมาณของตัวถูกละลายและตัวทำละลาย ถ้าใช้ตัวทำละลายน้อยก็จะ ละลายตัวถูกละลายได้น้อย ถ้าใช้ตัวทำละลายมากก็จะละลายตัวทำละลายได้มาก 3. อุณหภูมิ การละลายของสารจะเพิ่มขึ้นในอุณหภูมิที่สูงขึ้น ( ยกเว้นแก๊สจะละลายได้น้อยลง ) 4. ความดันอากาศ ในกรณีที่ตัวทำละลายเป็นแก๊ส ที่ความดันสูงแก๊สจะละลายได้ดีขึ้น 5. จุดเน้นสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียน 5.1 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) รักชาติศาสน์ กษัตริย์ ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียน อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำงาน รักความเป็นไทย มีจิตสาธารณะ 5.2 สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) ความสามารถในการสื่อสาร ความสามารถในการแก้ปัญหา ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ความสามารถในด้านความคิดสร้างสรรค์ ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี

5.3 ทักษะของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 (3R 8C + 2L) (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) ทักษะการอ่าน (Reading) ทักษะการ เขียน (Writing) ทักษะการ คิดคำนวณ (Arithmetic) ทักษะด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณและทักษะในการแก้ปัญหา (Critical thinking and problem solving) ทักษะด้านการสร้างสรรค์และนวัตกรรม (Creativity and innovation) ทักษะด้านความร่วมมือ การทำงานเป็นทีม และภาวะผู้นำ (Collaboration , teamwork and leadership) ทักษะด้านความเข้าใจต่างวัฒนธรรม ต่างกระบวนทัศน์ (Cross-cultural understanding) ทักษะด้าน การสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ (Communication information and media literacy) ทักษะด้านคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (Computing) ทักษะอาชีพและทักษะการเรียนรู้ (Career and learning self-reliance, change) ทักษะการเปลี่ยนแปลง (Change) ทักษะการเรียนรู้ (Learning Skills) ภาวะผู้นำ (Leadership) 6. สาระการเรียนรู้สู่การบูรณาการ (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) กระบวนการคิด ภูมิปัญญาท้องถิ่น คุณธรรม จริยธรรม ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน สะเต็มศึกษา อาเซียน สิ่งแวดล้อม (โรงเรียนปลอดขยะ) ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ.2561-2580 กลุ่มสาระการเรียนรู้ ........................................... บูรณาการเรื่อง ................................................... 7. ชิ้นงานหรือภาระงาน ( หลักฐาน / ร่องรอยแสดงความรู้ ) 1. ใบกิจกรรม เรื่อง การละลายของสาร 2. บันทึกความรู้ลงสมุดบันทึก 3. การวิเคราะห์บทความและนำเสนอวิธีการแก้ไขปัญหาโดยการทำป้ายนิเทศ

8. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (engagement phase) (15 นาที) 1. ครูตรวจสอบความรู้ของนักเรียนเกี่ยวกับตัวทำละลายและตัวละลาย 2. นักเรียนระดมความคิดเป็นกลุ่มและส่งตัวแทนนำเสนอสิ่งที่เกิดขึ้น ในคำถาม “สิ่งที่เกิดขึ้นเมื่อด่างทับทิม ละลายน้ำ” (ด่างทับทิมจะกระจายตัวในน้ำจากบริเวณที่ด่างทับทิมมากไปบริเวณที่มีด่างทับทิมน้อยจนมองเห็นเป็น เนื้อเดียวกันทั้งหมด) ขั้นที่ 2 ขั้นสำรวจและค้นหา (exploration phase) (35 นาที) 1. ครูและนักเรียนอภิปรายร่วมกันว่า การที่สารสองชนิดรวมกันเป็นเนื้อเดียว โดยไม่มีตะกอนหรือเกิดการ แยกชั้น เรียกกระบวนการนี้ว่า การละลายได้ของสาร 2. นักเรียน ทำกิจกรรมที่ 1 ศึกษาการหายไปของสีสกัดจากดอกอัญชัน ในน้ำ เพื่อให้นักเรียนสร้างแบบจำลองการละลายของสีสกัดจากดอกอัญชันในน้ำ (แบบจำลองกระบวนการเกิดสารละลาย) กิจกรรมที่ 2 ตามล่าสีสกัดจากดอก อัญชันหายไปไหน (บูรณาการงานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน) 3. จากรูปภาพ นักเรียนแสดงการละลายของสีสกัดจากดอกอัญชันทั้ง 4 กระบวกตวง โดยแสดงเป็นรูปแบบจำลองอนุภาคของตัวทำละลายและตัวถูกละลาย ในแต่ละกระบอกตวง ที่มา: https://chemstory.files.wordpress.com/2013/06/kmn04_diffusion.jpg แนวโน้มคำตอบแสดงการละลายของสีสกัดจากดอกอัญชัน ที่มา : https://chemstory.files.wordpress.com/2013/06/kmn04_diffusion1.png นักเรียนอภิปรายผลการทำกิจกรรม หน้าชั้นเรียน ครูและนักเรียนร่วมกันปรับแบบจำลองของนักเรียนให้ตรงกับ แบบจำลองทางวิทยาศาสตร์ โดยให้นักเรียนสังเกตแผนภาพการละลาย 4.ครูตั้งคำถามว่า “กระบวนการละลายเกิดขึ้นได้ อย่างไร”(ตัวละลายและตัวทำละลาย จะแยกออกจากกัน หลังจากนั้นตัวถูกละลายจะแทรกในช่องว่างของตัวทำละลาย) นักเรียนศึกษา วีดีโอใน youtube เกี่ยวกับกระบวนการละลาย เพื่อให้เห็นภาพได้อย่างชัดเจน 5. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน โดยคละเพศและ ความสามารถทางการเรียน

6. ครูแนะนำการใช้อุปกรณ์ในการทดลอง พร้อมทั้งอธิบายวิธีการทดลองให้นักเรียนฟัง นักเรียนทำกิจกรรม ที่ 2 เรื่อง การละลายของสาร เพื่อศึกษาการละลายของตัวละลายชนิดเดียวกันในตัวทำละลายต่างชนิด และการ ละลายของตัวละลายต่างชนิดในตัวทำละลายชนิดเดียวกัน 4. นักเรียนนำเสนอผลการทดลอง ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายผลการทดลองร่วมกัน (ตัวละลายชนิด เดียวกันละลายได้ไม่เหมือนกันในตัวทำละลายต่างชนิดกัน และตัวละลายต่างชนิดกันและตัวละลายต่างชนิดกันละลาย ในตัวทำละลายชนิดเดียวกัน จะละลายในตัวทำละลายที่เหมือนกันได้แตกต่างกัน ดังนั้นการละลายของสารขึ้นอยู่กับ ชนิดของตัวละลายและตัวทำละลาย ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (explanation phase) (20 นาที) 1. ครูตั้งสถานการณ์ “ถ้าครูใช้ปากกาชนิดอื่นเขียนกระดานไวท์บอร์ด ปรากฎว่าไม่สามารถลบได้” นักเรียนใช้ ความรู้เรื่อง การละลายและความสามารถในการการละลายของสารในตัวทำละลายต่างชนิดกัน ใช้ในการออกแบบการทดลองและนำเสนอการออกแบบการทดลองนั้น 2. นักเรียนในชั้นร่วมกันแสดงความคิดเห็นจนได้ข้อสรุปร่วมกัน ครูฟังคำถามและการลงข้อสรุปเพื่อ ตรวจสอบแนวความคิดของ ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความคิด (expansion phase) (25 นาที) 1. ครูอธิบายเพิ่มเติมจากคำตอบของนักเรียนเกี่ยวกับความแตกต่างของสภาพการละลายได้ และปัจจัยที่มี ผลต่อการละลายของสาร 2.ครูเพิ่มเติมการทิ้งสารเคมีที่ถูกต้องและปลอดภัยกับสิ่งแวดล้อม (บูรณาการคุณธรรม จริยธรรม) (บูรณา การสิ่งแวดล้อม (โรงเรียนปลอดขยะ) ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (evaluation phase) (15 นาที) 1. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุป สารละลายมีกี่สถานะ อะไรบ้าง การตรวจสอบสารละลายด้วยวิธีการระเหย แห้งและการพิจารณาตัวทำละลายและตัวถูกละลาย 2. นักเรียนสรุปผลการทดลองและตอบคำถามหลังการทดลอง 9. สื่อการสอน 1.หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พื้นฐาน วิทยาศาสตร์ 3 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ สสวท. 2. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ นิยมวิทยา 3. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ สสวท. 4. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ แม็ก 5. วีดีโอใน youtube เกี่ยวกับกระบวนการละลาย https://www.youtube.com/watch?v=I0WvH-Cj-IA

10. แหล่งเรียนรู้ในหรือนอกสถานที่ 1. ห้องสมุด 2. สืบค้นทาง Internet 11. การวัดและประเมินผล 11.1 วิธีการวัดและประเมินผล 1. ตรวจสมุด 2.ตรวจแบบรายงานผลการทดลอง เรื่อง การละลายของสาร 3. สังเกตพฤติกรรม 11.2 เครื่องมือ 1. แบบรายงานผลการทดลอง เรื่อง การละลายของสาร 2. แบบประเมินพฤติกรรม 11.3 เกณฑ์การประเมิน 1. เขียนสรุปความรู้ที่ได้ถูกต้องอย่างน้อย 80 % 2. นักเรียนตอบคำถามในแบบฝึกหัด ถูกต้องอย่างน้อย 70 % ของจำนวนข้อทั้งหมด 3. มีระดับการประเมินพฤติกรรมอยู่ในเกณฑ์ไม่ต่ำกว่าระดับ 3 คือ ดี 12 กิจกรรมเสนอแนะ - 13. บันทึกผลหลังการสอน 13.1 ด้านความรู้ K (Knowledge) จากการสอน เรื่อง ............................................................... ชั้น ..................... วันที่ .......... ................... ปรากฏว่า มีนักเรียนทั้งหมด ............. คน เมื่อวัดผลประเมินผลแล้ว มีนักเรียน อยู่ในระดับดี จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. อยู่ในระดับปานกลาง จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. อยู่ในระดับปรับปรุง จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. 13.2 ด้านทักษะและการปฏิบัติ P (Practice) ............................................................................................................................. ............................................ 13.3 ด้านเจตคติหรือคุณลักษณะอันพึงประสงค์ A (Attitude) ............................................................................................................................. ............................................ ปัญหา/อุปสรรค/แนวทางแก้ไข ............................................................................................................................. ......................................................... ............................................................................................................................................................................ .......... ........................................................................................................................ .............................................................. ............................................................................................................................. ......................................................... ....................................................................................................................................... ............................................... ......................................................................................................................................................................................

ข้อเสนอแนะ ............................................................................................................................. ......................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... ...................................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ........................................................................ ( นางสาวนุชรา กุลรักษา) ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ชำนาญการพิเศษ ความเห็นของหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ ............................................................................................................................. ......................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... ลงชื่อ ........................................................................ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ ( นายสุธี ผลดี ) ความเห็นของหัวหน้าสถานศึกษา/ผู้ที่ได้รับมอบหมาย ได้ทำการตรวจแผนการเรียนรู้ของ นางสาวนุชรา กุลรักษา แล้วมีความคิดเห็นดังนี้ 1. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง 2. การจัดกิจกรรมได้นำเอากระบวนการเรียนรู้ เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญมาใช้ในการสอนได้อย่างเหมาะสม ยังไม่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ควรปรับปรุงพัฒนาต่อไป 3. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ นำไปใช้ได้จริง ควรปรับปรุงก่อนนำไปใช้ 4. ข้อเสนอแนะอื่น ๆ ............................................................................................................................. ................................... .......................................................................................................................................................... ...... ............................................................................................................................ .................................... ลงชื่อ ........................................................................ (นายสัมฤทธิ์ ผิวนิ่ม ) ตำแหน่ง รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ

กิจกรรมที่ 2 ใบกิจกรรม ตามล่าสีสกัดจากดอกอัญชันหายไปไหน น้ำ (H2O) สีสกัดจากดอกอัญชัน ลักษณะของอนุภาคตัวทำละลายและตัวละลายในแต่ละกระบอกตวง อนุภาคของน ้า (ตัวท าละลาย) อนุภาคของด่างทับทิม (ตัวละลาย)

วัน............เดือน..................................พ.ศ................... กลุ่มที่................................................ชั้น..................... ชื่อสมาชิกกลุ่ม ............................................................ .................................................................................... ..................................................................................... ใบกิจกรรมที่ 2 การละลายของสาร จุดประสงค์การทำการทดลอง 1. ทดลองและอธิบายการละลายของตัวละลายชนิดเดียวกันในตัวทำละลายต่างชนิดและการละลายตัว ละลายต่างชนิดในตัวทำละลายชนิดเดียวกัน อุปกรณ์และสารเคมี สารเคมี 1. น้ำ 2. น้ำตาลทราย 3. เอทานอล 4. น้ำมันพืช 5. ดินเหนียวบดละเอียด 6. คอปเปอร์ (II) ซัลเฟต อุปกรณ์ 1. หลอดทดลองขนาดกลาง 2. กระบอกตวงขนาด 10 cm3 3. ที่ตั้งหลอดทดลอง ขั้นตอนการทำการทดลอง ตอนที่ 1 ตัวละลายชนิดเดียวกันละลายในตัวทำละลายต่างชนิดกัน 1. ใส่น้ำตาลทรายลงในหลอดทดลองขนาดกลาง 2 หลอด หลอดละ 1 ช้อนเบอร์ 1 2. เติมน้ำ 5 cm3 (20 หยด) ลงในหลอดทดลองที่ 1 เขย่า สังเกตการละลายของน้ำตาลทรายและบันทึกผล 3. เติมเอทานอล 5 cm3 (20 หยด) ลงในหลอดทดลองที่ 2 เขย่า สังเกตการละลายของน้ำตาลทรายและ บันทึกผล ตารางบันทึกผลการทดลอง ตัวละลาย ผลที่สังเกตได้เมื่อละลายในตัวทำละลาย น้ำ (หลอดทดลองที่ 1) เอทานอล (หลอดทดลองที่ 2) น้ำตาลทราย อภิปรายผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... สรุปผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................

คำถามท้ายการทดลอง 1. สารละลายในหลอดที่ 1 และ 2 สารใดเป็นตัวทำละลายและสารใดเป็นตัวละลาย ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ 2. ลักษณะของสารก่อนและหลังการละลายต่างกันหรือไม่ อย่างไร ................................................................................................................................. ........................................................ ......................................................................................................................................................................................... 3. ตัวละลายชนิดเดียวกัน ละลายในน้ำและในเอทานอลได้ดีเหมือนกันหรือไม่ ......................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ........................................................... 4. ตัวละลายชนิดเดียวกัน ละลายในตัวทำละลายต่างชนิดกัน ได้ผลเหมือนกันหรือไม่ ............................................................................................................................. ............................................................ ................................................................................................ ......................................................................................... ขั้นตอนการทำการทดลอง ตอนที่ 2 ตัวละลายต่างชนิดกันละลายในตัวทำละลายชนิดเดียวกัน 1. เติมน้ำลงในหลอดทดลองขนาดกลาง 5 หลอด หลอดละ 5 cm3 ใส่น้ำตาลทรายลงในหลอดทดลองขนาดกลาง 2 หลอด หลอดละ 1 ช้อนเบอร์ 1 2. เติมเอทานอลและน้ำมันพืช 1 cm3 ลงในหลอดทดลองที่ 1 และ 2 ตามลำดับ เขย่าและสังเกต การเปลี่ยนแปลง บันทึกผล 3. เติมน้ำตาลทราย ดินเหนียวบดละเอียด และคอปเปอร์ (II) ซัลเฟต อย่างละ 1 ช้อนเบอร์ 1 ลงในหลอดที่ 3 4 และ 5 ตามลำดับ เขย่าและสังเกตการเปลี่ยนแปลง ตารางบันทึกผลการทดลอง ตัวทำละลาย ผลที่สังเกตได้เมื่อละลายในตัวทำละลาย เอทานอล น้ำมันพืช น้ำตาลทราย ดินเหนียวบดละเอียด คอปเปอร์ (II) ซัลเฟต น้ำ อภิปรายผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ .........................................................................................................................................................................................

สรุปผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ........................................................................................................................................................................................ คำถามท้ายการทดลอง 1. ตัวละลายต่างชนิดกัน ละลายในน้ำได้เหมือนกันหรือไม่ อย่างไร ......................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................................ 2. ถ้าต้องการทราบว่าสารใดละลายในเอทานอลได้หรือไม่ จะมีวิธีตรวจสอบได้อย่างไร ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ 3. ความรู้เกี่ยวกับการละลายของสารในตัวทำละลายต่างๆ นำไปใช้ประโยชน์ในชีวิตประจำวันอย่างไร ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................

แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 สาระที่ 2วิทยาศาสตร์กายภาพ รายวิชา วิทยาศาสตร์ 3 รหัสวิชา ว22101 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ สารละลาย ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 เรื่อง ปัจจัยที่มีผลต่อการละลายของสาร(อุณหภูมิของสาร) เวลา 3 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว ๒.๑ เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การเกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว2.1ม.2/4 ออกแบบการทดลองและทดลองในการอธิบายผลของชนิดตัวละลาย ชนิดตัวทำละลายอุณหภูมิ ที่มีต่อสภาพละลายได้ของสารรวมทั้งอธิบายผลของความดันที่มีต่อสภาพละลายได้ของสารโดยใช้สารสนเทศ 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 ความรู้ (K) 1. ทดลองและอธิบายการละลายของสารในตัวทำละลาย 2. อธิบายความรู้เกี่ยวกับการละลายของสารในตัวทำละลายไปใช้ประโยชน์ 2.2 ทักษะ/กระบวนการ/กระบวนการคิด (P) 1. การตั้งประเด็นคำถามหรือตัวแปร 2. การสร้างสมมติฐาน 3. การเลือกเทคนิควิธีในการสำรวจตรวจสอบ 4. การรวบรวมข้อมูลและจัดกระทำข้อมูล 5. การวิเคราะห์และประเมินความสอดคล้องของประจักษ์พยาน 6. การสร้างแบบจำลองหรือรูปแบบการอธิบายหรือแสดงผลการสำรวจตรวจสอบ 7. การสร้างคำถามที่นำไปสู่การสำรวจตรวจสอบในสถานการณ์ใหม่ 8. การบันทึก อธิบาย และยอมรับผลการสำรวจตรวจสอบ 9. การแสดงผลงาน เขียน หรือนำเสนอผลงาน 10. การมีทักษะกระบวนการทำงาน 2.3 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) 1. ทำงานเป็นระเบียบ 2. มีระเบียบวินัย 3. มีความรับผิดชอบ 4. การเรียนรู้อย่างมีความสุข 5. ทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดี

3. สาระสำคัญ สารละลายที่มีตัวทำละลายเท่ากัน แต่มีปริมาณตัวละลายต่างกันจะมีความเข้มข้นต่างกัน สารละลายที่มีตัวละลายอยู่น้อย เรียกว่า สารละลายเจือจาง และสารละลายที่มีตัวละลายอยู่มาก เรียกว่า สารละลายเข้มข้น ปริมาณตัวละลายที่สามารถละลายได้มากที่สุดในตัวทำละลายและอุณหภูมิที่กำหนด เรียกว่า สภาพ ละลายได้ของสารที่อุณหภูมินั้น ซึ่งสารละลายที่ได้จะเป็นสารละลายอิ่มตัว เมื่อทำให้การละลายของตัว ละลายในสารละลายอิ่มตัวลดลง ถ้าตัวละลายเป็นของแข็ง ตัวละลายจะแยกตัวออกจากสารละลายเป็นผลึก 4. สาระการเรียนรู้ สภาพละลายได้ของสาร สภาพการละลายได้ หมายถึง ความสามารถในการละลายได้ของตัวทำละลายจนอิ่มตัว ซึ่งนอกจาก จะขึ้นอยู่กับชนิดของตัวละลายและตัวทำละลายแล้วยังขึ้นอยู่กับสภาพแวดล้อมอื่นๆ อีก ได้แก่ อุณหภูมิ และ ความดัน เช่น สภาพการละลายของโซเดียมคลอไรด์ในน้ำ 100 กรัม ณ อุณหภูมิ 20 องศาเซลเซียส เท่ากับ 36.0 กรัม แต่ถ้าเพิ่มอุณหภูมิเป็น 60 องศาเซลเซียส สภาพการละลายจะเปลี่ยนไปคือ ละลายได้เพิ่มขึ้นเป็น 37.3 กรัม ส่วนการละลายของแก๊สจะละลายได้มากขึ้นถ้าอุณหภูมิลดลงและความดันเพิ่มมากขึ้น เช่น การ ละลายของแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ในน้ำอัดลม สภาพการละลายได้ของสารมักจะนำไปใช้ในเชิงเปรียบเทียบ เช่น บอกว่าสารนี้ละลายได้มาก ละลายได้ปานกลาง หรือละลายได้เล็กน้อย ซึ่งไม่ได้บอกให้ทราบชัดเจนถึงประมาณของสารละลายในตัวทำ ละลาย อย่างไรก็ตามมีคำ 2 คำ ใช้อธิบายสภาพละลายได้ คือ ผสมกันได้ กับ ผสมกันไม่ได้ 1.ธรรมชาติของตัวละลายและของตัวทำละลาย สารที่ละลายได้ดีในน้ำนั้นเป็นสารประกอบเชิงไอออนหรือสารมีขั้ว น้ำเป็นสารที่มีขั้นเช่นเดียวกัน ดังนั้นจึงกล่าวได้ว่าตัวทำละลายมีขั้วละลายตัวละลายมีขั้ว ส่วนสารไม่มีขั้วละลายได้ดีในคาร์บอนเตตะคลอ ไรด์ ซึ่งเป็นสารที่ไม่มีขั้วเช่นเดียวกัน จึงกล่าวได้ว่า ตัวทำละลายไม่มีขั้วละลายในตัวละลายไม่มีขั้ว หรือกล่าว ได้อีกอย่างว่า "สารชนิดเหมือนกันละลายกัน" 2. อุณหภูมิ อุณหภูมิมีผลต่อสภาพละลายได้ของสารแตกต่างกัน จากการศึกษาสภาพละลายได้ในน้ำที่ อุณหภูมิแตกต่างกันของารโซเดียมไนเตรด โซเดียมคลอไรด์ และโซเดียมซัลเฟต ผลที่ได้แสดงให้เห็นในตาราง ที่ 3 สภาพละลายได้ของโซเดียมไนเตรตจะเพิ่มขึ้นเมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น โซเดียมคลอไรด์เปลี่ยนแปลงเล็กน้อย เมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น ส่วนโซเดียมซัลเฟตจะมีสภาพละลายได้ลดลงเมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น

อิทธิพลของอุณหภูมิที่มีต่อการละลายได้ เมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น โดยทั่วไป การละลายได้ของสารจะเพิ่มขึ้น จากกราฟ จะเห็นได้ว่า เมื่ออุณหภูมิสูงขึ้น แนวโน้มของการ ละลายของสารในน้ำ 100 กรัม จะเพิ่มสูงขึ้น เราสามารถบอก ความสามารถในการละลายได้จากความชันของกราฟ โดย สารที่มีความชันมาก เมื่อเพิ่มอุณหภูมิ แนวโน้มการดูดความ ร้อนสูง ดังนั้น การละลายจะสูง เช่น KNO3, NaClO3, Cs2SO4 เป็นต้น ในทางกลับกัน สารที่มีความชันน้อย เมื่อเพิ่มอุณหภูมิ แนวโน้มการดูดความร้อนจะน้อย ดังนั้น การละลายจะน้อย เช่น K2CrO4, KClO3 เป็นต้น ในทางตรงกันข้าม ถ้าการละลายของตัวถูกละลายในตัวทำ ละลายเป็นการ คายความร้อน การให้ความร้อนแก่ระบบ จะ ยิ่งทำให้ตัวถูกละลายละลายได้น้อยลง 3. ความดันการเปลี่ยนแปลงความดันปกติมีผลเล็กน้อยต่อสภาพละลายได้ของของแข็งหรือของของเหลว แต่ จะมีผลต่อสภาพละลายได้ของแก๊สเป็นอย่างมาก เครื่องดื่มประเภทน้ำอัดลมมีการอัดแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ลงไปในขวดที่ความดัน 1 บรรยากาศ ในขณะที่ขวดน้ำอัดลมยังไม่เปิดฝาจุกขวดคาร์บอนไดออกไซด์ละลายใน น้ำเป็นเนื้อเดียว แต่เมื่อเปิดฝาจุกขวดจะปรากฏฟองแก๊ส ซึ่งเป็นแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์หนีออกจาก สารละลายสารละลาย (solution) หมายถึง สารที่ประกอบด้วยอนุภาคของสารบริสุทธิ์ (ธาตุหรือ สารประกอบ) ตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไป ละลายเป็นเนื้อเดียวกัน แบ่งเป็น 2 ส่วน คือ ตัวทำลาย และตัวถูกทำลาย โดยตัวถูกละลายจะมีสัดส่วนจำกัดในระดับใดระดับหนึ่ง หากมีสัดส่วนมากเกินพอจะเกิดการตกผลึก กลายเป็นของแข็ง ทั้งนี้ สารละลายจะมีอัตราส่วนการรวมตัวของตัวทำลาย และตัวถูกทำลายที่ไม่คงที่ ทำให้ สารละลายมีจุดเดือด และจุดหลอมเหลวไม่คงที่ตามมา ปัจจัยที่มีผลต่อการละลายของสาร 1. ชนิดของสาร สารต่างชนิดกันจะละลายในตัวทำละลายชนิดเดียวกันได้ไม่เท่ากัน 2. ปริมาณสาร อัตราส่วนระหว่างปริมาณของตัวถูกละลายและตัวทำละลาย ถ้าใช้ตัวทำละลายน้อยก็จะ ละลายตัวถูกละลายได้น้อย ถ้าใช้ตัวทำละลายมากก็จะละลายตัวทำละลายได้มาก 3. อุณหภูมิ การละลายของสารจะเพิ่มขึ้นในอุณหภูมิที่สูงขึ้น ( ยกเว้นแก๊สจะละลายได้น้อยลง ) 4. ความดันอากาศ ในกรณีที่ตัวทำละลายเป็นแก๊ส ที่ความดันสูงแก๊สจะละลายได้ดีขึ้น

5. จุดเน้นสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียน 5.1 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียน อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำงาน รักความเป็นไทย มีจิตสาธารณะ 5.2 สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) ความสามารถในการสื่อสาร ความสามารถในการแก้ปัญหา ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ความสามารถในด้านความคิดสร้างสรรค์ ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 5.3 ทักษะของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 (3R 8C + 2L) (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) ทักษะการอ่าน (Reading) ทักษะการ เขียน (Writing) ทักษะการ คิดคำนวณ (Arithmetic) ทักษะด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณและทักษะในการแก้ปัญหา (Critical thinking and problem solving) ทักษะด้านการสร้างสรรค์และนวัตกรรม (Creativity and innovation) ทักษะด้านความร่วมมือ การทำงานเป็นทีม และภาวะผู้นำ (Collaboration , teamwork and leadership) ทักษะด้านความเข้าใจต่างวัฒนธรรม ต่างกระบวนทัศน์ (Cross-cultural understanding) ทักษะด้าน การสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ (Communication information and media literacy) ทักษะด้านคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (Computing) ทักษะอาชีพและทักษะการเรียนรู้ (Career and learning self-reliance, change) ทักษะการเปลี่ยนแปลง (Change) ทักษะการเรียนรู้ (Learning Skills) ภาวะผู้นำ (Leadership)

6. สาระการเรียนรู้สู่การบูรณาการ (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) กระบวนการคิด ภูมิปัญญาท้องถิ่น คุณธรรม จริยธรรม ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน สะเต็มศึกษา อาเซียน สิ่งแวดล้อม (โรงเรียนปลอดขยะ) ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ.2561-2580 กลุ่มสาระการเรียนรู้ ........................................... บูรณาการเรื่อง ................................................... 7. ชิ้นงานหรือภาระงาน ( หลักฐาน / ร่องรอยแสดงความรู้ ) 1. ใบกิจกรรม เรื่อง การละลายของสาร(อุณหภูมิ) 2. บันทึกความรู้ลงสมุดบันทึก 3. การวิเคราะห์บทความและนำเสนอวิธีการแก้ไขปัญหาโดยการทำป้ายนิเทศ 8. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (engagement phase) (15 นาที) 1. ครูตรวจสอบความรู้ของนักเรียนเกี่ยวกับปัจจัยที่มีผลต่อการละลายของสาร ขั้นที่ 2 ขั้นสำรวจและค้นหา (exploration phase) (35 นาที) 1. นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน โดยคละเพศและความสามารถทางการเรียน 2. ครูแนะนำการใช้อุปกรณ์ในการทดลอง พร้อมทั้งอธิบายวิธีการทดลองให้นักเรียนฟัง 3. นักเรียนทำกิจกรรมที่ 3 เรื่อง การละลายของสาร เพื่อศึกษาการละลายของตัวละลายชนิดเดียวกันในตัว ทำละลายที่มีอุณหภูมิต่างกัน 4. นักเรียนนำเสนอผลการทดลอง ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายผลการทดลองร่วมกัน ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (explanation phase) (20 นาที) 1. นักเรียนในชั้นร่วมกันแสดงความคิดเห็นจนได้ข้อสรุปร่วมกัน ครูฟังคำถามและการลงข้อสรุปเพื่อ ตรวจสอบแนวความคิดของนักเรียน 2. ครูอธิบายการละลายของสารเพิ่มเติม ดังนี้

ตารางข้อมูลแสดงการละลายของสารบางชนิดที่อุณหภูมิต่างๆ ดังนี้ ตารางการละลายของสารบางชนิดที่อุณหภูมิต่างๆ ชนิดของสาร สภาพการละลายได้เป็น g ในน้ำ 100 g ณ อุณหภูมิต่างๆ ( ๐C ) 0 20 60 100 โซเดียมคลอไรด์ 35.7 36.0 37.3 39.2 โซเดียมไนเตรต 74.0 87.6 122.0 180.0 โพแทสเซียมไนเตรต 13.9 31.6 106.0 245.0 ลิเทียมคาร์บอเนต 1.5 1.3 1.0 0.7 แคลเซียมคลอไรด์ 60.0 76.0 137.5 - จากข้อมูลในตาราง โซเดียมคลอไรด์ละลายน้ำได้ 35.7 g ที่อุณหภูมิ 0 ๐ C เมื่อเพิ่มอุณหภูมิเป็น 60 ๐ C จะ ละลายได้มากขึ้นเป็น 37.3 g ในขณะที่อุณหภูมิเดียวกันที่ 60 ๐ C นี้โซเดียมไนเตรตละลายได้ถึง 122 g ปริมาณตัว ละลายที่ละลายได้ในตัวทำละลายที่อุณหภูมิที่กำหนด บ่งบอกความสามารถในการละลายได้ของตัวละลายในตัวทำ ละลาย เรียกว่า "สภาพละลายได้" เช่น สภาพละลายได้ของโซเดียมคลอไรด์ในน้ำ 100 g ณ อุณหภูมิ 60 ๐ C เท่ากับ 37.3 g สมบัติเกี่ยวกับสภาพละลายได้ของสารอาจนำมาใช้ในการแยกสารได้เช่น ถ้าเราต้องการแยกโซเดียมไนเตรต 30 g ที่ผสมอยู่กับโพแทสเซียมไนเตรต 50 g ก็สามารถทำได้โดยนำของผสมไปละลายในน้ำ 100 g ที่อุณหภูมิ 60 ๐ C สารทั้งสองชนิดจะละลายได้หมด แต่เมื่อลดอุณหภูมิลงจนถึง 20 ๐ C จะพบว่ามีโพแทสเซียมไนเตรตส่วนหนึ่งเป็น ของแข็งแยกตัวออกมา เนื่องจากอุณหภูมิ 20 ๐ C โพแทสเซียมไนเตรตละลายในน้ำ 100 g ได้เพียง 31.6 g จึงสามารถ กรองแยกโพแทสเซียมไนเตรตส่วนที่เป็นของแข็งออกจากสารละลายได้ การละลายของสารนอกจากขึ้นกับชนิดของสารแล้ว ยังขึ้นกับอุณหภูมิด้วย เช่น การละลายของโซเดียมคลอ ไรด์โซเดียมไนเตรต และโพแทสเซียมไนเตรต ในตาราง เมื่ออุณหภูมิเพิ่มขึ้น สภาพการละลายได้ของตัวละลายแต่ละ ชนิดในตัวทำละลาย มีสภาพการละลายได้ที่แตกต่างกัน และอุณหภูมิเป็นปัจจัยหนึ่งที่ทำให้สภาพการละลายได้ของ สารเปลี่ยนแปลงไป นอกจากสารละลายที่ตัวละลายเป็นของแข็งและของเหลว ยังมีสารละลายที่ตัวละลายเป็นแก๊ส น้ำอัดลมเป็น สารละลายที่มีน้ำเป็นตัวทำละลาย และมีน้ำตาลกับแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์เป็นตัวละลาย เมื่อสังเกตน้ำอัดลมในขวด ที่ปิดสนิทจะมองเห็นเป็นเนื้อเดียว แต่ถ้าเขย่าขวดหรือเปิดฝาขวด จะเห็นฟองแก๊สลอยขึ้นจากของเหลวอย่างรวดเร็ว เพราะเหตุใดจึงเป็นเช่นนั้น แก๊สในน้ำอัดลมละลายอยู่ในน้ำภายใต้ความดันสูง เมื่อเปิดฝาขวด อากาศที่อยู่บริเวณ ผิวหน้าของน้ำอัดลมจะเคลื่อนที่ออกจากขวด ทำให้ความดันเหนือผิวหน้าของของเหลวลดลงอย่างรวดเร็ว คาร์บอนไดออกไซด์ที่ละลายอยู่ในน้ำอัดลมจะแยกออกมาบางส่วน เราจึงเห็นฟองแก๊สลอยขึ้นจากน้ำอัดลมเมื่อเวลา ผ่านไปแก๊สจะแยกออกไปจากน้ำอัดลมมากขึ้น สารละลายที่มีตัวละลายอยู่น้อย เรียกว่า "สารละลายเจือจาง" เมื่อเติมตัวละลายลงไปมากขึ้นจะได้ "สารละลายเข้มข้น" เป็นสารละลายที่มีตัวละลายอยู่มาก ถ้าเติมตัวละลายลงไปอีกเรื่อยๆ ในสารละลาย จนตัวละลาย ไม่สามารถละลายต่อไปได้อีก สารละลายนั้น เรียกว่า "สารละลายอิ่มตัว" เมื่อทำให้สารละลายอิ่มตัวมีอุณหภูมิสูงขึ้น ตัวละลายที่เป็นของแข็งส่วนใหญ่จะละลายได้มากขึ้น เมื่ออุณหภูมิลดลง ตัวละลายจะแยกออกมาจากสารละลายในรูป ของของแข็ง และตกตะกอนอยู่ที่ก้นภาชนะ ของแข็งที่แยกออกมาจากสารละลายนี้เรียกว่า"ผลึก" ผลึกของสารแต่ละชนิดจะมีลักษณะเฉพาะตัว มีรูปทรงเรขาคณิต มีเหลี่ยม มีมุม ผิวหน้าเรียบ ถ้าเราเลือก

ผลึกเพียงก้อนเดียวมาผูกด้วยด้ายเส้นเล็กๆ แขวนไว้ในสารละลายอิ่มตัว จะพบว่าผลึกมีขนาดใหญ่ขึ้น เนื่องจากตัว ละลายแยกออกจากสารละลายอิ่มตัวมาเกาะที่ก้อนผลึกที่ผูก โดยมีรูปแบบการเรียงตัวที่จำเพาะ เช่น ผลึกเกลือแกง เป็นรูปสี่เหลี่ยมลูกบาศก์มีสีขาว ผลึกสารส้มเป็นรูปสี่เหลี่ยมพีระมิดฐานสี่เหลี่ยม 2 รูปประกบกัน ดังภาพ ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความคิด (expansion phase) (25 นาที) 1. ครูอธิบายเพิ่มเติมจากคำตอบของนักเรียนเกี่ยวกับความแตกต่างของสภาพการละลายได้ และปัจจัยที่มี ผลต่อการละลายของสาร ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (evaluation phase) (15 นาที) 1. ครูและนักเรียนร่วมกันสรุปผลการทดลอง และอภิปรายผลการทดลอง 2. นักเรียนสรุปผลการทดลองและตอบคำถามหลังการทดลอง 9. สื่อการสอน 1.หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พื้นฐาน วิทยาศาสตร์ 3 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ สสวท. 2. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ นิยมวิทยา 3. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ สสวท. 4. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ แม็ก 5. วีดีโอใน youtube เกี่ยวกับกระบวนการละลาย https://www.youtube.com/watch?v=I0WvH-Cj-IA 10. แหล่งเรียนรู้ในหรือนอกสถานที่ 1. ห้องสมุด 2. สืบค้นทาง Internet 11. การวัดและประเมินผล 11.1 วิธีการวัดและประเมินผล 1. ตรวจสมุด 2.ตรวจแบบรายงานผลการทดลอง เรื่อง การละลายของสาร(อุณหภูมิ) 3. สังเกตพฤติกรรม 11.2 เครื่องมือ 1. แบบรายงานผลการทดลอง เรื่อง การละลายของสาร(อุณหภูมิ) 2. แบบประเมินพฤติกรรม 11.3 เกณฑ์การประเมิน 1. เขียนสรุปความรู้ที่ได้ถูกต้องอย่างน้อย 80 % 2. นักเรียนตอบคำถามในแบบฝึกหัด ถูกต้องอย่างน้อย 70 % ของจำนวนข้อทั้งหมด 3. มีระดับการประเมินพฤติกรรมอยู่ในเกณฑ์ไม่ต่ำกว่าระดับ 3 คือ ดี

12 กิจกรรมเสนอแนะ นักเรียนทำการตกผลึกสารละลายในชีวิตประจำวัน เช่น สารละลายน้ำเกลือและสารละลายสารส้ม และ เปรียบเทียบผลึกที่ได้จากสารทั้ง 2 โดยวาดรูปผลึกให้สวยงาม 13. บันทึกผลหลังการสอน 13.1 ด้านความรู้ K (Knowledge) จากการสอน เรื่อง ............................................................... ชั้น ..................... วันที่ .......... ................... ปรากฏว่า มีนักเรียนทั้งหมด ............. คน เมื่อวัดผลประเมินผลแล้ว มีนักเรียน อยู่ในระดับดี จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. อยู่ในระดับปานกลาง จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. อยู่ในระดับปรับปรุง จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. 13.2 ด้านทักษะและการปฏิบัติ P (Practice) ............................................................................................................................. ............................................ 13.3 ด้านเจตคติหรือคุณลักษณะอันพึงประสงค์ A (Attitude) ............................................................................................................................. ............................................ ปัญหา/อุปสรรค/แนวทางแก้ไข .................................................................................................................................................................... .................. ............................................................................................................................. ......................................................... ...................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... ................................................................................................................................................................. ..................... ข้อเสนอแนะ .................................................................................................. .................................................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... ...................................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ........................................................................ ( นางสาวนุชรา กุลรักษา) ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ชำนาญการพิเศษ

ความเห็นของหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ ............................................................................................................................. ......................................................... ...................................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ........................................................................ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ ( นายสุธี ผลดี ) ความเห็นของหัวหน้าสถานศึกษา/ผู้ที่ได้รับมอบหมาย ได้ทำการตรวจแผนการเรียนรู้ของ นางสาวนุชรา กุลรักษา แล้วมีความคิดเห็นดังนี้ 1. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง 2. การจัดกิจกรรมได้นำเอากระบวนการเรียนรู้ เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญมาใช้ในการสอนได้อย่างเหมาะสม ยังไม่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ควรปรับปรุงพัฒนาต่อไป 3. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ นำไปใช้ได้จริง ควรปรับปรุงก่อนนำไปใช้ 4. ข้อเสนอแนะอื่น ๆ ............................................................................................................................. ................................... ............................................................................................... ................................................................. ............................................................................................................................. ................................... ลงชื่อ ........................................................................ (นายสัมฤทธิ์ ผิวนิ่ม ) ตำแหน่ง รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ

วัน............เดือน..................................พ.ศ................... กลุ่มที่................................................ชั้น..................... ชื่อสมาชิกกลุ่ม ............................................................ .................................................................................... ..................................................................................... ใบกิจกรรมที่ 3 การละลายของสาร (อุณหภูมิ) จุดประสงค์การทำการทดลอง 1. ทดลองและอธิบายการละลายของตัวละลายชนิดเดียวกันในตัวทำละลายที่อุณภูมิต่างกัน อุปกรณ์และสารเคมี สารเคมี 1. น้ำกลั่น 2. จุนสี 3. น้ำแข็ง อุปกรณ์ 1. เทอร์มอมิเตอร์ 2. กระบอกตวงขนาด 10 cm3 3. ชุดตะเกียงแอลกอฮอล์ 4.แท่งแก้วคน 5. ช้อนตักสารเบอร์ 2 6. บีกเกอร์ขนาด 250 cm3 7. บีกเกอร์ขนาด 50 cm3 ขั้นตอนการทำการทดลอง 1. ร่วมตั้งสมมติฐานเกี่ยวกับผลของอุณหภูมิที่มีผลต่อสภาพการละลายได้ของจุนสีในน้ำ 2. ระบุตัวแปรต้น ตัวแปรตาม และตัวแปรควบคุม 3. ออกแบบการทดลองเพื่อตรวจสอบสมมติฐาน โดยใช้อุปกรณ์ที่กำหนด 4. ทำการทดลอง บันทึกผลการ อภิปรายและสรุปผลการทดลอง 5. นำเสนอรายงานการทดลอง ตารางบันทึกผลการทดลอง

อภิปรายผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... สรุปผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... คำถามท้ายการทดลอง 1. อุณหภูมิมีผลอย่างไรต่อสภาพละลายได้ของสารแต่ละชนิด ......................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................................ 2. ตัวแปรต้น ตัวแปรตาม และตัวแปรควบคุมของการทดลองนี้ คือ อะไร ............................................................................................................................. ............................................................ ........................................................................................................................... .............................................................. 3. ผลการทดลองเป็นไปตามสมมติฐานที่ตั้งไว้หรือไม่ ............................................................................................................................. ............................................................ ........................................................................................................................................................................................ 4. ตัวละลายชนิดเดียวกันละลายในตัวทำละลายที่มีอุณหภูมิต่างกัน สภาพการละลายของสารต่างหรือ เหมือนกันอย่างไร ........................................................................................................................................... .............................................. .........................................................................................................................................................................................

แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4 สาระที่ 2วิทยาศาสตร์กายภาพ รายวิชา วิทยาศาสตร์ 3 รหัสวิชา ว22101 ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ สารละลาย ภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2566 เรื่อง ความเข้มข้นของสารละลาย เวลา 3 ชั่วโมง 1. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐาน ว ๒.๑ เข้าใจสมบัติของสสาร องค์ประกอบของสสาร ความสัมพันธ์ระหว่างสมบัติของสสารกับ โครงสร้างและแรงยึดเหนี่ยวระหว่างอนุภาค หลักและธรรมชาติของการเปลี่ยนแปลง สถานะของสสาร การเกิดสารละลาย และการเกิดปฏิกิริยาเคมี ตัวชี้วัด ว2.1ม.2/4 ออกแบบการทดลองและทดลองในการอธิบายผลของชนิดตัวละลาย ชนิดตัวทำละลายอุณหภูมิ ที่มีต่อสภาพละลายได้ของสารรวมทั้งอธิบายผลของความดันที่มีต่อสภาพละลายได้ของสารโดยใช้สารสนเทศ 2. จุดประสงค์การเรียนรู้ 2.1 ความรู้ (K) 1. ทดลองและอธิบายวิธีเตรียมสารละลายที่มีความเข้มข้นเป็นร้อยละ 2. อธิบายและยกตัวอย่างการนำความรู้เกี่ยวกับสารละลายไปใช้ประโยชน์ 2.2 ทักษะ/กระบวนการ/กระบวนการคิด (P) 1. การตั้งประเด็นคำถามหรือตัวแปร 2. การสร้างสมมติฐาน 3. การเลือกเทคนิควิธีในการสำรวจตรวจสอบ 4. การรวบรวมข้อมูลและจัดกระทำข้อมูล 5. การวิเคราะห์และประเมินความสอดคล้องของประจักษ์พยาน 6. การสร้างแบบจำลองหรือรูปแบบการอธิบายหรือแสดงผลการสำรวจตรวจสอบ 7. การสร้างคำถามที่นำไปสู่การสำรวจตรวจสอบในสถานการณ์ใหม่ 8. การบันทึก อธิบาย และยอมรับผลการสำรวจตรวจสอบ 9. การแสดงผลงาน เขียน หรือนำเสนอผลงาน 10. การมีทักษะกระบวนการทำงาน 2.3 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) 1. ทำงานเป็นระเบียบ 2. มีระเบียบวินัย 3. มีความรับผิดชอบ 4. การเรียนรู้อย่างมีความสุข 5. ทำงานร่วมกับผู้อื่นได้ดี

3. สาระสำคัญ สารละลายที่มีตัวทำละลายเท่ากัน แต่มีปริมาณตัวละลายต่างกันจะมีความเข้มข้นต่างกัน สารละลายที่มีตัวละลายอยู่น้อย เรียกว่า สารละลายเจือจาง และสารละลายที่มีตัวละลายอยู่มาก เรียกว่า สารละลายเข้มข้น 4. สาระการเรียนรู้ ความเข้มข้นของสารละลาย เป็นค่าที่แสดงปริมาณของตัวละลายที่ละลายอยู่ในตัวทำละลายหรือใน สารละลายนั้น สารละลายเข้มข้น (concentrated solution ) คือ สารละลายที่มีปริมาณตัวละลายอยู่มาก สารละลายเจือจาง (dilute solution) คือ สารละลายที่มีปริมาณตัวทำละลายอยู่น้อย การบอกหน่วยความเข้มข้น(unit of solution concentration) บอกได้หลายวิธี ดังนี้ 1. ร้อยละหรือส่วนใน 100 ส่วน (part per hundred ใช้อักษรย่อ pph) จำแนกได้เป็น 1.1 ร้อยละโดยมวล (มวล/มวล) (percentage by weight, % w/w) หมายถึง มวลของตัวละลายที่ละลาย ในสารละลาย 100 หน่วยมวลเดียวกัน เช่น โซเดียมคลอไรด์ (NaCl)เข้มข้นร้อยละ 10 โดยมวล หมายความว่า สารละลายโซเดียมคลอไรด์ 100 กรัม มีโซเดียมคลอไรด์ละลายอยู่ 10 กรัม และมีน้ำ 90 กรัม 1.2 ร้อยละโดยปริมาตร (ปริมาตร/ปริมาตร) (percentage by volume, % v/v) หมายถึง ปริมาตรของตัว ละลายที่ละลายในสารละลาย 100 หน่วยปริมาตรเดียวกัน เช่น สารละลายเอทานอล (25)เข้มข้นร้อยละ 10 โดยปริมาตร หมายความว่า สารละลายเอ ทานอล 100 ลูกบาศก์เซนติเมตร มีเอทานอลบริสุทธิ์ 10 ลูกบาศก์เซนติเมตร (หน่วยปริมาตรอาจเป็น ลูกบาศก์ เดซิเมตร(3 ) หรือ หน่วยลิตร () ก็ได้) 1.3 ร้อยละโดยมวลต่อปริมาตร (มวล/ปริมาตร) (percentage of weight by volume, % w/v) หมายถึง มวลของตัวละลายที่ละลายในสารละลาย 100 หน่วยปริมาตร โดยที่หน่วยของมวลและปริมาตรต้อง สอดคล้องกัน เช่น ถ้ามวลของตัวละลายมีหน่วยเป็นกรัมปริมาตรของสารละลายจะมีหน่วยเป็นลูกบาศก์เซนติเมตร หรือ ถ้ามวลของตัวละลายมีหน่วยเป็นกิโลกรัม ปริมาตรของสารละลายจะมีหน่วยเป็นลูกบาศก์เดซิเมตรหรือลิตร เช่น สารละลายไอโอดีนในเอทานอลเข้มข้นร้อยละ 10 โดยมวลต่อปริมาตร หมายความว่า สารละลายไอโอดีนใน เอทานอล 100 ลูกบาศก์เซนติเมตร มีไอโอดีนละลายอยู่ 10 กรัม (ตัวทำละลาย คือ เอทานอล) *ในบางกรณีที่ไม่มี การบ่งบอกสารละลายนั้นๆ ว่ามีความเข้มข้นเป็นร้อยละของตัวละลายอย่างไร จะหมายถึง ร้อยละของตัวละลายโดย น้ำหนักต่อปริมาตร ร้อยละโดยมวลของ = มวลของ (หน่วยมวล) มวลของสารละลาย (หน่วยมวล) × 100 ร้อยละโดยปริมาตรของ = ปริมาตรของ (หน่วยปริมาตร) ปริมาตรของสารละลาย (หน่วยปริมาตร) × 100

2. ส่วนในล้านส่วน (ppm) (part per million) หรือ ส่วนในพันล้านส่วน (ppb) (part per billion) เป็น หน่วยที่บอกปริมาณตัวละลายเป็นมวลหรือปริมาตรที่ละลายในสารละลาย 1 ล้านหน่วย และ 1 พันล้านหน่วย ตามลำดับ เช่น ในแหล่งน้ำแห่งหนึ่งมีสารตะกั่วปนเปื้อนอยู่ 0.1 ppm หมายความว่า ในแหล่งน้ำแหล่งนั้น 1 ล้าน กรัมมีตะกั่วละลายอยู่ 0.1 กรัม หรือ ในเนื้อปลามีสารปรอทปนเปื้อนอยู่ 1 ppb หมายความว่า ในเนื้อปลานั้น 1 พันล้านกรัม มีสารปรอท ปนเปื้อนอยู่ 1 กรัม 5. จุดเน้นสู่การพัฒนาคุณภาพผู้เรียน 5.1 คุณลักษณะอันพึงประสงค์ (A) (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียน อยู่อย่างพอเพียง มุ่งมั่นในการทำงาน รักความเป็นไทย มีจิตสาธารณะ ร้อยละโดยมวล/ปริมาตรของ = มวลของ (หน่วยมวล) ปริมาตรของสารละลาย (หน่วยปริมาตร) × 100

5.2 สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) ความสามารถในการสื่อสาร ความสามารถในการแก้ปัญหา ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต ความสามารถในด้านความคิดสร้างสรรค์ ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี 5.3 ทักษะของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 (3R 8C + 2L) (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) ทักษะการอ่าน (Reading) ทักษะการ เขียน (Writing) ทักษะการ คิดคำนวณ (Arithmetic) ทักษะด้านการคิดอย่างมีวิจารณญาณและทักษะในการแก้ปัญหา (Critical thinking and problem solving) ทักษะด้านการสร้างสรรค์และนวัตกรรม (Creativity and innovation) ทักษะด้านความร่วมมือ การทำงานเป็นทีม และภาวะผู้นำ (Collaboration , teamwork and leadership) ทักษะด้านความเข้าใจต่างวัฒนธรรม ต่างกระบวนทัศน์ (Cross-cultural understanding) ทักษะด้าน การสื่อสาร สารสนเทศ และรู้เท่าทันสื่อ (Communication information and media literacy) ทักษะด้านคอมพิวเตอร์และเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร (Computing) ทักษะอาชีพและทักษะการเรียนรู้ (Career and learning self-reliance, change) ทักษะการเปลี่ยนแปลง (Change) ทักษะการเรียนรู้ (Learning Skills) ภาวะผู้นำ (Leadership) 6. สาระการเรียนรู้สู่การบูรณาการ (เฉพาะที่เกิดในหน่วยการเรียนรู้นี้) กระบวนการคิด ภูมิปัญญาท้องถิ่น คุณธรรม จริยธรรม ปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง งานสวนพฤกษศาสตร์โรงเรียน สะเต็มศึกษา อาเซียน สิ่งแวดล้อม (โรงเรียนปลอดขยะ) ยุทธศาสตร์ชาติ พ.ศ.2561-2580 กลุ่มสาระการเรียนรู้ .......คณิตศาสตร์........... บูรณาการเรื่อง ..........การคิดคำนวณ......................

7. ชิ้นงานหรือภาระงาน ( หลักฐาน / ร่องรอยแสดงความรู้ ) 1. แบบรายงานผลการทดลอง เรื่อง การเตรียมสารละลาย 2. ใบงาน เรื่อง ความเข้มข้นของสารละลาย 3. บันทึกความรู้ลงสมุดบันทึก 4. การวิเคราะห์บทความและนำเสนอวิธีการแก้ไขปัญหาโดยการทำป้ายนิเทศ 8. การจัดกิจกรรมการเรียนรู้ ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (engagement phase) (15 นาที) 1. นักเรียนสังเกตขวดสารเคมี แล้วตอบคำถามว่า “ตัวทำละลายและ ตัวละลาย คือสารตัวใด และมีปริมาณเท่าใด” (ตัวทำละลาย คือ น้ำ ปริมาณ 16.25 กก. ตัวละลาย คือ กรดเกลือ ปริมาณ 8.75 กก. ) “ถ้านักเรียน ต้องการสารละลายที่มีความเข้มข้นอื่น นักเรียนจะทำอย่างไร มีวิธีการในการเตรียมสารอย่างไร” 2. นักเรียนศึกษาวิธีการเตรียมสารละลายจาก youtube https://www.youtube.com/watch?v=JNRmBGCHWZk ขั้นที่ 2 ขั้นสำรวจและค้นหา (exploration phase) (35 นาที) 1. นักเรียนทำกิจกรรม 3.3 การเตรียมสารละลายที่ตัวละลายเป็นของแข็งและตัวทำละลายเป็นของเหลว เพื่อ นักเรียนศึกษาการเตรียมสารละลาย 2. นักเรียนตอบคำถาม “การระบุปริมาณของตัวละลายในสารละลายจะมีการระบุปริมาณในรูปแบบใด (ความเข้มข้นของสารละลาย ในรูปแบบต่างๆ เช่น ร้อยละ ppt ppm ppb) 3. นักเรียนศึกษาใบงานเกี่ยวกับความเข้มข้นของสารละลายในรูปแบบร้อยละโดยมวล และร้อยละ โดยมวลต่อปริมาตร 4. นักเรียนตอบคำถาม “ถ้าต้องการทำให้กรดเกลือมีความเจือจางลดลงจะต้องทำอย่างไร 5. นักเรียนทำกิจกรรม 3.4 การเตรียมสารละลายที่ตัวละลายเป็นตัวทำละลายเป็นของเหลว เพื่อศึกษาวิธีการเจือจางของสารละลาย 6. นักเรียนศึกษาใบงานเกี่ยวกับความเข้มข้นของสารละลายในรูปแบบร้อยละโดยปริมาตร 7. นักเรียนศึกษารูปแบบการวัดปริมาณตะกั่วในอากาศ โดยการใช้หน่วยความเข้มข้นเป็น ส่วนในล้านส่วน (ppm) , ส่วนในพันล้านส่วน (ppb) , ส่วนในล้านล้านส่วน (ppt) และ ส่วนในพันล้านล้านส่วน (ppq) รวมถึงการ คำนวณความเข้มข้นในรูปแบบนั้นๆ ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (explanation phase) (20 นาที) 1. ครูและนักเรียนร่วมกันอภิปรายผลการทดลอง และสรุปผลการทดลอง 2. นักเรียนในชั้นร่วมกันแสดงความคิดเห็นจนได้ข้อสรุปร่วมกัน ครูฟังคำถามและการลงข้อสรุปเพื่อ ตรวจสอบแนวความคิดของนักเรียน ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความคิด (expansion phase) (25 นาที) 1. ครูอธิบายเพิ่มเติมการคำนวณความเข้มข้มในหน่วยต่างๆ เพื่อสรุปความเข้าใจของนักเรียน

ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (evaluation phase) (15 นาที) 1. นักเรียนสุปผลการทดลองและตอบคำถามหลังการทดลอง 2. นักเรียนทำใบกิจกรรม เรื่อง ความเข้มข้นของสารละลาย 9. สื่อการสอน 1.หนังสือเรียนสาระการเรียนรู้พื้นฐาน วิทยาศาสตร์ 3 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ สสวท. 2. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ นิยมวิทยา 3. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ สสวท. 4. หนังสือเรียนวิทยาศาสตร์ ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 2 เล่ม 1 ของ แม็ก 5. อุปกรณ์และสารเคมีที่เกี่ยวข้องกับการทดลอง 6. ใบงาน เรื่อง ความเข้มข้นของสารละลาย 7. วีดีโอใน youtube เกี่ยวกับการเตรียมสารละลาย https://www.youtube.com/watch?v=JNRmBGCHWZk 10. แหล่งเรียนรู้ในหรือนอกสถานที่ 1. ห้องสมุด 2. สืบค้นทาง Internet 11. การวัดและประเมินผล 11.1 วิธีการวัดและประเมินผล 1. ตรวจสมุด 2.ตรวจแบบรายงานผลการทดลอง เรื่อง การเตรียมสารละลาย 3. ตรวจใบงาน เรื่อง ความเข้มข้นของสารละลาย 3. สังเกตพฤติกรรม 11.2 เครื่องมือ 1. แบบรายงานผลการทดลอง เรื่อง การเตรียมสารละลาย 2. ใบงาน เรื่อง ความเข้มข้นของสารละลาย 3. แบบประเมินพฤติกรรม 11.3 เกณฑ์การประเมิน 1. เขียนสรุปความรู้ที่ได้ถูกต้องอย่างน้อย 80 % 2. นักเรียนตอบคำถามในแบบฝึกหัด ถูกต้องอย่างน้อย 70 % ของจำนวนข้อทั้งหมด 3. มีระดับการประเมินพฤติกรรมอยู่ในเกณฑ์ไม่ต่ำกว่าระดับ 3 คือ ดี 12 กิจกรรมเสนอแนะ -นักเรียนนำเสนอการใช้ความรู้เรื่องความเข้มข้นของสารละลายในชีวิตประจำวัน โดยเลือกเรื่องที่สนใจ เพียง 1 หัวข้อ เช่น - ทองคำ อัญมณีที่มีค่า - น้ำเกลือ สารจำเป็นสำหรับผู้ป่วย - การเตรียมเอทานอลเพื่อใช้ในชีวิตประจำวัน - การปลูกพืชแบบไฮโดรพอนิกส์ แล้วนำเสนอในรูปแบบแผนผังทางความคิด

13. บันทึกผลหลังการสอน 13.1 ด้านความรู้ K (Knowledge) จากการสอน เรื่อง ............................................................... ชั้น ..................... วันที่ .......... ................... ปรากฏว่า มีนักเรียนทั้งหมด ............. คน เมื่อวัดผลประเมินผลแล้ว มีนักเรียน อยู่ในระดับดี จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. อยู่ในระดับปานกลาง จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. อยู่ในระดับปรับปรุง จำนวน ............. คน คิดเป็นร้อยละ ............. 13.2 ด้านทักษะและการปฏิบัติ P (Practice) ........................................................................................................... .............................................................. 13.3 ด้านเจตคติหรือคุณลักษณะอันพึงประสงค์ A (Attitude) ............................................................................................................................. ............................................ ปัญหา/อุปสรรค/แนวทางแก้ไข ............................................................................................................................. ......................................................... ...................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... ................................................................................................................................................................. ..................... ............................................................................................................. ......................................................................... ข้อเสนอแนะ ............................................................................................................................. ......................................................... ............................................................................................................................. ......................................................... ...................................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ........................................................................ ( นางสาวนุชรา กุลรักษา) ตำแหน่ง ครู วิทยฐานะ ชำนาญการพิเศษ ความเห็นของหัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ ............................................................................................................................. ......................................................... ...................................................................................................................................................................................... ลงชื่อ ........................................................................ หัวหน้ากลุ่มสาระการเรียนรู้ ( นายสุธี ผลดี)

ความเห็นของหัวหน้าสถานศึกษา/ผู้ที่ได้รับมอบหมาย ได้ทำการตรวจแผนการเรียนรู้ของ นางสาวนุชรา กุลรักษา แล้วมีความคิดเห็นดังนี้ 1. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ ดีมาก ดี พอใช้ ควรปรับปรุง 2. การจัดกิจกรรมได้นำเอากระบวนการเรียนรู้ เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญมาใช้ในการสอนได้อย่างเหมาะสม ยังไม่เน้นผู้เรียนเป็นสำคัญ ควรปรับปรุงพัฒนาต่อไป 3. เป็นแผนการจัดการเรียนรู้ที่ นำไปใช้ได้จริง ควรปรับปรุงก่อนนำไปใช้ 4. ข้อเสนอแนะอื่น ๆ ............................................................................................................................. ................................... ............................................................................................... ................................................................. ............................................................................................................................. ................................... ลงชื่อ ........................................................................ (นายสัมฤทธิ์ ผิวนิ่ม ) ตำแหน่ง รองผู้อำนวยการกลุ่มบริหารงานวิชาการ

กิจกรรมที่ 3 วัน............เดือน..................................พ.ศ................... กลุ่มที่................................................ชั้น..................... ชื่อสมาชิกกลุ่ม ............................................................ .................................................................................... ..................................................................................... ใบกิจกรรม ที่ 3 การเตรียมสารละลายที่ตัวละลายเป็นของแข็งและตัวทำละลายเป็นของเหลว จุดประสงค์การทำการทดลอง 1. เตรียมสารละลายที่มีความเข้มข้นเป็นร้อยละโดยมวลต่อปริมาตร 2. ระบุได้ว่าสารละลายที่เตรียมได้มีสารใดเป็นตัวละลายและสารใดเป็นตัวทำละลาย 3. อธิบายความหมายของคำต่อไปนี้ได้ ความเข้มข้นของสารละลายร้อยละโดยมวลต่อปริมาตร อุปกรณ์และสารเคมี สารเคมี 1. น้ำกลั่น 2. คอปเปอร์ (II) ซัลเฟต อุปกรณ์ 1. บีกเกอร์ขนาด 250 cm3 2. กระบอกตวงขนาด 100 cm3 3. แท่งแก้วคนสาร 4. ขวดน้ำกลั่น 6. หลอดหยด 7. เครื่องชั่ง ขั้นตอนการทำการทดลอง 1. ใส่คอปเปอร์ (II) ซัลเฟต (จุนสี) 5 กรัม ลงในบีกเกอร์ขนาด 100 cm3 2. เติมน้ำกลั่น 20 cm3 ใช้แท่งแก้วคนให้คอปเปอร์ (II) ซัลเฟต ละลายจนหมด 3. เทสารละลายในข้อ 2 ลงในกระบอกตวงขนาด 100 cm3 เติมน้ำกลั่นจำนวนเล็กน้อยลงในบีกเกอร์ เพื่อ ล้าง คอปเปอร์ (II) ซัลเฟต ที่ติดอยู่ในบีกเกอร์ แล้วนำไปเทลงในกระบอกตวง ทำซ้ำ 2-3 ครั้ง ให้แน่ใจว่า ไม่มี คอปเปอร์ (II) ซัลเฟต เหลืออยู่ 4. เติมน้ำกลั่นเพิ่มลงในกระบอกตวงจนสารละลายมีปริมาตร 100 cm3 สังเกตสีของสารละลาย บันทึกผล 5. ทำการทดลองซ้ำ ตั้งแต่ข้อ 1 – 4 แต่เปลี่ยนปริมาณ คอปเปอร์ (II) ซัลเฟต ที่ใช้เป็น 10 กรัม สังเกตสีของ สารละลายและบันทึกผล เปรียบเทียบกับสีของสารละลายที่เตรียมได้ในครั้งแรก บันทึกผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................

อภิปรายผลการทดลอง .................................................................................................................................... ..................................................... ......................................................................................................................................................................................... สรุปผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ คำถามท้ายการทดลอง 1. ในการเตรียมสารละลายครั้งนี้ สารใดเป็นตัวทำละลาย สารใดเป็นตัวละลาย ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ 2. สารละลายที่เตรียมได้มีลักษณะเป็นอย่างไร เมื่อเปรียบเทียบกับตัวทำละลายและตัวละลาย ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................................................ ............................. 3. สารละลายที่เตรียมได้ในข้อ 4 มีตัวละลายอยู่จำนวนเท่าไร ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... 4. สารละลายที่เตรียมได้ในข้อ 4 และ 5 มีความเข้มข้นของสารละลายแตกต่างกันหรือไม่ ......................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................................

ใบกิจกรรมที่ 3 การเตรียมสารละลายที่ตัวละลายและตัวทำละลายเป็นของเหลว จุดประสงค์การทำการทดลอง 1. เตรียมสารละลายที่ตัวละลายและตัวทำละลายเป็นของเหลว 2. เตรียมสารละลายที่เจือจางได้จากสารละลายที่เข้มข้นกว่า 3. ระบุความเข้มข้นของสารละลายที่เตรียมได้ในหน่วยความเข้มข้นร้อยละโดยปริมาตรต่อปริมาตร และโดย มวลต่อปริมาตร อุปกรณ์และสารเคมี สารเคมี 1. น้ำหวานสีแดง 2. น้ำกลั่น อุปกรณ์ 1. บีกเกอร์ขนาด 100 cm3 2. กระบอกตวงขนาด 100 cm3 3. แท่งแก้วคนสาร ขั้นตอนการทำการทดลอง 1. ตวงน้ำหวานสีแดงจำนวน 40 cm3 ใส่ลงในบีกเกอร์ขนาด 100 cm3 2. ตวงน้ำกลั่น 20 cm3 เติมลงในบีกเกอร์ใบที่ 1 ใช้แท่งแก้วคนให้เข้ากันแล้วเทลงในกระบอกตวงขนาด 100 cm3 3. ตวงน้ำกลั่น 10 cm3 ใส่ลงในบีกเกอร์ข้อ 1 เพื่อล้างสารละลายที่ตกค้างอยู่ในบีกเกอร์ แล้วเทลงใน กระบอกตวงในข้อ 2 4. ทำซ้ำข้อ 3 อีก 2 ครั้ง เพื่อชะล้างสารละลายที่ติดอยู่ในบีกเกอร์ให้หมด 5. เติมน้ำกลั่นลงในกระบอกตวงจนสารละลายทั้งหมดมีปริมาตร 100 cm3 แล้วเทลงในบีกเกอร์ 100 cm3 ได้สารละลาย (ก) เก็บไว้เปรียบเทียบ 6. ทำการทดลองซ้ำข้อ 1 – 5 แต่ใช้น้ำหวานสีแดงเพียง 20 cm3 ได้สารละลาย (ข) 7. เปรียบเทียบสีของสารละลาย (ก) กับสารละลาย (ข) ตารางบันทึกผลการทดลอง สารละลายในบีกเกอร์ สีของสารละลาย ความเข้มข้มเป็นร้อยละ โดยปริมาตรต่อปริมาตร ความเข้มข้มเป็นร้อยละ โดยมวลต่อปริมาตร ก ข

อภิปรายผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... สรุปผลการทดลอง ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ คำถามท้ายการทดลอง 1. ตัวละลายในการเตรียมสารละลายน้ำหวานสีแดง สารใดเป็นตัวทำละลาย สารใดเป็นตัวละลาย ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................. ............................................................ 2. สารละลาย (ก) กับสารละลาย (ข) มีปริมาตรกี่ลูกบาศก์เซนติเมตร ............................................................................................................................. ............................................................ ............................................................................................................................................................ ............................. 3. สารละลายที่เตรียมได้ในข้อ 5 และข้อ 6 มีตัวละลายร้อยละเท่าไรโดยปริมาตรต่อปริมาตร ............................................................................................................................................................... .......................... ......................................................................................................... ................................................................................ 4. ถ้าน้ำหวานสีแดงที่ใช้มีปริมาณน้ำตาล 13 กรัม/100 cm3 สารละลาย (ก) มีปริมาณน้ำตาลกี่กรัม ............................................................................................................................. ............................................................ ......................................................................................................................................................................................... 5. สารละลาย (ข) มีความเข้มข้นร้อยละโดยมวลต่อปริมาตรเท่าไร ......................................................................................................................................................................................... ............................................................................................................................. ............................................................