แผนการจัดการเรียนรู้ รายวิชา เคมี 4 ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 นางสาวมณีรัตน์ เชื้อตาหมื่น ต ำแหน่ง ครูผู้ช่วย ตำมมำตรฐำนกำรเรียนรู้และตัวชี้วัด กลุ่มสำระกำรเรียนรู้วิทยำศำสตร์และเทคโนโลยี ตำมหลักสูตรแกนกลำงกำรศึกษำขั้นพื้นฐำน พุทธศักรำช 2551
dousndnm5 `UuasEuN2. ********* **************a****************************** 7UM24 a1Au2565 ************ *********************** ****** ************************************ Suu gouumslsaeuavesu numi...nAau. ---- -... UjUnüiagiaounauansemaiaou..MuOMIaa`NaELnalulað.. 15uaumsvnnmsaeuama+ou...2..nmsnvr..2565. .A.. nuuisaiivoauy1A ************** *************** sviaiu.230224. . uu ...uuñn L28.3.lua/*Uonmú nan.60...nlus/mal+au useuuiseuPnvnü. . ************-- .uuuaunmssonmsaou.22. ********************* auanwalusamansaunaya1nlilovsenaumssbunmsaounelu **** snvinuaunmzsnnstau ********** ************* ********* wovnnuanemstseu+men1a0suaeiwalulai AnuALu/falauauu: ** *********'************************ **************************"*****************" ********************** ************* (unuorusös LWTsMza) saO1uenmslsusounauusnsnuru1ns A21uâALu/iolauauu:s ********** ******** '2 8140n luieyaunn U..******"}pN****T ************°******* (unpuna AMwWa@u a desen) EbhnalsUuasEuh
üunnvannu dousnems lsu+vuaseum iuv...24..na1u.2565.. vaoyoynnanmsiaouanuseunauanmsaausnuin maaUui.2.. InmsÄn.2565. **************** ******* ********* ******* Uu ouunmslsaiatuaseuh imsn.unsarm7aiinú tTonnu.nunia.. senansdous1ti01 ueunssan1s.u 5Maion....30224. 18701.A 4. .** ****************** . .J.5...17..1.5..UTUnA ANU nu7uwuOU uAUY UAUM 13 Uu1anan 14 Laáñavanün 15nspaaunmsanons 16 nsgaaunmsinond 17 WAunmwLoaánaunün 18 nilwhunnsguveusaá 19 Usunwnesunaananmûn L9adoanlnslañn 21 n3punulwwh nluladinaalwnini ojnsa-iUa ens-iua 2 2 2 2 2 3 auFuaenmsunnA7vainin-iua msuanvains-iua n7uanvevin auUnS-Uavainãa 3 5 2 6 pH 00a1avanunsauaæiva 8 3 2 20 9 UnsunaiiewinsnsAuAriua 2 10 nslninsanss-Ux 2 22 11 a198tanuuinaí 12 nmuieynaliarwjiaoinia-ua u7uuRunnso nsisua/nmn ivun.22..uAu $u7uusnuns5nnmauuusvas.22. eu Anúuiauas.10. unumiunmziduui/nn ¥mn.2.iu 'uumiaunaieu~vis.2.u Aniuiouas..100. Unolunne1sa Asdou (unauauinú töopviu) wunauansemsl+uu (unvüzn 21 (u19i2 0unu) munnuwnu nuwunmsåanmsaUu Anu AmujAmuooajovuaumsa0uAn M oh Lioyay1n iws ************ *****'********* ******************* (unu2usdu LwosÑzau) 184H028nmslsuñeunguuS153nuivnms (unnna lniaõu u ayoU)
uUuusruhuauia wunzaau uUvuseuw/wmonoURunmwnoauAumsãanstauug Isaseuaseum onunalosassu öawinaszuña onziaauu1a02Tnú danwiu.. nauanssnmsu inunnaníuasinnlulad w'ai..30224. l 4. u..u5. uumi.5..iuñn nmniaeui. 2/2565 u Usingluuuu a1AUenaUvOIUNU Waiun/ov/uuwilu/muuin/iu0 in/an10u aLuunswunqaunmmaTUU a1sea1 au5TuE 6 nu RuanusauviUscasá/aanuninnnsüanunmsnoin wanuavannsvsñanalie nm5y5uins ñonssunnsaeu++uuuuuliudhÄq mwuanms:/unu nmsnuasuseusuaa moUnUnui0n ia/uanmsauuis1on IAsan4nuiv/n1saiuns1v aanunsnwangasvasñuusnmgluuwuñ. aaunsnwnqasoiduuusnaluuauÝ.. 13-22. 2 Usu7as107U1/Manaas V ******* ãamsaounannwane uaiu 3 donsaou/unaa+ou daLnAluladLdu CD, CAl, Power point, Internet,Youtube V Usnnluuau..1-22. n1sinaa nsolons7nua unuinnsnaauasUs*uuwauseiu ALUUMLSUu rñouauu Uuinnsao/uuwnuduaiu Uuinuumnansuauus/uilo 4 ms7nHauarUszuiuaa 5 UuMnuavävaou savinuwun1sdanmsaeu (unanmuanú tÄanviu)
UeunanssousnuiUn mAeu 2 Ünmsnun 2565 awwangaslsasouaseuH ymsans1v 2553 (auuusuuza w.m. 2560) mamangosumunaanmAnsruugu ywoÄnsw 2551 uaenangasizaaoansguana 1. aaanuAnen Isafouaseun andnunanuaawunsÄnnibuÄnenatseui nunaunauenssunmsnmsÄnu1iuNLugu niæns4inynans LA 2. ngudsemaou 3. 5WsiUn 4 130224 4. davwsn 5. Ussunnsnuion n0emugu ianssununaiseu 6. 5Uu 7. uusluw 60 nlua 8. uuinumssou 1.5 uaurn (3 mlas/ätlam) 9. agnau Aon ****** (unaamaiasn inggu) aouvo 5/2, 5/3, 5/5,5/2,5/13 ****** ***** ** (unaa12udsní vdeniu) aouvai .5/1 ,5/4, 5/11
10. คำอธิบายรายวิชา ศึกษา วิเคราะห์ เกี่ยวกับสารอิเล็กโตรไลต์ สารละลายอิเล็กโตรไลต์ ไอออนในสารละลายกรด ไอออนในสารละลายเบส ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียสและเบริน สเตด-ลาวรี ความแรงของกรด-เบส คู่กรด-เบส การแตกตัวของกรดแก่-เบสแก่ การแตกตัวของกรดอ่อน-เบสอ่อน การคำนวณหาค่าร้อยละของ การแตกตัวของกรดอ่อน-เบสอ่อน ค่าคงที่ของการแตกตัวของกรดหรือเบส การแตกตัวของน้ำ และค่าคงที่ ของการแตกตัวของน้ำ การคำนวณหาความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไออออนและไฮดรอกไซด์ไอออน ในสารละลาย ความหมายของ pH และการคำนวณหา pH ของสารละลาย อินดิเคเตอร์กรด-เบส ปฏิกิริยา ระหว่างกรดกับเบส ชนิดของเกลือ ปฏิกิริยาสะเทิน จุดยุติ จุดสมมูล ปฏิกิริยาไฮโดรลิซิส การไทเทรต สารละลายบัฟเฟอร์ สมบัติของสารละลายบัฟเฟอร์ ไฟฟ้าเคมีปฏิกิริยารีดอกซ์การดุลสมการรีดอกซ์โดยใช้ เลขออกซิเดชันการดุลสมการรีดอกซ์โดยใช้ครึ่งปฏิกิริยา เซลล์ไฟฟ้าเคมีเซลล์กัลวานิก การเขียนแผนภาพของ เซลล์กัลวานิก ศักย์ไฟฟ้าของเซลล์และศักย์ไฟฟ้ามาตรฐานของครึ่งเซลล์ประเภทของเซลล์กัลวานิก เซลล์อิ เล็กโทรไลต์การแยกสารละลายด้วยกระแสไฟฟ้า การแยกสารที่หลอมเหลวด้วยกระแสไฟฟ้า การชุบโลหะ ด้วยกระแสไฟฟ้า การทำโลหะให้บริสุทธิ์โดยใช้เซลล์อิเล็กโทรไลต์การผุกร่อนของโลหะและการป้องกัน ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับเซลล์ไฟฟ้าเคมีแบตเตอรี่อิเล็กโทรไลต์แข็ง แบตเตอรี่อากาศ การ ทำอิเล็กโทรไดอะลิซิสน้ำทะเล โดยใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ การสืบเสาะหาความรู้ การสำรวจตรวจสอบ การสืบค้นข้อมูล และการอภิปราย การให้เหตุผลเชิงวิทยาศาสตร์เพื่อให้เกิดความรู้ ความเข้าใจ เกิดทักษะการคิดคิด การ แก้ปัญหา สามารถสื่อสารสิ่งที่เรียนรู้ มีความสามารถในการตัดสินใจ เห็นคุณค่าของการนำความรู้ไปใช้ ประโยชน์ในชีวิตประจำวัน มีจิตวิทยาศาสตร์ จริยธรรม คุณธรรม และค่านิยมที่เหมาะสม 11. ผลการเรียนรู้ 1. ระบุ และอธิบายว่าสารเป็นกรดหรือเบสโดยใช้ทฤษฎีกรด–เบสของอาร์เรเนียส เบรินสเตด–ลาวรี และลิวอิส 2. ระบุคู่กรด-เบสของสารตามทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด – ลาวรี 3. คำนวณ และเปรียบเทียบความสามารถในการแตกตัวหรือความแรงของกรดและเบส 4. คำนวณค่า pH ความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไอออนหรือไฮดรอกไซด์ไอออนของสารละลายกรดและ เบส 5. เขียนสมการเคมีแสดงปฏิกิริยาสะเทิน และระบุความเป็นกรด-เบสของสารละลายหลังการสะเทิน 6. เขียนปฏิกิริยาไฮโดรลิซิสของเกลือ และระบุความเป็นกรด-เบสของสารละลายเกลือ 7. ทดลอง และอธิบายหลักการการไทเทรตและเลือกใช้อินดิเคเตอร์ที่เหมาะสมสำหรับการไทเทรต กรด-เบส 8. คำนวณปริมาณสารหรือความเข้มข้นของสารละลายกรดหรือเบสจากการไทเทรต 9. อธิบายสมบัติ องค์ประกอบ และประโยชน์ของสารละลายบัฟเฟอร์ 10. สืบค้นข้อมูล และนำเสนอตัวอย่างการใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้เกี่ยวกับ กรด–เบส 11. คำนวณเลขออกซิเดชัน และระบุปฏิกิริยาที่เป็นปฏิกิริยารีดอกซ์ 12. วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงเลขออกซิเดชันและระบุตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์ รวมทั้งเขียนครึ่ง ปฏิกิริยาออกซิเดชันและครึ่งปฏิกิริยารีดักชันของปฏิกิริยารีดอกซ์
13. ทดลอง และเปรียบเทียบความสามารถในการเป็นตัวรีดิวซ์หรือตัวออกซิไดส์ และเขียนแสดง ปฏิกิริยารีดอกซ์ 14. ดุลสมการรีดอกซ์ด้วยการใช้เลขออกซิเดชัน และวิธีครึ่งปฏิกิริยา 15. ระบุองค์ประกอบของเซลล์เคมีไฟฟ้า และเขียนสมการเคมีของปฏิกิริยาที่แอโนดและแคโทด ปฏิกิริยารวม และแผนภาพเซลล์ 16. คำนวณค่าศักย์ไฟฟ้ามาตรฐานของเซลล์และระบุประเภทของเซลล์เคมีไฟฟ้า ขั้วไฟฟ้า และ ปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขึ้น 17. อธิบายหลักการทำงาน และเขียนสมการแสดงปฏิกิริยาของเซลล์ปฐมภูมิและเซลล์ทุติยภูมิ 18. ทดลองชุบโลหะและแยกสารเคมีด้วยกระแสไฟฟ้า และอธิบายหลักการทางเคมีไฟฟ้าที่ใช้ในการชุบ โลหะ การแยกสารเคมีด้วยกระแสไฟฟ้า การทำโลหะให้บริสุทธิ์ และการป้องกันการกัดกร่อนของ โลหะ 19. สืบค้นข้อมูล และนำเสนอตัวอย่างความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับเซลล์เคมีไฟฟ้า ในชีวิตประจำวัน สรุปจำนวนผลการเรียนรู้19 ข้อ การวัดผลและประเมินผล อัตราระส่วนคะแนนระหว่างเรียนกับการสอบปลายภาค ......70 :30....... 1. ก่อนกลางภาค - ภาระงาน/ใบงาน/สอบ 10% - ภาระงาน/ใบงาน/สอบ 10% - ภาระงาน/ใบงาน/สอบ 10% 2. สอบกลางภาค 20% 3. ก่อนปลายภาค - ภาระงาน/ใบงาน/สอบ 10% - ภาระงาน/ใบงาน/สอบ 10% 4. ปลายภาค 30% คะแนนรวมทั้งสิ้น 100 50 คะแนนแรก 50 คะแนนหลัง
โครงสร้างรายวิชา รายวิชาเคมี4 รหัสวิชา ว30224 จำนวนหน่วยกิต 1.5 หน่วยกิต ระดับชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี รวม 20 สัปดาห์ สัปดาห์ละ 3 ชั่วโมง หน่วย ที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้/ แผนการจัดการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้/ ผลการเรียนรู้ สาระสำคัญ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน 1 กรด-เบส 57 50 แผนที่ 1 ทฤษฎีกรดเบส สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/1 ระบุและอธิบายว่า สารเป็นกรดหรือเบส โดย ใช้ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์ เรเนียส เบรินสเตด-ลาวรี และลิวอิส - ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์ เรเนียส - ทฤษฎีกรด-เบสของเบ รินสเตด-ลาวรี - ทฤษฎีกรด-เบสของเบ รินสเตด-ลาวรี 2 2 แผนที่ 2 คู่กรด-เบส สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/2 ระบุคู่กรด-เบสของ สารตามทฤษฎีกรด-เบส ของเบรินสเตด-ลาวรี - คู่กรด-เบสของสารตาม ทฤษฎีกรด-เบสของเบ รินสเตด-ลาวรี - แอมโฟเทอริก 2 2 แผนที่ 3 สมบัติและ การแตกตัวของ กรด-เบส สาระเคมี ข้อ 2 บอกความหมายและระบุว่า สารเป็นกรดแก่ เบสแก่ กรดอ่อน และเบสอ่อน - สมบัติของกรด-เบส - กรดแก่ เบสแก่ กรด อ่อน และเบสอ่อน - สารละลายอิเล็กโทรไลต์ และนอนอิเล็กโทรไลต์ 3 3 แผนที่ 4 การแตกตัว ของกรด-เบส สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/3 คำนวณและ เปรียบเทียบความสามารถ ในการแตกตัวหรือความ แรงของกรดและเบส - การแตกตัวของกรดแก่ - การแตกตัวของกรดเบส แก่ - การแตกตัวของกรด อ่อน - การแตกตัวของเบสอ่อน - ความสามารถในการ แตกตัวหรือความแรงของ กรดและเบส 3 3
หน่วย ที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้/ แผนการจัดการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้/ ผลการเรียนรู้ สาระสำคัญ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน แผนที่ 5 การแตกตัว ของน้ำ สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/3 คำนวณและ เปรียบเทียบความสามารถ ในการแตกตัวหรือความ แรงของกรดและเบส - การแตกตัวของน้ำ 2 2 แผนที่ 6 สมบัติกรดเบสของเกลือ สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/6 เขียนปฏิกิริยาไฮโดร ลิซิสของเกลือ และระบุ ความเป็นกรด-เบสของ สารละลายเกลือ - สมบัติกรด-เบสของ เกลือ - ปฏิกิริยาไฮโดรลิซิสของ เกลือ 3 3 แผนที่ 7 pH ของ สารละลายกรดและเบส สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/4 คำนวณค่า pH ความเข้มข้นของไฮโดร เนียมไอออนหรือไฮดรอก ไซด์ไอออนของสารละลาย กรดและเบส - ความสัมพันธ์ของ pH ที่ มีต่อความเข้มข้นของ H3O + และ OH- - การคำนวณค่า pH ของ สารละลายกรดและ สารละลายเบส 3 3 แผนที่ 8 อินดิเคเตอร์ สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/4 คำนวณค่า pH ความเข้มข้นของไฮโดร เนียมไอออนหรือไฮดรอก ไซด์ไอออนของสารละลาย กรดและเบส - อินดิเคเตอร์ 3 3 แผนที่ 9 ปฏิกิริยาเคมี ระหว่างกรดและเบส สาระเคมี ข้อ 2 ม. 5/5 เขียนสมการเคมี แสดงปฏิกิริยาสะเทิน และ ระบุความเป็นกรด-เบสของ สารละลายหลังการสะเทิน - ปฏิกิริยาเคมีระหว่าง กรดและเบส 3 2 แผนที่ 10 การไทเทรต กรด-เบส สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/7 ทดลองและอธิบาย หลักการการไทเทรตและ เลือกใช้อินดิเคเตอร์ที่ เหมาะสมสำหรับการ ไทเทรต - การไทเทรต - การเลือกใช้อิดิเคเตอร์ 3 3
หน่วย ที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้/ แผนการจัดการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้/ ผลการเรียนรู้ สาระสำคัญ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน ม. 5/8 คำนวณปริมาณสาร หรือความเข้มข้นของ สารละลายกรดหรือเบส จากการไทเทรต แผนที่ 11 สารละลาย บัฟเฟอร์ สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/9 อธิบายสมบัติ องค์ประกอบ และ ประโยชน์ของสารละลาย บัฟเฟอร์ - สารละลายบัฟเฟอร์ 3 2 แผนที่ 12 การ ประยุกต์ใช้ความรู้เรื่อง กรด-เบส สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/10 สืบค้นข้อมูลและ นำเสนอตัวอย่างการใช้ ประโยชน์และการแก้ปัญหา โดยใช้ความรู้เกี่ยวกับกรดเบส - ประโยชน์และการ แก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ เกี่ยวกับกรด-เบส 3 2 2 แผนที่ 13 ปฏิกิริยารี ดอกซ์ สาระเคมี ข้อ 2 ม. 5/11 คำนวณเลข ออกซิเดชัน และระบุ ปฏิกิริยาที่เป็นปฏิกิริยารี ดอกซ์ - เลขออกซิเดชัน - ปฏิกิริยารีดอกซ์ 2 2 แผนที่ 14 เซลล์กัลป์ วานิก สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/12 วิเคราะห์การ เปลี่ยนแปลงเลข ออกซิเดชัน และระบุตัว รีดิวซ์และตัวออกซิไดส์ รวมทั้งเขียนครึ่งปฏิกิริยา ออกซิเดชันและครึ่ง ปฏิกิริยารีดักชันของ ปฏิกิริยารีดอกซ์ ม.5/13 ทดลองและ เปรียบเทียบความสามารถ ในการเป็นตัวรีดิวซ์หรือตัว ออกซิไดส์ และเขียนแสดง ปฏิกิริยารีดอกซ์ - เซลล์กัลป์วานิก 2 2
หน่วย ที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้/ แผนการจัดการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้/ ผลการเรียนรู้ สาระสำคัญ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน แผนที่ 15 การดุล สมการรีดอกซ์โดยใช้ เลขออกซิเดชัน สาระเคมี ข้อ 2 ม. 5/14 ดุลสมการรีดอกซ์ ด้วยการใช้เลขออกซิเดชัน และวิธีครึ่งปฏิกิริยา - ดุลสมการรีดอกซ์ด้วย การใช้เลขออกซิเดชัน 2 2 แผนที่ 16 การดุล สมการรีดอกซ์โดยใช้ ครึ่งปฏิกิริยา สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/14 ดุลสมการรีดอกซ์ ด้วยการใช้เลขออกซิเดชัน และวิธีครึ่งปฏิกิริยา - ดุลสมการรีดอกซ์ด้วยวิธี ครึ่งปฏิกิริยา 3 2 แผนที่ 17 แผนภาพ เซลล์กัลป์วานิก สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/14 ระบุองค์ประกอบ ของเซลล์เคมีไฟฟ้า และ เขียนสมการเคมีของ ปฏิกิริยาที่แอโนดและ แคโทด ปฏิกิริยารวม และ แผนภาพเซลล์ 3 2 แผนที่ 18 ศักย์ไฟฟ้า มาตรฐานของเซลล์ สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/16 คำนวณค่า ศักย์ไฟฟ้ามาตรฐานของ เซลล์ และระบุประเภทของ เซลล์เคมีไฟฟ้า ขั้วไฟฟ้า และปฏิกิริยาเคมีที่เกิดขึ้น - ศักย์ไฟฟ้ามาตรฐานของ เซลล์ 3 2 แผนที่ 19 ประเภท ของเซลล์กัลวานิก สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/17 อธิบายหลักการ ทำางานและเขียนสมการ แสดงปฏิกิริยาของเซลล์ ปฐมภูมิและเซลล์ทุติยภูมิ - ประเภทของเซลล์กัลวา นิก 2 2 แผนที่ 20 เซลล์อิเล็ก โทรไลติก สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/18 ทดลองชุบโลหะ และแยกสารเคมีด้วย กระแสไฟฟ้า และอธิบาย หลักการทางเคมีไฟฟ้าที่ใช้ ในการชุบโลหะ การแยก สารเคมีด้วยกระแสไฟฟ้า การทำโลหะให้บริสุทธิ์ และ - เซลล์อิเล็กโทรไลติก 3 2
หน่วย ที่ ชื่อหน่วยการเรียนรู้/ แผนการจัดการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้/ ผลการเรียนรู้ สาระสำคัญ เวลา (ชม.) น้ำหนัก คะแนน การป้องกันการกัดกร่อน ของโลหะ แผนที่ 21 การชุบด้วย ไฟฟ้า สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/18 ทดลองชุบโลหะ และแยกสารเคมีด้วย กระแสไฟฟ้า และอธิบาย หลักการทางเคมีไฟฟ้าที่ใช้ ในการชุบโลหะ การแยก สารเคมีด้วยกระแสไฟฟ้า การทำโลหะให้บริสุทธิ์ และ การป้องกันการกัดกร่อน ของโลหะ - การชุบด้วยไฟฟ้า 2 2 แผนที่ 22 ความก้าวหน้าทาง เทคโนโลยีเซลล์ไฟฟ้า เคมี สาระเคมี ข้อ 2 ม.5/19 สืบค้นข้อมูล และนำาเสนอตัวอย่าง ความก้าวหน้าทาง เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับ เซลล์เคมีไฟฟ้าใน ชีวิตประจำวัน - ความก้าวหน้าทาง เทคโนโลยีที่เกี่ยวข้องกับ เซลล์เคมีไฟฟ้าใน ชีวิตประจำวัน 2 2 สอบกลางภาค 1 20 สอบปลายภาค 2 30 รวม 60 100
ตารางวิเคราะห์มาตรฐาน ตัวชี้วัด สาระการเรี รหัสวิชา ว30224 รายวิชาเคมีวิชา(พื้น ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 เวลา สัดส่วนคะแนนระหว่างเรียน : ลำดับที่ ชื่อหน่วย การ เรียนรู้ มาตรฐาน การเรียนรู้/ ตัวชี้วัด/ ผลการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ ท้องถิ่น/เศรษฐกิจ พอเพียง/อาเซียน/ ต้านทุจริต สาระสำคัญ 1 กรด-เบส 1. ระบุ และ อธิบายว่าสารเป็น กรดหรือเบสโดยใช้ ทฤษฎีกรด–เบส ของอาร์เรเนียส เบ รินสเตด–ลาวรี และลิวอิส 2. ระบุคู่กรด-เบส ของสารตามทฤษฎี กรด-เบสของเบ รินสเตด – ลาวรี 3. คำนวณ และ เปรียบเทียบ ความสามารถในการ แตกตัวหรือความ แรงของกรดและเบส 4. คำนวณค่า pH ความ เข้มข้นของ ไฮโดรเนียม ไอออนหรือไฮ ดรอกไซด์ ไอออนของ สารละลายกรด และเบส 5. เขียนสมการเคมี แสดงปฏิกิริยา สะเทิน และระบุ ความเป็นกรด-เบส ของสารละลายหลัง - - ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียส กล่าวว่า ละลายน้ำแล้วแตกตัวให้ไฮโดรเจนไอออน ส่ว ละลายน้ำแล้วแตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออน ของเบรินสเตด-ลาวรี กล่าวว่า กรด คือ สาร สารอื่น ส่วนเบส คือ สารที่รับโปรตอนจาก กรด-เบสของลิวอิส กล่าวว่า กรด คือ สารที จากสารอื่น ส่วนเบส คือ สารที่ให้คู่อิเล็กตรอ - สารที่เป็นคู่กรด-เบสกันจะมีจำนวนโป โปรตอน และสารบางชนิดสามารถทำหน้า และเบส เช่น น้ำ เรียกสารประเภทนี้ว่า แอ แอมฟิโพรติก - กรดแก่และเบสแก่เป็นอิเล็กโทรไลต์แก ไอออนได้ดีมาก หรือแตกตัวได้หมด กรดอ ไอออนได้น้อย การแตกตัวของกรดอ่อนเป็นก ที่ผันกลับได้ในสารละลายจึงมีทั้งโมเลกุลข ไอออนที่เกิดจากการแตกตัว เบสอ่อนแตกต น้อย การแตกตัวของกรดเบสเป็นการเปลี่ยน ได้ ในสารละลายจึงมีทั้งโมเลกุลของเบสอ่อ เกิดจากการแตกตัว - น้ำบริสุทธิ์ที่อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียส เนียมไอออนและไฮดรอกไซด์ไอออนที่มีควา คือ 1.0 × 10-7 โมลต่อลิตร โดยมีค่าคงที่กา เท่ากับ 1.0 × 10-14 เมื่อกรดหรือเบสแตกตั เป็นกรด-เบสของสารละลายแสดงได้ด้วยค่า กับความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไอออน โดยส ความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไอออนมากก โมลต่อลิตร หรือมีค่า pH น้อยกว่า 7 ส่วนส ความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไอออนน้อยก โมลต่อลิตร หรือมีค่า pH มากกว่า 7 - ปฎิกริยาไฮโดรไลซิส เป็นปฏิกิริยาที่เกิด
รียนรู้ โครงสร้างรายวิชาและหน่วยการเรียนรู้ นฐาน /เพิ่มเติม) จำนวน 1.5 หน่วยกิต 3 ชั่วโมง/สัปดาห์ 60 ชั่วโมง/ภาคเรียน ปลายภาค …70….. : …30…… กระบวนการคิด /สมรรถนะสำคัญ คุณลักษณะ อันพึง ประสงค์ อ่านคิด วิเคราะห์ และเขียน ภาระงานที่ มอบ หมายให้ Tasks เวลา / hours น้ำ หนัก คะแนน Score า กรด คือ สารที่ วนเบส คือ สารที่ ทฤษฎีกรด-เบส รที่ให้โปรตอนแก่ กสารอื่น ทฤษฎี ที่รับคู่อิเล็กตรอน อนแก่สารอื่น รตอนต่างกัน 1 าที่เป็นได้ทั้งกรด มโฟเทอริก หรือ ก่ ซึ่งแตกตัวเป็น อ่อนแตกตัวเป็น การเปลี่ยนแปลง ของกรดอ่อนและ ตัวเป็นไอออนได้ นแปลงที่ผันกลับ อนและไอออนที่ แตกตัวให้ไฮโดร ามเข้มข้นเท่ากัน ารแตกตัวของน้ำ ตัวในน้ำ ค่าความ า pH ซึ่งสัมพันธ์ สารละลายกรดมี กว่า 1.0 × 10-7 สารละลายเบสมี กว่า 1.0 × 10-7 จากไอออนบวก กระบวนการคิด - กระบวนการ เรียนรู้แบบบูรณา การ -กระบวนการ สร้างความรู้ - กระบวนการคิด - กระบวนการ แก้ปัญหา - กระบวนการ เรียนรู้จาการ ปฏิบัติจริง สมรรถนะ 6 ด้าน □ 1. การจัดการ ตนเองอย่างมีสุข ภาวะ □ 2. ความคิดขั้น สูงและการเรียนรู้ □ 3. การสื่อสาร ด้วยภาษา □ 4. การจัดการ และการทำงาน เป็นทีม □ 5. การเป็น พลเมืองที่เข้มแข็ง □ 6. การอยู่รวม กับธรรมชาติและ วิทยาการอย่าง ยั่งยืน 1. รักชาติ ศาสน์ กษัติริย์ 2. ซื่อสัตย์ สุจริต 3. มีวินัย 4. ใฝ่เรียนรู้ 5. อยู่อย่าง พอเพียง 6. มุ่งมั่นใน การทำงาน 7. รักความ เป็นไทย 8. มีจิต สาธารณะ 1. สามารถคัด สรรสื่อที่ต้องการ อ่านเพื่อหาข้อมูล สารสนเทศได้ ตามวัตถุประสงค์ สามารถสร้าง ความเข้าใจและ ประยุกต์ใช้ ความรู้จากการ อ่าน 2. สามารถจับ ประเด็นสำคัญ และประเด็น สนับสนุน โต้แย้ง 3. สามารถ วิเคราะห์ วิจารณ์ ความ สมเหตุสมผล ความน่าเชื่อถือ ลำดับความและ ความเป็นไปได้ ของเรื่องที่อ่าน 4. สามารถสรุป คุณค่า แนวคิด แง่คิดที่ได้จาก การอ่าน 5. สามารถสรุป อภิปราย ขยาย ความ แสดง ความคิดเห็น - รายงาน กิจกรรมและ นำเสนอการ ทดลอง - การนำเสนอ -แผนผัง ความคิด - แบบทดสอบ - ใบงาน - ใบกิจกรรม - แบบฝึกหัด 33 30
ลำดับที่ ชื่อหน่วย การ เรียนรู้ มาตรฐาน การเรียนรู้/ ตัวชี้วัด/ ผลการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ ท้องถิ่น/เศรษฐกิจ พอเพียง/อาเซียน/ ต้านทุจริต สาระสำคัญ การสะเทิน 6. เขียนปฏิกิริยา ไฮโดรลิซิสของ เกลือ และระบุ ความเป็นกรด-เบส ของสารละลาย เกลือ 7. ทดลอง และ อธิบายหลักการการ ไทเทรตและเลือกใช้ อินดิเคเตอร์ที่ เหมาะสมสำหรับการ ไทเทรตกรด-เบส 8. คำนวณปริมาณ สารหรือความเข้มข้น ของสารละลายกรด หรือเบสจากการ ไทเทรต 9.อธิบายสมบัติ องค์ประกอบ และ ประโยชน์ของ สารละลาย บัฟเฟอร์ 10. สืบค้นข้อมูล และนำเสนอตัวอย่าง การใช้ประโยชน์และ การแก้ปัญหาโดยใช้ ความรู้เกี่ยวกับ กรด–เบส หรือไอออนลบของเกลือทำปฏิกิริยากับน้ำ ไ H3O + หรือ OHไอออนที่มาจากกรดแก่ และ ปฎิกิริยากับน้ำเกลือที่ละลายน้ำ จะมีสมบัติเ หรือกลางก็ได้ - บริสุทธิ์ที่อุณหภูมิ 25 องศาเซลเซียสแตกต ไอออนและไฮดรอกไซด์ไอออนที่มีความเข้ 1.0 × 10-7 โมลต่อลิตร โดยมีค่าคงที่การ เท่ากับ 1.0 × 10-14 เมื่อกรดหรือเบสแตกตั เป็นกรด-เบสของสารละลายแสดงได้ด้วยค่า กับความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไอออน โดยส ความเข้มข้นของไฮโดรเนียมไอออนมากกว่า ต่อลิตร หรือมีค่า pH น้อยกว่า 7 ส่วนสารล เข้มข้นของไฮโดรเนียมไอออนน้อยกว่า 1.0 ลิตร หรือมีค่า pH มากกว่า 7 - การแตกตัวของกรดแก่และเบสแก่ เมื่อสา และไอออนลบ ส่วนสารละลายเบสมีไอออน ปฏิกิริยาระหว่างกรดและเบสจึงเป็นปฏิกิริ H + ระหว่าง H3O + กับ OHเรียกว่าปฏิกิริ ผลิตภัณฑ์เป็นเกลือกับน้ำ ปฏิกิริยาระหว่าง สารบางชนิด เมื่อกรดกับเบสจะทำปฏิกิริยา หรือเบสยังสามารถทำฏิกิริยากับสารประเภทอื่ ปฏิกิริยาไฮโดรลิซิส เป็นปฏิกิริยาที่เกิดจาก ไอออนลบของเกลือทำปฏิกิริยากับน้ำ ได้ผลิตภัณฑ์เป็น H3O + หรือ OH- - สารละลายบัฟเฟอร์ เป็นสารละลายที่มีสมบ pH ของสารละลายให้คงที่ เมื่อมีการเติมกร ลงไปเล็กน้อย ประกอบด้วยกรดอ่อนกับเก หรือเบสอ่อนกับเกลือของเบสอ่อน - ปฏิกิริยาระหว่างกรด-เบส การไทเทรต สารล ะล าย บั ฟ เฟ อ ร์ส าม ารถ น ำไป ป ชีวิตประจำวันได้ เช่น การแก้ไขปัญหา วิเคราะห์ปริมาณกรดในอาหาร การคว สารละลายในร่างกายและในธรรมชาติ เป็นต้
กระบวนการคิด /สมรรถนะสำคัญ คุณลักษณะ อันพึง ประสงค์ อ่านคิด วิเคราะห์ และเขียน ภาระงานที่ มอบ หมายให้ Tasks เวลา / hours น้ำ หนัก คะแนน Score ได้ผลิตภัณฑ์เป็น ะเบสแก่จะไม่เกิด เป็นกรด เป็นเบส ตัวให้ไฮโดรเนียม ข้มข้นเท่ากัน คือ รแตกตัวของน้ำ ตัวในน้ำ ค่าความ า pH ซึ่งสัมพันธ์ สารละลายกรดมี 1.0 × 10-7 โมล ะลายเบสมีความ 0 × 10-7 โมลต่อ ารละลายมีH3O + นบวก และ OHรยาการถ่ายโอน ยาสะเทิน ซึ่งได้ งกรดหรือเบสกับ ากันได้แล้ว กรด นได้อีกหลายชนิด กไอออนบวกหรือ บัติในการควบคุม รดแก่หรือเบสแก่ ลือของกรดอ่อน ตกรด-เบส และ ป ระยุ ก ต์ ใช้ ใน ดินเปรี้ยว การ วบคุม PH ของ ้น โต้แย้ง สนับสนุน โน้มน้าว โดยการ เขียนสื่อสารใน รูปแบบต่าง ๆ
ลำดับที่ ชื่อหน่วย การ เรียนรู้ มาตรฐาน การเรียนรู้/ ตัวชี้วัด/ ผลการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ ท้องถิ่น/เศรษฐกิจ พอเพียง/อาเซียน/ ต้านทุจริต สาระสำคัญ 2 ไฟฟ้าเคมี 11. คำนวณเลข ออกซิเดชัน และ ระบุปฏิกิริยาที่เป็น ปฏิกิริยารีดอกซ์ 12. วิเคราะห์การ เปลี่ยนแปลงเลข ออกซิเดชันและระบุ ตัวรีดิวซ์และตัวออก ซิไดส์ รวมทั้งเขียน ครึ่งปฏิกิริยา ออกซิเดชันและครึ่ง ปฏิกิริยารีดักชันของ ปฏิกิริยารีดอกซ์ 13. ทดลอง และ เปรียบเทียบ ความสามารถในการ เป็นตัวรีดิวซ์หรือตัว ออกซิไดส์ และเขียน แสดงปฏิกิริยารี ดอกซ์ 14. ดุลสมการรี ดอกซ์ด้วยการใช้เลข ออกซิเดชัน และวิธี ครึ่งปฏิกิริยา 15. ระบุ องค์ประกอบของ เซลล์เคมีไฟฟ้า และ เขียนสมการเคมีของ ปฏิกิริยาที่แอโนด และแคโทด ปฏิกิริยา รวม และแผนภาพ เซลล์ 16. คำนวณค่า ศักย์ไฟฟ้ามาตรฐาน ของเซลล์และระบุ - อาเซียน - ปฏิกิริยาที่มีการถ่ายโอนอิเล็กตรอน หรือปฏ ของธาตุหรือไอออนมีการเปลี่ยนแปลงเลขออ เรียกว่า ปฏิกิริยารีดอกซ์ ปฏิกิริยารีดอกซ์ ป ปฏิกิริยาออกซิเดชันและปฏิกิริยารีดักชัน ซึ่ง เสมอปฏิกิริยาออกซิเดชันเป็นปฏิกิริยาที่อะต ไอออนเสียอิเล็กตรอนแล้วเลขออกซิเดชันเพิ่ม ปฏิกิริยารีดักชันเป็นปฏิกิริยาที่อะตอมของธา อิเล็กตรอนแล้วเลขออกซิเดชันลดลงธาตุหรือ อิเล็กตรอนแล้วมีเลขออกซิเดชันเพิ่มขึ้นเรียก ส่วนธาตุหรือไอออนที่รับอิเล็กตรอนแล้วมีเลข ลดลงเรียกว่า ตัวออกซิไดส์ - ปฏิกิริยารีดอกซ์มีทั้งครึ่งปฏิกิริยาที่มีการให้ เรียกว่า ครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชัน และครึ่งปฏิ อิเล็กตรอน เรียกว่า ครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน โดย อิเล็กตรอน จะมีเลขออกซิเดชันเพิ่มขึ้น เรียก ส่วนสารที่รับอิเล็กตรอนจะมีเลขออกซิเดชัน ตัวออกซิไดส์ - การดุลสมการรีดอกซ์สามารถดุลได้โดยใช้เล หรือดุลโดยใช้ครึ่งปฏิกิริยา การดุลสมการ รีดอกซ์โดยใช้เลขออกซิเดชัน ต้องทำเลขออก ของตัวรีดิวซ์และเลขออกซิเดชันที่ลดลงของข ให้เท่ากัน จากนั้นจึงดุลจำนวนอะตอมของแต ผลรวมประจุทางซ้ายและทางขวาของสมการ - การดุลสมการรีดอกซ์สามารถดุลได้โดยใช้เล หรือดุลโดยใช้ครึ่งปฏิกิริยา การดุลสมการ รีดอกซ์โดยใช้เลขออกซิเดชัน ต้องทำเลขออก ของตัวรีดิวซ์และเลขออกซิเดชันที่ลดลงของข ให้เท่ากัน จากนั้นจึงดุลจำนวนอะตอมของแต ผลรวมประจุทางซ้ายและทางขวาของสมการ - แผนภาพเซลล์ไฟฟ้าเคมี คือ กลุ่มสัญลักษ กัลวานิก โดยบ่งชี้ถึง ชนิดของขั้วไฟฟ้า และ โตรไลต์ ในแต่ละครึ่งเซลล์ - เมื่อนำครึ่งเซลล์ต่างชนิดกันมาต่อเป็นเซลล์ อิเล็กตรอนจะเคลื่อนที่จากขั้วที่มีศักย์ไฟฟ้า ต่ำไปยังขั้วที่มีศักย์ไฟฟ้าสูงกว่า ความต่างศัก
กระบวนการคิด /สมรรถนะสำคัญ คุณลักษณะ อันพึง ประสงค์ อ่านคิด วิเคราะห์ และเขียน ภาระงานที่ มอบ หมายให้ Tasks เวลา / hours น้ำ หนัก คะแนน Score ฏิกิริยาที่อะตอม อกซิเดชัน ประกอบด้วย เกิดขึ้นพร้อมกัน ตอมของธาตุหรือ มขึ้น ส่วน าตุหรือไอออนรับ อไอออนที่เสีย ว่า ตัวรีดิวซ์ ขออกซิเดชัน ห้ อิเล็กตรอน ฏิกิริยาที่มีการรับ ยสารที่ให้ กว่า ตัวรีดิวซ์ ลดลง เรียกว่า ลขออกซิเดชัน กซิเดชันที่เพิ่มขึ้น ของตัวออกซิไดส์ ต่ละธาตุและ รให้เท่ากัน ลขออกซิเดชัน กซิเดชันที่เพิ่มขึ้น ของตัวออกซิไดส์ ต่ละธาตุและ รให้เท่ากัน ษณ์ที่แสดงเซลล์ สารละลายอิเล็ก ์กัลป์วานิก ย์ที่วัดได้คือ กระบวนการคิด - กระบวนการ เรียนรู้แบบบูรณา การ -กระบวนการ สร้างความรู้ - กระบวนการคิด - กระบวนการ แก้ปัญหา - กระบวนการ เรียนรู้จาการ ปฏิบัติจริง สมรรถนะ 6 ด้าน □ 1. การจัดการ ตนเองอย่างมีสุข ภาวะ □ 2. ความคิดขั้น สูงและการเรียนรู้ □ 3. การสื่อสาร ด้วยภาษา □ 4. การจัดการ และการทำงาน เป็นทีม □ 5. การเป็น พลเมืองที่เข้มแข็ง □ 6. การอยู่รวม กับธรรมชาติและ วิทยาการอย่าง ยั่งยืน 1. รักชาติ ศาสน์ กษัติริย์ 2. ซื่อสัตย์ สุจริต 3. มีวินัย 4. ใฝ่เรียนรู้ 5. อยู่อย่าง พอเพียง 6. มุ่งมั่นใน การทำงาน 7. รักความ เป็นไทย 8. มีจิต สาธารณะ 1. สามารถคัด สรรสื่อที่ต้องการ อ่านเพื่อหาข้อมูล สารสนเทศได้ ตามวัตถุประสงค์ สามารถสร้าง ความเข้าใจและ ประยุกต์ใช้ ความรู้จากการ อ่าน 2. สามารถจับ ประเด็นสำคัญ และประเด็น สนับสนุน โต้แย้ง 3. สามารถ วิเคราะห์ วิจารณ์ ความ สมเหตุสมผล ความน่าเชื่อถือ ลำดับความและ ความเป็นไปได้ ของเรื่องที่อ่าน 4. สามารถสรุป คุณค่า แนวคิด แง่คิดที่ได้จาก การอ่าน 5. สามารถสรุป อภิปราย ขยาย ความ แสดง ความคิดเห็น โต้แย้ง สนับสนุน โน้มน้าว โดยการ เขียนสื่อสารใน รูปแบบต่าง ๆ - รายงาน กิจกรรมและ นำเสนอการ ทดลอง - การนำเสนอ -แผนผัง ความคิด - แบบทดสอบ - ใบงาน - ใบกิจกรรม - แบบฝึกหัด 24 20
ลำดับที่ ชื่อหน่วย การ เรียนรู้ มาตรฐาน การเรียนรู้/ ตัวชี้วัด/ ผลการเรียนรู้ สาระการเรียนรู้ ท้องถิ่น/เศรษฐกิจ พอเพียง/อาเซียน/ ต้านทุจริต สาระสำคัญ ประเภทของเซลล์ เคมีไฟฟ้า ขั้วไฟฟ้า และปฏิกิริยาเคมีที่ เกิดขึ้น 17. อธิบายหลักการ ทำงาน และเขียน สมการแสดง ปฏิกิริยาของเซลล์ ปฐมภูมิและเซลล์ ทุติยภูมิ 18. ทดลองชุบโลหะ และแยกสารเคมีด้วย กระแสไฟฟ้า และ อธิบายหลักการทาง เคมีไฟฟ้าที่ใช้ในการ ชุบโลหะ การแยก สารเคมีด้วย กระแสไฟฟ้า การทำ โลหะให้บริสุทธิ์ และ การป้องกันการกัด กร่อนของโลหะ 19. สืบค้นข้อมูล และนำเสนอตัวอย่าง ความก้าวหน้าทาง เทคโนโลยีที่ เกี่ยวข้องกับเซลล์ เคมีไฟฟ้า ในชีวิตประจำวัน ศักย์ไฟฟ้าของเซลล์ ที่มีหน่วยเป็นโวลต์ - เซลล์กัลป์วานิกแบ่งตามลักษณะปฏิกิริยาที เซลล์ได้เป็น 2 ประเภทคือ เซลล์ปฐมภูมิ ซึ่งเ วานิกที่ปฏิกิริยาเคมีภายในเซลล์เกิดขึ้นอย่าง สามารถเปลี่ยนผลิตภัณฑ์กลับเป็นสารตั้งต้นไ กลับไม่ได้) จึงไม่สามารถนำกลับมาใช้ใหม่ได้อี ถ่านไฟฉาย เซลล์แอลคาไลน์ เซลล์ปรอท เซล กัลป์วานิกอีกประเภทหนึ่งคือ เซลล์ทุติยภูมิ วานิกที่นำไปใช้แล้วสามารถทำให้เกิดปฏิกิริย (ปฏิกิริยาผันกลับได้) โดยการอัดไฟ หรือการ กลับมาใช้ใหม่ได้อีก - เซลล์อิเล็กโทรไลติกเป็นเซลล์ไฟฟ้าเคมีอีกช ประกอบด้วยขั้วไฟฟ้า 2 ขั้ว จุ่มอยู่ใน อิเล็กโท กระแสไฟฟ้าจากแหล่งกำเนิดไฟฟ้ากระแสตร จะมีปฏิกิริยาเคมีเกิดขึ้นและได้สารใหม่ เรียก อิเล็กโทรลิซิส หรือกระบวนการแยกสลายด้ว - การชุบโลหะด้วยไฟฟ้า สิ่งที่นำมาชุบต้องอย เสมอ โลหะที่ใช้ชุบต้องอยู่ด้านแอโนดเสมอ ส ต้องเป็นชนิดเดียวกับแอโนด(โลหะที่ใช้ชุบ) ก ต้องเป็นกระแสตรง และความเข้มข้นของสาร เปลี่ยนแปลง - จากความรู้เรื่องเซลล์ไฟฟ้าเคมีทั้งที่เป็นเซล เซลล์อิเล็กโทรไลติก สามารถนำมาประยุกต์ใ เครื่องมือเครื่องใช้และวัสดุอุปกรณ์ต่างๆ ที่เกี และสารละลายอิเล็กโทรไลต์ได้มาก ตัวอย่าง เล็กโทรไลต์แข็ง แบตเตอรี่อากาศ การทำอิเล็ น้ำทะเล ระหว่างภาคเรียน สอบกลางภาค สอบปลายภาค รวม
กระบวนการคิด /สมรรถนะสำคัญ คุณลักษณะ อันพึง ประสงค์ อ่านคิด วิเคราะห์ และเขียน ภาระงานที่ มอบ หมายให้ Tasks เวลา / hours น้ำ หนัก คะแนน Score ที่เกิดขึ้นภายใน เป็นเซลล์กัลป์ งสมบูรณ์แล้ว ไม่ ได้ (ปฏิกิริยาผัน อีก เช่น ลล์เงิน ส่วนเซลล์ เป็นเซลล์กัลป์ ยาย้อนกลับ ประจุไฟ จึงนำ ชนิดหนึ่ง ทรไลต์ เมื่อผ่าน รงเข้าไปในเซลล์ กระบวนการนี้ว่า วยไฟฟ้า ยู่ด้านแคโทด สารละลายที่ใช้ กระแสไฟฟ้าที่ใช้ รละลายจะไม่ ลล์กัลป์วานิกและ ช้เพื่อพัฒนา กี่ยวข้องกับโลหะ เช่น แบตเตอรี่อิ ล็กโทรไดอะลิซิส น 57 50 1 20 2 30 60 100
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 ชื่อเรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส หน่วยที่ 1 เรื่อง กรด-เบส รหัสวิชา ว30224 รายวิชาเคมี 4 เวลา 2 ชั่วโมง ชั้น ม. 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 1. สาระเพิ่มเติม เคมี 2. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐานการเรียนรู้ สาระเคมีข้อ 1 เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการเกิด ปฏิกิริยาเคมี สมดุลในปฏิกิริยาเคมี สมบัติและปฏิกิริยาของกรด-เบส ปฏิกิริยารีดอกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า รวมทั้งการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ 3. ผลการเรียนรู้ ม.5/1 ระบุและอธิบายว่าสารเป็นกรดหรือเบส โดยใช้ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียส เบรินสเตด-ลาวรี และลิวอิส 4. สาระการเรียนรู้/เนื้อหา สาระการเรียนรู้แกนกลาง สารในชีวิตประจำวันหลายชนิดมีสมบัติเป็นกรดหรือเบส ซึ่งพิจารณาได้โดยใช้ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เร เนียสเบรินสเตด-ลาวรี หรือลิวอิส 5. สาระสำคัญ ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียส กล่าวว่า กรด คือ สารที่ละลายน้ำแล้วแตกตัวให้ไฮโดรเจนไอออน ส่วนเบส คือ สารที่ละลายน้ำแล้วแตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออน ทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด-ลาวรี กล่าวว่า กรด คือ สารที่ให้โปรตอนแก่สารอื่น ส่วนเบส คือ สารที่รับโปรตอนจากสารอื่น ทฤษฎีกรด-เบสของลิวอิส กล่าวว่า กรด คือ สารที่รับคู่อิเล็กตรอนจากสารอื่น ส่วนเบส คือ สารที่ให้คู่ อิเล็กตรอนแก่สารอื่น 6. จุดประสงค์ของการเรียนรู้ 1. อธิบายและระบุได้ว่าสารใดเป็นกรด และสารใดเป็นเบส โดยใช้ทฤษฎีกรด.-.เบสได้ (K) 2. เขียนแสดงปฎิกิริยาการถ่ายโอนโปรตอนของสารและปฎิกิริยาการแตกตัวเมื่อสารละลายน้ำ (P) 3. มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน และมุ่งมั่นในการทำงาน(A) 7. จุดเน้นการพัฒนาผู้เรียน 7.1 ด้านความสามารถและทักษะ มีความสามารถในการแสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหาความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิตและทักษะการ สื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย 7.2 ด้านคุณลักษณะเฉพาะช่วงวัย มีความมุ่งมั่นในการศึกษา และการทำงาน
8. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน □ 1. การจัดการตนเองอย่างมีสุขภาวะ □ 2. ความคิดขั้นสูงและการเรียนรู้ □ 3. การสื่อสารด้วยภาษา □ 4. การจัดการและการทำงานเป็นทีม □ 5. การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง □ 6. การอยู่รวมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน 9. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ใฝ่เรียนรู้ 2. มุ่งมั่นในการทำงาน 3. มีจิตวิทยาศาสตร์ 10. หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 11. การบูรณาการ บูรณาการกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย เรื่อง เขียนบรรยาย การเขียนอภิปราย เขียนอธิบายและการ ลงข้อสรุป 12. กิจกรรมการเรียนรู้(สอนแบบ 5E) 1. ขั้นการสร้างความสนใจ (Engagement) 1.1 กระตุ้นความสนใจนักเรียน โดยใช้เกม kahoot 1.2 นักเรียนและครูร่วมกันทบทวนความรู้เรื่อง สารละลายกรดและสารละลายเบส ซึ่งใช้คำถาม พร้อมกับอธิบาย โดยใช้สถานการณ์จำลองบนคอมพิวเตอร์ของ PhET ประกอบการอธิบาย - สารละลายกรดทุกชนิดมีไอออนที่เหมือนกัน คืออะไร (แนวคำตอบ H3O + ซึ่งเป็นไอออนที่แสดงสมบัติของกรด ทำให้สารละลายกรดเปลี่ยนสี กระดาษลิตมัสจากสีน้ำเงินเป็นสีแดง) - สารละลายเบสทุกชนิดมีไอออนที่เหมือนกัน คืออะไร (แนวคำตอบ OHซึ่งเป็นไอออนที่แสดงสมบัติของเบส ทำให้สารละลายกรดเปลี่ยนสี กระดาษลิตมัสจากสีแดงเป็นสีน้ำเงิน)
2. ขั้นการสำรวจและค้นหา (Exploration) 2.1 นักเรียนจับคู่กับเพื่อน โดยแต่ละคู่ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับทฤษฎีกรด-เบส จากหนังสือเรียน ใบความรู้ และป๊อบอัพ 3D ที่ครูเตรียมให้แล้วร่วมกันแสดงความคิดเห็นจนเกิดความเข้าใจที่ตรงกัน 2.2 เมื่อนักเรียนได้ศึกษาด้วยตนเองแล้ว ครูยกตัวอย่างเพิ่มเติมเพื่อให้นักเรียนมีความเข้าใจมาก ยิ่งขึ้น โดยยกตัวอย่างดังนี้ 2.2.1 ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียส HBr(aq) + H2O(aq) → H3O + (aq) + Br- (aq) KOH(aq) → K + (aq) + OH- (aq) นอกจากนี้ครูยกตัวอย่างกรดหรือเบสบางชนิดที่ไม่สามารถอธิบายความเป็นกรด-เบสโดยใช้ ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียสได้ เช่น NH3 เพื่อชี้ให้เห็นถึงข้อจำกัดของการใช้ทฤษฎีนี้ เพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่การ อธิบายสมบัติของกรด-เบสโดยใช้ทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด-ลาวรี 2.2.2 ทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด-ลาวรี NH3(aq) + H2O(aq) ⇌ NH4 + (aq) + OH- (aq) CH3COOH(aq) + OH- (aq) ⇌ CH3COO- (aq) + H2O(aq) ครูอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับสารละลายกรด-เบส ให้นักเรียนทราบเพิ่มเติมว่า มีสารบางชนิดที่ มีสมบัติเป็นได้ทั้งกรดและเบส เรียกสารประเภทนี้ว่า สารแอมโฟเทอริก.(amphoteric) สารประเภทนี้จะเป็น เบส เมื่อทำปฏิกิริยากับสารที่เป็นกรดมากกว่า และจะเป็นกรดเมื่อทำปฏิกิริยากับสารที่เป็นเบสมากกว่า เช่น HCO3 - , HS- , NH3 - และ H2O จากนั้นครูยกตัวอย่างกรดหรือเบสบางชนิดที่ไม่สามารถอธิบายความเป็นกรด-เบสโดยใช้ ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียสและทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด-ลาวรี ได้ เช่น BF3 เพื่อชี้ให้เห็นถึงข้อจำกัด ของการใช้สองทฤษฎีนี้ เพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่การอธิบายสมบัติของกรด-เบสโดยใช้ทฤษฎีกรด-เบสของลิวอิส กรด เบส H + เบส กรด H + กรด เบส
2.2.3 ทฤษฎีกรด-เบสของลิวอิส 2.3 นักเรียนทำใบงาน เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส 3. ขั้นการอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 3.1 นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายเพื่อหาข้อสรุปเกี่ยวกับทฤษฎีกรด-เบส โดยครูตั้งคำถามให้ นักเรียนอภิปรายดังนี้ 1. เพราะเหตุใด ทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด-ลาวรีจึงอธิบายสมบัติของกรด-เบสได้กว้างกว่า ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียส (แนวคำตอบ : เพราะทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด-ลาวรีใช้อธิบายสมบัติของกรด-เบสได้ กว้างกว่าทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียส เนื่องจากพิจารณาความเป็นกรด-เบสของสารจากการถ่ายโอน โปรตอน รวมทั้งไม่จำเป็นต้องอยู่ในสารละลายที่มีน้ำเป็นตัวทำละลาย) 2. เพราะเหตุใดทฤษฎีกรด-เบสของลิวอิสจึงใช้อธิบายความเป็นกรด-เบสได้ดีกว่าทฤษฎีอื่น (แนวคำตอบ : เนื่องจากสารทุกชนิดมีอิเล็กตรอน จึงสามารถระบุได้ว่า เมื่อสารทำปฏิกิริยากัน สารใดให้และสารใดรับอิเล็กตรอน) 3.2 นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายเพื่อหาข้อสรุปเกี่ยวกับคู่ทฤษฎีกรด-เบส ซึ่งได้ข้อสรุปว่า “ทฤษฎีกรด-เบส ดังนี้ • ทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียส “กรด คือ สารที่ละลายน้ำแล้วแตกตัวให้ไฮโดรเจนไอออน ส่วน เบส คือ สารที่ละลายน้ำแล้วแตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออน ” และทฤษฎีกรด-เบสของอาร์เรเนียส มีข้อจำกัด คือ สารที่ไม่ละลายน้ำ หรือไม่มี H + หรือ OHเป็นองค์ประกอบ ไม่สามารถบอกได้ว่าเป็นกรดหรือเบส • ทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด-ลาวรี “กรด คือ สารที่ให้โปรตอนแก่สารอื่น ส่วนเบส คือ สารที่รับ โปรตอนจากสารอื่น ” และ ทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด-ลาวรีมีข้อจำกัด คือ ถ้าไม่มีการให้หรือรับโปรตอน จะบอกไม่สามารถบอกได้ว่าเป็นกรดหรือเบส • ทฤษฎีกรด-เบสของลิวอิส “ กรด คือ สารที่รับคู่อิเล็กตรอนจากสารอื่น ส่วนเบส คือ สารที่ให้คู่ อิเล็กตรอนแก่สารอื่น” และทฤษฎีกรด-เบสของลิวอิสจึงใช้อธิบายความเป็นกรด-เบสได้ดีกว่าทฤษฎีอื่น 4. ขั้นการขยายความรู้ (Elaboration) ขยายความความรู้นักเรียน โดยใช้คำถาม และใช้หนังสือยืด กรด-เบสในชีวิตประจำวัน ประกอบการอธิบาย ซึ่งคำถามมีดังนี้ 4.1 กรด-เบส มีความสำคัญต่อชีวิตประจำวันอย่างไร (แนวคำตอบ : ในชีวิตประจำวันเรามักจะพบกับสารต่าง ๆ ซึ่งบางชนิดมีสมบัติเป็นกรด บางชนิดมีสมบัติเป็นเบส โดยสารละลายกรด - เบส มีทั้งประโยชน์และโทษต่อสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม ดังนั้น การเรียนเกี่ยวกับกรด-เบส จึงมีความสำคัญต่อชีวิตประจำวัน เผื่อที่จะนำความรู้ไปประยุกต์ใช้ในการสารต่าง ๆ อย่างระมัดระวังและเหมาะสม) กรด เบส
4.2 นักเรียนยกตัวอย่าง กรด-เบสในชีวิตประจำวัน (แนวคำตอบ : สารละลายที่มีคุณสมบัติเป็นกรดที่เราใช้ในชีวิตประจำวัน เช่น น้ำส้ม น้ำอัดลม น้ำผลไม้ที่มีรสเปรี้ยว มะนาว สารละลายเบสที่เราใช้ในชีวิตประจำวันมีมากมายหลายชนิด เช่น สบู่ ยาสระผม ผงซักฟอก เป็นต้น ) 5. ขั้นการประเมินผล (Evaluation) 5.1 ประเมินความรู้ของนักเรียนจากแบบทดสอบ เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส 5.2 ประเมินทักทักษะ โดยใช้แบบทดสอบ เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส (อัตนัย) 5.3 ประเมินพฤติกรรมคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่าง เรียน 13. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนรายวิชาคมีเพิ่มเติม 2. ใบงาน เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส 3. ใบความรู้ เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส 4. เกม kahoot 5. สถานการณ์จำลองบนคอมพิวเตอร์ของ PhET 6. หนังสือยืด กรด-เบสในชีวิตประจำวัน 7. ป๊อบอัพ 3 เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส 8. powerpoint เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส 14. การวัดและประเมินผล 14.1 การวัดผลและประเมินผล 1. ครูประเมินความรู้จากแบบทดสอบหลังเรียน 2. ครูประเมินทักษะการเขียนแสดงปฏิกิริยาการถ่ายโอนจากใบงาน 3. ประเมินพฤติกรรมของนักเรียนจากการสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนเป็นรายบุคคล 14.2 เครื่องมือการวัดและประเมินผล 1. แบบทดสอบหลังเรียน 2. ใบงงาน 3. แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน 14.3 เกณฑ์การวัดผลและประเมินผล รายการประเมิน วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. พุทธิพิสัย อธิบายและระบุได้ ว่าสารใดเป็นกรด และ สารใดเป็นเบส โดยใช้ ทฤษฎีกรด.-.เบสได้ ครูตรวจจาก แบบทดสอบ เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส แบบทดสอบ เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส - ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 ขึ้นไป
รายการประเมิน วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 2. ทักษะพิสัย เขียนแสดงปฎิกิริยา การถ่ายโอนโปรตอน ของสารและปฎิกิริยา การแตกตัวเมื่อ สารละลายน้ำ ครูตรวจจากใบงาน เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส ใบงาน เรื่อง ทฤษฎี กรด-เบส - ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 ขึ้นไป 3. จิตพิสัย มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่ เรียน และมุ่งมั่นในการ ทำงาน บันทึกจากแบบสังเกต พฤติกรรมระหว่างเรียน แบบสังเกตพฤติกรรม ระหว่างเรียน - ผ่านเกณฑ์ rubrics ระดับ 2 ขึ้นไป เกณฑ์การประเมินรูบริคส์ (Rubrics) ด้านจิตพิสัย นักเรียนสามารถปฏิบัติตามแบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนของนักเรียน ผ่านเกณฑ์ รูบริคส์ระดับ 2 ขึ้นไป รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 1. มีวินัย 1. แต่งตัวถูกระเบียบ 2. ตรงต่อเวลา 3. ทำงานส่งครบ ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 2. มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน 1. กระตือรือร้นตั้งใจมุ่งมั่น ในการเรียน 2. แสวงหาความรู้ 3. การสรุปและถ่ายถอด ความรู้ให้กับเพื่อน ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 3. มุ่งมั่นในการทำงาน 1. ตั้งใจทำงาน 2. ไม่หยอกล้อกัน 3. ไม่พูดคุยกันเสียงดัง ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด เกณฑ์การวัดผล ประเมิน 3 องค์ประกอบ คะแนนเต็ม 9 คะแนน กำหนดเกณฑ์การตัดสินแบ่งเป็นระดับคุณภาพดังนี้ ระดับ 3 ดี คะแนน 7-9 ระดับ 2 ปานกลาง คะแนน 4-6 ระดับ 1 พอใช้ คะแนน 11-3 การประเมิน □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน
แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ....... ปีการศึกษา ...... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... เลข ที่ ชื่อ - สกุล รายการประเมิน รวม คะแนน คะแนน เฉลี่ย ผลการประเมิน มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน มุ่งมั่นในการ ทำงาน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 (9) ผ่าน ไม่ผ่าน ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
แบบบันทึกคะแนนท้ายแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 1 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ..................................... เรื่อง ......................................... นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ...... ปีการศึกษา ....... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... ที่ ชื่อ-สกุล คุณภาพผู้เรียน รวม (.....) เก็บ (.....) พุทธิพิสัย (.....) ทักษะพิสัย (.....) จิตพิสัย (.....) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
บันทึกหลังการสอน 1. ผลการจัดการเรียนการสอน 1.1 ด้านความรู้…………………………………………………………………………………….................................… .............................................................................................................................................................. 1.2 ด้านทักษกระบวนการ……………………………………………………………............................…………...… .............................................................................................................................................................. 1.3 ด้านคุณลักษณะ………………………………………………………………..............................………………… .............................................................................................................................................................. 2. ปัญหา / อุปสรรค ……………………………………………………………………………….………….........................................…………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… .............................................................................................................................................................. 3. แนวทางแก้ไข ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………….........................................………………… ……………………………………………………………………………………..........................................………………… .............................................................................................................................................................. 4. ผลการวิเคราะห์ / ประเมินแผนการจัดการเรียนรู้ ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………..…........................................………………… …………………………………………………………………………………..........................................…………………… .............................................................................................................................................................. ลงชื่อ…………………………….ผู้บันทึก (นางสาวมณีรัตน์ เชื้อตาหมื่น)
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 ชื่อเรื่อง คู่กรด–เบส หน่วยที่ 1 เรื่อง กรด-เบส รหัสวิชา ว30224 รายวิชาเคมี 4 เวลา 2 ชั่วโมง ชั้น ม. 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 1. สาระเพิ่มเติม เคมี 2. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐานการเรียนรู้ สาระเคมีข้อ 2 เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการเกิด ปฏิกิริยาเคมี สมดุลในปฏิกิริยาเคมี สมบัติและปฏิกิริยาของกรด-เบส ปฏิกิริยารีดอกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า รวมทั้งการน าความรู้ไปใช้ประโยชน์ 3. ผลการเรียนรู้ ม.5/2 ระบุคู่กรด-เบสของสารตามทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด-ลาวรี 4. สาระการเรียนรู้/เนื้อหา สาระการเรียนรู้แกนกลาง ตามทฤษฎีกรด-เบสของเบรินสเตด-ลาวรี เมื่อกรดหรือเบสละลายน้ าหรือท าปฏิกิริยากับสารอื่นจะมีการ ถ่ายโอนโปรตอนระหว่างสารตั้งต้นที่เป็นกรดและเบส เกิดเป็นผลิตภัณฑ์ซึ่งเป็นโมเลกุลหรือไอออนที่เป็นคู่ กรด-เบสของสารตั้งต้นนั้น โดยสารที่เป็นคู่กรด-เบสกันจะมีโปรตอนต่างกัน ๑ โปรตอน 5. สาระส าคัญ สารที่เป็นคู่กรด-เบสกันจะมีจ านวนโปรตอนต่างกัน 1 โปรตอน และสารบางชนิดสามารถท าหน้าที่ เป็นได้ทั้งกรดและเบส เช่น น้ า เรียกสารประเภทนี้ว่า แอมโฟเทอริก หรือแอมฟิโพรติก 6. จุดประสงค์ของการเรียนรู้ 1. อธิบายความหมายของคู่กรด-เบส พร้อมทั้งบอกความแตกต่างของจ านวนโปรตอนของสารที่เป็นคู่ กรด-เบสกันได้ (K) 2. เขียนระบุคู่กรด.-.เบสในสมการแสดงปฏิกิริยาที่ก าหนดให้ได้ (P) 3. เขียนสมการแสดงปฏิกิริยาการถ่ายโอนโปรตอนของสารได้ (P) 4. มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน และมุ่งมั่นในการท างาน (A) 7. จุดเน้นการพัฒนาผู้เรียน 7.1 ด้านความสามารถและทักษะ มีความสามารถในการแสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหาความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิตและทักษะการ สื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย 7.2 ด้านคุณลักษณะเฉพาะช่วงวัย มีความมุ่งมั่นในการศึกษา และการท างาน 8. สมรรถนะส าคัญของผู้เรียน □ 1. การจัดการตนเองอย่างมีสุขภาวะ □ 2. ความคิดขั้นสูงและการเรียนรู้ □ 3. การสื่อสารด้วยภาษา □ 4. การจัดการและการท างานเป็นทีม
□ 5. การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง □ 6. การอยู่รวมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน 9. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ใฝ่เรียนรู้ 2. มุ่งมั่นในการท างาน 3. มีจิตวิทยาศาสตร์ 10. หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 11. การบูรณาการ - บูรณาการค่านิยม 12 ประการ ข้อที่ 4 ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่าเรียนทั้งทางตรงและทางอ้อม - การเรียนด้วยตนเองจากการสืบค้นหนังสือเรียนอื่นๆ และจากอินเทอร์เน็ต 12. กิจกรรมการเรียนรู้(สอนแบบ 5E) 1. ขั้นการสร้างความสนใจ (Engagement) 1.1 นักเรียนและครูร่วมกันทบทวนความรู้ เรื่อง ทฤษฎีกรด.-.เบสเบรินสเตด.-.ลาวรี 1.2 นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายเกี่ยวกับสมการการแตกตัวในน้ า เพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่เรื่อง คู่กรด-เบสของสาร โดยพิจารณาจากการถ่ายโอนโปรตอนของสาร 2. ขั้นการส ารวจและค้นหา (Exploration) 2.1 นักเรียนจับคู่กับเพื่อน โดยแต่ละคู่ศึกษาเกี่ยวกับคู่กรด-เบสของสาร จากหนังสือเรียนรายวิชา เคมีเพิ่มเติม ม.5 และใบความรู้ แล้วร่วมกันแสดงความคิดเห็นจนเกิดความเข้าใจที่ตรงกัน 2.2 อธิบายเนื้อหาเกี่ยวกับคู่กรด.-.เบสเพื่อให้นักเรียนเข้าใจว่า คู่กรด-เบส คือ ระบบสารคู่หนึ่งที่ คล้ายกัน โดยจะมีโปรตอน (H+ ) ต่างกัน 1 ตัว สารที่มีจ านวนโปรตอนที่มากกว่าจะเป็นคู่กรด และสารที่มี โปรตอนน้อยกว่าจะเป็นคู่เบส เช่น NH4 + + H2O ⇌ H3O + + NH3 กรด เบส กรด เบส
จากปฏิกิริยาตัวอย่างนี้ เมื่ออธิบายทฤษฎีกรด.-.เบสเบรินสเตด.-.ลาวรี ในปฏิกิริยาไปข้างหน้า NH4 + ท าหน้าที่เป็นกรด เพราะให้ H + กับ H2O แล้วเกิดเป็น NH3 และ H2O รับ H + ท าหน้าที่เป็นเบส ส่วน ปฏิกิริยาย้อนกลับ H3O + เป็นกรด เพราะให้ H + กับ NH3 ซึ่งเป็นเบส แล้วเกิดเป็น H2O และ NH4 + ตามล าดับ เรียก NH4 + ว่าเป็นคู่กรดของ NH3 (เบส) เรียก H2O ว่าเป็นคู่เบสของ H3O + (กรด) เรียก NH3 ว่าเป็นคู่เบสของ NH4 + (กรด) และเรียก H3O + ว่าเป็นคู่กรดของ H2O (กรด) จะเห็นได้ว่า คู่กรด-เบสนั้นจะมีจ านวนโปรตอน ต่างกัน 1 ตัว หรืออาจกล่าวได้ว่า จ านวนโปรตอนของคู่กรดจะมากกว่าโปรตอนคู่เบสอยู่ 1 ตัวเสมอ การแสดง คู่กรด-เบสในปฏิกิริยาท าได้ดังนี้ NH4 + + H2O ⇌ H3O + + NH3 ตัวเลข 1 และ 2 แสดงถึงคู่กรด-เบสของทั้งสองคู่ ดังนั้น NH4 + จึงเป็นคู่กรดของ NH3 และ H2O เป็น คู่เบสของ H3O + 2.3 ตั้งค าถามให้นักเรียนร่วมกันอภิปราย เรื่อง คู่กรด-เบสของสาร เช่น 1) สารที่ท าหน้าที่เป็นได้ทั้งกรดและเบสเรียกว่าอย่างไร (แนวตอบ : สารแอมโฟเทอริก หรือสารแอมฟิโพรติก) 2) จงระบุคู่เบสของ H3O + H2SO4 OHและ HCl ตามล าดับ (แนวตอบ : H2O HSO4 - O 2- และ Clตามล าดับ) 3) จงระบุคู่กรดของ HS- HCO3 - NH3 และ CNตามล าดับ (แนวตอบ : H2S H2CO3 NH4 + และ HCN ตามล าดับ) 4) ถ้าเรียงล าดับความแรงของคู่เบสได้ ดังนี้ NO3 - < F- < NH3 < CN- < OHคู่กรดของ คู่เบสที่ก าหนดให้จะเรียงล าดับความแรงของคู่เบสจากน้อยไปมากได้อย่างไร (แนวตอบ : H2O < HCN < NH4 + < HF < HNO3) 5) ในหมู่และในคาบเดียวกัน ความแรงของกรดไฮโดรจะเพิ่มขึ้นตามค่าใด (แนวตอบ : ในหมู่เดียวกัน ความแรงของกรดไฮโดรจะเพิ่มขึ้นตามเลขอะตอมของ อโลหะในคาบเดียวกัน ความแรงของกรดไฮโดรจะเพิ่มขึ้นตามค่าอิเล็กโทรเนกาติวิตี ของอโลหะ) 6) กรดออกซีที่มีธาตุองค์ประกอบเหมือนกัน ความแรงของกรดจะเพิ่มขึ้นตามค่าใด (แนวตอบ : กรดออกซีที่มีธาตุองค์ประกอบเหมือนกัน ความแรงของกรดจะเพิ่มขึ้น ตามเลขออกซิเดชันที่เพิ่มขึ้น) 3. ขั้นการอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 3.1 นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเนื้อหาในบทเรียน จนได้ข้อสรุปดังต่อไปนี้ - สารที่เป็นคู่กรด-เบสกัน H + ต่างกัน 1 ตัว โดยที่คู่กรดจะมีH + มากกว่าคู่เบส 1 ตัว ในปฏิกิริยาที่ผันกลับได้จะมีปฏิกิริยาย่อย 2 ชนิด คือ ปฏิกิริยาไปข้างหน้าและปฏิกิริยา ย้อนกลับซึ่งในสารละลายกรดและสารละลายเบสจะมีสารที่เรียกว่าคู่กรด.-.เบสเสมอไม่ว่าจะเป็นปฏิกิริยาใด โดยพิจารณาจากทฤษฎีกรดใ-.เบสของเบรินสเตด.-.ลาวรี เช่น คู่กรด.-.เบส คู่กรด.-.เบส กรด1 เบส2 กรด2 เบส1
H2O เป็นคู่กรดของเบส OHNH3 เป็นคู่เบสของกรด NH4 + CH3COOH เป็นคู่กรดของเบส CH3COOH2O เป็นคู่เบสของกรด H3O + 4. ขั้นการขยายความรู้ (Elaboration) 4.1.อธิบายเพิ่มเติมว่า กรดแก่ กรดอ่อน เบสแก่ หรือเบสอ่อนต่างก็มีคู่กรด.-.เบส ถ้าเป็นกรดแก่ เช่น HCl..คู่เบสคือ..Cl- ..จะเป็นเบสที่อ่อนมาก ซึ่งมีความสามารถรับโปรตอนได้ต่ ามาก..เมื่อเทียบกับ ความสามารถในการให้โปรตอนของกรด ปฏิกิริยาจึงเกิดไปทางเดียว ส่วนกรดอ่อน เช่น CH3COOH คู่เบสของ กรดอ่อนจะเป็นเบสแก่คือ CH3COOซึ่งสามารถรับโปรตอนเกิดเป็นโมเลกุลของ CH3COOH ได้ดีเมื่อเทียบกับ ความสามารถในการให้โปรตอนของกรดอ่อนนั้น จึงต้องเขียนสมการแสดงปฏิกิริยาย้อนกลับ 5. ขั้นการประเมินผล (Evaluation) 5.1 ประเมินความรู้และทักษะของนักเรียนโดยใช้ใบงาน เรื่องคู่กรด-คู่เบส 5.2 ประเมินพฤติกรรมคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน 13. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนรายวิชาเคมีเพิ่มเติม เล่ม 3 2. ใบความรู้ เรื่อง คู่กรด-คู่เบส 3. ใบงาน เรื่อง คู่กรด-คู่เบส 4. เกมจิ๊กซอว์คู่กรด-คู่เบส 5. อินเตอร์เน็ต (เว็บที่น่าสนใจ : เช่น https://www.youtube.com/watch?v=ZrICGKUeW2I) 6. powerpoint เรื่อง คู่กรด-คู่เบส 14. การวัดและประเมินผล 14.1 การวัดผลและประเมินผล 1. ครูประเมินความรู้จากใบงาน 2. ครูประเมินทักษะจากใบงาน 3. บันทึกจากแบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนเป็นรายบุคคล 14.2 เครื่องมือการวัดและประเมินผล 1. ใบงาน 2. แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน
14.3 เกณฑ์การวัดผลและประเมินผล รายการประเมิน วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. พุทธิพิสัย อธิบายความหมาย ของคู่กรด-เบส พร้อมทั้ง บอกความแตกต่างของ จ านวนโปรตอนของสาร ที่เป็นคู่กรด-เบสกันได้ ครูตรวจจากใบงาน เรื่อง คู่กรด-คู่เบส ใบงาน เรื่อง คู่กรด-คู่ เบส - ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 ขึ้นไป 2. ทักษะพิสัย เขียนระบุคู่กรด.-. เบสในสมการแสดง ปฏิกิริยาที่ก าหนดให้ได้ เขียนสมการแสดง ปฏิกิริยาการถ่ายโอน โปรตอนของสารได้ ครูตรวจจากใบงาน เรื่อง คู่กรด-คู่เบส ใบงาน เรื่อง คู่กรด-คู่ เบส - ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 ขึ้นไป 3. จิตพิสัย มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่ เรียน และมุ่งมั่นในการ ท างาน บันทึกจากแบบสังเกต พฤติกรรมระหว่างเรียน แบบสังเกตพฤติกรรม ระหว่างเรียน - ผ่านเกณฑ์ rubrics ระดับ 2 ขึ้นไป เกณฑ์การประเมินรูบริคส์ (Rubrics) ด้านจิตพิสัย นักเรียนสามารถปฏิบัติตามแบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนของนักเรียน ผ่านเกณฑ์ รูบริคส์ระดับ 2 ขึ้นไป รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 1. มีวินัย 1. แต่งตัวถูกระเบียบ 2. ตรงต่อเวลา 3. ท างานส่งครบ ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 2. มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน 1. กระตือรือร้นตั้งใจมุ่งมั่น ในการเรียน 2. แสวงหาความรู้ 3. การสรุปและถ่ายถอด ความรู้ให้กับเพื่อน ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 3. มุ่งมั่นในการท างาน 1. ตั้งใจท างาน 2. ไม่หยอกล้อกัน 3. ไม่พูดคุยกันเสียงดัง ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด
เกณฑ์การวัดผล ประเมิน 3 องค์ประกอบ คะแนนเต็ม 9 คะแนน ก าหนดเกณฑ์การตัดสินแบ่งเป็นระดับคุณภาพดังนี้ ระดับ 3 ดี คะแนน 7-9 ระดับ 2 ปานกลาง คะแนน 4-6 ระดับ 1 พอใช้ คะแนน 11-3 การประเมิน □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน
แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ....... ปีการศึกษา ...... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... เลข ที่ ชื่อ - สกุล รายการประเมิน รวม คะแนน คะแนน เฉลี่ย ผลการประเมิน มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน มุ่งมั่นในการ ท างาน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 (9) ผ่าน ไม่ผ่าน ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
แบบบันทึกคะแนนท้ายแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 2 หน่วยการเรียนรู้ที่ 2 ..................................... เรื่อง ......................................... นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ...... ปีการศึกษา ....... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... ที่ ชื่อ-สกุล คุณภาพผู้เรียน รวม (.....) เก็บ (.....) พุทธิพิสัย (.....) ทักษะพิสัย (.....) จิตพิสัย (.....) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../...........
บันทึกหลังการสอน 1. ผลการจัดการเรียนการสอน 1.1 ด้านความรู้…………………………………………………………………………………….................................… .............................................................................................................................................................. 1.2 ด้านทักษกระบวนการ……………………………………………………………............................…………...… .............................................................................................................................................................. 1.3 ด้านคุณลักษณะ………………………………………………………………..............................………………… .............................................................................................................................................................. 2. ปัญหา / อุปสรรค ……………………………………………………………………………….………….........................................…………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… .............................................................................................................................................................. 3. แนวทางแก้ไข ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………….........................................………………… ……………………………………………………………………………………..........................................………………… .............................................................................................................................................................. 4. ผลการวิเคราะห์ / ประเมินแผนการจัดการเรียนรู้ ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………..…........................................………………… …………………………………………………………………………………..........................................…………………… .............................................................................................................................................................. ลงชื่อ…………………………….ผู้บันทึก (นางสาวมณีรัตน์ เชื้อตาหมื่น)
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 ชื่อเรื่อง สมบัติและการแตกตัวของกรด-เบส หน่วยที่ 1 เรื่อง กรด-เบส รหัสวิชา ว30224 รายวิชาเคมี 4 เวลา 3 ชั่วโมง ชั้น ม. 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 1. สาระเพิ่มเติม เคมี 2. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐานการเรียนรู้ สาระเคมีข้อ 2เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการเกิด ปฏิกิริยาเคมี สมดุลในปฏิกิริยาเคมี สมบัติและปฏิกิริยาของกรด-เบส ปฏิกิริยารีดอกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า รวมทั้งการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ 3. ผลการเรียนรู้ บอกความหมายและระบุว่าสารเป็นกรดแก่ เบสแก่ กรดอ่อน และเบสอ่อน 4. สาระการเรียนรู้/เนื้อหา สาระการเรียนรู้แกนกลาง สารละลายต่าง ๆ ที่ใช้ในชีวิตประจำวันแต่ละชนิดจะมีสมบัติแตกต่างกัน มีทั้งชนิดที่มีฤทธิ์กัดกร่อน หรือที่เรียกว่า มีสมบัติเป็นกรด และชนิดที่มีสมบัติเป็นเบส สารบางชนิดเป็นอันตราย แต่บางชนิดสามารถ นำมาใช้ประโยชน์ได้ สมบัติของสารละลายกรด-เบส จึงเป็นเกณฑ์อีกประเภทหนึ่งที่นักวิทยาศาสตร์นำมาใช้ใน การจำแนกประเภทของสาร 5. สาระสำคัญ สมบัติของกรดและเบส คุณสมบัติ กรด เบส การเปลี่ยนสีกระดาษลิตมัส น้ำเงิน → แดง แดง → น้ำเงิน รสชาติ เปรี้ยว ฝาด, ขม ค่า pH ต่ำกว่า 7 สูงกว่า 7 การนำไฟฟ้า นำไฟฟ้าได้ นำไฟฟ้าได้ เมื่อโดนผิว กัดกร่อน ลื่นมือ, เป็นฟอง สมบัติการกัดกร่อน กัดกร่อนโลหะ ไม่กัดกร่อนโลหะ การทำปฏิกิริยา ทำปฏิกิริยากับโลหะได้ H2 ทำปฏิกิริยากับกรดได้เกลือกับน้ำ 6. จุดประสงค์ของการเรียนรู้ 1. อธิบายเกี่ยวกับคุณสมบัติกรด-เบสได้ได้ (K) 2. ระบุและจำแนกกรด-เบสได้ (P) 3. มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน และมุ่งมั่นในการทำงาน(A)
7. จุดเน้นการพัฒนาผู้เรียน 7.1 ด้านความสามารถและทักษะ มีความสามารถในการแสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหาความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิตและทักษะการ สื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย 7.2 ด้านคุณลักษณะเฉพาะช่วงวัย มีความมุ่งมั่นในการศึกษา และการทำงาน 8. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน □ 1. การจัดการตนเองอย่างมีสุขภาวะ □ 2. ความคิดขั้นสูงและการเรียนรู้ □ 3. การสื่อสารด้วยภาษา □ 4. การจัดการและการทำงานเป็นทีม □ 5. การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง □ 6. การอยู่รวมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน 9. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ใฝ่เรียนรู้ 2. มุ่งมั่นในการทำงาน 3. มีจิตวิทยาศาสตร์ 10. หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 11. การบูรณาการ บูรณาการกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย เรื่อง การเขียนบรรยาย การอภิปราย การอธิบายและการลง ข้อสรุป 12. กิจกรรมการเรียนรู้(สอนแบบ 5E) 1. ขั้นการสร้างความสนใจ (Engagement) 1.1..ตั้งคำถามชวนให้เรียนคิด โดยใช้คำถามง่ายๆ ดังนี้ - นักเรียนรู้จักเกี่ยวกับสมบัติของกรด-เบสหรือไม่ - สารละลายที่นำไฟฟ้าได้เรียกว่าอะไร (สารละลายอิเล็กโทรไลต์) - สารละลายที่ไม่นำไฟฟ้าเรียกว่าอะไร (สารละลายนอนอิเล็กโทรไลต์)
- สารละลายมีกี่ประเภท อะไรบ้าง (มี 4 ประเภท ได้แก่ กรด เบส เกลือ และอินทรีย์) 1.2..นำเข้าสู่บทเรียน เรื่อง สมบัติและการแตกตัวของกรดเบส ด้วยการอภิปรายเรื่องการแตกตัว เป็นไอออนและการนำไฟฟ้าของสารละลายที่มีสารประกอไอออนิกและสารโคเวเลนต์เป็นตัวละลาย.. 2. ขั้นการสำรวจและค้นหา (Exploration) 2.1 นักเรียนจับคู่กับเพื่อน โดยแต่ละคู่ศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับทฤษฎีกรด-เบส จากหนังสือเรียน ใบความรู้ วิดิโอ และ powerpoint ที่ครูเตรียมให้แล้วร่วมกันแสดงความคิดเห็นจนเกิดความเข้าใจที่ตรงกัน 2.2 เมื่อนักเรียนได้ศึกษาด้วยตนเองแล้ว ครูยกอธิบายเพิ่มเติมเพื่อให้นักเรียนมีความเข้าใจมาก ยิ่งขึ้น โดยอธิบายและยกตัวอย่างดังนี้ 1. คุณสมบัติของกรด-เบส กรด (Acid) เป็นสารชนิดหนึ่งในทางเคมี โดยทั่วไปแล้วหมายถึงสารชนิดใดก็ได้ที่สามารถ ละลายน้ำได้ และเกิดสารละลายที่มีค่า pH น้อยกว่า 7 ในทางวิทยาศาสตร์ กรดหมายถึงโมเลกุลหรือไอออน ที่สามารถให้ไฮโดรเจนไอออน (H + ) แก่เบสได้ เมื่อกรดทำปฏิกิริยากับเบสจะสะเทินทำให้ได้เกลือ หรือ น้ำกับ เกลือตัวอย่างของกรดที่พบบ่อยได้แก่ กรดมะนาว กรดน้ำส้มสายชู กรดกำมะถัน เป็นต้น กรด แบ่งเป็น 2 ประเภท คือ • กรดอินทรีย์(Organic Acids) เช่น กรดแอซีติก (กรดน้ำส้ม) กรดมด เป็นต้น • กรดอนินทรีย์ (Inorganic Acids) เช่น กรดไนตริกกรดซัลฟิวริก เป็นต้น สมบัติของกรด 1. กรดมีธาตุไฮโดรเจนเป็นองค์ประกอบที่สำคัญ เช่น HCl , H2SO4 , HNO3 2. กรดมีรสเปรี้ยว แต่ไม่ควรชิม เพราะกรดบางชนิดเป็นอันตรายต่อเนื้อเยื่อของ สิ่งมีชีวิต 3. กรดทำปฏิกิริยากับโลหะได้แก๊สไฮโดรเจนซึ่งเป็นแก๊สที่เบา ติดไฟได้ 4. กรดทำปฏิกิริยากับหินปูน ทำให้หินปูนกร่อน และ เกิดแก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ซึ่งมี สมบัติทำให้น้ำปูนใสขุ่น 5. เมื่อนำกรดมาทดสอบกับกระดาษลิตมัสจะเปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสีน้ำเงินเป็นสีแดง เบส (Base) คือ สารที่ละลายน้ำแล้วแตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออน (OH- ) ออกมา เมื่อ เบสทำปฏิกิริยากับกรดจะเกิดปฏิกิริยาสะเทินได้เกลือหรือได้เกลือกับน้ำ เมื่อเบสละลายน้ำจะได้สารละลายที่ มีค่า pH มากกว่า 7สารที่เป็นเบสได้แก่ ผงฟู (NaHCO3) ปูนขาว (Ca(OH)2) ด่างคลี (KOH) เป็นต้น สมบัติของเบส 1. ทำปฏิกิริยากับแอมโมเนียมไนเตรดจะให้แก๊สแอมโมเนียซึ่งมีกลิ่นฉุน 2. ทำปฏิกิริยากับน้ำมันพืชหรือไขมันได้สบู่ 3. ทำปฏิกิริยากับโลหะอะลูมิเนียมได้แก๊สไฮโดรเจน 4. มีสมบัติลื่นมือคล้ายสบู่ 5. เบสบางชนิดมีสมบัติกัดกร่อนผิวหนังทำให้เกิดอาการระคายเคือง 2. สารละลายละลายอิเล็กโทรไลต์และนอนอิเล็กโทรไลต์ สารละลายละลายอิเล็กโทรไลต์คือ สารที่เมื่อละลายน้ำแล้วสามารถนำไฟฟ้าได้ และ สามารถแตกตัวเป็นไอออนได้
สารละลายละลายอิเล็กโทรไลต์แบ่งออกเป็น 2 ชนิด ดังนี้ 1.1 อิเล็กโทรไลต์แก่ คือ สารละลายอิเล็กโทรไลต์ที่แตกตัวได้มาก ทำให้นำไฟฟ้าได้ดี เช่น กรดแก่ เบสแก่ และเกลือ กรดแก่ เบสแก่ เกลือ HCl H2SO4 HBr HNO3 HI HClO3 HClO4 LiOH Ca(OH)2 NaOH Sr(OH)2 KOH Ba(OH)2 RbOH CsOH LiCl NaCl Na2SO4 KI KBr 1.2 อิเล็กโทรไลต์อ่อน คือ สารที่แตกตัวได้บางส่วนหรือแตกตัวได้น้อย ทำให้นำไฟฟ้าได้ น้อย ซึ่งการแตกตัวของอิเล็กโทรไลต์อ่อนเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้และมีภาวะสมดุลเกิดขึ้น เช่น กรดอ่อน เบสอ่อน HF, CH3COOH HNO2, HCN NH3 , NH4OH, CH2NH2 สารละลายละลายนอนอิเล็กโทรไลต์คือ สารที่เมื่อละลายน้ำแล้วไม่สามารถนำไฟฟ้าได้ เพราะสารไม่สามารถแตกตัวเป็นไอออนได้ เช่น C12H22O11 3. ขั้นการอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 3.1 นักเรียนและครูร่วมกันอภิปรายเพื่อหาข้อสรุปเกี่ยวกับสมบัติของกรด-เบส ดังนี้ คุณสมบัติ กรด เบส การเปลี่ยนสีกระดาษลิตมัส น้ำเงิน → แดง แดง → น้ำเงิน รสชาติ เปรี้ยว ฝาด, ขม ค่า pH ต่ำกว่า 7 สูงกว่า 7 การนำไฟฟ้า นำไฟฟ้าได้ นำไฟฟ้าได้ เมื่อโดนผิว กัดกร่อน ลื่นมือ, เป็นฟอง สมบัติการกัดกร่อน กัดกร่อนโลหะ ไม่กัดกร่อนโลหะ การทำปฏิกิริยา ทำปฏิกิริยากับโลหะได้ H2 ทำปฏิกิริยากับกรดได้เกลือกับน้ำ 4. ขั้นการขยายความรู้ (Elaboration) 4.1 อธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับสารละลายอิเล็กโทรไลต์ให้นักเรียนทราบว่าสารละลายอิเล็กโทรไลต์ อาจมีสมบัติเป็นกรดเป็นเบส หรือกลางก็ได้ เมื่อทดสอบการนำไฟฟ้าของสารละลายพบว่าการนำไฟฟ้าของ สารละลายแต่ละชนิดได้ผลแตกต่างกัน การนำไฟฟ้าของสารละลายมีความสัมพันธ์กับจำนวนไอออนใน สารละลาย ซึ่งส่วนหนึ่งมาจากการแตกตัวของตัวละลาย ถ้าตัวละลายแตกตัวเป็นไอออนได้มาก หลอดไฟก็จะ สว่างมาก หรือสารละลายสามารถนำไฟฟ้าได้ดี ในกรณีที่สารละลายแตกตัวเป็นไอออนได้น้อย หลอดไฟจะหรี่ หรือถ้ามีไอออนน้อยมากหรือไม่มีไอออน หลอดไฟจะไม่สว่าง
แต่ในการทดสอบว่าสารละลายอิเล็กโทรไลต์ ที่มีอยู่ในชีวิตประจำวันมีสมบัติเป็นกรดหรือเบส เราสามารถทดสอบได้ง่ายๆ ด้วยวิธีการนำสารละลายที่พบในชีวิตประจำวันมาทดสอบกับดอกอัญชัน สังเกตการณ์เปลี่ยนสีของสารละลายก็จะสามารถแยกสารที่เป็นกรดและเบสได้ 5. ขั้นการประเมินผล (Evaluation) 5.1 ประเมินความรู้และทักษะการระบุกรด-เบสของนักเรียนจากใบงาน เรื่อง ทฤษฎีกรด-เบส 5.2 ประเมินพฤติกรรมคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน 13. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนรายวิชาคมีเพิ่มเติม 2. ใบงาน เรื่อง สมบัติและการแตกตัวของกรด-เบส 3. ใบความรู้ เรื่อง สมบัติและการแตกตัวของกรด-เบส 4. powerpoint เรื่อง สมบัติและการแตกตัวของกรด-เบส 5. วิดิโอ เรื่อง สมบัติและการแตกตัวของกรด-เบส 14. การวัดและประเมินผล 14.1 การวัดผลและประเมินผล 1. ครูประเมินความรู้และทักษะการระบุกรด-เบสจากใบงาน 3. ครูประเมินพฤติกรรมนักเรียนจากการสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนเป็นรายบุคคล 14.2 เครื่องมือการวัดและประเมินผล 1. ใบงาน 2. แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน 14.3 เกณฑ์การวัดผลและประเมินผล รายการประเมิน วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. พุทธิพิสัย อธิบายเกี่ยวกับ คุณสมบัติกรด-เบสได้ได้ ครูตรวจจากใบงาน เรื่อง สมบัติและการ แตกตัวของกรด-เบส ใบงาน เรื่อง สมบัติและ การแตกตัวของกรดเบส - ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 ขึ้นไป 2. ทักษะพิสัย ระบุและจำแนกกรดเบสได้ ครูตรวจจากใบงาน เรื่อง สมบัติและการ แตกตัวของกรด-เบส ใบงาน เรื่อง สมบัติและ การแตกตัวของกรดเบส - ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 ขึ้นไป 3. จิตพิสัย มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่ เรียน และมุ่งมั่นในการ ทำงาน บันทึกจากแบบสังเกต พฤติกรรมระหว่างเรียน แบบสังเกตพฤติกรรม ระหว่างเรียน - ผ่านเกณฑ์ rubrics ระดับ 2 ขึ้นไป
เกณฑ์การประเมินรูบริคส์ (Rubrics) ด้านจิตพิสัย นักเรียนสามารถปฏิบัติตามแบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนของนักเรียน ผ่านเกณฑ์ รูบริคส์ระดับ 2 ขึ้นไป รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 1. มีวินัย 1. แต่งตัวถูกระเบียบ 2. ตรงต่อเวลา 3. ทำงานส่งครบ ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 2. มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน 1. กระตือรือร้นตั้งใจมุ่งมั่น ในการเรียน 2. แสวงหาความรู้ 3. การสรุปและถ่ายถอด ความรู้ให้กับเพื่อน ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 3. มุ่งมั่นในการทำงาน 1. ตั้งใจทำงาน 2. ไม่หยอกล้อกัน 3. ไม่พูดคุยกันเสียงดัง ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด เกณฑ์การวัดผล ประเมิน 3 องค์ประกอบ คะแนนเต็ม 9 คะแนน กำหนดเกณฑ์การตัดสินแบ่งเป็นระดับคุณภาพดังนี้ ระดับ 3 ดี คะแนน 7-9 ระดับ 2 ปานกลาง คะแนน 4-6 ระดับ 1 พอใช้ คะแนน 11-3 การประเมิน □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน
แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ....... ปีการศึกษา ...... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... เลข ที่ ชื่อ - สกุล รายการประเมิน รวม คะแนน คะแนน เฉลี่ย ผลการประเมิน มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน มุ่งมั่นในการ ทำงาน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 (9) ผ่าน ไม่ผ่าน ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
แบบบันทึกคะแนนท้ายแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 3 หน่วยการเรียนรู้ที่ 3 ..................................... เรื่อง ......................................... นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ...... ปีการศึกษา ....... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... ที่ ชื่อ-สกุล คุณภาพผู้เรียน รวม (.....) เก็บ (.....) พุทธิพิสัย (.....) ทักษะพิสัย (.....) จิตพิสัย (.....) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
บันทึกหลังการสอน 1. ผลการจัดการเรียนการสอน 1.1 ด้านความรู้…………………………………………………………………………………….................................… .............................................................................................................................................................. 1.2 ด้านทักษกระบวนการ……………………………………………………………............................…………...… .............................................................................................................................................................. 1.3 ด้านคุณลักษณะ………………………………………………………………..............................………………… .............................................................................................................................................................. 2. ปัญหา / อุปสรรค ……………………………………………………………………………….………….........................................…………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… .............................................................................................................................................................. 3. แนวทางแก้ไข ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………….........................................………………… ……………………………………………………………………………………..........................................………………… .............................................................................................................................................................. 4. ผลการวิเคราะห์ / ประเมินแผนการจัดการเรียนรู้ ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………..…........................................………………… …………………………………………………………………………………..........................................…………………… .............................................................................................................................................................. ลงชื่อ…………………………….ผู้บันทึก (นางสาวมณีรัตน์ เชื้อตาหมื่น)
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 4 ชื่อเรื่อง การแตกตัวของ-กรดเบส หน่วยที่ 1 เรื่อง กรด-เบส รหัสวิชา ว30224 รายวิชาเคมี 4 เวลา 3 ชั่วโมง ชั้น ม. 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 1. สาระเพิ่มเติม เคมี 2. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐานการเรียนรู้ สาระเคมีข้อ 2 เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการเกิด ปฏิกิริยาเคมี สมดุลในปฏิกิริยาเคมี สมบัติและปฏิกิริยาของกรด-เบส ปฏิกิริยารีดอกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า รวมทั้งการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ 3. ผลการเรียนรู้ ม.5/3 คำนวณและเปรียบเทียบความสามารถในการแตกตัวหรือความแรงของกรดและเบส 4. สาระการเรียนรู้/เนื้อหา สาระการเรียนรู้แกนกลาง กรดและเบสแต่ละชนิดสามารถแตกตัวในน้ำได้แตกต่างกัน กรดแก่หรือเบสแก่สามารถแตกตัวเป็น ไอออนในน้ำได้เกือบสมบูรณ์ ส่วนกรดอ่อนหรือเบสอ่อนแตกตัวเป็นไอออนได้น้อย โดยความสามารถในการ แตกตัวหรือความแรงของกรดหรือเบสอาจพิจารณาได้จากค่าคงที่การแตกตัวของกรดหรือเบส หรือปริมาณ การแตกตัวเป็นร้อยละของกรดหรือเบส 5. สาระสำคัญ กรดแก่และเบสแก่เป็นอิเล็กโทรไลต์แก่ ซึ่งแตกตัวเป็นไอออนได้ดีมาก หรือแตกตัวได้หมด กรดอ่อนแตกตัวเป็นไอออนได้น้อย การแตกตัวของกรดอ่อนเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ ในสารละลายจึงมีทั้งโมเลกุลของกรดอ่อนและไอออนที่เกิดจากการแตกตัว เบสอ่อนแตกตัวเป็นไอออนได้น้อย การแตกตัวของกรดเบสเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ ในสารละลายจึงมีทั้งโมเลกุลของเบสอ่อนและไอออนที่เกิดจากการแตกตัว 6. จุดประสงค์ของการเรียนรู้ 1. อธิบายการแตกตัวของกรดแก่เบสแก่ กรดอ่อนและเบสอ่อนได้ (K) 2. เขียนแสดงวิธีการคำนวณการแตกตัวของกรดแก่ เบสแก่กรดอ่อนและเบสอ่อนได้ (P) 3. มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน และมุ่งมั่นในการทำงาน (A) 7. จุดเน้นการพัฒนาผู้เรียน 7.1 ด้านความสามารถและทักษะ มีความสามารถในการแสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหาความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิตและทักษะการ สื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย 7.2 ด้านคุณลักษณะเฉพาะช่วงวัย มีความมุ่งมั่นในการศึกษา และการทำงาน
8. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน □ 1. การจัดการตนเองอย่างมีสุขภาวะ □ 2. ความคิดขั้นสูงและการเรียนรู้ □ 3. การสื่อสารด้วยภาษา □ 4. การจัดการและการทำงานเป็นทีม □ 5. การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง □ 6. การอยู่รวมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน 9. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ใฝ่เรียนรู้ 2. มุ่งมั่นในการทำงาน 3. มีจิตวิทยาศาสตร์ 10. หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 11. การบูรณาการ 11.1 การบูรณาการร่วมกับกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ - นักเรียนนำความรู้ด้านคณิตศาสตร์มาคำนวณหาการแตกตัวของกรดแก่ เบสแก่ กรดอ่อนและเบสอ่อน 11.2 บูรณาการกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย - นักเรียนนำความรู้ด้านภาษาไทยมาใช้ในการอธิปรายและลงข้อสรุปบทเรียนร่วมกันกับเพื่อนในชั้นเรียน 12. กิจกรรมการเรียนรู้(สอนแบบ 5E) 1. ขั้นสร้างความสนใจ (engagement) ครูทบทวนสมบัติของสารละลายอิเล็กโทรไลต์และร่วมกันอภิปรายตามรายละเอียดในเอกสาร ประกอบการสอน เพื่อให้ได้ข้อสรุปเกี่ยวกับความหมายของกรดแก่ เบสแก่ กรดอ่อน และเบสอ่อน 2. ขั้นสำรวจและค้นหา (exploration) 2.1 ครูนำอภิปรายเกี่ยวกับการแตกตัวเป็นไอออนของกรดแก่และเบสแก่เมื่อละลายในน้ำตาม รายละเอียดในเอกสารประกอบการสอน ซึ่งควรสรุปได้ว่ากรดแก่และเบสแก่แตกตัวเป็นไอออนได้ดีมากหรือ แตกตัวได้หมดเป็นอิเล็กไทรไลต์แก่ แล้วอธิบายการคำนวณหาความเข้มข้นของไอออนในสารละลายกรดแก่ หรือเบสแก่ตามตัวอย่างในเอกสารประกอบการสอน 2.2 ครูนำอภิปรายเกี่ยวกับการแตกตัวของกรดอ่อนในน้ำเปรียบเทียบกับการแตกตัวของกรดแก่แให้
ความรู้เกี่ยวกับการบอกปริมาณการแตกตัวเป็นไอออนของกรดอ่อน รวมทั้งตัวอย่างการคำนวณตาม รายละเอียดในเอกสารประกอบการสอน แล้วอภิปรายร่วมกันเกี่ยวกับการแตกตัวของกรดอ่อน การแปล ความหมายของค่า Ka การเปรียบเทียบค่า Ka ขั้นต่างๆ ซึ่งควรจัดได้ข้อสรุปดังนี้ 2.2.1 กรดอ่อนแตกตัวเป็นไอออนได้น้อย การแตกตัวของกรดอ่อนเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ ผันกลับได้ ในสารละลายจึงมีทั้งโมเลกุลของกรดอ่อนกับไอออนที่เกิดการแตกตัว 2.2.2 ความสามารถในการแตกตัวของกรดอ่อน อาจบอกเป็นร้อยละหรือบอกเป็นค่าคงที่ การแตกตัวของกรด (Ka) 2.2.3 กรดมอนอโปรติกแตกตัวขั้นเดียว มีค่า Ka เพียงค่าเดียว กรดไดโปรติกแตกตัวได้สอง ขั้น มีค่า Ka ได้ 2 ค่า ส่วนกรดพอลิโปรติกแตกตัวได้หลายขั้นมีค่า Ka หลายค่าเท่ากับจำนวนขั้นที่แตกตัวได้ 2.2.4 ค่าคงที่การแตกตัวของกรดขั้นแรกจะมีค่าสูงกว่าค่าคงที่การแตกตัวในขั้นต่อไป ตามลำดับ 2.2.5 ในการเปรียบเทียบปริมาณการแตกตัวเป็นไอออนของกรด ถ้า Ka1 สูงกว่า Ka2 มาก ประมาณ 103 เท่า อนุโลมให้ใช้ Ka1 เพียงค่าเดียว 2.2.6 กรดที่มีค่า Ka สูง เป็นกรดแก่กว่ากรดที่มีค่า Ka ต่ำ 3. ครูอธิบายถึงการแตกตัวของเบสอ่อนเปรียบเทียบกับเบสแก่ ความสามารถในการแตกตัวของเบส อ่อน พร้อมทั้งยกตัวอย่างการคำนวณตามรายละเอียดในเอกสารประกอบการสอน และร่วมกันอภิปรายจนได้ ข้อสรุป ดังนี้ 3.1 การแตกตัวของเบาอ่อนเป็นการเปลี่ยนแปลงที่ผันกลับได้ ในสารละลายเบสจึงมีทั้ง โมเลกุลของเบสอ่อนและไอออนที่เกิดจากการแตกตัว 3.2 ความสามารถในการแตกตัวของเบสอ่อน อาจบอกเป็นร้อยละหรือบอกเป็นค่าคงที่การ แตกตัวของเบส (Kb) 3.3 เบสที่มีค่า Kb สูงเป็นเบสแก่กว่าเบสที่มีค่า Kb ต่ำ 3. ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (explanation) ครูให้นักเรียนทำแบบฝึกเสริมประสบการณ์ จากนั้นครูจะสุ่มตัวแทนออกมาเฉลยหน้าห้อง และให้ นักเรียนร่วมกับอภิปรายว่าถูกต้องหรือไม่ 4. ขั้นขยายความรู้(elaboration) ครูให้ความรู้เพิ่มเติมเรื่อง สมดุลการแตกตัวของน้ำ และการหาค่าคงที่การแตกตัวของน้ำ (Kw) ตาม รายละเอียดในใบความรู้โดยเน้นว่า ณ สมดุลที่ 25 o C Kw จะมีค่าเท่ากับ 1.0 x 10-14 ความเข้มข้นของ H3O + และ OH- ในน้ำมีค่าเท่ากันคือเท่ากับ 1.0 x 10-7 mol/dm3 และยกตัวอย่างการคำนวณตาม รายละเอียดในใบความรู้ 5. ขั้นการประเมินผล (Evaluation) 5.1 ประเมินความรู้และทักษะการคำนวณของนักเรียนโดยใช้ใบงาน เรื่อง การแตกตัวของ-กรดเบส 5.2 ประเมินพฤติกรรมคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน 13. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนรายวิชาเคมีเพิ่มเติม เล่ม 4 2. ใบความรู้ เรื่อง การแตกตัวของ-กรดเบส 3. ใบงาน เรื่อง การแตกตัวของ-กรดเบส 4. อินเตอร์เน็ต (เว็บที่น่าสนใจ : เช่น https://www.youtube.com/watch?v=ZrICGKUeW2I)