แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 10 ชื่อเรื่อง การไทเทรตกรด-เบส หน่วยที่ 1 เรื่อง กรด-เบส รหัสวิชา ว30224 รายวิชาเคมี 4 เวลา 3 ชั่วโมง ชั้น ม. 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 1. สาระเพิ่มเติม เคมี 2. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐานการเรียนรู้ สาระเคมีข้อ 2 เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการเกิด ปฏิกิริยาเคมี สมดุลในปฏิกิริยาเคมี สมบัติและปฏิกิริยาของกรด-เบส ปฏิกิริยารีดอกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า รวมทั้งการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ 3. ผลการเรียนรู้ ม.5/7 ทดลองและอธิบายหลักการการไทเทรตและเลือกใช้อินดิเคเตอร์ที่เหมาะสมสำหรับการไทเทรต ม.5/8 คำนวณปริมาณสารหรือความเข้มข้นของสารละลายกรดหรือเบสจากการไทเทรต 4. สาระการเรียนรู้แกนกลาง การไทเทรตเป็นเทคนิคในการวิเคราะห์หาปริมาณ หรือความเข้มข้นของสารที่ทำปฏิกิริยาพอดีกัน จุดที่ สารทำปฏิกิริยาพอดีกันเรียกว่า จุดสมมูล ในทางปฏิบัติจุดสมมูลของปฏิกิริยาอาจไม่สามารถสังเกตเห็นได้ จึง สังเกตจากการเปลี่ยนสีของอินดิเคเตอร์ เพื่อบอกจุดยุติของการไทเทรต ดังนั้นอินดิเคเตอร์ที่เหมาะสมในการ ไทเทรตกรด-เบสควรเป็นอินดิเคเตอร์ที่เปลี่ยนสีในช่วง pH ตรงกับหรือใกล้เคียงกับ pH ของสารละลาย ณ จุดสมมูล ปริมาณกรดและเบสที่ทำปฏิกิริยาพอดีกันจากการไทเทรตกรด-เบส สามารถนำไปคำนวณความเข้มข้น ของกรดหรือเบสที่ต้องการทราบความเข้มข้นได้ 5. สาระสำคัญ การไทเทรตเป็นการหาปริมาณกรดและเบสที่ไม่ทราบค่าความเข้มข้น โดยการนำมาทำปฏิกิริยากับ สารละลายมาตรฐานที่ทราบความเข้มข้น ซึ่งอาจเป็นสารละลายกรดหรือเบสก็ได้ จุดยุติ คือ จุดที่อินดิเคเตอร์เปลี่ยนสี จุดสมมูล คือ จุดที่สารละลายกรดและเบสทำปฏิกิริยาพอดีกัน จุดสมมูลจพมีค่าใกล้เคียงจุดยุติเมื่อ เลือกใช้อิเนดิเคเตอร์ที่เหมาะสมในการไทเทรต การไทเทรตระหว่างกรดแก่กับเบสแก่ ที่จุดสมมูล pH ของสารละลายมีค่าประมาณ 7 ความชันของ กราฟมีค่า pH 3-11 เลือกใช้อินดิเคเตอร์ที่เปลี่ยนสีในช่วงนี้ได้หลายชนิด คือ เมทิลออเรนจ์เมทิลเรด โบรไทมอลบลู และฟินอล์ฟทาลีน การไทเทรตระหว่างกรดอ่อนกับเบสแก่ ที่จุดสมมูล pH ของสารละลายมีค่ามากกว่า 7 ความชันของ กราฟมีค่า pH 7-11 เลือกใช้อินดิเคเตอร์ที่เปลี่ยนสีในช่วงนี้ได้ คือ ฟินอล์ฟทาลีน การไทเทรตระหว่างกรดแก่กับเบสอ่อน ที่จุดสมมูล pH ของสารละลายมีค่าน้อยกว่า 7 ความชันของ กราฟมีค่า pH 3-7 เลือกใช้อินดิเคเตอร์ที่เปลี่ยนสีในช่วงนี้ได้ คือ เมทิลออเรนจ์ เมทิลเรด
6. จุดประสงค์ของการเรียนรู้ 1. อธิบายการไทเทรทของกรด-เบสได้ (K) 2. ทดลองเพื่อหาความเข้มข้นของสารละลายจากการไทเทรตกรด-เบส โดยใช้อินดิเคเตอร์บอกจุดยุติ(P) 3. มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน และมุ่งมั่นในการทำงาน (A) 7. จุดเน้นการพัฒนาผู้เรียน 7.1 ด้านความสามารถและทักษะ มีความสามารถในการแสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหาความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิตและทักษะการ สื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย 7.2 ด้านคุณลักษณะเฉพาะช่วงวัย มีความมุ่งมั่นในการศึกษา และการทำงาน 8. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน □ 1. การจัดการตนเองอย่างมีสุขภาวะ □ 2. ความคิดขั้นสูงและการเรียนรู้ □ 3. การสื่อสารด้วยภาษา □ 4. การจัดการและการทำงานเป็นทีม □ 5. การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง □ 6. การอยู่รวมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน 9. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ใฝ่เรียนรู้ 2. มุ่งมั่นในการทำงาน 3. มีจิตวิทยาศาสตร์ 10. หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 11. การบูรณาการ 11.1 การบูรณาการร่วมกับกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ - นักเรียนนำความรู้ด้านคณิตศาสตร์มาคำนวณหาความเข้มข้นของสารที่ไม่ทราบความเข้มข้น 11.2 บูรณาการกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย - นักเรียนนำความรู้ด้านภาษาไทยมาใช้ในการอธิปรายและลงข้อสรุปบทเรียนร่วมกันกับเพื่อนในชั้น เรียน
12. กิจกรรมการเรียนรู้(สอนแบบ 5E) 1. ขั้นการสร้างความสนใจ (Engagement) 1.1 ตั้งคำถามกระตุ้นความคิดของนักเรียนดังนี้ “การติดตามการทำปฏิกิริยาระหว่างกรด-เบส สามารถทำได้โดยวิธีการใดบ้าง” ให้นักเรียนร่วมกันตอบคำถาม จากนั้นครูและนักเรียนร่วมกันอภิปราย เพื่อ นำไปสู่ขั้นสอนต่อไป (แนวตอบ : การไทเทรต) 1.2 นักเรียนและครูร่วมกันทบทวนความรู้เกี่ยวกับปฏิกิริยาระหว่างกรดซัลฟิวริกกับแบเรียมไฮดร อกไซด์ และกรดซัลฟิวริกกับโซเดียมไฮดรอกไซด์ ซึ่งใช้วิธีตรวจการนำไฟฟ้าและการเปลี่ยนสีของอินดิเคเตอร์ เพื่อบอกจุดยุติ แล้วนำเข้าสู่การหาจุดยุติของปฏิกิริยาระหว่างกรดไฮโดรคลอริกกับโซเดียมไฮดรอกไซด์ด้วย วิธีการไทเทรต 2. ขั้นการสำรวจและค้นหา (Exploration) 2.1 นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 4-5 คน เพื่อทำกิจกรรมการทดลอง 2.2 นักเรียนแต่ละกลุ่ม มารับใบกิจกรรมการทดลอง เรื่อง การทดลองหาความเข้มข้นของ สารละลายจากการไทเทรตกรด-เบส โดยใช้อินดิเคเตอร์บอกจุดยุติ 2.3 นักเรียนแต่ละกลุ่มศึกษาวิธีการทดลองจากใบกิจกรรมการทดลอง จากนั้นครูอธิบายเพิ่มเติม เกี่ยวกับขั้นตอนการทดลอง เพื่อให้นักเรียนมีความเข้าใจมากขึ้นและปฏิบัติได้ถูกต้อง ซึ่งวิธีการทดลองมีดังนี้ 1) ปิเปตต์สารละลายตัวอย่าง HCI ใส่ขวดรูปกรวย 3 ขวด ขวดละ 10.00 mL แล้วหยด อินดิเคเตอร์ที่เลือกมา 1 ชนิด จำนวน 2 หยด ลงในแต่ละขวด สังเกตสีของสารละลาย 2) บรรจุ NaOH 0.10 mol/L ในบิวเรตต์ แล้วทำการไทเทรตจนกระทั่งถึงจุดยุติ บันทึก ปริมาตรของ NaOH ที่ใช้ในแต่ละขวด 3) คำนวณปริมาตรเฉลี่ยของ NaOH และความเข้มข้นของสารละลายตัวอย่าง HCI 3. ขั้นการอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 3.1 นักเรียนแต่ละกลุ่มนำเสนอผลการทดลอง 3.2 นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายเพื่อหาข้อสรุปผลการทดลองที่ได้จากการทำการทดลอง เรื่อง การทดลองหาความเข้มข้นของสารละลายจากการไทเทรตกรด-เบส โดยใช้อินดิเคเตอร์บอกจุดยุติดังนี้ อภิปรายผลการทดลอง ปฏิกิริยาระหว่าง HC! และ NaOH เขียนแสดงสมการเคมีได้ดังนี้ HCl(aq) + NaOH(aq) → NaCl(aq) +H2O(I) จากการทดลองไทเทรตสารละลายตัวอย่าง A ด้วยสารละลายมาตรฐาน NaOH โดยใช้โบรโมไทมอลบลู เป็นอินดิเคเตอร์ พบว่าใช้สารละลาย NaOH ปริมาตร 7.73 ml ซึ่งคำนวณความเข้มข้น ได้ดังนี้ CaVa = CbVb (0.1)(7.73) = Cb(10) Cb = 0.08 โมลต่อลิตร สรุปผลการทดลอง เมื่อทำการไทเทรตสารละลายตัวอย่าง A ซึ่งเป็นสารละลายกรดไฮโดรคลอริกด้วยสารละลาย มาตรฐาน NaOH โดยใช้โบรโมไทมอลบลูเป็นอินดิเคเตอร์แล้วคำนวณหาความเข้มข้นพบว่า ความเข้มข้นของ สารละลายตัวอย่าง A เท่ากับ 0.08 โมลต่อลิตร
4. ขั้นการขยายความรู้ (Elaboration) 4.1 อธิบายเพิ่มเติมให้นักเรียนทราบว่า ประเภทของการไทเทรต - การไทเทรตกรด-เบส (Acid-Base Titration) โดยมีสารที่ทำปฏิกิริยากันในการไทเทรต เป็นกรดกับเบส โดยอินดิเคเตอร์ที่ใช้จะเป็นอินดิเคเตอร์วัดค่า pH ทั่ว ๆ ไป - การไทเทรตปฏิกิริยารีดอกซ์ (Redox Titration) โดยสารที่ใช้จะเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชั่นรีดักชั่น โดยส่วนใหญ่จะไม่ต้องใช้อินดิเคเตอร์เพราะเมื่อเกิดปฏิกิริยาสารละลายจะเปลี่ยนสีได้เอง - การไทเทรตปฏิกิริยาการเกิดสารเชิงซ้อน (Complexometric Titration) โดยระหว่าง ปฏิกิริยาจะเกิดสารประกอบเชิงซ้อน (Complex Compound, Coordination Compound) ขึ้น สารที่ใช้ใน การไทเทรตมักจะเป็น EDTA โดยอินดิเคเตอร์ที่ใช้ เช่น Eriochrome Black T เป็นต้น 4.2 นักเรียนฝึกทำโจทย์สอบเข้ามหาวิทยาลัย ดังนี้ ข้อ 1 ในการไทเทรตระหว่างสารละลายกรดแอซีติก และสารละลายโซเดียมไฮดรอกไซด์ เมื่อ ถึงจุดยุติจะได้สารละลายซึ่งมี pH เท่ากับเท่าใด (ENT’19) ก. เท่ากับ 7 ข. มากกว่า 7 ค. น้อยกว่า 7 ง. น้อยกว่าหรือเท่ากับ 7 ข้อ 2 ที่จุดสะเทินของการไทเทรตระหว่างสารละลายแอมโมเนียกับกรดเปอร์คลอริก (HClO4) ได้สารละลายที่มีสมบัติเป็น (ENT’20) ก. กลาง ข. กรดอ่อน ค. กรดแก่ ง. ด่างแก่ ข้อ 3 ในการไทเทรตกรออ่อน HA และ HB เข้มข้น 0.1 mol.dm-3 เท่ากันด้วย NaOH เข้มข้น 0.1 mol.dm-3 กรด Ka pH ที่จุดเริ่มต้น pH ที่จุดยุติ HA HB 1 x 10-5 1 x 10-10 a b x y การเปรียบเทียบ pH ของสารละลายในข้อใด ถูกต้อง (ENT’ต.ค. 45, มี.ค. 47) ก. a < b x < y ข. a < b x > y ค. a > b x > y ง. a > b x < y 5. ขั้นการประเมินผล (Evaluation) 5.1 ประเมินความรู้ของนักเรียนโดยใช้งาน เรื่อง การไทเทรตกรด-เบส 5.2 ประเมินทักทักษะการทดลองจากใบกิจกรรม เรื่อง การทดลองหาความเข้มข้นของสารละลาย จากการไทเทรตกรด-เบส โดยใช้อินดิเคเตอร์บอกจุดยุติ 5.3 ประเมินพฤติกรรมคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่าง 13. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนรายวิชาเคมีเพิ่มเติม เล่ม 4 2. ใบความรู้ เรื่อง การไทเทรตกรด-เบส 3. ใบงาน เรื่อง การไทเทรตกรด-เบส 4. ใบกิจกรรม เรื่อง การทดลองหาความเข้มข้นของสารละลายจากการไทเทรตกรด-เบส โดยใช้ อินดิเคเตอร์บอกจุดยุติ 5. powerpoint เรื่อง การไทเทรตกรด-เบส
14. การวัดและประเมินผล 14.1 การวัดผลและประเมินผล 1. ครูประเมินความรู้จากใบงาน 2. ครูประเมินทักษะการทดลองจากใบกิจกรรม 3. บันทึกจากแบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนเป็นรายบุคคล 14.2 เครื่องมือการวัดและประเมินผล 1. ใบงาน 2. แบบประเมินแบบใบกิจกรรม 3. แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน 14.3 เกณฑ์การวัดผลและประเมินผล รายการประเมิน วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. พุทธิพิสัย อธิบายการไทเทรท ของกรด-เบสได้ ครูตรวจจากใบงาน เรื่อง การไทเทรต กรด-เบส ใบงาน เรื่อง การ ไทเทรตกรด-เบส - ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 ขึ้นไป 2. ทักษะพิสัย ทดลองเพื่อหาความ เข้มข้นของสารละลาย จากการไทเทรตกรดเบส โดยใช้อินดิเคเต อร์บอกจุดยุติ ครูตรวจจากใบ กิจกรรม เรื่อง การ ไทเทรตกรด-เบส ใบกิจกรรม เรื่อง การ ไทเทรตกรด-เบส - ผ่านเกณฑ์ rubrics ระดับ 2 ขึ้นไป 3. จิตพิสัย มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่ เรียน และมุ่งมั่นในการ ทำงาน บันทึกจากแบบสังเกต พฤติกรรมระหว่างเรียน แบบสังเกตพฤติกรรม ระหว่างเรียน - ผ่านเกณฑ์ rubrics ระดับ 2 ขึ้นไป
เกณฑ์การประเมินรูบริคส์ (Rubrics) 1. ด้านทักษะพิสัย (Process) นักเรียนสามารถทำการการทดลองหาความเข้มข้นของสารละลายจาก การไทเทรตกรด-เบส โดยใช้อินดิเคเตอร์บอกจุดยุติโดยผ่านเกณฑ์รูบริคส์ระดับ 2 ขึ้นไป รายการประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 1. การปฏิบัติการทดลอง ดำเนินการปฏิบัติการ ทดลองได้ตามที่วางแผน ไว้ ทันเวลา มีความ คล่องแคล่วในการใช้ อุปกรณ์อย่างเหมาะสม และปลอดภัย ดำเนินการปฏิบัติการ ทดลองได้ตามที่วางแผน ไว้ ทันเวลา แต่บางครั้ง ต้องได้รับคำแนะนใน การใช้อุปกรณ์ ไม่สามรถดำเนินการ ปฏิบัติทดลองได้ ต้อง ได้รับความช่วยเหลือ ตลอดการทดลองและ ต้องช่วยแนะนำการใช้ อุปกรณ์ตลอด 3. ผลการทดลอง บันทึกผลเป็นระยะ อย่าง ถูกต้อง มีระเบียบ และ เป็นไปตามการทดลอง บันทึกผลเป็นระยะ ไม่เป็นระเบียบ และเป็นไปตามการ ทดลอง บันทึกผลไม่ครบ และไม่ เป็นไปตามการทดลอง 3. สรุปผลการทดลอง สรุปผลการทดลองได้ถูก ถูกต้อง ครบคลุม ครบถ้วน สรุปผลการทดลองได้ ถูกต้อง แต่ไม่ครอบคลุม ครบถ้วน ไม่สามารถสรุปผลการ ทดลองได้ เกณฑ์การวัดผล ประเมิน 3 องค์ประกอบ คะแนนเต็ม 9 คะแนน กำหนดเกณฑ์การตัดสินแบ่งเป็นระดับคุณภาพดังนี้ ระดับ 3 ดี คะแนน 7-9 ระดับ 2 ปานกลาง คะแนน 4-6 ระดับ 1 พอใช้ คะแนน 11-3 การประเมิน □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน 2. ด้านจิตพิสัย นักเรียนสามารถปฏิบัติตามแบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนของนักเรียน ผ่านเกณฑ์ รูบริคส์ระดับ 2 ขึ้นไป รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 1. มีวินัย 1. แต่งตัวถูกระเบียบ 2. ตรงต่อเวลา 3. ทำงานส่งครบ ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 2. มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน 1. กระตือรือร้นตั้งใจมุ่งมั่น ในการเรียน 2. แสวงหาความรู้ 3. การสรุปและถ่ายถอด ความรู้ให้กับเพื่อน ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด
รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 3. มุ่งมั่นในการทำงาน 1. ตั้งใจทำงาน 2. ไม่หยอกล้อกัน 3. ไม่พูดคุยกันเสียงดัง ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด เกณฑ์การวัดผล ประเมิน 3 องค์ประกอบ คะแนนเต็ม 9 คะแนน กำหนดเกณฑ์การตัดสินแบ่งเป็นระดับคุณภาพดังนี้ ระดับ 3 ดี คะแนน 7-9 ระดับ 2 ปานกลาง คะแนน 4-6 ระดับ 1 พอใช้ คะแนน 11-3 การประเมิน □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน
แบบประเมินการการทดลอง รายชื่อนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/...... ภาคเรียนที่ ........ ปีการศึกษา 2565 สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... ที่ พฤติกรรม ชื่อ-สกุล การปฏิบัติ การทดลอง ผลการ ทดลอง สรุปผล การทดลอง คะแนน รวม ผ่าน ไม่ ผ่าน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../...........
แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ....... ปีการศึกษา ...... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... เลข ที่ ชื่อ - สกุล รายการประเมิน รวม คะแนน คะแนน เฉลี่ย ผลการประเมิน มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน มุ่งมั่นในการ ทำงาน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 (9) ผ่าน ไม่ผ่าน ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
แบบบันทึกคะแนนท้ายแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 10 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ..................................... เรื่อง ......................................... นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ...... ปีการศึกษา ....... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... ที่ ชื่อ-สกุล คุณภาพผู้เรียน รวม (.....) เก็บ (.....) พุทธิพิสัย (.....) ทักษะพิสัย (.....) จิตพิสัย (.....) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../...........
บันทึกหลังการสอน 1. ผลการจัดการเรียนการสอน 1.1 ด้านความรู้…………………………………………………………………………………….................................… .............................................................................................................................................................. 1.2 ด้านทักษกระบวนการ……………………………………………………………............................…………...… .............................................................................................................................................................. 1.3 ด้านคุณลักษณะ………………………………………………………………..............................………………… .............................................................................................................................................................. 2. ปัญหา / อุปสรรค ……………………………………………………………………………….………….........................................…………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… .............................................................................................................................................................. 3. แนวทางแก้ไข ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………….........................................………………… ……………………………………………………………………………………..........................................………………… .............................................................................................................................................................. 4. ผลการวิเคราะห์ / ประเมินแผนการจัดการเรียนรู้ ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………..…........................................………………… …………………………………………………………………………………..........................................…………………… .............................................................................................................................................................. ลงชื่อ…………………………….ผู้บันทึก (นางสาวมณีรัตน์ เชื้อตาหมื่น)
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 11 ชื่อเรื่อง สารละลายบัฟเฟอร์ หน่วยที่ 1 เรื่อง กรด-เบส รหัสวิชา ว30224 รายวิชาเคมี 4 เวลา 3 ชั่วโมง ชั้น ม. 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 1. สาระเพิ่มเติม เคมี 2. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐานการเรียนรู้ สาระเคมีข้อ 2 เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการเกิด ปฏิกิริยาเคมี สมดุลในปฏิกิริยาเคมี สมบัติและปฏิกิริยาของกรด-เบส ปฏิกิริยารีดอกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า รวมทั้งการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ 3. ผลการเรียนรู้ ม.5/9 อธิบายสมบัติองค์ประกอบ และประโยชน์ของสารละลายบัฟเฟอร์ 4. สาระการเรียนรู้แกนกลาง สารละลายบัฟเฟอร์เป็นสารละลายของกรดอ่อนกับเกลือของกรดอ่อนนั้น หรือเบสอ่อนกับเกลือของ เบสอ่อนนั้น เมื่อเติมกรด เบส หรือน้ำจะมีผลต่อการเปลี่ยนแปลงค่า pH น้อยกว่าสารละลายทั่วไป สมบัติ เฉพาะของสารละลายบัฟเฟอร์เป็นประโยชน์ต่อการควบคุม pH ของระบบในสิ่งมีชีวิตและสิ่งแวดล้อม 5. สาระสำคัญ สารละลายบัฟเฟอร์ เป็นสารละลายที่มีสมบัติในการควบคุม pH ของสารละลายให้คงที่ เมื่อมีการเติม กรดแก่หรือเบสแก่ลงไปเล็กน้อย ประกอบด้วยกรดอ่อนกับเกลือของกรดอ่อน หรือเบสอ่อนกับเกลือของเบสอ่อน สารละลายที่มีกรดอ่อนกับเกลือของกรดอ่อนชนิดนั้น หรือกรดอ่อนกับคู่เบสของกรดอ่อน เรียกว่า บัฟเฟอร์กรด เมื่อเติม H+ จากกรดแก่ลงไป คู่เบสจะทำปฏิกิริยากับ H+ ที่เติมลงไป ทำให้ pH ลดลงไม่เกิน 0.01 ซึ่งถือว่าคงที่ เมื่อเติม OH- จากเบสแก่ลงไป กรดอ่อนจะทำปฏิกิริยากับ OH- ที่เติมลงไป ทำให้ pH เพิ่มขึ้นไม่เกิน 0.01 ซึ่งถือว่าคงที่ สารละลายที่มีเบสอ่อนกับเกลือของเบสอ่อนชนิดนั้น หรือเบสอ่อนกับคู่กรดของเบสอ่อน เรียกว่า บัฟเฟอร์เบส เมื่อเติม H+ จากกรดแก่ลงไป เบสอ่อนจะทำปฏิกิริยากับ H+ ที่เติมลงไป ทำให้ pH ลดลง ไม่เกิน 0.01 ซึ่งถือว่าคงที่ เมื่อเติม OH- จากเบสแก่ลงไป คู่กรดจะทำปฏิกิริยากับ OH- ที่เติมลงไป ทำ ให้ pH เพิ่มขึ้นไม่เกิน 0.01 ซึ่งถือว่าคงที่ 6. จุดประสงค์ของการเรียนรู้ 1. อธิบายสมบัติของสารละลายบัฟเฟอร์ได้ (K) 2. ทดลองเพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลง pH ของน้ำและสารละลายผสมระหว่างกรดแอซีติกและโซเดียม แอซีเตด (P) 3. มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน และมุ่งมั่นในการทำงาน (A)
7. จุดเน้นการพัฒนาผู้เรียน 7.1 ด้านความสามารถและทักษะ มีความสามารถในการแสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหาความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิตและทักษะการ สื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย 7.2 ด้านคุณลักษณะเฉพาะช่วงวัย มีความมุ่งมั่นในการศึกษา และการทำงาน 8. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน □ 1. การจัดการตนเองอย่างมีสุขภาวะ □ 2. ความคิดขั้นสูงและการเรียนรู้ □ 3. การสื่อสารด้วยภาษา □ 4. การจัดการและการทำงานเป็นทีม □ 5. การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง □ 6. การอยู่รวมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน 9. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ใฝ่เรียนรู้ 2. มุ่งมั่นในการทำงาน 3. มีจิตวิทยาศาสตร์ 10. หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 11. การบูรณาการ 11.1 การบูรณาการร่วมกับกลุ่มสาระการเรียนรู้คณิตศาสตร์ - นักเรียนนำความรู้ด้านคณิตศาสตร์มาคำนวณหาความเข้มข้นและ pH ของสารละลายบัฟเฟอร์ 11.2 บูรณาการกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย - นักเรียนนำความรู้ด้านภาษาไทยมาใช้ในการอธิปรายและลงข้อสรุปบทเรียนร่วมกันกับเพื่อนในชั้น เรียน
12. กิจกรรมการเรียนรู้(สอนแบบ 5E) 1. ขั้นการสร้างความสนใจ (Engagement) 1.1 ตั้งคำถามกระตุ้นความคิดของนักเรียนดังนี้ เพราะเหตุใดสารละลายกรดหรือเบสต่างชนิดกัน จึงมีค่า pH ต่างกัน ให้นักเรียนร่วมกันตอบคำถาม จากนั้นครูและนักเรียนร่วมกันอภิปราย (แนวตอบ : เนื่องจากสารละลายกรดหรือเบสแต่ละชนิดจะมีความเข้มข้นของ H3O + และ OH- ไม่เท่ากัน จึงทำให้มีค่า pH ต่างกัน) 1.2 ทบทวนความรู้เดิม เมื่อหยดกรดหรือเบสลงในสารละลาย จะทำให้ pH ของสารละลาย เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว เนื่องจากความเข้มข้นของ H3O + และ OHเปลี่ยนแปลง เพื่อนำเข้าสู่การทดลอง 2. ขั้นการสำรวจและค้นหา (Exploration) 2.1 นักเรียนแบ่งกลุ่ม กลุ่มละ 5 คน เพื่อทำการทดลอง 2.2 แจกใบความรู้ ใบงาน เรื่อง สารละลายบัฟเฟอร์และใบกิจกรรม เรื่อง การทดลอง การเปลี่ยนแปลง pH ของน้ำและสารละลายผสมระหว่างกรดแอซีติกและโซเดียมแอซีเตด 2.3 นักเรียนศึกษาขั้นตอนการทดลอง จากนั้นครูอธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับขั้นตอนการทดลอง เพื่อให้ นักเรียนมีความเข้าใจมากขึ้นและปฏิบัติได้ถูกต้อง ดังนี้ 1) ใส่สารละลายลงในหลอดทดลอง 4 หลอด ดังนี้ หลอดที่ 1 และ 2 ใส่น้ำกลั่นหลอดละ 2 mL หลอดที่ 3 และ 4 ใส่สารละลายผสมของ CH3COOH 0.10 mo/L ปริมาตร 1 mL และ CH3COONa 0.10 mol/L ปริมาตร 1 mL ลงไปทั้งสองหลอด 2) หยดยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์ลงไปทุกหลอด หลอดละ 1 หยด เขย่าและสังเกตสีของสารละลาย แล้วเปรียบเทียบกับแถบสีของยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์ที่ pH ต่าง ๆ ดังรูปพร้อมบันทึก pH ในแต่ละหลอด 3) หยุด HCl 0.10 mol/L ลงในหลอดที่ 1 และ 3 หลอดละ 1 หยด บันทึกสีของสารละลาย และค่า pH ในแต่ละหลอด 4) หยุด NaOH 0.10 mol/L ลงในหลอดที่ 2 และ 4 หลอดละ 1 หยด บันทึกสีของสารละลาย และค่า pH ในแต่ละหลอด 2.4. นักเรียนลงมือปฏิบัติการทดลอง เพื่อศึกษาการเปลี่ยนแปลง pH ของน้ำและสารละลายผสม ระหว่างกรดแอซีติกและโซเดียมแอซีเตด โดยมีครูคอยให้ความช่วยเหลือและให้คำปรึกษา เมื่อนักเรียนไม่ เข้าใจหรือมีข้อสงสัยในการปฏิบัติการทดลอง 2.4. นักเรียนสังเกตการเปลี่ยนแปลงแล้วบันทึกผลการทดลองลงในใบกิจกรรม 3. ขั้นการอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 3.1 ตัวแทนนักเรียนของแต่ละกลุ่มนำเสนอผลการทดลองที่ได้หน้าชั้นเรียน 3.2 นักเรียนและครูร่วมกันสรุปเนื้อหาในบทเรียน จนได้ข้อสรุปดังต่อไปนี้ อภิปรายผลการทดลอง เมื่อเติม HCI ลงในน้ำพบว่าค่า pH ลดลงจาก 7 เป็นประมาณ 1-2 แต่เมื่อเติม HCl ลงใน สารละลายผสมระหว่าง CH3COOH และ CH3COONa พบว่า ค่า pH ค่อนข้างคงที่ที่ pH 4 เมื่อเติม NaOH ลงในน้ำพบว่าค่า pH เพิ่มขึ้นจาก 7 เป็น 13 แต่การเติม NaOH ลงในสารละลายผสมระหว่าง CH3COOH และ CH3COONa พบว่า ค่า pH ค่อนข้างคงที่ที่ pH 4
สรุปผลการทดลอง เมื่อมีการเติมกรดหรือเบสลงไปเล็กน้อย pH ของสารละลายผสมระหว่าง CH3COOH และ CH3COONa เปลี่ยนแปลงน้อยกว่าของน้ำ 4. ขั้นการขยายความรู้ (Elaboration) 4.1..อธิบายเพิ่มเติมเกี่ยวกับสารละลายบัฟเฟอร์ในธรรมชาติที่สำคัญและน่าสนใจ คือ น้ำทะเลได้มี ผู้ทดลองวัด pH ของน้ำทะเล ส่วนที่อยู่ใกล้ผิวน้ำพบว่าอยู่ในช่วง 8.1-8.2 โดยเฉลี่ยแสดงว่าน้ำทะเล มีpH ค่อนข้างคงที่ ถ้าทดลองเติมกรดไฮโดรคลอริกเข้มข้นจำนวน 2-3 หยดลงในน้ำกลั่น 1 ลูกบาศก์เดซิเมตร แล้ววัด pH ของน้ำลดลงเหลือประมาณ 2 หรือ 3 แต่ถ้าทดลองแบบเดียวกันกับน้ำทะเลปริมาตรเท่ากัน พบว่า pH จะมีค่าประมาณ 8 ที่เป็นเช่นนี้เพราะน้ำทะเลมีระบบบัฟเฟอร์ที่ควบคุมค่า pH ไว้ได้ 5. ขั้นการประเมินผล (Evaluation) 5.1 ประเมินความรู้ของนักเรียนโดยใช้งาน เรื่อง สารละลายบัฟเฟอร์ 5.2 ประเมินทักทักษะการทดลองจากใบกิจกรรม เรื่อง การทดลองการเปลี่ยนแปลง pH ของน้ำ และสารละลายผสมระหว่างกรดแอซีติกและโซเดียมแอซีเตด 5.3 ประเมินพฤติกรรมคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่าง เรียน 13. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 1. หนังสือเรียนรายวิชาเคมีเพิ่มเติม เล่ม 4 2. ใบงาน เรื่อง สารละลายบัฟเฟอร์ 3. ใบกิจกรรม เรื่อง การทดลองการเปลี่ยนแปลง pH ของน้ำและสารละลายผสมระหว่างกรดแอซีติก และโซเดียมแอซีเตด 4. ใบความรู้ เรื่อง สารละลายบัฟเฟอร์ 5. อินเตอร์เน็ต (เว็บอื่นๆ : เช่น http://www.il.mahidol.ac.th/e-media/acid-base/C12.htm) 6. powerpoint เรื่อง สารละลายบัฟเฟอร์ 14. การวัดและประเมินผล 14.1 การวัดผลและประเมินผล 1. ครูประเมินความรู้จากใบงาน 2. ครูประเมินทักษะการทดลองจากใบกิจกรรม 3. บันทึกจากแบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนเป็นรายบุคคล 14.2 เครื่องมือการวัดและประเมินผล 1. ใบงาน 2. แบบประเมินแบบใบกิจกรรม 3. แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน
14.3 เกณฑ์การวัดผลและประเมินผล รายการประเมิน วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. พุทธิพิสัย อธิบายสมบัติของ สารละลายบัฟเฟอร์ได้ ครูตรวจจากใบงาน เรื่อง สารละลาย บัฟเฟอร์ ใบงาน เรื่อง สารละลาย บัฟเฟอร์ - ผ่านเกณฑ์ร้อยละ 60 ขึ้นไป 2. ทักษะพิสัย ทดลองเพื่อศึกษา การเปลี่ยนแปลง pH ของน้ำและสารละลาย ผสมระหว่างกรดแอซีติก และโซเดียมแอซีเตด ครูตรวจจากใบ กิจกรรม เรื่อง การ ทดลองการ เปลี่ยนแปลง pH ของ น้ำและสารละลาย ผสมระหว่างกรดแอ ซีติกและโซเดียม แอซีเตด ใบกิจกรรม เรื่อง การ ทดลองการเปลี่ยนแปลง pH ของน้ำและ สารละลายผสมระหว่าง กรดแอซีติกและโซเดียม แอซีเตด - ผ่านเกณฑ์ rubrics ระดับ 2 ขึ้นไป 3. จิตพิสัย มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่ เรียน และมุ่งมั่นในการ ทำงาน บันทึกจากแบบสังเกต พฤติกรรมระหว่างเรียน แบบสังเกตพฤติกรรม ระหว่างเรียน - ผ่านเกณฑ์ rubrics ระดับ 2 ขึ้นไป เกณฑ์การประเมินรูบริคส์ (Rubrics) 1. ด้านทักษะพิสัย (Process) นักเรียนสามารถทำการการทดลองหาความเข้มข้นของสารละลายจาก การไทเทรตกรด-เบส โดยใช้อินดิเคเตอร์บอกจุดยุติโดยผ่านเกณฑ์รูบริคส์ระดับ 2 ขึ้นไป รายการประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 1. การปฏิบัติการทดลอง ดำเนินการปฏิบัติการ ทดลองได้ตามที่วางแผน ไว้ ทันเวลา มีความ คล่องแคล่วในการใช้ อุปกรณ์อย่างเหมาะสม และปลอดภัย ดำเนินการปฏิบัติการ ทดลองได้ตามที่วางแผน ไว้ ทันเวลา แต่บางครั้ง ต้องได้รับคำแนะนใน การใช้อุปกรณ์ ไม่สามรถดำเนินการ ปฏิบัติทดลองได้ ต้อง ได้รับความช่วยเหลือ ตลอดการทดลองและ ต้องช่วยแนะนำการใช้ อุปกรณ์ตลอด 3. ผลการทดลอง บันทึกผลเป็นระยะ อย่าง ถูกต้อง มีระเบียบ และ เป็นไปตามการทดลอง บันทึกผลเป็นระยะ ไม่เป็นระเบียบ และเป็นไปตามการ ทดลอง บันทึกผลไม่ครบ และไม่ เป็นไปตามการทดลอง
รายการประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 3. สรุปผลการทดลอง สรุปผลการทดลองได้ถูก ถูกต้อง ครบคลุม ครบถ้วน สรุปผลการทดลองได้ ถูกต้อง แต่ไม่ครอบคลุม ครบถ้วน ไม่สามารถสรุปผลการ ทดลองได้ เกณฑ์การวัดผล ประเมิน 3 องค์ประกอบ คะแนนเต็ม 9 คะแนน กำหนดเกณฑ์การตัดสินแบ่งเป็นระดับคุณภาพดังนี้ ระดับ 3 ดี คะแนน 7-9 ระดับ 2 ปานกลาง คะแนน 4-6 ระดับ 1 พอใช้ คะแนน 11-3 การประเมิน □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน 2. ด้านจิตพิสัย นักเรียนสามารถปฏิบัติตามแบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนของนักเรียน ผ่านเกณฑ์ รูบริคส์ระดับ 2 ขึ้นไป รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 1. มีวินัย 1. แต่งตัวถูกระเบียบ 2. ตรงต่อเวลา 3. ทำงานส่งครบ ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 2. มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน 1. กระตือรือร้นตั้งใจมุ่งมั่น ในการเรียน 2. แสวงหาความรู้ 3. การสรุปและถ่ายถอด ความรู้ให้กับเพื่อน ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 3. มุ่งมั่นในการทำงาน 1. ตั้งใจทำงาน 2. ไม่หยอกล้อกัน 3. ไม่พูดคุยกันเสียงดัง ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด เกณฑ์การวัดผล ประเมิน 3 องค์ประกอบ คะแนนเต็ม 9 คะแนน กำหนดเกณฑ์การตัดสินแบ่งเป็นระดับคุณภาพดังนี้ ระดับ 3 ดี คะแนน 7-9 ระดับ 2 ปานกลาง คะแนน 4-6 ระดับ 1 พอใช้ คะแนน 11-3 การประเมิน □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน
แบบประเมินการการทดลอง รายชื่อนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/...... ภาคเรียนที่ ........ ปีการศึกษา 2565 สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... ที่ พฤติกรรม ชื่อ-สกุล การปฏิบัติ การทดลอง ผลการ ทดลอง สรุปผล การทดลอง คะแนน รวม ผ่าน ไม่ ผ่าน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../...........
แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ....... ปีการศึกษา ...... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... เลข ที่ ชื่อ - สกุล รายการประเมิน รวม คะแนน คะแนน เฉลี่ย ผลการประเมิน มีวินัย มุ่งมั่นในการ ทำงาน ทำงานเป็นกลุ่ม 3 2 1 3 2 1 3 2 1 (9) ผ่าน ไม่ผ่าน ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
แบบบันทึกคะแนนท้ายแผนการจัดการเรียนรู้ที่11 หน่วยการเรียนรู้ที่ 1 ..................................... เรื่อง ......................................... นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ...... ปีการศึกษา ....... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... ที่ ชื่อ-สกุล คุณภาพผู้เรียน รวม (.....) เก็บ (.....) พุทธิพิสัย (.....) ทักษะพิสัย (.....) จิตพิสัย (.....) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../...........
บันทึกหลังการสอน 1. ผลการจัดการเรียนการสอน 1.1 ด้านความรู้…………………………………………………………………………………….................................… .............................................................................................................................................................. 1.2 ด้านทักษกระบวนการ……………………………………………………………............................…………...… .............................................................................................................................................................. 1.3 ด้านคุณลักษณะ………………………………………………………………..............................………………… .............................................................................................................................................................. 2. ปัญหา / อุปสรรค ……………………………………………………………………………….………….........................................…………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… .............................................................................................................................................................. 3. แนวทางแก้ไข ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………….........................................………………… ……………………………………………………………………………………..........................................………………… .............................................................................................................................................................. 4. ผลการวิเคราะห์ / ประเมินแผนการจัดการเรียนรู้ ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………..…........................................………………… …………………………………………………………………………………..........................................…………………… .............................................................................................................................................................. ลงชื่อ…………………………….ผู้บันทึก (นางสาวมณีรัตน์ เชื้อตาหมื่น)
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 12 ชื่อเรื่อง การประยุกต์ใช้ความรู้เรื่องกรด-เบส หน่วยที่ 1 เรื่อง กรด-เบส รหัสวิชา ว ว30224 รายวิชา เคมี 4 เวลา 3 ชั่วโมง ชั้น ม. 5 กลุ่มสาระการเรียนรู้ วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 1. สาระเพิ่มเติม เคมี 2. มาตรฐานการเรียนรู้/ตัวชี้วัด มาตรฐานการเรียนรู้ สาระเคมีข้อ 2 เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการเกิด ปฏิกิริยาเคมี สมดุลในปฏิกิริยาเคมี สมบัติและปฏิกิริยาของกรด-เบส ปฏิกิริยารีดอกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า รวมทั้งการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ 3. ผลการเรียนรู้ ม.5/10 สืบค้นข้อมูลและนำเสนอตัวอย่างการใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้เกี่ยวกับ กรด-เบส 4. สาระการเรียนรู้/เนื้อหา สาระการเรียนรู้แกนกลาง ความรู้กี่ยวกับกรด-เบสสามารถนำมาใช้ประโยชน์และแก้ปัญหาในชีวิตประจำวัน เกษตรกรรม อุตสาหกรรม และการแพทย์ 5.สาระสำคัญ ปฏิกิริยาระหว่างกรด-เบสการไทเทรตกรด-เบสและสารละลายบัฟเฟอร์สามารถนำไปประยุกต์ใช้ใน ชีวิตประจำวันได้เช่น การแก้ไขปัญหาดินเปรี้ยว การวิเคราะห์ปริมาณกรดในอาหาร การควบคุม PH ของ สารละลายในร่างกายและในธรรมชาติเป็นต้น 6. จุดประสงค์ของการเรียนรู้ 1. สืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้เกี่ยวกับกรด-เบสได้(K) 2. นักเรียนสามารถนำเสนอเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้เกี่ยวกับ กรด-เบสได้ (P) 3. มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน และมุ่งมั่นในการทำงาน (A) 7. จุดเน้นการพัฒนาผู้เรียน 7.1 ด้านความสามารถและทักษะ มีความสามารถในการแสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหาความสามารถในการใช้เทคโนโลยีเพื่อ การเรียนรู้ความสามารถในการใช้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) มีทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิตและ ทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย 7.2 ด้านคุณลักษณะเฉพาะช่วงวัย มีความมุ่งมั่นในการศึกษา และการทำงาน 8. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน □ 1. การจัดการตนเองอย่างมีสุขภาวะ □ 2. ความคิดขั้นสูงและการเรียนรู้ □ 3. การสื่อสารด้วยภาษา □ 4. การจัดการและการทำงานเป็นทีม □ 5. การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง □ 6. การอยู่รวมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน
9. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ 1. ใฝ่เรียนรู้ 2. มุ่งมั่นในการทำงาน 3. มีจิตวิทยาศาสตร์ 10. หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 11. การบูรณาการ - การบูรณาการร่วมกับกลุ่มสาระวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี (วิชาเทคโนโลยี) นักเรียนนำความรู้ด้านเทคโนโลยีมาช่วยในการสืบค้นข้อมูลจากอินเตอร์เน็ต - บูรณาการกลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย นักเรียนนำความรู้ด้านวิชาภาษาไทยมาช่วยในการนำเสนอข้อมูล การอภิปรายและการลงข้อสรุปข้อมูล 12. กิจกรรมการเรียนรู้ 1. ขั้นการสร้างความสนใจ (Engagement) 1.1..ตั้งคำถามชวนให้นักเรียนคิด โดยใช้คำถาม ดังนี้ - นักเรียนทราบหรือไม่ “ความรู้เกี่ยวกับปฏิกิริยาระหว่างกรด-เบส การไทเทรตกรด-เบส และ สารละลายบัฟเฟอร์สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในชีวิตประจำวันในเรื่องใดบ้าง” (แนวคำตอบ : การแก้ไขปัญหาดินเปรี้ยว การวิเคราะห์ปริมาณกรดในอาหาร การควบคุม PH ของ สารละลายในร่างกายและในธรรมชาติ เป็นต้น) 1.2) แจ้งนักเรียนว่าวันนี้เราจะมาร่วมกันหาคำตอบและทำความเข้าใจเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์และการ แก้ปัญหาโดยใช้ความรู้เกี่ยวกับกรด-เบส 2. ขั้นการสำรวจและค้นหา (Exploration) (ล่างหน้า) 2.1 นักเรียนแบ่งกลุ่มกลุ่มละ 8 คน จะได้ทั้งหมด 5 กลุ่ม 2.2 ครูให้นักเรียนสืบค้นข้อมูล แล้วนำเสนอเพื่อแลกเปลี่ยนความรู้ในชั้นเรียน โดยนักเรียนแต่ละ กลุ่มจะได้รับหัวข้อในการสืบค้นข้อมูลและนำเสนอเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ เกี่ยวกับกรด-เบส ที่แตกต่างกันดังนี้ 1) การบำบัดน้ำเสียให้มีค่า pH ที่เหมาะสม 2) สีแดงในเค้กเรดเวลเวท (red velvet) 3) การปรับสมดุล PH ในแชมพู 4) การแก้ไขปัญหากินเปรี้ยว 5) การวิเคราะห์ปริมาณกรดในอาหาร
2.3 นักเรียนสืบค้นข้อมูลได้จากแหล่งสืบค้นข้อมูล เช่น เว็บไซต์ วารสาร ฐานข้อมูลสารเคมี ใบความรู้ หนังสือเรียน เป็นต้น 2.4 นักเรียนลงมือสืบค้นข้อมูล โดยครูคอยให้ความช่วยเหลือและให้คำปรึกษา เมื่อนักเรียนไม่เข้าใจ หรือมีข้อสงสัยเกี่ยวกับเนื้อหา 2.5 นักเรียนภายในกลุ่มแลกเปลี่ยนความรู้และระดมความคิดในการทำกิจกรรม 3. ขั้นการอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 3.1 นักเรียนแต่ละกลุ่มนำเสนอความรู้เกี่ยวกับการใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ เกี่ยวกับกรด-เบส 3.2 นักเรียนร่วมกันอภิปรายเพื่อหาข้อสรุป เรื่อง การใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ เกี่ยวกับกรด-เบส 4. ขั้นการขยายความรู้ (Elaboration) 4.1 ครูถามคำถามนักเรียนเพิ่มเติม เพื่อตรวจสอบความเข้าใจของนักเรียน โดยถามนักเรียนว่า “เมื่อนำน้ำทะเลมาหยดกรดแก่หรือเบสแก่ลงไปเล็กน้อยพบว่าค่า pH ค่อนข้างคงที่ เพราะเหตุใด พร้อมเขียน สมการเคมีประกอบคำอธิบาย” (แนวคำตอบ : ถ้าเติมกรดเล็กน้อยลงในน้ำทะเล CO3 2- และ HCO3 - จะทำปฏิกิริยากับ H3O + ดังสมการเคมี H3O + (aq) + CO3 2- (aq) ↔ HCO3 - (aq) + H2O(l) H3O + (aq) + HCO3 - ) ↔ H2CO3(aq) + H2O(l) ถ้าเติมเบสเล็กน้อยลงในน้ำทะเล HCO : จะทำปฏิกิริยากับ OH ดังสมการเคมี OH- (aq) + HCO3 - (aq) ↔ CO3 2- (aq) + H2O(l) 5. ขั้นการประเมินผล (Evaluation) 5.1 ประเมินความรู้ของนักเรียนจากใบกิจกรรม 5.2 ประเมินทักทักษะการนำเสนอจากการนำเสนอข้อมูล 5.3 ประเมินพฤติกรรมคุณลักษณะที่พึงประสงค์ของนักเรียน โดยใช้แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่าง เรียน 13. สื่อการเรียนรู้/แหล่งการเรียนรู้ 1. ใบความรู้เรื่อง การใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้เกี่ยวกับกรด-เบส 2. ใบกิจกรรม เรื่อง การใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้เกี่ยวกับกรด-เบส 3. หนังสือเรียนรายวิชาเพิ่มเติม เคมี 5 4. Powerpoint เรื่อง การใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้เกี่ยวกับกรด-เบส 14. การวัดและประเมินผล 14.1 การวัดผลและประเมินผล 1. ครูตรวจจากความถูกต้องของข้อมูลที่สืบค้นจากใบกิจกรรม 2. ครูประเมินทักษะการนำเสนอจากการนำเสนอข้อมูล 3. ครูสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนเป็นรายบุคคลและบันทึกในแบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน 14.2 เครื่องมือการวัดและประเมินผล 1. แบบสังเกตพฤติกรรมการเรียนรู้ของนักเรียน 2.แบบประเมินการสืบค้นข้อมูล 3. แบบประเมินการนำเสนองาน
14.3 เกณฑ์การวัดผลและประเมินผล รายการประเมิน วิธีการ เครื่องมือ เกณฑ์การประเมิน 1. พุทธิพิสัย สืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับ การใช้ประโยชน์และการ แก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ เกี่ยวกับกรด-เบสได้ ครูตรวจจากใบ กิจกรรม แบบประเมินการสืบค้น ข้อมูล - ผ่านเกณฑ์ rubrics ระดับ 2 ขึ้นไป 2. ทักษะพิสัย นำเสนอเกี่ยวกับการ ใช้ประโยชน์และการ แก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ เกี่ยวกับกรด-เบส ครูตรวจจากการ นำเสนอข้อมูล แบบประเมินการ นำเสนอข้อมูล - ผ่านเกณฑ์ rubrics ระดับ 2 ขึ้นไป 3. จิตพิสัย มีวินัย มีความใฝ่รู้ใฝ่ เรียน และมุ่งมั่นในการ ทำงาน บันทึกจากแบบสังเกต พฤติกรรมระหว่างเรียน แบบสังเกตพฤติกรรม ระหว่างเรียน - ผ่านเกณฑ์ rubrics ระดับ 2 ขึ้นไป เกณฑ์การประเมินรูบริคส์ (Rubrics) 1. พุทธิพิสัย นักเรียนสามารถสืบค้นข้อมูลเกี่ยวกับการใช้ประโยชน์และการแก้ปัญหาโดยใช้ความรู้ เกี่ยวกับกรด-เบส ผ่านเกณฑ์ระดับ 2 ขึ้นไป รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 1. ความถูกต้องของ เนื้อหา เนื้อหาสาระมีความถูกต้อง และครบถ้วนสมบูรณ์ เนื้อหาสาระมีความ ถูกต้อง แต่ไม่ ครบถ้วนสมบูรณ์ เนื้อหาสาระมีความไม่ ถูกต้องบางส่วน และไม่ ครบถ้วนสมบูรณ์ 2. ประโยชน์ของการนำ ข้อมุลไปใช้ สามารถนำไปประยุกต์กับ สถานการณ์ใน ชีวิตประจำวันได้อย่าง เหมาะสม สามารถนำไป ประยุกต์กับ สถานการณ์ใน ชีวิตประจำวันได้บ้าง สามารถนำไปประยุกต์ กับสถานการณ์ใน ชีวิตประจำวันได้น้อย บ้าง 3. ใช้ภาษาถูกต้อง เหมาะสม ใช้ภาษาถูกต้องเหมาะสม ออกเสียงได้ถูกต้องดีมาก ลำดับความได้ ใช้ภาษาถูกต้อง เหมาะสมออกเสียง ได้ถูกต้องพอใช้ลำดับ ความได้พอเข้าใจ ใช้ภาษาถูกต้อง เหมาะสม ออกเสียงได้ไม่ ถูกต้อง ลำดับความไม่ ชัดเจน
เกณฑ์การวัดผล ประเมิน 3 องค์ประกอบ คะแนนเต็ม 9 คะแนน กำหนดเกณฑ์การตัดสินแบ่งเป็นระดับคุณภาพดังนี้ ระดับ 3 ดี คะแนน 7-9 ระดับ 2 ปานกลาง คะแนน 4-6 ระดับ 1 พอใช้ คะแนน 1-3 การประเมิน □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน 2. ทักษะพิสัย นักเรียนสามารถนำเสนอเกี่ยวกับสารประกอบอินทรีย์ในชีวิตประจำวันและการนำไปใช้ ประโยชน์ ผ่านเกณฑ์ระดับ 2 ขึ้นไป ประเด็นที่ ประเมิน ระดับคะแนน 3 2 1 1.ความ สอดคล้องกับ จุดประสงค์ เนื้อหาสอดคล้องกับ จุดประสงค์ทุกประเด็น เนื้อหาสอดคล้องกับ จุดประสงค์บางประเด็น ผลงานไม่สอดคล้องกับ จุดประสงค์ 2.วิธีการ นำเสนอของ กลุ่ม รูปแบบการนำเสนองาน แปลกใหม่ น่าสนใจ ลำดับ เรื่องราวได้ดีมาก รูปแบบการนำเสนองาน น่าสนใจ พอใช้ ลำดับ เรื่องราวได้พอใช้ รูปแบบการนำเสนองานไม่ น่าสนใจ ลำดับเรื่องราวได้ไม่ ดี 3.ความคิด สร้างสรรค์ ผลงานแสดงถึงความคิด สร้างสรรค์ แปลกใหม่ และ เป็นระบบ ผลงานมีความน่าสนใจ แต่ ยังไม่มีแนวคิดแปลกใหม่ ผลงานไม่มีความน่าสนใจ และไม่แสดงถึงแนวคิดแปลก ใหม่ เกณฑ์การวัดผล ประเมิน 3 องค์ประกอบ คะแนนเต็ม 9 คะแนน กำหนดเกณฑ์การตัดสินแบ่งเป็นระดับคุณภาพดังนี้ ระดับ 3 ดี คะแนน 7-9 ระดับ 2 ปานกลาง คะแนน 4-6 ระดับ 1 พอใช้ คะแนน 1-3 การประเมิน □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน 3. ด้านจิตพิสัย นักเรียนสามารถปฏิบัติตามแบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียนของนักเรียน ผ่านเกณฑ์ รูบริคส์ผ่านเกณฑ์ระดับ 2 ขึ้นไป รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 1. มีวินัย 1. แต่งตัวถูกระเบียบ 2. ตรงต่อเวลา 3. ทำงานส่งครบ ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 2. มีความใฝ่รู้ใฝ่เรียน 1. กระตือรือร้นตั้งใจมุ่งมั่น ในการเรียน 2. แสวงหาความรู้ 3. การสรุปและถ่ายถอด ความรู้ให้กับเพื่อน ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด 3. มุ่งมั่นในการทำงาน 1. ตั้งใจทำงาน ขาด 1 ตัวชี้วัด ขาดมากกว่า 1 ตัวชี้วัด
รายการประเมิน ระดับคุณภาพ 3 2 1 2. ไม่หยอกล้อกัน 3. ไม่พูดคุยกันเสียงดัง เกณฑ์การวัดผล ประเมิน 3 องค์ประกอบ คะแนนเต็ม 9 คะแนน กำหนดเกณฑ์การตัดสินแบ่งเป็นระดับคุณภาพดังนี้ ระดับ 3 ดี คะแนน 7-9 ระดับ 2 ปานกลาง คะแนน 4-6 ระดับ 1 พอใช้ คะแนน 1-3 การประเมิน □ ผ่าน □ ไม่ผ่าน
แบบประเมินการสืบค้นข้อมูล รายชื่อนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/...... ภาคเรียนที่ ........ ปีการศึกษา 2565 สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... ที่ พฤติกรรม ชื่อ-สกุล ความถูกต้อง ของเนื้อหา ประโยชน์ ของการนำ ข้อมุลไปใช้ ใช้ภาษา ถูกต้อง เหมาะสม คะแนน รวม ผ่าน ไม่ ผ่าน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
แบบประเมินชิ้นงาน รายชื่อนักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/...... ภาคเรียนที่ ........ ปีการศึกษา 2565 สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... ที่ พฤติกรรม ชื่อ-สกุล ความ สอดคล้องกับ จุดประสงค์ วิธีการ นำเสนอของ กลุ่ม ความคิด สร้างสรรค์ คะแนน รวม ผ่าน ไม่ ผ่าน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
แบบสังเกตพฤติกรรมระหว่างเรียน นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ....... ปีการศึกษา ...... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... เลข ที่ ชื่อ - สกุล รายการประเมิน รวม คะแนน คะแนน เฉลี่ย ผลการประเมิน มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ มุ่งมั่นในการ ทำงาน 3 2 1 3 2 1 3 2 1 (9) ผ่าน ไม่ผ่าน ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
แบบบันทึกคะแนนท้ายแผนการจัดการเรียนรู้ที่ 12 นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5/….. ภาคเรียนที่ ...... ปีการศึกษา ....... สอนวันที่ ……… เดือน ................................ พ.ศ. .................... ที่ ชื่อ-สกุล คุณภาพผู้เรียน รวม (.....) เก็บ (.....) พุทธิพิสัย (.....) ทักษะพิสัย (.....) จิตพิสัย (.....) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 ลงชื่อ...................................................ผู้ประเมิน (………………………………………..) ............../.................../............
บันทึกหลังการสอน 1. ผลการจัดการเรียนการสอน 1.1 ด้านความรู้…………………………………………………………………………………….................................… .............................................................................................................................................................. 1.2 ด้านทักษกระบวนการ……………………………………………………………............................…………...… .............................................................................................................................................................. 1.3 ด้านคุณลักษณะ………………………………………………………………..............................………………… .............................................................................................................................................................. 2. ปัญหา / อุปสรรค ……………………………………………………………………………….………….........................................…………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… ………………………………………………………………………………………..........................................……………… .............................................................................................................................................................. 3. แนวทางแก้ไข ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………….........................................………………… ……………………………………………………………………………………..........................................………………… .............................................................................................................................................................. 4. ผลการวิเคราะห์ / ประเมินแผนการจัดการเรียนรู้ ……………………………………………………………………………….…….........................................………………… …………………………………………………………………………………..…........................................………………… …………………………………………………………………………………..........................................…………………… .............................................................................................................................................................. ลงชื่อ…………………………….ผู้บันทึก (นางสาวมณีรัตน์ เชื้อตาหมื่น)
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 13 ชื่อเรื่อง ปฏิกิริยารีดอกซ์ หน่วยที่ 2 เรื่อง ไฟฟ้าเคมี รหัสวิชา ว 30224 รายวิชา เคมีเพิ่มเติม 4 เวลา 2 ชั่วโมง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 1. สาระเพิ่มเติม เคมี 2. มาตรฐานการเรียนรู้ สารระเคมี ข้อ 2 เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการ เกิดปฏิกิริยาเคมี สมดุลในปฏิกิริยาเคมี สมบัติและปฏิกิริยาของกรด–เบส ปฏิกิริยารีดอกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า รวมทั้งการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ 3. ผลการเรียนรู้ ม. 5/11 คำนวณเลขออกซิเดชัน และระบุปฏิกิริยาที่เป็นปฏิกิริยารีดอกซ์ 4. สาระการเรียนรู้ 4.1 สาระการเรียนรู้แกนกลาง เคมีไฟฟ้าเป็นการศึกษาเกี่ยวกับการเปลี่ยนแปลง ระหว่างพลังงานไฟฟ้าและการเกิดปฏิกิริยาเคมีที่มี การถ่ายโอนอิเล็กตรอนแล้วทำให้เกิดการ เปลี่ยนแปลงเลขออกซิเดชัน ซึ่งเป็นเลขที่แสดง ประจุไฟฟ้าหรือ ประจุไฟฟ้าสมมติของอะตอมธาตุ เรียกปฏิกิริยาชนิดนี้ว่า ปฏิกิริยารีดอกซ์ 5. สาระสำคัญ ปฏิกิริยาที่มีการถ่ายโอนอิเล็กตรอน หรือปฏิกิริยาที่อะตอมของธาตุหรือไอออนมีการเปลี่ยนแปลงเลข ออกซิเดชัน เรียกว่า ปฏิกิริยารีดอกซ์ ปฏิกิริยารีดอกซ์ ประกอบด้วยปฏิกิริยาออกซิเดชันและปฏิกิริยารีดักชัน ซึ่งเกิดขึ้นพร้อมกันเสมอปฏิกิริยาออกซิเดชันเป็นปฏิกิริยาที่อะตอมของธาตุหรือไอออนเสียอิเล็กตรอนแล้วเลข ออกซิเดชันเพิ่มขึ้น ส่วนปฏิกิริยารีดักชันเป็นปฏิกิริยาที่อะตอมของธาตุหรือไอออนรับอิเล็กตรอนแล้วเลข ออกซิเดชันลดลงธาตุหรือไอออนที่เสียอิเล็กตรอนแล้วมีเลขออกซิเดชันเพิ่มขึ้นเรียกว่า ตัวรีดิวซ์ ส่วนธาตุหรือ ไอออนที่รับอิเล็กตรอนแล้วมีเลขออกซิเดชันลดลงเรียกว่า ตัวออกซิไดส์ 6. จุดประสงค์การเรียนรู้ ด้านความรู้ (K) 1. อธิบายการถ่านโอนอิเล็กตรอนระหว่างโลหะกับโลหะไอออนในปฏิกิริยาได้ 2. อธิบายความหมายของปฏิกิริยาออกซิเดชัน ปฏิกิริยารีดักชัน และปฏิกิริยารีดอกซ์ได้ 3. อธิบายความหมายของตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์ได้ ด้านทักษะกระบวนการ (P) 1. เขียนสมการแสดงปฏิกิริยารีดอกซ์ได้ 2. เปรียบเทียบความสามารถในการเป็นตัวออกซิไดส์และตัวรีดิวซ์ได้ ด้านคุณลักษณะ (A) 1. มีวินัยและความซื่อสัตย์สุจริต 2. ยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น 7. จุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน 7.1 ด้านความสามารถและทักษะ แสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหา ใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ใช้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) มี ทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิต ทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย
7.2 ด้านคุณลักษณะเฉพาะช่วงวัย มุ่งมั่นในการศึกษาและการทำงาน 8. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน 1.การจัดการตนเองอย่างมีสุขภาวะ 2.ความคิดขั้นสูงและการเรียนรู้ 3.การสื่อสารด้วยภาษา 4.การจัดการและการทำงานเป็นทีม 5.การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง 6.การอยู่รวมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน 9. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ มุ่งมั่นในการทำงาน มีจิตสาธารณะ อยู่อย่างพอเพียง รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ รักความเป็นไทย 10. หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 10.1 ความพอประมาณ - คำนึงถึงศักยภาพในการทำการทดลองกรดเบสที่จะก่อให้เกิดการเรียนรู้ต่อตนเอง - การใช้ประโยชน์จากวัสดุอุปกรณ์ที่มีอยู่รอบตัวมาปรับใช้ในการทดลองไฟฟ้าเคมี 10.2 ความมีเหตุผล - ใช้กระบวนการคิดและการแก้ปัญหาอย่างมีเหตุผล 10.3 การมีภูมิคุ้มกันที่ดี - การเรียนรู้เพิ่มเติมจากแหล่งการเรียนรู้ต่างๆ - หมั่นฝึกทำแบบฝึกหัดให้เกิดความเข้าใจมากยิ่งขึ้น 10.4 ความรู้ - มีความรู้ความเข้าในในเรื่อง ไฟฟ้าเคมี 10.5 คุณธรรม - มีความสื่อสัตย์ รับผิดชอบในการปฏิบัติงาน ตั้งใจเรียน และทำงานร่วมกันเป็นทีม 11. การบูรณาการ 11.1 ต่างกลุ่มสาระการเรียนรู้ 1. บูรณาการกับสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี เรื่อง การใช้เทคโนโลยีสืบค้นข้อมูล เกี่ยวกับไฟฟ้าเคมี 2. บูรณาการกับสาระการเรียนรู้ภาษาไทย เรื่อง เขียนบรรยายหรือจัดทำแผนผังมโนทัศน์เกี่ยวกับไฟฟ้า เคมี 3. บูรณาการกับสาระการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศ เรื่อง การฟัง พูด อ่าน เขียนคำศัพท์ภาษาอังกฤษ เกี่ยวกับไฟฟ้าเคมีที่เรียนรู้หรือที่นักเรียนสนใจ 11.2 หลักสูตรอาเซียน การฟัง พูด อ่าน เขียนคำศัพท์ภาษาอังกฤษเกี่ยวกับไฟฟ้าเคมีเพื่อการสื่อสารและการทำงานตาม มาตรฐานอาชีพที่กำหนดและการสนับสนุนการเรียนรู้ภาษาอาเซียนและภาษาเพื่อนบ้านเพื่อช่วยเสริมสร้าง สัมพันธภาพทางสังคมและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติท่ามกลางความหลากหมายทางวัฒนธรรม
11.3 ค่านิยม 12 ประการ ข้อที่ 4 ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่าเรียนทั้งทางตรงและทางอ้อม - การเรียนด้วยตนเองจากการสืบค้นหนังสือเรียนอื่นๆ และจากอินเทอร์เน็ต ข้อที่ 9 มีสติรู้ตัว รู้คิด รู้ทำ - ครูสอนเรื่องการมีสติ รู้ตัว รู้คิด รู้ทำ ในกิจกรรมการเรียนการสอนและในการทำการทดลอง 11.4 ทักษะการเรียนรู้ศตวรรษที่ 21 1. การสื่อสารสารสนเทศและการรู้เท่าทันสื่อ 2. ความร่วมมือ การทาำ งานเป็นทีมและภาวะผู้นำา 12. กระบวนการจัดการเรียนรู้ ขั้นที่ 1 สร้างความสนใจ (engagement) 1.1 ครูผู้สอนทบทวนความหมายของเลขออกซิเดชัน และการหาเลขออกซิเดชันของธาตุหรือ สารประกอบหรือไอออนต่างๆ เช่น KMnO4 K2Cr2O7 K3Fe(CN)6 PO4 3- NH4 + 1.2 ครูยกตัวอย่างสมการต่างๆ ที่สารมีการเปลี่ยนแปลงและไม่เปลี่ยนแปลงเลขออกซิเดชัน แล้ว ให้นักเรียนหาเลขออกซิเดชันของธาตุหรือไม่ ในปฏิกิริยานั้น เพื่อให้ทราบว่าเลขออกซิเดชันของธาตุในบาง ปฏิกิริยามีการเปลี่ยนแปลงแต่บางปฏิกิริยาไม่เปลี่ยนแปลง ขั้นที่ 2 ขั้นสำรวจและค้นหา (exploration) 1.1 นักเรียนศึกษาปฏิกิริยาการถ่ายโอนอิเล็กตรอนในการทดลอง 9.1 ปฏิกิริยาระหว่างโลหะกับ สารละลายของโลหะไอออน โดยให้นักเรียนศึกษากิจกรรม และวิธีการทำกิจกรรมให้ละเอียด 1.2 ให้นักเรียนปฏิบัติกิจกรรม การทดลอง 9.1 ปฏิกิริยาระหว่างโลหะกับสารละลายของโลหะ ไอออน ตามลำดับขั้นตอนในหนังสือเรียน ขั้นที่ 3 ขั้นอภิปรายและลงข้อสรุป (explanation) 1.1 สุ่มนักเรียน มารายงานผลการทดลองที่ได้ทำ ตามหัวข้อดังต่อไปนี้ ระยะที่ทดสอบ การเปลี่ยนแปลงที่สังเกตได้ ชิ้นโลหะ สารละลาย Zn ใน CuSO4 มีสารสีน้ำตาลแดงเกาะบนสังกะสี ส่วนที่จุ่มอยู่ ในสารละลาย เมื่อเขี่ยสารสีน้ำตาลแดงออก พบว่าผิวของสังกะสีมีลักษณะขรุขระ สารละลายสีฟ้าจางลง เมื่อตั้งทิ้งไว้ เป็นเวลานานขึ้น สารละลายจะมีสี จางลงมาก หรือในที่สุดจะไม่มีสี ระยะที่ทดสอบ การเปลี่ยนแปลงที่สังเกตได้ ชิ้นโลหะ สารละลาย Cu ใน CuSO4 ไม่เห็นการเปลี่ยนแปลง ไม่เห็นการเปลี่ยนแปลง Zn ใน ZnSO4 ไม่เห็นการเปลี่ยนแปลง ไม่เห็นการเปลี่ยนแปลง Cu ใน ZnSO4 ไม่เห็นการเปลี่ยนแปลง ไม่เห็นการเปลี่ยนแปลง 1.2 ให้นักเรียนแต่ละกลุ่มร่วมกันอภิปรายตามแนวคำถามท้ายการทดลองจนได้ข้อสรุป ภายใน กลุ่ม แล้วนำเสนอเพื่ออภิปรายอีกครั้งหนึ่ง ได้ข้อสรุปดังนี้ 1. สารละลาย CuSO4 มีสีฟ้าและในสารละลายมี Cu2+ (aq) ส่วนละลาย ZnSO4 ไม่มีสีและ
ในสารละลายมี Zn2+ (aq) 2. ระบบที่เกิดปฏิกิริยาได้แก่ Zn จุ่มอยู่ในสารละลาย Cu2+ (aq) เกิดขึ้นแสดงว่ามีการถ่าย โอนอิเล็กตรอนระหว่าง Zn กับ Cu2+(aq) หลังจากเกิดปฏิกิริยาแล้วในสารละลายจะมี Zn2+ เพิ่มขึ้น ส่วน Cu2+ (aq) ลดลงเป็นผลให้สีฟ้าของสารละลายจางลง ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้(elaboration) 4.1 ครูผู้สอนให้ความรู้เรื่องสมการรีดอกซ์ คือ ปฏิกิริยาที่มีการเปลี่ยนแปลงเลขออกซิเดชัน ปฏิกิริยาที่สารให้อิเล็กตรอนเรียกว่า ปฏิกิริยาออกซิเดชัน สารที่ให้อิเล็กตรอนกับสารอื่นแล้วมีเลขออกซิเดชัน เพิ่มขึ้นเรียกว่า ตัวรีดิวซ์ ปฏิกิริยาที่สารรับอิเล็กตรอนเรียกว่า ปฏิกิริยารีดักชัน ส่วนสารที่รับอิเล็กตรอนจาก สารอื่นแล้วมีเลขออกซิเดชันลดลงเรียกว่า ตัวออกซิไดส์ 4.2 ครูอธิบายเกี่ยวกับการทดลอง เมื่อจุ่มโลหะทองแดง ลงในสารละลาย Zn2+ (aq) แล้วไม่ เกิดปฏิกิริยา แสดงว่า ความสามารถในการให้อิเล็กตรอนของโลหะทองแดงน้อยกว่าโลหะสังกะสี 4.3 ให้นักเรียนสืบค้นประโยชน์ของปฏิกิริยารีดอกซ์ ขั้นที่ 5 ขั้นประเมินผล (evaluation) 5.1 นักเรียนทำแบบฝึกหัด 5.2 นักเรียนทำรายงานการทดลอง 13. สื่อและอุปกรณ์ 1. ชุดการทดลองปฏิกิริยาระหว่างโลหะกับสารละลายของโลหะไอออน 2. ใบความรู้ เรื่อง ไฟฟ้าเคมี 14. การวัดและการประเมินผล การวัดผลประเมินผลด้าน วิธีการวัด เครื่องมือวัด เกณฑ์การผ่าน ด้านความรู้ความเข้าใจ 1. อธิบายการถ่านโอนอิเล็กตรอนระหว่างโลหะกับ โลหะไอออนในปฏิกิริยาได้ 2. อธิบายความหมายของปฏิกิริยาออกซิเดชัน ปฏิกิริยารีดักชัน และปฏิกิริยารีดอกซ์ได้ 3. อธิบายความหมายของตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์ ได้ -สังเกตจากการตอบคำถาม การอภิปราย --แบบฝึกหัด 1. ได้คะแนน 80% ขึ้นไป ด้านทักษะกระบวนการ 1.เขียนสมการแสดงปฏิกิริยารีดอกซ์ได้ 2.เปรียบเทียบความสามารถในการเป็นตัวออกซิ ไดส์และตัวรีดิวซ์ได้ -ตรวจตรวจแบบฝึกหัด - แบบฝึกหัด ได้คะแนนในระดับ 80% ขึ้นไป ด้านคุณลักษณะที่พึงประสงค์ 1. มีวินัยและความซื่อสัตย์สุจริต 2. ยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น -สังเกตจากการร่วมกิจกรรม -ตรวจรายงานการทดลอง -แบบสังเกตพฤติกรรมการ ร่วมกิจกรรม -รายงานการทดลอง ได้คะแนนในระดับ 2 ขึ้นไป
แบบประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ คำชี้แจง จงพิจารณารายการประเมินและเกณฑ์การให้คะแนนพร้อมเติมคะแนนให้ตรงกับลักษณะ พฤติกรรมที่นักเรียนแสดงออกตามความเป็นจริงกลุ่มที่/เลขที่ รายการพฤติกรรม ผล การประเมิน การทำงานกลุ่ม รายงาน การปฏิบัติกิจกรรม การทดลอง ทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ รวมคะแนน ระดับคะแนน ผ่าน-ไม่ผ่าน การร่วมกันวงแผนในการทำงานและแบ่ง หน้าที่รับผิดชอบ ลงมือทำงานตามที่ได้รับมอบหมาย ยอบรับข้อสรุปและผลงานของกลุ่ม ความถูกต้องของเนื้อหาสาระ การอภิปรายการทดลอง การสรุปรายงานการทดลอง การออกแบบขั้นตอนการทำงาน เลือกใช้อุปกรณ์ได้ถูกต้อง เหมาะสม ลงมือปฏิบัติมีทักษะในการทดลอง ทำความสะอาดและจัดเก็บอุปกรณ์ 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 20 กลุ่มที่ 1 เลขที่ ......... ......... ......... ......... ......... กลุ่มที่ 2 … เกณฑ์การให้คะแนน 16-20 = ดีมาก 11-15 = ดี 6-10 = พอใช้ 1-5 = ปรับปรุง
เกณฑ์การตัดสิน 1. นักเรียนได้คะแนนอยู่ในระดับ ดี ดีมาก ถือว่าผ่าน ใส่เครื่องหมาย✓ 2. นักเรียนได้คะแนนอยู่ในระดับ ปรับปรุง พอใช้ ถือว่าไม่ผ่าน ใส่เครื่องหมาย เกณฑ์การให้คะแนนแบบประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ องค์ประกอบที่ 1 การทำงานกลุ่ม (คะแนนเต็ม 6 คะแนน) ประเด็นการประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน 2 1 0 1. ร่วมกันวางแผน ในการทำงานและแบ่งหน้าที่ รับผิดชอบ ร่วมมือวางแผนการทำงานทุก ขั้นตอนชัดเจน ครบถ้วนดีมาก และมีการแบ่งหน้าที่ให้สมาชิกใน กลุ่มทุกคนรับผิดชอบในการ ปฏิบัติกิจกรรมทดลอง ร่วมมือวางแผนการทำงานบ้าง แต่ไม่ครบทุกขั้นตอน ครบถ้วน พอใช้และมีการแบ่งหน้าที่ให้ สมาชิกในกลุ่มทุกคนรับผิดชอบใน การปฏิบัติกิจกรรมทดลองแต่ไม่ ครบทุกคน ไม่ร่วมมือวางแผนการทำงานระบุ ขั้นตอนทุกขั้นตอนการทำงานด้วย ตนเองไม่ได้และไม่มีการแบ่งหน้าที่ ให้สมาชิกในกลุ่มทุกคนรับผิดชอบ ในการปฏิบัติกิจกรรมทดลอง 2. ลงมือทำงาน ตามที่ได้รับมอบหมาย ลงมือทำงานตามหน้าที่ที่ได้รับ มอบหมายตามขั้นตอน ครบถ้วน ดีมาก ลงมือทำงานตามหน้าที่ทีได้รับ มอบหมายได้บางขั้นตอน ต้องมีครู คอยดูแล ลงมือทำงานตามหน้าที่ที่ได้รับ มอบหมายไม่ทำงานตามขั้นตอน งานไม่ สำเร็จ 3. ยอบรับข้อสรุป และผลงานของกลุ่ม มีส่วนร่วมในการสรุปยอบรับ ข้อสรุปและผลงานของกลุ่มด้วย ความเต็มใจ มีส่วนร่วมในการสรุปบ้าง ยอมรับ ข้อสรุปและผลงานของกลุ่ม บางส่วน ไม่มีส่วนร่วมในการสรุป ยอมรับข้อสรุปและผลงานของกลุ่มเพียง เล็กน้อย องค์ประกอบที่ 2 รายงานการปฏิบัติกิจกรมการทดลอง (คะแนนเต็ม 6 คะแนน) ประเด็นการประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน 2 1 0 1. ความถูกต้อง ของเนื้อหาสาระ เนื้อหาสาระถูกต้องตาม ข้อเท็จจริงและหลักวิชา เนื้อหาสาระบางส่วนถูกต้อง ตามข้อเท็จจริงและหลักวิชา ต้องแก้ไขเป็นส่วนใหญ่ เนื้อหาสาระไม่ถูกต้อง ตามข้อเท็จจริงและหลักวิชา ต้องแก้ไขเป็นส่วนใหญ่ 2. การอภิปราย การทดลอง การอภิปรายผลถูกต้องชัดเจน ผู้อภิปรายนำเสนอการ อภิปรายได้ดี การอภิปรายผลถูกต้องแต่ไม่ ชัดเจนผู้อภิปรายนำเสนอการ อภิปรายได้ไม่ดี การอภิปรายผล ไม่ถูกต้องผู้อภิปรายนำเสนอ การอภิปรายได้ไม่ดี 3.การสรุปรายงาน การทดลอง การจัดทำสรุปรายงานได้อย่าง ละเอียดครบถ้วนแลสอดคล้อง กับวัตถุประสงค์การทดลอง อย่างชัดเจน การจัดทำสรุปรายงานได้ไม่ ค่อยละเอียดแต่มีความ สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ การทดลอง มีการจัดทำสรุปรายงาน แต่ไม่สอดคล้องกับ วัตถุประสงค์การทดลอง องค์ประกอบที่ 3 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์(คะแนนเต็ม 10 คะแนน) ประเด็นการประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน 2 1 0 1. การออกแบบขั้นตอนการ ทำงาน ออกแบบวิธีการขั้นตอนการ แก้ปัญหาตั้งสมมติฐาน ได้ถูกต้องเหมาะสม ออกแบบวิธีการขั้นตอนการ แก้ปัญหาตั้งสมมติฐาน ได้เหมาะสมพอใช้ ออกแบบวิธีการขั้นตอน การแก้ปัญหาตั้งสมมติฐาน ได้ไม่เหมาะสม 2.เลือกใช้อุปกรณ์ได้ถูกต้อง เหมาะสม เลือกใช้อุปกรณ์ ได้ถูกต้องเหมาะสม ปลอดภัย เลือกใช้อุปกรณ์ ได้ถูกต้อง เหมาะสม แต่ขาดความปลอดภัย เลือกใช้อุปกรณ์ ได้ไม่ถูกต้อง เหมาะสม และ ขาดความปลอดภัย
ประเด็นการประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน 2 1 0 3. ลงมือปฏิบัติ มีทักษะ ในการทดลอง ลงมือทำงานแก้ปัญหาตาม ขั้นตอนที่กำหนดไว้อย่าง ครบถ้วนสามารถค้นพบความรู้ ข้อคิดแนวทางการปฏิบัติตาม ประเด็นปัญหาที่ตั้งไว้ด้วย ตนเองทั้งหมด ลงมือทำงานแก้ปัญหาตาม ขั้นตอนที่กำหนดไว้อย่าง ครบถ้วนสามารถค้นพบความรู้ ข้อคิดแนวทางการปฏิบัติตาม ประเด็นปัญหาที่ตั้งไว้ ด้วยตนเองเป็นบางส่วน ลงมือทำงานแก้ปัญหาตาม ขั้นตอนที่กำหนดไว้ อย่างครบถ้วนไม่สามารถ ค้นพบความรู้ข้อคิดแนวทาง การปฏิบัติตามประเด็น ปัญหาที่ตั้งไว้ 4. ทำความสะอาด และจัดเก็บอุปกรณ์ ทำความสะอาด และจัดเก็บอุปกรณ์เรียบร้อย ทำความสะอาด แต่ไม่จัดเก็บอุปกรณ์ ให้เรียบร้อย ไม่ทำความสะอาด และไม่จัดเก็บอุปกรณ์ให้ เรียบร้อย
แบบประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ คำชี้แจง จงพิจารณารายการประเมินและเกณฑ์การให้คะแนนพร้อมเติมคะแนนให้ตรงกับลักษณะ พฤติกรรมที่นักเรียนแสดงออกตามความเป็นจริง กลุ่มที่/เลขที่ รายการพฤติกรรม ผลการประเมิน การทำงานกลุ่ม รายงาน การปฏิบัติกิจกรรม การทดลอง ทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ รวมคะแนน ระดับคะแนน ผ่าน-ไม่ผ่าน การร่วมกันวงแผนในการ ทำงานและแบ่งหน้าที่ รับผิดชอบ ลงมือทำงานตามที่ได้รับ มอบหมาย ยอบรับข้อสรุปและผลงาน ของกลุ่ม ความถูกต้องของเนื้อหาสาระ การอภิปรายการทดลอง การสรุปรายงานการทดลอง การออกแบบขั้นตอนการ ทำงาน เลือกใช้อุปกรณ์ได้ถูกต้อง เหมาะสม ลงมือปฏิบัติมีทักษะในการ ทดลอง ทำความสะอาดและจัดเก็บ อุปกรณ์ 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 20 กลุ่มที่1 เลขที่ ......... ......... ......... กลุ่มที่2 เลขที่ ......... ......... ......... กลุ่มที่3 เลขที่ ......... ......... ......... กลุ่มที่4 เลขที่ ......... ......... ......... กลุ่มที่5 เลขที่ ......... ......... ......... กลุ่มที่6 เลขที่ ......... ......... .........
15. บันทึกการจัดการเรียนรู้ 1. ผลการจัดการเรียนการสอน 1.1 ด้านความรู้………………………………………………………………………………………..…………………………… .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. 1.2 ด้านทักษะกระบวนการ……………………………………………………………………..…………………………...… .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. 1.3 ด้านคุณลักษณะ……………………………………………………………………………………………………………… .............................................................................................................................................................. .............................................................................................................................................................. 2. ปัญหา / อุปสรรค ………………………………………………………………………………………………….……………………….………………… …………………………………………………………………………..………………………………………………………………… …………………………………………………………………….……………………………………………………………………… .............................................................................................................................................................. 3. แนวทางแก้ไข ………………………………………………………………………………………………………….………….……………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… .............................................................................................................................................................. 4. ผลการวิเคราะห์ / ประเมินแผนการจัดการเรียนรู้ ……………………………………………………………………………….………………………………………….………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… ……………………………………………………………………………………………………………………………………………… .............................................................................................................................................................. ลงชื่อ…………………………….ผู้บันทึก (นางสาวมณีรัตน์ เชื้อตาหมื่น)
แผนการจัดการเรียนรู้ที่ 14 ชื่อเรื่อง เซลล์กัลป์วานิก หน่วยที่ 2 เรื่อง ไฟฟ้าเคมี รหัสวิชา ว 30224 รายวิชา เคมีเพิ่มเติม 4 เวลา 2 ชั่วโมง ชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 5 ภาคเรียนที่ 2 ปีการศึกษา 2565 กลุ่มสาระการเรียนรู้วิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี 1. สาระเพิ่มเติม เคมี 2. มาตรฐานการเรียนรู้ สาระเคมี ข้อ 2 เข้าใจการเขียนและการดุลสมการเคมี ปริมาณสัมพันธ์ในปฏิกิริยาเคมี อัตราการ เกิดปฏิกิริยาเคมี สมดุลในปฏิกิริยาเคมี สมบัติและปฏิกิริยาของกรด–เบส ปฏิกิริยารีดอกซ์และเซลล์เคมีไฟฟ้า รวมทั้งการนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ 3. ผลการเรียนรู้ ม.5/12 วิเคราะห์การเปลี่ยนแปลงเลขออกซิเดชัน และระบุตัวรีดิวซ์และตัวออกซิไดส์รวมทั้งเขียน ครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชันและครึ่งปฏิกิริยารีดักชันของปฏิกิริยารีดอกซ์ ม.5/13 ทดลองและเปรียบเทียบความสามารถในการเป็นตัวรีดิวซ์หรือตัวออกซิไดส์ และเขียนแสดง ปฏิกิริยารีดอกซ์ 4. สาระการเรียนรู้ 4.1 สาระการเรียนรู้แกนกลาง ปฏิกิริยารีดอกซ์มีทั้งครึ่งปฏิกิริยาที่มีการให้ อิเล็กตรอน เรียกว่า ครึ่งปฏิกิริยาออกซิเดชัน และครึ่ง ปฏิกิริยาที่มีการรับอิเล็กตรอน เรียกว่า ครึ่งปฏิกิริยารีดักชัน โดยสารที่ให้อิเล็กตรอน จะมีเลขออกซิเดชัน เพิ่มขึ้น เรียกว่า ตัวรีดิวซ์ส่วนสารที่รับอิเล็กตรอนจะมีเลขออกซิเดชัน ลดลง เรียกว่า ตัวออกซิไดส์ การเปรียบเทียบความสามารถในการเป็นตัวรีดิวซ์ หรือตัวออกซิไดส์สามารถพิจารณาได้จากผล การ ทดลองของปฏิกิริยารีดอกซ์ 5. สาระสำคัญ ปฏิกิริยาที่มีการถ่ายโอนอิเล็กตรอน หรือปฏิกิริยาที่อะตอมของธาตุหรือไอออนมีการเปลี่ยนแปลงเลข ออกซิเดชัน เรียกว่า ปฏิกิริยารีดอกซ์ ปฏิกิริยารีดอกซ์ ประกอบด้วยปฏิกิริยาออกซิเดชันและปฏิกิริยารีดักชัน ซึ่งเกิดขึ้นพร้อมกันเสมอปฏิกิริยาออกซิเดชันเป็นปฏิกิริยาที่อะตอมของธาตุหรือไอออนเสียอิเล็กตรอนแล้วเลข ออกซิเดชันเพิ่มขึ้น ส่วนปฏิกิริยารีดักชันเป็นปฏิกิริยาที่อะตอมของธาตุหรือไอออนรับอิเล็กตรอนแล้วเลข ออกซิเดชันลดลงธาตุหรือไอออนที่เสียอิเล็กตรอนแล้วมีเลขออกซิเดชันเพิ่มขึ้นเรียกว่า ตัวรีดิวซ์ ส่วนธาตุหรือ ไอออนที่รับอิเล็กตรอนแล้วมีเลขออกซิเดชันลดลงเรียกว่า ตัวออกซิไดส์ 6. จุดประสงค์การเรียนรู้ ด้านความรู้ (K) 1. อธิบายการเกิดกระแสไฟฟ้าในเซลล์กัลป์วานิกได้ 2. อธิบายหลักการและส่วนประกอบของเซลล์กัลป์วานิกได้ 3. อธิบายวิธีการหาค่าศักย์ไฟฟ้ามาตรฐานของครึ่งเซลล์และความหมายของค่าศักย์ไฟฟ้า มาตรฐานของเซลล์ได้ ด้านทักษะกระบวนการ (P) 1. ทดลองการถ่ายโอนอิเล็กตรอนในเซลล์กัลป์วานิกได้ 2. เขียนแผนภาพเซลล์กัลป์วานิกได้ 3. เขียนสมการแสดงปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นที่ขั้วแคโทดและแอโนด และปฏิกิริยารีดอกซ์ได้
4. คำนวณค่าศักย์ไฟฟ้ามาตรฐานของปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นในเซลล์กัลป์วานิกได้ 5. สามารถเปรียบเทียบความสามารถในการให้และรับอิเล็กตรอนของสารได้ ด้านคุณลักษณะ (A) 1. มีวินัยและความซื่อสัตย์สุจริต 2. ยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น 7. จุดเน้นการพัฒนาคุณภาพผู้เรียน 7.1 ด้านความสามารถและทักษะ แสวงหาความรู้เพื่อการแก้ปัญหา ใช้เทคโนโลยีเพื่อการเรียนรู้ ใช้ภาษาต่างประเทศ (ภาษาอังกฤษ) มี ทักษะการคิดขั้นสูง ทักษะชีวิต ทักษะการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ตามช่วงวัย 7.2 ด้านคุณลักษณะเฉพาะช่วงวัย มุ่งมั่นในการศึกษาและการทำงาน 8. สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน 1.การจัดการตนเองอย่างมีสุขภาวะ 2.ความคิดขั้นสูงและการเรียนรู้ 3.การสื่อสารด้วยภาษา 4.การจัดการและการทำงานเป็นทีม 5.การเป็นพลเมืองที่เข้มแข็ง 6.การอยู่รวมกับธรรมชาติและวิทยาการอย่างยั่งยืน 9. คุณลักษณะอันพึงประสงค์ ซื่อสัตย์สุจริต มีวินัย ใฝ่เรียนรู้ มุ่งมั่นในการทำงาน มีจิตสาธารณะ อยู่อย่างพอเพียง รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ รักความเป็นไทย 10. หลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง 10.1 ความพอประมาณ - คำนึงถึงศักยภาพในการทำการทดลองกรดเบสที่จะก่อให้เกิดการเรียนรู้ต่อตนเอง - การใช้ประโยชน์จากวัสดุอุปกรณ์ที่มีอยู่รอบตัวมาปรับใช้ในการทดลองไฟฟ้าเคมี 10.2 ความมีเหตุผล - ใช้กระบวนการคิดและการแก้ปัญหาอย่างมีเหตุผล 10.3 การมีภูมิคุ้มกันที่ดี - การเรียนรู้เพิ่มเติมจากแหล่งการเรียนรู้ต่างๆ - หมั่นฝึกทำแบบฝึกหัดให้เกิดความเข้าใจมากยิ่งขึ้น 10.4 ความรู้ - มีความรู้ความเข้าในในเรื่อง ไฟฟ้าเคมี 10.5 คุณธรรม - มีความสื่อสัตย์ รับผิดชอบในการปฏิบัติงาน ตั้งใจเรียน และทำงานร่วมกันเป็นทีม
11. การบูรณาการ 11.1 ต่างกลุ่มสาระการเรียนรู้ 1. บูรณาการกับสาระการเรียนรู้การงานอาชีพและเทคโนโลยี เรื่อง การใช้เทคโนโลยีสืบค้นข้อมูล เกี่ยวกับไฟฟ้าเคมี 2. บูรณาการกับสาระการเรียนรู้ภาษาไทย เรื่อง เขียนบรรยายหรือจัดทำแผนผังมโนทัศน์เกี่ยวกับไฟฟ้า เคมี 3. บูรณาการกับสาระการเรียนรู้ภาษาต่างประเทศ เรื่อง การฟัง พูด อ่าน เขียนคำศัพท์ภาษาอังกฤษ เกี่ยวกับไฟฟ้าเคมีที่เรียนรู้หรือที่นักเรียนสนใจ 11.2 หลักสูตรอาเซียน การฟัง พูด อ่าน เขียนคำศัพท์ภาษาอังกฤษเกี่ยวกับไฟฟ้าเคมีเพื่อการสื่อสารและการทำงานตาม มาตรฐานอาชีพที่กำหนดและการสนับสนุนการเรียนรู้ภาษาอาเซียนและภาษาเพื่อนบ้านเพื่อช่วยเสริมสร้าง สัมพันธภาพทางสังคมและการอยู่ร่วมกันอย่างสันติท่ามกลางความหลากหมายทางวัฒนธรรม 11.3 ค่านิยม 12 ประการ ข้อที่ 4 ใฝ่หาความรู้ หมั่นศึกษาเล่าเรียนทั้งทางตรงและทางอ้อม - การเรียนด้วยตนเองจากการสืบค้นหนังสือเรียนอื่นๆ และจากอินเทอร์เน็ต ข้อที่ 9 มีสติรู้ตัว รู้คิด รู้ทำ - ครูสอนเรื่องการมีสติ รู้ตัว รู้คิด รู้ทำ ในกิจกรรมการเรียนการสอนและในการทำการทดลอง 11.4 ทักษะการเรียนรู้ศตวรรษที่ 21 1. การสื่อสารสารสนเทศและการรู้เท่าทันสื่อ 2. ความร่วมมือ การทาำ งานเป็นทีมและภาวะผู้นำา 12. กระบวนการจัดการเรียนรู้ ขั้นที่ 1 ขั้นสร้างความสนใจ (Engagement) 1.1 นักเรียนร่วมกันอภิปรายในประเด็นต่อไปนี้ ให้เปรียบเทียบการเปลี่ยนรูปของพลังงานของ ถ่านไฟฉายกับการแยกน้ำด้วยไฟฟ้าว่าแตกต่างกันอย่างไร 1.2 นักเรียนร่วมกันอภิปรายให้ได้ใจความว่า ถ่านไฟฉายเป็นการเปลี่ยนรูปพลังงานเคมีเป็น พลังงานไฟฟ้า แต่การแยกน้ำด้วยไฟฟ้าเป็นการเปลี่ยนรูปพลังงานไฟฟ้าให้เป็นพลังเคมี 1.3 ครูนำอภิปรายว่าเซลล์ไฟฟ้าเคมีแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือเซลล์กัลป์วานิและเซลล์อิเล็ก โทรไลติก ขั้นที่ 2 ขั้นสำรวจและค้นหา (Exploration) 1.1 ครูผู้สอนแจก ใบกิจกรรมการทดลองที่ 2 การถ่ายโอนอิเล็กตรอนในเซลล์กัลป์วานิก 1.2 ให้นักเรียนเขียนรายงานการทดลองโดยเขียนรายละเอียดดังนี้ - ชื่อการทดลอง - วันที่การทดลอง - ชื่อผู้ทำการทดลอง - จุดประสงค์การทดลอง - วิธีการทดลอง
2.3 ให้นักเรียนดำเนินการทดลอง ตามวิธีการทดลอง ที่นักเรียนได้เขียนไว้ พร้อมกับบันทึกผล การทดลอง ลงในรายงานการทดลอง 1.4 สุ่มนักเรียน 1 กลุ่ม นำเสนอผลการทดลอง สรุปผลการทดลอง และคำถามหลังการทดลอง ขั้นที่ 3 ขั้นอธิบายและลงข้อสรุป (Explanation) 1.1 ครูผู้สอนและนักเรียน ร่วมปันอภิปราย ผลที่ได้จากการทดลอง โดยครูผู้สอน อธิบายโดยใช้ กระบวนการตั้งคำถาม เพื่อกระตุ้นความคิดของนักเรียน 1.2 คำถามที่ 1 เมื่อต่อวงจรไฟฟ้าระหว่างครึ่งเซลล์แต่ละคู่มีการถ่ายโอนอิเล็กตรอนเกิด ขึ้น หรือไม่ ทราบได้อย่างไร (มีการถ่ายโอนอิเล็กตรอนเกิดขึ้น ทราบได้จากเข็มโวลต์มิเตอร์เบนไปจากศูนย์ การถ่ายถ่าย โอนอิเล็กตรอนทำให้เกิดกระแสไฟฟ้า) 1.3 คำถามที่ 2 ครึ่งเซลล์ที่นำมาต่อกันแต่ละคู่ ครึ่งเซลล์ใดเกิดปฏิกิริยาออกซิเดชัน ครึ่งเซลล์ ใดเกิดปฏิกิริยารีดักชัน พร้อมเขียนปฏิกิริยาออกซิเดชัน รีดักชัน และรีดอกซ์ของเซลล์ที่เกิดขึ้นในครึ่งเซลล์ที่ นำมาต่อกัน และที่ขั้วไฟฟ้ามีการเปลี่ยนแปลงหรือไม่ อย่างไร (ในระบบที่ประกอบด้วย Cu(s)| Cu2+(aq) กับ Zn(s)| Zn2+(aq) พบว่าเข็มของมิเตอร์เบน เข้าหาขั้ว ทองแดง แสดงว่าขั้วสังกะสีเสียอิเล็กตรอนให้แก่ Cu2+ ที่อยู่รอบๆ ขั้วทองแดง oxidation ขั้วแอโนด (-) Zn(s) Zn2+(aq) + 2ereducetion ขั้วแคโทด (+) Cu(s) + 2e- Cu2+(aq) redox Zn(s) + Cu2+(aq) Zn2+ (aq) + Cu (s) เมื่อสังกะสีเสียอิเล็กตรอนกลายเป็น Z n2 + ผิวของสังกะสีจะกร่อนไป อิเล็กตรอนจากขั้ว สังกะสีจะเคลื่อนที่ผ่านลวดตัวนำไปยังขั้วทองแดง ส่วน Cu2+ ในสารละลาย CuSO4จะรับอิเล็กตรอนกลายเป็น ทองแดงเกาะที่ขั้วทองแดง ในระบบที่ประกอบด้วย Mg(s)| Mg2+(aq) กับ Zn(s)| Zn2+ (aq) พบว่าเข็มของ มิเตอร์เบนเข้าหาขั้วสังกะสี แสดงว่าขั้วแมกนีเซียมเสียอิเล็กตรอนให้แก่ Z n 2 + ที่อยู่รอบๆ ขั้วสังกะสี oxidation ขั้วแอโนด (-) Mg(s) Mg2+(aq) + 2ereducetion ขั้วแคโทด (+) Zn2+(s) + 2e- Zn (s) redox Mg(s) + Zn2+(aq) Mg2+(aq) + Zn(s) เมื่อแมกนีเซียมเสียอิเล็กตรอนกลายเป็น Mg2+ ผิวของแมกนีเซียมจะกร่อนไป อิเล็กตรอน จากขั้วแมกนีเซียมจะเคลื่อนที่ผ่านลวดตัวนำไปยังขั้วสังกะสี ส่วน Zn2+ ในสารละลาย ZnSO4 จะรับ อิเล็กตรอนกลายเป็นสังกะสีเกาะที่ขั้วสังกะสี 3.4 คำถามที่ 3 สะพานไอออนทำหน้าที่อย่างไร สะพานไอออนช่วยรักษาสมดุลระหว่างไอออนบวกกับไอออนลบในครึ่งเซลล์ 3.5 จากคำถามทั้งหมด ครูผู้สอนและนักเรียน ร่วมกันสรุปจนได้ข้อสรุปดังนี้ เซลล์กัลวานิกมีการถ่ายโอนอิเล็กตรอนจึงทำให้เกิดกระแสไฟฟ้าขึ้นได้ ปฏิกิริยาออกซิเดชัน ปฏิกิริยารีดักชัน ขั้วแอโนด ขั้วแคโทด
ขั้วลบ ขั้วบวก เข็มโวลต์มิเตอร์เบนออก เข็มโวลต์มิเตอร์เบนเข้าหา ขั้นที่ 4 ขั้นขยายความรู้ (Elaboration) 4.1 ครูเพิ่มเติมความรู้เรื่องการเขียนแผนภาพเซลล์กัลวานิกและสมการไอออนิก, ศักย์ไฟฟ้า ของ เซลล์และศักย์ไฟฟ้ามาตรฐานของครึ่งเซลล์, ความแรงของตัวออกซิไดส์และตัวรีดิวซ์ ของสารกับค่าศักย์ไฟฟ้า มาตรฐานของครึ่งเซลล์ (E 0 ), เซลล์ความเข้มข้น และประเภทของเซลล์กัลวานิก ขั้นที่ 5 ขั้นประเมิน (Evaluation) 5.1 นักเรียนทำแบบฝึกหัด 13. สื่อและอุปกรณ์ 1. ชุดการทดลองที่ 2 การถ่ายโอนอิเล็กตรอนในเซลล์กัลป์วานิก 2. ใบความรู้ เรื่อง ไฟฟ้าเคมี 14. การวัดและการประเมินผล การวัดผลประเมินผลด้าน วิธีการวัด เครื่องมือวัด เกณฑ์การผ่าน ด้านความรู้ความเข้าใจ 1. อธิบายการเกิดกระแสไฟฟ้าในเซลล์ กัลป์วานิกได้ 2. อธิบายหลักการและส่วนประกอบ ของเซลล์กัลป์วานิกได้ 3. อธิบายวิธีการหาค่าศักย์ไฟฟ้า มาตรฐานของครึ่งเซลล์และ ความหมายของค่าศักย์ไฟฟ้ามาตรฐาน ของเซลล์ได้ -สังเกตจากการตอบ คำถาม การอภิปราย --แบบฝึกหัด 1. ได้คะแนน 80% ขึ้นไป ด้านทักษะกระบวนการ 1. ทดลองการถ่ายโอนอิเล็กตรอนใน เซลล์กัลป์วานิกได้ 2. เขียนแผนภาพเซลล์กัลป์วานิกได้ 3. เขียนสมการแสดงปฏิกิริยาที่เกิดขึ้น ที่ขั้วแคโทดและแอโนด และปฏิกิริยารี ดอกซ์ได้ 4. คำนวณค่าศักย์ไฟฟ้ามาตรฐานของ ปฏิกิริยาที่เกิดขึ้นในเซลล์กัลป์วานิกได้ 5. สามารถเปรียบเทียบความสามารถ ในการให้และรับอิเล็กตรอนของสารได้ -ตรวจตรวจแบบฝึกหัด -ตรวจรายงานการ ทดลอง - แบบฝึกหัด ได้คะแนนในระดับ 80% ขึ้นไป
การวัดผลประเมินผลด้าน วิธีการวัด เครื่องมือวัด เกณฑ์การผ่าน ด้านคุณลักษณะที่พึงประสงค์ 1. มีวินัยและความซื่อสัตย์สุจริต 2. ยอมรับความคิดเห็นของผู้อื่น -สังเกตจากการร่วม กิจกรรม -ตรวจรายงานการ ทดลอง -แบบสังเกต พฤติกรรมการร่วม กิจกรรม -รายงานการทดลอง ได้คะแนนในระดับ 2 ขึ้นไป
แบบประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์ คำชี้แจง จงพิจารณารายการประเมินและเกณฑ์การให้คะแนนพร้อมเติมคะแนนให้ตรงกับลักษณะ พฤติกรรมที่นักเรียนแสดงออกตามความเป็นจริงกลุ่มที่/เลขที่ รายการพฤติกรรม ผล การประเมิน การทำงานกลุ่ม รายงาน การปฏิบัติกิจกรรม การทดลอง ทักษะกระบวนการ ทางวิทยาศาสตร์ รวมคะแนน ระดับคะแนน ผ่าน-ไม่ผ่าน การร่วมกันวงแผนในการทำงานและแบ่ง หน้าที่รับผิดชอบ ลงมือทำงานตามที่ได้รับมอบหมาย ยอบรับข้อสรุปและผลงานของกลุ่ม ความถูกต้องของเนื้อหาสาระ การอภิปรายการทดลอง การสรุปรายงานการทดลอง การออกแบบขั้นตอนการทำงาน เลือกใช้อุปกรณ์ได้ถูกต้องเหมาะสม ลงมือปฏิบัติมีทักษะในการทดลอง ทำความสะอาดและจัดเก็บอุปกรณ์ 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 20 กลุ่มที่ 1 เลขที่ ......... ......... ......... ......... ......... กลุ่มที่ 2 … เกณฑ์การให้คะแนน 16-20 = ดีมาก 11-15 = ดี 6-10 = พอใช้ 1-5 = ปรับปรุง เกณฑ์การตัดสิน 1. นักเรียนได้คะแนนอยู่ในระดับ ดี ดีมาก ถือว่าผ่าน ใส่เครื่องหมาย✓ 2. นักเรียนได้คะแนนอยู่ในระดับ ปรับปรุง พอใช้ ถือว่าไม่ผ่าน ใส่เครื่องหมาย เกณฑ์การให้คะแนนแบบประเมินทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์
องค์ประกอบที่ 1 การทำงานกลุ่ม (คะแนนเต็ม 6 คะแนน) ประเด็นการประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน 2 1 0 1. ร่วมกันวางแผน ในการทำงานและแบ่งหน้าที่ รับผิดชอบ ร่วมมือวางแผนการทำงานทุก ขั้นตอนชัดเจน ครบถ้วนดีมาก และมีการแบ่งหน้าที่ให้สมาชิกใน กลุ่มทุกคนรับผิดชอบในการ ปฏิบัติกิจกรรมทดลอง ร่วมมือวางแผนการทำงานบ้าง แต่ไม่ครบทุกขั้นตอน ครบถ้วน พอใช้และมีการแบ่งหน้าที่ให้ สมาชิกในกลุ่มทุกคนรับผิดชอบใน การปฏิบัติกิจกรรมทดลองแต่ไม่ ครบทุกคน ไม่ร่วมมือวางแผนการทำงานระบุ ขั้นตอนทุกขั้นตอนการทำงานด้วย ตนเองไม่ได้และไม่มีการแบ่งหน้าที่ ให้สมาชิกในกลุ่มทุกคนรับผิดชอบ ในการปฏิบัติกิจกรรมทดลอง 2. ลงมือทำงาน ตามที่ได้รับมอบหมาย ลงมือทำงานตามหน้าที่ที่ได้รับ มอบหมายตามขั้นตอน ครบถ้วน ดีมาก ลงมือทำงานตามหน้าที่ทีได้รับ มอบหมายได้บางขั้นตอน ต้องมีครู คอยดูแล ลงมือทำงานตามหน้าที่ที่ได้รับ มอบหมายไม่ทำงานตามขั้นตอน งานไม่ สำเร็จ 3. ยอบรับข้อสรุป และผลงานของกลุ่ม มีส่วนร่วมในการสรุปยอบรับ ข้อสรุปและผลงานของกลุ่มด้วย ความเต็มใจ มีส่วนร่วมในการสรุปบ้าง ยอมรับ ข้อสรุปและผลงานของกลุ่ม บางส่วน ไม่มีส่วนร่วมในการสรุป ยอมรับข้อสรุปและผลงานของกลุ่มเพียง เล็กน้อย องค์ประกอบที่ 2 รายงานการปฏิบัติกิจกรมการทดลอง (คะแนนเต็ม 6 คะแนน) ประเด็นการประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน 2 1 0 1. ความถูกต้อง ของเนื้อหาสาระ เนื้อหาสาระถูกต้องตาม ข้อเท็จจริงและหลักวิชา เนื้อหาสาระบางส่วนถูกต้อง ตามข้อเท็จจริงและหลักวิชา ต้องแก้ไขเป็นส่วนใหญ่ เนื้อหาสาระไม่ถูกต้อง ตามข้อเท็จจริงและหลักวิชา ต้องแก้ไขเป็นส่วนใหญ่ 2. การอภิปราย การทดลอง การอภิปรายผลถูกต้องชัดเจน ผู้อภิปรายนำเสนอการ อภิปรายได้ดี การอภิปรายผลถูกต้องแต่ไม่ ชัดเจนผู้อภิปรายนำเสนอการ อภิปรายได้ไม่ดี การอภิปรายผล ไม่ถูกต้องผู้อภิปรายนำเสนอ การอภิปรายได้ไม่ดี 3.การสรุปรายงาน การทดลอง การจัดทำสรุปรายงานได้อย่าง ละเอียดครบถ้วนแลสอดคล้อง กับวัตถุประสงค์การทดลอง อย่างชัดเจน การจัดทำสรุปรายงานได้ไม่ ค่อยละเอียดแต่มีความ สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ การทดลอง มีการจัดทำสรุปรายงาน แต่ไม่สอดคล้องกับ วัตถุประสงค์การทดลอง องค์ประกอบที่ 3 ทักษะกระบวนการทางวิทยาศาสตร์(คะแนนเต็ม 10 คะแนน) ประเด็นการประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน 2 1 0 1. การออกแบบขั้นตอนการ ทำงาน ออกแบบวิธีการขั้นตอนการ แก้ปัญหาตั้งสมมติฐาน ได้ถูกต้องเหมาะสม ออกแบบวิธีการขั้นตอนการ แก้ปัญหาตั้งสมมติฐาน ได้เหมาะสมพอใช้ ออกแบบวิธีการขั้นตอน การแก้ปัญหาตั้งสมมติฐาน ได้ไม่เหมาะสม 2.เลือกใช้อุปกรณ์ได้ถูกต้อง เหมาะสม เลือกใช้อุปกรณ์ ได้ถูกต้องเหมาะสม ปลอดภัย เลือกใช้อุปกรณ์ ได้ถูกต้อง เหมาะสม แต่ขาดความปลอดภัย เลือกใช้อุปกรณ์ ได้ไม่ถูกต้อง เหมาะสม และ ขาดความปลอดภัย
ประเด็นการประเมิน เกณฑ์การให้คะแนน 2 1 0 3. ลงมือปฏิบัติ มีทักษะ ในการทดลอง ลงมือทำงานแก้ปัญหาตาม ขั้นตอนที่กำหนดไว้อย่าง ครบถ้วนสามารถค้นพบความรู้ ข้อคิดแนวทางการปฏิบัติตาม ประเด็นปัญหาที่ตั้งไว้ด้วย ตนเองทั้งหมด ลงมือทำงานแก้ปัญหาตาม ขั้นตอนที่กำหนดไว้อย่าง ครบถ้วนสามารถค้นพบความรู้ ข้อคิดแนวทางการปฏิบัติตาม ประเด็นปัญหาที่ตั้งไว้ ด้วยตนเองเป็นบางส่วน ลงมือทำงานแก้ปัญหาตาม ขั้นตอนที่กำหนดไว้ อย่างครบถ้วนไม่สามารถ ค้นพบความรู้ข้อคิดแนวทาง การปฏิบัติตามประเด็น ปัญหาที่ตั้งไว้ 4. ทำความสะอาด และจัดเก็บอุปกรณ์ ทำความสะอาด และจัดเก็บอุปกรณ์เรียบร้อย ทำความสะอาด แต่ไม่จัดเก็บอุปกรณ์ ให้เรียบร้อย ไม่ทำความสะอาด และไม่จัดเก็บอุปกรณ์ให้ เรียบร้อย