หลักสูตรกลุ่มสาระสัมคม ประถม

ก

ก

คำนำ

กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนาและวัฒนธรรม เป็นกลุ่มสาระที่ทำให้ผู้เรียนมีความรู้ เข้าใจ
การดำรงชีวติ ของมนษุ ย์ การอยู่รว่ มกนั ในสงั คม การปรับตัวในการดำรงชีวิตตามทรพั ยากร ท่มี ีอยู่ เข้าใจถึง
การพัฒนา เปลี่ยนแปลงตามยุคสมัย กาลเวลาและปัจจัยต่างๆ เกิดความเข้าใจตนเอง และผู้อื่น อดทน อด
กลั้น ยอมรับความแตกต่าง และคุณธรรม สามารถนำความรู้ไปใช้ในการดำรงชีวิต เป็นพลเมืองดี ของชาติ
และสังคมโลก หลักสูตรสถานศึกษา พุทธศักราช 2551 กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษาศาสนาและ
วัฒนธรรม มุ่งเน้นให้ผู้เรียนเรียนรู้เกี่ยวกับศาสนา ศีลธรรม จริยธรรมหน้าที่พลเมือง วัฒนธรรม และการ
ดำรงชีวิตในสังคมเศรษฐศาสตร์ประวัตศิ าสตรภ์ มู ศิ าสตร์

หลักสูตรสถานศกึ ษาเล่มนี้ ประกอบไปด้วย สาระมาตรฐานการเรียนรู้ คำอธิบายรายวิชา โครงสร้าง
รายวิชา รวมทั้งตัวชี้วัด ในการจัดทำ โรงเรียนองค์การบริหารส่วนจงั หวดั สรุ าษฎร์ธานี ๓ (บ้านนา) ได้รับการ
แนะนำ และความร่วมมือเป็นอย่างยิ่งว่า หลักสูตรกลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม
ฉบบั นจ้ี ะเปน็ ประโยชน์ต่อสถานศกึ ษา ครผู สู้ อน และผูส้ นใจ เป็นอย่างดี

โรงเรียนองค์การบริหารส่วนจงั หวดั สุราษฎร์ธานี ๓ (บ้านนา) ขอขอบพระคุณผู้ดำเนินการจดั ทำและ
ผมู้ สี ว่ นเกี่ยวขอ้ งทกุ ทา่ นเปน็ อยา่ งสงู มา ณ โอกาสน้ี

(นายสุรพิน สรรพคง)

ผู้อำนวยการโรงเรยี นองคก์ ารบริหารสว่ นจงั หวัดสุราษฎรธ์ านี ๓ (บา้ นนา)

ข

สารบัญ

เรอ่ื ง หน้า
คำนำ…………………………………………………………………………………………………………………………………… ก
สารบญั …………………………………………………………………………………………………………………………………. ข
สว่ นนำ…………………………………………………………………………………………………………………………… 1

ความนำ…………………………………………………………………………………………………………………………. 2
วสิ ยั ทัศน์…………………………………………………………………………………………………………………………. 4
สมรรถนะสำคัญของผู้เรียน……………………………………………………………………………………………….. 4
คณุ ลกั ษณะอนั พงึ ประสงค์………………………………………………………………………………………………… 5
สาระ มาตรฐานการเรียนรแู้ ละตัวช้ีวดั .......................................................................................... 7
โครงสรา้ งหลักสูตรสถานศกึ ษา………………………………………………………………………………………….. 80
โครงสรา้ งเวลาเรยี น………………………………………………………………………………………………………… 81
โครงสร้างหลักสูตรช้ันปี……………………………………………………………………………………………………. 83
คำอธิบายรายวิชา……………………………………………………………………………………………………………. 85
คำอธบิ ายรายวิชาช้นั ประถมศึกษาปีที่ 1…………………………………………………………………………….. 86
คำอธิบายรายวิชาชั้นประถมศึกษาปที ่ี 2…………………………………………………………………………….. 93
คำอธบิ ายรายวชิ าชั้นประถมศึกษาปที ่ี 3…………………………………………………………………………….. 99
คำอธิบายรายวิชาชน้ั ประถมศึกษาปีที่ 4…………………………………………………………………………….. 105
คำอธิบายรายวชิ าชน้ั ประถมศึกษาปีท่ี 5…………………………………………………………………………….. 112
คำอธิบายรายวิชาช้ันประถมศึกษาปีที่ 6…………………………………………………………………………….. 120
โครงสร้างรายวิชาและหน่วยการเรยี นรู้......................................................................................... 129
โครงสรา้ งรายวชิ าช้นั ประถมศึกษาปีที่ 1…………………………………………………………………………….. 130
โครงสร้างรายวชิ าชน้ั ประถมศึกษาปีที่ 2…………………………………………………………………………….. 146
โครงสรา้ งรายวชิ าชน้ั ประถมศกึ ษาปีท่ี 3…………………………………………………………………………….. 163
โครงสร้างรายวิชาชั้นประถมศกึ ษาปีท่ี 4…………………………………………………………………………….. 180
โครงสรา้ งรายวิชาชั้นประถมศกึ ษาปีที่ 5…………………………………………………………………………….. 203
โครงสรา้ งรายวชิ าชน้ั ประถมศึกษาปีท่ี 6…………………………………………………………………………….. 219
การวดั และประเมินผล……………………………………………………………………………………………………… 238
ภาคผนวก………………………………………………………………………………………………………………………. 244
คณะผจู้ ัดทำ.................................................................................................................. ................. 245

1

ส่วนนำ

2

ความนำ

หลักสูตรสถานศึกษาโรงเรียนองค์การบริหารส่วนจังหวัดสุราษฎร์ธานี ๓ (บ้านนา) พุทธศักราช
2553 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2565) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับ
ปรบั ปรงุ พ.ศ. 2560) เปน็ แผนหรอื แนวทาง หรือข้อกำหนดของการจดั การศกึ ษาของโรงเรียนองค์การบริหาร
ส่วนจังหวัดสุราษฎร์ธานี ๓ (บ้านนา) ที่จะใช้ในการจัดการเรียนการสอนเพื่อพัฒนาผู้เรียนให้มีคุณภาพตาม
มาตรฐาน ทก่ี ำหนดมุ่งพัฒนาผเู้ รยี นให้เป็นคนดี มปี ัญญา มีความสขุ มศี กั ยภาพในการศึกษาต่อ และประกอบ
อาชีพที่สุจริต ตลอดจนการรู้จักอนุรักษ์วัฒนธรรม ประเพณีท้องถิ่น โดยมุ่งหวังให้มีความสมบูรณ์ทั้งด้าน
ร่างกาย จิตใจ และสติปัญญา อีกทั้งมีความรู้และทักษะที่จำเป็นสำหรับการดำรงชีวิต และมีคุณภาพได้
มาตรฐานสากลเพือ่ การแข่งขนั ในยุคปัจจุบนั ดังนั้นหลกั สูตรสถานศึกษาโรงเรียนองคก์ ารบริหารส่วนจงั หวัดสุ
ราษฎร์ธานี ๓ (บ้านนา) พุทธศักราช 2553 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2565) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาข้ัน
พื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2560) จึงประกอบด้วยสาระสำคัญของหลักสูตรแกนกลาง
สาระความรู้ท่ีเก่ียวข้องกับชมุ ชนท้องถิ่น และสาระสำคัญที่โรงเรยี นพัฒนาเพิ่มเติม โดยจดั เป็นสาระการเรียนรู้
รายวิชาพ้นื ฐานตามมาตรฐานการเรยี นร้แู ละตัวช้วี ัด และสาระการเรยี นรเู้ พ่ิมเติม จดั กิจกรรมพฒั นาผูเ้ รียนเป็น
รายปีในระดับประถมศึกษา และกำหนดคุณลักษณะอันพึงประสงค์ของโรงเรียนองค์การบริหารส่วนจังหวัดสุ
ราษฎร์ธานี ๓ (บา้ นนา) พทุ ธศกั ราช 2553 (ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2565) ตามหลกั สูตรแกนกลางการศกึ ษาข้ัน
พื้นฐาน พุทธศักราช2551(ฉบับปรบั ปรงุ พ.ศ.2560)

หลักสูตรสถานศกึ ษาโรงเรียนองคก์ ารบริหารส่วนจงั หวดั สุราษฎร์ธานี ๓ (บ้านนา) พุทธศักราช 2553
(ฉบับปรับปรุง พ.ศ. 2565) ตามหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐาน พุทธศักราช 2551 (ฉบับปรับปรุง
พ.ศ. 2560) เป็นหลักสูตรที่ได้พัฒนาขึ้นเพื่อพัฒนาผู้เรียนในระดับประถมศึกษา โดยยึดองค์ประกอบหลัก
สำคัญ 2 ส่วนคือ หลักสูตรแกนกลางการศกึ ษาข้นั พื้นฐาน พทุ ธศกั ราช 2551 และสาระการเรยี นรู้ตามจุดเน้น
สถานศึกษา เป็นกรอบในการจัดทำรายละเอียดเพื่อเป็นไปตามมาตรฐานการศึกษาขั้นพื้นฐานที่กำหนด
เหมาะสมกับสภาพชุมชน ท้องถิ่นและจุดเน้นของสถานศึกษา ส่งผลต่อคุณภาพของผู้เรียนในระดับชั้น
ประถมศกึ ษาตอนต้นปที ่ี 1-3 และระดับชั้นประถมศกึ ษาตอนปลายปีท่ี 4-6

ระดับชนั้ ประถมศกึ ษาตอนตน้ (ประถมศกึ ษาปที ี่ 1 – 3 ) ไดเ้ รยี นรู้เรอื่ งเกี่ยวกบั ตนเองและผู้ท่ีอยู่รอบ
ข้าง ตลอดจนสภาพแวดล้อมในท้องถิ่นที่อยู่อาศัย และเชื่องโยงประสบการณ์ไปสู่โลกกว้าง ผู้เรียนได้รับการ
พัฒนาให้มีทักษะกระบวนการและมีข้อมูลที่จำเป็นต่อการพัฒนาให้เป็นผู้มีคุณธรรม จริยธรรม ประพฤติ
ปฏิบัติตามหลักคำสอนของศาสนาที่ตนนับถือ มีความเป็นพลเมืองดี มีความรับผิดชอบ การอยู่ร่วมกันและ
การทำงานกับผู้อื่น มีส่วนร่วมในกิจกรรมของห้องเรียน และได้ฝึกหัดในการตัดสินใจ ได้ศึกษาเรื่องราว

3

เกี่ยวกับตนเอง ครอบครัว โรงเรียน และชุมชนในลักษณะการบูรณาการ ผู้เรียนได้เข้าใจแนวคิดเกี่ยวกับ
ปัจจุบันและอดีต มีความรู้พื้นฐานทางเศรษฐกิจได้ข้อคิดเกี่ยวกับรายรับ-รายจ่ายของครอบครัว เข้าใจถึงการ
เป็นผู้ผลิต ผู้บริโภค รู้จักการออมขั้นต้นและวิธีการเศรษฐกิจพอเพียงได้รับการพัฒนาแนวคิดพื้นฐานเกี่ยวกับ
ศาสนา ศีลธรรม จรยิ ธรรม หน้าทพี่ ลเมอื ง เศรษฐศาสตร์ ประวัติศาสตร์ และภมู ปิ ัญญา เพอ่ื เป็นพ้ืนฐานในการ
ทำความเข้าใจในขัน้ ท่ีสงู ตอ่ ไป

ระดับชั้นประถมศึกษาตอนปลาย (ประถมศึกษาปีที่ 4 – 6 ) ได้เรียนรู้เรื่องเกี่ยวกับเรื่องของจังหวัด
ภาค และประเทศของตนเอง ทั้งเชิงประวัติศาสตร์ ลักษณะทางกายภาพ สังคม ประเพณีและวัฒนธรรม
รวมทั้งการเมืองการปกครอง และสภาพเศรษฐกิจโดยเน้นความเป็นไทย มีความรู้ความเข้าใจในเรื่องศาสนา
ศีลธรรม จริยธรรม ปฏิบัติตนตามหลักคำสอนของศาสนาที่ตนนับถือ รวมทั้งมีส่วนร่วมศาสนพิธีและพิธีกรรม
ทางศาสนามากยิ่งขึ้น ผู้เรียนปฏิบัติตนตามสถานภาพ บทบาท สิทธิ หน้าที่ในฐานะพลเมืองดีของท้องถ่ิน
จังหวดั ภาค และประเทศ รวมท้ังไดม้ ีส่วนร่วมในกิจกรรมตามขนบธรรมเนียมประเพณี วัฒนธรรมของท้องถิ่น
ต้นเองมากยิ่งขึ้น และสามารถเปรียบเทียบเรื่องราวจังหวัดและภาคต่างๆ ของประเทศไทยกับประเทศเพื่อน
บ้าน ได้รับการพัฒนาแนวคิดทางสังคม เกี่ยวกับศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม หน้าที่พลเมือง เศรษฐศาสตร์
ประวัติศาสตร์ และภูมิศาสตร์เพื่อขยายประสบการณ์ไปสู่การทำความเข้าใจในภูมิภาค ซีกโลกตะวันออกและ
ตะวันตกเกี่ยวกับศาสนา คุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม ความเชื่อ ขนบธรรมเนียม ประเพณี วัฒนธรรม การ
ดำเนนิ ชีวติ การจัดระเบียบทางสังคม และการเปล่ียนแปลงทางสังคมจากอดีตสู่ปจั จบุ ัน

4

วิสยั ทศั น์

กลุ่มสาระการเรียนรู้สังคมศึกษา ศาสนา และวัฒนธรรม ช่วยให้ผู้เรียนมีความรู้ ความเข้าใจ การ
ดำรงชีวิตของมนุษย์ ทั้งในฐานะปัจเจกบุคคล การอยู่ร่วมกันในสังคม การปรับตัวตามสภาพแวดล้อม การ
จดั การทรัพยากรท่มี ีอยู่อยา่ งจำกดั เข้าใจถึงการพฒั นา เปลยี่ นแปลงตามยุคสมยั กาลเวลา ตามเหตุปจั จยั ตา่ งๆ
เกิดความเข้าใจในตนเองและผู้อื่น มีความอดทน อดกลั้น ยอมรับในความแตกต่างและมีคุณธรรม สามารถนำ
ความรู้ไปปรับใช้ในการดำเนินชีวิต เป็นพลเมืองดีของประเทศชาติและสังคมโลก พื้นฐานเกี่ยวกับศาสนา
ศีลธรรมจรยิ ธรรม หลกั ธรรมของพระพุทธศาสนา การนำหลกั ธรรมคำสอนไปปฏิบัติในการพัฒนาตนเอง และ
การอยู่ร่วมกันอย่างสันติสุข เป็นผู้กระทำความดี มีค่านิยม การปกครองระบอบประชาธิปไตยอันมี
พระมหากษัตริย์ทรงเป็นพระประมุข การเป็นพลเมืองดี ความแตกต่างและความหลากหลายทางวัฒนธรรม
ค่านิยม ความเชื่อปลูกฝังค่านิยมด้านประชาธิปไตย เรียนรู้การบริโภคสินค้าและการบริการ การบริหารและ
จัดการ ทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัด อย่างมีประสิทธิภาพ การดำรงชีวิตอย่างมีดุลยภาพ และการนำหลัก
เศรษฐกิจพอเพียงไปใช้ในชีวิตประจำวัน เรียนรู้ยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ พัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีต
ถึงปัจจุบัน บุคคลสำคัญท่ีมีอทิ ธิพลต่อการเปลี่ยนแปลงต่างๆในอดตี ความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรมและ
ภมู ปิ ญั ญาไทย เรยี นรู้ภูมิอากาศของประเทศไทย ลักษณะกายภาพของโลก แหล่งทรัพยากร ความสมั พนั ธ์ของ
มนุษยก์ ับสภาพแวดล้อมทางธรรมชาติ และสิง่ ท่ีมนุษย์สร้างข้ึน การอนุรักษส์ ิ่งแวดล้อมเพ่ือการพัฒนาท่ียั่งยืน
และใช้ โรงเรยี น เป็นฐานในการปฏบิ ัติกิจกรรมตามหลักปรชั ญาของเศรษฐกิจพอเพียง

สมรรถนะสำคญั ของผ้เู รยี น
ในการพฒั นาผู้เรยี นตามหลกั สตู รแกนกลางการศึกษาขั้นพน้ื ฐาน มงุ่ เนน้ พัฒนาผเู้ รียนใหม้ ีคุณภาพตาม

มาตรฐานทกี่ ำหนด ซง่ึ หลักสูตรสถานศกึ ษาโรงเรียนองค์การบรหิ ารส่วนจังหวดั สุราษฎร์ธานี ๓ (บ้านนา) มุ่งให้
ผเู้ รียนเกิดสมรรถนะสำคัญ 5 ประการ ดังน้ี

1. ความสามารถในการสื่อสาร เป็นความสามารถในการรับและส่งสาร มีวัฒนธรรมในการใช้ภาษา
ถ่ายทอดความคิด ความรู้ ความเข้าใจ ความรู้สึก และทัศนะของตนเองเพื่อแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสาร และ
ประสบการณ์อันจะเป็นประโยชน์ตอ่ การพัฒนาตนเองและสังคม รวมทั้งการเจรจาต่อรองเพื่อขจัด และลดปัญหา
ความขัดแย้งต่าง ๆ การเลือกรับหรือไมร่ ับข้อมูลข่าวสารดว้ ยหลักเหตุผล และความถกู ต้อง ตลอดจนการเลือกใช้
วธิ ีการสื่อสาร ทมี่ ีประสิทธิภาพโดยคำนงึ ถงึ ผลกระทบที่มตี ่อตนเองและสงั คม

2. ความสามารถในการคิด เป็นความสามารถในการคิดวิเคราะห์ การคิดสังเคราะห์ การคิดอย่าง
สร้างสรรค์ การคิดอย่างมีวิจารณญาณ และการคิดเป็นระบบ เพื่อนำไปสู่การสร้างองค์ความรู้หรือสารสนเทศ
เพ่ือการตดั สนิ ใจเก่ียวกับตนเองและสังคมไดอ้ ย่างเหมาะสม

5

3. ความสามารถในการแก้ปัญหา เป็นความสามารถในการแก้ปัญหาและอุปสรรคต่าง ๆ ที่เผชิญได้
อย่างถูกต้องเหมาะสมบนพื้นฐานของหลักเหตุผล คุณธรรมและข้อมูลสารสนเทศ เข้าใจความสมั พันธ์และการ
เปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์ต่าง ๆ ในสังคม แสวงหาความรู้ ประยุกต์ความรู้มาใช้ในการป้องกันและแก้ไข
ปญั หา และมกี ารตัดสินใจท่มี ปี ระสทิ ธิภาพโดยคำนึงถึงผลกระทบที่เกดิ ขน้ึ ต่อตนเอง สังคมและสิง่ แวดล้อม

4. ความสามารถในการใช้ทักษะชีวิต เป็นความสามารถในการนำกระบวนการต่าง ๆ ไปใช้ในการ
ดำเนินชีวิตประจำวัน การเรียนรู้ด้วยตนเอง การเรียนรู้อย่างต่อเนื่อง การทำงาน และการอยู่ร่วมกันในสังคม
ด้วยการสรา้ งเสริมความสัมพันธ์อันดรี ะหว่างบุคคล การจัดการปัญหา และความขัดแยง้ ตา่ ง ๆ อย่างเหมาะสม
การปรับตัวให้ทันกับการเปลี่ยนแปลงของสังคมและสภาพแวดล้อม และการรู้จักหลีกเลี่ยงพฤติกรรมไม่พึง
ประสงคท์ ี่สง่ ผลกระทบตอ่ ตนเองและผอู้ ืน่

5. ความสามารถในการใช้เทคโนโลยี เป็นความสามารถในการเลือก และใช้ เทคโนโลยีด้านต่าง ๆ และมี
ทักษะกระบวนการทางเทคโนโลยี เพอื่ การพัฒนาตนเองและสังคม ในดา้ นการเรียนรู้ การสื่อสาร การทำงาน การ
แกป้ ัญหาอยา่ งสรา้ งสรรค์ ถูกตอ้ ง เหมาะสม และมคี ุณธรรม

คณุ ลกั ษณะอนั พึงประสงค์
หลกั สูตรสถานศึกษาโรงเรียนองคก์ ารบริหารส่วนจังหวดั สรุ าษฎรธ์ านี ๓ (บ้านนา) ม่งุ พฒั นาผู้เรียนให้

มีคุณลักษณะอันพึงประสงค์ เพื่อให้สามารถอยู่ร่วมกับผู้อื่นในสังคมได้อย่างมีความสุข ในฐานะเป็นพลเมือง
ไทยและพลโลก ดังน้ี

1. รักชาติ ศาสน์ กษัตริย์ หมายถึง คุณลักษณะที่แสดงออกถึงการเป็นพลเมืองดีของชาติ ธำรงไว้ซึ่ง
ความเป็นชาติไทย ศรัทธา ยึดมั่นในศาสนา และเคารพเทิดทูนสถาบันพระมหากษัตริย์ ผู้ที่รักชาติ ศาสน์
กษัตริย์ คอื ผู้ทมี่ ลี กั ษณะซง่ึ แสดงออกถงึ การเป็นพลเมอื งดีของชาติ มีความสามัคคปี รองดอง ภมู ิใจ เชิดชูความ
เป็นชาตไิ ทย ปฏิบัติตนตามหลกั ศาสนาท่ีตนนับถอื และแสดงความจงรกั ภกั ดีตอ่ สถาบนั พระมหากษตั ริย์

2. ซื่อสัตย์สุจริต หมายถึง คุณลักษณะที่แสดงออกถึงการยึดมั่นในความถูกต้อง ประพฤติตรงตาม
ความเปน็ จรงิ ต่อตนเองและผู้อ่ืน ทั้งทางกาย วาจา ใจ ผทู้ ี่มีความซ่อื สัตย์สุจรติ คอื ผ้ทู ีป่ ระพฤติตรงตามความ
เป็นจริงทัง้ ทางกาย วาจา ใจ และยึดหลักความจรงิ ความถูกตอ้ งในการดำเนนิ ชวี ติ มีความละอายและเกรงกลัว
ตอ่ การกระทำผิด

3. มีวินัย หมายถึง คุณลักษณะท่ีแสดงออกถึงการยึดม่ันในข้อตกลง กฎเกณฑ์ และระเบียบ ข้อบังคับ
ของครอบครัว โรงเรียน และสังคม ผู้มีวินยั คือ ผู้ที่ปฏิบัติตนตามข้อตกลงกฎเกณฑ์ และระเบียบ ข้อบังคับของ
ครอบครวั โรงเรยี น และสงั คมเปน็ ปกตวิ สิ ัย ไม่ละเมดิ สทิ ธขิ องผู้อืน่

6

4. ใฝเ่ รยี นรู้ หมายถงึ คุณลกั ษณะทแ่ี สดงออกถึงความตงั้ ใจ เพยี รพยายามในการเรียน แสวงหาความรู้
จากแหล่งเรียนรู้ทั้งภายในและภายนอกโรงเรียน ผู้ที่ใฝ่เรียนรู้ คือ ผู้ที่มีลักษณะแสดงออกถึงความตั้งใจ เพียร
พยายามในการเรียนและเข้าร่วมกิจกรรม การเรียนรู้ แสวงหาความรู้จากแหล่งเรียนรู้ทั้งภายในและภายนอก
โรงเรียนอย่างสม่ำเสมอ ด้วยการเลือกใช้สื่ออย่างเหมาะสม บันทึกความรู้ วิเคราะห์ สรุปเป็นองค์ความรู้
แลกเปลยี่ นเรยี นรู้ ถ่ายทอด เผยแพร่ และนำไปใชใ้ นชวี ติ ประจำวันได้

5. อยู่อย่างพอเพียง หมายถึง คุณลักษณะที่แสดงออกถึงการดำเนินชีวิตอย่างพอประมาณ มีเหตุผล
รอบคอบ มีคณุ ธรรม มภี ูมิคุ้มกนั ในตวั ทด่ี ี และปรับตวั เพื่ออยู่ในสังคมได้อย่างมีความสุข ผูท้ อี่ ยู่อย่างพอเพียง คือ
ผู้ที่ดำเนินชีวิตอย่างประมาณตน มีเหตุผล รอบคอบ ระมัดระวัง อยู่ร่วมกับผู้อื่นด้วยความรับผิดชอบ ไม่
เบยี ดเบยี นผ้อู น่ื เหน็ คณุ คา่ ของทรัพยากรต่างๆ มกี ารวางแผนปอ้ งกันความเสย่ี ง และพรอ้ มรับการเปลี่ยนแปลง

6. มุ่งมั่นในการทำงาน หมายถึง คุณลักษณะที่แสดงออกถึงความตั้งใจ และรับผิดชอบในการทำ
หน้าที่การงานด้วยความเพียรพยายาม อดทน เพื่อให้งานสำเร็จตามเป้าหมาย ผู้ที่มุ่งมั่นในการทำงาน คือ ผู้ที่มี
ลักษณะซึ่งแสดงออกถึงความต้ังใจปฏบิ ัติหน้าทที่ ี่ได้รบั มอบหมายด้วยความเพียรพยายาม ทมุ่ เทกำลังกาย กำลงั ใจ
ในการปฏิบัติกิจกรรมต่างๆ ให้สำเร็จลุล่วงตามเป้าหมายที่กำหนดด้วยความรับผิดชอบ และมีความภาคภูมิใจใน
ผลงาน

7. รักความเป็นไทย หมายถึง คุณลักษณะที่แสดงออกถึงความภาคภูมิใจ เห็นคุณค่า ร่วมอนุรักษ์
สืบทอดภูมิปัญญาไทย ขนบธรรมเนียมประเพณี ศิลปะและวัฒนธรรม ใช้ภาษาไทยในการสื่อสารได้อย่าง
ถูกต้องและเหมาะสม ผู้ที่รักความเป็นไทย คือ ผู้ที่มีความภาคภูมิใจ เห็นคุณค่า ชื่นชม มีส่วนร่วมในการ
อนุรักษ์ สืบทอด เผยแพร่ภูมิปัญญาไทย ขนบธรรมเนียมประเพณี ศิลปะและวัฒนธรรมไทย มีความกตัญญู
กตเวที ใช้ภาษาไทยในการสอ่ื สารอย่างถกู ต้องเหมาะสม

8. มีจิตสาธารณะ หมายถึง คุณลักษณะที่แสดงออกถึงการมีส่วนร่วมในกิจกรรมหรือสถานการณ์ที่
ก่อให้เกิดประโยชน์แก่ผู้อื่น ชุมชน และสังคม ด้วยความเต็มใจ กระตือรือร้น โดยไม่หวังผลตอบแทน ผู้ที่มีจิต
สาธารณะ คอื ผูท้ ีม่ ีลกั ษณะเป็นผู้ให้และชว่ ยเหลือผู้อ่ืน แบ่งปนั ความสุขส่วนตนเพื่อทำประโยชน์แก่ส่วนรวม
เข้าใจ เห็นใจผู้ที่มีความเดือดร้อน อาสาช่วยเหลือสังคม อนุรักษ์สิ่งแวดล้อมด้วยแรงกาย สติปัญญา ลงมือ
ปฏิบตั ิเพอ่ื แกป้ ญั หา หรือรว่ มสร้างสรรคส์ ิง่ ท่ีดงี ามใหเ้ กิดในชมุ ชน โดยไม่หวงั สิ่งตอบแทน

7

สาระ
มาตรฐานการเรียนรู้

และตวั ชี้วดั

8

สาระมาตรฐานการเรยี นรู้ และตวั ชี้วัด
สาระที่ 1 ศาสนา ศีลธรรม จรยิ ธรรม
มาตรฐาน ส 1.1 รู้ และเข้าใจประวตั ิ ความสำคัญ ศาสดา หลกั ธรรมของพระพทุ ธศาสนาหรือศาสนาที่

ตนนับถือและศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกต้อง ยึดมั่น และปฏิบัติตามหลักธรรม เพื่ออยู่
ร่วมกันอย่างสันตสิ ขุ
มาตรฐาน ส 1.2 เข้าใจ ตระหนักและปฏิบัติตนเป็นศาสนิกชนที่ดี และธำรงรักษาพระพุทธศาสนา
หรือศาสนาท่ตี นนบั ถอื
สาระที่ 2 หนา้ ที่พลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวิตในสังคม
มาตรฐาน ส 2.1 เข้าใจและปฏบิ ตั ติ นตามหน้าทขี่ องการเปน็ พลเมืองดี มีค่านยิ มทด่ี งี าม และ
ธำรงรักษาประเพณีและวฒั นธรรมไทย ดำรงชวี ิตอยู่ร่วมกันในสังคมไทย และ สังคม
โลกอยา่ งสนั ตสิ ขุ
มาตรฐาน ส 2.2 เข้าใจระบบการเมืองการปกครองในสังคมปัจจุบัน ยึดมั่น ศรัทธา และธำรงรักษา
ไวซ้ ึง่ การปกครองระบอบประชาธปิ ไตยอนั มพี ระมหากษตั รยิ ์ทรงเปน็ ประมุข
สาระที่ 3 เศรษฐศาสตร์
มาตรฐาน ส.3.1 เข้าใจและสามารถบริหารจดั การทรพั ยากรในการผลิตและการบริโภคการใช้
ทรพั ยากรทมี่ ีอยจู่ ำกัดไดอ้ ยา่ งมีประสิทธิภาพและคุ้มคา่ รวมทง้ั เข้าใจ
หลกั การของเศรษฐกิจพอเพยี ง เพอ่ื การดำรงชวี ิตอยา่ งมีดลุ ยภาพ
มาตรฐาน ส.3.2 เข้าใจระบบ และสถาบันทางเศรษฐกจิ ตา่ ง ๆ ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจ
และความจำเปน็ ของการร่วมมือกนั ทางเศรษฐกิจในสงั คมโลก
สาระท่ี 4 ประวัตศิ าสตร์
มาตรฐาน ส 4.1 เข้าใจความหมาย ความสำคัญของเวลาและยุคสมัยทางประวัติศาสตร์ สามารถใช้
วิธีการทางประวัติศาสตร์มาวเิ คราะห์เหตุการณต์ า่ งๆ อยา่ งเป็นระบบ
มาตรฐาน ส 4.2 เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจบุ ัน ในด้านความสัมพันธ์และการ
เปลี่ยนแปลงของเหตุการณ์อย่างต่อเนื่อง ตระหนักถึงความสำคัญและสามารถ
วิเคราะหผ์ ลกระทบท่เี กิดขึน้
มาตรฐาน ส 4.3 เข้าใจความเปน็ มาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมปิ ัญญาไทย มีความรกั ความภูมิใจและ
ธำรงความเป็นไทย

9

สาระที่ 5 ภมู ศิ าสตร์

มาตรฐาน ส 5.1 เข้าใจลักษณะทางกายภาพของโลกและความสัมพันธ์ของสรรพสิ่งซึ่งมีผลต่อกัน ใช้

แผนที่และเครื่องมือทางภูมิศาสตร์ในการค้นหา วิเคราะห์ และสรุปข้อมูลตาม

กระบวนการทางภมู ศิ าสตร์ ตลอดจนใช้ภมู สิ ารสนเทศอยา่ งมีประสทิ ธภิ าพ

มาตรฐาน ส 5.2 เข้าใจปฏิสมั พันธร์ ะหว่างมนษุ ย์กบั ส่งิ แวดล้อมทางกายภาพท่ีกอ่ ให้เกิดการ

สร้างสรรค์วถิ กี ารดำเนนิ ชีวติ มีจติ สำนกึ และมสี ว่ นรว่ มในการจัดการทรัพยากรและ

สง่ิ แวดลอ้ มเพ่ือการพฒั นาทีย่ ั่งยนื

10

ตวั ชีว้ ัดและสาระการเรียนรู้

กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สังคมศกึ ษา ศาสนาและวัฒนธรรม

ชนั้ ประถมศึกษาปีท่ี 1

สาระที่ 1 ศาสนา ศลี ธรรม จริยธรรม

มาตรฐาน ส 1.1 รู้และเขา้ ใจประวตั ิ ความสำคญั ศาสดา หลักธรรมของพระพุทธศาสนาหรอื

ศาสนาทตี่ นนบั ถือและศาสนาอืน่ มศี รทั ธาที่ถูกต้อง ยึดม่ันและปฏิบัติตามหลักธรรมเพอ่ื อยรู่ ่วมกันอย่าง

สันตสิ ุข

ตวั ชว้ี ดั สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรียนร้แู กนกลาง/
ท้องถ่ินจุดเน้นของสถานศึกษา

1. บอกพุทธประวตั หิ รอื ประวัติ  พทุ ธประวตั ิ ศาสนาอน่ื ท่ีมใี นท้องถน่ิ เช่น
ของศาสดาทต่ี น นบั ถือ - ประสูติ ศาสนาอิสลาม ศาสนาคริสต์
โดยสังเขป - ตรสั รู้
- ปรนิ พิ พาน
2. ชืน่ ชมและบอกแบบอยา่ งการ - สามเณรบณั ฑติ
ดำเนินชีวติ และข้อคดิ จากประวัติ
สาวก ชาดก/เร่อื งเลา่ และ ศา - วัณณปุ ถชาดก
สนกิ ชน ตัวอย่างตามท่ีกำหนด
- สวุ ัณณสามชาดก
3. บอกความหมาย ความสำคัญ
และเคารพ พระรตั นตรยั ปฏบิ ัติ - พระบาทสมเด็จ พระเจา้ อยู่หวั ภมู ิ
ตามหลักธรรมโอวาท 3 ใน
พระพทุ ธศาสนาหรอื หลักธรรม พลอดลุ ยเดช
ของศาสนาที่ทต่ี นนับถือ ตามท่ี
กำหนด - เจา้ พระยาสุธรรมมนตรี (หนูพรอ้ ม)

 พระรตั นตรยั
- ศรัทธา
- พระพุทธ
- พระธรรม
- พระสงฆ์
 โอวาท 3
- ไมท่ ำชัว่ เบญจศีล
- ทำความดี
- เบญจธรรม
- สงั คหวัตถุ 4

11

ตวั ช้ีวัด สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรยี นรูแ้ กนกลาง/
ทอ้ งถิ่นจดุ เน้นของสถานศกึ ษา
4. เห็นคุณคา่ และสวดมนต์แผ่ กตญั ญูกตเวทตี อ่
เมตตา มีสตทิ ่เี ป็นพืน้ ฐานของ 1. พ่อแม่ และครอบครัว
สมาธใิ นพระพุทธศาสนาหรอื การ 2. มงคล 38
พฒั นาจิตตามแนวทางของ - ทำตวั ดี
ศาสนา - วา่ ง่าย
- รบั ใชพ้ ่อแม่
 ทำจิตให้บริสุทธิ์ (บรหิ ารจติ
และเจรญิ ปญั ญา)
พุทธศาสนสุภาษิต
 อตตฺ า หิ อตตฺ โน นาโถ
ตนแลเป็นทพ่ี งึ่ ของต
 มาตา มิตตฺ ํ สเก ฆเร
มารดาเป็นมิตรในเรอื นของตน
➢ ฝึกสวดมนตแ์ ละแผ่เมตตา
 รู้ความหมายและประโยชน์
ของสติ
 ฟงั เพลงและร้องเพลงอย่างมี
สติ
 เลน่ และทำงานอยา่ งมีสติ
 ฝึกใหม้ ีสตใิ นการฟัง การอ่าน
การคดิ การถามและการเขยี น

12

มาตรฐาน ส 1.2 เขา้ ใจ ตระหนักและปฏิบัติตนเปน็ ศาสนิกชนท่ีดี และธำรงรักษา
พระพุทธศาสนาหรือศาสนาท่ตี นนับถือ

ตัวชีว้ ัด สาระการเรยี นรู้แกนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/
ท้องถิ่นจดุ เน้นของสถานศึกษา
1. บำเพ็ญประโยชนต์ อ่ วัดหรือ การบำเพ็ญประโยชนต์ ่อวัด หรือ
ศาสนสถานของศาสนาทตี่ นนับ ศาสนสถาน
ถือ -การพัฒนาทำความสะอาด
-การบริจาค
2. แสดงตนเป็นพทุ ธมามกะ หรอื -การรว่ มกจิ กรรมทางศาสนา
แสดงตนเป็นศาสนิกชนของ การแสดงตนเปน็ พุทธมามกะ
ศาสนาทต่ี นนับถือ  ขนั้ เตรียมการ
3. ปฏิบัตติ นในศาสนพธิ ี พธิ ีกรรม  ขน้ั พธิ กี าร
และวันสำคญั ทางศาสนาตามท่ี ประวตั โิ ดยสังเขปของวันสำคัญ
กำหนดได้อย่างถูกต้อง ทางพระพุทธศาสนา
 วันมาฆบูชา
 วันวิสาขบชู า
 วันอาสาฬหบชู า
 วนั อัฏฐมบี ูชา
การบูชาพระรตั นตรยั

13

สาระที่ 2 หน้าทพี่ ลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนินชีวติ ในสงั คม

มาตรฐาน ส 2.1 เขา้ ใจและปฏบิ ตั ติ นตามหนา้ ท่ีของการเป็นพลเมืองดี มคี ่านิยมที่ดงี าม และ

ธำรงรกั ษาประเพณีและวัฒนธรรมไทย ดำรงชีวติ อยู่รว่ มกนั ในสงั คมไทย และสังคม โลกอยา่ งสันติสุข

ตัวชีว้ ัด สาระการเรยี นร้แู กนกลาง สาระการเรียนรูแ้ กนกลาง/
ท้องถ่ินจุดเน้นของสถานศกึ ษา

1. บอกประโยชน์และปฏบิ ัติตนเป็น  การเปน็ สมาชกิ ที่ดีของครอบครัว

สมาชิกท่ีดีของครอบครัวและ และโรงเรยี น เช่น

โรงเรียน 1. กตัญญูกตเวทีและเคารพรับฟัง
คำแนะนำของพ่อแม่ ญาติผู้ใหญ่

ครู

2. รู้จักกลา่ วคำขอบคุณ ขอโทษ

การไหว้ผใู้ หญ่

3. ปฏิบัตติ าม ขอ้ ตกลง กติกา กฎ

ระเบียบ ของครอบครวั และ

โรงเรยี น

4. มสี ่วนร่วมในกิจกรรมของ

ครอบครวั และโรงเรียน

5. มเี หตผุ ลและยอมรบั ฟงั ความ

คดิ เห็นของผูอ้ ่ืน

6. มรี ะเบยี บ วนิ ัย มีนำ้ ใจ

 ประโยชนข์ องการปฏิบตั ิตนเป็น

สมาชิก ทีด่ ีของครอบครัวและ

โรงเรยี น

2. ยกตัวอยา่ งความสามารถ  ลักษณะความสามารถและ

และความดีของ ตนเอง ผู้อ่ืน ลักษณะ ความดีของตนเองและ
ผู้อน่ื เชน่
และบอกผลจากการกระทำน้ัน 1. ความกตญั ญูกตเวที

2. ความมรี ะเบียบวนิ ัย

3. ความรับผดิ ชอบ

4. ความขยนั

5. การเอือ้ เฟ้ือเผอื่ แผ่และ

ช่วยเหลือผอู้ ื่น

6. ความซอ่ื สตั ย์สจุ รติ

14

ตวั ชี้วดั สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระการเรียนรูแ้ กนกลาง/
ทอ้ งถน่ิ จดุ เนน้ ของสถานศกึ ษา
7. ความเมตตากรุณา
 ผลของการกระทำความดี เช่น

8. ภาคภมู ใิ จ
9. มคี วามสุข
10. ได้รบั การชื่นชม ยกย่อง

มาตรฐาน ส 2.2 เข้าใจระบบการเมอื งการปกครอง ในสังคมปจั จุบัน ยึดมั่น ศรทั ธา และธำรง
รกั ษาไว้ซง่ึ การปกครองระบอบประชาธปิ ไตยอันมพี ระมหากษัตริย์ ทรงเปน็ ประมุข

ตัวชี้วดั สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/
1. บอกโครงสร้างบทบาทและ ท้องถิ่นจุดเนน้ ของสถานศกึ ษา
หน้าท่ีของสมาชิกในครอบครัว โครงสรา้ งของครอบครัวและ
และโรงเรียน ความสมั พนั ธข์ องบทบาท หน้าท่ี
ของสมาชิกในครอบครวั
2. ระบุบทบาท สิทธิ หน้าที่ โครงสร้างของโรงเรยี น
ของตนเองในครอบครัวและ ความสมั พันธข์ องบทบาท หน้าท่ี
โรงเรียน ของสมาชิกในโรงเรียน
ความหมายและความแตกตา่ งของ
3. มสี ่วนร่วมในการตัดสินใจ อำนาจตามบทบาท สทิ ธิ หน้าทใ่ี น
และทำกจิ กรรมในครอบครัว ครอบครัวและโรงเรยี น การใช้
และโรงเรียนตามกระบวนการ อำนาจในครอบครัวตามบทบาท
ประชาธปิ ไตย สทิ ธิหน้าท่ี
กจิ กรรมตามกระบวนการ
ประชาธปิ ไตยในครอบครัว เช่น
การแบ่งหนา้ ท่ีความรบั ผิดชอบใน
ครอบครวั การรับฟงั และแสดง
ความคิดเห็น

15

ตวั ชว้ี ัด สาระการเรยี นรูแ้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/
ท้องถน่ิ จุดเนน้ ของสถานศกึ ษา
กิจกรรมตามกระบวนการ
ประชาธิปไตยในโรงเรียน เช่น
เลอื กหวั หนา้ หอ้ ง ประธานชุมนุม
ประธานนกั เรยี น

สาระที่ 3 เศรษฐศาสตร์
มาตรฐาน ส 3.1 เขา้ ใจและสามารถบรหิ ารจดั การทรัพยากรในการผลติ และการบรโิ ภค การใช้

ทรพั ยากรท่ีมีอยู่จำกดั ได้อย่างมีประสิทธภิ าพและคุ้มค่า รวมท้ังเข้าใจหลกั การของเศรษฐกิจพอเพยี ง
เพอื่ การดำรงชวี ิตอยา่ งมีดุลยภาพ

ตวั ชี้วดั สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/
ท้องถน่ิ จดุ เน้นของสถานศกึ ษา

1. ระบุสนิ คา้ และบริการทใี่ ช้ 1. สินคา้ และบริการท่ใี ชอ้ ย่ใู น

ประโยชน์ในชีวติ ประจำวนั ชีวิตประจำวนั เช่น ดนิ สอ กระดาษ

ยาสีฟัน

2. สนิ ค้าและบริการที่ได้มาโดยไม่ใช้

เงิน เชน่ มผี ใู้ หห้ รือการใช้ของแลก

ของ

3. สินค้าและบริการทไี่ ด้มาจากการ

ใชเ้ งินซื้อ

4. ใช้ประโยชน์จากสินคา้ และบรกิ าร

ให้คุ้มค่า

2. ยกตัวอย่างการใช้จ่ายเงินใน 1. การใช้จา่ ยเงินในชีวติ ประจำวัน

ชีวติ ประจำวนั ที่ไมเ่ กินตวั และ เพื่อซ้ือสนิ คา้ และบริการ

เห็นประโยชนข์ องการออม 2. ประโยชนข์ องการใชจ้ ่ายเงินท่ีไม่

เกนิ ตวั

3. ประโยชน์ของการออม

• 4. โทษของการใชจ้ ่ายเงนิ เกินตวั
5. วางแผนการใช้จา่ ย

16

ตัวชีว้ ดั สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/
ท้องถนิ่ จุดเนน้ ของสถานศกึ ษา

3. ยกตัวอยา่ งการใช้ทรัพยากรใน• 1. ทรพั ยากรที่ใชใ้ นชวี ิตประจำวนั

ชีวติ ประจำวันอยา่ งประหยัด เชน่ ดนิ สอ กระดาษ เส้ือผ้า อาหาร

• 2. ทรพั ยากรสว่ นรวม เช่น โต๊ะ

เกา้ อี้ นักเรียน สาธารณูปโภคตา่ ง ๆ
 วธิ ีการใช้ทรัพยากรทั้งของ

ส่วนตวั และส่วนรวมอย่างถูกตอ้ ง

มาตรฐาน ส 3.2 เข้าใจระบบและสถาบนั ทางเศรษฐกิจต่าง ๆ ความสมั พนั ธ์ทางเศรษฐกจิ และ
ความจำเปน็ ของการรว่ มมือกนั ทางเศรษฐกจิ ในสังคมโลก

ตวั ช้ีวดั สาระการเรียนรูแ้ กนกลาง สาระการเรียนรูแ้ กนกลาง/
ทอ้ งถน่ิ จดุ เน้นของ
สถานศึกษา

1. อธิบายเหตผุ ลความจำเป็นท่ี • 1. ความหมาย ประเภทและ

คนต้องทำงานอย่างสจุ ริต ความสำคัญของการทำงาน

2. เหตผุ ลของการทำงาน

• 3. ผลของการทำงานประเภทต่าง ๆ

ที่มตี อ่ ครอบครัวและสงั คม

• 4. การทำงานอย่างสุจริตทำให้สังคม

สงบสุข

17

สาระท่ี 4 ประวัตศิ าสตร์
มาตรฐาน ส 4.1 เข้าใจความหมาย ความสำคญั ของเวลา และยคุ สมัยทางประวตั ศิ าสตร์ สามารถ

ใช้วิธกี ารทางประวัติศาสตร์มาวเิ คราะหเ์ หตุการณ์ต่างๆ อย่างเป็นระบบ

ตัวชี้วัด สาระการเรยี นรู้แกนกลาง สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง/
ทอ้ งถ่ินจดุ เนน้ ของ
สถานศกึ ษา

1. บอกวัน เดอื น ปี และการนบั • - ชื่อ วัน เดือน ปี ตามระบบสุริยคติ

ชว่ งเวลาตามปฏทิ นิ ทใ่ี ชใ้ นชวี ติ ท่ปี รากฏในปฏทิ นิ

ประจำวนั • - ชอื่ วัน เดือน ปี ตามระบบ
จันทรคตใิ นปฏทิ ิน

• - ช่วงเวลาทีใ่ ชใ้ นชีวิตประจำวนั เชน่

เชา้ วนั น้ี ตอนเย็น

2. เรยี งลำดบั เหตุการณ์ใน - เหตุการณท์ ีเ่ กิดขน้ึ ใน
ชีวติ ประจำวันตามวัน เวลา ชีวิตประจำวันของนักเรียน เช่น
ท่เี กดิ ขนึ้ รบั ประทานอาหาร ตน่ื นอน เข้า

นอน เรียนหนงั สือ เล่นกีฬา ฯลฯ

- ใช้คำบอกช่วงเวลา แสดงลำดับ

เหตกุ ารณ์ ท่ีเกดิ ขึ้นได้

3. บอกประวัติความเปน็ มาของ วธิ กี ารสบื คน้ ประวตั ิความเป็นมา

ตนเองและครอบครวั ของตนเองและครอบครัวอย่างงา่ ย

โดยสอบถามผู้เก่ียวข้อง ๆ
การบอกเลา่ ประวัติความเป็นมาของ

ตนเองและครอบครัวอย่างส้นั ๆ

18

มาตรฐาน ส 4.2 เขา้ ใจพฒั นาการของมนุษยชาติจากอดตี จนถึงปัจจุบนั ในด้านความสมั พันธแ์ ละ
การเปล่ยี นแปลงของเหตกุ ารณอ์ ยา่ งต่อเนอ่ื ง ตระหนักถึงความสำคญั และสามารถวิเคราะหผ์ ลกระทบที่
เกิดขน้ึ

ตวั ช้ีวัด สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/
ท้องถน่ิ จุดเนน้ ของสถานศกึ ษา

1. บอกความเปลีย่ นแปลง • - ความเปลีย่ นแปลงของสภาพแวดลอ้ ม

ของสภาพแวดลอ้ ม ส่ิงของ สง่ิ ของ เครื่องใช้ หรอื การดำเนินชวี ติ ของ

เคร่อื งใช้ หรอื การดำเนนิ ชวี ติ อดีตกับปัจจุบันที่เป็นรูปธรรมและใกล้
ของตนเองกบั สมยั ของพ่อแม่ ตัวเด็ก เช่นการใชค้ วาย ไถนา รถไถนา
เตารดี ถนน เกวียน - รถอีแตน๋
ปยู่ า่ ตายาย • - สาเหตแุ ละผลของการเปลีย่ นแปลงของ

สงิ่ ตา่ งๆ ตามกาลเวลา

2. บอกเหตุการณ์ทเี่ กดิ ข้นึ ใน• - เหตุการณส์ ำคญั ทเ่ี กดิ ข้ึนในครอบครัว

อดตี ท่ีมีผลกระทบต่อตนเอง เช่น การย้ายบา้ น การหย่าร้าง การ

ในปจั จุบนั สญู เสียบคุ คลในครอบครัว

มาตรฐาน ส 4.3 เขา้ ใจความเปน็ มาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปญั ญาไทย มคี วามรัก ความ
ภูมิใจและธำรงความเปน็ ไทย

ตวั ชี้วัด สาระการเรยี นรูแ้ กนกลาง สาระการเรียนรู้แกนกลาง/
ท้องถนิ่ จุดเนน้ ของสถานศกึ ษา

1. อธบิ ายความหมายและ • - ความหมายและความสำคญั ของ

ความสำคญั ของสัญลักษณ์ สัญลักษณ์ทส่ี ำคญั ของชาติไทย ได้แก่

สำคญั ของชาติไทยและปฏบิ ัติ ชาติ ศาสนา พระมหากษัตรยิ ์

ตนได้ถูกต้อง (ธงชาติ เพลงชาติ พระพทุ ธรูป

พระบรมฉายาลกั ษณ์)

• - การเคารพธงชาติ การรอ้ งเพลงชาติ

และเพลงสรรเสริญพระบารมี

เคารพ ศาสนวตั ถุ ศาสนสถาน

19

ตวั ชว้ี ดั สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรียนร้แู กนกลาง/
ทอ้ งถ่ินจดุ เนน้ ของสถานศึกษา
• - เอกลกั ษณ์อน่ื ๆ เช่น แผนท่ีประเทศไทย
วัด ตลาด พพิ ิธภณั ฑ์ มสั ยดิ
ประเพณไี ทย อาหารไทย (อาหารไทยที่ โบสถ์ คริสต์ โบราณสถาน
ตา่ งชาตยิ กยอ่ ง เช่น ต้มยำกุง้ ผัดไทย) ทีม่ ี โบราณวตั ถุ

ความภาคภูมใิ จและมีสว่ นรว่ มที่จะอนุรกั ษ์ ส่ิงของ สถานที่ ภาษาถ่ิน
ประเพณี และวฒั นธรรมใน
ไว้ ท้องถ่ิน

2. บอกสถานท่ีสำคัญซ่ึงเปน็ • - ตัวอยา่ งของแหล่งวฒั นธรรมในชุมชน ที่

แหล่งวฒั นธรรมในชมุ ชน ใกล้ตวั นักเรยี น เชน่ วัด ตลาด พพิ ิธภัณฑ์

มสั ยดิ โบสถ์ครสิ ต์ โบราณสถาน

โบราณวัตถุ

• - คุณคา่ และความสำคัญของแหล่ง

วัฒนธรรมในชุมชนในด้านตา่ ง ๆ เชน่ เปน็
แหลง่ ทอ่ งเทย่ี ว เป็นแหลง่ เรียนรู้

3. ระบุสิ่งท่ีตนรกั และ • - ตวั อย่างสิง่ ที่เป็นความภาคภมู ิใจใน
ภาคภูมใิ จ ทอ้ งถ่ิน เช่น สิ่งของ สถานท่ี ภาษาถ่นิ
ในทอ้ งถิ่น ประเพณี และวัฒนธรรม ฯลฯ ท่เี ป็นสง่ิ ที่

ใกล้ตวั นกั เรยี น และเปน็ รูปธรรมชดั เจน

• - คณุ ค่าและประโยชน์ของสิ่งตา่ ง ๆ
เหลา่ น้ัน

20

สาระที่ 5 ภูมิศาสตร์
มาตรฐาน ส 5.1 เข้าใจลักษณะทางกายภาพของโลกและความสัมพันธ์ของสรรพสิ่งซึ่งมีผล

ต่อกัน ใช้แผนที่และเครื่องมือทางภูมิศาสตร์ในการค้นหา วิเคราะห์ และสรุปข้อมูลตามกระบวนการทาง
ภมู ิศาสตร์ ตลอดจนใชภ้ ูมิสารสนเทศอย่างมปี ระสทิ ธภิ าพ

ตัวช้ีวัด สาระการเรยี นร้แู กนกลาง สาระการเรยี นรู้แกนกลาง/
ทอ้ งถ่นิ จดุ เนน้ ของสถานศกึ ษา

1. จำแนกสิ่งแวดล้อมรอบตัว• - สง่ิ แวดล้อมทเี่ กดิ ข้นึ เองตามธรรมชาติ
ทีเ่ กิดขนึ้ เองตามธรรมชาติ และที่มนุษยส์ รา้ งขึน้ ท่บี า้ นและท่โี รงเรียน
และทม่ี นุษย์สร้างขึ้น

2. ระบคุ วามสัมพนั ธข์ อง • - ความสัมพนั ธ์ของตำแหน่ง ระยะ ทศิ
ตำแหนง่ ระยะ ทศิ ของสิ่ง ของสิง่ ตา่ งๆ รอบตัว เชน่ ทอ่ี ยอู่ าศยั บา้ น
ตา่ ง ๆ ของเพอ่ื นบ้าน ถนน ตน้ ไม้ ทุ่งนา ไร่ สวน

ทร่ี าบ ภูเขา แหลง่ น้ำ

• - ทศิ หลัก (เหนอื ตะวันออก ใต้ ตะวนั ตก)

3. ใช้แผนผังแสดงตำแหนง่ • - แผนผงั แสดงตำแหน่งสงิ่ ต่าง ๆ ใน
ของสงิ่ ตา่ ง ๆ ในหอ้ งเรียน หอ้ งเรยี น

4. สงั เกตและบอกการ • - การเปลีย่ นแปลงของสภาพอากาศในรอบ

เปล่ยี นแปลงของสภาพอากาศ วัน เช่น กลางวัน กลางคนื ความรอ้ นของ

ในรอบวัน อากาศ ฝน - เมฆ - ลม

21

มาตรฐาน ส 5.2 เข้าใจปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งแวดล้อมทางกายภาพที่ก่อให้เกิดการ
สร้างสรรค์วิถีการดำรงชีวิต มีจิตสำนึกและมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมเพื่อการ
พัฒนาท่ียง่ั ยืน

ตัวชี้วดั สาระการเรยี นรู้แกนกลาง สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง/
ท้องถน่ิ จุดเนน้ ของสถานศึกษา

1. บอกส่ิงแวดล้อมทเี่ กิดตาม • - สิง่ แวดล้อมทางกายภาพท่ีมีผลตอ่ ความ

ธรรมชาติที่สง่ ผลตอ่ ความ เป็นอย่ขู องมนุษย์ เช่น ภูมิอากาศมผี ลต่อ

เป็นอย่ขู องมนษุ ย์ ลักษณะท่ีอยู่อาศยั และเคร่อื งแต่งกาย

2. สังเกตและเปรียบเทยี บการ • -การเปลย่ี นแปลงของส่ิงแวดล้อมทอี่ ยู่รอบตวั

เปลีย่ นแปลงของสิ่งแวดลอ้ มเพอ่ื • -อทิ ธพิ ลของสงิ่ แวดล้อมท่มี ผี ลตอ่ การปฏิบตั ติ น

การปฏบิ ตั ิอยา่ งเหมาะสม อยา่ งเหมาะสม

3. มีสว่ นรว่ มในการดูแล • -การปฏบิ ัตติ นในการรกั ษาสงิ่ แวดล้อมในบา้ น

ส่งิ แวดลอ้ มท่ีบ้านและ และห้องเรียน

หอ้ งเรยี น

22

ช้นั ประถมศกึ ษาปีที่ 2
สาระที่ 1 ศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม

มาตรฐาน ส 1.1 รู้ และเข้าใจประวัติ ความสำคัญ ศาสดา หลักธรรมของพระพุทธศาสนาหรือ
ศาสนา ที่ตนนับถือและศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกต้อง ยึดมั่นและปฏิบัติตามหลักธรรมเพื่ออยู่ร่วมกันอย่าง
สันตสิ ุข

ตัวชว้ี ดั สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง/ท้องถน่ิ
จุดเนน้ ของสถานศึกษา
1. บอกความสำคัญของ - พระพุทธศาสนาเป็นเอกลกั ษณ์ของ
- พระพรหมมังคลาจารย์
พระพทุ ธศาสนาหรือศาสนาท่ีตนนบั ชาตไิ ทย (หลวงพ่อปัญญานันทภขิ ุ)
-พระราชธรรมนิเทศ
ถอื (พระพยอม)

2. สรปุ พทุ ธประวัติตง้ั แต่ประสูติ • สรุปพทุ ธประวตั ิ

จนถึงการออกผนวชหรอื ประวัติ • - ประสตู ิ
ศาสดาทต่ี นนับถือตามท่ีกำหนด • - เหตุการณ์หลังประสูติ

• - แรกนาขวัญ

• - การศกึ ษา

• - การอภิเษกสมรส

• - เทวทูต 4

• - การออกผนวช

3. ชืน่ ชมและบอกแบบอยา่ งการ พทุ ธสาวก พุทธสาวิกา

ดำเนินชวี ติ และข้อคดิ จากประวตั ิ • - สามเณรราหุล

สาวก ชาดก/เร่อื งเลา่ และศาสนิกชน• - วรุณชาดก

ตัวอยา่ งตามท่ีกำหนด • - วานรินทชาดก

• - สมเด็จพระญาณสังวร (ศุข ไกเ่ ถื่อน)

• - สมเดจ็ พระญาณสงั วร

สมเด็จพระสังฆราช (เจริญ สุวฑฺฒโน)

23

ตัวชวี้ ดั สาระการเรยี นร้แู กนกลาง สาระการเรียนรู้แกนกลาง/ทอ้ งถ่ิน
จุดเนน้ ของสถานศึกษา

4. บอกความหมาย ความสำคัญ • พระรตั นตรยั

และเคารพพระรัตนตรยั ปฏบิ ัตติ าม  ศรทั ธา

หลักธรรมโอวาท 3 ใน โอวาท 3

พระพทุ ธศาสนา หรอื หลกั ธรรมของ  ไมท่ ำช่ัว

ศาสนาที่ตน • - เบญจศลี

นับถือตามท่ีกำหนด  ทำความดี

• - เบญจธรรม

• - หิริ-โอตตปั ปะ

• - สงั คหวตั ถุ 4

• - ฆราวาสธรรม 4

• - กตัญญกู ตเวทีต่อครู อาจารย์

• และโรงเรยี น

• - มงคล 38
1. กตญั ญู

2. สงเคราะหญ์ าติพ่ีน้อง

 ทำจิตใหบ้ รสิ ุทธ์ิ (บรหิ ารจิตและเจรญิ

ปัญญา)

พทุ ธศาสนสภุ าษติ

 นิมิตฺตํ สาธุรูปานํ กตญั ญฺ กตเวทติ า

ความกตญั ญ กตเวทีเป็นเคร่อื งหมาย ของ

คนดี

 พฺรหมฺ าติ มาตาปติ โร

มารดาบดิ าเปน็ พรหมของบุตร

5. ชืน่ ชมการทำความดขี องตนเอง • - ตัวอย่างการกระทำความดขี องตนเอง

บคุ คลในครอบครัวและในโรงเรียน และบคุ คลในครอบครัว และในโรงเรยี น

ตามหลกั ศาสนา (ตามสาระในข้อ 4)

24

ตวั ชว้ี ัด สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรยี นรูแ้ กนกลาง/ท้องถิ่น
จุดเน้นของสถานศึกษา

6. เห็นคุณคา่ และสวดมนต์ แผ่ - ฝกึ สวดมนต์ไหวพ้ ระและแผ่เมตตา

เมตตา มสี ติทเี่ ป็นพนื้ ฐานของสมาธิ• - รู้ความหมายและประโยชน์ของสตแิ ละ
ในพระพทุ ธศาสนา หรือการพัฒนา สมาธิ
จิตตามแนวทางของศาสนาที่ตนนับ
ถือ ตามทีก่ ำหนด • - ฝกึ สมาธเิ บ้อื งตน้

• - ฝกึ สติเบ้ืองต้นด้วยกิจกรรมการ

เคล่ือนไหวอย่างมีสติ

• - ฝึกใหม้ สี มาธใิ นการฟงั การอา่ น

การคิด การถาม และการเขยี น

•  ศาสนาฮนิ ดู

• - ศาสดา : ไมม่ ีศาสดา

• - คมั ภรี ์ : พระเวท พราหมณะ อปุ นษิ ัท

อารณั ยกะ

มาตรฐาน ส 1.2 เข้าใจ ตระหนักและปฏิบตั ติ นเปน็ ศาสนนิกชนทด่ี ี และธำรงรกั ษา
พระพทุ ธศาสนาหรอื ศาสนาทต่ี นนบั ถือ

ตวั ชีว้ ดั สาระการเรยี นรู้แกนกลาง สาระการเรียนรู้แกนกลาง/ทอ้ งถ่นิ
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา

1. ปฏิบัติตนอยา่ งเหมาะสมต่อสาวก• การฝกึ ปฏิบตั ิมรรยาทชาวพุทธ

ของศาสนาทีต่ นนับถอื ตามท่ี - การพนมมือ

กำหนดได้ถูกต้อง - การไหว้

- การกราบ

- การน่งั

- การยนื การเดนิ

2. ปฏบิ ัตติ นในศาสนพธิ ี พธิ ีกรรม - การเข้าร่วมกิจกรรมและพธิ ีกรรม ท่ี

และวันสำคัญทางศาสนา ตามท่ี เกยี่ วเนอ่ื งกบั วนั สำคัญทางพุทธศาสนา

กำหนดได้ถกู ต้อง - ระเบยี บพธิ กี ารบชู าพระรตั นตรัย

25

สาระที่ 2 หนา้ ทพ่ี ลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนนิ ชวี ติ ในสงั คม
มาตรฐาน ส 2.1 เข้าใจและปฏบิ ตั ติ นตามหนา้ ท่ขี องการเป็นพลเมืองดี มีค่านิยมทด่ี งี าม และ

ธำรงรักษาประเพณแี ละวัฒนธรรมไทย ดำรงชวี ติ อย่รู ่วมกันในสงั คมไทยและสังคมโลกอยา่ งสันตสิ ุข

ตัวชีว้ ัด สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/ทอ้ งถน่ิ
จดุ เนน้ ของสถานศกึ ษา

1. ปฏิบตั ิตนตามข้อตกลง กติกา - ขอ้ ตกลง กตกิ า กฎ ระเบียบ หนา้ ที่ทตี่ ้อง

กฎ ระเบียบและหน้าทที่ ่ตี ้อง ปฏิบัตใิ นครอบครัว โรงเรียน สถานท่ี

ปฏิบัตใิ นชวี ติ ประจำวัน สาธารณะ เชน่ โรงภาพยนต์ โบราณสถาน

ฯลฯ

2. ปฏบิ ัติตนตนตามมารยาทไทย - มารยาทไทย เชน่ การแสดงความเคารพ

การยนื การเดนิ การนั่ง การนอน การ

ทกั ทาย การรับประทาน

3. แสดงพฤติกรรมในการยอมรบั - การยอมรับความแตกตา่ งของคนในสังคม

ความคิด ความเช่ือและการปฏบิ ตั ิ ในเรื่อง ความคิด ความเชือ่ ความสามารถ

ของบุคคลอืน่ ท่แี ตกตา่ งกันโดย และการปฏบิ ัตติ นของบุคคลอื่นท่ี แตกต่าง

ปราศจากอคติ กัน เช่น

1. บุคคลยอ่ มมคี วามคดิ ที่มีเหตุผล

2. การปฏบิ ัตติ นตามพธิ กี รรมตามความ

เช่ือของบคุ คล

3. บุคคลย่อมมีความสามารถแตกตา่ งกนั

4. ไมพ่ ดู หรือแสดงอาการดถู ูกรงั เกียจผ้อู ่ืน

ในเรื่องของรูปรา่ งหนา้ ตา สผี ม สผี ิว ที่

แตกต่างกนั

4. เคารพในสิทธิ เสรภี าพของผู้อ่ืน - สทิ ธิสว่ นบุคคล เช่น

1. สทิ ธิแสดงความคดิ เหน็

2. สิทธิเสรภี าพในร่างกาย

3. สทิ ธใิ นทรัพย์สนิ

26

มาตรฐาน ส 2.2 เขา้ ใจระบบการเมือง การปกครองในสงั คมปจั จุบัน ยึดม่นั ศรัทธาและธำรงรักษา
ไว้ซึ่งการปกครองระบอบประชาธิปไตยอนั มพี ระมหากษตั รยิ ์ ทรงเป็นประมขุ

ตวั ช้ีวัด สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรยี นรู้ท้องถนิ่ /
จดุ เนน้ ของโรงเรยี น

1. อธบิ ายความสมั พนั ธ์ของตนเอง - ความสัมพนั ธข์ องตนเอง และสมาชกิ ใน

และสมาชกิ ในครอบครัวในฐานะ ครอบครวั กับชมุ ชน เชน่ การชว่ ยเหลอื

เปน็ ส่วนหนงึ่ ของชมุ ชน กิจกรรมของชุมชน

2. ระบผุ ู้มบี ทบาท อำนาจในการ • - ผู้มีบทบาท อำนาจในการตัดสินใจ

ตัดสนิ ใจในโรงเรยี น และชุมชน ในโรงเรียน และชมุ ชน เชน่ ผบู้ รหิ าร

สถานศึกษา ผนู้ ำทอ้ งถิน่ กำนนั

ผู้ใหญ่บา้ น

สาระที่ 3 เศรษฐศาสตร์
มาตรฐาน ส 3.1 เข้าใจและสามารถบริหารจัดการทรัพยากรในการผลิตและการบริโภค การใช้

ทรพั ยากร ทม่ี อี ยจู่ ำกดั ไดอ้ ย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มค่า รวมท้ังเขา้ ใจหลักการของเศรษฐกิจพอเพียง เพ่ือ
การดำรงชีวิตอยา่ งมีดุลยภาพ

ตัวช้ีวดั สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระการเรยี นรู้แกนกลาง/ทอ้ งถิน่
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา
1. ระบทุ รัพยากรที่นำมาผลติ - ทรัพยากรท่นี ำมาใช้ในการผลิตสินค้าและ
สนิ คา้ และบริการทใี่ ชใ้ น บรกิ ารที่ใช้ในครอบครวั และโรงเรยี น เช่น
ชวี ติ ประจำวัน ดนิ สอและกระดาษทผี่ ลิตจากไม้ รวมทง้ั
เครือ่ งจักรและแรงงานการผลติ
- ผลของการใช้ทรัพยากรในการผลิตท่ี
หลากหลายท่มี ตี ่อราคา คุณค่าและ
ประโยชนข์ องสนิ ค้าและบริการ รวมท้งั
ส่ิงแวดล้อม

2. บอกท่มี าของรายได้และ - การประกอบอาชีพของครอบครวั

รายจ่ายของตนเองและครอบครวั - การแสวงหารายได้ที่สจุ ริตและเหมาะสม

27

ตัวชว้ี ัด สาระการเรยี นรู้แกนกลาง สาระการเรียนร้แู กนกลาง/ทอ้ งถ่ิน
จดุ เน้นของสถานศึกษา
3. บนั ทกึ รายรบั รายจา่ ยของ - รายได้และรายจ่ายในภาพรวมของ
ตนเอง ครอบครัว รายได้และรายจา่ ยของตนเอง
- วิธีการทำบญั ชีรายรับรายจ่ายของตนเอง
อย่างง่าย ๆ
- รายการของรายรับทเี่ ปน็ รายได้ท่ี
เหมาะสม และไม่เหมาะสม
- รายการของรายจ่ายที่เหมาะสมและไม่
เหมาะสม

มาตรฐาน ส 3.2 เข้าใจระบบและสถาบันทางเศรษฐกิจต่าง ๆ ความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจและ
ความจำเป็นของการรว่ มมอื กันทางเศรษฐกิจในสงั คมโลก

ตัวช้วี ดั สาระการเรยี นร้แู กนกลาง สาระการเรยี นรูแ้ กนกลาง/ทอ้ งถ่ิน
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา

1. อธิบายการแลกเปลี่ยนสนิ ค้า - ความหมายและความสำคัญของการ
และบรกิ ารโดยวธิ ตี า่ งๆ แลกเปล่ยี นสินคา้ และบรกิ าร
- ลักษณะของการแลกเปล่ียนสินค้าและ
2. บอกความสมั พนั ธร์ ะหว่างผซู้ อ้ื บริการโดยไมใ่ ช้เงนิ รวมท้ัง การแบ่งปัน
และผขู้ าย การชว่ ยเหลือ
- ลักษณะการแลกเปล่ียนสนิ ค้าและบริการ
โดยการใช้เงนิ
- ความหมายและบทบาทของผู้ซื้อและ
ผขู้ าย ผู้ผลติ และผู้บริโภคพอสงั เขป
- ความสัมพันธร์ ะหวา่ งผู้ซื้อและผขู้ ายใน
การกำหนดราคาสนิ ค้าและบริการ
- ความสมั พนั ธร์ ะหว่างผูซ้ ื้อและผูข้ าย
ทำให้สังคมสงบสุข และประเทศมน่ั คง

28

สาระที่ 4 ประวัตศิ าสตร์
มาตรฐาน ส 4.1 เขา้ ใจความหมาย ความสำคัญของเวลา และยุคสมยั ทางประวตั ิศาสตร์

สามารถใช้วธิ ีการทางประวัติศาสตรม์ าวเิ คราะห์เหตกุ ารณต์ ่าง ๆ อย่างเปน็ ระบบ

ตวั ชี้วัด สาระการเรียนรูแ้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/ทอ้ งถ่นิ
จุดเนน้ ของสถานศึกษา
1. ใช้คำระบเุ วลาที่แสดงเหตุการณ์ - คำทแี่ สดงช่วงเวลาในอดตี ปจั จบุ นั และ
ในอดตี ปัจจบุ ัน และอนาคต อนาคต เช่น วนั น้ี เมือ่ วานนี้ พรุ่งนี้ เดือนน้ี บุคคลตวั อย่างทท่ี ำประโยชน์
ชื่อเสียงให้ทอ้ งถน่ิ

เดอื นหน้า เดือนก่อน

- วันสำคญั ท่ีปรากฏในปฏทิ นิ ท่ีแสดง

เหตกุ ารณ์สำคัญในอดีตและปัจจบุ ัน

- ใช้คำบอกช่วงเวลา อดตี ปจั จบุ นั อนาคต

แสดงเหตกุ ารณ์ได้

2. ลำดบั เหตกุ ารณ์ท่เี กิดขึ้นใน - วธิ กี ารสบื ค้นเหตกุ ารณท์ ีผ่ า่ นมาแล้วท่ีเกดิ
ครอบครัวหรอื ในชวี ติ ของตนเอง ข้ึนกับตนเองและครอบครัว โดยใช้หลักฐาน

โดยใช้หลักฐาน ทเี่ กีย่ วข้อง เชน่ ภาพถ่าย สตู ิบตั ร ทะเบยี น

ทเี่ ก่ียวข้อง บ้าน

- ใช้คำทบ่ี อกช่วงเวลาแสดงเหตุการณ์ที่

เกิดขน้ึ ในครอบครวั หรอื ในชีวิตตนเอง

- ใชเ้ ส้นเวลา (Time Line) ลำดับเหตกุ ารณ์

ทเ่ี กิดขึน้ ได้

มาตรฐาน ส 4.2 เข้าใจพัฒนาการของมนุษยชาติจากอดีตจนถึงปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธ์
และการเปล่ยี นแปลงของเหตกุ ารณอ์ ยา่ งตอ่ เนื่อง ตระหนักถงึ ความสำคญั และสามารถ วิเคราะหผ์ ลกระทบ
ท่เี กดิ ข้นึ

ตวั ช้ีวัด สาระการเรยี นรู้แกนกลาง สาระการเรยี นร้แู กนกลาง/ทอ้ งถนิ่
จดุ เน้นของสถานศึกษา

1. สืบค้นถงึ การเปลย่ี นแปลง - วธิ ีการสืบคน้ ขอ้ มูลอยา่ งงา่ ย ๆ เชน่ การ
ในวิถชี ีวิตประจำวนั ของคนใน สอบถามพ่อแม่ ผู้รู้
ชุมชน ของตนจากอดีตถงึ ปจั จบุ นั

29

ตวั ช้ีวดั สาระการเรยี นรูแ้ กนกลาง สาระการเรยี นรู้แกนกลาง/ทอ้ งถนิ่
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา
2. อธบิ ายผลกระทบของการ - วถิ ีชีวติ ของคนในชุมชน เชน่
เปล่ยี นแปลง ท่มี ตี ่อวิถีชีวติ ของคน การประกอบอาชีพ การแตง่ กาย การสื่อสาร
ในชมุ ชน ประเพณใี นชุมชนจากอดีต ถงึ ปัจจุบัน
- สาเหตขุ องการเปลย่ี นแปลงวิถีชวี ติ ของคน
ในชมุ ชน
- การเปลีย่ นแปลงของวถิ ีชวี ติ ของคนใน
ชมุ ชนทางด้านต่าง ๆ
- ผลกระทบของการเปลยี่ นแปลงทม่ี ีต่อวิถี
ชีวิตของคนในชมุ ชน

มาตรฐาน ส 4.3 เข้าใจความเป็นมาของชาติไทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความ
ภมู ใิ จและธำรงความเปน็ ไทย

ตัวชว้ี ัด สาระการเรยี นรู้แกนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/ท้องถ่ิน
จุดเน้นของสถานศกึ ษา
1. ระบบุ ุคคลท่ีทำประโยชนต์ ่อ - บคุ คลในท้องถนิ่ ที่ทำคุณประโยชน์ตอ่ การ
วัฒนธรรมประเพณี ท้องถ่ิน เชน่
ทอ้ งถน่ิ หรอื ประเทศชาติ สรา้ งสรรค์วัฒนธรรม และความมัน่ คงของ ประเพณกี ารทำบญุ ตักบาตร วัน
สำคัญทางศาสนา
ทอ้ งถิ่น และประเทศชาติในอดีตที่ควรนำ - การแห่เทียนเข้าพรรษา
ภูมิปญั ญาไทยในท้องถนิ่
เปน็ แบบอย่าง

- ผลงานของบคุ คลในท้องถิ่นทนี่ ่าภาคภูมใิ จ

2. ยกตวั อย่างวฒั นธรรม ประเพณี - ตวั อย่างของวฒั นธรรมประเพณีไทย

และภูมปิ ญั ญาไทยที่ภาคภมู ใิ จและ เช่น การทำความเคารพ อาหารไทย

ควรอนรุ ักษ์ไว้ ภาษาไทย ประเพณีสงกรานต์ ฯลฯ

- คุณคา่ ของวฒั นธรรม และประเพณไี ทย ท่ี

มตี ่อสังคมไทย

- ภูมปิ ญั ญาของคนไทยในท้องถ่ินของ

นักเรยี น

30

สาระท่ี 5 ภูมิศาสตร์

มาตรฐาน ส 5.1 เขา้ ใจลกั ษณะทางกายภาพของโลกและความสัมพันธ์ของสรรพส่ิงซึ่งมีผลต่อกัน

ใช้แผนท่ีและเครอื่ งมือทางภมู ิศาสตรใ์ นการค้นหา วเิ คราะห์ และสรุปข้อมลู ตามกระบวนการทางภูมศิ าสตร์

ตลอดจนใช้ภมู ิสารสนเทศอยา่ งมปี ระสทิ ธภิ าพ

ตวั ชี้วัด สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรู้แกนกลาง/ทอ้ งถิ่น
จดุ เน้นของสถานศกึ ษา

1. ระบุส่ิงแวดล้อมทางธรรมชาติก - สิ่งตา่ งแวดล้อมทางธรรมชาตกิ ับทม่ี นุษย์

และทีม่ นุษยส์ ร้างข้นึ ซึ่งปรากฏ สรา้ งขนึ้ ซ่ึงปรากฏระหวา่ งบ้านกับโรงเรยี น

ระหว่างบ้านกับโรงเรยี น

2. ระบุตำแหนง่ และลกั ษณะทาง -ตำแหน่งและลักษณะทางกายภาพของส่งิ ต่างๆท่ี
กายภาพของสิง่ ตา่ งๆทปี่ รากฏในแผนผงั ปรากฏในแผนที่ แผนผัง รปู ถา่ ย และลกู โลก
แผนที่ รูปถ่าย และลกู โลก เชน่ ภเู ขา ที่ราบ แมน่ ำ้ ตน้ ไม้ ทะเล

3. สงั เกตและแสดงความสัมพันธ์ - ความสมั พันธร์ ะหวา่ งโลก ดวงอาทติ ย์
ระหวา่ งโลก ดวงอาทติ ย์และดวง และดวงจนั ทร์ ท่ที ำให้เกดิ ปรากฏการณ์
จนั ทร์ ท่ที ำให้เกดิ ปรากฏการณ์ เชน่ ข้างขึ้น ขา้ งแรม ฤดูกาลต่างๆ

มาตรฐาน ส 5.2 เข้าใจปฏิสัมพันธ์ระหว่างมนุษย์กับสิ่งแวดล้อมทางกายภาพที่ก่อให้เกิดการ
สร้างสรรค์วิถีการดำรงชีวิต มีจิตสำนึกและมีส่วนร่วมในการจัดการทรัพยากรและสิ่งแวดล้อมเพื่อการ
พัฒนาทย่ี งั่ ยนื

ตัวช้วี ัด สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/ท้องถนิ่
จุดเนน้ ของสถานศกึ ษา
1. อธิบายความสำคญั ของ - ความสำคัญของสิ่งแวดล้อมทางธรรมชาติ
ส่งิ แวดลอ้ มทางธรรมชาติและที่ และสงิ่ แวดล้อมทมี่ นุษย์สร้างข้นึ ในการ
มนุษย์สรา้ งข้ึน ดำรงชวี ติ
2. จำแนกและใช้ - ประเภททรัพยากรธรรมชาติ
ทรพั ยากรธรรมชาติ ท่ีใช้แล้วไม่ 1. ใชแ้ ลว้ ไมห่ มดไป เชน่ อากาศ
แสงอาทติ ย์

31

ตวั ช้ีวดั สาระการเรียนรูแ้ กนกลาง สาระการเรียนรูแ้ กนกลาง/ท้องถน่ิ
จดุ เนน้ ของสถานศกึ ษา
หมดไป ทีใ่ ช้แล้วหมดไป และสรา้ ง 2. ใชแ้ ลว้ หมดไป เชน่ แร่ ถ่านหนิ
ทดแทนขนึ้ ใหม่ไดอ้ ยา่ งคุ้มค่า นำ้ มนั ก๊าดธรรมชาติ สงิ่ แวดล้อมในชุมชน เช่น
สวนหยอ่ ม สนามเดก็ เลน่
3. สร้างทดแทนขน้ึ ใหมไ่ ด้ เช่น น้ำ ดนิ ปา่
ไม้ สตั ว์ป่า
- การใช้ทรพั ยากรอย่างคมุ้ คา่
3. อธิบายความสัมพนั ธข์ อง - ความสมั พันธ์ของฤดูกาลกบั การดำเนิน

ฤดูกาลกับการดำเนนิ ชวี ติ ของ ชีวติ ของมนุษย์

มนุษย์ - การเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดลอ้ ม

- การรักษาและฟื้นฟูสง่ิ แวดล้อม

32

ตัวช้ีวัดและสาระการเรียนรู้
กลมุ่ สาระการเรยี นรู้สงั คมศึกษา ศาสนาและวฒั นธรรม

ชนั้ ประถมศึกษาปีที่ 3
สาระที่ 1 ศาสนา ศีลธรรม จริยธรรม

มาตรฐาน ส 1.1 รู้ และเข้าใจประวัติ ความสำคัญ ศาสดา หลักธรรมของพระพุทธศาสนาหรือ
ศาสนา ที่ตนนับถือและศาสนาอื่น มีศรัทธาที่ถูกต้อง ยึดมั่นและปฏิบัติตามหลักธรรมเพื่ออยู่ร่วมกันอย่าง
สันตสิ ขุ

ตัวช้ีวดั สาระการเรยี นรู้แกนกลาง สาระการเรียนรู้แกนกลาง/ท้องถิ่น
1. อธิบายความสำคญั ของ จุดเนน้ ของสถานศึกษา
พระพุทธศาสนา หรอื ศาสนาทต่ี น - ความสัมพันธข์ องพระพทุ ธศาสนากับการ
นบั ถือ ในฐานะทีเ่ ป็นรากฐาน ดำเนนิ ชีวติ ประจำวัน เชน่ สถาปัตยกรรมผาผนัง วัดกู้
สำคญั ของวัฒนธรรมไทย การสวดมนต์ การทำบุญ ใสบ่ าตร การแสดง
ความเคารพ การใชภ้ าษา - พระพรหมมังคลาจารย์
2. สรุปพุทธประวตั ิตงั้ แต่การ - พระพุทธศาสนามีอิทธิพลต่อการ (หลวงพ่อปัญญานันทภกิ ข)ุ
บำเพญ็ เพียรจนถงึ ปรินิพพาน สร้างสรรคผ์ ลงานทางวัฒนธรรมไทยอันเกดิ - พระราชธรรมนิเทศ
หรอื ประวัตขิ องศาสดาทีต่ นนับถอื จากความศรัทธา เชน่ วัด ภาพวาด (พระพยอม)
ตามทีก่ ำหนด พระพทุ ธรูป วรรณคดี สถาปัตยกรรมไทย
 สรปุ พุทธประวัติ (ทบทวน)
3. ชนื่ ชมและบอกแบบอยา่ งการ  การบำเพญ็ เพยี ร
ดำเนนิ ชวี ิตและข้อคดิ จากประวัติ  ผจญมาร
สาวก ชาดก/เรือ่ งเลา่ และศาสนกิ  ตรสั รู้
ชนตัวอย่าง ตามที่กำหนด  ปฐมเทศนา
 ปรนิ พิ พาน
 สามเณรสงั กจิ จะ
 อารามทสู กชาดก
 มหาวาณชิ ชาดก
 สมเด็จพระพฒุ าจารย์ (โต พรฺ หมฺ รสํ )ี
 สมเดจ็ พระเจ้าตากสินมหาราช

33

ตวั ชว้ี ดั สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรูแ้ กนกลาง/ทอ้ งถ่นิ
จุดเน้นของสถานศึกษา

4. บอกความหมาย ความ สำคัญ  ความสำคัญของพระไตรปิฎก เช่น เป็น
ของพระไตรปิฎก หรือคมั ภีรข์ อง แหล่งอ้างอิง ของหลกั ธรรมคำสอน
ศาสนาทต่ี นนับถือ

5. แสดงความเคารพพระรตั นตรัย พระรตั นตรัย
และปฏิบตั ิตามหลกั ธรรมโอวาท 3  ศรัทธา
ในพระพุทธศาสนา หรอื หลกั ธรรม โอวาท 3
ของศาสนาที่ตนนับถอื ตามที่  ไม่ทำช่ัว
กำหนด - เบญจศลี

 ทำความดี
- เบญจธรรม
- สติ-สัมปชญั ญะ
- สังคหวตั ถุ 4
- ฆราวาสธรรม 4
- อัตถะ 3 (อตั ตัตถะ, ปรัตถะ, อุภยัตถะ)
- กตัญญกู ตเวทตี ่อชมุ ชน,สิง่ แวดลอ้ ม
- มงคล 38

- รจู้ กั ให้
- พูดไพเราะ
- อยูใ่ นสิ่งแวดลอ้ มทด่ี ี

 ทำจติ ให้บรสิ ุทธิ์ (บริหารจิตและเจรญิ

ปญั ญา)

พทุ ธศาสนสุภาษิต

 ททมาโน ปิโย โหติ ผูใ้ หย้ อ่ มเป็นทร่ี ัก

 โมกโฺ ข กลยฺ าณิยา สาธุ เปลง่ วาจา
ไพเราะให้สำเร็จประโยชน์
6. เหน็ คุณคา่ และสวดมนต์ แผ่ - ฝกึ สวดมนต์ ไหวพ้ ระ สรรเสริญคณุ พระ

เมตตา มีสตทิ ่เี ปน็ พ้ืนฐานของ รัตนตรยั และแผเ่ มตตา
สมาธใิ นพระพุทธศาสนา หรือการ - รู้ความหมายและประโยชน์ของสติและ

สมาธิ

34

ตวั ช้ีวัด สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระการเรยี นรูแ้ กนกลาง/ท้องถิ่น
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา

พฒั นาจติ ตามแนวทาง ของศาสนา - รปู้ ระโยชน์ของการฝกึ สติ

ท่ตี นนบั ถือตามที่กำหนด - ฝกึ สมาธิเบอ้ื งตน้ ดว้ ยการนับลมหายใจ

- ฝกึ การยืน การเดนิ การน่ัง และการนอน

อยา่ งมสี ติ

- ฝึกให้มสี มาธิในการฟงั การอา่ น การคิด

การถาม และการเขยี น

7. บอกชือ่ ความสำคัญและปฏิบัติ - ชื่อและความสำคัญของศาสนวัตถุ ศาสน

ตนไดอ้ ย่างเหมาะสมต่อศาสนวัตถุ สถานและ ศาสนบุคคล ในพระพุทธศาสนา

ศาสนสถาน และศาสนบุคคลของ ศาสนาอสิ ลาม ครสิ ต์ศาสนา ศาสนาฮนิ ดู

ศาสนาอน่ื ๆ - การปฏิบัติตนท่ีเหมาะสมต่อศาสนวตั ถุ

ศาสนสถานและศาสนบุคคลในศาสนาอื่น ๆ

มาตรฐาน ส 1.2 เข้าใจ ตระหนกั และปฏิบัติตนเป็น ศาสนนิกชนท่ดี ี และธำรงรกั ษา
พระพุทธศาสนาหรอื ศาสนาท่ตี นนับถอื

ตวั ชวี้ ัด สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/ทอ้ งถ่นิ
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา
1. ปฏิบตั ิตนอยา่ งเหมาะสมต่อ ฝกึ ปฏิบัตมิ รรยาทชาวพทุ ธ
สาวก ศาสนสถาน ศาสนวัตถุของ - การลุกขึน้ ยนื รบั
ศาสนาทตี่ นนับถือ ตามทก่ี ำหนด - การตอ้ นรบั
ได้ถูกต้อง - การรบั – ส่งสงิ่ ของแก่พระภิกษุ
- มรรยาทในการสนทนา
- การสำรวมกริ ยิ ามารยา การแตง่ กายที่
เหมาะสมเม่ืออยู่ในวัดและพุทธสถาน
- การดูแลรกั ษาศาสนวัตถุ และศาสนสถาน

35

ตวั ชว้ี ดั สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/ท้องถ่ิน
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา

2. เหน็ คุณค่า และปฏบิ ตั ิตนใน - การอาราธนาศีล

ศาสนพธิ พี ิธีกรรม และวนั สำคัญ - การสมาทานศีล
ทางศาสนา ตามทีก่ ำหนดได้ถูกต้อง - เครือ่ งประกอบโตะ๊ หมู่บูชา การจัดโต๊ะหมู่

บชู า

3. แสดงตนเปน็ พทุ ธมามกะ หรอื - ความเปน็ มาของการแสดงตนเป็นพุทธ

แสดงตนเปน็ ศาสนิกชนของศาสนา มามกะ

ที่ตนนับถือ - การแสดงตนเปน็ พุทธมามกะ

สาระที่ 2 หน้าท่ีพลเมอื ง วัฒนธรรม และการดำเนนิ ชวี ติ ในสังคม
มาตรฐาน ส 2.1 เข้าใจและปฏบิ ัติตนตามหน้าที่ของการเป็นพลเมืองดี มีค่านิยมที่ดีงามและธำรง

รกั ษาประเพณีและวัฒนธรรมไทย ดำรงชวี ติ อยู่รว่ มกันในสงั คมไทยและสังคมโลกอย่างสนั ติสุข

ตัวชี้วดั สาระการเรยี นร้แู กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/ทอ้ งถน่ิ
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา

1. สรุปประโยชนแ์ ละปฏิบัติตน - ประเพณีและวฒั นธรรมในครอบครวั
ตามประเพณีและวัฒนธรรมใน เชน่ การแสดงความเคารพและการเช่ือฟงั
ครอบครวั และท้องถิ่น ผใู้ หญ่ การกระทำกิจกรรมร่วมกันใน
ครอบครวั
2. บอกพฤตกิ รรมการดำเนินชวี ติ - ประเพณีและวฒั นธรรมในท้องถิ่น เช่น
ของตนเอง และผูอ้ ืน่ ที่อย่ใู น การเขา้ ร่วมประเพณีทางศาสนา ประเพณี
กระแสวฒั นธรรมที่หลากหลาย เกย่ี วกับการดำเนินชีวิต ประโยชนข์ องการ
ปฏบิ ัตติ นตามประเพณีและวัฒนธรรมใน
ครอบครวั และท้องถ่นิ
- พฤติกรรมของตนเองและเพื่อน ๆ ใน

ชีวติ ประจำวนั เช่น การทักทาย การทำ

ความเคารพ การปฏิบตั ติ าม ศาสนพธิ ี การ

รับประทานอาหาร การใชภ้ าษา (ภาษาถ่ิน

กบั ภาษาราชการ และภาษาอ่ืนๆ ฯลฯ )

36

ตวั ช้ีวัด สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรยี นรู้แกนกลาง/ทอ้ งถน่ิ
จดุ เน้นของสถานศกึ ษา
3. อธบิ ายความสำคัญขอ - สาเหตุทที่ ำให้พฤตกิ รรมการดำเนินชวี ิตใน
วนั หยุดราชการทสี่ ำคญั ปัจจบุ ันของนักเรยี น และผู้อื่นแตกตา่ งกัน -พระพรหมมังคลาจารย์
วันหยดุ ราชการท่สี ำคญั เชน่ (หลวงพ่อปญั ญานนั ทภิกข)ุ
4. ยกตัวอย่างบุคคลซ่ึงมีผลงานท่ี - วันหยุดเก่ยี วกบั ชาตแิ ละพระมหากษัตรยิ ์ -พระราชธรรมนิเทศ
เป็นประโยชน์แกช่ มุ ชนและ เชน่ วนั จกั รี วันรฐั ธรรมนูญ วนั ฉตั รมงคล (พระพยอมกลั ยาโณ)
ท้องถ่นิ ของตน วนั เฉลมิ พระชนมพรรษา
- วันหยดุ ราชการเกย่ี วกับศาสนา เชน่ วัน
มาฆบูชา วันวิสาขบชู า วันอาสาฬหบูชา
วนั เขา้ พรรษา
- วันหยุดราชการเก่ยี วกบั ประเพณีและ
วฒั นธรรม เช่น วันสงกรานต์ วนั พืชมงคล
- บุคคลทม่ี ผี ลงานเปน็ ประโยชนแ์ กช่ ุมชน
และท้องถน่ิ ของตน
- ลักษณะผลงานทเี่ ป็นประโยชน์แก่ชุมชน
และท้องถิน่

มาตรฐาน ส 2.2 เข้าใจระบบการเมืองการปกครองในสังคมปัจจุบัน ยึดมั่น ศรัทธาและธำรง
รักษาไวซ้ ่ึงการปกครองระบอบประชาธปิ ไตยอันมีพระมหากษัตรยิ ์ทรงเป็นประมขุ

ตัวช้วี ดั สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรียนร้แู กนกลาง/ท้องถ่นิ
จดุ เน้นของสถานศกึ ษา

1. ระบุบทบาทหนา้ ท่ขี องสมาชกิ - บทบาทหน้าทข่ี องสมาชิกในชมุ ชน
ของชุมชนในการมีส่วนร่วมใน - การมีส่วนรว่ มในกิจกรรมต่าง ๆ ตาม
กิจกรรมต่าง ๆ ตามกระบวนการ กระบวนการประชาธิปไตย
ประชาธปิ ไตย
2. วเิ คราะหค์ วามแตกตา่ งของ - การออกเสยี งโดยตรงและการเลือก
กระบวนการการตดั สนิ ใจในช้ัน ตัวแทนออกเสียง
เรยี น/โรงเรียนและชุมชนโดย

37

ตัวชว้ี ัด สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรียนร้แู กนกลาง/ท้องถ่นิ
จุดเนน้ ของสถานศกึ ษา

วิธกี ารออกเสียงโดยตรงและการ
เลือกตวั แทนออกเสียง
3. ยกตวั อยา่ งการเปลยี่ นแปลงใน - การตดั สินใจของบุคคลและกลุม่ ที่มผี ลต่อ
ชนั้ เรยี น/โรงเรียนและชมุ ชนที่เป็น การเปล่ียนแปลงในช้นั เรยี น โรงเรยี น และ
ผลจากการตัดสนิ ใจของบุคคลและ ชุมชน
กลุม่ - การเปลย่ี นแปลงในชน้ั เรยี น เชน่ การ

เลือกหวั หน้าห้อง การเลือก คณะกรรมการ
หอ้ งเรียน
- การเปลยี่ นแปลงในโรงเรยี น เชน่ เลอื ก

• ประธานนักเรียน เลอื กคณะกรรมการ
นักเรยี น
- การเปลย่ี นแปลงในชมุ ชน เชน่ การเลอื ก
ผ้ใู หญ่บา้ น กำนัน สมาชอิ บต.อบจ.

สาระที่ 3 เศรษฐศาสตร์
มาตรฐาน ส 3.1 เข้าใจและสามารถบริหารจัดการทรัพยากรในการผลิตและการบรโิ ภค การใช้

ทรัพยากร ที่มีอยู่จำกัดได้อย่างมีประสิทธิภาพและคุ้มค่า รวมทั้งเข้าใจหลักการของเศรษฐกิจพอเพียง
เพ่อื การดำรงชวี ติ อย่างมดี ลุ ยภาพ

ตวั ช้วี ัด สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง/ทอ้ งถิ่น
จดุ เนน้ ของสถานศกึ ษา

1. จำแนกความต้องการและความ - สนิ ค้าทีจ่ ำเป็นในการดำรงชีวิตท่ี เรยี กว่า

จำเปน็ ในการใช้สินค้าและบริการ ปัจจัย 4

ในการดำรง ชีวิต - สินค้าท่ีเป็นความต้องการของมนุษยอ์ าจ

เปน็ สนิ คา้ ทจ่ี ำเป็นหรือไม่จำเปน็ ต่อการ

ดำรงชวี ิต

- ประโยชนแ์ ละคณุ ค่าของสินค้าและบริการ

ทส่ี นองความตอ้ งการของมนุษย์

38

ตัวช้วี ดั สาระการเรยี นรูแ้ กนกลาง สาระการเรยี นรู้แกนกลาง/ทอ้ งถน่ิ
จุดเนน้ ของสถานศึกษา
2. วเิ คราะหก์ ารใชจ้ ่ายของตนเอง - หลกั การเลือกสนิ ค้าทจ่ี ำเป็น
- ความหมายของผ้ผู ลติ และผู้บริโภค
3.อธบิ ายไดว้ า่ ทรัพยากรทีม่ ีอยู่ - ใชบ้ ัญชรี บั จ่ายวิเคราะหก์ ารใช้จา่ ยท่จี ำเปน็
จำกัดมีผลตอ่ การผลิตและบริโภค และเหมาะสม
สินคา้ และบริการ - วางแผนการใช้จา่ ยเงินของตนเอง
- วางแผนการแสวงหารายได้ท่สี ุจรติ และ
เหมาะสม
- วางแผนการนำเงนิ ท่เี หลอื จ่ายมาใชอ้ ย่าง
เหมาะสม
- ความหมายของผผู้ ลติ และผูบ้ ริโภค
- ความหมายของสินค้าและบรกิ าร
- ปญั หาพนื้ ฐานทางเศรษฐกิจทเ่ี กิดจากความ
หายากของทรัพยากรกบั ความตอ้ งการของ
มนษุ ย์ที่มีไมจ่ ำกดั

มาตรฐาน ส 3.2 เข้าใจระบบและสถาบนั ทางเศรษฐกจิ ตา่ ง ๆ ความสัมพนั ธท์ างเศรษฐกิจและ
ความจำเปน็ ของการรว่ มมือกนั ทางเศรษฐกจิ ในสงั คมโลก

ตวั ชี้วดั สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรู้แกนกลาง/ทอ้ งถ่นิ
จุดเน้นของสถานศึกษา
1. บอกสนิ ค้าและบริการทีร่ ฐั - สนิ คา้ และบริการที่ภาครัฐทุกระดบั จดั หา
จดั หาและใหบ้ รกิ ารแกป่ ระชาชน และใหบ้ ริการแกป่ ระชาชน เชน่ ถนน
โรงเรยี น สวนสาธารณะ การสาธารณสุข การ
2. บอกความสำคญั ของภาษีและ บรรเทาสาธารณภัย
บทบาทของประชาชนในการเสยี - ความหมายและความสำคญั ของภาษีท่รี ฐั
ภาษี นำมาสร้างความเจรญิ และให้บรกิ ารแก่
ประชาชน
- ตัวอย่างของภาษี เชน่ ภาษรี ายไดบ้ ุคคล
ธรรมดา ภาษีมลู คา่ เพิม่ ฯลฯ
- บทบาทหนา้ ท่ีของประชาชนในการเสยี ภาษี

ตวั ชี้วดั สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง 39

สาระการเรยี นรู้แกนกลาง/ทอ้ งถ่นิ
จุดเนน้ ของสถานศกึ ษา

3. อธิบายเหตุผลการแข่งขนั ทาง - ความสำคัญและผลกระทบของการแข่งขัน
การค้า ท่ีมผี ลทำใหร้ าคาสนิ ค้า ทางการคา้ ทม่ี ผี ลทำให้ราคาสินค้าลดลง
ลดลง

สาระที่ 4 ประวตั ิศาสตร์
มาตรฐาน ส 4.1 เขา้ ใจความหมาย ความสำคญั ของเวลา และยุคสมยั ทางประวัตศิ าสตร์ สามารถ

ใช้วธิ กี ารทางประวตั ศิ าสตร์มาวิเคราะหเ์ หตุการณ์ต่าง ๆ อย่างเป็นระบบ

ตัวชวี้ ัด สาระการเรียนรู้แกนกลาง สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง/ทอ้ งถนิ่
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา
1. เทยี บศกั ราชทส่ี ำคัญตามปฏทิ นิ - ทม่ี าของศกั ราชทป่ี รากฏในปฏทิ นิ เชน่
สบื ค้นขอ้ มลู เหตกุ ารณ์ สำคัญของ
ที่ใชใ้ นชวี ิตประจำวัน พุทธศกั ราช ครสิ ต์ศักราชอยา่ งสงั เขป ชมุ ชน โดยใชห้ ลักฐานแหล่งขอ้ มูลที่
เก่ยี วข้อง
(ถ้าเป็นมสุ ลิมควรเรียนฮจิ เราะห์ศักราชดว้ ย )

- วิธกี ารเทยี บ พ.ศ. เป็น ค.ศ. หรอื ค.ศ.

เป็น พ.ศ.

- ตวั อย่างการเทียบศกั ราช ในเหตกุ ารณ์

ที่เก่ยี วข้องกับนักเรียน เชน่ ปีเกิดของ

นกั เรยี น เปน็ ตน้

2. แสดงลำดับเหตุการณ์สำคัญ - วิธกี ารสบื คน้ เหตุการณส์ ำคัญของโรงเรียน

ของโรงเรยี นและชุมชนโดยระบุ และชมุ ชนโดยใชห้ ลกั ฐาน และแหล่งข้อมูล

หลักฐานและแหลง่ ข้อมูลที่ ที่เกยี่ วข้อง

เกีย่ วข้อง - ใชเ้ ส้นเวลา (Time Line) ลำดับเหตุการณ์

ทเ่ี กิดขึน้ ในโรงเรยี นและชมุ ชน

40

มาตรฐาน ส 4.2 เขา้ ใจพัฒนาการของมนษุ ยชาติจากอดีตจนถงึ ปัจจุบัน ในด้านความสัมพันธแ์ ละ
การเปลี่ยนแปลงของเหตุการณอ์ ยา่ งตอ่ เนื่อง ตระหนักถึงความสำคัญและสามารถ วิเคราะหผ์ ลกระทบที่
เกดิ ขน้ึ

ตัวชีว้ ัด สาระการเรียนร้แู กนกลาง สาระการเรยี นรู้แกนกลาง/ท้องถิน่
1. ระบุปัจจยั ที่มีอทิ ธพิ ลต่อการ จดุ เนน้ ของสถานศกึ ษา
ต้ังถนิ่ ฐานและพัฒนาการของ - ปัจจัยการต้งั ถิ่นฐานของชุมชนซึง่ ข้นึ อยู่
ชุมชน กบั ปจั จยั ทางภูมิศาสตรแ์ ละปัจจัยทาง การย้ายถ่นิ ฐานของคนในชุมชน
สงั คม เชน่ ความเจริญทางเทคโนโลยี การ เช่น ชาวมอญ ชุมชนอสิ ลาม
2. สรุปลักษณะท่ีสำคัญของ คมนาคม ความปลอดภยั
ขนบธรรมเนยี มประเพณี และ - ปจั จยั ทมี่ ีอิทธิพลต่อพัฒนาการของชุมชน ขนบธรรมเนียม ประเพณีและ
วัฒนธรรมของชมุ ชน ท้ังปัจจัยทางภมู ิศาสตร์ และปัจจยั ทาง วัฒนธรรมชมุ ชน
3. เปรยี บเทยี บความเหมือนและ สงั คม ชุมชนอิสลาม ชมุ ชนชาวมอญ
ความตา่ งทางวฒั นธรรมของ - ขนบธรรมเนียม ประเพณแี ละวัฒนธรรม
ชุมชนตนเองกบั ชมุ ชนอน่ื ๆ ชมุ ชนของตนทีเ่ กิดจากปัจจัยทาง
ภมู ศิ าสตร์และปัจจัยทางสงั คม

- ขนบธรรมเนียมประเพณี และวัฒนธรรม
ของชุมชน อื่น ๆ ท่ีมีความเหมอื นและ
ความต่างกับชมุ ชนของตนเอง

มาตรฐาน ส 4.3เข้าใจความเป็นมาของชาตไิ ทย วัฒนธรรม ภูมิปัญญาไทย มีความรัก ความภูมใิ จ
และธำรงความเป็นไทย

ตัวชวี้ ัด สาระการเรยี นรู้แกนกลาง สาระการเรียนร้แู กนกลาง/ท้องถ่ิน
จุดเน้นของสถานศกึ ษา
1. ระบุพระนามและพระราช - พระราชประวัติ พระราชกรณยี กจิ
กรณยี กจิ โดยสังเขปของ โดยสงั เขปของพ่อขนุ ศรีอนิ ทราทติ ย์
พระมหากษัตริย์ไทยทเ่ี ป็นผู้ สมเด็จพระรามาธิบดีท่ี 1 (พระเจ้าอู่ทอง)
สถาปนาอาณาจกั รไทย สมเด็จพระเจ้าตากสนิ มหาราช และ
พระบาทสมเดจ็ พระพุทธยอดฟา้ จุฬาโลก
มหาราช ผสู้ ถาปนาอาณาจักรไทย สุโขทัย
อยธุ ยา ธนบรุ ี และรตั นโกสินทรต์ ามลำดับ

41

ตัวชี้วดั สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง สาระการเรยี นร้แู กนกลาง/ท้องถน่ิ
จุดเนน้ ของสถานศึกษา

- อาณาจักรไทยอื่นๆท่ีผนวกรวมเขา้ เปน็
ส่วนหน่ึงของชาติไทย เช่น ลา้ นนา
นครศรีธรรมราช
2. อธบิ ายพระราชประวัติและพระ - พระราชประวัติและพระราชกรณียกจิ ของ
ราชกรณยี กจิ ของพระมหากษัตริย์ พระบาทสมเด็จพระเจา้ อย่หู วั ภมู พิ ลอดุลย
ในรัชกาลปจั จบุ นั โดยสงั เขป เดช และสมเด็จพระบรมราชินีนาถ
โดยสังเขป
3. เล่าวรี กรรมของบรรพบุรษุ ไทย - วีรกรรมของบรรพบุรุษไทยทม่ี ีสว่ นปกป้อง
ที่มสี ว่ นปกปอ้ งประเทศชาติ ประเทศชาติ เชน่ ทา้ วเทพสตรี ทา้ วศรี
สนุ ทร ชาวบ้านบางระจนั พระยาพิชัยดาบ
หกั สมเด็จพระนเรศวรมหาราช สมเดจ็ พระ
เจ้าตากสินมหาราช

สาระที่ 5 ภูมศิ าสตร์
มาตรฐาน ส 5.1 เขา้ ใจลกั ษณะทางกายภาพของโลกและความสัมพนั ธ์ของสรรพสิ่งซ่ึงมีผลต่อกัน

ใช้แผนที่และเคร่อื งมอื ทางภมู ศิ าสตร์ในการค้นหา วิเคราะห์ และสรปุ ขอ้ มูลตามกระบวนการทางภมู ิศาสตร์
ตลอดจนใช้ภมู สิ ารสนเทศอย่างมีประสิทธภิ าพ

ตัวชี้วัด สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรยี นรูแ้ กนกลาง/ทอ้ งถ่ิน
- ขอ้ มลู ทางภูมิศาสตร์ในชุมชน จุดเนน้ ของสถานศกึ ษา
1. สำรวจข้อมลู ทางภูมิศาสตร์ใน - แผนที่ แผนผงั และรูปถา่ ย
โรงเรียนโดยใช้แผนผัง แผนที่ - ความสมั พนั ธข์ องตำแหน่ง ระยะ ทิศทาง แผนที่ แผนผงั และ ภาพถ่ายของ
และรปู ถา่ ย เพ่อื แสดง ภมู ศิ าสตร์ ของชุมชน อำเภอปาก
ความสมั พนั ธข์ องตำแหน่ง ระยะ - ตำแหน่งทีต่ ้งั ของสถานท่ีสำคัญในบริเวณ เกรด็
ทศิ ทาง โรงเรียนและชมุ ชน เชน่ สถานทรี่ าชการ
2. วาดแผนผงั เพอื่ แสดง ตลาด โรงพยาบาล ไปรษณีย์ ท่ตี ้ังสถานทส่ี ำคญั บริเวณชมุ ชน
ตำแหนง่ ท่ตี งั้ ของสถานท่สี ำคัญ อำเภอปากเกรด็
ในบรเิ วณโรงเรยี นและชมุ ชน

42

มาตรฐาน ส 5.2 เข้าใจปฏสิ ัมพนั ธร์ ะหว่างมนุษยก์ บั ส่งิ แวดลอ้ มทางกายภาพที่ก่อใหเ้ กิดการ
สรา้ งสรรคว์ ิถกี ารดำเนนิ ชีวติ มีจิตสำนกึ และมีส่วนรว่ มในการจดั การทรพั ยากรและส่ิงแวดล้อมเพอื่ การ
พฒั นาที่ยั่งยนื

ตวั ชว้ี ดั สาระการเรยี นร้แู กนกลาง สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง/ทอ้ งถิ่น
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา
1. เปรยี บเทียบการเปลี่ยนแปลง ส่ิงแวดลอ้ มของชมุ ชนในอดตี กับปัจจบุ นั
สภาพแวดลอ้ มในชุมชนท่ีอยู่อาศัย
ส่ิงแวดลอ้ มของชุมชนในอดีตกบั - สง่ิ แวดลอ้ มทางธรรมชาติ การคมนาคม การประกอบอาชีพ
ส่งิ แวดลอ้ ม ทางธรรมชาติ
ปัจจบุ นั - สิ่งแวดลอ้ มทีม่ นุษยส์ ร้างขน้ึ -ส่งิ แวดลอ้ มมนการดำรงชีวิต มนุษย์
เชน่ การคมนาคม บา้ นเรือน และ
2. อธบิ ายการใชป้ ระโยชน์จาก - การใชป้ ระโยชน์สิง่ แวดล้อมในการดำเนิน การประกอบอาชีพใบชมุ ชน
-สภาพแวดลอ้ มทางธรรมชาติใน
ส่งิ แวดล้อม และ ชีวิตของมนุษย์ เชน่ การคมนาคม ชุมชน
มลพษิ ด้านเสียง ทีเ่ กดิ ในชมุ ชน
ทรัพยากรธรรมชาติในการสนอง บ้านเรือน และการประกอบอาชพี ในชมุ ชน

ความต้องการพื้นฐานของมนุษย์ - การประกอบอาชพี ทเี่ ป็นผลมาจาก

และการประกอบอาชีพ ส่งิ แวดลอ้ มทางธรรมชาติในชมุ ชน

3. อธบิ ายสาเหตุทที่ ำให้เกดิ มลพิษ - ความหมายและประเภทของมลพษิ โดย

โดยมนษุ ย์ มนุษย์

- สาเหตขุ องการเกดิ มลพษิ ทีเ่ กิดจากการ

กระทำของมนุษย์

4. อธบิ ายความแตกตา่ งของ - ลักษณะของเมืองและชนบท เช่น สงิ่ ปลูก

ลกั ษณะเมืองและชนบท สรา้ ง การใชท้ ่ดี ิน การประกอบอาชพี

5. อธบิ ายความสมั พนั ธ์ระหวา่ ง - ภมู ิประเทศ และภูมอิ ากาศทีม่ ผี ลตอ่ การ

ลกั ษณะทางกายภาพกับการ ดำเนินชีวติ ของคนในชุมชน

ดำเนนิ ชวี ติ ของคนในชุมชน

6. มีสว่ นร่วมในการจัดการ - ผลกระทบของการเปล่ียนแปลง

สง่ิ แวดลอ้ มในชมุ ชน สิ่งแวดล้อมทีม่ ีต่อชุมชน
- การจัดการส่ิงแวดล้อมในชุมชน

43

ตัวชีว้ ัดและสาระการเรยี นรู้
กล่มุ สาระการเรียนรู้สงั คมศึกษา ศาสนา และวฒั นธรรม

ชั้นประถมศึกษาปีที่ 4
มาตรฐาน ส 1.1 รู้ และเข้าใจประวตั ิ ความสำคญั ศาสดา หลักธรรมของพระพทุ ธศาสนาหรือ
ศาสนาท่ตี นนับถอื และศาสนาอน่ื มศี รทั ธาทถ่ี ูกต้อง ยึดมนั่ และปฏิบตั ติ ามหลกั ธรรมเพ่อื อยูร่ ่วมกนั อย่าง
สนั ติสขุ

ตวั ชีว้ ัด สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรู้แกนกลาง/ท้องถิน่
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา

1. อธิบายความสำคญั ของ - พระพุทธศาสนา ในฐานะท่เี ปน็ เครอื่ ง

พระพุทธศาสนา หรือศาสนาท่ีตน ยดึ เหนี่ยวจิตใจ

นบั ถือ ในฐานะเป็นศูนย์รวมจิตใจ - เปน็ ศูนย์รวมการทำความดี และพัฒนา

ของศาสนิกชน จติ ใจ เช่น ฝกึ สมาธิ สวดมนต์ ศกึ ษา

หลกั ธรรม

- เป็นทีป่ ระกอบศาสนพิธี (การทอดกฐนิ

การทอดผ้าป่า การเวียนเทยี น การ

ทำบุญ)

- เปน็ แหล่งทำกจิ กรรมทางสังคม เชน่

การจดั ประเพณีทอ้ งถนิ่ การเผยแพร่

ข้อมูลข่าวสารชุมชน และ

การส่งเสริมพฒั นาชมุ ชน

2. สรปุ พุทธประวตั ติ งั้ แต่บรรลุ  สรปุ พุทธประวัติ

ธรรมจนถงึ ประกาศธรรม หรือ - ตรสั รู้

ประวัตศิ าสดาท่ีตนนับถือตามท่ี - ประกาศธรรม ได้แก่ โปรดชฎลิ โปรด

กำหนด พระเจ้าพมิ พสิ าร พระอัครสาวก แสดง

โอวาทปาฏิโมกข์

3. เห็นคณุ คา่ และปฏิบตั ติ นตาม  พทุ ธสาวก พุทธสาวกิ า
แบบอยา่ งการดำเนินชีวิตและ - พระอรุ เุ วลกสั สปะ
ขอ้ คิดจากประวตั ิสาวก ชาดก/  ชาดก
เรอื่ งเล่าและ - กุฏทิ ูสกชาดก
ศาสนกิ ชนตัวอยา่ ง ตามทก่ี ำหนด - มหาอุกกสุ ชาดก

44

ตวั ช้วี ดั สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/ทอ้ งถ่นิ
จดุ เน้นของสถานศึกษา

 ศาสนิกชนตวั อยา่ ง
- สมเดจ็ พระมหติ ลาธเิ บศร อดุลยเดช
วกิ รม พระบรมราชชนก
- สมเด็จพระศรีนครินทราบรมราชชนนี

4. แสดงความเคารพ พระ  พระรัตนตรัย
รตั นตรยั ปฏิบตั ติ ามไตรสิกขา - ศรทั ธา 4
และหลักธรรมโอวาท 3 ใน
พระพุทธศาสนา หรือหลักธรรม - พระพุทธ : พุทธคณุ 3
ของศาสนาทีต่ นนบั ถอื ตามท่ี
กำหนด - พระธรรม : หลักกรรม

- พระสงฆ์

 ไตรสิกขา

- ศีล สมาธิ ปัญญา

 โอวาท 3
- ไมท่ ำชั่ว

1. เบญจศลี
2. ทจุ รติ 3
- ทำความดี
1.เบญจธรรม
2. สุจริต 3
3. พรหมวหิ าร 4
4. กตัญญกู ตเวทตี ่อประเทศชาติ
5. มงคล 38

- เคารพ
- ถอ่ มคน
- ทำความดใี ห้พร้อมไวก้ ่อน
- ทำจิตให้บรสิ ทุ ธ์ิ (บริหารจติ และเจริญปัญญา
 พุทธศาสนสุภาษิต
- สขุ า สงฺฆสสฺ สามคฺคี
ความพร้อมเพรียงของหมใู่ ห้เกดิ สขุ
- โลโกปตฺถมฺภกิ า เมตฺตา
เมตตาธรรม คำ้ จนุ โลก

45

ตัวชีว้ ัด สาระการเรียนรแู้ กนกลาง สาระการเรียนรู้แกนกลาง/ท้องถน่ิ
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา
5. ชน่ื ชมการทำความดีของ  ตวั อยา่ งการกระทำความดีของตนเอง
ตนเอง บคุ คลในครอบครวั และบุคคลในครอบครวั ในโรงเรยี น และ -พระพรหมมงั คลาจารย์
โรงเรียนและชุมชนตามหลกั ในชมุ ชน
ศาสนา พรอ้ มทัง้ บอกแนวปฏิบตั ิ (หลวงพอ่ ปญั ญานนั ทภิกข)ุ
ในการดำเนนิ ชีวติ  สวดมนต์ไหว้พระ สรรเสรญิ -พระราชธรรมนเิ ทศ
คณุ พระรัตนตรยั และแผเ่ มตตา
6. เหน็ คณุ ค่าและสวดมนต์ แผ่ - รูค้ วามหมายของสติสมั ปชญั ญะ สมาธิ (พระพยอมกัลยาโณ)
เมตตา มสี ตทิ ี่เป็นพนื้ ฐานของ และปญั ญา
สมาธใิ นพระพทุ ธศาสนา หรอื - รวู้ ธิ ีปฏบิ ัตขิ องการบรหิ ารจิตและเจรญิ
การพฒั นาจติ ตามแนวทางของ ปญั ญา
ศาสนาทีต่ นนบั ถือ - ฝกึ การยืน การเดิน การน่ัง และการนอน
ตามทก่ี ำหนด อย่างมีสติ
- ฝกึ การกำหนดรคู้ วามร้สู ึก เม่ือตาเหน็
รปู หูฟังเสยี ง จมกู ดมกล่นิ ลิ้นล้ิมรส
กายสมั ผัสส่งิ ทีม่ ากระทบ ใจรับรู้
ธรรมารมณ์
- ฝึกให้มสี มาธใิ นการฟัง การอ่าน การคิด
การถาม และการเขยี น

7. ปฏบิ ตั ติ นตามหลักธรรมของ  หลกั ธรรมเพ่ือการอย่รู ่วมกันอยา่ ง
ศาสนาทีต่ นนบั ถือ เพื่อการอยู่ สมานฉันท์
รว่ มกันเปน็ ชาตไิ ด้อย่าง - เบญจศลี – เบญจธรรม
สมานฉันท์ - ทุจรติ 3 – สจุ รติ 3
- พรหมวหิ าร 4
- มงคล 38

- เคารพ
- ถอ่ มตน

46

ตัวช้ีวัด สาระการเรียนรูแ้ กนกลาง สาระการเรียนรู้แกนกลาง/ท้องถ่นิ
จุดเนน้ ของสถานศึกษา

8. อธิบายประวัติศาสดาของ - ทำความดีให้พร้อมไว้ก่อน
ศาสนาอน่ื ๆ โดยสังเขป
- พทุ ธศาสนสภุ าษติ
- ความพร้อมเพรียงของหมูใ่ ห้เกิดสุข

- เมตตาธรรมค้ำจุนโลก

- กตญั ญูกตเวทตี อ่ ประเทศชาติ

•
 ประวัตศิ าสดา
- พระพุทธเจา้
- มฮุ ัมมดั
- พระเยซู

มาตรฐาน ส 1.2 เข้าใจ ตระหนักและปฏิบตั ติ นเป็นศาสนนิกชนทด่ี ี และธำรงรกั ษา
พระพุทธศาสนา หรอื ศาสนาท่ตี นนับถอื

ตวั ชวี้ ัด สาระการเรยี นร้แู กนกลาง สาระการเรียนรแู้ กนกลาง/ท้องถิ่น
จดุ เนน้ ของสถานศึกษา

1. อภปิ รายความสำคญั และมี - ความรู้เบื้องต้นและความสำคัญของ

สว่ นรว่ มในการบำรุงรักษาศาสน ศาสนสถาน

สถานของศาสนาที่ตนนบั ถือ - การแสดงความเคารพตอ่ ศาสนสถาน

- การบำรงุ รักษาศาสนสถาน

2. มีมรรยาทของความเปน็ ศา  มรรยาทของศาสนิกชน

สนิกชนทีด่ ี ตามท่ีกำหนด - การปฏิบัติตนทเี่ หมาะสมต่อพระภิกษุ

- การยืน การเดนิ และการนั่งท่ี

เหมาะสมในโอกาสตา่ ง ๆ

3. ปฏบิ ัตติ นในศาสนพธิ ี  ปฏิบัตติ นในศาสนพธิ ี

พิธกี รรมและวนั สำคัญทางศาสนา - การอาราธนาศลี

ตามท่ีกำหนดได้ถกู ต้อง - การอาราธนาธรรม

- การอาราธนาพระปริตร

- ระเบียบพธิ ีและการปฏิบตั ิตนในวนั

ธรรมสวนะ

47

สาระที่ 2 หนา้ ทพี่ ลเมือง วัฒนธรรม และการดำเนนิ ชวี ติ ในสงั คม
มาตรฐาน ส 2.1 เข้าใจและปฏบิ ัตติ นตามหน้าทีข่ องการเป็นพลเมืองดี มคี ่านยิ มทด่ี ีงามและธำรง

รักษาประเพณแี ละวัฒนธรรมไทย ดำรงชวี ติ อยู่ร่วมกันในสงั คมไทยและสังคมโลกอย่างสนั ตสิ ุข

ตัวชว้ี ดั สาระการเรียนร้แู กนกลาง สาระการเรยี นรแู้ กนกลาง/ทอ้ งถ่นิ
จดุ เนน้ ของสถานศกึ ษา

1. ปฏบิ ัติตนเปน็ พลเมืองดตี ามวิถี - การเขา้ รว่ มกจิ กรรมประชาธปิ ไตยของ

ประชาธปิ ไตยในฐานะสมาชกิ ทด่ี ี ชุมชน เชน่ การรณรงคก์ ารเลือกตง้ั

ของชมุ ชน - แนวทางการปฏิบตั ติ นเป็นสมาชิกท่ดี ีของ

ชมุ ชน เช่น อนุรกั ษส์ งิ่ แวดล้อม สาธารณ

สมบตั ิ โบราณวตั ถแุ ละโบราณสถาน การ

พัฒนาชมุ ชน

2. ปฏบิ ัติตนในการเป็นผู้นำและผู้  การเปน็ ผู้นำและผตู้ ามที่ดี

ตาม ทดี่ ี - บทบาทและความรบั ผิดชอบของผู้นำ

- บทบาทและความรบั ผิดชอบของผู้ตาม

หรือสมาชิก

- การทำงานกลุ่มให้มีประสิทธิผลและ

ประสิทธภิ าพ และประโยชน์ของการ

ทำงานเปน็ กลุ่ม

3. วเิ คราะห์สิทธพิ ื้นฐานที่เด็กทุก - สิทธิพ้นื ฐานของเด็ก เชน่ สทิ ธิทจ่ี ะมชี วี ิต

คนพึงไดร้ ับตามกฎหมาย สทิ ธิที่จะไดร้ บั การปกป้อง สทิ ธิท่ีจะได้รับ

การพฒั นา สทิ ธิทจี่ ะมี ส่วนร่วม

4. อธบิ ายความแตกต่างทาง - วฒั นธรรมในภาคตา่ งๆ ของไทย

วัฒนธรรมของกลุ่มคนในท้องถน่ิ ทแ่ี ตกต่างกนั เชน่ การแต่งกาย

ภาษา อาหาร

5. เสนอวิธกี ารทจี่ ะอยรู่ ่วมกนั อยา่ ง - ปัญหาและสาเหตขุ องการเกิดความ

สนั ตสิ ขุ ในชวี ิตประจำวัน ขดั แยง้ ในชีวติ ประจำวัน

- แนวทางการแก้ปัญหาความขัดแย้งด้วย

สันติวิธี