MODUL PDPR PPD KINTA UTARA 1 2020

LAMPIRAN

TAHAP HURAIAN KRITERIA
PENGUASAAN
• Saya dapat mengumpul maklumat atau bahan daripada sumber yang terhad.
3 • Maklumat atau bahan yang saya kumpul sesuai dengan tajuk pelajaran untuk membantu saya merancang

projek dengan kadar yang memuaskan.
• Projek ini mempunyai sedikit kaitan dengan kehidupan sebenar saya.
• Saya mempunyai matlamat yang jelas, pelan perancangan yang lengkap untuk menghasilkan projek ini.
• Projek yang saya hasilkan lengkap dan kemas.
• Saya dapat melaksanakan aktiviti projek mengikut tempoh masa yang ditetapkan.
• Saya kurang mengikuti langkah-langkah serta menyelesaikan masalah semasa menghasilkan projek.
• Kadang kala saya berfikir untuk memperbaiki kualiti projek.
• Kadang kala saya memperbaiki cara saya belajar.
• Saya selalu bertanya guru, rakan atau ahli keluarga semasa menyiapkan projek ini.
• Saya mengamalkan sikap yang baik semasa menyiapkan projek ini.

• Saya dapat mengumpul maklumat atau bahan daripada pelbagai sumber.

• Maklumat atau bahan yang saya kumpul sesuai dengan tajuk pelajaran untuk membantu saya merancang

projek dengan baik.

• Projek ini mempunyai kaitan dengan kehidupan sebenar saya.

• Saya mempunyai matlamat yang jelas, pelan perancangan yang jelas dan lengkap untuk menghasilkan

projek ini.

4 • Projek yang saya hasilkan lengkap dan kreatif.
• Saya dapat melaksanakan aktiviti projek mengikut tempoh masa yang ditetapkan.

• Saya mengikuti langkah-langkah dengan betul serta menyelesaikan masalah dengan baik semasa

menghasilkan projek.

• Saya akan berfikir untuk memperbaiki kualiti projek yang saya hasilkan.

• Saya berusaha memperbaiki cara saya belajar.

• Saya kerap bertanya guru, rakan atau ahli keluarga agar lebih memahami cara menyiapkan projek ini.

• Saya sentiasa mengamalkan sikap yang baik semasa menyiapkan projek ini.

50

TAHAP LAMPIRAN
PENGUASAAN
HURAIAN KRITERIA
5
• Saya dapat mengumpul maklumat atau bahan daripada pelbagai sumber yang boleh dipercayai.
6 • Maklumat atau bahan yang saya kumpul sesuai dengan tajuk pelajaran untuk membantu saya merancang

projek ini dengan berkesan dan baik.
• Projek ini mempunyai kaitan dengan kehidupan sebenar saya.
• Saya mempunyai matlamat yang sangat jelas, pelan perancangan yang jelas, lengkap dan boleh dicapai untuk

menghasilkan projek ini.
• Projek yang saya hasilkan adalah asli, kreatif dan memberi impak serta sesuai terhadap orang lain.
• Saya dapat melaksanakan aktiviti projek mengikut tempoh masa yang ditetapkan.
• Saya mengikuti langkah-langkah dengan tepat dan betul serta menyelesaikan masalah dengan tersusun dan

baik.
• Saya sentiasa berfikir untuk memperbaiki kualiti projek yang saya hasilkan.
• Saya sentiasa memperbaiki cara saya belajar.
• Saya kerap bertanya guru, rakan atau ahli keluarga dengan bahasa yang betul serta beradab semasa

menyiapkan projek ini.
• Saya mengamalkan sikap yang baik sepanjang masa menyiapkan projek ini.

• Saya dapat mengumpul maklumat atau bahan daripada pelbagai sumber yang boleh dipercayai dan benar.
• Maklumat atau bahan yang saya kumpul sesuai dengan tajuk pelajaran untuk membantu saya merancang

projek dengan berkesan dan cemerlang.
• Projek ini mempunyai kaitan dengan kehidupan sebenar saya.
• Saya mempunyai matlamat yang sangat jelas, pelan perancangan yang jelas, lengkap, boleh dicapai, teratur

dan boleh dicontohi.
• Projek yang saya hasilkan adalah asli, kreatif dan memberi impak yang tinggi terhadap orang lain serta boleh

dicontohi.
• Saya dapat melaksanakan aktiviti projek mengikut tempoh masa yang ditetapkan.
• Saya mengikuti langkah-langkah dengan tepat, betul dan tersusun serta menyelesaikan masalah dengan

cekap dan berkesan.
• Saya dapat berfikir dengan mendalam untuk memperbaiki kualiti projek yang saya hasilkan.
• Saya sentiasa memperbaiki cara saya belajar.
• Saya kerap bertanya guru, rakan atau ahli keluarga dengan bahasa yang betul dan berkesan, penuh keyakinan

dan beradab semasa menyiapkan projek ini.
• Saya mengamalkan sikap yang cemerlang dengan berterusan serta boleh dicontohi.

51

KIMIA

52

Modul PdPR Kimia

Tingkatan 5

Termokimia

Haba Pemendakan

Disediakan oleh 53
Pn. Wong Choy Wan
Guru Cemerlang Kimia
SMK Buntong, Ipoh, Perak.

Marilah kita belajar tentang HABA PEMENDAKAN.

Cuba baca dan fahamkan nota yang cikgu berikan.
Sekiranya anda menghadapi masalah, boleh beritahu
cikgu melalui Whatsapp.

Cikgu sentiasa ada bersama dengan anda.

Jangan lupa, anda diberi masa seminggu.

Hantarkan jawapan soalan pentaksiran anda kepada
cikgu selewat-lewatnya pada

Tarikh: _________________

Masa: __________________

54

Tema: Haba Pada akhir a. Menyatakan maksud haba
modul, pemendakan.
Bidang murid boleh
pembelajaran b. Menentukan haba
11.0 Termokimia pemendakan tindak balas
endotermik dan eksotermik
bagi pemendakan magnesium
karbonat dan argentum
klorida

Standard 11.2 Haba Tindak balas c. Menulis persamaan
kandungan termokimia bagi tindak balas
pemendakan

d. Membina gambarajah aras
tenaga

Standard 11.2.1 Menentukan haba pemendakan e. Menyelesaikan masalah
pembelajaran melalui melalui aktiviti penghitungan yang
melibatkan haba
pemendakan. 55

Imbas kembali dan tuliskan jawapan
anda dalam buku catatan.

1. Adakah magnesium karbonat larut dalam air?
2. Cadangkan dua jenis bahan yang diperlukan untuk menyediakan

magnesium karbonat.
3. Tuliskan persamaan kimia untuk penyediaan magnesium karbonat
4. Lakarkan satu gambar berlabel untuk menunjukkan langkah-langkah

penyediaan magnesium karbonat.

56

Haba pemendakan Bagaimanakan haba
pemendakan bagi pembentukan
Definisi: argentum klorida ditentukan ?
Perubahan haba
apabila satu mol Imbas Kod QR untuk dapatkan langkah-langkah
mendakan eksperimen untuk menentukan haba
terbentuk pemendakan argentum klorida
daripada ion-ion
dalam larutan 12
akueusnya.
57

Sudut uji kefahaman TP 3

Huraikan satu eksperimen untuk menentukan haba
pemendakan bagi magnesium karbonat.

Jawapan anda perlu merangkumi yang berikut:

Bahan dan radas yang diperlukan
Prosedur
Langkah berjaga-jaga
Pemerhatian dan penjadualan data
Langkah menghitung haba pemendakan

58

Penyelesaian masalah penghitungan yang

melibatkan haba pemendakan

Anggapan

1. Ketumpatan larutan akueus = Ketumpatan air, 1.0 g cm-3
2. Muatan haba tentu larutan akueus = Muatan haba tentu air,

4.2 J g-1°C-1
3. Tiada kehilangan haba ke persekitaran atau diserap oleh

radas eksperimen

59

A. Untuk soalan yang perubahan suhu, ϴ diberikan.

Kehendak soalan: Hitung nilai haba tindak balas.

Bil. Mol Perubahan haba H

mc ϴ
1000
1000

m ialah jumlah jisim larutan, g c / 1000 untuk menukarkannya
c ialah muatan haba tentu, 4.2 J g-1°C-1 kepada unit kJ.
Perkara ini boleh dilakukan di langkah 2.
ialah perubahan suhu, °C Letakkan tanda + atau - d hadapan
Semasa hitung, unit bagi yang diperoleh nilai.
ialah joule, J. Suhu meningkat, tanda -
Suhu menurun, tanda +
g x J g-1C-1 x °C
60

B. Untuk soalan a g H diberikan

cari daripada gambar rajah aras tenaga atau persamaan termokimia
Kehendak soalan: Hitung perubahan suhu, °C

Bilangan mol, n Perubahan haba Perubahan suhu

n x ∆H H mc
1000 =∆

Semasa hitung, unit bagi yang diperoleh ialah Pastikan H
kilojoule, kJ.
mol x kJmol-1 dalam unit J
Tukar ke unit J (x 1000) untuk sambung ke
langkah yang seterusnya. 61

Imbas Kod QR untuk
contoh penghitungan
haba pemendakan

62

Contoh 1

Rajah menunjukkan susunan radas untuk menentukan haba pemendakan argentum klorida.

Termometer

Cawan
polistirena

25 cm3 larutan kalium klorida, 25 cm3 larutan argentum nitrat, Larutan campuran
1.0 mol dm-3 1.0 mol dm-3

Bacaan suhu awal larutan kalium klorida dan larutan argentum nitrat serta suhu
tertinggi larutan campuran dicatatkan dalam jadual di bawah.

Suhu awal larutan kalium klorida/ °C 28.0
Suhu awal larutan argentum nitrat/ °C 29.0

Suhu tertinggi larutan campuran/ °C 34.0 63

a. Tuliskan satu persamaan kimia untuk tindak balas pemendakan ini.

b. Hitung haba pemendakan argentum klorida.

c. Lukiskan satu gambar rajah aras tenaga untuk tindak balas ini.

d. Nyatakan satu sebab caawan polisterina digunakan.

e. Cadangkan satu langkah supaya dapat menentukan nilai haba

pemendakan dengan lebih tepat.

f. Sekiranya larutan kalium klorida digantikan dengan larutan natrium klorida

yang berkepekatan yang sama, ramalkan nilai haba pemendakan.

Terangkan.

64

Jawapan

a. KCl + AgNO3 AgCl + KNO3

b. Langkah 1:

Bilangan mol KCl = Bilangan mol AgNO3
= MV / 1000

= (1.0)(25) / 1000

= 0.025 mol

Daripada persamaan kimia, 1 mol KCl menghasilkan 1 mol AgCl

Maka 0.025 mol KCl menghasilkan 0.025 mol AgCl

Langkah 2: = mc Purata suhu awal = (28.0 + 29.0) / 2
Perubahan haba = (25+25)(4.2)(5.5) = 28.5 °C
= 1155 J
= 1.155 kJ = suhu tertinggi suhu awal
= 34.0 28.5
= 5.5 °C

65

Langkah 3:

Apabila 0.025 mol AgCl dihasilkan, 1.155 kJ haba dibebaskan.
Haba yang dibebaskan apabila 1 mol AgCl dihasilkan

= 1.155 kJ / 0.025 mol

= 46.2 kJ mol-1

Haba pemendakan, = - [ 1.1 Suhu meningkat, letakkan tanda ‘-‘ di

0.02 hadapan nilai.

= - 46.2 kJ mol-1

Ini menunjukkan tindak balas

pemendakan AgCl ialah satu tindak

balas eksotermik.

66

Tenaga Persamaan kimia
KCl + AgNO3 seimbang boleh
digantikan dengan
persamaan ion.

= - 46.2 kJ mol-1

AgCl + KNO3

67

d. Cawan polistirena ialah penebat haba. Cawan polistirena mengurangkan

pembebasan tenaga haba ke persekitaran.

e. Tutupkan cawan polistirena dengan penutup.

f. Nilai haba pemendakan adalah sama.

Hal ini kerana ion kalium dan ion natrium ialah ion pemerhati. Ion ini tidak

terlibat dalam pembentukan mendakan argentum klorida. Hanya ion

argentum dan ion klorida yang terlibat dalam pembentukan mendakan

tersebut. Mengelakkan pembebasan
tenaga haba ke

persekitaran- SALAH

68

Contoh 2

Dalam satu eksperimen untuk menentukan haba pemendakan argentum klorida, 50
cm3 larutan argentum nitrat, 1.0 mol dm-3 dicampurkan ke dalam 50 cm3 larutan
natrium klorida, 1.0 mol dm-3.
Persamaan termokimia bagi tindak balas pemendakan argentum klorida adalah
seperti berikut.

Ag+ + Cl- AgCl = -58.8 kJ mol-1

a. Hitung perubahan suhu yang berlaku dalam tindak balas ini.
b. Sekiranya eksperimen diulangi dengan menggunakan 50 cm3 larutan argentum

nitrat, 0.5moldm-3 dan 50 cm3 larutan natrium klorida, 0.5 mol dm-3, ramalkan
perubahan suhu bagi tindak balas ini. Terangkan.

69

Jawapan

a. Langkah 1:

Bilangan mol NaCl = Bilangan mol AgNO3
= MV / 1000

= (1.0)(50) / 1000

= 0.05 mol

Daripada persamaan kimia, 1 mol KCl menghasilkan 1 mol AgCl

Maka 0.05 mol KCl menghasilkan 0.05 mol AgCl

Langkah 2: Langkah 3:
mc =
Perubahan haba = (50+50)(4.2) = 2940 J
= 0.05 mol x 58.8 kJ mol-1
= 2.94 kJ = 20
= 2940 J
100 .2

= 7.0 °C

70

b. Perubahan suhu adalah 3.5 °C.
Kepekatan larutan yang digunakan adalah separuh.
Bilangan mol larutan natrium klorida dan larutan argentum nitrat adalah separuh
berbanding dengan eksperimen asal.
Bilangan mol mendakan argentum klorida yang dihasilkan adalah separuh
berbanding dengan eksperimen asal.

71

Sampailah masa
untuk menguji anda.
penguasaan anda?

Tempoh masa:
30 minit

72

Soalan objektif

1. Persamaan termokimia di bawah menunjukkan tindak balas antara ion
plumbum(II), Pb2+ dan ion klorida, Cl-.

Pb2+ + Cl- PbCl2 = -58 kJ mol-1

Antara berikut, pernyataan manakah yang betul tentang tindak balas
ini?

A Haba diserap dari persekitaran. TP 2

B Suhu larutan campuran meningkat. 73
C Tindak balas ini ialah tindak balas endotermik.
D 58 kJ tenaga haba diserap apabila 1 mol plumbum(II) klorida

terbentuk.

2. Apabila 50 cm3 larutan argentum nitrat, 2.0 mol dm-3 ditambahkan ke dalam
50 cm3 larutan kalium bromida, 2.0 mol dm-3, suhu campuran meningkat
daripada 30.0°C ke 42.5°C. Hitung haba pemendakan bagi tindak balas ini?
[Muatan haba tentu larutan = 4.2 Jg-1 C-1;
Ketumpatan larutan = 1.0 g cm-3]

A -26.25 kJ mol-1 TP 3

B -52.5 kJ mol-1
C +26.25 kJ mol-1
D +52.5 kJ mol-1

74

3. Pb(NO3)2 (aq)+ K2SO4 (aq) PbSO4(p)+ 2KNO3 (aq) H = -50 kJ mol-1

Persamaan di atas menunjukkan tindak balas pemendakan plumbum(II) sulfat.
Sekiranya 3.03 g mendakan plumbum(II) sulfat dihasilkan, berapakah tenaga
yang dibebaskan?
[Jisim atom relatif: O=16; S=32; Pb=207]

A 0.06 J TP 3

B 0.5 J
C 500 J
D 5000 J

75

Soalan struktur

1. Apabila 25 cm3 larutan magnesium nitrat, Mg(NO3)2 2.0 mol dm-3 dengan suhu
awal 28 °C dicampurkan ke dalam 25 cm3 larutan kalium karbonat, K2CO3,
2.0 mol dm-3 dalam cawan polisterina, suhu campuran yang diperoleh ialah
22.5 °C.
[Muatan haba tentu larutan = 4.2 Jg-1 °C-1; Ketumpatan larutan = 1.0 g cm-3]

a. i. Tuliskan persamaan kimia bagi tindak balas di atas. TP 2
ii. Tuliskan persamaan ion bagi tindak balas di atas.

76

b. Adakah pemendakan magnesium karbonat, MgCO3 merupakan TP 2
tindak balas eksotermik atau endotermik? Jelaskan jawapan TP 3
anda.

c. Hitung haba pemendakan magnesium karbonat, MgCO3.

d. Lukis satu gambar rajah aras tenaga bagi tindak balas pemendakan TP 3
magnesium karbonat, MgCO3.

77

e. Sekiranya eksperimen ini diulangi dengan menggunakan larutan

natrium karbonat untuk menggantikan larutan kalium karbonat, ramalkan

haba pemendakan magnesium karbonat, MgCO3. Terangkan. TP 5

f. Bagaimanakah anda dapat mengurangkan pembebasan haba ke
persekitaran, selain menggunakan cawan polisterina? Lakarkan satu
gambar rajah untuk menunjukkan kreativiti anda dalam menangani
masalah ini.

TP 6

78

Refleksi kendiri

Tandakan (/) sekiranya anda telah dapat melakukan perkara ini.

Menyatakan maksud haba pemendakan.
Menentukan haba pemendakan tindak balas endotermik dan
eksotermik bagi pemendakan magnesium karbonat dan argentum
klorida
Menulis persamaan termokimia bagi tindak balas pemendakan
Membina gambarajah aras tenaga
Menyelesaikan masalah penghitungan yang melibatkan haba
pemendakan.

79

Jawapan

Soaln objektif

1. B 2. B 3. C

Soalan struktur

a. i. Mg(NO3)2 + K2CO3 MgCO3 + 2KNO3
ii. Mg2+ + CO32- MgCO3.
Tindak balas endotermik.
Hal ini kerana suhu menurun.

80

c. Bilangan mol Mg(NO3)2 = Bilangan mol K2CO3
= MV / 1000
Daripada persamaan kimia, = (1.0)(25) / 1000
Maka = 0.025 mol
1 mol Mg(NO3)2 menghasilkan 1 mol MgCO3
0.025 mol Mg(NO3)2 menghasilkan 0.025 mol MgCO3

Perubahan haba = mcϴ 3 .0 – 28.5
= (25+25)(4.2)(5.5) = 5.5 °C

= 1155 J
= 1.155 kJ
Apabila 0.025 mol MgCO3 dihasilkan, 1.155 kJ haba dibebaskan.
Haba yang dibebaskan apabila 1 mol MgCO3 dihasilkan = 1.155 kJ /0.025 mol

= 46.2 kJ mol-1

Haba pemendakan, ∆H = + [1.155 kJ 0.025 mol] Suhu menurun, letakkan tanda ‘+‘
= + 46.2 kJ mol-1 di hadapan nilai.
Ini menunjukkan tindak balas
pemendakan MgCO3 ialah satu 81
tindak balas eksotermik.

d. Tenaga
Mg2+ + CO32-

∆H = + 46.2 kJ mol-1
MgCO3

e. Haba pemendakan tidak berubah/ = + 46.2 kJ mol-1.
Hal ini kerana ion natrium dan ion kalium adalah ion pemerhati dalam tindak
balas ini.

f. Lakaran menunjukkan penggunaan dua cawan polisterina atau membalutkan
cawan polisterina dengan kapas. [Terima mana-mana jawapan yang munasabah]

82

83

MODUL PdPr MODUL PdPr
TINGKAMTOADNUL5PdPr TINGKATAN 5
KTEIMRMIAOTKTKEIINMRIGMMIAKOAIKATIAMNIA5 KIMIA
TERMOKIMIA

Haba Pembakaran

Haba PeHmabbaaPkemabraaknaran

Disediakan oleh Pn. Hjh Umaimah bt Harith

84

cikgu melalui Whatsapp. Termokimia

HMTcJCaiaiakknarnggigskutuaaah:nssr:_eke_l_luane__nptw_i_aaj_a_a,s_t_wa-a__lana_e_pdd_w_a_aa_an__btd_ns_eib_oy_r_eaas_a_rl_paim__anm__da_pa_adesaenntsagekamsniirnaagnngdauan..MdTacaaHkisrkJeaiaaCpgknc:naiuhSkitd_Cgk:eagsaM_aug_kerun_ubki_alr_esaa_lrameu_wni_nbln_pae_ayjat_ahal_taica_,aw-_aklla_sue_aiaand_tiw_npada_Wa_daaan_bd_anth_eanm_fad_saly_abotei_ha_bjsean_aaa_eprlg_rmap_srah_tianp_dkeamm.aapndnaaetaasnpndantioeagsmtnkeaHgsamiAaysraniaaBnnlnAaaggnhgaPcud,nEib.adkM.ogaulBekAebhKpebAareidRkraAaitnNa.h. u

1

Nama Guru :
No telefon :

85

Modul PdPr Kimia Tingkatan 5 Termokimia

Tema Haba
Bidang pembelajaran
Standard kandungan 11.0 Termokimia

Standard pembelajaran 11.2 Haba Tindak balas

Pada akhir modul, murid 11.2.4 membandingkan haba pembakaran bagi beberapa
boleh
jenis alkohol melalui eksperimen

a. Menyatakan maksud haba pembakaran
b. Menulis persamaan termokimia bagi tindak balas

pembakaran
c. membuat perbandingan nilai haba pembakaran

bagi metanol (CH3OH),etanol (C2H5OH) ,propanol
(C3H7OH) dan butanol (C4H9OH)
d. Membina gambarajah aras tenaga
e. Menyelesaikan masalah penghitungan yang
melibatkan haba pembakaran

86

Imbas kembali dan tuliskan
jawapan anda dalam buku

catatan.

1. Adakah tindakbalas pembakaran menyerap haba atau
membebaskan haba?

2. Tuliskan persamaan kimia bagi tindak balas
pembakaran etanol .

3. Apakah contoh bahan api di sekeliling anda?

87

Haba pembakaran

Definisi:
Haba. yang terbebas apabila satu mol bahan terbakar dengan lengkap dalam oksigen
berlebihan.

Imbas Kod QR untuk dapatkan Bagaimanakah
langkah-langkah eksperimen untuk menentukan haba
menentukan haba pembakaran pembakaran bagi
alkohol yang berbeza
12
Apabila bilangan atom karbon dan
atom hidrogen per molekul alkohol

semakin meningkat, Haba
pembakaran juga semakin
meningkat. Hal ini kerana semakin
banyak atom karbon dan hidrogen
dibakar, semakin banyak gas karbon
dioksida dan air terbentuk

88

KimiaMTiondgkuatlaPn d5 Pr Kimia Tingkatan 5 Termokimia Termokimia

MENEHKASBAPEPERMIBMAKEANRAHNABA PEMBAKARAN

Langkah berjaga-jaga:-

Langkah berjaga-jaga:-

BaBadedeakaklalaaashshllokokgogoananmdmduuykykatatuunnrrgghhddaaiigbgbuauannyyaaaakknnaaggnnbdbdaaaaiillkkaammddaaeennkkssddppaaeepprraaiimmtt memenneemmiinniiiinnbbddeeaarrdhdhikiknnaaddnniinnhhggaannbbiiapapiissddiikksseeeerrrraaaannppaaddaarlrloioippggaaaaddmmaa
ppeemmbbaakkaarraannaallkkoohhooll kkeeppaaddaa aaiirr ddii ddaallaammnnyyaa..

BBeekkaass llooggaamm yyaanngg ddiiggunakan tidak dialaskan dengan kasa dawwaaii tteettaappii
ddipipaannaasskkaannsseeccaarraatteerruussssuupaya penyerapan haba oleh kasa dawai dapat ddiieellaakkkkaann..

KKeedduudduukkaann ppeelliittaa ddiisseellaarraasskkaann ssuuppaayyaa nnyyaallaaaannnnyyaa ddaappaatt ssaammppaaii kkee ddaassaarr bbeekkaass
kapkapuleuklekproprsorsrhuehueokmokmlilittauadudrnranaaatptunpunak.ak..t.tmmddeeiipmpmiinanadsdsatatiikhkhakaknanannkkeekkbbeeaappnnaayyddaaaakkaaaanniirrhhaaddbbaaaannyyaammnneeggnnddggiieebblleeaabbkkaakksasakknnaann ddkkaaeerrihihppiialalaaddnnaaggpapaenenmmhhbbaaaabbkkaaaarrakakenen

Alkohol merupakan cecair yang mudah meruap dan mudah terbakar. Oleh itu elakkan

Aallkkoohhooll mdaerriuppaadkaatnercdeecdaairhykaenpgamdaudaaphi umneturukampednagnemlakukdaanhbteerrblaakkuar.pOemlebhaiktuarealank. kan
alkohol daripada terdedah kepada api untuk mengelakkan berlaku pembakaran.

Pelita dan kandungannya ditimbang dengan cepat untuk mengelakkan kehilangan

Paelkliotahodlamneklaalnudi unpgeannyneyjatadnit.imbang dengan cepat untuk mengelakkan kehilangan

Langkah berjaga-jaga:- alkohol melalui penyejatan.

Air di dalam bekas logam mesti sentiasa dikacau dengan menggunakan termometer

Auinr tduikdmaleammabsetikkaasnaloirgdaimpamnaessktiasnesnetikaastaand.ikacau dengan menggunakan termometer

berjaga-jaga:- uPnetunkghmaedmanagstiaknagnianir ddiigpuannaaksaknanusnetukkatamne. lindungi nyalaan daripada tiupan angin.

Bekas logam yang digunakan bdaailkamdaenkTPTsdieuiunpppagaaehnpnaardaanianmgngtiginnmeaaakknnaagenninmmimndeeimigminuppbneedarerckcaeaerpnpdhaatutikkknnaatannudkkkneiemnhhiiehllgaalinnnaggdnaaubnnnigaphhiaaibbnsdaayakkilkaseeaeppeneerrrrdssaaaeerkknpiipittaaaarrdaadannatiurlpoiapngaaandmgain.
adalah konduktur haba yang

pembakaran alkohol kepada air di dalamnya. 89

logam yang digunakan dalam eksperimen ini berdinding nipis kerana logam

Penyelesaian masalah penghitungan yang melibatkan haba pembakaran

Anggapan yang dibuat semasa menghitung haba tindak balas yang melibatkan larutan
akueus:

1. Ketumpatan larutan akueus = Ketumpatan air, 1.0 g cm-3
2. Muatan haba tentu larutan akueus = Muatan haba tentu air, 4.2 J g-1°C-1
3. Tiada kehilangan haba ke persekitaran atau diserap oleh radas eksperimen
Langkah-langkah menentukan baha tindak balas

1. Untuk soalan yang perubahan suhu, diberikan.

Kehendak soalan: Hitung nilai haba tindak balas.

Bilangan mol, n Perubahan haba ∆H

ℎ mc •ϴ
• Jisim molar

m ialah jumlah jisim larutan, g mc / 1000 untuk menukarkannya
c ialah muatan haba tentu, 4.2 J g-1°C-1
ϴ ialah perubahan suhu, °C kepada unit kJ.
Semasa hitung, unit bagi yang diperoleh ialah
joule, J. Perkara ini boleh dilakukan di

langkah 2.

Le a a a da a a - d ada a

g x J g-1°C-1 x °C nilai.

S e g a a da -

Se a da

2. U a a a H berikan. 90

S e g a a da -

Se a da

2. U a a a H berikan.

cari daripada gambar rajah aras tenaga atau persamaan termokimia
Kehendak soalan: Hitung perubahan suhu, °C

Bilangan mol, n Perubahan haba Perubahan suhu
nx H
• Jisim alkohol n x H=mc
• jisim molar =∆

Semasa hitung, unit bagi yang diperoleh Pastikan H dalam unit J
ialah kilojoule, kJ.

mol x kJmol-1
Tukar ke unit J (x 1000) untuk sambung ke
langkah yang seterusnya.

Imbas Kod QR untuk contoh
penghitungan haba
pembakaran

5 91

Modul PdPr Kimia Tingkatan 5 Termokimia

FAQ

Contoh 1:

Haba yang dibebaskan oleh I mol butan-1-ol lebih tinggi daripada pembakaran
1 mol etanol. Terangkan.

Contoh jawapan pelajar:

Kerana saiz molekul butan-1 ol lebih besar daripada saiz Salah
molekul etanol Betul

Kerana bilangan atom karbon dan bilangan atom hidrogen
dalam satu molekul butan-1-ol lebih banyak daripada satu
molekul etanol, maka pembakaran butan-1-ol melibatkan lebih
banyak atom karbon dan atom hidrogen untuk dibakar maka
lebih banyak haba dibebaskan.

FAQ 92

lebih banyak haba dibebaskan.

FAQ

Contoh 2:

Seorang murid menjalankan satu eksperimen untuk menentukan haba
pembakaran etanol. Dia mendapati 0.575 g etanol digunakan untuk
meningkatkan suhu bagi 100cm3 air daripada 28.0 C kepada 62.0 C

Hitung :

i) haba yang dibebaskan dari pembakaran etanol.
[Muatan haba tentu air: 4.2 J g-1 oC-1 , Ketumpatan air = 1.0 gcm-3]
(1 markah)

Haba dibebaskan, H

=
= 100 cm3 x 4.2 J g-1oC-1 X (62.0 -28.0 )

= 14280 J // 14.28 kJ

ii) Bilangan mol etanol yang digunakan.
[Jisim molar bagi etanol = 46gmol-1 ]

(1 markah)

Bilangan mol etanol, X = jisim ÷ jisim molar

= 0.575 g
46 gmol-1

=0.0125 mol

iii) Haba pembakaran etanol

(1 markah)

H = -H / X imb l - ke a a
suhu meningkat
= -14280 J

0.0125 mol
= -1142.4 kJmol-1

6 93

Modul PdPr Kimia Tingkatan 5 Termokimia

Sampailah masa Tempoh
untuk menguji masa: 20
penguasaan
anda…….. minit

Soalan objektif

1 Haba pembakaran propanol, C3H7OH adalah - 2016 kJ mol-1. Apabila 0.3 g propanol
terbakar lengkap, haba yang dibebaskan digunakan untuk memanaskan 250 cm3 air.
Apakah kenaikan suhu air?
[Muatan haba tentu air = 4.2 J g-1 °C-1. Jisim molar propanol = 60 g mol-1]

A 2.4°C TP 3
B 4.8°C
C 9.6°C
D 19.2°C

2 .Karbon terbakar dalam oksigen seperti ditunjukkan dalam persamaan dibawah 94

D 19.2°C

2 .Karbon terbakar dalam oksigen seperti ditunjukkan dalam persamaan dibawah

C(s) + O2(g) CO2 (g) H = -394 kJ mol-1

Berapakah jisim karbon yang mesti terbakar untuk menghasilkan 78.8 kJ haba?

[Jisim atom relatif: C,12]

A 0.2 g TP 3
B 1.2 g
C 2.4 g
D 6.0 g

3 Jadual menunjukkan tenaga yang dibebaskan oleh pembakaran lengkap sebatian yang
digunakan sebagai bahan api.

Sebatian Formula kimia Jisim molekul relatif H/ kJ mol-1
CH4 16 –880
Methane
Metana C2H5OH 46 –1380

Ethanol C3H8 44 –2200
Etanol
C7H16 100 –4800
Propane
Propana

Heptane
Heptana

Jadual 1

95

Bahan api manakah menghasilkan paling banyak tenaga apabila 1g sebatian dibakar

secara lengkap?

A Etanol

B Heptana

C Metana

D Propana TP 2

4 Haba yang dibebaskan semasa 1 mol alkohol dibakar secara lengkap untuk beberapa jenis
alkohol adalah seperti berikut.

Alkohol Formula kimia Haba pembakaran/ kJ mol-1
Metanol
CH3OH 750

Etanol C2H5OH 1380

Propanol C3H7OH 2010
Butanol C4H9OH 2640

Berapakah atom karbon dan atom hidrogen yang ada pada alkohol yang mempunyai haba
pembakaran sebanyak 3900 kJmol-1?

Bilangan atom karbon Bilangan atom hidrogen
A5 11
B5 12
C6 13
D6 14

TP 3 96

5.
Persamaan berikut menunjukkan pembakaran heptana, C7H16 dalam oksigen berlebihan.

BB 5 5 12 12
CC 6 6 13 13
DD 6 6 14 14

5. TP 3 TP 3

5 Pe. rsamaan berikut menunjukkan pembakaran heptana, C7H16 dalam oksigen berlebihan.

Persamaan berikut menunjukkan pembakaran heptana, C7H16 dalam oksigen berlebihan.

C7H16 + 11O2 → 7CO2 + 8H2O, ΔH = - 5512 kJ mol-1

Dalam satu ekCsp7eHr1im6 en+pem1b1aOka2ran→hepta7nCa Oda2lam+oks8igHen2Obe, rlebihΔaHn m=e-m5b5e1b2askkaJnmol-1

1378 kJ tenaga. Berapakah jisim heptana yang digunakan?

[JDisaimlamatosmarteulaetikf:sHpe=ri1m; eCn=p1e2m] bakaran heptana dalam oksigen berlebihan membebaskan
A137285.0kgJ tenaga. Berapakah jisim heptana yang digunakan?
DCBA[Jis783i678m2...0005aggg.0togm relatif: H = 1 ; C = 12 ] TP 3

B 36.0 g
C 77.0 g

D 88.0 g

TP 3

8

97 8

Modul PdPr Kimia Tingkatan 5 Termokimia

Soalan struktur

1. Pembakaran suatu sebatian alkohol dalam udara diwakili oleh persamaan berikut:

C2 H5 OH + 3 O2 2CO2 + 3 H2 O H = - 1260 kJ mol-1

a) i) Nyatakan nama bagi sebatian alkohol di dalam persamaan di atas.

....................................................................................................................................

TP 2 [1 markah]

ii) Apakah ang dimak dkan dengan H = - 1260 kJ mol-1 dalam per amaan di
atas?

....................................................................................................................................
[1markah]

TP 2

b) 200 g air dipanaskan oleh pembakaran 0.23 g alkohol tersebut . 98

b) 200 g air dipanaskan oleh pembakaran 0.23 g alkohol tersebut .
i)
Kirakan haba yang dibebaskan oleh alkohol itu dalam tindak balas.
[Jisim atom relatif: H=1; C=12 and O=16]

TP 3 [2 markah]

ii) Kirakan perubahan suhu air yang dijangkakan dalam eksperimen itu.
[Muatan haba tentu air: 4.2 J g-1oC-1]

TP 3

[2 markah]

99