เล่ม แผนการจัดการเรียนรู้ วิชา การเขียนลวดลายไทย

48 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบประเมินผลงานนักเรียน ชื่อนักเรียน……………………………………………………………….เลขที่………………… ระดับชั้น ปวช.2 สาขาวิชา ช่างทองหลวง วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่อง การเขียนลายกนกสามตัว หมายเหตุ ( X2 ) = จ านวนคูณค่าระดับคะแนนกับค่าคะแนนเกณฑ์ประเมิน เช่น X2 ค่าคะแนน 5 = 10 คะแนน ข้อ จดุประเมินคณุภาพผลงาน การเขียนลายกนกสาม ผลการประเมิน ระดับคะแนน คะแนนรวม เก ณ ท์ป ระเมิ น ดีเยี่ยม ดีมาก ดี พอใช้ ปรับปรุง 5 4 3 2 1 ผ่าน ไม่ผ่าน 1 การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 2 การร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 3 ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 4 ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 5 การเขียนลายกนกสามตัว ( X6 ) 6 จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 7 ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) ผลคะแนนรวม

49 แบบสรปุผลการประเมินผลงานนักเรียน วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่องการเรียนที่ 2 การเขียนลายกนกสามตัว ระดับชั้น ปวช.2 สาขาวิชา ช่างทองหลวง กาญจนาภิเษกวิทยาลยัช่างทองหลวง ล าดับที่ ชื่อ นามสกุล ผ้รูบัการประเมิน จดุประเมินคณุภาพชิ้นงาน คะแนนรวม 110 คะแนน ค่าเฉลี่ยร้อยละ เก ณ ท์ที่ผ่า น ก า ร ป ระเมิ น ค่าเฉ ลี่ย ร้อ ย ละ 65 1. การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 10 คะแนน 2. กการร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 10 คะแนน 3. ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 20 คะแนน 4. ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 10คะแนน 5. การเขียนลายกนกสามตัว( X6 ) 30 คะแนน 6. จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 10คะแนน 7. ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) 10คะแนน ผ่าน ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ผลรวมคะแนนค่าเฉลี่ยร้อยละของนักเรียนทั้งหมด (…………………………………………) นานพีระยศ แก้วปัญญา ผ้ปูระเมิน

50 แผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยที่ 1 หลักสูตร ประกาศนียบตัรวิชาชีพ พทุธศกัราช 2562 สอนครั้งที่ 3 รหสัวิชา 20315-2107 วิชา การเขียนลวดลายไทย หน่วยกิต 1-4-5 หน่วยการเรียนรู้ การเขียนลายกนก เรื่องการเรียนรู้ การเขียนช่อลายกนก ทฤษฎี 1 ชม. ปฏิบัติ 4 ช.ม. 1. สาระส าคัญ ตัวลายกนกสามตัวถือเป็นลายพื้นฐานการเขียนงานลวดลายไทย ค าว่ากนกมีความหมายในพจนานุ กรรมไทย ว่า ลายทอง ทอง ดังนั้นลายกนกจึงแปลความหมายว่าลายทอง อาจเนื่องมาจากลายรดน ้าของ ศิลปะไทยโดยส่วนใหญ่มักท าด้วยนิยมเขียนเป็นลายกนก ส่วนใหญ่จึงเข้าใจว่าลายกนก คือลายทองที่มีตัว ลายเป็นสีทอง คือแผ่นทองค าเปลวที่น ามาปิดลงในตัวลายแล้วใช้น ้าล้างออกส่วนที่มรการเช็ดด้วยรักมีแผ่น ทองค าเปลวติออยู่ลายกนกก็จะมีสีของลายเป็นสีทองดังกล่าว ส่วนพื้นช่องไฟก็จะมีสีด าตามสีของรักที่ทาปิด พื้นไม้ก่อนท าการเขียนลาย ลายกนกในงานลวดลายไทยมีรูปทรงหลายรูปแบบตามลักษณะประเภทของตัว ลาย แต่มีรูปร่างรูปทรงเดียวกัน คือมีรูปทรงเป็นรูปสามเหลี่ยม การฝึกเขียนกนกที่ใช้ประกอบในการเขียน ลายไทย จึงเป็นการฝึกการเขียนรูปแบบลายกนกในรูปแบบแตกต่างกัน เช่นลายกนกสามตัวใบเทศ กนก สามตัวก้านขด กนกสามตัวเปลว กนกสามตัวผักกูด กนกสามตัวนารีเป็นต้น เป็นการเขียนลายให้มีความ พลิ้วไหว องค์ประกอบการเขียนลายจึงมีการบากลายและการเขียนตัวหางไหลจึงเป็นขั้นตอนพื้นฐาน การ เขียนลายกนกสามตัวที่สมบูรณ์ จึงเป็นพื้นฐานของการลวดลายไทย ที่ต้องมีทักษะความช านาญการเขียนให้ มีความอ่อนช้อย แหลมคม และพลิ้วไหว ตามปรัชญาความงามทางด้านสุนทรียศาสตร์ของงานศิลปะไทยใน ทุกแขนง การเขียนลายกนกสามตัว ช่อลายกนก และแม่ลายกนกในรูปแบบต่างๆจึงเป็นการเขียนลายไทย จุดเริมต้น การเรียนรู้ การผูกลาย การประยุกต์ใช้ตัวลายไปใช้ในการเขียนลวดลายอื่นๆ ต่อไป 2. สมรถนะประจ าหน่วย 2.1 สมรรถนะประจ าหน่วย 2.1.1 สามารถแสดงความรู้เกี่ยวกับการเขียนช่อลายกนก 2.1.2 สามารถปฏิบัติงานเขียนช่อลายกนก 2.1.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 2.2เกณฑก์ารปฏิบตัิงานประจา หน่วย 2.2.1 สามารถอธิบายความรู้เกี่ยวกับการเขียนช่อลายกนกได้อย่างถูกต้อง 2.2.2 สามารถปฏิบัติขั้นตอนการเขียนช่อลายกนกได้อย่างถูกต้อง 2.2.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย

51 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 จุดประสงค์ทั ่วไป 3.1.1 เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเขียนช่อลายกนก 3.1.2 เพื่อให้มีทักษะในการปฏิบัติงานเขียนช่อลายกนก 3.1.3 มีความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 3.2 จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 3.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะช่อลายกนกได้อย่างถูกต้อง 3.2.2 บอกประเภทความหมายช่อลายกนกได้อย่างถูกต้อง 3.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนช่อลายกนกได้อย่างถูกต้อง 3.2.4 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 4. สาระการเรียนรู้ 4.1 ความหมายช่อลายกนก 4.2 ลักษณะช่อลายกนก 4.3 หลักการเขียนช่อลายกนก 5. กิจกรรมการเรียนรู้ 5.1 การน าเข้าสู่บทเรียน 5.1.1 ครูผู้สอนแจ้งวัตถุประสงค์การเรียน กิจกรรมการเรียนการสอนและวิธีการประเมินผล 5.1.2 ครูผู้สอนน าเข้าสู่บทเรียนซักถามความรู้เดิมหรือปูพื้นฐานความรู้ช่อลายกนก 5.1.3 ครูเปิด Power Point อธิบายความหมายของช่อลายกนกและความสัมพันธ์ ความเกี่ยวเนื่อง การน าช่อลายกนกไปออกแบบลวดลายไทยในรูปแบบลวดลายชนิดอื่น และสอดแทรกคุณธรรมการมี พฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม 5.2 การเรียนรู้ 5.2.1 ครูเปิด Power Point เรื่องความหมายความเป็นมาของช่อลายกนกครูผู้สอนบรรยาย ด าเนินการสอนหรือประกอบกิจกรรมการเรียนโดยที่น าเสนอรูปภาพฉายประกอบ 5.2.2 ครูน ารูปภาพช่อลายกนกและลายที่เกี่ยวเนื่องกับช่อลายกนกมาประกอบการอธิบาย 1) ครูถาม-ตอบกับนักเรียน โดยครูยกตัวอย่างรูปภาพช่อลายกนกแล้วถาม-ตอบเกี่ยวกับ ความหมายความเป็นมาของงานช่อลายกนกกับการน าไปใช้ 2) การออกแบบลวดลายไทยช่อลายกนกมีส่วนส าคัญต่อการเขียนลายไทยด้านใดบ้าง 3) ข้อสังเกตการเขียนช่อลายกนกมีหลักการสังเกตอะไรบ้าง 5.2.3 ครูนักเรียนช่วยกันสรุปความหมายความเป็นมาของช่อลายกนก

52 5.2.4 ครูให้นักศึกษาท าใบงานที่ 1 เรื่องความส าคัญความเป็นมาช่อลายกนกมีด้านใดบ้าง โดยให้ นักเรียนเขียนลงในสมุดบันทึกความรู้ของตนเอง 5.2.5 ครูให้นักเรียนฝึกทักษะการเขียนช่อลายกนกตามใบงาน 5.2.6 ครูเรียกตรวจการเขียนช่อลายกนกเป็นรายบุคคล พร้อมชี้จุดแก้ไขเป็นรายบุคคล 5.2.7 ครูให้นักเรียนฝึกเขียนช่อลายกนกต่อ จนครบจ านวนการฝึกเขียนช่อลายกนก 5.3 การสรุป 5.3.1 ครูสุ่มนักเรียนเล่าความรู้เกี่ยวกับช่อลายกนกความส าคัญด้านใดบ้าง 5.3.2 ครูสรุปเรื่องความหมายและเป็นมาของช่อลายกนก 5.3.3 ครูสรุปหลักการสังเกตการณ์เขียนช่อลายกนกตามหลักการความงามด้านลวดลายศิลปะ ไทย 5.4 การวดัและประเมินผล 5.4.1 เครื่องมือประเมิน 5.4.2 แบบประเมินผลพฤติกรรม 5.4.3 แบบทดสอบความรู้ 5.4.4 แบบประเมินผลงาน 6. สื่อและแหล่งการเรียนรู้ 6.1 สื่อโสตทัศน์ 6.1.1 คลิปวิดีโอการเขียนช่อลายกนก 6.2 โสตทัศน์อุปกรณ์ 6.2.1 คอมพิวเตอร์ 6.2.2 โทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟน 6.2.3 แท็บเล็ต 6.3 สื่อสิ่งพิมพ์ 6.3.1 หนังสือ ลายไทย ภาพไทย. ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). 6.3.2 หนังสือ ลายไทย. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). 6.4 สื่อบทเรียนอิเลก ็ ทรอนิกส์ 6.4.1 ใบความรู้การเขียนช่อลายกนก 6.4.2 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 6.4.3 Power Point 7. หลักฐานการเรียนรู้ 7.1 หลักฐานความรู้ 7.1.1 แผนการจัดการเรียนรู้ 7.1.2 ใบความรู้ 7.1.3 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 7.1.4 บันทึกหลังการสอน

53 7.2 หลกัฐานการปฏิบตัิงาน 7.2.1 ใบงาน 7.2.2 เกณฑ์การประเมินผลงาน 8. การวดัและประเมินผลการเรียนรู้ 8.1เครื่องมือการประเมิน 8.1.1 ก่อนเรียนรู้ วิธีการวัดผล การสัมภาษณ์ การอภิปราย เครื่องมือวัด ค าตอบจากการสัมภาษณ์ แนวคิดจากการอภิปราย 8.1.2 ระหว่างเรียนรู้ วิธีการวัดผล ขั้นตอนในการปฏิบัติ เครื่องมือวัด การสังเกตุการปฏิบัติงานของนักเรียน 8.1.3 หลังเรียน วิธีการวัดผล ผลงานการเขียนช่อลายกนก เครื่องมือวัด เกณฑ์การประเมินผลงานการเขียนช่อลายกนก 8.2เกณฑก์ารประเมิน 8.2.1เกณฑ์ประเมินพฤติกรรมผู้เรียนผ่านเกณฑ์ประเมินตามขั้นตอนปฏิบัติงานการเขียนช่อลาย กนก 8.2.2 แบบทดสอบความรู้ผลการประเมินผ่านด้านรู้ความเข้าใจต่อหลักการเขียนช่อลายกนก 8.2.3 เกณฑ์การประเมินการเขียนช่อลายกนกไม่ต ่ากว่าร้อยละ 60

54 9. บันทึกผลหลังการจัดการเรียนรู้ 9.1 ข้อสรุปหลังการจัดการเรียนรู้ ด้านผู้สอน การจัดการเรียนการสอนในรูปแบบ online off line สอนได้ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ สอนได้ไม่ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ยังขาดหัวข้อ ดังนี้ แนวทางการแก้ปัญหาการสอนไม่ครบหัวข้อตามแผน ด้านความพร้อมและผลการเรียนรู้ของผู้เรียน จ านวนนักเรียนทั้งหมด คน จ านวนนักเรียนที่เข้าเรียน คน จ านวนนักเรียนที่ขาดเรียน คน เกณฑ์ที่แนะน า คิดเป็นร้อยละ ดีมาก(80-100) ดี (70-79) พอใช้ (60-69) ต้องปรับปรุง (ต ่ากว่า 60) 1 การตรงต่อเวลา ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2 การแต่งกาย, การปฏิบัติตามระเบียบ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 3 ความพร้อม, ความตั้งใจในการเรียน ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 4 มีความรับผิดชอบงานที่มอบหมาย ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 5 มีความรู้ ความสามารถ ตรงวัตถุประสงค์ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง อื่นๆ 9.2 ปัญหา อุปสรรค 9.3 ข้อเสนอแนะและแนวทางแก้ปัญหา หมายเหตุปัญหา อุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหา ผู้สอนน าไปพัฒนา ในรูปแบบของวิจัยชั้นเรียน หรือพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในครั้งต่อไป ลงชื่อ ผู้สอน ( นายพีระยศ แก้วปัญญา ) ลงชื่อ หัวหน้าสาขาวิชา ( นายพีระยศ แก้วปัญญา) ลงชื่อ (นายพรอนันต์ ภักดีบุญ) ผู้อ านวยการกาญจนาภิเษกวิทยาลัย ช่างทองหลวง

55 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน่วยที่ 1 สอนครั้งที่ 3 เวลา 4 ชม. 1. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1.1 จุดประสงค์ทั่วไป 1.1.1 เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจความหมายช่อลายกนก 1.1.2 เพื่อให้มีทักษะการเขียนช่อลายกนก 1.1.3 เพื่อให้กิจนิสัยมีความรอบคอบและยอมรับฟังความคิดเห็นผู้อื่น 1.2 จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะช่อลายกนกอย่างถูกต้อง 1.2.2 บอกประเภทความหมายช่อลายกนกได้อย่างถูกต้อง 1.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนช่อลายกนกได้อย่างถูกต้อง 1.2.4 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และ ท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 2. สมรรถนะ 2.1 มีความรู้ความเข้าใจความหมายช่อลายกนก 2.2 มีทักษะการเขียนช่อลายกนก 2.3 แก้ปัญหาจากการเขียนช่อลายกนกได้ 3. เนื้อหาสาระ (ใบความรู้)

56 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 2 เรื่องการเรียนรู้ที่ 3 การเขียนช่อลายกนก (สัปดาห์ที่ 3 ) ลักษณะของลายกนก ลายกนกแบ่งเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้ ดังนี้คือ 1. ลายกนกก้านขด กนกก้านขด การผูกลวดลายชนิดที่เป็นเถาแบบหนึ่งเรียกว่า กนกก้านขดหรือลายก้านขดลวดลายแบบ นี้อาศัยเถาเป็นหลักในการผูกเขียน การผูกวางเถามีลักษณะเฉพาะที่ต้องไขว้ลงขมวดกันเป็นก้นหอยแม้ว่าการ เดินเถาแตกแยกออกไปสัดเท่าใดในพื้นซึ่งประสงค์ที่จะผูกลวดลายให้เต็มนั้นก็ตาม ก็จะต้องผูกเถาให้ขดเป็น ขมวดต่อเนื่องกันไปทั้งสิ้น เถาที่ผูกขดเป็นวงแต่ละวงจ าเป็นที่จะต้องน าเอาตัวกนกมาผูกประกอบเข้าด้วยกัน เป็นระยะ ทิ้งช่องไฟเป็นจังหวะตามล าดับเสมอกัน ตัวกนกที่น ามาผูกเข้ากับเถานี้สมมุติว่าเป็นใบเป็นช่อของ เถาไม้ตามปรกติในธรรมชาติ กนกก้านขดซึ่งผูกท าเถาเดินเป็นวงขมวดคล้ายก้นหอยนี้ตรงส่วนปลายเถาตรงใจ กลางวงมักจะท าเป็นช่อกนกหางโตบ้างพุ่มใบเทศบ้าง ท าเป็นรูปภาพราชสีห์ คชสีห์ หรือสัตว์หิมพานต์โผล่ ออกมาเพียงท่อนหัวบ้างหรือท าเป็นรูปอมนุษย์ รูปเทพยดาบ้างก็มีลวดลายกนกก้านขดซึ่งท ารูปภาพหรือ ลวดลายบางประเภทต่อออกไปเช่นที่ว่านี้ มักมีชื่อเรียกต่างๆ กันตามแบบที่ น ามาผูกเขียนนั้นๆเป็นต้นว่ากนก ก้านขดหน้าสิงห์ กนกก้านขดใบเทศ กนกก้านขดหางโต ฯลฯ กนกก้านขด เป็นลวดลายที่นิยมใช้ผูกส าหรับลายปูนปั้น สลักไม้ และลายประดับมุกเป็นส่วนมาก การ เขียนระบายสีหรือท าเป็นลายปิดทองรดน ้า ดังภาพประกอบที่ 3-1 ภาพที่ 3-1 ลายกนกก้านขด ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 47.

57 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 3 2. ลายกนกรวงข้าว กนกรวงข้าว เป็นการผูกลายกอกนกเลียนแบบต้นข้าวหรือต้นไม้ประเภทกอ มีทั้งผูกลายแบบเปลวและ ลายใบเทศลวดลายเป็นรูปช่อกนกอ่อนโอนคล้ายรวงข้าว รูปทรงช่อลายมักผูกเข้าตามกรอบจ ากัดหรือรูปทรงอิสระ ก็สามารถท าได้ มักใช้ ภาพสัตว์ตกแต่งคละเคล้าให้เกิดความสวยงามดูมีชีวิตชีวา ดังภาพประกอบที่ 3-2 ภาพที่ 3-2 ลายกนกรวงข้าว ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 46.

58 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 4 3. ลายกนกพะเนียง กนกพะเนียง คือการผูกลายเป็นลักษณะกอกนก แต่ลวดลายอยู่ในลักษณะพุ่งออกจากแกนกลางเป็น ดอกพุ่มข้าวบิณฑ์บ้าง เป็นกนกเปลวบ้าง เหมือนดอกไม้ไฟถูกจุดให้ลุกเป็นช่องาม เรียกว่า ไฟพะเนียง ดังภาพประกอบที่ 3-3 ภาพที่ 3-3 ลายกนกพะเนียง ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 46.

59 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 5 4. ลายกนกนาค กนกนาค เป็นกนกชนิดหนึ่งที่ช่างประดิษฐ์แผลงปลายลายเป็นเศียรนาค ซึ่งในทางด้านสถาปัตยกรรม ของไทยมีการค้นพบดินเผารูปหัวพญานาคในยุคสุโขทัย เป็นลักษณะของส่วนที่เป็นหางหงส์ของหลังคาเรียก หางหงส์หัวนาค ในด้านงานไม้แกะสลักแล้ว ราชรถที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติเป็นกนกนาคที่จัดว่าสวยงาม มากที่สุด ในปัจจุบันกนกนาคที่ใช้ส าหรับหางหงส์ได้เปลี่ยนไป มีการน าศีรษะของสัตว์ต่างๆ มาประดิษฐ์แทน โดยช่างรุ่นใหม่ๆ ส่วนช่างปั้นปูนสดที่จังหวัดเพชรบุรี นิยมปั้นหางหงส์เป็นศีรษะมนุษย์ยักษ์ฯ หรือเลียนแบบ หน้าบุคคลส าคัญในปัจจุบัน กนกนาคโดยมากใช้ท าเครื่องโลหะรูปพรรณ ประดับประกอบริมหน้ากระถอบพระพุทธปฏิมากร ทรงเครื่องใหญ่ หรือที่ปลายสาหร่ายประกอบข้างเสาโบสถ์วิหารเป็นต้น ดังภาพประกอบที่ 3-4 ภาพที่ 3-4 ลายกนกนาค ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 46.

60 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 6 5. ลายกนกผักกูด กนกผักกูด มีทรงเหมือนกนกสามตัว แต่ส่วนปลายหรือส่วนยอดอยู่ในลักษณะขดหรือขมวดคล้ายผัก กูด บางทีเรียกว่ากนกยอกกลับ หรือกนกเขมร เป็นลายที่ประดิษฐ์ขึ้นมาโดยเลียนแบบลวดลายของขอม ไม่อยู่ ในท่วงทีของกนกแบบไทยจึงหน้าจะเรียกว่าลายผักกูดดังภาพประกอบที่ 3-5 ภาพที่ 3-5 ลายกนกผักกูด ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 53.

61 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 7 6. ลายกนกขบคาบ กนกขบคาบ คือการผูกลวดลายเป็นส่วนประกอบของช่อ เถา ก้าน เพื่อใช้เป็นตัวต่อลายและแยกลาย มี ลักษณะเป็นรูปหน้าสัตว์ด้านเสี้ยวที่เรียกว่า นกคาบ และเป็นรูปหน้าสัตว์ด้านอัดเรียก หน้าขบ ดังภาพประกอบ ที่ 3-6 ภาพที่ 3-6 ลายกนกขบคาบ ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 47.

62 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 8 7. ลายกนกนารี กนกนารีเกิดจาการแบ่งตัวลายในกนกสามตัวให้ละเอียด งดงาม เท่าที่จะแบ่งได้ในเนื้อที่กนกสามตัว ตามความเหมาะสม มีทั้งชนิดเปลวและใบเทศ กนกหางหงส์หรือ กนกหางกินนร เกิดจากการแบ่งตัวลายในกระหนกสามตัวให้ละเอียดขึ้นเหมือน กนกนารีดังภาพประกอบที่ 3-7 ภาพที่ 3-7 ลายกนกนารี ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 53.

63 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 9 8. ลายกนกหางโต กนกหางโต เป็นแม่ลายทรงเหมือนกนกสามตัวเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า เทศหางโต เป็นแม่ลายประเภทช่อ การผูกลายมักใช้ใบเทศ และเปลว ตรงส่วนบนต่อจากก้านขึ้นไปอยู่ในทรงพุ่ม ดังภาพประกอบที่ 3-8 ภาพที่ 3-8 ลายกนกหางโต ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 46.

64 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 10 ลักษณะช่อลายกนก ดังภาพประกอบที่ 3-9 ภาพที่ 3-9 ลักษณะช่อลายกนก

65 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 11 ชื่อและหน้าที่วัสดุอุปกรณ์ในงานเขียนช่อลายกนก ดินสอกดหรือดินสอด า ชนิด HB - ใช้ส าหรับร่างลายเขียนเส้นที่ต้องการ ยางลบ - ใช้ส าหรับลบเส้นดินสอที่ไม่ต้องการ ไม้บรรทัด - ใช้ส าหรับวัดขนาดรูปร่าง -รูปทรงเหลี่ยม กระดาษขนาด A4หรือกระดาษอาร์ต ชนิดเนื้อละเอียด เป็นมัน ขนาด 80-100 แกรม - ใช้ส าหรับเขียนลายไทยด้วยดินสอ ที่เหลาดินสอ - ใช้ส าหรับเหลาดินสอให้ไส้ดินสอมีความแหลม กระดาษช าระ - ใช้ส าหรับเช็ดผงดินสอที่ติดตามอุปกรณ์

66 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 12 แผ่นที่ : 1 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 บอกชื่อและหน้าที่อุปกรณ์การเขียนลาย 2. 2.1 ก าหนดขนาดรูปทรงโครงสร้างช่อลายกนก

67 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 13 แผ่นที่ : 1 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 3. 3.1 ร่างเส้นช่อลายกนก 3.2รูปทรงช่อลายมีรูปทรงเหมือนกันกับลายกนกสามตัว 4. 4.1 ร่างเส้นในลายตัวเหงา 4.2 การร่างเส้นรูปแบบเดียวกันกับลายกนกสามตัว

68 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 14 แผ่นที่ : 2 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 5. 5.1 ร่างเส้นให้ครบในตัวช่อลายกนก 5.2 การร่างเส้นมีรูปแบบการเขียนเหมือนการเขียนลาย กนกสามตัว 6. 6.1 ร่างเส้นรายละเอียดการบากลายและการเขียนลาย หางไหล

69 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 15 แผ่นที่ : 3 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 7. 7.1 ร่างรายละเอียดการเขียนลายให้ครบในช่อลายกนก 8. 8.1 เน้นเส้นให้ครบตามแบบการร่างช่อลายกนก

70 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 16 แผ่นที่ : 3 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 9. 9.1 ร่างเส้นการเขียนเส้นแรลาย 10. 10.1 เขียนเส้นแรลายให้ครบในการเขียนช่อลายกนก สามตัว

71 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 17 แผ่นที่ : 4 ข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน คา อธิบายข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 การแบ่งลายต้องมีขนาดสัดส่วนเหมือนเช่นเดียวกัน กับลายกนกสามตัว 2. 2.1 การแบ่งลายย่อย มีรูปแบบการแบ่งลายเหมือนแบบ เดียวกันกับการเขียนลายกนกสามตัว

72 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 17 แผ่นที่ : 4 ข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน คา อธิบายข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน 3. 4.1 การแบ่งกลีบลายด้านในต้องมีพื้นที่ของตัวลาย เท่ากัน 4. 4.1 การเขียนรายละเอียดตัวลายต้องมีระยะการบากลาย กระจายเท่ากันในพื้นที่ช่อลาย

73 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน้า 17 แผ่นที่ : 4 ข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน คา อธิบายข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน 5. 5.1พื่นที่ในการบากลายจะแบ่งพื้นที่บากลายกับพื้นที่ เว้นจากการบากลายต้องเท่ากัน 5.2 พื้นที่สีเหลืองคือการเขียนเส้นแรลาย 5.3 พื้นที่สีชมพูคือพื้นที่การเขียนลายฟองน ้า 6. 6.1 ทิศทางของเส้นแรลาย ต้องเขียนตามทิศทางของ กลีบลายในแต่ละตัว

74 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน่วยที่ 1 สอนครั้งที่ 3 1. จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 1.1 จัดเตรียมอุปกรณ์การเขียนช่อลายกนกได้ 1.2 แสดงขั้นตอนการเขียนช่อลายกนกได้อย่างถูกต้อง 2. สมรรถนะ 2.1 มีทักษะการเขียนช่อลายกนก 2.2 แก้ปัญหาจากการเขียนการเขียนช่อลายกนกได้ 3. เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ ดินสอกดหรือดินสอด า ยางลบ ไม้บรรทัด กระดาษขนาด A4 ที่เหลาดินสอ กระดาษช าระ 4. การประเมินผล ผลงานการเขียนช่อลายกนกผ่านเกณฑ์การประเมินร้อยละ 60 5. เอกสารอ้างอิง/เอกสารค้นคว้าเพิ่มเติม ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). ลายไทย ภาพไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ: ม.ป.พ. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). ลายไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. โพธิ์ ใจอ่อนน้อม. (2522). คู่มือลายไทย. โรงพิมพ์ธนาคารออมสิน. พระเทวาภินิมมิต. (2530). สมุดต าราลายไทย. โรงพิมพ์คุรุสภา. สันติ เล็กสุขุม. (2539). กระหนกในดินแดนไทย. ส านักพิมพ์มติชน.

75 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนช่อลายกนก หน่วยที่ 1 งานครั้งที่ 3 6. การมอบหมายงาน ค าสั ่งที่ 1 ให้นักเรียนเขียนช่อลายกนกตามแบบที่ก าหนดให้ ความสูง 24 ซ.ม กว้าง 16 ซ.ม ให้เขียนช่อลาย กนกพร้อมทั้งเขียนเส้นแรลายกนก จ านวน 1 ช่อลาย คะแนนเต็ม 100 คะแนน

76 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบประเมินผลงานนักเรียน ชื่อนักเรียน……………………………………………………………….เลขที่………………… ระดับชั้น ปวช.2 สาขาวิชา ช่างทองหลวง วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่อง การเขียนช่อลายกนก หมายเหตุ ( X2 ) = จ านวนคูณค่าระดับคะแนนกับค่าคะแนนเกณฑ์ประเมิน เช่น X2 ค่าคะแนน 5 = 10 คะแนน ข้อ จดุประเมินคณุภาพผลงาน การเขียนช่อลายกนก ผลการประเมิน ระดับคะแนน คะแนนรวม เก ณ ท์ป ระเมิ น ดีเยี่ยม ดีมาก ดี พอใช้ ปรับปรุง 5 4 3 2 1 ผ่าน ไม่ผ่าน 1 การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 2 การร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 3 ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 4 ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 5 การเขียนช่อลายกนก ( X6 ) 6 จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 7 ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) ผลคะแนนรวม

77 แบบสรปุผลการประเมินผลงานนักเรียน วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่องการเรียนที่3 การเขียนช่อลายกนก ระดับชั้น ปวช.2 สาขาวิชา ช่างทองหลวง กาญจนาภิเษกวิทยาลยัช่างทองหลวง ล าดับที่ ชื่อ นามสกุล ผ้รูบัการประเมิน จดุประเมินคณุภาพชิ้นงาน คะแนนรวม 110 คะแนน ค่าเฉลี่ยร้อยละ เก ณ ท์ที่ผ่า น ก า ร ป ระเมิ น ค่าเฉ ลี่ย ร้อ ย ละ 65 1. การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 10 คะแนน 2. กการร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 10 คะแนน 3. ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 20 คะแนน 4. ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 10คะแนน 5. การเขียนช่อลายกนก ( X6 ) 30 คะแนน 6. จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 10คะแนน 7. ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) 10คะแนน ผ่าน ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ผลรวมคะแนนค่าเฉลี่ยร้อยละของนักเรียนทั้งหมด (…………………………………………) นานพีระยศ แก้วปัญญา ผ้ปูระเมิน

78 แผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยที่ 1 หลักสูตร ประกาศนียบตัรวิชาชีพ พทุธศกัราช 2562 สอนครั้งที่ 4 รหสัวิชา 20315-2107 วิชา การเขียนลวดลายไทย หน่วยกิต 1-4-3 หน่วยการเรียนรู้ การเขียนลายกนก เรื่องการเรียนรู้ การเขียนแม่ลายกนก ทฤษฎี 1 ชม. ปฏิบัติ 4 ช.ม. 1. สาระส าคัญ ตัวลายกนกสามตัวถือเป็นลายพื้นฐานการเขียนงานลวดลายไทย ค าว่ากนกมีความหมายในพจนานุ กรรมไทย ว่า ลายทอง ทอง ดังนั้นลายกนกจึงแปลความหมายว่าลายทอง อาจเนื่องมาจากลายรดน ้าของ ศิลปะไทยโดยส่วนใหญ่มักท าด้วยนิยมเขียนเป็นลายกนก ส่วนใหญ่จึงเข้าใจว่าลายกนก คือลายทองที่มีตัว ลายเป็นสีทอง คือแผ่นทองค าเปลวที่น ามาปิดลงในตัวลายแล้วใช้น ้าล้างออกส่วนที่มรการเช็ดด้วยรักมีแผ่น ทองค าเปลวติออยู่ลายกนกก็จะมีสีของลายเป็นสีทองดังกล่าว ส่วนพื้นช่องไฟก็จะมีสีด าตามสีของรักที่ทาปิด พื้นไม้ก่อนท าการเขียนลาย ลายกนกในงานลวดลายไทยมีรูปทรงหลายรูปแบบตามลักษณะประเภทของตัว ลาย แต่มีรูปร่างรูปทรงเดียวกัน คือมีรูปทรงเป็นรูปสามเหลี่ยม การฝึกเขียนกนกที่ใช้ประกอบในการเขียน ลายไทย จึงเป็นการฝึกการเขียนรูปแบบลายกนกในรูปแบบแตกต่างกัน เช่นลายกนกสามตัวใบเทศ กนก สามตัวก้านขด กนกสามตัวเปลว กนกสามตัวผักกูด กนกสามตัวนารีเป็นต้น เป็นการเขียนลายให้มีความ พลิ้วไหว องค์ประกอบการเขียนลายจึงมีการบากลายและการเขียนตัวหางไหลจึงเป็นขั้นตอนพื้นฐาน การ เขียนลายกนกสามตัวที่สมบูรณ์ จึงเป็นพื้นฐานของการลวดลายไทย ที่ต้องมีทักษะความช านาญการเขียนให้ มีความอ่อนช้อย แหลมคม และพลิ้วไหว ตามปรัชญาความงามทางด้านสุนทรียศาสตร์ของงานศิลปะไทยใน ทุกแขนง การเขียนลายกนกสามตัว ช่อลายกนก และแม่ลายกนกในรูปแบบต่างๆจึงเป็นการเขียนลายไทย จุดเริมต้น การเรียนรู้ การผูกลาย การประยุกต์ใช้ตัวลายไปใช้ในการเขียนลวดลายอื่นๆ ต่อไป 2. สมรถนะประจ าหน่วย 2.1 สมรรถนะประจ าหน่วย 2.1.1 สามารถแสดงความรู้เกี่ยวกับการเขียนแม่ลายกนก 2.1.2 สามารถปฏิบัติงานเขียนแม่ลายกนก 2.1.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 2.2เกณฑก์ารปฏิบตัิงานประจา หน่วย 2.2.1 สามารถอธิบายความรู้เกี่ยวกับการเขียนแม่ลายกนกได้อย่างถูกต้อง 2.2.2 สามารถปฏิบัติขั้นตอนการเขียนแม่ลายกนกได้อย่างถูกต้อง 2.2.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย

79 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 จุดประสงค์ทั ่วไป 3.1.1 เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเขียนแม่ลายกนก 3.1.2 เพื่อให้มีทักษะในการปฏิบัติงานเขียนแม่ลายกนก 3.1.3 มีความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 3.2 จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 3.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะแม่ลายกนกได้อย่างถูกต้อง 3.2.2 บอกประเภทความหมายแม่ลายกนกได้อย่างถูกต้อง 3.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนแม่ลายกนกได้อย่างถูกต้อง 3.2.4 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 4. สาระการเรียนรู้ 4.1 ความหมายแม่ลายกนก 4.2 ลักษณะแม่ลายกนก 4.3 หลักการเขียนแม่ลายกนก 5. กิจกรรมการเรียนรู้ 5.1 การน าเข้าสู่บทเรียน 5.1.1 ครูผู้สอนแจ้งวัตถุประสงค์การเรียน กิจกรรมการเรียนการสอนและวิธีการประเมินผล 5.1.2 ครูผู้สอนน าเข้าสู่บทเรียนซักถามความรู้เดิมหรือปูพื้นฐานความรู้แม่ลายกนก 5.1.3 ครูเปิด Power Point อธิบายความหมายของแม่ลายกนกและความสัมพันธ์ ความเกี่ยวเนื่อง การน าแม่ลายกนกไปออกแบบลวดลายไทยในรูปแบบลวดลายชนิดอื่น และสอดแทรกคุณธรรมการมี พฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม 5.2 การเรียนรู้ 5.2.1 ครูเปิด Power Point เรื่องความหมายความเป็นมาของแม่ลายกนกครูผู้สอนบรรยาย ด าเนินการสอนหรือประกอบกิจกรรมการเรียนโดยที่น าเสนอรูปภาพฉายประกอบ 5.2.2 ครูน ารูปภาพแม่ลายกนกและลายที่เกี่ยวเนื่องกับแม่ลายกนกมาประกอบการอธิบาย 1) ครูถาม-ตอบกับนักเรียน โดยครูยกตัวอย่างรูปภาพแม่ลายกนกแล้วถาม-ตอบเกี่ยวกับ ความหมายความเป็นมาของแม่ลายกนกกับการน าไปใช้ 2) การออกแบบลวดลายไทยแม่ลายกนกมีส่วนส าคัญต่อการเขียนลายไทยด้านใดบ้าง 3) ข้อสังเกตการเขียนแม่ลายกนกมีหลักการสังเกตอะไรบ้าง 5.2.3 ครูนักเรียนช่วยกันสรุปความหมายความเป็นมาของแม่ลายกนก

80 5.2.4 ครูให้นักศึกษาท าใบงานที่ 1 เรื่องความส าคัญความเป็นมาแม่ลายกนกมีด้านใดบ้าง โดยให้ นักเรียนเขียนลงในสมุดบันทึกความรู้ของตนเอง 5.2.5 ครูให้นักเรียนฝึกทักษะการเขียนแม่ลายกนกตามใบงาน 5.2.6 ครูเรียกตรวจการเขียนแม่ลายกนกเป็นรายบุคคล พร้อมชี้จุดแก้ไขเป็นรายบุคคล 5.2.7 ครูให้นักเรียนฝึกเขียนแม่ลายกนกต่อ จนครบจ านวนการฝึกเขียนแม่ลายกนก 5.3 การสรุป 5.3.1 ครูสุ่มนักเรียนเล่าความรู้เกี่ยวกับแม่ลายกนกความส าคัญด้านใดบ้าง 5.3.2 ครูสรุปเรื่องความหมายและเป็นมาของแม่ลายกนก 5.3.3 ครูสรุปหลักการสังเกตการณ์เขียนช่อลายกนกตามหลักการความงามด้านลวดลายศิลปะ ไทย 5.4 การวดัและประเมินผล 5.4.1 เครื่องมือประเมิน 5.4.2 แบบประเมินผลพฤติกรรม 5.4.3 แบบทดสอบความรู้ 5.4.4 แบบประเมินผลงาน 6. สื่อและแหล่งการเรียนรู้ 6.1 สื่อโสตทัศน์ 6.1.1 คลิปวิดีโอ การเขียนแม่ลายกนก 6.2 โสตทัศน์อุปกรณ์ 6.2.1 คอมพิวเตอร์ 6.2.2 โทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟน 6.2.3 แท็บเล็ต 6.3 สื่อสิ่งพิมพ์ 6.3.1 หนังสือ ลายไทย ภาพไทย. ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). 6.3.2 หนังสือ ลายไทย. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). 6.4 สื่อบทเรียนอิเลก ็ ทรอนิกส์ 6.4.1 ใบความรู้การเขียนแม่ลายกนก 6.4.2 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 6.4.3 Power Point 7. หลักฐานการเรียนรู้ 7.1 หลักฐานความรู้ 7.1.1 แผนการจัดการเรียนรู้ 7.1.2 ใบความรู้ 7.1.3 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน

81 7.1.4 บันทึกหลังการสอน 7.2 หลกัฐานการปฏิบตัิงาน 7.2.1 ใบงาน 7.2.2 เกณฑ์การประเมินผลงาน 8. การวดัและประเมินผลการเรียนรู้ 8.1เครื่องมือการประเมิน 8.1.1 ก่อนเรียนรู้ วิธีการวัดผล การสัมภาษณ์ การอภิปราย เครื่องมือวัด ค าตอบจากการสัมภาษณ์ แนวคิดจากการอภิปราย 8.1.2 ระหว่างเรียนรู้ วิธีการวัดผล ขั้นตอนในการปฏิบัติ เครื่องมือวัด การสังเกตุการปฏิบัติงานของนักเรียน 8.1.3 หลังเรียน วิธีการวัดผล ผลงานการเขียนแม่ลายกนก เครื่องมือวัด เกณฑ์การประเมินผลงานการเขียนแม่ลายกนก 8.2เกณฑก์ารประเมิน 8.2.1เกณฑ์ประเมินพฤติกรรมผู้เรียนผ่านเกณฑ์ประเมินตามขั้นตอนปฏิบัติงานการเขียนแม่ลาย กนก 8.2.2 แบบทดสอบความรู้ผลการประเมินผ่านด้านรู้ความเข้าใจต่อหลักการเขียนแม่ลายกนก 8.2.3 เกณฑ์การประเมินการเขียนแม่ลายกนกไม่ต ่ากว่าร้อยละ 60

82 9. บันทึกผลหลังการจัดการเรียนรู้ 9.1 ข้อสรุปหลังการจัดการเรียนรู้ ด้านผู้สอน การจัดการเรียนการสอนในรูปแบบ online off line สอนได้ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ สอนได้ไม่ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ยังขาดหัวข้อ ดังนี้ แนวทางการแก้ปัญหาการสอนไม่ครบหัวข้อตามแผน ด้านความพร้อมและผลการเรียนรู้ของผู้เรียน จ านวนนักเรียนทั้งหมด คน จ านวนนักเรียนที่เข้าเรียน คน จ านวนนักเรียนที่ขาดเรียน คน เกณฑ์ที่แนะน า คิดเป็นร้อยละ ดีมาก(80-100) ดี (70-79) พอใช้ (60-69) ต้องปรับปรุง (ต ่ากว่า 60) 1 การตรงต่อเวลา ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2 การแต่งกาย, การปฏิบัติตามระเบียบ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 3 ความพร้อม, ความตั้งใจในการเรียน ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 4 มีความรับผิดชอบงานที่มอบหมาย ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 5 มีความรู้ ความสามารถ ตรงวัตถุประสงค์ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง อื่นๆ 9.2 ปัญหา อุปสรรค 9.3 ข้อเสนอแนะและแนวทางแก้ปัญหา หมายเหตุปัญหา อุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหา ผู้สอนน าไปพัฒนา ในรูปแบบของวิจัยชั้นเรียน หรือพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในครั้งต่อไป ลงชื่อ ผู้สอน ( นายพีระยศ แก้วปัญญา ) ลงชื่อ หัวหน้าสาขาวิชา ( นายพีระยศ แก้วปัญญา) ลงชื่อ (นายพรอนันต์ ภักดีบุญ) ผู้อ านวยการกาญจนาภิเษกวิทยาลัย ช่างทองหลวง

83 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน่วยที่ 1 สอนครั้งที่ 4 เวลา 5 ชม. 1. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1.1 จุดประสงค์ทั่วไป 1.1.1 เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจความหมายแม่ลายกนก 1.1.2 เพื่อให้มีทักษะการเขียนแม่ลายกนก 1.1.3 เพื่อให้กิจนิสัยมีความรอบคอบและยอมรับฟังความคิดเห็นผู้อื่น 1.2 จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะแม่ลายกนกอย่างถูกต้อง 1.2.2 บอกประเภทความหมายแม่ลายกนกได้อย่างถูกต้อง 1.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนแม่ลายกนกได้อย่างถูกต้อง 1.2.4 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และ ท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 2. สมรรถนะ 2.1 มีความรู้ความเข้าใจความหมายแม่ลายกนก 2.2 มีทักษะการเขียนแม่ลายกนก 2.3 แก้ปัญหาจากการเขียนแม่ลายกนกได้ 3. เนื้อหาสาระ (ใบความรู้)

84 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน้า 2 เรื่องการเรียนรู้ที่ 4 การเขียนแม่ลายกนก (สัปดาห์ที่ 4) ลักษณะของลายกนก ลายกนกแบ่งเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้ ดังนี้คือ 1. ลายกนกหางโต เป็นกนกแม่ลายอีกชนิดหนึ่ง ประเภทลายช่อ มีลักษณะทรงเป็นพู่คล้ายหางสิงโต บางครั้งอาจเรียกว่าเทศหางโต ลวดลายภายในใช้ใบเทศและเปลวประกอบ ดังภาพประกอบที่ 4-1 4-2 ภาพที่ 4-1 ขั้นตอนการเขียนลายกนกหางโต ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 38. ภาพที่ 4-2 กนกหางโตในรูปแบบต่าง ๆ ที่มา : เสน่ห์ หลวงสุนทร. (2542) . ศิลปไทย. : 105.

85 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน้า 3 2. ลายกนกใบเทศ เป็นกนกแม่ลายชนิดหนึ่ง ในการแบ่งตัวใช้ใบเทศหรือแข้งสิงห์เกาะอยู่กับก้าน หาก ยอดกนกท ายอดลายให้สะบัดในลักษณะไหลเราเรียกว่าเปลวใบเทศ ดังภาพประกอบที่ 4-3 4-4 ภาพที่ 4-3 ขั้นตอนการเขียนลายกนกใบเทศ ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย : 38. ภาพที่ 4-4 ภาพลายกนกใบเทศประดับซุ้ม ที่มา : วุฒิชัย พรมมะลา. (2546). ลายไทยเพื่อการออกแบบ.: 44.

86 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน้า 4 3. ลายกนกเปลว ลายกนกเปลว เป็นชื่อลายกนกชนิดหนึ่งที่ได้รับแรงบันดาลใจมาจากเปลวไฟ ลักษณะ การเขียนก็จะต้องเขียนให้ส่วนปลายของกนกเหมือนเปลวไฟที่ลุกโชติช่วง ส่วนปลายพลิ้วสะบัด กนกเปลวส่วนใหญ่ นิยม ประดับสิ่งก่อสร้าง เช่น หน้าบันโบสถ์ วิหาร ประตู หน้าต่าง ปราสาท ราชฐาน ข้อสังเกต ในการเขียนกนกเปลว นั้น หลักใหญ่ก็จะต้องเขียน กาบ ก้าน กาบเลี้ยง และตัวกนก เป็นรูปทรงเรียวๆยอดสะบัดค่อยๆ ลื่นไหลเหมือนเปลว ไฟจริง ๆ ดังภาพประกอบที่ 6-5 6-6 ภาพที่ 4-5 ขั้นตอนการเขียนลายกนกหางโต ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 38. ภาพที่ 4-6 แม่ลายกนกเปลวแบบต่าง ๆ ที่มา : กฤษณะ ชวนคุณกร. (2546). วิชาศิลปะลวดลายไทย. (เอกสารประกอบวิชาศิลปะลวดลายไทย).

87 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน้า 5 ชื่อและหน้าที่วัสดุอุปกรณ์ในงานเขียนช่อลายกนก ดินสอกดหรือดินสอด า ชนิด HB - ใช้ส าหรับร่างลายเขียนเส้นที่ต้องการ ยางลบ - ใช้ส าหรับลบเส้นดินสอที่ไม่ต้องการ ไม้บรรทัด - ใช้ส าหรับวัดขนาดรูปร่าง -รูปทรงเหลี่ยม กระดาษขนาด A4หรือกระดาษอาร์ต ชนิดเนื้อละเอียด เป็นมัน ขนาด 80-100 แกรม - ใช้ส าหรับเขียนลายไทยด้วยดินสอ ที่เหลาดินสอ - ใช้ส าหรับเหลาดินสอให้ไส้ดินสอมีความแหลม กระดาษช าระ - ใช้ส าหรับเช็ดผงดินสอที่ติดตามอุปกรณ์

88 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน้า 6 แผ่นที่ : 1 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 บอกชื่อและหน้าที่อุปกรณ์การเขียนลาย 2. 2.1 ก าหนดขนาดรูปทรงโครงสร้างช่อลายกนก

89 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน้า 7 แผ่นที่ : 2 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 3. 3.1 ร่างโครงสร้างลายให้ป็นลักษณะช่อลายกนก 4. 4.1 ก าหนดกลีบใบลายกนกใบเทศ ลงในช่อลายกนก

90 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน้า 8 แผ่นที่ : 3 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 5. 5.1 ร่างการบากลายใบเทศ เขียนกลีบลายใบเทศให้เต็ม พื้นที่ช่อลายกนกใบเทศ 6. 6.1 ตัดเส้นด้วยดินสอให้เส้นมีน ้าหนักเข้ม ให้เส้นคมชัด ตามรูปแบบการเขียนช่อลายกนกใบเทศ

91 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน้า 9 แผ่นที่ : 4 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 7. 7.1 ร่างก าหนดเส้นการแรลาย ลงในกลีบใบลายใบเทศ 8. 8.1 เขียนเส้นแรลายลงในกลีบลายใบเทศ ให้เต็มช่อลาย ที่ร่างไว้

92 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน้า 10 แผ่นที่ : 5 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 9. 9.1 เขียนเส้นแรลายให้เต็มพื้นที่ช่อลายกนกใบเทศ 10. 10.1 ลักษณะการเขียนช่อลายกนกใบเทศมี่เขียนเสร็จ สมบูรณ์

93 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน้า 11 แผ่นที่ : 6 ข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน คา อธิบายข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 การแบ่งกลีบลายในแต่ละจังหวะการเขียนกลีบใบใน แต่ละตัวต้องมีขนาด และพื้นที่จังหวะเท่ากัน 2. 2.1 การเขียนเส้นแรลายต้องให้ทิศทางของเส้นแรลายไป ตามทิศทางปลายยอดกลีบลายใบเทศ

94 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน่วยที่ 1 สอนครั้งที่ 4 1. จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 1.1 จัดเตรียมอุปกรณ์การเขียนแม่ลายกนกได้ 1.2 แสดงขั้นตอนการเขียนแม่ลายกนกได้อย่างถูกต้อง 2. สมรรถนะ 2.1 มีทักษะการเขียนแม่ลายกนก 2.2 แก้ปัญหาจากการเขียนการเขียนแม่ลายกนกได้ 3. เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ ดินสอกดหรือดินสอด า ยางลบ ไม้บรรทัด กระดาษขนาด A4 ที่เหลาดินสอ กระดาษช าระ 4. การประเมินผล ผลงานการเขียนแม่ลายกนกผ่านเกณฑ์การประเมินร้อยละ 60 5. เอกสารอ้างอิง/เอกสารค้นคว้าเพิ่มเติม ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). ลายไทย ภาพไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ: ม.ป.พ. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). ลายไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. โพธิ์ ใจอ่อนน้อม. (2522). คู่มือลายไทย. โรงพิมพ์ธนาคารออมสิน. พระเทวาภินิมมิต. (2530). สมุดต าราลายไทย. โรงพิมพ์คุรุสภา. สันติ เล็กสุขุม. (2539). กระหนกในดินแดนไทย. ส านักพิมพ์มติชน.

95 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนแม่ลายกนก หน่วยที่ 1 งานครั้งที่ 4 6. การมอบหมายงาน ค าสั ่งที่ 1 ให้นักเรียนเขียนแม่ลาย ช่อลายกนกใบเทศ ความสูง 18 เซนติเมตร ความกว้าง 12 เซนติเมตร พร้อมเขียนเส้นแรลายลงในตัวลายกนกใบเทศ ภายในระยะเวลาที่ก าหนด คะแนนเต็ม 100 คะแนน

96 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบประเมินผลงานนักเรียน ชื่อนักเรียน……………………………………………………………….เลขที่………………… ระดับชั้น ปวช.2 สาขาวิชาเครื่องประดบัอญัมณี วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่อง การเขียนแม่ลายกนก ข้อ จดุประเมินคณุภาพผลงาน การเขียนแม่ลายกนก ผลการประเมิน ระดับคะแนน คะแนนรวม เก ณ ท์ป ระเมิ น ดีเยี่ยม ดีมาก ดี พอใช้ ปรับปรุง 5 4 3 2 1 ผ่าน ไม่ผ่าน 1 การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 2 การร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 3 ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 4 ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 5 การเขียนแม่ลายกนก ( X6 ) 6 จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 7 ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) ผลคะแนนรวม หมายเหตุ ( X2 ) = จ านวนคูณค่าระดับคะแนนกับค่าคะแนนเกณฑ์ประเมิน เช่น X2 ค่าคะแนน 5 = 10 คะแนน

97 แบบสรปุผลการประเมินผลงานนักเรียน วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่องการเรียนที่4 การเขียนแม่ลายกนก ระดับชั้น ปวช.2 สาขาวิชา ช่างทองหลวง กาญจนาภิเษกวิทยาลยัช่างทองหลวง ล าดับที่ ชื่อ นามสกุล ผ้รูบัการประเมิน จดุประเมินคณุภาพชิ้นงาน คะแนนรวม 110 คะแนน ค่าเฉลี่ยร้อยละ เก ณ ท์ที่ผ่า น ก า ร ป ระเมิ น ค่าเฉ ลี่ย ร้อ ย ละ 65 1. การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 10 คะแนน 2. กการร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 10 คะแนน 3. ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 20 คะแนน 4. ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 10คะแนน 5. การเขียนแม่ลายกนก( X6 ) 30 คะแนน 6. จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 10คะแนน 7. ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) 10คะแนน ผ่าน ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ผลรวมคะแนนค่าเฉลี่ยร้อยละของนักเรียนทั้งหมด (…………………………………………) นานพีระยศ แก้วปัญญา ผ้ปูระเมิน