เล่ม แผนการจัดการเรียนรู้ วิชา การเขียนลวดลายไทย

98 แผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยที่ 1 หลักสูตร ประกาศนียบตัรวิชาชีพ พทุธศกัราช 2562 สอนครั้งที่ 5 รหสัวิชา 20315-2107 วิชา การเขียนลวดลายไทย หน่วยกิต 1-4-3 หน่วยการเรียนรู้ การเขียนลายกนก เรื่องการเรียนรู้ การเขียนลายกนกสมยัรตันโกสินทร์ ทฤษฎี 1 ชม. ปฏิบัติ 4 ช.ม. 1. สาระส าคัญ ตัวลายกนกสามตัวถือเป็นลายพื้นฐานการเขียนงานลวดลายไทย ค าว่ากนกมีความหมายในพจนานุ กรรมไทย ว่า ลายทอง ทอง ดังนั้นลายกนกจึงแปลความหมายว่าลายทอง อาจเนื่องมาจากลายรดน ้าของ ศิลปะไทยโดยส่วนใหญ่มักท าด้วยนิยมเขียนเป็นลายกนก ส่วนใหญ่จึงเข้าใจว่าลายกนก คือลายทองที่มีตัว ลายเป็นสีทอง คือแผ่นทองค าเปลวที่น ามาปิดลงในตัวลายแล้วใช้น ้าล้างออกส่วนที่มรการเช็ดด้วยรักมีแผ่น ทองค าเปลวติออยู่ลายกนกก็จะมีสีของลายเป็นสีทองดังกล่าว ส่วนพื้นช่องไฟก็จะมีสีด าตามสีของรักที่ทาปิด พื้นไม้ก่อนท าการเขียนลาย ลายกนกในงานลวดลายไทยมีรูปทรงหลายรูปแบบตามลักษณะประเภทของตัว ลาย แต่มีรูปร่างรูปทรงเดียวกัน คือมีรูปทรงเป็นรูปสามเหลี่ยม การฝึกเขียนกนกที่ใช้ประกอบในการเขียน ลายไทย จึงเป็นการฝึกการเขียนรูปแบบลายกนกในรูปแบบแตกต่างกัน เช่นลายกนกสามตัวใบเทศ กนก สามตัวก้านขด กนกสามตัวเปลว กนกสามตัวผักกูด กนกสามตัวนารีเป็นต้น เป็นการเขียนลายให้มีความ พลิ้วไหว องค์ประกอบการเขียนลายจึงมีการบากลายและการเขียนตัวหางไหลจึงเป็นขั้นตอนพื้นฐาน การ เขียนลายกนกสามตัวที่สมบูรณ์ จึงเป็นพื้นฐานของการลวดลายไทย ที่ต้องมีทักษะความช านาญการเขียนให้ มีความอ่อนช้อย แหลมคม และพลิ้วไหว ตามปรัชญาความงามทางด้านสุนทรียศาสตร์ของงานศิลปะไทยใน ทุกแขนง การเขียนลายกนกสามตัว ช่อลายกนก และแม่ลายกนกในรูปแบบต่างๆจึงเป็นการเขียนลายไทย จุดเริมต้น การเรียนรู้ การผูกลาย การประยุกต์ใช้ตัวลายไปใช้ในการเขียนลวดลายอื่นๆ ต่อไป 2. สมรถนะประจ าหน่วย 2.1 สมรรถนะประจ าหน่วย 2.1.1 สามารถแสดงความรู้เกี่ยวกับการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 2.1.2 สามารถปฏิบัติงานเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 2.1.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 2.2เกณฑก์ารปฏิบตัิงานประจา หน่วย 2.2.1 สามารถอธิบายความรู้เกี่ยวกับการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้อย่างถูกต้อง 2.2.2 สามารถปฏิบัติขั้นตอนการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้อย่างถูกต้อง 2.2.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย

99 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 จุดประสงค์ทั ่วไป 3.1.1 เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 3.1.2 เพื่อให้มีทักษะในการปฏิบัติงานเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 3.1.3 มีความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 3.2 จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 3.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้อย่างถูกต้อง 3.2.2 บอกประเภทความหมายลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้อย่างถูกต้อง 3.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้อย่างถูกต้อง 3.2.4 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 4. สาระการเรียนรู้ 4.1 ความหมายลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 4.2 ลักษณะลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 4.3 หลักการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 5. กิจกรรมการเรียนรู้ 5.1 การน าเข้าสู่บทเรียน 5.1.1 ครูผู้สอนแจ้งวัตถุประสงค์การเรียน กิจกรรมการเรียนการสอนและวิธีการประเมินผล 5.1.2 ครูผู้สอนน าเข้าสู่บทเรียนซักถามความรู้เดิมหรือปูพื้นฐานความรู้ลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 5.1.3 ครูเปิด Power Point อธิบายความหมายของลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์และความสัมพันธ์ ความเกี่ยวเนื่องการน าลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ไปออกแบบลวดลายไทยในรูปแบบลวดลายชนิดอื่น และ สอดแทรกคุณธรรมการมีพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม 5.2 การเรียนรู้ 5.2.1 ครูเปิด Power Point เรื่องความหมายความเป็นมาของลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ครูผู้สอน บรรยายด าเนินการสอนหรือประกอบกิจกรรมการเรียนโดยที่น าเสนอรูปภาพฉายประกอบ 5.2.2 ครูน ารูปภาพลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์และลายที่เกี่ยวเนื่องกับลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์มา ประกอบการอธิบาย 1) ครูถาม-ตอบกับนักเรียน โดยครูยกตัวอย่างรูปภาพลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์แล้ว ถาม-ตอบเกี่ยวกับความหมายความเป็นมาของลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์กับการน าไปใช้ 2) การออกแบบลวดลายไทยลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์มีส่วนส าคัญต่อการเขียนลายไทย ด้านใดบ้าง 3) ข้อสังเกตการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์มีหลักการสังเกตอะไรบ้าง

100 5.2.3 ครูนักเรียนช่วยกันสรุปความหมายความเป็นมาของลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 5.2.4 ครูให้นักศึกษาท าใบงานที่ 1 เรื่องความส าคัญความเป็นมาลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์มีด้าน ใดบ้าง โดยให้นักเรียนเขียนลงในสมุดบันทึกความรู้ของตนเอง 5.2.5 ครูให้นักเรียนฝึกทักษะการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ตามใบงาน 5.2.6 ครูเรียกตรวจการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์เป็นรายบุคคลพร้อมชี้จุดแก้ไขเป็น รายบุคคล 5.2.7 ครูให้นักเรียนฝึกเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ต่อ จนครบจ านวนการฝึกเขียนลายกนก สมัยรัตนโกสินทร์ 5.3 การสรุป 5.3.1 ครูสุ่มนักเรียนเล่าความรู้เกี่ยวกับลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ความส าคัญด้านใดบ้าง 5.3.2 ครูสรุปเรื่องความหมายและเป็นมาของลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 5.3.3 ครูสรุปหลักการสังเกตการณ์เขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ตามหลักการความงามด้าน ลวดลายศิลปะไทย 5.4 การวดัและประเมินผล 5.4.1 เครื่องมือประเมิน 5.4.2 แบบประเมินผลพฤติกรรม 5.4.3 แบบทดสอบความรู้ 5.4.4 แบบประเมินผลงาน 6. สื่อและแหล่งการเรียนรู้ 6.1 สื่อโสตทัศน์ 6.1.1 คลิปวิดีโอ การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 6.2 โสตทัศน์อุปกรณ์ 6.2.1 คอมพิวเตอร์ 6.2.2 โทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟน 6.2.3 แท็บเล็ต 6.3 สื่อสิ่งพิมพ์ 6.3.1 หนังสือ ลายไทย ภาพไทย. ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). 6.3.2 หนังสือ ลายไทย. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). 6.4 สื่อบทเรียนอิเลก ็ ทรอนิกส์ 6.4.1 ใบความรู้การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 6.4.2 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 6.4.3 Power Point 7. หลักฐานการเรียนรู้ 7.1 หลักฐานความรู้ 7.1.1 แผนการจัดการเรียนรู้

101 7.1.2 ใบความรู้ 7.1.3 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 7.1.4 บันทึกหลังการสอน 7.2 หลกัฐานการปฏิบตัิงาน 7.2.1 ใบงาน 7.2.2 เกณฑ์การประเมินผลงาน 8. การวดัและประเมินผลการเรียนรู้ 8.1เครื่องมือการประเมิน 8.1.1 ก่อนเรียนรู้ วิธีการวัดผล การสัมภาษณ์ การอภิปราย เครื่องมือวัด ค าตอบจากการสัมภาษณ์ แนวคิดจากการอภิปราย 8.1.2 ระหว่างเรียนรู้ วิธีการวัดผล ขั้นตอนในการปฏิบัติ เครื่องมือวัด การสังเกตุการปฏิบัติงานของนักเรียน 8.1.3 หลังเรียน วิธีการวัดผล ผลงานการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ เครื่องมือวัด เกณฑ์การประเมินผลงานการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 8.2เกณฑก์ารประเมิน 8.2.1เกณฑ์ประเมินพฤติกรรมผู้เรียนผ่านเกณฑ์ประเมินตามขั้นตอนปฏิบัติงานการเขียนลาย กนกสมัยรัตนโกสินทร์ 8.2.2 แบบทดสอบความรู้ผลการประเมินผ่านด้านรู้ความเข้าใจต่อหลักการเขียนลายกนกสมัย รัตนโกสินทร์ 8.2.3 เกณฑ์การประเมินการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ไม่ต ่ากว่าร้อยละ 60

102 9. บันทึกผลหลังการจัดการเรียนรู้ 9.1 ข้อสรุปหลังการจัดการเรียนรู้ ด้านผู้สอน การจัดการเรียนการสอนในรูปแบบ online off line สอนได้ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ สอนได้ไม่ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ยังขาดหัวข้อ ดังนี้ แนวทางการแก้ปัญหาการสอนไม่ครบหัวข้อตามแผน ด้านความพร้อมและผลการเรียนรู้ของผู้เรียน จ านวนนักเรียนทั้งหมด คน จ านวนนักเรียนที่เข้าเรียน คน จ านวนนักเรียนที่ขาดเรียน คน เกณฑ์ที่แนะน า คิดเป็นร้อยละ ดีมาก(80-100) ดี (70-79) พอใช้ (60-69) ต้องปรับปรุง (ต ่ากว่า 60) 1 การตรงต่อเวลา ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2 การแต่งกาย, การปฏิบัติตามระเบียบ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 3 ความพร้อม, ความตั้งใจในการเรียน ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 4 มีความรับผิดชอบงานที่มอบหมาย ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 5 มีความรู้ ความสามารถ ตรงวัตถุประสงค์ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง อื่นๆ 9.2 ปัญหา อุปสรรค 9.3 ข้อเสนอแนะและแนวทางแก้ปัญหา หมายเหตุปัญหา อุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหา ผู้สอนน าไปพัฒนา ในรูปแบบของวิจัยชั้นเรียน หรือพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในครั้งต่อไป ลงชื่อ ผู้สอน ( นายพีระยศ แก้วปัญญา ) ลงชื่อ หัวหน้าสาขาวิชา ( นายพีระยศ แก้วปัญญา) ลงชื่อ (นายพรอนันต์ ภักดีบุญ) ผู้อ านวยการกาญจนาภิเษกวิทยาลัย ช่างทองหลวง

103 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน่วยที่ 1 สอนครั้งที่ 5 เวลา 5 ชม. 1. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1.1 จุดประสงค์ทั่วไป 1.1.1 เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจความหมายลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 1.1.2 เพื่อให้มีทักษะการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 1.1.3 เพื่อให้กิจนิสัยมีความรอบคอบและยอมรับฟังความคิดเห็นผู้อื่น 1.2 จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์อย่างถูกต้อง 1.2.2 บอกประเภทความหมายลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้อย่างถูกต้อง 1.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้อย่างถูกต้อง 1.2.4 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และ ท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 2. สมรรถนะ 2.1 มีความรู้ความเข้าใจความหมายลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 2.2 มีทักษะการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 2.3 แก้ปัญหาจากการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้ 3. เนื้อหาสาระ (ใบความรู้)

104 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า 2 เรื่องการเรียนรู้ที่ 5 การเขียนลายกนกสมยัรตันโกสินทร ์(สัปดาห์ที่ 5 ) วิวฒันาการลายกนกสมยัรตันโกสินทร ์ ดังภาพประกอบที่ 5-1 สมัยรัตนโกสินทร์ สมัยรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 1 รัชกาลที่ 2 สมัยรัตนโกสินทร์ สมัยรัตนโกสินทร์ สมัยรัตนโกสินทร์ รัชกาลที่ 3 รัชกาลที่ 4 รัชกาลที่ 5 ภาพที่ 5-1 วิวัฒนาการลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์

105 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า 3 ลักษณะลายกนกสมยัรตันโกสินทร์ กนกสืบทอดมาในสมัยกรุงรัตนโกสินทร์มีหลักฐานเหลืออยู่มากมาย ทั้งงานปั้น งานเขียน ในที่นี้ขอเสนอ เพียงแบบแผนของลายคัดลอกจากลายเขียนในสมุดต าราลายไทย ที่พระเทวาภินิมมิตเรีบนเรียง ดังภาพ ประกอบที่ 5-2,5-3 ภาพที่ 5-2 ลักษณะลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ ที่มา : สันติ เล็กสุขุม. (2545). กนกในดินแดนไทย. : 40. กนกสามตัวใบเทศ กนกสามตัวผักกูด กนกสามตัวหางหงส์ กนกสามตัวลายนาค

106 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า 4 ภาพที่ 5-3 ลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์แบบต่าง ๆ ที่มา : สมปอง อัครวงษ์. (2534). วิชาศิลปะไทย. (เอกสารประกอบวิชาศิลปะลวดลายไทย).

107 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า 5 ชื่อและหน้าที่วัสดุอุปกรณ์ในงานเขียนลายกนกสมยัรตันโกสินทร์ ดินสอกดหรือดินสอด า ชนิด HB - ใช้ส าหรับร่างลายเขียนเส้นที่ต้องการ ยางลบ - ใช้ส าหรับลบเส้นดินสอที่ไม่ต้องการ ไม้บรรทัด - ใช้ส าหรับวัดขนาดรูปร่าง -รูปทรงเหลี่ยม กระดาษขนาด A4หรือกระดาษอาร์ต ชนิดเนื้อละเอียด เป็นมัน ขนาด 80-100 แกรม - ใช้ส าหรับเขียนลายไทยด้วยดินสอ ที่เหลาดินสอ - ใช้ส าหรับเหลาดินสอให้ไส้ดินสอมีความแหลม กระดาษช าระ - ใช้ส าหรับเช็ดผงดินสอที่ติดตามอุปกรณ์

108 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า 6 แผ่นที่ : 1 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 บอกชื่อและหน้าที่อุปกรณ์การเขียนลาย 2. 2.1 ก าหนดขนาดรูปทรงโครงสร้างลายกนก รัตนโกสินทร์

109 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า 7 แผ่นที่ : 2 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 3. 3.1 ร่างเส้นโครงสร้างแม่ลายกนกเปลว โครงสร้างลาย เป็นแบบเดียวกันกับช่อลายกนก 4. 4.1 ร่างเส้นโครงสร้างการแบ่งตัวลายด้านใน ช่อลาย กนกเปลว

110 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า 8 แผ่นที่ : 3 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 5. 5.1 ร่างเส้นการเขียนรายละเอียดการเขียนช่อลายกนก เปลว 6. 6.1 ลงน ้าหนักเส้นดินสอให้มีน ้าหนักเข้ม ตามแบบการ ร่างเส้นช่อลายกนกเปลว

111 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า 9 แผ่นที่ : 4 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 7. 7.1 ร่างเส้นก าหนดพื้นที่การแรลาย ลงในช่อลายกนก เปลว 8. 8.1 เขียนเส้นแรลายลงในช่อลายกนกเปลวให้สวยงาม

112 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า 10 แผ่นที่ : 5 ข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน คา อธิบายข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 การเขียนเส้นโครงสร้างลายกนกเปลว มีลักษณะการ เขียนเส้นโครงสร้างเช่นเดียวกันกับการเขียนช่อ ลายกนก 2. 2.1 ลักษณะการแบ่งชั้นตัวลาย จะมีรูปแบบทิศทางตัว ลายไปในทิศทางขนานกัน

113 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน้า 11 แผ่นที่ : 6 ข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน คา อธิบายข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน 3. 3.1 การเขียนเส้นแรลาย ควรเขียนทิศทางของเส้นไปใน ทิศทางเดียวกันกับกลีบลายกนกเปลว 4. 4.1 โครงสร้างลายกนกเปลว โครงสร้างทั้งหมดจะเป็น เหมือนช่อลายกนก แต่ไม่มีหัวในตัวลายที่ 1

114 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน่วยที่ 1 สอนครั้งที่ 5 1. จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 1.1 จัดเตรียมอุปกรณ์การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้ 1.2 แสดงขั้นตอนการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้อย่างถูกต้อง 2. สมรรถนะ 2.1 มีทักษะการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ 2.2 แก้ปัญหาจากการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ได้ 3. เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ ดินสอกดหรือดินสอด า ยางลบ ไม้บรรทัด กระดาษขนาด A4 ที่เหลาดินสอ กระดาษช าระ 4. การประเมินผล ผลงานการเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ผ่านเกณฑ์การประเมินร้อยละ 60 5. เอกสารอ้างอิง/เอกสารค้นคว้าเพิ่มเติม ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). ลายไทย ภาพไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ: ม.ป.พ. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). ลายไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. โพธิ์ ใจอ่อนน้อม. (2522). คู่มือลายไทย. โรงพิมพ์ธนาคารออมสิน. พระเทวาภินิมมิต. (2530). สมุดต าราลายไทย. โรงพิมพ์คุรุสภา. สันติ เล็กสุขุม. (2539). กระหนกในดินแดนไทย. ส านักพิมพ์มติชน.

115 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายกนก เรื่อง : การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หน่วยที่ 1 งานครั้งที่ 5 6. การมอบหมายงาน ค าสั ่งที่ 1 ให้นักเรียนเขียนช่อลายกนกเปลวสมยัรตันโกสินทร์ ความสูงตัวลายขนาด 18 เซนติเมตร ความ กว้าง 12 เซนติเมตร จ านวน 1 ช่อลาย ตามแบบที่ก าหนดให้ ภายในระยะเวลาที่ก าหนด คะแนนเต็ม 100 คะแนน

116 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบประเมินผลงานนักเรียน ชื่อนักเรียน……………………………………………………………….เลขที่………………… ระดับชั้น ปวช.1 สาขาวิชา ช่างทองหลวง วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่อง การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ หมายเหตุ ( X2 ) = จ านวนคูณค่าระดับคะแนนกับค่าคะแนนเกณฑ์ประเมิน เช่น X2 ค่าคะแนน 5 = 10 คะแนน ข้อ จดุประเมินคณุภาพผลงาน การเขียนลายกนกสมยัรตันโกสินทร์ ผลการประเมิน ระดับคะแนน คะแนนรวม เกณท์ป ระเมิ น ดีเยี่ยม ดีมาก ดี พอใช้ ปรับปรุง 5 4 3 2 1 ผ่าน ไม่ผ่าน 1 การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 2 การร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 3 ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 4 ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 5 การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์( X6 ) 6 จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 7 ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) ผลคะแนนรวม

117 แบบสรปุผลการประเมินผลงานนักเรียน วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่องการเรียนที่7 การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์ ระดับชั้น ปวช.1 สาขาวิชา ช่างทองหลวง กาญจนาภิเษกวิทยาลยัช่างทองหลวง ล าดับที่ ชื่อ นามสกุล ผ้รูบัการประเมิน จดุประเมินคณุภาพชิ้นงาน คะแนนรวม 110 คะแนน ค่าเฉลี่ยร้อยละ เก ณ ท์ที่ผ่า น ก า ร ป ระเมิ น ค่าเฉ ลี่ย ร้อ ย ละ 65 1. การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 10 คะแนน 2. กการร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 10 คะแนน 3. ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 20 คะแนน 4. ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 10คะแนน 5. การเขียนลายกนกสมัยรัตนโกสินทร์( X6 ) 30 คะแนน 6. จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 10คะแนน 7. ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) 10คะแนน ผ่าน ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ผลรวมคะแนนค่าเฉลี่ยร้อยละของนักเรียนทั้งหมด (…………………………………………) นานพีระยศ แก้วปัญญา ผ้ปูระเมิน

118 แผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยที่ 2 หลักสูตร ประกาศนียบตัรวิชาชีพ พทุธศกัราช 2562 สอนครั้งที่ 6 รหสัวิชา 20315-2107 วิชา การเขียนลวดลายไทย หน่วยกิต 1-4-3 หน่วยการเรียนรู้ การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่องการเรียนรู้ การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน ทฤษฎี 1 ชม. ปฏิบัติ 4 ช.ม. 1. สาระส าคัญ ความรู้ ความเข้าใจ หลักการเขียนลายบัวหงาย บัวคว ่า บัวปากฐาน บัวถลา และปฏิบัติงานเขียน ลายบัวหงาย บัวคว ่า บัวปากฐาน การน าความรู้ไปปรับประยุกต์ใช้ ในการออกแบบลวดลาย การเขียนลาย บัวหงาย บัวคว ่า บัวปากฐาน มีขั้นตอนวิธีการเขียนลายที่แตกต่างจากลายประเภทลายกนก การเขียนกลุ่ม แม่ลายประเภทลายบัวมีการแบ่งพื้นที่ ขนาดที่ชัดเจน การเขียนตัวลายมีการแบ่งขนาด พื้นที่เท่ากัน การน า ตัวลายบัวหงาย บัวคว ่า บัวปากฐาน สามารถน าไปใช้กับงานช่างทองหลวง การออกแบบกลุ่มงานประเภท ลายฐาน เช่นฐานปัฐ ฐานย่อมุม ฐานพระ ล้วนแล้วแต่ต้องน าความรู้ประเภทลายบัวไปท าการออกแ บบ ชิ้นงานทั้งสิ้น การเข้าใจในหลักการ วิธีการเขียน การแบ่งตัวลาย จึงเป็นขั้นตอนพื้นฐานของการเขียนการ ออกแบบลวดลาย และการน าองค์ความรู้ไปปรับประยุกต์ใช้ 2. สมรถนะประจ าหน่วย 2.1 สมรรถนะประจ าหน่วย 2.1.1 สามารถแสดงความรู้เกี่ยวกับการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย 2.1.2 สามารถปฏิบัติงานเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย 2.1.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 2.2เกณฑก์ารปฏิบตัิงานประจา หน่วย 2.2.1 สามารถอธิบายความรู้เกี่ยวกับการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ได้อย่างถูกต้อง 2.2.2 สามารถปฏิบัติขั้นตอนการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ได้อย่างถูกต้อง 2.2.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 จุดประสงค์ทั ่วไป 3.1.1 เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย 3.1.2 เพื่อให้มีทักษะในการปฏิบัติงานเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย 3.1.3 มีความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 3.2 จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม

119 3.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะลายบัวคว ่าบัวหงาย ได้อย่างถูกต้อง 3.2.2 บอกประเภทความหมายลายบัวคว ่าบัวหงาย ได้อย่างถูกต้อง 3.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ได้อย่างถูกต้อง 3.2.4 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 4. สาระการเรียนรู้ 4.1 ความหมายลายบัวคว ่าบัวหงาย 4.2 ลักษณะลายบัวคว ่าบัวหงาย 4.3 หลักการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย 5. กิจกรรมการเรียนรู้ 5.1 การน าเข้าสู่บทเรียน 5.1.1 ครูผู้สอนแจ้งวัตถุประสงค์การเรียน กิจกรรมการเรียนการสอนและวิธีการประเมินผล 5.1.2 ครูผู้สอนน าเข้าสู่บทเรียนซักถามความรู้เดิมหรือปูพื้นฐานความรู้ลายบัวคว ่าบัวหงาย 5.1.3 ครูเปิด Power Point อธิบายความหมายของลายบัวคว ่าบัวหงาย และความสัมพันธ์ ความ เกี่ยวเนื่องการน าลายบัวคว ่าบัวหงาย ไปออกแบบลวดลายไทยในรูปแบบลวดลายชนิดอื่น และสอดแทรก คุณธรรมการมีพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม 5.2 การเรียนรู้ 5.2.1 ครูเปิด Power Point เรื่องความหมายความเป็นมาของลายบัวคว ่าบัวหงาย ครูผู้สอนบรรยาย ด าเนินการสอนหรือประกอบกิจกรรมการเรียนโดยที่น าเสนอรูปภาพฉายประกอบ 5.2.2 ครูน ารูปภาพลายบัวคว ่าบัวหงาย และลายที่เกี่ยวเนื่องกับลายบัวคว ่าบัวหงาย มา ประกอบการอธิบาย 1) ครูถาม-ตอบกับนักเรียน โดยครูยกตัวอย่างรูปภาพลายบัวคว ่าบัวหงาย แล้วถาม-ตอบ เกี่ยวกับความหมายความเป็นมาของลายบัวคว ่าบัวหงาย กับการน าไปใช้ 2) การออกแบบลวดลายไทยลายบัวคว ่าบัวหงาย มีส่วนส าคัญต่อการเขียนลายไทยด้าน ใดบ้าง 3) ข้อสังเกตการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย มีหลักการสังเกตอะไรบ้าง 5.2.3 ครูนักเรียนช่วยกันสรุปความหมายความเป็นมาของลายบัวคว ่าบัวหงาย 5.2.4 ครูให้นักศึกษาท าใบงานที่ 1 เรื่องความส าคัญความเป็นมาลายบัวคว ่าบัวหงาย มีด้าน ใดบ้าง โดยให้นักเรียนเขียนลงในสมุดบันทึกความรู้ของตนเอง 5.2.5 ครูให้นักเรียนฝึกทักษะการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ตามใบงาน 5.2.6 ครูเรียกตรวจการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย เป็นรายบุคคลพร้อมชี้จุดแก้ไขเป็นรายบุคคล 5.2.7 ครูให้นักเรียนฝึกเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ต่อ จนครบจ านวนการฝึกเขียนลายบัวคว ่าบัว หงาย

120 5.3 การสรุป 5.3.1 ครูสุ่มนักเรียนเล่าความรู้เกี่ยวกับลายบัวคว ่าบัวหงาย ความส าคัญด้านใดบ้าง 5.3.2 ครูสรุปเรื่องความหมายและเป็นมาของลายบัวคว ่าบัวหงาย 5.3.3 ครูสรุปหลักการสังเกตการณ์เขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ตามหลักการความงามด้านลวดลาย ศิลปะไทย 5.4 การวดัและประเมินผล 5.4.1 เครื่องมือประเมิน 5.4.2 แบบประเมินผลพฤติกรรม 5.4.3 แบบทดสอบความรู้ 5.4.4 แบบประเมินผลงาน 6. สื่อและแหล่งการเรียนรู้ 6.1 สื่อโสตทัศน์ 6.1.1 คลิปวิดีโอ การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย 6.2 โสตทัศน์อุปกรณ์ 6.2.1 คอมพิวเตอร์ 6.2.2 โทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟน 6.2.3 แท็บเล็ต 6.3 สื่อสิ่งพิมพ์ 6.3.1 หนังสือ ลายไทย ภาพไทย. ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). 6.3.2 หนังสือ ลายไทย. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). 6.4 สื่อบทเรียนอิเลก ็ ทรอนิกส์ 6.4.1 ใบความรู้ลายบัวคว ่าบัวหงาย 6.4.2 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 6.4.3 Power Point 7. หลักฐานการเรียนรู้ 7.1 หลักฐานความรู้ 7.1.1 แผนการจัดการเรียนรู้ 7.1.2 ใบความรู้ 7.1.3 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 7.1.4 บันทึกหลังการสอน 7.2 หลกัฐานการปฏิบตัิงาน 7.2.1 ใบงาน

121 7.2.2 เกณฑ์การประเมินผลงาน 8. การวดัและประเมินผลการเรียนรู้ 8.1เครื่องมือการประเมิน 8.1.1 ก่อนเรียนรู้ วิธีการวัดผล การสัมภาษณ์ การอภิปราย เครื่องมือวัด ค าตอบจากการสัมภาษณ์ แนวคิดจากการอภิปราย 8.1.2 ระหว่างเรียนรู้ วิธีการวัดผล ขั้นตอนในการปฏิบัติ เครื่องมือวัด การสังเกตุการปฏิบัติงานของนักเรียน 8.1.3 หลังเรียน วิธีการวัดผล ผลงานการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย เครื่องมือวัด เกณฑ์การประเมินผลงานการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย 8.2เกณฑก์ารประเมิน 8.2.1 เกณฑ์ประเมินพฤติกรรมผู้เรียนผ่านเกณฑ์ประเมินตามขั้นตอนปฏิบัติงานการเขียนลายบัว คว ่าบัวหงาย 8.2.2 แบบทดสอบความรู้ผลการประเมินผ่านด้านรู้ความเข้าใจต่อหลักการเขียนลายบัวคว ่าบัว หงาย 8.2.3 เกณฑ์การประเมินการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ไม่ต ่ากว่าร้อยละ 60

122 9. บันทึกผลหลังการจัดการเรียนรู้ 9.1 ข้อสรุปหลังการจัดการเรียนรู้ ด้านผู้สอน การจัดการเรียนการสอนในรูปแบบ online off line สอนได้ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ สอนได้ไม่ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ยังขาดหัวข้อ ดังนี้ แนวทางการแก้ปัญหาการสอนไม่ครบหัวข้อตามแผน ด้านความพร้อมและผลการเรียนรู้ของผู้เรียน จ านวนนักเรียนทั้งหมด คน จ านวนนักเรียนที่เข้าเรียน คน จ านวนนักเรียนที่ขาดเรียน คน เกณฑ์ที่แนะน า คิดเป็นร้อยละ ดีมาก(80-100) ดี (70-79) พอใช้ (60-69) ต้องปรับปรุง (ต ่ากว่า 60) 1 การตรงต่อเวลา ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2 การแต่งกาย, การปฏิบัติตามระเบียบ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 3 ความพร้อม, ความตั้งใจในการเรียน ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 4 มีความรับผิดชอบงานที่มอบหมาย ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 5 มีความรู้ ความสามารถ ตรงวัตถุประสงค์ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง อื่นๆ 9.2 ปัญหา อุปสรรค 9.3 ข้อเสนอแนะและแนวทางแก้ปัญหา หมายเหตุปัญหา อุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหา ผู้สอนน าไปพัฒนา ในรูปแบบของวิจัยชั้นเรียน หรือพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในครั้งต่อไป ลงชื่อ ผู้สอน ( นายพีระยศ แก้วปัญญา ) ลงชื่อ หัวหน้าสาขาวิชา ( นายพีระยศ แก้วปัญญา) ลงชื่อ (นายพรอนันต์ ภักดีบุญ) ผู้อ านวยการกาญจนาภิเษกวิทยาลัย ช่างทองหลวง

123 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน่วยที่ 2 สอนครั้งที่ 6 เวลา 4 ชม. 1. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1.1 จุดประสงค์ทั่วไป 1.1.1 เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจความหมายลายบัวคว ่าบัวหงาย 1.1.2 เพื่อให้มีทักษะการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย 1.1.3 เพื่อให้กิจนิสัยมีความรอบคอบและยอมรับฟังความคิดเห็นผู้อื่น 1.2 จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะลายบัวคว ่าบัวหงาย อย่างถูกต้อง 1.2.2 บอกประเภทความหมายลายลายบัวคว ่าบัวหงาย ได้อย่างถูกต้อง 1.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ได้อย่างถูกต้อง 1.2.4 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และ ท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 2. สมรรถนะ 2.1 มีความรู้ความเข้าใจความหมายลายบัวคว ่าบัวหงาย 2.2 มีทักษะการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย 2.3 แก้ปัญหาจากการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ได้ 3. เนื้อหาสาระ (ใบความรู้)

124 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 2 เรื่องการเรียนรู้ที่ 6 การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย (สัปดาห์ที่ 6 ) บัว เป็นพันธ์ไม้ที่นิยมใช้รูปดอกเป็นสัญลักษณ์ในศาสนาพุทธและพราหมณ์ รูปทรงของดอกบัวเป็นต้นเค้าหรือ บ่อเกิดของลายไทย โดยใช้เส้นรอบนอกอันอ่อนโค้งซึ่งถือว่างาม น ามาสร้างรูปต่างๆ ไม่ว่าจะปรากฏรูปร่างที่ เด่นชัดของกลีบบัวหรือไม่ก็ตาม บัวจึงเป็นลวดลายส าคัญยิ่งในการเขียนภาพ ปั้นสลักและสิ่งก่อสร้าง ปรากฏเป็น ชื่อลายอยู่ทั่วไป ลายเส้นที่ประดิษฐ์ให้มีส่วนนูน ส่วนเว้า บนพื้นระนาบที่เรียกว่า ท้องไม้มีความยาวต่อเนื่องรอบฐาน อุโบสถ วิหารหรือฐานเจดีย์ เรียกว่า ลวดบัว หากเป็นเส้นนูนโค้งไปตลอดเรียกว่า ลวดบัวลูกแก้ว แล้วลวดบัว ลูกแก้วท าเป็นเส้นแหลม เรียกว่า ลวดบัวลูกแก้วอกไก่ ตรงลูกแก้วของหัวเม็ดถ้าใส่ลายบัวลงไป เรียกว่า บัว ลูกแก้ว บัวคว ่า บัวหงาย เป็นลายคู่กัน บัวคว ่าอยู่ส่วนล่างของฐาน บัวหงายอยู่ส่วนบน ฐานนี้เรียก ฐานบัว หรือ ฐานปัทม์ลายบัวคว ่าหากมีส่วนลาดมากเรียก บัวถลา ซึ่งมักท ากลีบบัวแยกกันเป็นกลีบและมีกลีบซ้อนระหว่าง กลีบ บัวรวน เป็นบัวคว ่า บัวหงายอีกแบบหนึ่งซึ่งท าเป็นเส้นบัวขนานกันไป ตามส่วนโค้งของบัว คล้ายกระจัง รวนจึงอ่อนช้อยไม่แข็งกระด้างเหมือนบัวธรรมดา บุญมา แฉ่งฉายา (2533 : 75 – 83) กล่าวเกี่ยวกับ“ลายบัว” ว่า เป็นลายที่มีลักษณะคล้ายกลีบดอกบัว ดอกบัวที่เป็นบ่อเกิดของลวดลายไทยนั้น โดยมากจะใช้รูปดอกบัว 3 ชนิด ชนิดแรกคือ 1. บัวสัตตบงกช เป็นบ่อเกิดของลวดลายบัวกนก 2. บัวสัตบุตร เป็นบ่อเกิดของลวดลายกรวยเชิง 3. ดอกบัวหลวง เมื่อน าดอกบัวหลวงมาผ่าซีกตรงกลางจะเห็นส่วนโค้งเว้า คล้ายชายมุมฉากหรือ ชายธงเป็นบ่อเกิดของกระหนกนารี หรือกนกหางกินนร “ลายบัว” จะมีลักษณะต่อเนื่องกันไปตามแนวนอน ลายกลีบบัวนี้ยังสามารถแบ่งลายละเอียดภายในได้ อีกเช่น น าเอาลายของตัวกระจังเข้ามาใส่ในทรงกลีบบัวก็ได้ ผู้ออกแบบต่างก็ดัดแปลงทั้งส่วนละเอียดภายใน และรูปทรงไปบ้าง จึงมีชื่อเรียกเฉพาะไปแต่ละแบบๆ โอกาสที่จะใช้ลายบัวนั้นส่วนใหญ่จะใช้เป็นลายประกอบ ฐาน เช่น ใช้เป็นลายประดับที่ชั้นบัวหงาย หรือชั้นบัวคว ่า และบางชนิดก็ใช้เป็นบัวหัวเสา เช่น บัวกลีบขนุน และบัวกาบปลี เป็นต้น กล่าวคือลายกลีบบัวมักใช้ในองค์ประกอบทาง ศาสนศิลป์ เช่น ใช้เป็นที่รองรับพระพุทธ ปฏิมากร และเครื่องราชูปโภคโดยเฉพาะ ส่วนในด้านสถาปัตยกรรมไทยก็มีมากดังเห็นได้จากโบสถ์ วิหาร เจดีย์ ได้มีลายบัวประดับตกแต่งอย่างงดงาม

125 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 3 พระเทวาภินิมมิต (2537 : ไม่ปรากฏเลขหน้า) กล่าวว่า รูปดอกบัว เป็นบ่อเกิดแห่งลายได้มากกว่าอย่าง อื่น ลายบัวซึ่งได้มาจากกลีบหรือดอกบัวหลวงมีหลายลักษณะ เป็นพันธ์ไม้ที่นิยมใช้รูปดอกเป็นสัญลักษณ์ใน ศาสนาพุทธและพราหมณ์ รูปทรงของดอกบัวเป็นต้นเค้าหรือบ่อเกิดของลายไทย โดยใช้เส้นรอบนอกอันอ่อนโค้ง ซึ่งถือว่างาม น ามาสร้างรูปต่างๆ ไม่ว่าจะปรากฏรูปร่างที่เด่นชัดของกลีบบัวหรือไม่ก็ตาม บัวจึงเป็นลวดลาย ส าคัญยิ่งในการเขียนภาพ ปั้นสลักและสิ่งก่อสร้าง ปรากฏเป็นชื่อลายอยู่ทั่วไป ลายบัวคว ่า บัวหงาย บัวรวน ซึ่งประดิษฐ์มาจากกลีบดอกบัว และใบเทศ ลายบัวกลุ่ม อยู่ทรงเครื่องยอด กลมหรือแปดเหลี่ยม หรืออยู่ในฐานสี่เหลี่ยมย่อมุมไม้ 12 (คือย่อ มุมละ 3) ลายบัวกลีบขนุน ซึ่งใช้เป็นกลีบยอดปรางค์หรือชนิดซ้อนซึ่งใช้เป็นลายเสาและกลีบพาน ลายบัวจงกล ส่วนมากใช้เป็นบัวปลายเสาและกลีบพาน ลายบัวกาบปลี ใช้ตอนชั้นปลี เครื่องยอดมณฑป ลายบัวแวงหรือบัวเกสร ใช้เป็นลายฐานชั้นเชิงบาท ลายบัวกระจับหรือบัวคอเสือ ส่วนมากใช้ใต้ฐานบัลลังก์เครื่องยอด ลายบัวกระจาด ใช้ในการท ากระจาดบรรจุเครื่องไทยธรรมหรือเป็นกลีบฉัตรเบญจรงค์ ลายบัวฐานและบัวปากปลิง ประกอบอยู่ในฐานต่างๆ ของชั้นยอด ลายบัวหลังเจียด ส่วนมากใช้เป็นก าแพงวัดหรือตามพนักและราวบันไดปูน ลายบัวกระหนก ใช้เป็นลายเชิงฝ้าหรือสิ่งอื่นใดได้มากอย่าง ลายบัวฟันยักษ์ ใช้เป็นลายหน้ากระดานหรือลวดลายขนาดใหญ่ ลายบัวลูกแก้ว ใช้ในชั้นลูกแก้วของยอดหรือฐานชั้นต่างๆ ลายบัวถลาหรือบัวคว ่า น่าจะเป็นบัวระฆังองค์พระเจดีย์ ลายบัวกลีบบายศรี เป็นบัวเลียนแบบมาจากการเย็บบายศรี ดังภาพประกอบที่ 6-1

126 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 4 ลายบัวจงกล ลายบัวกาบปลี ลายบัวคอเสื้อ ลายบัวกลุ่มหรือบัวฐานกลุ่มหรือบัวกลุ่มเครื่องยอด ลายบัวฟันยักษ์ ภาพที่ 6-1 ลายบัว ที่มา : บุญมา แฉ่งฉายา. (2533). ศิลปะลายไทย : 76 – 83.

127 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 5 บัวหงาย และ บัวคว ่า ลายบัวคว ่าบัวหงาย รูปร่างลักษณะลวดลายคล้ายกลีบบัวหรือดอกบัว ซึ่งช่างแต่ละสมัยได้น ากลีบบัวนี้ มาประดิษฐ์เป็นลวดลาย และนิยมใช้กันแพร่หลายลักษณะลายบัวคว ่า ยอดกลีบบัวจะคว ่าชี้ลง ส่วนบัวลายหงาย ลักษณะยอดกลีบบัวจะ หงายขึ้น รูปทรงของลวดลาย อยู่ในสามเหลี่ยมยอดแหลม มุมที่ฐานสองมุมจะโค้งเท่ากัน มาจดฐานที่จะประดับ ข้าง จะบากขอบกลีบทั้งสองข้าง ตัวลายนูนหนาทั้งสองข้างตัว ลายนูนหนาตรงกลางจะค่อย ๆ บางเรียวไปทาง ขอบลาย ท าให้เห็นปริมาตรรายละเอียด ภายในลาย ช่างจะเดินเส้นเหมือนขอบลายด้านนอก อีกชั้นหนึ่ง หรือ สองชั้นตามขนาดที่น าไปใช้ เช่น ถ้าเป็นลายบัวคว ่าบัวหงาย ที่ขนาดโต อาจจะท าสามชั้น จะมีความหนาของ ปูนลดหลั่น จากชั้นในสุด ถึงชั้นนอกบางที่สุด เมื่อน าไปประดับสถาปัตยกรรม ลายบัวคว ่าจะเรียบเป็นลาย ให้ ยอดคว ่าลงเรียง ตามความยาวของหน้ากระดาน และจะอยู่ส่วนล่างของลาย บัวหงาย ลายบัวหงายจะจัดประดับ เอายอดกลีบลาย ตั้งเรียงติดต่อเช่นเดียวกัน ช่องว่างระหว่างยอดกลีบลาย ช่างจะ แก้ปัญหาช่องว่าง โดยการท าเป็นกลีบแทรก หรือกลีบดอกเล็ก ๆ เพิ่มขึ้น การน าไปประดับ มักจะใช้ประดับใน ส่วนฐานของ สถาปัตยกรรม เช่น ฐานโบสถ์ฐานซุ้มประตูโบสถ์ และฐานซุ้มประตูวัด หรือฐานของจั่วต่างๆ ลาย บัวคว ่าบัวหงายนี้มีลักษณะเช่นเดียวกันกับ ลายกระจังตาอ้อย เพราะลายกระจังตาอ้อย ถ้าน ามาปิดให้ยอดตั้ง เรียกว่า “บัวหงาย” และถ้าใช้บิดให้ยอดลง เรียกว่า “บัวคว ่า” และถ้าประดิษฐ์ให้ยอดเอน เรียกว่า “บัวรวน” (ช านาญ เสกบรรจง 2540:38) อิทธิพลจากการใช้ลายบัวแบบต่าง ๆ นี้ช่างลวดลายในอิสาน ก็น ามาประดิษฐ์ตกแต่งสถาปัตยกรรม ทางศาสนา โดยประดิษฐ์เป็น กลีบบัวยาว สันกลีบนูน ปลายกลีบโค้งเป็นจั่วแหลม สะบัดปลายงอโค้งออก เล็กน้อยเพื่อรับกับขื่อหรือคานด้านบน ลักษณะคล้ายลายกาบพรหมศร แต่หัวกลีบเล็กกว่า ภายในตัวลายสอด ไส้ เป็นกลีบเล็กหนึ่งชั้น ขนานกับขอบด้านนอก แนวกลางลายด้านตั้ง เป็นสันนูนลาดลงไปทั้งสองข้าง ขอบลาย บากเป็นกลีบเล็ก ด้วยเส้นลึกลงไปจนถึงปลายจั่วยอด ส่วนฐานลายประดิษฐ์เป็นกลีบบัวสั้น หรือคล้ายกระจังตา อ้อยปิดฐานลาย และสอดไส้ภายในหนึ่งขั้น พร้อมบากขอบกลีบ ทั้งชั้นนอกและชั้นนอกชั้นใน กลางสันกลีบมี ลักษณะนูน

128 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 6 บัวหงายและบัวคว ่า ประกอบด้วยกระจังตาอ้อย หรือกระจังใบเทศ ใช้เขียนต่อกันไปทั้งซ้ายและขวา จนถึงที่เราต้องการ แล้วใช้กระจังใบเทศ ใช้เขียนต่อกันไปทั้งซ้ายและขวา จนถึงที่เราต้องการ แล้วใช้กระจัง ครั้งตัวห้ามทั้งสองข้าง ระหว่างตัวที่ว่างใช้กระจังแทรก ตัวแทรกนี้คือตัวกระจังนั้นเอง เอาเฉพาะตอนยอดของ กระจังมาใส่ถ้าเป็นลายยังขนาดโตก็ใช้ตัวแทรกขึ้นไปเป้นล ากับลายบัวหงาย-บัวคว ่า เป็นชายช่วยประกอบ ลายอื่นๆ ไม่มีใช้เฉพาะตัวของมันเอง หมายเลข 1 บัวหงาย หมายเลข 2 บังคว ่า ดังภาพประกอบที่ 6-2 ที่มา: พ.พรหมพิจิตร ,พุทธศิลปสถาปัตยกรรม ภาคต้น,พระนคร : โรงพิมพ์พระจันทร์,2495.หน้า59. 1 บัวหงาย 2 บัวคว ่า ภาพที่ 6-2 ลายบัวคว ่าบัวหงาย

129 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 7 บัวปากฐาน บัวถลา "บัว" เป็นรูปแบบศิลปะไทย ที่ช่างศิลป์ เกือบทุกแขนงน ามาใช้ในการตกแต่งอาคารต่างๆ โดย รูปแบบได้รับแรงบันดาลใจมาจากบัวหลวงในธรรมชาติ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในงานตกแต่งสถาปัตยกรรมไทย พบว่ามีการเรียกชื่อ "บัว" น าหน้าหรือต่อท้าย อาจเป็นเพราะชิ้นส่วนเหล่านั้นมีเส้นขอบนอกของชิ้นส่วนเป็นรูป วงโค้งเหมือนกลีบดอกบัว เช่น บัวหัวเสา บัวคอเสื้อ ฐานปัทย์ ฐานบัวคว ่า ฐานบัวหงาย เป็นต้น ซึ่งบางครั้งมี การตกแต่งให้มองเห็นเป็นรูปลวดลายกลีบบัวโดยตรง ดังนั้นเมื่อกล่าวถึงบัวในงานตกแจ่งสถาปัตยกรรมไทย ซึ่งถือกันได้ว่าเป้นส่วนประกอบส าคัญจนอาจกลายเป็นเอกลักษณ์ประจ าชาติที่นักออกแบบจะต้องศึกษาเรียนรู้ และน าไปใช้ให้ถูกต้อง ไม่ว่าจะใช้ในเชิงอนุรักษ์ หรือดัดแปลงแบบร่วมสมัย ก็จ าเป็นต้องศึกษารูปแบบและ วิธีการใช้ วิธีการเขียน เพื่อจะน าไปสู่การออกแบบที่ถูกต้องสวยงามต่อไป บัวปากฐาน คือ ชื่อเรียกอีกอย่าง ของบัวหงาย คือบัวที่ซ้อนกันไม่มีบัวคว ่า บัวถลา คือ ชื่อเรียกอีกอย่างของบัวคว ่า ที่มีส่วนที่ลดมากกกว่า ปกติ ดังภาพประกอบที่ 6-3 ลายบัวปากฐาน บัวถลา ภาพที่ 6-3 ลายบัวปากฐาน บัวถลา

130 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 8 ชื่อและหน้าที่วัสดุอุปกรณ์ในงานเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน ดินสอกดหรือดินสอด า ชนิด HB - ใช้ส าหรับร่างลายเขียนเส้นที่ต้องการ ยางลบ - ใช้ส าหรับลบเส้นดินสอที่ไม่ต้องการ ไม้บรรทัด - ใช้ส าหรับวัดขนาดรูปร่าง -รูปทรงเหลี่ยม กระดาษขนาด A4หรือกระดาษอาร์ต ชนิดเนื้อละเอียด เป็นมัน ขนาด 80-100 แกรม - ใช้ส าหรับเขียนลายไทยด้วยดินสอ ที่เหลาดินสอ - ใช้ส าหรับเหลาดินสอให้ไส้ดินสอมีความแหลม กระดาษช าระ - ใช้ส าหรับเช็ดผงดินสอที่ติดตามอุปกรณ์

131 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 9 แผ่นที่ : 1 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการ ปฏิบตัิงาน 1. 1.1 บอกชื่อและหน้าที่อุปกรณ์การ เขียนลาย 2. 2.1 ก าหนดขนาดรูปทรงโครงสร้าง ลายตัวลายบัวหงาย

132 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 10 แผ่นที่ : 2 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการ ปฏิบตัิงาน 3. 3.1 ก านดขนาดการแบ่งกลีบลายบัว หงาย 4. 4.1 ร่างเส้นกลีบลายบัวหงายตาม แบบการเขียนเส้นโครงสร้าง

133 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 11 แผ่นที่ : 3 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการ ปฏิบตัิงาน 5. 5.1ร่างรายละเอียดตัวลายให้ครบ ตามพื้นที่การเขียนลายบัวหงาย 6. 6.1ลงน าหนักเส้นให้เข้มตามรูปแบบ การเขียนลายบัวหงาย

134 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน้า 12 แผ่นที่ : 4 ข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน คา อธิบายข้อควรระวังการ ปฏิบตัิงาน 1. 1.1 การแบ่งความสูงของกลีบซ้อน ลายบัวหงายควรมีความสูง เท่ากัน 2. 2.1 การแบ่งระยะในแต่ละกลีบลาย ต้องมีระยะเท่ากัน

135 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน่วยที่ 6 สอนครั้งที่ 6 1. จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 1.1 จัดเตรียมอุปกรณ์การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน ได้ 1.2 แสดงขั้นตอนการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน ได้อย่างถูกต้อง 2. สมรรถนะ 2.1 มีทักษะการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน 2.2 แก้ปัญหาจากการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐานได้ 3. เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ ดินสอกดหรือดินสอด า ยางลบ ไม้บรรทัด กระดาษขนาด A4 ที่เหลาดินสอ กระดาษช าระ 4. การประเมินผล ผลงานการเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน ผ่านเกณฑ์การประเมินร้อยละ 60 5. เอกสารอ้างอิง/เอกสารค้นคว้าเพิ่มเติม ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). ลายไทย ภาพไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ: ม.ป.พ. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). ลายไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. โพธิ์ ใจอ่อนน้อม. (2522). คู่มือลายไทย. โรงพิมพ์ธนาคารออมสิน. พระเทวาภินิมมิต. (2530). สมุดต าราลายไทย. โรงพิมพ์คุรุสภา. สันติ เล็กสุขุม. (2539). กระหนกในดินแดนไทย. ส านักพิมพ์มติชน.

136 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หน่วยที่ 6 งานครั้งที่ 1 6. การมอบหมายงาน ค าสั ่งที่ 1ให้นักเรียนเขียนลายบัวหงาย 1 แบบ ความสูง 3.8 เซนติเมตร ความกว้าง14 เซนติเมตร และเขียน ลายบัวคว ่า 1 แบบ ความสูง 3.8เซนติเมตร ความกว้าง 14เซนติเมตร คะแนนเต็ม 100 คะแนน ลายบัวหงาย ลายบัวคว ่า

137 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบประเมินผลงานนักเรียน ชื่อนักเรียน……………………………………………………………….เลขที่………………… ระดับชั้น ปวช.2 สาขาวิชา ช่างทองหลวง วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่อง การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน หมายเหตุ ( X2 ) = จ านวนคูณค่าระดับคะแนนกับค่าคะแนนเกณฑ์ประเมิน เช่น X2 ค่าคะแนน 5 = 10 คะแนน ข้อ จดุประเมินคณุภาพผลงาน การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ผลการประเมิน ระดับคะแนน คะแนนรวม เก ณ ท์ป ระเมิ น ดีเยี่ยม ดีมาก ดี พอใช้ ปรับปรุง 5 4 3 2 1 ผ่าน ไม่ผ่าน 1 การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 2 การร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 3 ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 4 ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 5 การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ( X6 ) 6 จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 7 ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) ผลคะแนนรวม

138 แบบสรปุผลการประเมินผลงานนักเรียน วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่องการเรียนที่8 การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย บัวปากฐาน ระดับชั้น ปวช.2 สาขาวิชา ช่างทองหลวง กาญจนาภิเษกวิทยาลยัช่างทองหลวง ล าดับที่ ชื่อ นามสกุล ผ้รูบัการประเมิน จดุประเมินคณุภาพชิ้นงาน คะแนนรวม 110 คะแนน ค่าเฉลี่ยร้อยละ เก ณ ท์ที่ผ่า น ก า ร ป ระเมิ น ค่าเฉ ลี่ย ร้อ ย ละ 65 1. การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 10 คะแนน 2. กการร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 10 คะแนน 3. ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 20 คะแนน 4. ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 10คะแนน 5. การเขียนลายบัวคว ่าบัวหงาย ( X6 ) 30 คะแนน 6. จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 10คะแนน 7. ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) 10คะแนน ผ่าน ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ผลรวมคะแนนค่าเฉลี่ยร้อยละของนักเรียนทั้งหมด (…………………………………………) นานพีระยศ แก้วปัญญา ผ้ปูระเมิน

139 แผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยที่ 2 หลักสูตร ประกาศนียบตัรวิชาชีพ พทุธศกัราช 2562 สอนครั้งที่ 7 รหสัวิชา 20315-2107 วิชา การเขียนลวดลายไทย หน่วยกิต 1-4-3 หน่วยการเรียนรู้ การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่องการเรียนรู้ การเขียนลายบัวกลีบขนุน ทฤษฎี 1 ชม. ปฏิบัติ 4 ช.ม. 1. สาระส าคัญ ความรู้ ความเข้าใจ หลักการเขียนลายบัวหงาย บัวคว ่า บัวปากฐาน และปฏิบัติงานเขียนลายบัว หงาย บัวคว ่า บัวปากฐาน บัวถลา การน าความรู้ไปปรับประยุกต์ใช้ ในการออกแบบลวดลาย การเขียนลาย บัวหงาย บัวคว ่า บัวปากฐาน มีขั้นตอนวิธีการเขียนลายที่แตกต่างจากลายประเภทลายกนก การเขียนกลุ่ม แม่ลายประเภทลายบัวมีการแบ่งพื้นที่ ขนาดที่ชัดเจน การเขียนตัวลายมีการแบ่งขนาด พื้นที่เท่ากัน การน า ตัวลายบัวหงาย บัวคว ่า บัวปากฐาน สามารถน าไปใช้กับงานช่างทองหลวง การออกแบบกลุ่มงานประเภท ลายฐาน เช่นฐานปัฐ ฐานย่อมุม ฐานพระ ล้วนแล้วแต่ต้องน าความรู้ประเภทลายบัวไปท าการออกแบบ ชิ้นงานทั้งสิ้น การเข้าใจในหลักการ วิธีการเขียน การแบ่งตัวลาย จึงเป็นขั้นตอนพื้นฐานของการเขียนการ ออกแบบลวดลาย และการน าองค์ความรู้ไปปรับประยุกต์ใช้ 2. สมรถนะประจ าหน่วย 2.1 สมรรถนะประจ าหน่วย 2.1.1 สามารถแสดงความรู้เกี่ยวกับการเขียนลายบัวกลีบขนุน 2.1.2 สามารถปฏิบัติงานเขียนลายบัวกลีบขนุน 2.1.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 2.2เกณฑก์ารปฏิบตัิงานประจา หน่วย 2.2.1 สามารถอธิบายความรู้เกี่ยวกับการเขียนลายบัวกลีบขนุน ได้อย่างถูกต้อง 2.2.2 สามารถปฏิบัติขั้นตอนการเขียนลายบัวกลีบขนุน ได้อย่างถูกต้อง 2.2.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 จุดประสงค์ทั ่วไป 3.1.1 เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเขียนลายบัวกลีบขนุน 3.1.2 เพื่อให้มีทักษะในการปฏิบัติงานเขียนลายบัวกลีบขนุน 3.1.3 มีความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย

140 3.2 จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 3.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะลายบัวกลีบขนุน ได้อย่างถูกต้อง 3.2.2 บอกประเภทความหมายลายบัวกลีบขนุน ได้อย่างถูกต้อง 3.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนลายบัวกลีบขนุน ได้อย่างถูกต้อง 3.2.4 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 4. สาระการเรียนรู้ 4.1 ความหมายลายบัวกลีบขนุน 4.2 ลักษณะลายบัวกลีบขนุน 4.3 หลักการเขียนลายบัวกลีบขนุน 5. กิจกรรมการเรียนรู้ 5.1 การน าเข้าสู่บทเรียน 5.1.1 ครูผู้สอนแจ้งวัตถุประสงค์การเรียน กิจกรรมการเรียนการสอนและวิธีการประเมินผล 5.1.2 ครูผู้สอนน าเข้าสู่บทเรียนซักถามความรู้เดิมหรือปูพื้นฐานความรู้ลายบัวกลีบขนุน 5.1.3 ครูเปิด Power Point อธิบายความหมายของลายบัวกลีบขนุน และความสัมพันธ์ ความ เกี่ยวเนื่องการน าลายบัวกลีบขนุน ไปออกแบบลวดลายไทยในรูปแบบลวดลายชนิดอื่น และสอดแทรก คุณธรรมการมีพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม 5.2 การเรียนรู้ 5.2.1 ครูเปิด Power Point เรื่องความหมายความเป็นมาของลายบัวกลีบขนุน ครูผู้สอนบรรยาย ด าเนินการสอนหรือประกอบกิจกรรมการเรียนโดยที่น าเสนอรูปภาพฉายประกอบ 5.2.2 ครูน ารูปภาพลายบัวกลีบขนุน และลายที่เกี่ยวเนื่องกับลายบัวกลีบขนุน มาประกอบการ อธิบาย 1) ครูถาม-ตอบกับนักเรียน โดยครูยกตัวอย่างรูปภาพลายบัวกลีบขนุน แล้วถาม-ตอบ เกี่ยวกับความหมายความเป็นมาของลายบัวกลีบขนุน บัวกลุ่มกับการน าไปใช้ 2) การออกแบบลวดลายไทยลายบัวกลีบขนุน มีส่วนส าคัญต่อการเขียนลายไทยด้านใดบ้าง 3) ข้อสังเกตการเขียนลายบัวกลีบขนุน มีหลักการสังเกตอะไรบ้าง 5.2.3 ครูนักเรียนช่วยกันสรุปความหมายความเป็นมาของลายบัวกลีบขนุน 5.2.4 ครูให้นักศึกษาท าใบงานที่ 1 เรื่องความส าคัญความเป็นมาลายบัวกลีบขนุน มีด้านใดบ้าง โดย ให้นักเรียนเขียนลงในสมุดบันทึกความรู้ของตนเอง 5.2.5 ครูให้นักเรียนฝึกทักษะการเขียนลายบัวกลีบขนุน ตามใบงาน 5.2.6 ครูเรียกตรวจการเขียนลายบัวกลีบขนุน เป็นรายบุคคลพร้อมชี้จุดแก้ไขเป็นรายบุคคล 5.2.7 ครูให้นักเรียนฝึกเขียนลายบัวกลีบขนุนต่อ จนครบจ านวนการฝึกเขียนลายบัวกลีบขนุน

141 5.3 การสรุป 5.3.1 ครูสุ่มนักเรียนเล่าความรู้เกี่ยวกับลายบัวกลีบขนุน ความส าคัญด้านใดบ้าง 5.3.2 ครูสรุปเรื่องความหมายและเป็นมาของลายบัวกลีบขนุน 5.3.3 ครูสรุปหลักการสังเกตการณ์เขียนลายบัวกลีบขนุน ตามหลักการความงามด้านลวดลาย ศิลปะไทย 5.4 การวดัและประเมินผล 5.4.1 เครื่องมือประเมิน 5.4.2 แบบประเมินผลพฤติกรรม 5.4.3 แบบทดสอบความรู้ 5.4.4 แบบประเมินผลงาน 6. สื่อและแหล่งการเรียนรู้ 6.1 สื่อโสตทัศน์ 6.1.1 คลิปวิดีโอ การเขียนลายบัวกลีบขนุน 6.2 โสตทัศน์อุปกรณ์ 6.2.1 คอมพิวเตอร์ 6.2.2 โทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟน 6.2.3 แท็บเล็ต 6.3 สื่อสิ่งพิมพ์ 6.3.1 หนังสือ ลายไทย ภาพไทย. ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). 6.3.2 หนังสือ ลายไทย. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). 6.4 สื่อบทเรียนอิเลก ็ ทรอนิกส์ 6.4.1 ใบความรู้ลายบัวกลีบขนุน 6.4.2 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 6.4.3 Power Point 7. หลักฐานการเรียนรู้ 7.1 หลักฐานความรู้ 7.1.1 แผนการจัดการเรียนรู้ 7.1.2 ใบความรู้ 7.1.3 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 7.1.4 บันทึกหลังการสอน 7.2 หลกัฐานการปฏิบตัิงาน 7.2.1 ใบงาน

142 7.2.2 เกณฑ์การประเมินผลงาน 8. การวดัและประเมินผลการเรียนรู้ 8.1เครื่องมือการประเมิน 8.1.1 ก่อนเรียนรู้ วิธีการวัดผล การสัมภาษณ์ การอภิปราย เครื่องมือวัด ค าตอบจากการสัมภาษณ์ แนวคิดจากการอภิปราย 8.1.2 ระหว่างเรียนรู้ วิธีการวัดผล ขั้นตอนในการปฏิบัติ เครื่องมือวัด การสังเกตุการปฏิบัติงานของนักเรียน 8.1.3 หลังเรียน วิธีการวัดผล ผลงานการเขียนลายบัวกลีบขนุน เครื่องมือวัด เกณฑ์การประเมินผลงานการเขียนลายบัวกลีบขนุน 8.2เกณฑก์ารประเมิน 8.2.1 เกณฑ์ประเมินพฤติกรรมผู้เรียนผ่านเกณฑ์ประเมินตามขั้นตอนปฏิบัติงานการเขียนลายบัว กลีบขนุน 8.2.2 แบบทดสอบความรู้ผลการประเมินผ่านด้านรู้ความเข้าใจต่อหลักการเขียนลายบัวกลีบ ขนุน 8.2.3 เกณฑ์การประเมินการเขียนลายบัวกลีบขนุน ไม่ต ่ากว่าร้อยละ 60

143 9. บันทึกผลหลังการจัดการเรียนรู้ 9.1 ข้อสรุปหลังการจัดการเรียนรู้ ด้านผู้สอน การจัดการเรียนการสอนในรูปแบบ online off line สอนได้ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ สอนได้ไม่ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ยังขาดหัวข้อ ดังนี้ แนวทางการแก้ปัญหาการสอนไม่ครบหัวข้อตามแผน ด้านความพร้อมและผลการเรียนรู้ของผู้เรียน จ านวนนักเรียนทั้งหมด คน จ านวนนักเรียนที่เข้าเรียน คน จ านวนนักเรียนที่ขาดเรียน คน เกณฑ์ที่แนะน า คิดเป็นร้อยละ ดีมาก(80-100) ดี (70-79) พอใช้ (60-69) ต้องปรับปรุง (ต ่ากว่า 60) 1 การตรงต่อเวลา ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2 การแต่งกาย, การปฏิบัติตามระเบียบ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 3 ความพร้อม, ความตั้งใจในการเรียน ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 4 มีความรับผิดชอบงานที่มอบหมาย ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 5 มีความรู้ ความสามารถ ตรงวัตถุประสงค์ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง อื่นๆ 9.2 ปัญหา อุปสรรค 9.3 ข้อเสนอแนะและแนวทางแก้ปัญหา หมายเหตุปัญหา อุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหา ผู้สอนน าไปพัฒนา ในรูปแบบของวิจัยชั้นเรียน หรือพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในครั้งต่อไป ลงชื่อ ผู้สอน ( นายพีระยศ แก้วปัญญา ) ลงชื่อ หัวหน้าสาขาวิชา ( นายพีระยศ แก้วปัญญา) ลงชื่อ (นายพรอนันต์ ภักดีบุญ) ผู้อ านวยการกาญจนาภิเษกวิทยาลัย ช่างทองหลวง

144 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวกลีบขนุน หน้า 1 1. จุดประสงค์การเรียนรู้ 1.1 จุดประสงค์ทั่วไป 1.1.1 เพื่อให้มีความรู้ความเข้าใจความหมายลายบัวกลีบขนุน 1.1.2 เพื่อให้มีทักษะการเขียนลายบัวกลีบขนุน 1.1.3 เพื่อให้กิจนิสัยมีความรอบคอบและยอมรับฟังความคิดเห็นผู้อื่น 1.2 จุดประสงค์เชิงพฤติกรรม 1.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะลายบัวกลีบขนุนอย่างถูกต้อง 1.2.2 บอกประเภทความหมายลายลายบัวกลีบขนุนได้อย่างถูกต้อง 1.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนลายบัวกลีบขนุนได้อย่างถูกต้อง 1.2.4 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และท า ความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 2. สมรรถนะ 2.1 มีความรู้ความเข้าใจความหมายลายบัวกลีบขนุน 2.2 มีทักษะการเขียนลายบัวกลีบขนุน 2.3 แก้ปัญหาจากการเขียนลายบัวกลีบขนุนได้ 3. เนื้อหาสาระ (ใบความรู้)

145 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวกลีบขนุน หน้า 2 เรื่องการเรียนรู้ที่ 7 การเขียนลายบัวลูกแก้ว (สัปดาห์ที่ 7 ) บัวกลีบขนุน คือ ชื่อเรียกอีกอย่างของบัวแวงที่มีการแบ่งกลีบหลายๆกลีบคล้ายชังขนุนในธรรมชาติ ลายบัวกลีบขนุนที่ประดับสถาปัตยกรรม ดังภาพประกอบที่ 7-1 ถึง 7-3 ภาพที่ 7-1 บัวกลีบขนุนที่ประดับบนเชิงบาตรของปรางค์ยุคแรกที่อยุธยา ที่มา : วรณัย พงศาชลากร. (2560). ปราสาทเขมร สู่ ความเป็นปรางค์ไทย 2 : ออนไลน์.

146 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวกลีบขนุน หน้า 3 ภาพที่ 7-2 บัวกลีบขนุนที่ประดับบนเชิงบาตร ที่มา : วรณัย พงศาชลากร. (2560). ปราสาทเขมร สู่ ความเป็นปรางค์ไทย 2 : ออนไลน์. ภาพที่ 7-3 แบบพานและพาน

147 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลายประเภทลายบัว เรื่อง : การเขียนลายบัวกลีบขนุน หน้า 4 ลวดลายประดับพระโกศ ดังภาพประกอบที่ 7-4 ถึง 7-6 ภาพที่ 7-4 รูปแบบลวดลายบัวกลีบขนุน ชั้นองค์พระโกศทองใหญ่ (รัชกาลที่ 1)