338 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยในงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน หน่วยที่ 5 สอนครั้งที่ 14 1. จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 1.1 จัดเตรียมอุปกรณ์การเขียนลายก้านต่อดอกได้ 1.2 แสดงขั้นตอนการเขียนลายก้านต่อดอกได้อย่างถูกต้อง 2. สมรรถนะ 2.1 มีทักษะการเขียนลายก้านต่อดอก 2.2 แก้ปัญหาจากการเขียนลายก้านต่อดอกได้ 3. เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ ดินสอกดหรือดินสอด า ยางลบ ไม้บรรทัด กระดาษขนาด A4 ที่เหลาดินสอ กระดาษช าระ 4. การประเมินผล ผลงานการเขียนลายก้านต่อดอกผ่านเกณฑ์การประเมินร้อยละ 60 5. เอกสารอ้างอิง/เอกสารค้นคว้าเพิ่มเติม ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). ลายไทย ภาพไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ: ม.ป.พ. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). ลายไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. โพธิ์ ใจอ่อนน้อม. (2522). คู่มือลายไทย. โรงพิมพ์ธนาคารออมสิน. พระเทวาภินิมมิต. (2530). สมุดต าราลายไทย. โรงพิมพ์คุรุสภา. สันติ เล็กสุขุม. (2539). กระหนกในดินแดนไทย. ส านักพิมพ์มติชน.
339 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยในงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน หน่วยที่ 5 งานครั้งที่ 12 6. การมอบหมายงาน ค าสั ่งที่ 1 ให้นักเรียนเขียนลายก้านต่อดอกตามแบบที่ก าหนดให้ จ านวน 1 ชิ้นงาน ขนาดความสูง 18 ซ.ม ขนาดความกว้าง 4.6ซ.ม ( เส้นกรอบด้านใน 0.1 ซ.ม) พร้อมตัดเส้นลายก้านต่อดอกให้ครบถ้วน สวยงาม คะแนนเต็ม 100 คะแนน
340 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบประเมินผลงานนักเรียน ชื่อนักเรียน……………………………………………………………….เลขที่………………… ระดับชั้น ปวช. สาขาวิชา ช่างทองหลวง วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่อง การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน หมายเหตุ ( X2 ) = จ านวนคูณค่าระดับคะแนนกับค่าคะแนนเกณฑ์ประเมิน เช่น X2 ค่าคะแนน 5 = 10 คะแนน ข้อ จดุประเมินคณุภาพผลงาน การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาใน งานสลักดุน ผลการประเมิน ระดับคะแนน คะแนนรวม เก ณ ท์ป ระเมิ น ดีเยี่ยม ดีมาก ดี พอใช้ ปรับปรุง 5 4 3 2 1 ผ่าน ไม่ผ่าน 1 การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 2 การเขียนลายก้านต่อดอกตามขั้นตอน (X2) 3 การร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 4 ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 5 ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 6 การเขียนลายก้านต่อดอก ( X4 ) 7 จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 8 ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) ผลคะแนนรวม
341 แบบสรปุผลการประเมินผลงานนักเรียน วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่องการเรียนที่14 การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน ระดับชั้น ปวช. สาขาวิชา ช่างทองหลวง กาญจนาภิเษกวิทยาลยัช่างทองหลวง ล าดับที่ ชื่อ นามสกุล ผ้รูบัการประเมิน จดุประเมินคณุภาพชิ้นงาน คะแนนรวม 100 คะแนน ค่าเฉลี่ยร้อยละ เก ณ ท์ที่ผ่า น ก า ร ป ระเมิ น ค่าเฉ ลี่ย ร้อ ย ละ 60 1. การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 10 คะแนน 2.การเขียนลายก้านต่อดอกตามขั้นตอน (X2) 10 คะแนน 3. กการร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 10 คะแนน 4. ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 20 คะแนน 5. ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 10คะแนน 6. การเขียนลายก้านต่อดอก( X 4 ) 20 คะแนน 7. จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 10คะแนน 8. ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) 10คะแนน ผ่าน ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ผลรวมคะแนนค่าเฉลี่ยร้อยละของนักเรียนทั้งหมด (…………………………………………) นานพีระยศ แก้วปัญญา ผ้ปูระเมิน
342 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยในงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน หน้า 21 ชื่อและหน้าที่วัสดุอุปกรณ์ในงานเขียนลายก้านต่อดอก ดินสอกดหรือดินสอด า ชนิด HB, 6B - ใช้ส าหรับร่างลายเขียนเส้นที่ต้องการ ยางลบ - ใช้ส าหรับลบเส้นดินสอที่ไม่ต้องการ ไม้บรรทัด - ใช้ส าหรับวัดขนาดรูปร่าง -รูปทรงเหลี่ยม กระดาษขนาด A4หรือกระดาษอาร์ต ชนิดเนื้อละเอียด เป็นมัน ขนาด 80-100 แกรม - ใช้ส าหรับเขียนลายไทยด้วยดินสอ ที่เหลาดินสอ - ใช้ส าหรับเหลาดินสอให้ไส้ดินสอมีความแหลม กระดาษช าระ - ใช้ส าหรับเช็ดผงดินสอที่ติดตามอุปกรณ์
343 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยในงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน หน้า 22 แผ่นที่ : 1 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 บอกชื่อและหน้าที่อุปกรณ์การเขียนลาย 2. 2.1 เขียนขนาดพื้นที่ตัวลายลวดลายก้านต่อดอก ขนาด ตัวลาย ช่องไฟการแบ่งจังหวะลวดลาย การตัดเส้น ด้วยดินสอตัวลายที่เรียบร้อย
344 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยในงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน หน้า 23 แผ่นที่ : 2 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 3. 3.1 ก าหนดขนาดพื้นที่ส าหรับการลงพื้นที่แสงและเงา 3.2 การก าหนดพื้นที่ตัวลาย จะก าหนดพื้นที่ครึ่งหนึ่ง ของตัวลาย 3.3 ร่างเส้นแบ่งพื้นที่ด้วยเส้นดินสอ ดังภาพ 4. 4.1 ลงน าหนักแสงเงาลงในตัวลวดลาย โดยก านดให้แสง เข้าด้านซ้ายบน แล้วก านดเขียนด้านเงาด้านขวา ด้านล่าง การก าหนดแสงเงาและเงาทั้งสองอย่างจะ เป็นคู้ตรงข้ามกัน 4.2 ให้ลงน ้าหนักแสงเงาให้เต็มพื้นที่ให้ทั่วเต็มพื้นที่ตัว ลาย ดังภาพ
345 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยในงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน หน้า 24 แผ่นที่ : 3 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 5. 5.1 เน้นภาพแสงเงาตัวลายให้เข้มและชัดเจน ให้เต็ม พื้นที่ตัวลาย ให้เห็นเป็นขอบสันขอบเหลี่ยมแสง และเงาให้ชัดเจน ดังภาพ 6. 6.1 ระบายน ้าหนักพื้นที่ช่องไฟด้านหลังด้วยดินสอให้ ค่าน ้าหนักเงามีน ้าหนักเข้ม เพื่อให้ลวดลายที่ลงค่า น ้าหนักแสงเงามีมิติลอยเด่นขึ้นมา 6.2 ตรวจสอบความเรียบร้อยของผลงาน ให้มีความ สะอาด ประณีตเรียบร้อยสวยงาม ดังภาพ
346 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยในงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน หน่วยที่ 5 สอนครั้งที่ 14 1. จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 1.1 จัดเตรียมอุปกรณ์การลงแสงเงาลายก้านต่อดอกได้ 1.2 แสดงขั้นตอนการลงแสงเงาลายก้านต่อดอกได้อย่างถูกต้อง 2. สมรรถนะ 2.1 มีทักษะการลงแสงเงาลายก้านต่อดอก 2.2 แก้ปัญหาจากการลงแสงเงาลายก้านต่อดอกได้ 3. เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ ดินสอกดหรือดินสอด า 6B ยางลบ ไม้บรรทัด กระดาษขนาด A4 ที่เหลาดินสอ กระดาษช าระ 4. การประเมินผล ผลงานการลงแสงเงาลายก้านต่อดอกผ่านเกณฑ์การประเมินร้อยละ 60 5. เอกสารอ้างอิง/เอกสารค้นคว้าเพิ่มเติม ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). ลายไทย ภาพไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ: ม.ป.พ. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). ลายไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. โพธิ์ ใจอ่อนน้อม. (2522). คู่มือลายไทย. โรงพิมพ์ธนาคารออมสิน. พระเทวาภินิมมิต. (2530). สมุดต าราลายไทย. โรงพิมพ์คุรุสภา. สันติ เล็กสุขุม. (2539). กระหนกในดินแดนไทย. ส านักพิมพ์มติชน.
347 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยในงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน หน่วยที่ 5 งานครั้งที่ 12 6. การมอบหมายงาน ค าสั ่งที่ 1ให้นักเรียนลงแสงเงาลายก้านต่อดอกตามแบบที่กา หนดให้เขียนแสงเงาด้วยดินสอความเข้ม 6B จ านวน 1 ชิ้นงาน ขนาดความสูงลวดลาย 18 ซ.ม ขนาดความกว้างลวดลาย 4.6ซ.ม ( เส้นกรอบ ด้านใน 0.1 ซ.ม) พร้อมระบายพื้นหลังช่องไฟของลายก้านต่อดอกให้ครบถ้วนสวยงาม คะแนน เต็ม 100 คะแนน
348 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบประเมินผลงานนักเรียน ชื่อนักเรียน……………………………………………………………….เลขที่………………… ระดับชั้น ปวช. สาขาวิชา ช่างทองหลวง วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่อง การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน หมายเหตุ ( X2 ) = จ านวนคูณค่าระดับคะแนนกับค่าคะแนนเกณฑ์ประเมิน เช่น X2 ค่าคะแนน 5 = 10 คะแนน ข้อ จดุประเมินคณุภาพผลงาน การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาใน งานสลักดุน ผลการประเมิน ระดับคะแนน คะแนนรวม เก ณ ท์ป ระเมิ น ดีเยี่ยม ดีมาก ดี พอใช้ ปรับปรุง 5 4 3 2 1 ผ่าน ไม่ผ่าน 1 การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 2 การเขียนลงแสงเงาตามขั้นตอน (X2) 3 การร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 4 ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 5 ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 6 การลงแสงเงาลายก้านต่อดอก ( X4 ) 7 จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 8 ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) ผลคะแนนรวม
349 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบสรปุผลการประเมินผลงานนักเรียน วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่องการเรียนที่14 การเขียนลายก้านต่อดอกและลงแสงเงาในงานสลักดุน ระดับชั้น ปวช. สาขาวิชา ช่างทองหลวง กาญจนาภิเษกวิทยาลยัช่างทองหลวง ล าดับที่ ชื่อ นามสกุล ผ้รูบัการประเมิน จดุประเมินคณุภาพชิ้นงาน คะแนนรวม 100 คะแนน ค่าเฉลี่ยร้อยละ เกณท์ที่ผ่า น ก า ร ป ระเมิ น ค่าเฉ ลี่ย ร้อ ย ละ 60 1. การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 10 คะแนน 2. การเขียนลงแสงเงาตามขั้นตอน (X2) 10 คะแนน 3. กการร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 10 คะแนน 4. ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 20 คะแนน 5. ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 10คะแนน 6. การลงแสงเงานลายก้านต่อดอก ( X 4 ) 20 คะแนน 7. จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 10คะแนน 8. ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) 10คะแนน ผ่าน ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ผลรวมคะแนนค่าเฉลี่ยร้อยละของนักเรียนทั้งหมด (…………………………………………) นานพีระยศ แก้วปัญญา ผ้ปูระเมิน
350 แผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยที่ 5 หลักสูตร ประกาศนียบตัรวิชาชีพ พทุธศกัราช 2562 สอนครั้งที่ 15 รหสัวิชา 20315-2107 วิชา การเขียนลวดลายไทย หน่วยกิต 1-4-2 หน่วยการเรียนรู้: การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่องการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี ทฤษฎี 1 ชม. ปฏิบัติ 4 ช.ม. 1. สาระส าคัญ ความรู้ ความเข้าใจ หลักการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีเป็นส่วนหนึ่งของการเรียนรู้สร้าง ความเข้าใจต่อการเรียนรู้การเขียนตัวลาย ระนาบพื้นผิวตัวลาย เพื่อสร้างความเข้าใจในการน าไปปรับ ประยุกต์ใช้ท างานลงยาสีการวาดเขียนตวลายก าหนดการกั้นขอบในตัวลายจึงจ าเป็นต่อการสร้างความ เข้าใจต่อการก าหนดการกั้นขอบในตัวลายส าหรับงานลงยาสีเนื่องจากการท าเครื่องประดับทับทรวงเป็นงาน ช่างทองหลวงเป็นพื้นฐานเป็นเทคนิคการสร้างสรรค์งานเป็นเอกลักษณ์รูปแบบเฉพาะ ที่จะพัฒนาความรู้ เทคนิคการท างานช่างทองหลวง และเป็นพื้นฐานของการสร้างสรรค์ชิ้นงานแขนงงานช่างทองหลวงอื่นๆ ดังนั้นการเข้าใจในหลัการลงออกแบบลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี จึงมีความส าคัญต่อการน าองค์ความรู้ ไปปรับประยุกต์ใช้ 2. สมรถนะประจ าหน่วย 2.1 สมรรถนะประจ าหน่วย 2.1.1 สามารถแสดงความรู้เกี่ยวกับการเขียนลวดลายไทยในงานลงยาสี 2.1.2 สามารถปฏิบัติงานเขียนลวดลายไทยในงานลงยาสี 2.1.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 2.2เกณฑก์ารปฏิบตัิงานประจา หน่วย 2.2.1 แสดงขั้นตอนเขียนลวดลายไทยในงานลงยาสีได้อย่างถูกต้อง 2.2.2 เลือกอุปกรณ์การเขียนลวดลายไทยในงานลงยาสีได้อย่างเหมาะสม 2.2.3 ปฏิบัติงานเขียนลวดลายไทยในงานลงยาสีครบตามจ านวนและเวลาที่ก าหนดให้ 2.2.3 สามารถปฏิบัติงานตามขั้นตอนเขียนการเขียนลวดลายไทยในงานลงยาสีได้อย่างถูกต้อง 2.2.4 ผลงานการเขียนลวดลายไทยในงานลงยาสีมีคะแนนผ่านเกณฑ์ประเมินไม่ต่ำกว่า 60 คะแนน 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 จุดประสงค์ทั ่วไป 3.1.1 เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี 3.1.2 เพื่อให้มีทักษะในการปฏิบัติงานเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี 3.1.3 มีความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย
351 3.2 จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 3.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีได้อย่างถูกต้อง 3.2.2 บอกประเภทความหมายเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีได้อย่างถูกต้อง 3.2.3 แสดงขั้นตอนการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีได้อย่างถูกต้อง 3.2.4 แสดงวิธีการตรวจคุณภาพผลงานได้อย่างเหมาะสม 3.2.5 นักเรียนปฏิบัติงานตามที่ได้รับมอบหมาย ครบตามจ านวนและระยะเวลาในการปฏิบัติงาน 3.2.6 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 4. สาระการเรียนรู้ 4.1 งานเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี 4.2 ลักษณะเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี 4.3 หลักการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี 5. กิจกรรมการเรียนรู้ 5.1 การน าเข้าสู่บทเรียน ( 15 นาที) 5.1.1 ครูผู้สอนแจ้งวัตถุประสงค์การเรียน กิจกรรมการเรียนการสอนและวิธีการประเมินผล 5.1.2 ครูผู้สอนน าเข้าสู่บทเรียนซักถามความรู้เดิมหรือปูพื้นฐานเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี 5.1.3 ครูเปิด Power Point อธิบายความหมายของการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีและ ความสัมพันธ์ ความเกี่ยวเนื่องการน าลายใบเทศไปออกแบบลวดลายไทยในรูปแบบลวดลายชนิดอื่น และ สอดแทรกคุณธรรมการมีพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม 5.2 การเรียนรู้ 5.2.1 (การเรียนภาคทฤษฎี 60 นาที) 5.2.1.1 ครูเปิด Power Point เรื่องความหมายความเป็นมาของการเขียนลวดลายไทยส าหรับ งานลงยาสีครูผู้สอนบรรยายด าเนินการสอนหรือประกอบกิจกรรมการเรียนโดยที่น าเสนอรูปภาพฉาย ประกอบ 5.2.1.2 ครูน ารูปภาพการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีมาประกอบการอธิบาย 1) ครูถาม-ตอบกับนักเรียน โดยครูยกตัวอย่างรูปภาพการเขียนลวดลายไทยส าหรับ งานลงยาสี แล้วถาม-ตอบเกี่ยวกับความหมายความเป็นมาของการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี กับ การน าไปใช้ 2) การออกแบบลวดลายไทยลายใบเทศมีส่วนส าคัญต่อการเขียนลายไทยส าหรับงาน ลงยาสี ด้านใดบ้าง 3) ข้อสังเกตการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีมีหลักการสังเกตอะไรบ้าง 5.2.1.3 ครูนักเรียนช่วยกันสรุปความส าคัญต่อการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี
352 5.2.2(การเรียนถาคปฏิบตัิ180 นาที ) 5.2.2.1 ครูอธิบายขั้นตอนการปฏิบัติงานการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีตามใบขั้นตอน การปฏิบัติงานที่ครูสร้างขึ้น 5.2.2.2 ครูสาธิตการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีบนกระดานด าให้นักเรียนดูป็นตัวอย่าง 5.2.2.3 ครูให้นักเรียนเปิดคลิปวีอีโอการลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีในช่อง YouTube ที่ครู สร้างขึ้นให้นักเรียนศึกษาวิธีการลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี 5.2.2.4 ครูแจ้งค าสั่งการปฏิบัติงานเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีตามใบงาน 5.2.2.5 ครูแจ้งเกณฑ์การประเมินผลงานการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี 5.2.2.6 ครูให้นักเรียนฝึกทักษะการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีตามใบงานโดยให้เวลา ในการปฏิบัติงาน 60 นาที 5.2.2.7 ครูเรียกตรวจการเขียนลายลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีเป็นรายบุคคลพร้อมชี้จุด แก้ไขเป็นรายบุคคล (ใช้เวลา 30 นาที) 5.2.2.8 ครูให้นักเรียนฝึกเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีตามใบงาน 5.2.2.9 ครูเดินตรวจผลงานนักเรียนตามโต๊ะท างาน ให้ค าแนะน าเป็นรายบุคคล 5.2.2.10 ครูให้หัวหน้ารวบรวมผลงานการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีส่งที่ครู ชี้แจง นักเรียนที่ยังเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีไม่ครบจ านวนตามใบงาน ให้นักเรียนไปปฏิบัตงาน เพิ่มเติมจนครบตามจ านวน หากมีข้อสงสัยในการปฏิบัติงานแนะน าให้นักเรียนเปิดวีดีโอการเขียนลวดลาย ไทยส าหรับงานลงยาสีจากช่อง YouTube ที่ครูสร้างขึ้น 5.2.3 การสรุป ( 15 นาที) 5.2.3.1 ครูสุ่มนักเรียนเล่าความรู้เกี่ยวกับเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีลายใบเทศการ ออกแบบเครื่องประดับทับทรวงความส าคัญด้านใดบ้าง 5.2.3.2 ครูสรุปเรื่องความส าคัญการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีลายใบเทศการออกแบบ เครื่องประดับทับทรวง 5.2.3.3 ครูสรุปหลักการสังเกตการณ์เขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีลายใบเทศการออกแบบ เครื่องประดับทับทรวงตามหลักการความงามด้านลวดลายศิลปะไทย 5.3 ให้นักเรียนท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลงในชั้นเรียน ( 10 นาที) 5.4 การวดัและประเมินผล 5.4.1 เครื่องมือประเมิน 5.4.2 แบบประเมินผลพฤติกรรม 5.4.3 แบบทดสอบความรู้ 5.4.4 แบบประเมินผลงาน
353 6. สื่อและแหล่งการเรียนรู้ 6.1 สื่อโสตทัศน์ 6.1.1 คลิปวิดีโอ การเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีลายใบเทศการออกแบบเครื่องประดับ ทับทรวง 6.2 โสตทัศน์อุปกรณ์ 6.2.1 คอมพิวเตอร์ 6.2.2 โทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟน 6.2.3 แท็บเล็ต 6.3 สื่อสิ่งพิมพ์ 6.3.1 หนังสือ ลายไทย ภาพไทย. ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). 6.3.2 หนังสือ ลายไทย. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). 6.4 สื่อบทเรียนอิเลก ็ ทรอนิกส์ 6.4.1 ใบความรู้ลงแสงเงาลายไทยในงานสลักดุน ลายก้านต่อดอก 6.4.2 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 6.4.3 Power Point 7. หลักฐานการเรียนรู้ 7.1 หลักฐานความรู้ 7.1.1 แผนการจัดการเรียนรู้ 7.1.2 ใบความรู้ 7.1.3 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 7.1.4 บันทึกหลังการสอน 7.2 หลกัฐานการปฏิบตัิงาน 7.2.1 ใบงาน 7.2.2 เกณฑ์การประเมินผลงาน 8. การวดัและประเมินผลการเรียนรู้ 8.1เครื่องมือการประเมิน 8.1.1 ก่อนเรียนรู้ 1) วิธีการวัดผล การสัมภาษณ์ การอภิปราย เครื่องมือวัด ค าตอบจากการสัมภาษณ์ แนวคิดจากการอภิปราย 8.1.2 ระหว่างเรียนรู้ 1) วิธีการวัดผล ขั้นตอนในการปฏิบัติ เครื่องมือวัด การสังเกตุการปฏิบัติงานของนักเรียน
354 8.1.3 หลังเรียน 1) วิธีการวัด ผลงานเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีลายใบเทศการออกแบบ เครื่องประดับทับทรวง เครื่องมือวัด เกณฑ์การประเมินผลงานการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีลายใบเทศ การออกแบบเครื่องประดับทับทรวง 8.2 เกณฑก์ารประเมิน 8.2.1 นักเรียนอธิยายความรู้ความเข้าใจจากการเรียนหลังจากเรียนเนื้อหาการเขียนลายใบเทศ การออกแบบเครื่องประดับทับทรวง โดยตอบค าถามลักษณะลายใบเทศในการออกแบบเครื่องประดับทับ ทรวงให้ถูกจ านวน 2 ข้อ จากการให้นักเรียนอธิบายถึงที่มา แรงบันดาลใจ รูปแบบ เอกลักษณ์ลายใบเทศการ ออกแบบเครื่องประดับทับทรวงที่นักเรียนเข้าใจ 8.2.2 นักเรียนมีประเมินพฤติกรรมแสดงขั้นตอนปฏิบัติงานการเขียนลายใบเทศการออกแบบ เครื่องประดับทับทรวงได้ครบตามขั้นตอน 8.2.3 เกณฑ์การประเมินการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีลายใบเทศการออกแบบ เครื่องประดับทับทรวง ไม่ต ่ากว่าร้อยละ 60
355 9. บันทึกผลหลังการจัดการเรียนรู้ 9.1 ข้อสรุปหลังการจัดการเรียนรู้ ด้านผู้สอน การจัดการเรียนการสอนในรูปแบบ online off line สอนได้ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ สอนได้ไม่ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ยังขาดหัวข้อ ดังนี้ แนวทางการแก้ปัญหาการสอนไม่ครบหัวข้อตามแผน ด้านความพร้อมและผลการเรียนรู้ของผู้เรียน จ านวนนักเรียนทั้งหมด คน จ านวนนักเรียนที่เข้าเรียน คน จ านวนนักเรียนที่ขาดเรียน คน เกณฑ์ที่แนะน า คิดเป็นร้อยละ ดีมาก(80-100) ดี (70-79) พอใช้ (60-69) ต้องปรับปรุง (ต ่ากว่า 60) 1 การตรงต่อเวลา ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2 การแต่งกาย, การปฏิบัติตามระเบียบ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 3 ความพร้อม, ความตั้งใจในการเรียน ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 4 มีความรับผิดชอบงานที่มอบหมาย ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 5 มีความรู้ ความสามารถ ตรงวัตถุประสงค์ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง อื่นๆ 9.2 ปัญหา อุปสรรค 9.3 ข้อเสนอแนะและแนวทางแก้ปัญหา ลงชื่อ ผู้สอน ( นายพีระยศ แก้วปัญญา ) ลงชื่อ หัวหน้าสาขาวิชา ( นางสาวมาลาริน บุญวันต์ ) ลงชื่อ (นายธรรมนูญ เศวตสุทธิสิริกุล) ครู ท าหน้าที่ในต าแหน่ง รองผู้อ านวยการฝ่ายวิชาการ หมายเหตุปัญหา อุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหา ผู้สอนน าไปพัฒนา ในรูปแบบของวิจัยชั้นเรียน หรือพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในครั้งต่อไป
356 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 1 เรื่องการเรียนรู้ที่ 15 การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี(สัปดาห์ที่ 15 ) 1. ความหมายของเครื่องประดับทับทรวง ทับทรวง คือ เครื่องประดับชนิดหนึ่ง รูปสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน ประดับเพชรพลอย ติดอยู่ตรงที่ไขว้สังวาล สะพายแล่งทับหน้าอก, ตาบหน้า หรือ ตาบทับ ก็เรียก ซึ่งมีรูปทรงดัดแปลงมาจากลายประจ ายาม ตรงกลางยกสูง ประดับพลอย ในส่วนลวดลายอาจเป็นลายไทย, เทศ ทับทรวง มี 2 ชนิดคือ จี้ตัวผู้ และจี้ตัวเมีย โดยจี้ตัวเมียมีขนาด ใหญ่กว่า และมีตุ้งติ้งห้อยตรงส่วนปลายของจี้ ส่วน จี้ตัวผู้ ไม่มีตุ้งติ้งห้อยตรงส่วนปลายของจี้ แต่แรกเริ่ม งานเครื่องประดับเริ่มจากฝีมือช่างจากฝีมือช่างไปสู่ชนชั้นสูง งานเครื่องประดับสนองความต้องการ ของชนชั้นสูง มากกว่าชนชั้นต ่า ทั้งนี้เนื่องจากอ านาจ และสภาพทางเศรษฐกิจนั่นเอง สาเหตุที่งานเครื่องประดับ เกี่ยวข้องกับเศรษฐกิจ เพราะ ลักษณะงานเครื่องประดับในยุคนั้นท าจากวัสดุที่มีราคาแพง เช่น ทองค า เพชร พลอย เป็นต้น และจนปัจจุบันนี้งานเครื่องประดับ ก็ยังเป็นลักษณะงานที่ท าจากวัสดุที่มีราคาแพงอยู่ แม้จะเปลี่ยนวัสดุมาใช้ สิ่งของราคาถูกลงบ้างก็ตาม เครื่องประดับในปัจจุบัน ถือกันว่าเป็นงานวิจิตรศิลป์ เป็นลักษณะงานที่เกี่ยวข้องกับสุนทรียภาพ มีความ งดงามสมบูรณ์ อยู่ในตัวของมันเอง และในขณะเดียวกัน ก็เป็นสื่อสัญลักษณ์ของการแต่งงาน เป็นสัญลักษณ์ของการ เกิด และชัยชนะในบางครั้ง ในขณะเดียวกันก็เป็นสัญลักษณ์ของความมั่นคงด้วย 2. เทคนิคเชิงช่างในการทา ทบัทรวง ในการจัดท าทับทรวงจะใช้เทคนิคงานช่างทองหลวงมาประกอบในการท าชิ้นงานให้สมบูรณ์ เทคนิคในการท า ชิ้นงานจะมีดังนี้ 2.1 การสลักดุนลวดลาย มักนิยมสลักดุนลวดลายเป็นลายใบเทศ สลักดุนให้เกิดมิติเป็นตัวลาย ขนาดความสูง ของชั้นลายมี 2 ชั้นบ้าง มี3 ชั้นบ้าง การสลักดุนถ้าเป็นชิ้นงานส าหรับเตรียมงานไว้ลงยาสีมักนิยมสลักดุนลายแบบกั้น ขอบ แต่ถ้าชิ้นงานไม่มีการลงยาสีนิยมสลักดุนแบบลวดลายให้เกิดมิติรูปนูนต ่า
357 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 2 2.2 การลงยาสีเครื่องประดับทับทรวงแบบโบราณมักนิยมลงยาสีเป็นยาสีร้อน นิยมลงยาสีเป็น 2 สี ประกอบด้วย 2.2.1 การลงยาสีทั่วไป ประกอบด้วยการลงยาสีแดง และยาสีเขียว การให้ค่าน ้าหนักสีลงในพื้นที่ตัวลาย นิยมลงพื้นที่ตัวลายสีแดงมากกว่าสีเขียว สีเขียวจะใช้ส าหรับการเพิ่มให้สีมีจุดเด่น แต่การลงสีเขียวเป็นการเสริมให้ เกิดลูกเล่นในการออกแบบสีในเครื่องประดับทับทรวงเท่านั้น 2.2.2 การลงยาสีราชาวดี ประกอบด้วยเทคนิคการลงยาสีร้อนที่มี 5 สีเป็นหลัก ค าว่าราชาวดีมี ความหมายในพจนานุกรมไทยหมายถึง เรียกการลงยาชนิดหนึ่งส าหรับเคลือบทองให้เป็นสีต่าง ๆ เช่นเขียว แดง ฟ้า ว่า ลงยาราชาวดี. (เปอร์เซีย). ราชาวดี2 : น. ชื่อไม้พุ่มชนิด Buddleja paniculata Wall. ในวงศ์ Buddlejaceaeดอกสี ขาวออกเป็นช่อยาว กลิ่นหอม. ดังนั้นงานลงยาราชาวดีจึงไม่ได้มีรูปแบบตายตัว แต่จากการศึกษางานช่างทองหลวง โบราณ พบว่า การลงงานยาสีราชาวดีมักนิยมลงยาสีด้วยกัน 5 สีด้วยกันประกอบด้วย 1) สีแดง 2) สีเขียว 3) สีขาว 4) สีชมพู 5) สีฟ้า หรือสีน ้าเงิน การลงยาสีจะลงสีลงในพื้นที่ลายถ้าแบ่งพื้นที่ออกเป็น 100 เปอร์เซ็น จะลงยาสีดังนี้ สีแดง ทั้งหมด 40 เปอร์เซ็น สีเขียว 20 เปอร์เซ็น สีขาว 10 เปอร์เซ็น หรือในบางครั้งนิยมเอาอัญมณีเพรชซีกเครื่องประดับ โบราณแทนการลงยาสีขาว สีชมพู 10 เปอร์เซ็น และสีฟ้าหรือสีน ้าเงิน 10 เปอร์เซ็น โดยจะเลือกการลงยาสีประเภทสี ใดสีหนึ่งไม่นิยมลงสีฟ้ากับสีน ้าเงินคู่กัน 2.2.2.1 งานช่างทองหลวงกับการลงยาสีในชิ้นงานในแต่ละรัชสมัยยังสามารถบ่งบอกว่าชิ้นงานช่างทอง หรือเครื่องประดับโบราณจัดสร้างขึ้นในยุคสมัยใด จากการศึกษาพบว่าในรัชสมัยรัชกาลที่ 1 ชิ้นงานเครื่องประดับจะมี การลงยาสีฟ้าเข้าประกอบกับชิ้นงาน ลักษณะยาสีฟ้าจะเป็นยาสีที่น าเข้ามาจากเปอร์เซียร์ มีข้อมูลว่า ในสมัย รัตนโกสินทร์การท าเครื่องลงยาสีได้รับความนิยมมาก จะเห็นได้จากเครื่องราชูปโภคและราโชปโภคที่สร้างขึ้นในสมัย พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลก จะนิยมท าด้วยเครื่องลงยาราชาวดี เช่น พระมหาพิชัยมงกุฎ ซึ่งท าด้วย ทองค าลงยาประดับเพชร พานพระขันหมากใหญ่ และพระโกฏิอัฐิสมเด็จพระปฐมบรมชนก ซึ่งจะเป็นงานลงยาราชาวดี การท าเครื่องลงยามีความรุ่งเรืองถึงขีดสุดในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 โดยมีพระเจ้าบรม วงศ์เธอกรมขุนวรจักรธรานุภาพทรงเป็นผู้ก ากับการช่างแขนงนี้ด้วยพระองค์เอง ต่อมาเครื่องราชูปโภคและราโชปโภค รวมทั้งเครื่องประกอบของเจ้านายตลอดจนขุนนางต่าง ๆ รวมถึงเครื่องประกอบสมณศักดิ์พระภิกษุสงฆ์ ล้วนเป็น เครื่องลงยาราชาวดีแทบทั้งสิ้น
358 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 3 2.2.2.2 งานลงยาสีในเครื่องราชูปโภคและราโชปโภคที่จัดสร้างในช่วงรัชสมัยรัชกาลที่ 5 มักนิยมลงยาสีมี สีชมพูเข้ามาประกอบ และมีพื้นที่การลงยาสีลงในตันลายด้วยยาสีชมพูมีจ านวนมาก ดังมีรูปแบบเอกลักษณ์เฉพาะตัว มีรายละเอียดดังนี้ ลักษณะและรูปแบบเฉพาะตัวของเครื่องราชูปโภคทองค าสมัยรัชกาลที่ 5 จากการติดต่อกับต่างชาติ และการรับศิลปวัฒนธรรมจากชาติตะวันตก นับเป็นปัจจัยส าคัญที่มีอิทธิพลต่อการสร้างเครื่องราชูปโภคทองค าสมัย รัชกาลที่ 5 ท าให้เครื่องราชูปโภคทองค าสมัยรัชกาลที่ 5 มีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากเครื่องราชูปโภคทองค าใน รัชกาลก่อน ๆ เครื่องราชูปโภคทองค าในศาลาเครื่องราชอิสริยยศฯ บางชิ้นมีประวัติการสร้างชัดเจน และมีลักษณะ เฉพาะตัว ท าให้สามารถคัดแยกเครื่องราชูปโภคทองค าทั้งหมดและก าหนดอายุสมัยได้ เครื่องราชูปโภคทองค าสมัยรัชกาลที่ 5 มีลักษณะรูปแบบที่สืบทอดจากเครื่องราชูปโภคทองค าจากรัชกาล ก่อน และมีรูปแบบที่รับอิทธิพลจากต่างชาติเข้ามาผสม เปรียบเทียบกับเครื่องราชูปโภคทองค าที่จัดแสดงในศาลา เครื่องราชอิสริยยศฯ พบจุดสังเกตที่แสดงให้เห็นลักษณะของเครื่องราชูปโภคทองค าสมัยรัชกาลที่ 5 มีลักษณะ เฉพาะตัว 5 ประการ คือ การสลักตราพระราชลัญจกรประจ ารัชกาลหรือตราจุลมงกุฎ บริเวณด้านบนฝาของภาชนะ เช่น หีบหมาก กาทรงกระบอก และยังปรากฏบนงานประณีตศิลป์ อื่น ๆ ที่สร้างขึ้นใน สมัยเดียวกัน เช่น เครื่องกระเบื้อง เครื่องถ้วย และเครื่องโลหะอื่นๆ การประดับพระราชลัญจกรประจ ารัชกาลรูปพระเกี้ยวหรือจุลมงกุฎอยู่ตรงกลาง ขนาบข้างด้วย ฉัตรทั้งสองข้าง ในลักษณะสลักดุนลายที่พื้นผิว เป็นเครื่องหมายแสดงถึงผู้สร้างหรือผู้ครอบครอง รวมทั้งแสดงถึงรัช สมัยที่สร้างได้อย่างชัดเจน ดังภาพประกอบที่ 15-1 ถึง 15-4 ภาพที่ 15-1 การสลักตราพระราชลัญจกรประจ ารัชกาลหรือตราจุลมงกุฎ ที่มา : พิพิธภัณฑ์เหรียญกษาปณานุรักษ์(2559). เครื่องราชูปโภคทองค าสมัยรัชกาลที่ 5 แห่งกรุงรัตนโกสินทร์ ณ ศาลาเครื่องราชอิสริยยศ เครื่องราชอิสริยาภรณ์ และเหรียญกษาปณ์: ออนไลน์.
359 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 4 ภาพที่ 15-2 เทคนิคลงยาสีชมพูในการตกแต่งลวดลาย ภาพที่ 15-3 ลักษณะลวดลายที่มีอิทธิพลต่างชาติเข้ามาผสม ภาพที่ 15-4 การลงยาสีเต็มพื้นลาย
360 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 5 2.2.2.3 การใช้เทคนิคการลงยาสีชมพูในการตกแต่งลวดลาย (ภาพที่ 15-2 ) ลักษณะการลงยาสีชมพูไม่ ปรากฏในเครื่องราชูปโภคทองค ารัชสมัยใดมาก่อน บางครั้งมักพบร่วมกับการสลักพระราชลัญจกรประจ ารัชกาลหรือ ตราจุลมงกุฎ หรือเครื่องราชูปโภคทองค าที่มีประวัติการสร้างสมัยรัชกาลที่ 5 โดยไม่พบในเครื่องราชูปโภคที่มีตราพระ ราชลัญจกรในรัชกาลอื่น ลักษณะการลงยาสีชมพูที่น่าจะได้รับอิทธิพลการผสมยาสีใหม่จากชาติตะวันตกที่รู้จัก การ ผสมยาสีชมพูมาก่อนสยาม นอกจากนี้การใช้สีชมพูตกแต่งบนเครื่องราชูปโภคทองค าที่สร้างในสมัยรัชกาลที่ 5 ยังสัมพันธ์กับสีประจ าวัน พระราชสมภพพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวหรือสีพระราชนิยมที่พบในงานศิลปกรรมรัชสมัยนี้ ดังนั้นการ ลงยาสีชมพูจึงเป็นลักษณะเด่นของเครื่องราชูปโภคทองค าสมัยรัชกาลที่ 5 2.2.2.4 ลักษณะลวดลายที่มีอิทธิพลศิลปะต่างชาติเข้ามาผสม (ภาพที่ 15-3 ) เนื่องจากการติดต่อ สัมพันธ์กับชาติตะวันตกในสมัยรัชกาลที่ 5 ศิลปะตะวันตกได้เข้ามามีอิทธิพลต่อศิลปะสมัยรัตนโกสินทร์เป็นอย่างมาก เช่น ลายเครือเถาดอกไม้ หรือลายเลียนแบบธรรมชาติ ขณะเดียวกันคติความเชื่อเกี่ยวกับลวดลายมงคลแบบจีนได้เข้า มามีอิทธิพลในศิลปะไทยก่อนหน้านี้เป็นอย่างมาก ท าให้ลักษณะลวดลายที่ปรากฎบนเครื่องราชูปโภคทองค าสมัย รัชกาลที่ 5 มีรูปแบบลายที่รับอิทธิพลตะวันตก พร้อมกับน าลวดลายสัญลักษณ์มงคลตามคติความเชื่อแบบจีนเข้าไป ผสมอยู่ด้วย แต่ยังคงรักษาลักษณะรูปแบบของเครื่องราชูปโภคในแบบไทยไว้ ลักษณะดังกล่าวแสดงให้เห็นว่าเครื่อง ราชูปโภคทองค าสมัยรัชกาลที่ 5 จึงมีลักษณะที่ไม่ยึดติดกับกระแสอิทธิพลศิลปะจากต่างชาติแบบใด แบบหนึ่ง ลักษณะดังกล่าวจึงเป็นลักษณะเฉพาะของเครื่องราชูปโภคทองค าสมัยรัชกาลที่ 5 2.2.2.5 การลงยาสีเต็มพื้นลาย (ภาพที่15-4 ) เป็นการลงยาสีทั้งพื้นลายและตัวลายเต็มพื้นที่ทั้งชิ้นงาน เหลือแต่ส่วนที่เป็นพื้นผิวทองค าเฉพาะบริเวณเส้นลายเท่านั้น ในลักษณะเส้นลายดุนนูนเพื่อให้เกิดเป็นร่องลาย ป้องกันไม่ให้ยาสีในตัวลายกับพื้นลายปนกัน ส่วนใหญ่นิยมลงยาพื้นลายเป็นสีแดง ตัวลายสีเขียวหรือสีแดงหรือสีชมพู ตัดด้วยพื้นผิวสีทองที่ถูกดุนนูนเป็นเส้นลาย ลักษณะเช่นนี้มักปรากฏร่วมกับลักษณะเฉพาะอื่นที่กล่าวแล้วข้างต้นร่วม ด้วย เช่น การลงยาสีชมพู การสลักตราจุลมงกุฎ และลายที่รับอิทธิพลจากต่างชาติ ดังนั้นในเครื่องราชูปโภคทองค าสมัยรัชกาลที่ 5 แต่ละชิ้นอาจไม่ปรากฏลักษณะเฉพาะทั้ง 4 ประการ แต่อาจมี เพียงบางส่วน หรือมีเพียงลักษณะเฉพาะประการเดียวปรากฏอยู่ก็ได้ 2.3 งานฉลุลาย เป็นเทคนิคที่น ามาใช้ในการฉลุช่องไฟของตัวลายออก ด้วยงานทับทรวงบางชิ้นงานมักนิยม จะแสดงให้เห็นเฉพาะตัวลาย เพื่อให้ลวดลายมีความโดดเด่นจึงนิยมฉลุพื้นที่ช่องไฟออก นอกจากนี้ยังเป็นการฉลุลาย พื้นที่รูปทรงให้มีลวดลายแยกออกจากพื้นที่ช่องไฟ
361 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 6 2.4 งานประดับอัญมณี เป็นเทคนิคหนึ่งที่น ามาอัญมณีมาประกอบในชิ้นงานเครื่องประดับทับทรวงโดยส่วน ใหญ่ในงานช่างทองหลวงโบราณจะนิยมเอาเทคนิคการประดับอัญมณีแบบฝังหุ้ม และฝังแบบเขี้ยวหมู เพื่อเพิ่มให้ ชิ้นงานมีมูลค่าโดยน าอัญมณีมาประดับ โดยส่วนใหญ่อัญมณีที่น ามาประดับจะเป็นอัญมณีที่มีอยู่ภายในประเทศ ยกเว้นเพชรซีก ต้องน าเข้ามาจากประเทศอินเดีย ส่วนใหญ่อัญมณีในที่น ามาประดับในทับทรวงพบว่าค่านิยมของคน ไทยมักนิยมประดับอัญมณีเป็นพลอยนพเก้า คืออัญมณี 9 ชนิด ประกอบด้วย 1) เพชร 2) ทับทิม 3) มรกต 4) บุษราคัม 5) โกเมน 6) ไพลิน 7) เพทาย 8) มุกดา 9) ไพทูรย์ แต่ในอัญมณีนพเก้าทั้งหมด ถือว่าเพชรมีคุณค่ามาก ที่สุด ถือว่าเป็นยอดอัญมณี รูปพลอยนพเก้า 2.5 งานเชื่อมประกอบ เป็นเทคนิคของการสร้างชิ้นงานเครื่องประดับที่ต้องใช้โดยทั่วไป เพื่อสร้างรูปทรงให้ เป็นตามต้องการ การเชื่อบประกอบเพื่อให้ผิวโลหะติดกันให้แน่นหนามั่นคง ตามรูปทรงที่ก าหนดและออกแบบไว้ 3. การออกแบบลวดลายเครื่องประดับทับทรวง การออกแบบเครื่องประดับทับทรวงมีขั้นตอนในการออกแบบดังนี้ 3.1 การออกแบบรูปทรง เป็นการน าเอารูปทรงที่เป็นเอกลักษณ์ที่สะท้อนถึงความเป็นไทย มาออกแบบโดย ส่วนใหญ่มักนิยมเอารูปทรงสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูนมาออกแบบ 3.2 การออกแบบลวดลาย ในการออกแบบเครื่องประดับทับทรวงมักนิยมน าเอาลวดลายใบเทศมาออกแบบ ลวดลาย เนื่องจากลายใบเทศถ้าน ามาสลักดุนโดยที่ไม่มีเทคนิคการลงยาสี ก็จะมีความสวยงามอ่อนช้อยเนื่องจากลาย ใบเทศมีลักษณะลายธรรมชาติ แต่เมื่อน าลวดลายมาออกแบบงานลงยาสีก็สามารถน าไปประยุกต์ประดับอัญมณีเข้ากับ งานยาสีได้ 3.3 การออกแบบเทคนิคเชิงช่างผสมการออกแบบลวดลาย การออกแบบเทคนิคเชิงช่างเป็นการเพิ่มเสน่ห์ ในงานศิลปะการออกแบบลวดลายให้มีลูกเล่น เป็นการผูกลวดลายให้เข้ากับงานช่างทองหลวง อีกยังเป็นการเพิ่มมิติ ของชิ้นงานให้มีความสลับซับซ้อน เพิ่มคุฯค่าของลวดลาย คุณค่าของชิ้นงานด้วยการน าเอาเทคนิคเชิงช่างมาประกอบ 3.4 การออกแบบการระบายสี เป็นรูปแบบการก าหนดการลงยาสีหรือการประดับสีของอัญมณีประกอบเข้า กับชิ้นงาน ก่อนการด าเนินงานจัดท าเครื่องประดับทับทรวง
362 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 7 ชื่อและหน้าที่วัสดุอุปกรณ์ในการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี ดินสอกดหรือดินสอด า ชนิด HB, 6B - ใช้ส าหรับร่างลายเขียนเส้นที่ต้องการ ยางลบ - ใช้ส าหรับลบเส้นดินสอที่ไม่ต้องการ ไม้บรรทัด - ใช้ส าหรับวัดขนาดรูปร่าง -รูปทรงเหลี่ยม กระดาษขนาด A4หรือกระดาษอาร์ต ชนิดเนื้อละเอียดเป็น มัน ขนาด 80-100 แกรม - ใช้ส าหรับเขียนลายไทยด้วยดินสอ ที่เหลาดินสอ - ใช้ส าหรับเหลาดินสอให้ไส้ดินสอมีความแหลม กระดาษช าระ - ใช้ส าหรับเช็ดผงดินสอที่ติดตามอุปกรณ์ -
363 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 8 ชื่อและหน้าที่วัสดุอุปกรณ์ในการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี ไม้บรรทัดเทมเพลต - ใช้ส าหรับวัดขนาดและเขียนขนาดอัญมณี แผ่นกันลบ - ใช้ส าหรับลบเส้นดินสอที่ไม่ต้องการ สีน ้าตลับ - ใช้ส าหรับระบายสีลงในชิ้นงานออกแบบให้เกิดสีสันตาม ความคิดสร้างสรรค์ พู่กันสีน ้า (กลม) - ใช้ส าหรับระบายสี แก้วน ้า - ใช้ส าหรับใส่น ้าล้างพู่กันและการเจือสีผสมสี ปากกาตัดเส้น PIGMA - ใช้ส าหรับตัดเส้นชิ้นงานการออกแบบเขียนแบบ -
364 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 9 แผ่นที่ : 1 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 บอกชื่อและหน้าที่อุปกรณ์การเขียนลาย 2. 2.1 ก าหนดขนาดเส้นแกนรูปทรงทับทรวง โดยก าหนด สัดส่วนให้มีความสมดุลย์ทั้งด้านซ้าย ขวา ดังภาพ
365 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 10 แผ่นที่ : 2 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 3. 3.1 ก าหนดรูปทรงทับทรวงและรูปทรงพลอย ดังภาพ 4. 4.1 ร่างลวดลายลงในรูปทรงทับทรวง ดังภาพ
366 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 11 แผ่นที่ : 3 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 5. 5.1 ลงรายละเอียดตัวลายและพลอย ดังภาพ 6. 6.1 คัดลอกลายลงอีกด้านของรูปทรงทับทรวง ให้เต็มรูทรง เครื่องประดับทับทรวง ดังภาพ
367 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน้า 12 แผ่นที่ : 4 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 7. 7.1 ตัดเส้นรายละเอียดเครื่องประดับทับทรวงด้วย ปากกาหมึกสีด า (piqma) ห้เต็มพื้นที่ตัวลายใบ เทศ การตัดเส้นอัญมณี และงานเทคนิคเชิงช่าง ดังภาพ
368 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน่วยที่ 5 สอนครั้งที่ 15 1. จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 1.1 จัดเตรียมอุปกรณ์การเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีได้ 1.2 แสดงขั้นตอนการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีได้อย่างถูกต้อง 2. สมรรถนะ 2.1 มีทักษะการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี 2.2 แก้ปัญหาจากการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีได้ 3. เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ ดินสอกดหรือดินสอด า 6B ยางลบ ไม้บรรทัด กระดาษขนาด A4 ที่เหลาดินสอ กระดาษช าระ เทมเพลต สี พู่กัน แก้วน ้า แผ่นกันลบ ปากกาตัดเส้น PIGMA 4. การประเมินผล ผลงานการลงแสงเงาลายก้านต่อดอกผ่านเกณฑ์การประเมินร้อยละ 60 5. เอกสารอ้างอิง/เอกสารค้นคว้าเพิ่มเติม ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). ลายไทย ภาพไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ: ม.ป.พ. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). ลายไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. โพธิ์ ใจอ่อนน้อม. (2522). คู่มือลายไทย. โรงพิมพ์ธนาคารออมสิน. พระเทวาภินิมมิต. (2530). สมุดต าราลายไทย. โรงพิมพ์คุรุสภา. สันติ เล็กสุขุม. (2539). กระหนกในดินแดนไทย. ส านักพิมพ์มติชน.
369 ใบงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หน่วยที่ 5 งานครั้งที่ 13 6. การมอบหมายงาน ค าสั ่งที่ 1 ให้นักเรียนออกแบบลวดลายใบเทศประกอบเข้ากบัเทคนิคเชิงช่าง ลงในรปูทรงเครื่องประดบัทบั ทรวง ตามแบบที่ก าหนดให้ ตัดเส้นด้วยปากกาหมึกสีด า จ านวน 1 ชิ้นงาน ก าหนดขนาด เครื่องประดับทับทรวง ขนาดความสูง 10-12 ซ.ม ขนาดความกว้างลวดลาย 10-12 ซ.ม ตัดเส้น ลวดลายและส่วน ประกอบเทคนิคเชิงช่างและอัญมณีให้ครบถ้วนสวยงาม คะแนนเต็ม 100 คะแนน
370 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบประเมินผลงานนักเรียน ชื่อนักเรียน……………………………………………………………….เลขที่………………… ระดับชั้น ปวช. สาขาวิชา ช่างทองหลวง วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่อง การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี หมายเหตุ ( X2 ) = จ านวนคูณค่าระดับคะแนนกับค่าคะแนนเกณฑ์ประเมิน เช่น X2 ค่าคะแนน 5 = 10 คะแนน ข้อ จดุประเมินคณุภาพผลงาน การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี ผลการประเมิน ระดับคะแนน คะแนนรวม เก ณ ท์ป ระเมิ น ดีเยี่ยม ดีมาก ดี พอใช้ ปรับปรุง 5 4 3 2 1 ผ่าน ไม่ผ่าน 1 การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 2 การเขียนลายทับทรวงตามขั้นตอน (X2) 3 การร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 4 ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 5 การเขียนส่วนประกอบเทคนิคเชิงช่าง ( X2 ) 6 การลงลายเส้นลายใบเทศ ( X4 ) 7 จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 8 ความสะอาด ประณีตในการเขียนลาย( X2 ) ผลคะแนนรวม
371 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบสรปุผลการประเมินผลงานนักเรียน วิชา การเขียนลวดลายไทย เรื่องการเรียนที่15 การเขียนลวดลายไทยในงานงานลงยาสี ระดับชั้น ปวช. สาขาวิชา ช่างทองหลวง กาญจนาภิเษกวิทยาลยัช่างทองหลวง ล าดับที่ ชื่อ นามสกุล ผ้รูบัการประเมิน จดุประเมินคณุภาพชิ้นงาน คะแนนรวม 100 คะแนน ค่าเฉลี่ยร้อยละ เกณท์ที่ผ่า น ก า ร ป ระเมิ น ค่าเฉ ลี่ย ร้อ ย ละ 60 1. การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 10 คะแนน 2. การเขียนลายทับทรวงตามขั้นตอน (X2) 10 คะแนน 3. กการร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 10 คะแนน 4. ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 20 คะแนน 5. การเขียนส่วนประกอบเทคนิคเชิงช่าง( X2 ) 10คะแนน 6. การลงลายเส้นลายใบเทศ( X 4) 20 คะแนน 7. จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 10คะแนน 8. ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) 10คะแนน ผ่าน ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ผลรวมคะแนนค่าเฉลี่ยร้อยละของนักเรียนทั้งหมด (…………………………………………) นานพีระยศ แก้วปัญญา ผ้ปูระเมิน
372 แผนการจัดการเรียนรู้ หน่วยที่ 5 หลักสูตร ประกาศนียบตัรวิชาชีพ พทุธศกัราช 2562 สอนครั้งที่ 16 รหสัวิชา 20315-2107 วิชา การเขียนลวดลายไทย หน่วยกิต 1-4-2 หน่วยการเรียนรู้: การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่องการเรียนรู้ : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี ทฤษฎี 1 ชม. ปฏิบัติ 4 ช.ม. 1. สาระส าคัญ ความรู้ ความเข้าใจ หลักการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีเป็นส่วนหนึ่งของการ เรียนรู้สร้างความเข้าใจต่อการเรียนรู้การระบายสีตัวลาย การระบายสีอัญมณีเพื่อสร้างความเข้าใจในการ น าไปปรับประยุกต์ใช้ท างานเครื่องประดับทับทรวงงานลงยาสีการระบายสีตัวลายก าหนดการกั้นขอบในตัว ลาย จึงจ าเป็นต้องสร้างความเข้าใจการก าหนดเส้นกั้นขอบในตัวลายส าหรับงานลงยาสีเนื่องจากการท า เครื่องประดับทับทรวงเป็นงานช่างทองหลวงมีรูปแบบเอกลักษณ์การสลักลวดลายมีเทคนิคการสร้างสรรค์ งานเป็นเอกลักษณ์รูปแบบเฉพาะ ที่จะพัฒนาความรู้เทคนิคการท างานช่างทองหลวง และเป็นพื้นฐานของ การสร้างสรรค์ชิ้นงานแขนงงานช่างทองหลวงอื่นๆ ดังนั้นการเข้าใจในหลัการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง การออกแบบลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี จึงมีความส าคัญต่อการน าองค์ความรู้ไปปรับประยุกต์ใช้ 2. สมรถนะประจ าหน่วย 2.1 สมรรถนะประจ าหน่วย 2.1.1 สามารถแสดงความรู้เกี่ยวกับการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี 2.1.2 สามารถปฏิบัติงานระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี 2.1.3 ความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการเขียนลาย 2.2เกณฑก์ารปฏิบตัิงานประจา หน่วย 2.2.1 แสดงขั้นตอนระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีได้อย่างถูกต้อง 2.2.2 เลือกอุปกรณ์การระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีได้อย่างเหมาะสม 2.2.3 ปฏิบัติงานระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีครบตามจ านวนและเวลาที่ ก าหนดให้ 2.2.3 สามารถปฏิบัติงานตามขั้นตอนระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีได้อย่าง ถูกต้อง 2.2.4 ผลงานเขียนระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีมีคะแนนผ่านเกณฑ์ประเมินไม่ต่ำ กว่า 60 คะแนน
373 3. จุดประสงค์การเรียนรู้ 3.1 จุดประสงค์ทั ่วไป 3.1.1 เพื่อให้ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี 3.1.2 เพื่อให้มีทักษะในการปฏิบัติงานระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี 3.1.3 มีความละเอียดรอบคอบในการดูแลรักษา เครื่องมืออุปกรณ์ในการระบายสีเครื่องประดับทับ ทรวงส าหรับงานลงยาสี 3.2 จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 3.2.1 ระบุความหมายความเป็นมาเกี่ยวกับลักษณะลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีได้อย่างถูกต้อง 3.2.2 บอกประเภทความหมายเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสีได้อย่างถูกต้อง 3.2.3 แสดงขั้นตอนการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีได้อย่างถูกต้อง 3.2.4 แสดงวิธีการตรวจคุณภาพผลงานได้อย่างเหมาะสม 3.2.5 นักเรียนปฏิบัติงานตามที่ได้รับมอบหมาย ครบตามจ านวนและระยะเวลาในการปฏิบัติงาน 3.2.6 ผู้เรียนแสดงพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อสงสัยตามความเหมาะสม และท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลง 4. สาระการเรียนรู้ 4.1 งานการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี 4.2 ลักษณะการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี 4.3 หลักการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี 5. กิจกรรมการเรียนรู้ 5.1 การน าเข้าสู่บทเรียน ( 15 นาที) 5.1.1 ครูผู้สอนแจ้งวัตถุประสงค์การเรียน กิจกรรมการเรียนการสอนและวิธีการประเมินผล 5.1.2 ครูผู้สอนน าเข้าสู่บทเรียนซักถามความรู้เดิมหรือปูพื้นฐานการระบายสีเครื่องประดับส าหรับงาน ลงยาสี 5.1.3 ครูเปิด Power Point อธิบายความหมายของการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลง ยาสีและความสัมพันธ์ ความเกี่ยวเนื่องการน าลายใบเทศไปออกแบบเครื่องประดับไทยในรูปแบบ เครื่องประดับชนิดอื่น และสอดแทรกคุณธรรมการมีพฤติกรรมที่ดีในการเข้าเรียน ตรงต่อเวลา ซักถามข้อ สงสัยตามความเหมาะสม
374 5.2 การเรียนรู้ 5.2.1(การเรียนภาคทฤษฎี 60 นาที) 5.2.1.1 ครูเปิด Power Point เรื่องความหมายความเป็นมาของการระบายสีเครื่องประดับทับ ทรวงส าหรับงานลงยาสีครูผู้สอนบรรยายด าเนินการสอนหรือประกอบกิจกรรมการเรียนโดยการน าเสนอ รูปภาพฉายประกอบ 5.2.1.2 ครูน ารูปภาพระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีมาประกอบการอธิบาย 1) ครูถาม-ตอบกับนักเรียน โดยครูยกตัวอย่างรูปภาพการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง ส าหรับงานลงยาสีแล้วถาม-ตอบเกี่ยวกับหลักการการลงยาสีในเครื่องประดับโบราณ วิธีการออกแบบยาสี ส าหรับงานเครื่องประดับไทย และการลงยาสีการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีกับการ น าไปใช้ 2) การระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีลายใบเทศมีส่วนส าคัญต่อการ เขียนลายไทยส าหรับงานลงยาสี ด้านใดบ้าง 3) ข้อสังเกตการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีมีหลักการสังเกต อะไรบ้าง 5.2.1.3 ครูนักเรียนช่วยกันสรุปความส าคัญต่อการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลง ยาสี 5.2.2 (การเรียนถาคปฏิบตัิ180 นาที ) 5.2.2.1 ครูอธิบายขั้นตอนการปฏิบัติงานการการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง ตามใบขั้นตอน การปฏิบัติงานที่ครูสร้างขึ้น 5.2.2.2 ครูสาธิตการการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง บนกระดานด าให้นักเรียนดูป็นตัวอย่าง 5.2.2.3 ครูให้นักเรียนเปิดคลิปวีอีโอการการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงในช่อง YouTube ที่ ครูสร้างขึ้นให้นักเรียนศึกษาวิธีการการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง 5.2.2.4 ครูแจ้งค าสั่งการปฏิบัติงานการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง ตามใบงาน 5.2.2.5 ครูแจ้งเกณฑ์การประเมินผลงานการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง ส าหรับงานลงยาสี 5.2.2.6 ครูให้นักเรียนฝึกทักษะการการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง ตามใบงานโดยให้เวลาใน การปฏิบัติงาน 60 นาที 5.2.2.7 ครูเรียกตรวจการเขียนการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง เป็นรายบุคคลพร้อมชี้จุด แก้ไขเป็นรายบุคคล (ใช้เวลา 30 นาที) 5.2.2.8 ครูให้นักเรียนฝึกเขียนการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง ตามใบงาน 5.2.2.9 ครูเดินตรวจผลงานนักเรียนตามโต๊ะท างาน ให้ค าแนะน าเป็นรายบุคคล 5.2.2.10 ครูให้หัวหน้ารวบรวมผลงานการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง ส่งที่ครู ชี้แจงนักเรียน ที่ยังการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง ไม่ครบจ านวนตามใบงาน ให้นักเรียนไปปฏิบัตงานเพิ่มเติมจนครบ
375 ตามจ านวน หากมีข้อสงสัยในการปฏิบัติงานแนะน าให้นักเรียนเปิดวีดีโอการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง จากช่อง YouTube ที่ครูสร้างขึ้น 5.2.3 การสรุป ( 15 นาที) 5.2.3.1 ครูสุ่มนักเรียนเล่าความรู้เกี่ยวกับการออกแบบยาสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี มีความส าคัญด้านใดบ้าง 5.2.3.2 ครูสรุปเรื่องความส าคัญการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี 5.2.3.3 ครูสรุปหลักการสังเกตการณ์การระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีตาม หลักการความงามด้านลวดลายศิลปะไทย 5.3 ให้นักเรียนท าความสะอาดห้องเรียนตามข้อตกลงในชั้นเรียน ( 10 นาที) 5.4 การวดัและประเมินผล 5.4.1 เครื่องมือประเมิน 5.4.2 แบบประเมินผลพฤติกรรม 5.4.3 แบบทดสอบความรู้ 5.4.4 แบบประเมินผลงาน 6. สื่อและแหล่งการเรียนรู้ 6.1 สื่อโสตทัศน์ 6.1.1 คลิปวิดีโอ การระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี 6.2 โสตทัศน์อุปกรณ์ 6.2.1 คอมพิวเตอร์ 6.2.2 โทรศัพท์มือถือสมาร์ทโฟน 6.2.3 แท็บเล็ต 6.3 สื่อสิ่งพิมพ์ 6.3.1 หนังสือ ลายไทย ภาพไทย. ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). 6.3.2 หนังสือ ลายไทย. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). 6.4 สื่อบทเรียนอิเลก ็ ทรอนิกส์ 6.4.1 ใบความรู้ลงแสงเงาลายไทยในงานสลักดุน ลายก้านต่อดอก 6.4.2 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 6.4.3 Power Point 7. หลักฐานการเรียนรู้ 7.1 หลักฐานความรู้ 7.1.1 แผนการจัดการเรียนรู้ 7.1.2 ใบความรู้
376 7.1.3 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 7.1.4 บันทึกหลังการสอน 7.2 หลกัฐานการปฏิบตัิงาน 7.2.1 ใบงาน 7.2.2 เกณฑ์การประเมินผลงาน 8. การวดัและประเมินผลการเรียนรู้ 8.1เครื่องมือการประเมิน 8.1.1 ก่อนเรียนรู้ 1) วิธีการวัดผล การสัมภาษณ์ การอภิปราย เครื่องมือวัด ค าตอบจากการสัมภาษณ์ แนวคิดจากการอภิปราย 8.1.2 ระหว่างเรียนรู้ 1) วิธีการวัดผล ขั้นตอนในการปฏิบัติ เครื่องมือวัด การสังเกตุการปฏิบัติงานของนักเรียน 8.1.3 หลังเรียน 1) วิธีการวัด ผลงานการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสี เครื่องมือวัด เกณฑ์การประเมินผลงานการการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลง ยาสี 8.2 เกณฑก์ารประเมิน 8.2.1 นักเรียนอธิยายความรู้ความเข้าใจจากการเรียนหลังจากเรียนเนื้อหาหลักการออกแบบยาสี ตามคติความงามแบบศิลปะไทยในเครื่องประดับทับทรวง โดยตอบค าถามลักษณะยาสีในงานลงยาราชาวดี ให้ถูกต้องจ านวน 2 ข้อ จากการให้นักเรียนอธิบายถึงที่มา แรงบันดาลใจ รูปแบบ เอกลักษณ์ลักษณะยาสี ร้อน และยาสีสมัยใหม่ การออกแบบเครื่องประดับทับทรวงที่นักเรียนเข้าใจ 8.2.2 นักเรียนมีประเมินพฤติกรรมแสดงขั้นตอนปฏิบัติงานการระบายสีเครื่องประดับทับทรวง ส าหรับงานลงยาสีได้ครบตามขั้นตอน 8.2.3 เกณฑ์การประเมินการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงส าหรับงานลงยาสีไม่ต ่ากว่าร้อยละ 60
377 9. บันทึกผลหลังการจัดการเรียนรู้ 9.1 ข้อสรุปหลังการจัดการเรียนรู้ ด้านผู้สอน การจัดการเรียนการสอนในรูปแบบ online off line สอนได้ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ สอนได้ไม่ครบตามหัวข้อที่ก าหนดในแผนการจัดการเรียนรู้ยังขาดหัวข้อ ดังนี้ แนวทางการแก้ปัญหาการสอนไม่ครบหัวข้อตามแผน ด้านความพร้อมและผลการเรียนรู้ของผู้เรียน จ านวนนักเรียนทั้งหมด คน จ านวนนักเรียนที่เข้าเรียน คน จ านวนนักเรียนที่ขาดเรียน คน เกณฑ์ที่แนะน า คิดเป็นร้อยละ ดีมาก(80-100) ดี (70-79) พอใช้ (60-69) ต้องปรับปรุง (ต ่ากว่า 60) 1 การตรงต่อเวลา ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 2 การแต่งกาย, การปฏิบัติตามระเบียบ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 3 ความพร้อม, ความตั้งใจในการเรียน ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 4 มีความรับผิดชอบงานที่มอบหมาย ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง 5 มีความรู้ ความสามารถ ตรงวัตถุประสงค์ ดีมาก ดี พอใช้ ต้องปรับปรุง อื่นๆ 9.2 ปัญหา อุปสรรค 9.3 ข้อเสนอแนะและแนวทางแก้ปัญหา ลงชื่อ ผู้สอน ( นายพีระยศ แก้วปัญญา ) ลงชื่อ หัวหน้าสาขาวิชา ( นางสาวมาลาริน บุญวันต์ ) ลงชื่อ (นายธรรมนูญ เศวตสุทธิสิริกุล) ครู ท าหน้าที่ในต าแหน่ง รองผู้อ านวยการฝ่ายวิชาการ หมายเหตุปัญหา อุปสรรคและแนวทางแก้ปัญหา ผู้สอนน าไปพัฒนา ในรูปแบบของวิจัยชั้นเรียน หรือพัฒนาการจัดการเรียนรู้ในครั้งต่อไป
378 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี หน้า 1 เรื่องการเรียนรู้ที่ 16 การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี(สัปดาห์ที่ 16) การระบายสีเครื่องประดับทับทรวง การระบายสีเครื่องประดับทับทรวงมีความส าคัญที่จะเป็นต้นแบบในการจัดท าชิ้นงาน ก่อนลงมือปฏิบัติท าชิ้นงาน จริง การออกแบบงานระบายสีเพื่อจะให้เข้าใจรูปแบบการลงยาสี และการประดับอัญมณีให้ชิ้นงานมีรูปเสมือนจริง เพื่อ ง่ายต่อการปรับปรุงแก้ไข และแนวทางในการท างานโดยส่วนใหญ่มีอุปกรณ์ในการระบายสีดังนี้ 1. อุปกรณ์การระบายสี 1.1 สีประเภทสีน ้า หรือสีโปสเตอร์ สีน ้าจัดอยู่ในกลุ่มเป็นลักษณะสีโปร่งแสงที่ใช้น ้าเป็นสื่อกลางในการ ก าหนดค่าน ้าหนักของสี สีโปสเตอร์จัดอยู่ในกลุ่มสีทึบแสงที่สามารถน าน ้ามาเป็นสื่อกลางในการก าหนดค่าน ้าหนักสี ได้ แต่สีจะมีความเข้มข้นมากกว่าสีน ้าสามารถระบายสีทับซ้อนหรือระบายสีซ ้าๆได้ 1.2 พู่กัน เป็นอุปกรณ์ในการระบายสีส่วนส าคัญ พู่กันการระบายสีเครื่องประดับทับทรวงจะใช้พู่กันขนาดเล็ก ถึงขนาดกลาง เนื่องจากชิ้นงานเครื่องประดับทับทรวงมีขนาดเล็กจึงไม่มีความจ าเป็นในการใช้พู่กันขนาดใหญ่ ลักษณะขนพู่กันจะเป็นขนสังเคราะห์หรือพู่กันขนสัตว์ ลักษณะพู่กันที่ท าจากวัสดุสังเคราะห์จะมีความทนทานกว่าพู่กัน ขนสัตว์ พู่กันขนสัตว์จะมีความนิ่มและเหมาะกับการน ามาเขียนระบายด้วยสีน ้าเนื่องจากพู่กันจะอมน ้าได้มากกว่าพู่กัน ขนสังเคราะห์ 1.3 จานผสมสี ใช้ส าหรับผสมสีให้เกิดค่าน ้าหนักอ่อนแก่ตามที่ต้องการ ส่วนใหญ่จะเป็นวัสดุท าด้วยแผ่นขึ้นรูป พลาสติกสีขาว เนื่องจากต้องให้เห็นสีที่ผสมให้ได้ตามสีที่ต้องการ 1.4 ภาชนะใส่น ้า ใช้ส าหรับใส่น ้าผสมสี 1.5 ผ้าเช็ดพู่กัน ใช้ส าหรับท าความสะอาดขนพู่กันให้สะอาด หรือซับขนพู่กันให้แห้ง
379 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี หน้า 2 2. ผลงานการระบายสีชิ้นงานเครื่องประดบัทบัทรวง ดังภาพประกอบที่ 16-1 ถึง 16 - 5 ภาพที่ 16-1 การระบายสีโลหะเครื่องประดับทับทรวง
380 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี หน้า 3 ภาพที่ 16-2 การออกแบบงานลงยาสีและประดับอัญมณี
381 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี หน้า 4 ภาพที่ 16-3 รูปผลงานการออกแบบงานเครื่องประดับทับทรวง
382 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี หน้า 5 ภาพที่ 16-4 รูปผลงานการออกแบบเครื่องประดับทับทรวงแบบไม่ลงยาสี
383 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี หน้า 6 ภาพที่ 16-5 ผลงานเครื่องประดับทับทรวงชิ้นงานจริง
384 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี หน้า 7 ชื่อและหน้าที่วัสดุอุปกรณ์ในการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี ดินสอกดหรือดินสอด า ชนิด HB, 6B - ใช้ส าหรับร่างลายเขียนเส้นที่ต้องการ ยางลบ - ใช้ส าหรับลบเส้นดินสอที่ไม่ต้องการ ไม้บรรทัด - ใช้ส าหรับวัดขนาดรูปร่าง -รูปทรงเหลี่ยม กระดาษขนาด A4หรือกระดาษอาร์ต ชนิดเนื้อละเอียดเป็น มัน ขนาด 80-100 แกรม - ใช้ส าหรับเขียนลายไทยด้วยดินสอ ที่เหลาดินสอ - ใช้ส าหรับเหลาดินสอให้ไส้ดินสอมีความแหลม กระดาษช าระ - ใช้ส าหรับเช็ดผงดินสอที่ติดตามอุปกรณ์
385 ใบความรู้ วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี หน้า 8 ชื่อและหน้าที่วัสดุอุปกรณ์ในการเขียนลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี ไม้บรรทัดเทมเพลต - ใช้ส าหรับวัดขนาดและเขียนขนาดอัญมณี แผ่นกันลบ - ใช้ส าหรับลบเส้นดินสอที่ไม่ต้องการ สีน ้าตลับ - ใช้ส าหรับระบายสีลงในชิ้นงานออกแบบให้เกิดสีสันตาม ความคิดสร้างสรรค์ พู่กันสีน ้า (กลม) - ใช้ส าหรับระบายสี แก้วน ้า - ใช้ส าหรับใส่น ้าล้างพู่กันและการเจือสีผสมสี ปากกาตัดเส้น PIGMA - ใช้ส าหรับตัดเส้นชิ้นงานการออกแบบเขียนแบบ
386 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี หน้า 9 แผ่นที่ : 1 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 บอกชื่อและหน้าที่อุปกรณ์การเขียนลาย 2. 2.1 น าภาพเครื่องประดับทับทรวงที่ตัดเส้นด้วยปากกาหมึก สีด า (piqma) มาเตรียมชิ้นงานส าหรับการระบายสีดัง ภาพ
387 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : การเขียนลวดลายไทย หน่วยการเรียนรู้ : การเขียนลวดลายไทยกับงานช่างทองหลวง เรื่อง : การระบายสีลวดลายไทยส าหรับงานลงยาสี หน้า 10 แผ่นที่ : 2 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 3. 3.1 ลงสีพื้นด้วยสีเหลืองอ่อน ก าหนดแสงและค่าน ้าหนักสี โดยก าหนดแสงเข้าเครื่องประดับทับทรวงด้านซ้ายบน ดังภาพ 4. 4.1 ลงสีเหลืองให้เกิดมิติแสงเงาและค่าน ้าหนักสีด้านตรงกัน ข้ามกับแสง ให้น ้าหนักสีมีค่าน ้าหนักสีที่เข้ม และ เขียนอัญมณีตามการออกแบบ ดังภาพ