แผนวิชา ศิลปะไทย

แผนการจัดการเรียนรู้ วิชา ศิลปะไทย (20300-1005) หลักสูตร ประกาศนียบัตรวิชาชีพ สาขาวิชา ช่างทองหลวง จัดท าโดย ดร. พีระยศ แก้วปัญญา

แผนการจัดการเรียนรู้ รหัส 20300-1005วิชา ศิลปะไทย หลกัสตูร ประกาศน ี ยบตัรวิชาชี พ (ปวช.) ประเภทวิชา ศิลปกรรม สาขาวิชาช่างทองหลวง สาขางานช่างทองหลวง จัดท าโดย นายพีระยศ แก้วปัญญา กาญจนาภิเษกวิทยาลยัช่างทองหลวง ส านักงานคณะกรรมการการอาชีวศึกษา

ข ค าน า ในแต่ละศาสตร์วิชาที่เกิดขึ้นบนโลกย่อมมีพัฒนาการเช่นเดียวกันกับมนุษย์ หลายศาสตร์วิชาที่มนุษย์สร้างขึ้นล้วนแล้วแต่ทีจุดประสงค์ เกี่ยวพันกับความคิดการจัด ระเบียบทางสังคมขึ้นเพื่อเพิ่มพูนทักษะความรู้ การคิดวิเคราะห์ต่าง ๆ เพื่อให้สายวิชาชีพ นี้ มีความเจริญก้าวหน้าสอดคล้องกับการพัฒนาทางสังคมเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม โดย ค านึงถึงศิลปะวัฒนธรรมและเอกลักษณ์ประจ าชาติ การเรียนวิชาศิลปะไทยก็เป็นส่วนหนึ่ง ของการเรียนการศึกษาเอกลักษณ์ส าคัญของชาติ การศึกษาก็คือการรับมรดกภูมิปัญญา ของบรรพบุรุษสร้างไว้ การเรียนศิลปะไทยจึงเป็นส่วนหนึ่งของการบูรนาการความรู้ พัฒนาทักษะฝีมือ น าความรู้เข้าสู่การท าชิ้นงานต่อไป ในบทเรียนหลักเศรษฐกิจพอเพียงเป็นหน่วยจัดการเรียนรู้เพื่อให้เห็นถึงภูมิปัญญา ทางศิลปะไทยและอนุรักษ์รักษาศิลปะไทยไว้เป็นสมบัติทางปัญญาของชาติ เห็นคุณค่า น ามาใช้ประโยชน์ด้านความรู้ความเข้าใจน าประยุกต์ใช้ในชีวิตจริง การพร้อมรับการ เปลี่ยนแปลง ในการรวบรวมและเรียบเรียงเอกสารฉบับนี้ขึ้นเพื่อประกอบรายวิชา วิชาศิลปะไทย นี้ อาจมีข้อผิดพลาดใดๆ ข้าพเจ้ายินดีจะรับข้อเสนอแนะจากท่านผู้รู้เป็นอย่างยิ่ง เพื่อที่จะ ได้เป็นข้อมูลในการปรับปรุงในครั้งต่อไป และเป็นประโยชน์ต่อการจัดการเรียนการสอน ต่อไป นายพีระยศ แก้วปัญญา

ค สารบัญ ลกัษณะรายวิชา หน้า ฉ จุดประสงค์รายวิชา ฉ สมรรถนะรายวิชา ฉ ค าอธิบายรายวิชา ฉ ตารางวิเคราะห์หลกัสูตร ช สมรรถนะหน่วยการเรียนรู้ ซ จุดประสงค์การเรียนรู้ ญ กรอบการจดัการเรียนร้แูบบบูรณาการเป็ นเรื่อง/ชิ้นงาน/โครงการและบูรณาการหลกั ปรชัญาของเศรษฐกิจพอเพียง ต แผนการจัดการเรียนรู้ 1 เรื่องการเรียนรู้ที่ 1 การออกแบบลวดลายกนกเปลว 3 ใบความรู้ 3 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 13 ใบงาน 21 เรื่องการเรียนรู้ที่ 2 การออกแบบลวดลายกนกใบเทศ 25 ใบความรู้ 27 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 31 ใบงาน 37 เรื่องการเรียนรู้ที่ 3 การออกแบบลวดลายกนกในงานเครื่องถม 41 ใบความรู้ 43 ใบงาน 56 เรื่องการเรียนรู้ที่ 4 การคัดลอกแม่ลายบัว 61 ใบความรู้ 63 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 71 ใบงาน 75

ง สารบัญ (ต่อ) หน้า เรื่องการเรียนรู้ที่ 5 การคัดลอกแม่ลายก้านต่อดอก 79 ใบความรู้ 81 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 87 ใบงาน 91 เรื่องการเรียนรู้ที่ 6 การคัดลอกแม่ลายหน้ากระดาน 95 ใบความรู้ 97 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 105 ใบงาน 109 เรื่องการเรียนรู้ที่ 7 การคดัลอกแม่ลายกรวยเชิง 112 ใบความรู้ 114 ใบงาน 129 เรื่องการเรียนรู้ที่ 8 การออกแบบแม่ลายบัวลูกแก้ว 134 ใบความรู้ 136 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 152 ใบงาน 157 เรื่องการเรียนรู้ที่ 9 การออกแบบแม่ลายดอก 162 ใบความรู้ 164 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 173 ใบงาน 175 เรื่องการเรียนรู้ที่ 10 การออกแบบแม่ลายหน้ากระดาน 180 ใบงาน 182 เรื่องการเรียนรู้ที่ 11 การออกแบบแม่ลายกรวยเชิง 186 ใบงาน 188 เรื่องการเรียนรู้ที่ 12 การออกแบบลวดลายเครื่องประดับก าไล 192 ใบความรู้ 194

จ สารบัญ (ต่อ) หน้า ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 200 ใบงาน 204 เรื่องการเรียนรู้ที่ 13 การระบายสีเครื่องประดับก าไล 209 ใบความรู้ 211 ใบล าดับขั้นตอนการปฏิบัติงาน 215 ใบงาน 216 เรื่องการเรียนรู้ที่ 14-15 การออกแบบลวดลายประเภทเครื่องใช้พานในงานช่างทอง หลวง 220 ใบงาน 222 เรื่องการเรียนรู้ที่ 16 การน าเสนอผลงานการออกแบบเครื่องประดับและเครื่องใช้ใน งานช่างทองหลวง 227 ใบความรู้ 229 บรรณานุกรม 241

ฉ ลกัษณะรายวิชา รหสัวิชา 20300-1005 ชื่อวิชา ศิลปะไทย หน่วยกิต 1-3-2 เวลาเรียนต่อภาค 90 ชั ่วโมง _________________________________ จดุประสงคร ์ ายวิชา 1. เข้าใจประวัติและวิวัฒนาการของลวดลายไทยสมัยต่างๆ หลักการเขียน หลักการ คัดลอกลวดลายตามคตินิยมของศิลปะลวดลายไทย 2. มีทักษะในการใช้วัสดุ อุปกรณ์การเขียนลวดลายไทยให้เหมาะสมงานคัดลอกลวดลาย และการผูกลายโดยการสร้างสรรค์ขึ้นมาใหม่ตามกระบวนการการน าเสนอและการ ประเมินคุณค่าชิ้นงาน 3. มีกิจนิสัยที่ดีในการปฏิบัติงาน มีความรับผิดชอบ ใส่ใจ ใฝ่รู้ และมีจรรยาบรรณใน วิชาชีพ สมรรถนะรายวิชา 1. แสดงความรู้เกี่ยว ทักษะและเจตคติในการท างาน 2. งานคัดลอกลวดลาย และการผูกลาย เขียนลวดลายตามหลักการและกระบวนการ 3. น าเสนอผลงาน ประเมินผลงาน แก้ปัญหาและพัฒนางานศิลปะไทย คา อธิบายรายวิชา ศึกษาเกี่ยวกับประวัติและวิวัฒนาการของลวดลายตามคติของศิลปะไทยสมัยต่างๆ หลักการเขียนลวดลาย คัดลอกแม่ลาย ผูกลาย และการประยุกต์ใช้ในงานประเภทต่างๆ การออกแบบลวดลายประกอบในงานเครื่องประดับอัญมณี ศึกษาเกี่ยวกบั ประวตัิและวิวฒันาการลวดลายไทยตามคติความงามของ ศิลปะไทยเปรียบเทียบรูปแบบลวดลายไทนสมยัต่างๆ ปฏิบตัิงานเขียนลวดลาย คดัลอกแม่ลาย ออกแบบผูกลายลวดลายไทยประกอบลงในรูปทรงเครื่องใช้งาน เครื่องประดับอัญมณีและงานช่างทองหลวง

ช ตารางวิเคราะหห ์ ลกัสตูร รหสัวิชา 20300-1005 ชื่อวิชา ศิลปะไทย หน่วยกิต 1-3-2 เวลาเรียนต่อภาค 72 ชั ่วโมง ระดับชั้น ปวช. สาขาวิชา/กลุ่มวิชา/ ช่างทองหลวง พทุธิพิสยั ทัก ษะพิ สัย จิ ต พิ สัย ล าดับความส าคัญ ความรู้ จ านวนคาบ ความข้าใจ น าไปใช้ วิเคราะห์/สังเคราะห์ ประเมินค่า สร้างสรรค์ 1. การออกแบบลวดลายกนก 1 1 2 2 - - 10 5 4 12 2. การคัดลอกลวดลายแม่ลาย 1 1 2 2 - - 10 5 3 16 3. การออกแบบลวดลายแม่ลาย 1 1 2 2 - - 15 5 2 16 4. การออกแบบลวดลายในงานช่างทองหลวง 2 2 2 2 2 2 15 5 1 20 5 5 8 8 2 2 สดัส่วน 4 3 1 2 6 5 30 50 20 รวม 100 64 พฤติกรรม ชื่อหน่วย/งาน

ซ สมรรถนะหน่วยการเรยีนรู้ ชื่อหน่วยการเรียนรู้ / เรื่องการสอน สมรรถนะประจา หน่วย/เกณฑก์ารปฏิบตัิงาน สัปดาห์ ที่ ชั ่วโมงที่ หน่วยที่ 1 1-3 12 ชื่อหน่วย การออกแบบลวดลาย กนก 1 ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับหลักการผูกลายกนก 2. ปฏิบัติงานออกแบบผูกลายกนกลงในรูปทรง ต่างๆ 3. เลือกลวดลายที่เหมาะสมการออกแบบลวดลายใน รูปทรงต่างๆ 4. มีกิจนิสัยที่ดีในการปฏิบัติงานและรักษาอุปกรณ์ ในการออกแบบ หน่วยที่2 4-7 16 ชื่อหน่วย การคัดลอกลวดลาย แม่ลาย 1.ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการคัดลอกลวดลายแม่ ลาย 2. ปฏิบัติงานคัดลอกลวดลายแม่ลายลงในรูปทรง ต่างๆ 3. เลือกแบบลวดลายแม่ลายที่เหมาะสมลงในรูปทรง ต่างๆ 4. มีกิจนิสัยที่ดีในการปฏิบัติงานและรักษาอุปกรณ์ ในการออกแบบ สอบกลางภาค 8 4 หน่วยที่3 9-12 16 ชื่อหน่วย การออกแบบลวดลาย แม่ลาย 1. ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการออกแบบลวดลาย แม่ลาย 2. ปฏิบัติงานออกแบบลวดลายแม่ลายลงในรูปทรง ต่างๆ 3. เลือกแบบลวดลายแม่ลายที่เหมาะสมลงในรูปทรง ต่างๆ 4. มีกิจนิสัยที่ดีในการปฏิบัติงานและรักษาอุปกรณ์ ในการออกแบบ

ฌ หน่วยที่4 13-17 20 ชื่อหน่วย การออกแบบลวดลาย ในงานช่างทองหลวง 1. ความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการออกแบบลวดลาย ในงานช่างทองหลวง 2. ปฏิบัติงานออกแบบลวดลายในงานช่างทองหลวง ลงในชิ้นงานเครื่องประดับ 3. ปฏิบัติงานออกแบบลวดลายในงานช่างทองหลวง ลงในชิ้นงานเครื่องใช้ 4. สร้างสรรค์ลวดลายในงานช่างทองหลวงที่เหมาะ สมลงในรูปทรงของเครื่องประดับและเครื่องใช้ 5. เลือกรูปแบบลวดลายไทยที่เหมาะสมกับเทคนิค งานช่างทองหลวงในการออกแบบเครื่องประดับ และเครื่องใช้ 6. มีกิจนิสัยที่ดีในการปฏิบัติงานและรักษาอุปกรณ์ ในการออกแบบ สอบประเมินปลายภาค 18 4 รวม 72

ญ จุดประสงค์การเรียนรู้ ชื่อหน่วยการเรียนรู้ จุดประสงค์การเรียนรู้ ความรู้ ทักษะ คุณลักษณะที่พึงประสงค์ หน่วยที่ 1 การออกแบบ ลวดลายกนก เรื่อง การออกแบบ ลวดลายกนก เปลว 1. บอกรูปแบบการ วิวัฒนาการลายกนกใน สมัยต่างๆ ได้อย่าง ถูกต้อง 2. อธิบายหลักการ ออกแบบลวดลายกนก เปลวได้อย่างถูกต้อง 1. เลือกรูปแบบลวดลาย กนกเปลวมาใช้ในการ ออกแบบลวดลายกนก เปลวได้อย่างเหมาะสม 2. แสดงการปฏิบัติงาน การแบ่งตัวลายกนก เปลวลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่าง เหมาะสม 3. ปฏิบัติงานออกแบบ ลวดลายเปลวลงใน รูปทรงสี่เหลี่ยมได้อย่าง เหมาะสม 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ เรื่อง การออกแบบ ลวดลายกนกใบ เทศ 1. บอกรูปแบบการ วิวัฒนาการลายกนกใบ เทศในสมัยต่างๆ ได้ อย่างถูกต้อง 2. สรุปหลักการออกแบบ ลวดลายกนกใบเทศได้ อย่างถูกต้อง 1. เลือกรูปแบบลวดลาย กนกใบเทศมาใช้ในการ ออกแบบลวดลายกนก ใบเทศได้อย่าง เหมาะสม 2. แสดงการปฏิบัติงาน การแบ่งตัวลายกนกใบ เทศลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่าง เหมาะสม 3. ปฏิบัติงานออกแบบ ลวดลายใบเทศลงใน รูปทรงสี่เหลี่ยมได้อย่าง เหมาะสม 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ

ฎ เรื่อง การออกแบบ ลวดลายกนกในงาน เครื่องถม 1. บอกลวดลายกนกใน งานเครื่องถมได้อย่าง ถูกต้อง 2. สรุปข้อแตกต่างระหว่าง รูปแบบลวดลายกนกใน งานเครื่องถมกับรูปแบบ ลายกนกในงานช่างอื่นๆ ได้อย่างถูกต้อง 1. เลือกรูปแบบลวดลาย กนกในงานเครื่องถมมา ใช้ในการออกแบบได้ อย่างเหมาะสม 2. แสดงการปฏิบัติงาน การแบ่งตัวลายลวดลาย กนกในงานเครื่องถมลง ในรูปทรงสี่เหลี่ยมได้ อย่างเหมาะสม 3. ปฏิบัติงานออกแบบ ลวดลายกนกในงาน เครื่องถมลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่าง เหมาะสม 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ หน่วยที่ 2 การคัดลอก ลวดลายแม่ลาย เรื่อง การคัดลอกแม่ลาย บัว 1. อธิบายลักษณะแม่ลาย บัวได้อย่างถูกต้อง 2. บอกข้อวิธีการเลือกใช้ แม่ลายบัวที่น ามาใช้ใน งานศิลปะไทยและงาน ช่างทองหลวงได้อย่าง น้อย 3 ข้อ 1. เลือกรูปแบบแม่ลายบัว ในงานลงยาสีมาใช้ใน การออกแบบได้อย่าง เหมาะสม 2. แสดงการปฏิบัติงาน การแบ่งตัวลายแม่ลาย บัวในงานเครื่องถมลงใน รูปทรงสี่เหลี่ยมได้อย่าง เหมาะสม 3. ปฏิบัติงานคัดลอกแม่ ลายบัวในงานลงยาสีลง ในรูปทรงสี่เหลี่ยมได้ อย่างเหมาะสม 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ

ฏ เรื่อง การคัดลอกแม่ลาย ก้านต่อดอก เรื่อง การคัดลอกแม่ลาย หน้ากระดาน เรื่อง การคัดลอกแม่ลาย กรวยเชิง 1. อธิบายลักษณะลาย ก้านต่อดอกได้อย่าง ถูกต้อง 2. บอกข้อวิธีการเลือกใช้ ลายก้านต่อดอกที่ น ามาใช้ในงานศิลปะ ไทยและงานช่างทอง หลวงได้อย่างน้อย 3 ข้อ 1. อธิบายลักษณะลาย หน้ากระดานได้อย่าง ถูกต้อง 2. บอกข้อวิธีการเลือกใช้ ลายหน้ากระดานที่ น ามาใช้ในงานศิลปะ ไทยและงานช่างทอง หลวงได้อย่างน้อย 3 ข้อ 1. อธิบายลักษณะลาย กรวยเชิงได้อย่างถูกต้อง 1. เลือกรูปแบบแม่ลาย ก้านต่อดอกส าหรับใช้ ในงานคร ่าได้อย่าง เหมาะสม 2.แสดงการปฏิบัติงาน คัดลอกแม่ลายก้านต่อ ดอกลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่างถูกต้อง 3. ปฏิบัติงานคัดลอกแม่ ลายก้านต่อดอกในงาน เครื่องคร ่าลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่างถูกต้อง 1. เลือกรูปแบบแม่ลาย หน้ากระดานส าหรับใช้ ในงานเครื่องถมได้อย่าง เหมาะสม 2.แสดงการปฏิบัติงาน คัดลอกแม่ลายหน้า กระดานลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่างถูกต้อง 3. ปฏิบัติงานคัดลอกแม่ ลายหน้ากระดานในงาน เครื่องถมลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่างถูกต้อง 1. เลือกรูปแบบแม่ลาย กรวยเชิงส าหรับใช้ใน งานคร ่าได้อย่าง เหมาะสม 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการเขียน แบบ 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการเขียน แบบ 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน

ฐ 2. บอกข้อวิธีการเลือกใช้ ลายกรวยเชิงที่น ามาใช้ ในงานศิลปะไทยและ งานช่างทองหลวงได้ อย่างน้อย 3 เทคนิค 2.แสดงการปฏิบัติงาน คัดลอกแม่ลายกรวยเชิง ลงในรูปทรงสี่เหลี่ยมได้ อย่างถูกต้อง 3. ปฏิบัติงานคัดลอกแม่ ลายกรวยเชิงในงาน เครื่องคร ่าลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่างถูกต้อง 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการเขียน แบบ หน่วยที่ 3 การออกแบบ ลวดลายแม่ลาย เรื่อง การออกแบบแม่ลาย บัวลูกแก้ว 1. อธิบายลักษณะแม่ลาย บัวลูกแก้วในแต่ละ รูปแบบได้อย่าง ถูกต้อง 2. บอกข้อวิธีการก าหนด สัดส่วนแม่ลายบัวที่ น ามาใช้ในงานศิลปะ ไทยและงานช่างทอง หลวงได้อย่างเหมาะสม 1. เลือกรูปแบบแม่ลายบัว ลูกแก้วในงานลงยาสีมา ใช้ในการออกแบบได้ อย่างเหมาะสม 2. แสดงการปฏิบัติงาน การแบ่งสัดส่วนตัวลาย แม่ลายบัวลูกแก้วในงาน เครื่องถมลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่าง เหมาะสม 3. ปฏิบัติงานออกแบบแม่ ลายบัวลูกแก้วในงานลง ยาสีลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่าง เหมาะสม 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ

ฑ เรื่อง การออกแบบแม่ลาย ดอก เรื่อง การออกแบบแม่ลาย หน้ากระดาน เรื่อง การออกแบบแม่ลาย กรวยเชิง 1. อธิบายลักษณะลาย ดอกได้อย่างถูกต้อง 2. บอกข้อวิธีการก าหนด สัดส่วนลายดอกที่ น ามาใช้ในงานศิลปะ ไทยและงานช่างทอง หลวงได้อย่างเหมาะสม 1. อธิบายลักษณะลาย หน้ากระดานได้อย่าง ถูกต้อง 2. บอกข้อวิธีการแบ่ง สัดส่วนลายหน้า กระดานที่น ามาใช้ใน งานศิลปะไทยและงาน ช่างทองหลวงได้อย่าง เหมาะสม 1. อธิบายลักษณะลาย กรวยเชิงได้อย่าง ถูกต้อง 1. เลือกรูปแบบแม่ลาย ดอกส าหรับใช้ในงาน สลักดุนได้อย่าง เหมาะสม 2.แสดงการปฏิบัติงาน แบ่งสัดส่วนแม่ลายดอก ลงในรูปทรงสี่เหลี่ยมได้ อย่างถูกต้อง 3. ปฏิบัติงานออกแบบแม่ ลายดอกในงานสลักดุน ในรูปทรงสี่เหลี่ยมได้ อย่างถูกต้อง 1. เลือกรูปแบบแม่ลายหน้า กระดานส าหรับใช้ใน งานลงยาสีได้อย่าง เหมาะสม 2.แสดงการปฏิบัติงานแง สัดส่วนแม่ลายหน้า กระดานลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่างถูกต้อง 3. ปฏิบัติงานออกแบบแม่ ลายหน้ากระดานในงาน ลงยาสีในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่างถูกต้อง 1. เลือกรูปแบบแม่ลาย กรวยเชิงส าหรับใช้ใน งานคร ่าได้อย่าง เหมาะสม 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน

ฒ 2. บอกข้อวิธีการก าหนด สัดส่วนลายกรวยเชิงที่ น ามาใช้ในงานศิลปะ ไทยและงานช่างทอง หลวงได้อย่างเหมาะสม 2.แสดงการปฏิบัติงาน แบ่งสัดส่วนแม่ลาย กรวยเชิงลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่างถูกต้อง 3. ปฏิบัติงานออกแบบแม่ ลายกรวยเชิงในงาน เครื่องคร ่าลงในรูปทรง สี่เหลี่ยมได้อย่างถูกต้อง 2. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ หน่วยที่ 4 การออกแบบ ลวดลายในงานช่างทอง หลวง เรื่อง การออกแบบ ลวดลาย เครื่องประดับก าไล เรื่อง การระบายสี เครื่องประดับก าไล 1. อธิบายหลักการ ออกแบบลวดลาย เครื่องประดับก าไลได้ อย่างถูกต้อง 2. บอกข้อวิธีการก าหนด สัดส่วนลวดลายไทยที่ น ามาใช้ในงาน เครื่องประดับก าไลได้ อย่างเหมาะสม 1. อธิบายการเลือกใช้สีใน การระบายสี เครื่องประดับก าไลได้ อย่างถูกต้อง 2. สรุปวิธีการใช้สีตาม หลักความงามศิลปะไทย ในการระบายสี 1. เลือกรูปแบบแม่ลาย ส าหรับใช้ในออกแบบ เครื่องประดับก าไลได้ อย่างเหมาะสม 2.แสดงการปฏิบัติงาน แบ่งสัดส่วนลวดลายลง ในพื้นที่เครื่องประดับ ก าไลได้อย่างเหมาะสม 3. ปฏิบัติงานออกแบบ ลวดลายใน เครื่องประดับก าไลได้ อย่างเหมาะสม 1. เลือกรูปแบบสีส าหรับ เทคนิคงานลงยาสีที่ใช้ใน ออกแบบเครื่องประดับ ก าไลได้อย่างเหมาะสม 2.แสดงการปฏิบัติงาน ระบายสีตามขั้นตอนการ ระบายสีลวดลายลงใน 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2. มีความคิดสร้างสรรค์ และใฝ่รู้ในด้านการ ออกแบบ 3. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการปฏิบัติงาน 2. มีความคิดสร้างสรรค์ และใฝ่รู้ในด้านการ ออกแบบ

ณ เรื่อง การออกแบบ ลวดลายประเภท เครื่องใช้พานใน งานช่างทองหลวง เครื่องประดับก าไลได้ อย่างเหมาะสม 1. อธิบายหลักการ ออกแบบลวดลาย ประเภทเครื่องใช้พานใน งานช่างทองหลวงได้ อย่างถูกต้อง 2. บอกข้อวิธีการก าหนด สัดส่วนออกแบบ ลวดลายประเภท เครื่องใช้พานในงาน ช่างทองหลวงได้อย่าง เหมาะสม พื้นที่เครื่องประดับทับ ทรวงได้อย่างเหมาะสม 3. ปฏิบัติงานระบายสีใน เครื่องประดับก าไลด้อย่าง เหมาะสม 4. ประเมินคุณค่าการ ออกแบบเครื่องประดับ ก าไลได้อย่างเหมาะสม 1. เลือกรูปแบบแม่ลาย ส าหรับใช้ในออกแบบ ลวดลายประเภท เครื่องใช้พานในงาน ช่างทองหลวงได้อย่าง เหมาะสม 2.แสดงการปฏิบัติงาน แบ่งสัดส่วนลวดลายลง ในพื้นที่ประเภท เครื่องใช้พานในงาน ช่างทองหลวงได้อย่าง เหมาะสม 3. ปฏิบัติงานออกแบบ ลวดลายประเภท เครื่องใช้พานในงาน ช่างทองหลวงได้อย่าง เหมาะสม 3. มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ 1. มีกิจนิสัยละเอียด รอบคอบในการ ปฏิบัติงาน 2.มีความคิดสร้างสรรค์และ ใฝ่รู้ในด้านการออกแบบ 3.มีกิจนิสัยที่ดีในการ ปฏิบัติงานและรักษา อุปกรณ์ในการออกแบบ เขียนแบบ เรื่อง การน าเสนอผลงาน การออกแบบเครื่องประดับ และเครื่องใช้ในงาน ช่างทองหลวง 1. อธิบายขั้นตอนการ น าเสนอผลงานการ ออกแบบเครื่องประดับ และเครื่องใช้ในงาน ช่างทองหลวงได้อย่าง ถูกต้อง 1. บอกเหตุผลในการ ออกแบบเครื่องประดับ และเครื่องใช้ในงาน ช่างทองหลวงได้อย่าง ถูกต้อง 1. มีกิจนิสัยใฝ่การเรียนรู้ ในด้านการออกแบบ 2. มีความมั่นใจและเชื่อมั่น ในตนเอง

ด 2. อภิปรายการน าเสนอ ผลงานการออกแบบ เครื่องประดับและเครื่องใช้ ในงานช่างทองหลวง ได้อย่างเหมาะสม 2. วางรูปแบบในการ น าเสนอข้อมูลการ ออกแบบเครื่องประดับ และเครื่องใช้ในงาน ช่างทองหลวงได้อย่าง เหมาะสม 3. ประเมินคุณค่าผลงาน การออกแบบ เครื่องประดับและ เครื่องใช้ในงาน ช่างทองหลวง ได้อย่างเหมาะสม 3. มีกิจนิสัยยอมรับและรับ ฟังความคิดเห็นของตน อื่น สอบประเมินปลายภาค

ต ด้านสังคม ด้านเศรษฐกิจ ด้านวัฒนธรรม ด้านสิ่งแวดล้อม ความรับผิดชอบต่อตนเอง และสังคม การมีจรรยาบรรณ ในวิชาชีพ การประยุกต์ความรู้นำมา พัฒนาชิ้นงานในรูปแบบใหม่ พัฒนางานสู่การตลาด การรักษาศิลปะไทย และการ นำมาประยุกต์ใช้ให้เข้ากับการ พัฒนางานและสังคมปัจจุบัน การเรียนรู้ธรรมชาติการรักษา สภาพแวดล้อม การสร้างแรง บันดาลใจจากธรรมชาติมาสู่ การออกแบบลวดลายไทย กรอบการจดัการเรียนร ้ แูบบบูรณาการเป็ นเร ื่อง/ชิ้นงาน/โครงการ และบูรณาการหลกัปรชัญาของเศรษฐกิจพอเพียง ผลกระทบเพื่อความสมดุล พร้อมรับการเปลี่ยนแปลง สมรรถนะด้านความมีเหตุผล -การศึกษางานศิลปะไทยที่เกี่ยวข้อง กับงานช่างทองหลวงและงาน เครื่องประดับ สมรรถนะด้านความพอประมาณ -หลักการประยุกต์ศิลปะไทยกับ งานช่างทองหลวงและงาน เครื่องประดับ สมรรถนะด้านความมภีูมิคุ้มกนั -ความเข้าใจในคุณค่างานช่างทองหลวง งานเครื่องประดับและงานศิลปกรรม ไทย เงื่อนไขด้านความรู้และทักษะ -ปรับประยุกต์การออกแบบลวดลาย ไทยเข้ากับงานช่างทองหลวงและงาน เครื่องประดับ เงื่อนไขด้านคุณธรรม จริยธรรม ค่านิยม คุณลักษณะที่พึงประสงค์ - ขยัน พากเพียร ใฝ่หาความรู้ วิชา ศิลปะไทย รหัสวิชา 20300-1005

1 แผนการจัดการเรียนรู้มุ่งเน้นสมรรถนะ หน่วยที่1 วิชา ศิลปะไทย รหัสวิชา 20300-1005 สอนครั้งที่ 1 ชั่วโมงรวม 12 ชื่อหน่วยการเรียนรู้การออกแบบลวดลายกนก เรื่อง การออกแบบลวดลายกนกเปลว จ านวนชั่วโมง 4 สัปดาห์ที่ 1 เรื่อง กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ/เครื่องมือ การประเมิน เวลา เกณฑ์ การ ประเมิน 1.การ ออกแบบ ลวดลาย กนก เปลว 1.1 น าเข้าสู่บทเรียนสอบถามประสบการณ์การออกแบบ ลวดลายกนกเปลวที่นักเรียนเคยมีประสบการณณ์ 1.2 ทดสอบความรู้เกี่ยวกับงานศิลปะไทยที่น าลวดลาย กนกเปลวมาใช้ในการออกแบบ 1.3 อธิบายรูปแบบวิวัฒนาการการเปลี่ยนแปลงลายกนก ในแต่ละยุคสมัย 1.4 ทบทวนความรู้เกี่ยวกับรูปแบบวิวัฒนาการการ เปลี่ยนแปลงลายกนกในแต่ละยุคสมัย 1.5 สาธิตปฏิบัติงานออกแบบลวดลายกนกเปลวลงใน กรอบสี่เหลี่ยมโดยเริ่มจากการเขียนโครงส้างตัวลาย และการเขียนรายละเอียด 1.6 ให้นักเรียนปฏิบัติงานทดลองออกแบบลวดลายกนก เปลวลงในกรอบสี่เหลี่ยม 1.7 เรียกตรวจผลงานการออกแบบลวดลายกนกเปลวเป็น รายบุคคลพร้อมให้ค าแนะน า การแก้ใขปรับปรุงผลงาน 1.8 ให้นักเรียนปฏิบัติงานออกแบบลวดลายกนกเปลวลง ในกรอบสี่เหลี่ยมต่อ การซักถาม แบบทดสอบก่อน เรียน ใบความรู้/Power piont การสอบถาม ใบขั้นตอนการ ปฏิบัติงาน ใบงาน แบบประเมินผล งาน ใบงาน 10 นาที 10 นาที 50 นาที 10 นาที 20 นาที 60 นาที 20 นาที 30 นาที

2 1.9 ตรวจผลงานออกแบบลวดลายกนกเปลวลงในกรอบ สี่เหลี่ยมพร้อมวิจารณ์ผลงานเป็นรายบุคคล 1.10 มอบหมายงานที่ต้องปฏิบัติงานนอกเวลาเรียน 1.11 สรุปผลการเรียนรู้การออกแบบลวดลายกนกเปลวลง ในกรอบสี่เหลี่ยม การประเมินผลสมัฤทธ์ิทางการเรียนเรื่อง การ ออกแบบลวดลายกนกเปลวลงในกรอบสี่เหลี่ยมผลงาน การเขียนแสดงแบบต้องมีคะแนนผ่านเกณฑ์คะแนนร้อย ละ 60 อภิปราย ใบงาน บรรยาย/อภิปราย แบบประเมินผล งานออกแบบ ลวดลายกนก เปลวลงในกรอบ สี่เหลี่ยม 10 นาที 10 นาที 10 นาที ผลงานการ เขียนแสดง แบบต้องมี คะแนนผ่าน เกณฑ์ค่า ระดับ คะแนนร้อย ละ 60

3 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน้า 1 เรื่องการเรียนรู้ที่ 1 การออกแบบลวดลายกนกเปลว ลักษณะของลายกนก ลายกนกแบ่งเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้ ดังนี้คือ 1. ลายกนกก้านขด กนกก้านขด การผูกลวดลายชนิดที่เป็นเถาแบบหนึ่งเรียกว่า กนกก้านขดหรือลายก้านขดลวดลายแบบ นี้อาศัยเถาเป็นหลักในการผูกเขียน การผูกวางเถามีลักษณะเฉพาะที่ต้องไขว้ลงขมวดกันเป็นก้นหอยแม้ว่าการ เดินเถาแตกแยกออกไปสัดเท่าใดในพื้นซึ่งประสงค์ที่จะผูกลวดลายให้เต็มนั้นก็ตาม ก็จะต้องผูกเถาให้ขดเป็น ขมวดต่อเนื่องกันไปทั้งสิ้น เถาที่ผูกขดเป็นวงแต่ละวงจ าเป็นที่จะต้องน าเอาตัวกนกมาผูกประกอบเข้าด้วยกัน เป็นระยะ ทิ้งช่องไฟเป็นจังหวะตามล าดับเสมอกัน ตัวกนกที่น ามาผูกเข้ากับเถานี้สมมุติว่าเป็นใบเป็นช่อของ เถาไม้ตามปรกติในธรรมชาติ กนกก้านขดซึ่งผูกท าเถาเดินเป็นวงขมวดคล้ายก้นหอยนี้ตรงส่วนปลายเถาตรงใจ กลางวงมักจะท าเป็นช่อกนกหางโตบ้างพุ่มใบเทศบ้าง ท าเป็นรูปภาพราชสีห์ คชสีห์ หรือสัตว์หิมพานต์โผล่ ออกมาเพียงท่อนหัวบ้างหรือท าเป็นรูปอมนุษย์ รูปเทพยดาบ้างก็มีลวดลายกนกก้านขดซึ่งท ารูปภาพหรือ ลวดลายบางประเภทต่อออกไปเช่นที่ว่านี้ มักมีชื่อเรียกต่างๆ กันตามแบบที่ น ามาผูกเขียนนั้นๆเป็นต้นว่ากนก ก้านขดหน้าสิงห์ กนกก้านขดใบเทศ กนกก้านขดหางโต ฯลฯ กนกก้านขด เป็นลวดลายที่นิยมใช้ผูกส าหรับลายปูนปั้น สลักไม้ และลายประดับมุกเป็นส่วนมาก การ เขียนระบายสีหรือท าเป็นลายปิดทองรดน ้า ดังภาพประกอบที่ 1-1 ภาพที่ 1-1 ลายกนกก้านขด ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 47.

4 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน้า 2 2. ลายกนกรวงข้าว กนกรวงข้าว เป็นการผูกลายกอกนกเลียนแบบต้นข้าวหรือต้นไม้ประเภทกอ มีทั้งผูกลายแบบเปลวและ ลายใบเทศลวดลายเป็นรูปช่อกนกอ่อนโอนคล้ายรวงข้าว รูปทรงช่อลายมักผูกเข้าตามกรอบจ ากัดหรือรูปทรงอิสระ ก็สามารถท าได้ มักใช้ ภาพสัตว์ตกแต่งคละเคล้าให้เกิดความสวยงามดูมีชีวิตชีวา ดังภาพประกอบที่ 1-2 ภาพที่ 1-2 ลายกนกรวงข้าว ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 46.

5 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว: การเขียนช่อลายกนก หน้า 3 3. ลายกนกพะเนียง กนกพะเนียง คือการผูกลายเป็นลักษณะกอกนก แต่ลวดลายอยู่ในลักษณะพุ่งออกจากแกนกลางเป็น ดอกพุ่มข้าวบิณฑ์บ้าง เป็นกนกเปลวบ้าง เหมือนดอกไม้ไฟถูกจุดให้ลุกเป็นช่องาม เรียกว่า ไฟพะเนียง ดังภาพประกอบที่ 1-3 ภาพที่ 1-3 ลายกนกพะเนียง ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 46.

6 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว: การเขียนช่อลายกนก หน้า 4 4. ลายกนกนาค กนกนาค เป็นกนกชนิดหนึ่งที่ช่างประดิษฐ์แผลงปลายลายเป็นเศียรนาค ซึ่งในทางด้านสถาปัตยกรรม ของไทยมีการค้นพบดินเผารูปหัวพญานาคในยุคสุโขทัย เป็นลักษณะของส่วนที่เป็นหางหงส์ของหลังคาเรียก หางหงส์หัวนาค ในด้านงานไม้แกะสลักแล้ว ราชรถที่พิพิธภัณฑ์สถานแห่งชาติเป็นกนกนาคที่จัดว่าสวยงาม มากที่สุด ในปัจจุบันกนกนาคที่ใช้ส าหรับหางหงส์ได้เปลี่ยนไป มีการน าศีรษะของสัตว์ต่างๆ มาประดิษฐ์แทน โดยช่างรุ่นใหม่ๆ ส่วนช่างปั้นปูนสดที่จังหวัดเพชรบุรี นิยมปั้นหางหงส์เป็นศีรษะมนุษย์ยักษ์ฯ หรือเลียนแบบ หน้าบุคคลส าคัญในปัจจุบัน กนกนาคโดยมากใช้ท าเครื่องโลหะรูปพรรณ ประดับประกอบริมหน้ากระถอบพระพุทธปฏิมากร ทรงเครื่องใหญ่ หรือที่ปลายสาหร่ายประกอบข้างเสาโบสถ์วิหารเป็นต้น ดังภาพประกอบที่ 1-4 ภาพที่ 1-4 ลายกนกนาค ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 46.

7 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว: การเขียนช่อลายกนก หน้า 5 5. ลายกนกผักกูด กนกผักกูด มีทรงเหมือนกนกสามตัว แต่ส่วนปลายหรือส่วนยอดอยู่ในลักษณะขดหรือขมวดคล้ายผัก กูด บางทีเรียกว่ากนกยอกกลับ หรือกนกเขมร เป็นลายที่ประดิษฐ์ขึ้นมาโดยเลียนแบบลวดลายของขอม ไม่อยู่ ในท่วงทีของกนกแบบไทยจึงหน้าจะเรียกว่าลายผักกูดดังภาพประกอบที่ 1-5 ภาพที่ 1-5 ลายกนกผักกูด ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 53.

8 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว: การเขียนช่อลายกนก หน้า 6 6. ลายกนกขบคาบ กนกขบคาบ คือการผูกลวดลายเป็นส่วนประกอบของช่อ เถา ก้าน เพื่อใช้เป็นตัวต่อลายและแยกลาย มี ลักษณะเป็นรูปหน้าสัตว์ด้านเสี้ยวที่เรียกว่า นกคาบ และเป็นรูปหน้าสัตว์ด้านอัดเรียก หน้าขบ ดังภาพประกอบ ที่ 1-6 ภาพที่ 1-6 ลายกนกขบคาบ ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 47.

9 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว: การเขียนช่อลายกนก หน้า 7 7. ลายกนกนารี กนกนารีเกิดจาการแบ่งตัวลายในกนกสามตัวให้ละเอียด งดงาม เท่าที่จะแบ่งได้ในเนื้อที่กนกสามตัว ตามความเหมาะสม มีทั้งชนิดเปลวและใบเทศ กนกหางหงส์หรือ กนกหางกินนร เกิดจากการแบ่งตัวลายในกระหนกสามตัวให้ละเอียดขึ้นเหมือน กนกนารีดังภาพประกอบที่ 1-7 ภาพที่ 1-7 ลายกนกนารี ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 53.

10 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว: การเขียนช่อลายกนก หน้า 8 8. ลายกนกหางโต กนกหางโต เป็นแม่ลายทรงเหมือนกนกสามตัวเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า เทศหางโต เป็นแม่ลายประเภทช่อ การผูกลายมักใช้ใบเทศ และเปลว ตรงส่วนบนต่อจากก้านขึ้นไปอยู่ในทรงพุ่ม ดังภาพประกอบที่ 1-8 ภาพที่ 1-8 ลายกนกหางโต ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 46.

11 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว: การเขียนช่อลายกนก หน้า 9 ลักษณะช่อลายกนก ดังภาพประกอบที่ 1-9 ภาพที่ 1-9 ลักษณะช่อลายกนก

12 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว: การเขียนช่อลายกนก หน้า 10 ชื่อและหน้าที่วัสดุอุปกรณ์ในงานเขียนช่อลายกนก ดินสอกดหรือดินสอด า ชนิด HB - ใช้ส าหรับร่างลายเขียนเส้นที่ต้องการ ยางลบ - ใช้ส าหรับลบเส้นดินสอที่ไม่ต้องการ ไม้บรรทัด - ใช้ส าหรับวัดขนาดรูปร่าง -รูปทรงเหลี่ยม กระดาษขนาด A4หรือกระดาษอาร์ต ชนิดเนื้อละเอียด เป็นมัน ขนาด 80-100 แกรม - ใช้ส าหรับเขียนลายไทยด้วยดินสอ ที่เหลาดินสอ - ใช้ส าหรับเหลาดินสอให้ไส้ดินสอมีความแหลม กระดาษช าระ - ใช้ส าหรับเช็ดผงดินสอที่ติดตามอุปกรณ์

13 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน้า 11 แผ่นที่ : 1 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 บอกชื่อและหน้าที่อุปกรณ์การเขียนลาย 2. 2.1 ก าหนดขนาดรูปทรงโครงสร้างช่อลายกนก

14 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน้า 12 แผ่นที่ : 2 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 3. 3.1 ร่างเส้นช่อลายกนก 3.2รูปทรงช่อลายมีรูปทรงเหมือนกันกับลายกนกสามตัว 4. 4.1 ร่างเส้นในลายตัวเหงา 4.2 การร่างเส้นรูปแบบเดียวกันกับลายกนกสามตัว

15 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน้า 13 แผ่นที่ : 3 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 5. 5.1 ร่างเส้นให้ครบในตัวช่อลายกนก 5.2 การร่างเส้นมีรูปแบบการเขียนเหมือนการเขียนลาย กนกสามตัว 6. 6.1 ร่างเส้นรายละเอียดการบากลายและการเขียนลาย หางไหล

16 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน้า 14 แผ่นที่ : 4 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 7. 7.1 ร่างรายละเอียดการเขียนลายให้ครบในช่อลายกนก 8. 8.1 เน้นเส้นให้ครบตามแบบการร่างช่อลายกนก

17 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน้า 15 แผ่นที่ : 5 ขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน คา อธิบายขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน 9. 9.1 ร่างเส้นการเขียนเส้นแรลาย 10. 10.1 เขียนเส้นแรลายให้ครบในการเขียนช่อลายกนก สามตัว

18 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน้า 16 แผ่นที่ : 6 ข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน คา อธิบายข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน 1. 1.1 การแบ่งลายต้องมีขนาดสัดส่วนเหมือนเช่นเดียวกัน กับลายกนกสามตัว 2. 2.1 การแบ่งลายย่อย มีรูปแบบการแบ่งลายเหมือนแบบ เดียวกันกับการเขียนลายกนกสามตัว

19 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน้า 17 แผ่นที่ : 7 ข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน คา อธิบายข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน 3. 4.1 การแบ่งกลีบลายด้านในต้องมีพื้นที่ของตัวลาย เท่ากัน 4. 4.1 การเขียนรายละเอียดตัวลายต้องมีระยะการบากลาย กระจายเท่ากันในพื้นที่ช่อลาย

20 ใบลา ดบัขนั้ตอนการปฏิบตัิงาน วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน้า 18 แผ่นที่ : 8 ข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน คา อธิบายข้อควรระวังการปฏิบตัิงาน 5. 5.1พื่นที่ในการบากลายจะแบ่งพื้นที่บากลายกับพื้นที่ เว้นจากการบากลายต้องเท่ากัน 5.2 พื้นที่สีเหลืองคือการเขียนเส้นแรลาย 5.3 พื้นที่สีชมพูคือพื้นที่การเขียนลายฟองน ้า 6. 6.1 ทิศทางของเส้นแรลาย ต้องเขียนตามทิศทางของ กลีบลายในแต่ละตัว

21 ใบงาน วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน่วยที่ 1 สอนครั้งที่ 1 1. จดุประสงคเ์ชิงพฤติกรรม 1.1 จัดเตรียมอุปกรณ์การเขียนช่อลายกนกได้ 1.2 แสดงขั้นตอนการเขียนช่อลายกนกได้อย่างถูกต้อง 2. สมรรถนะ 2.1 มีทักษะการเขียนช่อลายกนก 2.2 แก้ปัญหาจากการเขียนการเขียนช่อลายกนกได้ 3. เครื่องมือ วัสดุ และอุปกรณ์ ดินสอกดหรือดินสอด า ยางลบ ไม้บรรทัด กระดาษขนาด A4 ที่เหลาดินสอ กระดาษช าระ 4. การประเมินผล ผลงานการเขียนช่อลายกนกผ่านเกณฑ์การประเมินร้อยละ 60 5. เอกสารอ้างอิง/เอกสารค้นคว้าเพิ่มเติม ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2539). ลายไทย ภาพไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2 กรุงเทพฯ: ม.ป.พ. ภิญโญ สุวรรณคีรี. (2546). ลายไทย. พิมพ์ครั้งที่ 2. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. โพธิ์ ใจอ่อนน้อม. (2522). คู่มือลายไทย. โรงพิมพ์ธนาคารออมสิน. พระเทวาภินิมมิต. (2530). สมุดต าราลายไทย. โรงพิมพ์คุรุสภา. สันติ เล็กสุขุม. (2539). กระหนกในดินแดนไทย. ส านักพิมพ์มติชน.

22 ใบงาน วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกเปลว หน่วยที่ 1 งานครั้งที่ 1 6. การมอบหมายงาน ค าสั ่งที่ 1 ให้นักเรียนเขียนช่อลายกนกตามแบบที่ก าหนดให้ ความสูง 24 ซ.ม กว้าง 16 ซ.ม ให้เขียนช่อลาย กนกพร้อมทั้งเขียนเส้นแรลายกนก จ านวน 1 ช่อลาย คะแนนเต็ม 100 คะแนน

23 7. เกณฑ์การประเมินผลงาน แบบประเมินผลงานนักเรียน ชื่อนักเรียน……………………………………………………………….เลขที่………………… ระดับชั้น ปวช. สาขาวิชา ช่างทองหลวง วิชา ศิลปะไทย เรื่อง การออกแบบลวดลายกนกเปลว หมายเหตุ ( X2 ) = จ านวนคูณค่าระดับคะแนนกับค่าคะแนนเกณฑ์ประเมิน เช่น X2 ค่าคะแนน 5 = 10 คะแนน ข้อ จดุประเมินคณุภาพผลงาน การออกแบบลวดลายกนกเปลว ผลการประเมิน ระดับคะแนน คะแนนรวม เก ณ ท์ป ระเมิ น ดีเยี่ยม ดีมาก ดี พอใช้ ปรับปรุง 5 4 3 2 1 ผ่าน ไม่ผ่าน 1 การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 2 การเขียนลายกนกเปลวตามขั้นตอน (X2) 3 การร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 4 ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 5 ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 6 การเขียนลายกนกเปลว ( X4 ) 7 จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 8 ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) ผลคะแนนรวม

24 แบบสรปุผลการประเมินผลงานนักเรียน วิชา ศิลปะไทย เรื่องการเรียนที่1 การออกแบบลวดลายกนกเปลว ระดับชั้น ปวช. สาขาวิชา ช่างทองหลวง กาญจนาภิเษกวิทยาลยัช่างทองหลวง ล าดับที่ ชื่อ นามสกุล ผ้รูบัการประเมิน จดุประเมินคณุภาพชิ้นงาน คะแนนรวม 100 คะแนน ค่าเฉลี่ยร้อยละ เก ณ ท์ที่ผ่า น ก า ร ป ระเมิ น ค่าเฉ ลี่ย ร้อ ย ละ 65 1. การเตรียมอุปกรณ์การเขียนลาย ( X2 ) 10 คะแนน 2.การเขียนลายกนกเปลวตามขั้นตอน (X2) 10 คะแนน 3.กการร่างสัดส่วนรูปทรง ( X2 ) 10 คะแนน 4. ความเหมาะสมของรูปทรง ( X4 ) 20 คะแนน 5. ลายเส้นมีความคมชัด ( X2 ) 10คะแนน 6.การเขียนลายกนกเปลว( X 4) 20 คะแนน 7.จ านวนการเขียนลายครบตามที่มอบหมาย( X2 ) 10คะแนน 8. ความสะอาด ปราณีตในการเขียนลาย( X2 ) 10คะแนน ผ่าน ไม่ผ่าน 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 ผลรวมคะแนนค่าเฉลี่ยร้อยละของนักเรียนทั้งหมด (…………………………………………) นานพีระยศ แก้วปัญญา ผ้ปูระเมิน

25 แผนการจัดการเรียนรู้มุ่งเน้นสมรรถนะ หน่วยที่2 วิชา ศิลปะไทย รหัสวิชา 20300-1005 สอนครั้งที่ 2 ชั่วโมงรวม 12 ชื่อหน่วยการเรียนรู้การออกแบบลวดลายกนก เรื่อง การออกแบบลวดลายกนกใบเทศ จ านวนชั่วโมง 4 สัปดาห์ที่ 2 เรื่อง กิจกรรมการเรียนรู้ สื่อ/เครื่องมือ การประเมิน เวลา เกณฑ์ การ ประเมิน 1.การ ออกแบบ ลวดลาย กนกใบ เทศ 1.1 น าเข้าสู่บทเรียนสอบถามประสบการณ์การออกแบบ ลวดลายกนกใบเทศที่นักเรียนเคยมีประสบการณณ์ 1.2 ทดสอบความรู้เกี่ยวกับงานศิลปะไทยที่น าลวดลาย กนกใบเทศมาใช้ในการออกแบบ 1.3 อธิบายรูปแบบวิวัฒนาการการเปลี่ยนแปลงลวดลาย กนกใบเทศในแต่ละยุคสมัย 1.4 ทบทวนความรู้เกี่ยวกับรูปแบบวิวัฒนาการการ เปลี่ยนแปลงลวดลายกนกใบเทศในแต่ละยุคสมัย 1.5 สาธิตปฏิบัติงานออกแบบลวดลายกนกใบเทศลงใน กรอบสี่เหลี่ยมโดยเริ่มจากการเขียนโครงส้างตัวลาย และการเขียนรายละเอียด 1.6 ให้นักเรียนปฏิบัติงานทดลองออกแบบลวดลายกนกใบ เทศลงในกรอบสี่เหลี่ยม 1.7 เรียกตรวจผลงานการออกแบบลวดลายกนกใบเทศ เป็นรายบุคคลพร้อมให้ค าแนะน า การแก้ใขปรับปรุง ผลงาน การซักถาม แบบทดสอบก่อน เรียน ใบความรู้/Power piont การสอบถาม ใบขั้นตอนการ ปฏิบัติงาน ใบงาน แบบประเมินผล งาน 10 นาที 10 นาที 50 นาที 10 นาที 20 นาที 60 นาที 20 นาที

26 1.8 ให้นักเรียนปฏิบัติงานออกแบบลวดลายกนกใบเทศลง ในกรอบสี่เหลี่ยมต่อ 1.9 ตรวจผลงานออกแบบลวดลายกนกใบเทศลงในกรอบ สี่เหลี่ยมพร้อมวิจารณ์ผลงานเป็นรายบุคคล 1.10 มอบหมายงานที่ต้องปฏิบัติงานนอกเวลาเรียน 1.11 สรุปผลการเรียนรู้การออกแบบลวดลายกนกใบเทศ ลงในกรอบสี่เหลี่ยม การประเมินผลสมัฤทธ์ิทางการเรียนเรื่อง การ ออกแบบลวดลายกนกใบเทศลงในกรอบสี่เหลี่ยมผลงาน ต้องมีคะแนนผ่านเกณฑ์คะแนนร้อยละ 60 ใบงาน อภิปราย ใบงาน บรรยาย/อภิปราย แบบประเมินผล งานออกแบบ ลวดลายกนกใบ เทศลงในกรอบ สี่เหลี่ยม 30 นาที 10 นาที 10 นาที 10 นาที ผลงานการ เขียนแสดง แบบต้องมี คะแนนผ่าน เกณฑ์ค่า ระดับ คะแนนร้อย ละ 60

27 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกใบเทศ หน้า 1 เรื่องการเรียนรู้ที่ 2 การออกแบบลวดลายกนกใบเทศ การเขียนแม่ลายกนก ลักษณะของลายกนก ลายกนกแบ่งเป็นประเภทใหญ่ ๆ ได้ ดังนี้คือ 1. ลายกนกหางโต เป็นกนกแม่ลายอีกชนิดหนึ่ง ประเภทลายช่อ มีลักษณะทรงเป็นพู่คล้ายหางสิงโต บางครั้งอาจเรียกว่าเทศหางโต ลวดลายภายในใช้ใบเทศและเปลวประกอบ ดังภาพประกอบที่ 2-1, 2-2 ภาพที่ 2-1 ขั้นตอนการเขียนลายกนกหางโต ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 38. ภาพที่ 2-2 กนกหางโตในรูปแบบต่าง ๆ ที่มา : เสน่ห์ หลวงสุนทร. (2542) . ศิลปไทย. : 105.

28 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกใบเทศ : การเขียนช่อลายกนก หน้า 2 2. ลายกนกใบเทศ เป็นกนกแม่ลายชนิดหนึ่ง ในการแบ่งตัวใช้ใบเทศหรือแข้งสิงห์เกาะอยู่กับก้าน หาก ยอดกนกท ายอดลายให้สะบัดในลักษณะไหลเราเรียกว่าเปลวใบเทศ ดังภาพประกอบที่ 2-3, 2-4 ภาพที่ 2-3 ขั้นตอนการเขียนลายกนกใบเทศ ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย : 38. ภาพที่ 2-4 ภาพลายกนกใบเทศประดับซุ้ม ที่มา : วุฒิชัย พรมมะลา. (2546). ลายไทยเพื่อการออกแบบ.: 44.

29 ใบความรู้ วิชา : ศิลปะไทย หน่วยการเรียนรู้ : การการออกแบบลวดลายกนก เรื่อง : การออกแบบลวดลายกนกใบเทศ : การเขียนช่อลายกนก หน้า 3 3. ลายกนกเปลว ลายกนกเปลว เป็นชื่อลายกนกชนิดหนึ่งที่ได้รับแรงบันดาลใจมาจากเปลวไฟ ลักษณะ การเขียนก็จะต้องเขียนให้ส่วนปลายของกนกเหมือนเปลวไฟที่ลุกโชติช่วง ส่วนปลายพลิ้วสะบัด กนกเปลวส่วนใหญ่ นิยม ประดับสิ่งก่อสร้าง เช่น หน้าบันโบสถ์ วิหาร ประตู หน้าต่าง ปราสาท ราชฐาน ข้อสังเกต ในการเขียนกนกเปลว นั้น หลักใหญ่ก็จะต้องเขียน กาบ ก้าน กาบเลี้ยง และตัวกนก เป็นรูปทรงเรียวๆยอดสะบัดค่อยๆ ลื่นไหลเหมือนเปลว ไฟจริง ๆ ดังภาพประกอบที่ 2-5, 2-6 ภาพที่ 2-5 ขั้นตอนการเขียนลายกนกหางโต ที่มา : ปฏิพัทธ์ ดาระดาษ. (2541). ลายไทย ภาพไทย: 38. ภาพที่ 2-6 แม่ลายกนกเปลวแบบต่าง ๆ ที่มา : กฤษณะ ชวนคุณกร. (2546). วิชาศิลปะลวดลายไทย. (เอกสารประกอบวิชาศิลปะลวดลายไทย).