Руска Жечева, Станка Радойнова, Биню Дончев, Елена Боева, "Ваякьой - Долно Езерово. Летопис"

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Ïðàçíè÷íèòå è åðãåíñêèòå ïîòóðè ñå îáøèâàò ñ ãàéòàí îêîëî äæîáîâåòå
è øåâîâåòå âñòðàíè.

Ïîÿñ - âúëíåí ïðàâîúãúëåí ïëàò, ÷åðâåí çà ïî-ìëàäèòå, ÷åðåí èëè
êàôÿâ - çà ïî-âúçðàñòíèòå; øèðîê îò 20 äî 40 ñì, äúëúã 10 àðøèíà (8 ì).
Îïàñâà êîðåìà âèñîêî äî ãúðäèòå è íèñêî äà ñëàáèíèòå. Â ïîÿñà ñå
ìóøâàò òîðáè÷êàòà ñ ïàðèòå, äðóãà ñ òþòþí è òåñòåìåëà (íîñêà êúðïà).

Åëåê (çàáóí) - âúëíåí, ÷åðåí èëè áîçàâ; áåç ðúêàâè; ïðàçíè÷íèòå
ñà îáøèòè ñ ãàéòàíè. Îáëè÷àò ãî âúðõó ðèçàòà.

Àíòåðèÿ - êúñà äðåõà äî ïîÿñà, ñ ðúêàâè, çàêîï÷àâà ñå ñ òåëåíè
êîï÷åòà.

Ñàëòàìàðêà - îáëè÷à ñå âúðõó àíòåðèÿòà, ìàëêî ïî-äúëãà å îò
íåÿ, îáøèòà ñ ãàéòàíè ïî ïîëèòå è ïðåäíèöèòå. Íå ñå çàêîï÷àâà.

ßìóðëóê - äåáåëà, áîçàâà, âúëíåíà äðåõà, ñòèãàùà äî ïîä êîëåíåòå.
Ñ êà÷óëêà. Íîñè ñå ïðè ëîøî âðåìå. Çàêîï÷àâà ñå ñ äúðâåíà çàêîï÷àëêà
è ãðóá ïåòëèê (êëóá). Øåâúò ïî ïîëèòå, ïðåäíèòå ðúáîâå è êà÷óëêàòà
ïîíÿêîãà ñà îáòî÷åíè ñ áÿëà âðúâ.

Êàïëàìà - ïðàçíè÷íà äúëãà, âðúõíà äðåõà, îò êàôÿâ øàÿê, îòâúòðå
ïîäïëàòåíà ñ îâ÷è êîæè. Íîñÿò ÿ ïî-çàìîæíèòå õîðà.

Áîé êîæóõ - äúëúã êîæóõ, íîñÿò ãî ÷îðáàäæèèòå.
Öúðâóëè - èçðàáîòâàò ñå îò ñâèíñêà èëè âîëñêà êîæà. Ïðåäè äà
îáóÿò öúðâóëèòå, ìúæåòå îáâèâàò êðàêàòà ñè â áåëè, âúëíåíè íàâóùà,
âúðõó êîèòî ñå íàâèâàò ÷åðíè, êîçèíÿâè âúðâè (ñóêàðè).
Êàëöóíè - øèÿò ãè îò áÿë èëè áîçàâ øàÿê, óêðàñÿâàò ãè ñ ãàéòàíè,
çàêîï÷àâàò ãè ñ òåëåíè êîï÷åòà, íîñÿò ãè âìåñòî ÷îðàïè (äæîðàïè).
Îáóùà (êîíäóðå, ïîñòàëå) - íîñÿò ãè â ïðàçíè÷íè äíè.
Êàëïàöè - íîñÿò ñå íå ìíîãî äúëáîêè, ïîëóñôåðè÷íè êàëïàöè, îò
àãíåøêà èëè îñòðèãàíà îâ÷à êîæà. Ìúæåòå íå õîäÿò ãîëîãëàâè, êîñèòå
ñè ïîäñòðèãâàò ñ îáèêíîâåíè íîæèöè, áðúñíàò ñè áðàäèòå. Ìíîãî ïî-
ðàíî, ìúæåòå ñè óâèâàò ãëàâèòå ñ ÷åðíà êúðïà (÷àëìà) îêîëî ÷åðâåí,
áåçïèñêþëåí ôåñ. Ñëåä Ðóñêî-òóðñêàòà âîéíà ôåñúò è øàëúò ñà
èçõâúðëåíè. Ãåîðãè Ïîïàÿíîâ ïèøå: “Äîòîãàâà ìúæåòå îñòàâÿëè íà
ãëàâèòå ñè ïåð÷åìè, à ìîì÷åòàòà - ÷àìáîñè (äúëãè êîñè, ñïóñíàòè äî
óøèòå), íî ðóñíàöèòå çàáðàíèëè è òÿõ....”.

2. Æåíñêî îáëåêëî:
Êîøóëÿ (ðèçà) - ëåíåíà, à ïî-êúñíî ïàìó÷íà, èçâåçàíà íà ðúêàâèòå
è ïîëèòå ñ ÷åðâåíî èëè øàðåíî âåçìî.
×óêìàí - îò ÷åðåí øàÿê, áåç ðúêàâè, ïàçâàòà å äúëáîêî è øèðîêî
èçðÿçàíà, ñúñ ñëàáà öåïíàòèíà íàäîëó. Êðîéêàòà å ïðîñòà - ïðåäåí è
çàäåí ïðàâîúãúëåí ïëàò ñ äâà ñòðàíè÷íè êëèíà, ïî-øèðîêè ïðè ïîëèòå
è ïî-òåñíè ïîä ìèøíèöèòå, êúäåòî ñå ïðàâè ñëàá íàáîð. Óêðàñàòà íà
÷óêìàíà å ñêðîìíà. Ñúñòîè ñå îò îáòî÷åíè åäèí ÷åðåí è åäèí îðàíæåâ

51

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

ãàéòàí ïîêðàé ïàçâàòà, ðàìåíåòå è ïîëèòå äîëó. Òîé å ïî-êúñ îò ðèçàòà,
çà äà ñå âèæäà íåéíàòà áðîäåðèÿ.

Êàôòàí - òîé å åäíàêúâ ïî êðîéêà îò ÷óêìàíà, íî ñå èçðàáîòâà îò
ïî-òúíêà, ëèòà âúëíåíà, ëåíåíà èëè ïàìó÷íà ìàòåðèÿ, áîÿäèñàíà ñèíüî
èëè ÷åðíî.

Ñâåùåíèê Êèïðèëîâ ïèøå: “Îìúæåíèòå æåíè íîñåëè ÷åðíè ÷óêìàíè,
à ïî-ìëàäèòå - áåëè ñúñ ñúùàòà êðîéêà, íàðå÷åíè ãðèæå. Òàêà íîñåëè
è â ñåëî Êîâ÷àç, ñàìî ÷å òàì íàðè÷àëè áåëèòå ñóêìàíè “êðúñòåíÿöè”.
Ñïîðåä êàâàêëèéöè îáà÷å, ïîìíåëî ñå íÿêîãà, êîãàòî â Êàâàêëèÿ ñå
íîñåëè êðúñòåíÿöè ñàìî îò ïî-áåäíèòå ìîìè÷åòà è íà òÿõ ïî-êúñíî
(îêîëî 40-òå ãîäèíè íà Õ²Õ â.) ñå ãëåäàëî êàòî íà íåùî óðîíâàùî
ñîöèàëíîòî äîñòîéíñòâî. Çà òåçè, êîèòî ãè íîñèëè, òå áèëè ïðèçíàê íà
èçîñòàíàëîñò è â èêîíîìè÷åñêî, è â êóëòóðíî îòíîøåíèå”.

Ïàçâè - èçðàáîòâàò ãè îò áÿë ëåíåí èëè ïàìó÷åí ïëàò, áðîäèðàò ãè,
è ãè íîñÿò îòïðåä íà ãîëÿìîòî äåêîëòå íà ÷óêìàíà.

Îïàñ (ïîÿñ÷å) - òîé å àëåí èëè øàðåí. ×åñòî â ïðàçíèê íîñÿò
ñðåáúðåí êîëàí, çàêîï÷àí ñ øèðîêè “÷àïðàçè”, “ïàôòè”, íà êîèòî ñà
çàêà÷åíè ñðåáúðíè ìîíåòè èëè âåðèæêà.

Ïðåñòèëêà (êíèêàòà) - ÷åðâåíà èëè ïúñòðà, èçòúêàíà îò ìíîãî
òúíêà ïðåæäà.  äîëíàòà ÷àñò îãðàäåíà ñ äâå áåëè øåâèöè. Ïî-
âúçðàñòíèòå æåíè íîñÿò ìîðàâè èëè ÷åðíè ïðåñòèëêè.

Êîíòîø÷å (åëå÷å) - íîñè ñå âúðõó ñóêìàíà.
Ñàëòàìàðêà - ãîðíà äðåõà, äúëãà äî êðúñòà, ñ äúëãè ðúêàâè,
èçðàáîòåíà îò âúëíåí, äîìàøíîòúêàí èëè êóïåí, ÷åðåí èëè òúìíîñèí
ïëàò. Íå ñå çàêîï÷àâà. Óêðàñåíà å ñ îðàíæåâè è ÷åðíè ãàéòàíè.
Äæóáå (àáà) - ãîðíà äðåõà, äúëãà äî ïîä êðúñòà, ðàçøèðåíà íàäîëó,
îò âúëíåí ïëàò ñ äúëãè ðúêàâè, îáøèòà ïî êðàèùàòà è ðúêàâèòå ñ
ãàéòàíè.
Çàáðàæäàíå - íà ãëàâèòå ñè æåíèòå íîñÿò “êàïà” - ÷åðâåíî ôåñ÷å
ñ âåçàí ïîäáúðíèê, à âúðõó íåãî - “ëóêàíèê” (êîëåëî), óâèòî ñ ÷åðâåíà
êúðïà. Íàðè÷àò ãî îùå “òúðïîø” èëè “ïîø÷å”. Âúðõó êúðïàòà, çà äà
ãî ïðèäúðæà, íîñÿò “áðàäå” èëè “çàáðàäå”. Âúðõó íåãî ñëàãàò áÿëà
“ìàðàìà”, “÷óìáåð” (ïàìó÷åí ðú÷åíèê, çàáðàäêà) - ÷åòâúðòèòà, ñ
÷åðâåíè äåñåò-ïåòíàäåñåò ñàíòèìåòðîâè êåíàðè (ðàéåòà) èëè ñ ÷åðâåíè
èëè áåëè ðåñíè, íàíèçàíè îòïðåä ñ ïàðèöè. Ïî-êúñíî âìåñòî ïàìó÷åí
ðú÷åíèê ïî-ìëàäèòå íîñÿò áåëè êóïåíè äþëáåíè, óêðàñåíè ñ
ïúñòðîöâåòíè ìúíèñòà è êþë÷åòà, à áàáèòå è âäîâèöèòå - ÷åðíè. Ïðè
âåí÷àâêà ìëàäèòå áóëêè ñå çàáóëâàò ñ áÿëà êúðïà, ñïóñíàòà ïðåä ëèöåòî
è ïðèâúðçàíà íàä ÷åëîòî ñ ëåíòà, óêðàñåíà ñúñ ñðåáúðíè è çëàòíè
ìîíåòè. Ïî-êúñíî çàïî÷âàò äà ñå çàáóëâàò ñ ÷åðâåíî, êîïðèíåíî áóëî.
Óêðàøåíèÿòà íà æåíèòå ñà: ñðåáúðíè ïðúñòåíè è “ãðèìíè”,
“óøíèêè” (îáåöè), àëòúíåíè âúðâè, îãúðëèöà ñúñ ñðåáúðíè ïàðè÷êè.
52

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Êîñèòå íà æåíèòå ñà äúëãè, ñïëåòåíè íà äâå èëè ÷åòèðè ñïóñíàòè
ïîä êðúñòà ïëèòêè. ×åñòî êîãàòî ðàáîòÿò, òå óâèâàò ïëèòêèòå îêîëî
ãëàâàòà ñè ïîä áðàäåòî (ìàëêà çàáðàä÷èöà), çà äà íå èì ïðå÷àò.

Íà êðàêàòà ñè íîñÿò “êàëöóíè”, “äæîðàïè” è “êîíäóðå”, à ïðè ðàáîòà
ïîíÿêîãà è öúðâóëè.

Íàðîäíè îáè÷àè, âÿðâàíèÿ è ïåñíè îò ñ. Êàâàêëèÿ
“...Êàê ñà ñå çàïàçèëè äîñåãà â òàêîâà ðàçíîîáðàçèå è ïîñòîÿíñòâî.
Ìîæå áè ñå äúëæè íà ôàêòà, ÷å â Ñòðàíäæà ñå å çàïàçèëî îò
ïðåñåëåíèåòî äî íàøè äíè, åäíî ñòàðî ñëàâÿíî-áúëãàðñêî íàñåëåíèå,
êîåòî îò åçè÷åñòâî ìèíàâà â õðèñòèÿíñòâî, áåç äà èçîñòàâè è çàáðàâè
ñâîèòå âÿðâàíèÿ, ñóåâåðèÿ, îáè÷àè, à ñàìî ãè ïðèñúæäà íà õðèñòèÿíñêà
ïî÷âà.” - Àÿíîâ, Ã. “Ñòðàíäæà - åòíî-ãåîãð. è èñòîð. ïðîó÷â.”, Ñ. ,1938 ã.
Ñòàðèòå êàâàêëèéöè, êàêòî âñè÷êè ñòðàíäæàíöè, âèæäàò
ïðåäñêàçàíèÿ âúâ âèåíåòî íà êó÷åòà, êóêóìÿâêà, áóõàë, ÿâÿâàíå íà çìèè
è ñìîöè â êúùè, “èãðà” íà îêîòî, ôàòàëíîñò íà äåíÿ, ñúíèùà è äð.
È òóê ñà ðàçïðîñòðàíåíè áàåíåòî, âðà÷óâàíèÿ, ñúñòîÿùè ñå îò
îáèêíîâåíî ïðåêðúñòâàíå è èçãîâàðÿíå íà íÿêîè òàéíñòâåíè äóìè,
ðàçòðèâàíå íà ÷åëîòî èëè ñëåïèòå î÷è ñ íàìîêðåíè ïðúñòè, äóõàíå ïðåç
óøèòå, ïðàâåíè íà òàéíñòâåíè çíàöè, ëååíå íà êóðøóì (îëîâî è âîñúê),
ïðåêàðâàíå ïðåç æèâ îãúí, õâúðëÿíå íà áîá, íàðèöàíèÿ, ñå÷åíå ïîä åçèêà
è äð.
Ìíîãî è ðàçíîîáðàçíè ñà íàðîäíèòå ïðàçíèöè â Êàâàêëèÿ. Òàì ñå
ïðàçíóâàò âñè÷êè õðèñòèÿíñêè, áèòîâè ìåñòíè ïðàçíèöè è îáè÷àè.
Êàâàêëèéöè òî÷íî è ñòðîãî ñïàçâàò âñè÷êè îáðåäè ïî öúðêîâíèòå
ïðàçíèöè - Êîëåäà, Ñâ.Âàñèëèé (Ñóðâàêè), Áîãîÿâëåíèå (Éîðäàíîâäåí),
Èâàíîâäåí, Áàáèíäåí, Àòàíàñîâäåí, Àíäîíîâäåí, Ñèðíè è Ìåñíè
çàãîâåçíè, Êóêåðîâäåí, Ñâåòè ×åòèðèäåñåò ìú÷åíèöè, Áëàãîâåö,
Ëàçàðîâäåí, Âðúáíèöà, Ñòðàñòíàòà ñåäìèöà, Âåëèêäåí, Ñâåòëàòà
ñåäìèöà - ñëåä Âåëèêäåí, Ãåðãüîâäåí, Ñïàñîâäåí (Ïåòäåñåòíèöà),
Ñâåòè Êîíñòàíòèí è Åëåíà, Ñâåòà Òðîèöà, Åíüîâäåí (Åíüîâà áóëÿ),
Ïåòðîâäåí, Ìàëêà Áîãîðîäèöà, Ãîëÿìà Áîãîðîäèöà, Êðúñòîâäåí,
Äèìèòðîâäåí, Àðõàíãåëîâäåí è Íèêóëäåí.
Âòîðè âèä ïðàçíèöè è îáðåäè ñà ñâúðçàíè ñ áèòà íà õîðàòà - çà
äúæä - Ìîëåáåí, “Ïåïåðóäà”; ïðîòèâ ãðàä - Âúë÷è ïðàçíèöè, Ìèøè
ïðàçíèöè, Ïîãàíñêè äíè; çà äîáèòúêà - Êàðàìàíîâäåí è äð.
Îáè÷àè - ïîáðàòèìÿâàíå, ïîñåñòðèìÿâàíå:
- ïðè ñáîðîâå, ïàíàèðè, êîëåíå íà êóðáàíè; ñåäÿíêè, áåëÿíêè, ìåäæèè,
ïîïðåëêè, äåòñêè èãðè, õîäåíå ïî ðîñà;
- ïðè ðàæäàíå: ÷åòåíå íà ìîëèòâà, ïðàâåíå íà ïèòà, íàñîëÿâàíå íà
äåòåòî, ñàðàíäèñâàíå, ìåñåíå íà ïèòà ïðè êðúùàâàíå è ïðîõîæäàíå íà
äåòåòî;

53

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

- ïðè ñâàòáà: ïîèñêâàíå íà ìîìàòà - ãîëÿì è ìàëúê ãîäåæ, ñâàòáà;
- ïðè ñìúðò: ïîãðåáåíèå, ïîìåí, çàäóøíèöà, èçâàæäàíå íà êîñòèòå.
Íåèçáðîèìè ñà ïðàçíèöèòå, êîèòî ïðàçíóâàò æèòåëèòå íà ñåëî
Êàâàêëèÿ, è ìíîãî îò òÿõ ñà ïðèäðóæàâàíè îò êðúøíè õîðà è ïåñíè.
Êàâàêëèéöè ñà äîáðè õîðîâîäöè. Íà ìåãäàíà èëè ïðè ñâàòáè èãðàÿò
õâàíàòè íà ïîÿñ.  ïî-òåñåí êðúã, ïðè äîìàøíè óñëîâèÿ íàé-÷åñòî ñå
èãðàÿò “òåñòåìåëè÷êàòà” (ðú÷åíèöà).
 ñåëîòî èìà ïðî÷óòè ìàéñòîðè íà ãàéäà, êàâàë è öúôàðà.
Íàðîäíèòå ïåñíè ñà íàãëàñÿíè ñïîðåä ïðàçíèöèòå. Èìà ïåñíè õîðîâîäíè,
ñâàòáàðñêè, íà ìåäæèÿ, ïîïðåëêè, ñåäåíêè, íà “ïåïåðóäà”, íà êàëåñêè,
íà “ñóáàòú” (óãîùåíèå), íà ôèëåê (èãðè ïðåç ïîñòè), êîëåäàðñêè,
ëàçàðñêè, ãåðãüîâäåíñêè, ïàíàèðñêè, æåòâàðñêè è äð.
Ïèñàòåëÿò Êîíñòàíòèí Ïåòêàíîâ çíàå ìíîãî íàðîäíè ïåñíè, êîèòî
ñå ïåÿò îò êàâàêëèéöè ïðåç Õ²Õ â. Â ñïîìåíèòå ñè “Äåòñêè ãîäèíè”
òîé çàïèñâà îêîëî 10 òàêèâà ïåñíè. Åòî íÿêîè îò òÿõ:
Çàñïàëà å ìîìà
Çàñïàëà å ìîìà,
â çåëåíà ãðàäèíêà.
Ïîêðàé îâ÷àð õîäè,
ñ ìåäíà ñâèðêà ñâèðè,
äàíî ÿ ñúáóäè
Êîëêî ñâèðêà ñâèðè,
ìîìà ñå óñïèâà,
Òîé ñå ÷óäîì ÷óäè,
Êàê äà ÿ ñúáóäè,
................................
Òîé ñè îòçå ñëàâåé,
ñëàâåé äà é ïåå.
Êîëêî ñëàâåé ïåå,
ìîìà ñå óñïèâà.
Ëàëó÷î, ìëàäà âîéâîäà
“Ëàëóë÷î, Ëàëóë÷î, ìëàäà âîéâîäà,
çàùî ñè ãëàâà ïîâåäàë,
íà öðúí êîí, íà öðúíà ãðèâà?
Äàëè ñè äðåìêà çàäðåìàë,
Äàëè ñè âèíî ïðåêàëèë.
Èëè ïúê áÿëà ðàêèÿ,
Èëè òè áóë÷å äîìèëÿ,
Èëè ñå õîëàí óïëàøè,
îò â÷åðàøíàòà ïîòåðÿ?...”
Êóêóâàëà ñèíà êóêóâèöà
54

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Êóêóâàëà ñèíà êóêóâèöà, Äåíåì ìó ñà ïîðòè
çàòâîðåíè,
êóêóâàëà, ãëàñâå çàíèñàëà. âå÷åð ìó ñà ïîðòè
îòâîðåíè.
Òî íå áèëî ñèíà êóêóâèöà, Âå÷åð õîäè ïî âå÷åðíî
âðåìå,
à å áèëà ìîìà Àíãåëèíà - çàðàí äîéäå ïî ïåòëÿíî
âðåìå.
òÿ ñè êúëíå íåçèíàòà ìàéêà: Êîí ìó äèõà, ïîðòèòå îòâàðÿ.
-Àíàòåìà, ìîÿ ñòàðà ìàëå! Íà êîíÿ ìó êîæåíè äèñàãè,
Íèå áÿõìå â êúùè äåâåò ñåñòðè,à â äèñàãè ðèçà íàêúðâåíà,
äåâåò ñåñòðè, äåâåò õóáàâèöè. âúâ ðèçàòà ðúêà ìè þíàøêà,
Âñè÷êè äàäå íà åðëèè ãèäèè, ñ ïðúñòåí çëàòåí, ñ èìå
ïîçëàòåíî,
ìåíå äàäå Äèì÷î Êåñàäæèÿ... ñ èìåòî íà ìîé ìè áðàò
Íèêîëà.

Åòî êàê Êîíñòàíòèí Ïåòêàíîâ ðèñóâà ñåëñêèÿ ñúáîð:
“Êàâàêëèéñêèÿò ñáîð å âåíåöúò íà ïðîëåòòà â äíèòå íà ñâåòèòå
Êîíñòàíòèí è Åëåíà.
Ïðåä î÷èòå ìè å ãîëÿìîòî õîðèùå - “ìåãäàíúò”. Ïðåäíèÿ äåí
ìîìèòå ñà ãî èçìåëè è ïîëåëè ñ âîäà îò ðåêàòà. ×åðâåíèêàâèÿò ìó
ãðúá ñå ïå÷å íà ñëúíöåòî è ñå ðàçõëàæäà îò Óìîâèÿ áðÿñò. Çàäàâàò ñå
îò ÷åòèðè ñòðàíè, îò ÷åòèðèòå ìàõàëè íà ñåëîòî, ñúáèðàò ñå è çàïÿâàò
ìîìèòå. Îò åäèí âðàòíèê èçëèçà ñòðîåí ìúæ. Òîé å îáëå÷åí â ãàéòàíëèè
ïîòóðè, ïðåïàñàí ñ ÷åðâåí ïîÿñ...”
Âðúõíèÿò ìîìåíò íà ñáîðîâåòå ñà áîðáèòå. Êàâàêëèéöè ñà ïðî÷óòè
áîðöè.  ñïîìåíèòå ñè Êîíñòàíòèí Ïåòêàíîâ ìíîãî ÷åñòî ïîä÷åðòàâà
òîâà. Ñðåä íàé-ïðî÷óòèòå áîðöè ñà Ôèë÷î âîéâîäà è Õàäæèâ Ãåîðãè,
êîéòî ïî-êúñíî ñå âêëþ÷âà â ðåâîëþöèîííèòå áîðáè íà Èçòî÷íà Òðàêèÿ.
Èç ñïîìåíèòå íà Õð. Àò. Êàðàèëèåâ è Ñò. Àë. Ñòîÿíîâ - îò ñ. Ðàâíåö,
è Ñëàâêà Áóäàêîâà - îò ñ. Äîëíî Åçåðîâî, Áóðãàñêî:
“Â åæåäíåâíèÿ ñè æèâîò êàâàêëèéöè áèëè ñêðîìíè, ïåñòåëèâè è
ïðåñìåòëèâè. Ïîêúùíèíàòà èì ñå ñúñòîÿëà îò ñîôðà, òðèêðàêè
ñòîë÷åòà è âúçãëàâíèöè, ÷åðãè çà ìèíäåðà è çà çàâèâàíå; äîëíî è ãîðíî
îáëåêëî.
Ñåìåéñòâîòî ñå õðàíåëî, íàðåäåíî îêîëî íèñêà äúðâåíà ñîôðà, íà
êîÿòî íàé-÷åñòî èìàëî â îáù ñúä êàøà, òðàõàíà, ôàñóë, ôàñóë ñúñ çåëå,
ìëÿêî è ñèðåíå. Ðÿäêî íà ñîôðàòà ñå å ïîñòàâÿëà òàâà ñ áàíèöà, ãîçáà
ñ ìåñî èëè ñëàíèíà.
È äî äíåñ ñå íîñè ïðåäàíèåòî, ÷å êàâàêëèåö íå ÿäå íà åäíî ÿäåíå
ïî äâå ìàíäæè - íå ìîæåø äà ÿäåø õëÿá ñúñ ñèðåíå è ÷åñúí; åäèíèÿ
ïúò ùå ÿäåø õëÿá ñúñ ñèðåíå, à äðóãèÿ - õëÿá ñ ÷åñúí. Çà ãîëÿì

55

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

äåëèêàòåñ ñå ñ÷èòàò “áëàãèòå êîëà÷åòà” (õëåá÷åòà), ñ äóïêà â ñðåäàòà,
èçïå÷åíè è çàëåòè ñ ïåòìåç, ñâàðåí îò ãðîçäå èëè çàõàðíà òðúñòèêà.
Îêîëî ñîôðàòà ëþáèì íà÷èí çà ñÿäàíå íà ñòàðöèòå å íà ïîñòëàíà
ðîãîçêà èëè ÷åðãà, âúðõó ïîäà ñ êðúñòîñàíè êðàêà. Æåíèòå ïúê ñÿäàò,
êàòî åäèíèÿ ñè êðàê ñâèâàò íà ïîäà, ðúêàòà îò ñúùàòà ñòðàíà îïèðàò
ñúùî íà ïîäà, à äðóãèÿò êðàê å ñâèò â êîëÿíîòî è ñúîòâåòíî ðúêàòà å
îáëàêúòåíî íà êîëÿíîòî. Òîâà ñåäåíå å ïðåäïî÷èòàíî, çàðàäè óäîáñòâîòî
ëåñíî äà ñòàâàø. Çà ñâåêúðà è ñâåêúðâàòà îáåçàòåëíî èìà âúçãëàâíèöè.
Ñíàõàòà èìà ïîñòîÿííîòî çàäúëæåíèå ïðåäè îáåäà èëè âå÷åðÿòà äà
ïîëåå ñúñ ñïåöèàëåí áàêúðåí ÷åðïàê âúðõó êîïàíêà íà ñâåêúðà è
ñâåêúðâàòà äà ñè èçìèÿò ðúöåòå. Òðÿáâà äà ñïîìåíåì è ôàêòà, ÷å
ñíàõàòà å çàäúëæåíà âå÷åð ïðåäè ëÿãàíå äà èì èçìèå è èçáúðøå
êðàêàòà.

Ìíîãî âàæíà ÷àñò îò ïîêúùíèíàòà íà êàâàêëèéñêàòà êúùà å
äåòñêàòà ëþëêà. Èçðàáîòâàò ñå äâà âèäà ëþëêè. Åäèíèÿò âèä å
ïðèãîòâÿí îò øàðåí, èçòúêàí íà èâèöè, âúëíåí ïëàò, ñúñ çàøèòè îò äâåòå
ñòðàíè äúëãè, âúëíåíè ïðàùèëà (âúðâè); çàêà÷àò ãè íà äâà ãâîçäåÿ íà
ãðåäèòå â êúùàòà. Çàêà÷åíà òàêà, ëþëêàòà îáðàçóâà òîðáà, â êîÿòî
ëåæè äåòåòî è ëåñíî ñå ëþëåå. Òàçè ëþëêà ìîæå ëåñíî äà ñå çàäåíå íà
ãðúá è äà ñå çàâúðæå íà äúðâî íà íèâàòà. Äðóãèÿò âèä ëþëêà å ñ ðàìêà
îò ÷åòèðè äðúâ÷åòà, âúðõó êîÿòî ñå ïðèâúðçâà ïëàò, èçòúêàí ñïåöèàëíî
çà ëþëêà.

Ìåðêè:
Çà äúëæèíà - êðà÷êà; çà äúëæèíà íà ïëàò - ëàêúò è àðøèí; çà
ïðîñòðàíñòâî - äåêàð; çà âìåñòèìîñò íà çúðíî - øèíèê, êðèíà è êèëî;
çà òåãëî - îêà.
Ãîâîð:
Õàðàêòåðíîòî â ãîâîðà íà êàâàêëèéöè å ÷àñòèöàòà çà áúäåùå âðåìå
“êå”, âìåñòî “ùå”: êå ïàäíå, êå ãî ñòîðà, êå òå óäàðà, êå òå çàóøà, ê’
èäà.

Áîðáà çà íåçàâèñèìà áúëãàðñêà öúðêâà è ïðîñâåòà
“Ñòîïàíñêîòî çàìîãâàíå íà íàñåëåíèåòî â Èçòî÷íà Òðàêèÿ ïðåç
Õ²Õ âåê çàñèëâà âîëÿòà ìó çà íàöèîíàëíà è âåðñêà èäåíòè÷íîñò. Îò
äîêëàäà íà îäðèíñêèÿ ðóñêè êîíñóë Ìóõèí ñ äàòà 17.01.1851 ã.
íàó÷àâàìå, ÷å áúëãàðèòå â Îäðèíñêî ñà çàïî÷íàëè óñèëåíî äà ñòðîÿò
öúðêâè. Çà äà èçáåãíàò èñêàíåòî íà ðàçðåøåíèå îò âëàñòòà, òå èçïîëçâàëè
åäíà õèòðîñò - ïðåç íîùòà òàéíî èçãðàæäàëè îñíîâèòå íà öúðêâàòà è ãè

56

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

çàðèâàëè îòãîðå ñ ïðúñò, âñå åäíî, ÷å âúçñòàíîâÿâàëè ñòàðà öúðêâà.”
(Ðàé÷åâñêè, Ñò., “Èçò. Òðàêèÿ”, Ñ., 1994 ã. - ñ. 142-143.)

Êàâàêëèÿ, êàòî áëèçêî ñåëî äî Ëîçåíãðàä, íå îñòàâà íàçàä îò òîçè
âúçõîä. Ñâîáîäîëþáèâèòå è áóäíè êàâàêëèéöè îùå ïðåäè
îñâîáîæäåíèåòî èìàò ñâîå áúëãàðñêî ó÷èëèùå â ñåëîòî è öúðêâà, â
êîÿòî ñâåùåíèê å òåõíèÿò ìúäúð ñúñåëÿíèí Íèêîëà Ïåòêàíîâ. Òîçè
èíòåëèãåíòåí è óâàæàâàí ïîï ñå ðàæäà è èçðàñòâà â ñåëî Êàâàêëèÿ.
Ó÷è ñå â Ëîçåíãðàä è ñòàâà ó÷èòåë â ñåëîòî, íî ñúñåëÿíèòå ãî õàðåñâàò
è ãî èçáèðàò çà ñâåùåíèê. Çà òàêúâ å ðúêîïîëîæåí îò Ïëîâäèâñêèÿ
âëàäèêà Ïàíàðåò ïðåç 1874 ã.

Ïîï Íèêîëà å åäúð, ïðåäñòàâèòåëåí ÷îâåê, ïåå ÷óäåñíî - ïðèçíàò å
çà àíãåëîãëàñåí. Öúðêâàòà êúíòÿëà îò ãëàñà ìó, à áîãîìîëöèòå ñå
óìèëÿâàò; òîé ó÷àñòâà íàé-àêòèâíî â áîðáàòà çà öúðêîâíà íåçàâèñèìîñò
è ïðîñâåòà. Ãîâîðè ñå, ÷å â ñåëî Êàâàêëèÿ ìó å ãîñòóâàë äÿêîí Ëåâñêè,
äîâåäåí îò Ïåòúð Êèïðèëîâ, ó÷èòåë â ëîçåíãðàäñêîòî ñåëî Ïèðîê.
Ãîñòóâàëè ñà ìó îùå Ïåòêî Ðà÷åâ Ñëàâåéêîâ, Ïàíàéîò Õèòîâ, ãåí.
×åðíàåâ, åêçàðõ Àíòèì ², ×àðäàôîí Âåëèêè. Êîíñòàíòèí Ïåòêàíîâ
ñïîäåëÿ: “Ñúñ çàòàåí äúõ ñëóøàõ êàê ó äîìà å äîøúë ãåíåðàë ×åðíàåâ
è êàê Âàñèë Ëåâñêè ñå å íàäïðåâàðâàë â ñòðåëáà ñ áåçñòðàøíèÿ òàòêîâ
áðàò Ñèìåîí. Òîâà å ñúùèÿò òîçè Ñèìåîí, êîéòî ïî âðåìå íà
Îñâîáîäèòåëíàòà âîéíà ñïàñèë Êàâàêëèÿ îò îïîæàðÿâàíå.”

Çàðàäè àêòèâíîòî ìó ó÷àñòèå â öúðêîâíèòå áîðáè, ïðîñâåòíè è
íàðîäîïîëåçíè äåëà, ïîï Íèêîëà ÷åñòî å ïîäëàãàí íà íàêàçàíèÿ îò
òóðñêàòà âëàñò.

“Ñëåä Àïðèëñêîòî âúñòàíèå ïðåç 1876 ã. å àðåñòóâàí, îòêàðàí â
Îäðèíñêèÿ çàòâîð è îñúäåí íà ñìúðò, êàòî áóíòîâíèê, íî ïîñëå ïîìèëâàí.

Ïðåç 1877 ã. ïî âðåìå íà Ðóñêî-òóðñêàòà îñâîáîäèòåëíà âîéíà
îòíîâî å â Îäðèíñêèÿ çàòâîð. Íàëàãàò ìó òåæêî íàêàçàíèå. Ñúáëè÷àò
ãî ãîë, íàìàçâàò ãî ñ ïåòìåç è ñ âúðçàíè ðúöå è êðàêà, ãî äúðæàò íà
ñëúíöå äà ãî æèëÿò îñèòå è ìóõèòå. Òàçè ÷óäîâèùíà èíêâèçèöèÿ òðàå
40 äíè. Êîãàòî ãî âðúùàò â òúìíèöàòà òîé ëÿãà ãîë íà ïîäà è çàñïèâà.
Òóðñêèÿò ñúäèÿ âëèçà, ñòîè åäèí ìèã, ãëåäà áëåäîòî ìó ñïîêîéíî ëèöå
è ñå îáðúùà êúì âàðäÿíèòå: “Ñúáóäåòå ãî è ãî ïóñíåòå íà ñâîáîäà.
Âèíîâåí ÷îâåê íå ñïè òàêà äúëáîêî. Òîé å èñòèíñêè áîæè ÷îâåê”.
Èçâåæäàò ãî îò òúìíèöàòà è ãî ïðåäàâàò íà ãðúöêèÿ âëàäèêà â Îäðèí.
Òóê êàòî ñõèçìàòèê (ðàçêîëíèê) ìó ñâàëÿò ðàñîòî, íî ïîñëå ïàê ãî
ðúêîïîëàãàò, íî ãî çàäúðæàò öÿëà ãîäèíà òàì êàòî äÿêîí. Ïúðâåíöèòå
îò Êàâàêëèÿ, íà÷åëî ñ ðîäîëþáåöà Ãåîðãè Èõ÷èÿòà, îòèâàò ïðè
Îäðèíñêèÿ âàëèÿ è èçìîëâàò îñâîáîæäåíèåòî ìó. Òîé ñå âðúùà â
ñåëîòî, ïîñðåùíàò îò ìàëêè è ãîëåìè, è çàïî÷âà ñòðîåæà íà íàé-
ãîëÿìàòà áúëãàðñêà öúðêâà â Îäðèíñêî - â ðîäíîòî ñè Êàâàêëèÿ.

Íà÷åëî íà íàñåëåíèåòî, îáëå÷åí â îäåæäè è ñ Èêîíàòà íà
Âúçêðåñåíèåòî â ðúêà, ïîñðåùà îñâîáîäèòåëèòå. Ðóñêèÿò ãåíåðàë ñëèçà

57

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

îò êîíÿ è ìó öåëóâà ðúêà. Áàùà ìè ñå ðàçõúëöâà è çàïÿâà - “Õðèñòîñ
âúçêðåñå”. (Ïåòêàíîâ, Ê. “Äåòñêè ãîäèíè”, Ñ., 1965 ã., ñ. 44-45.)

Åäèí îò íàé-òúðæåñòâåíèòå ïðàçíèöè çà ñåëîòî â ðîáñêèòå äíè å
ïðàçíèêúò íà Ñâ. Ñâ. Êèðèë è Ìåòîäèé. “Òîé ïðåâðúùà ó÷èëèùíèÿ
äâîð â ï÷åëåí êîøåð. Âåíöè çàãðàæäàò èêîíèòå. Âñè÷êè ñà ñ íîâè
âåëèêäåíñêè äðåõè. ×àêàìå ñ íåòúðïåíèå äà èçëÿçàò ñâåùåíèöèòå îò
öúðêâàòà è äà çàïî÷íå òúðæåñòâîòî. Òàòêî èçëèçà, óñìèõâà ñå, ðúêóâà
ñå ñ ó÷èòåëÿ Ñòîÿí Áåæàíîâ. Çàïÿâàìå “Òîÿ ïðàçíèê íàì äàðÿâà”.
Æåíèòå áúðøàò î÷èòå ñè îò óìèëåíèå. Áàùà ìè ñå îáðúùà êúì
ñúñåëÿíèòå: “Äðàãè êàâàêëèéöè, àç, êàòî ïðåäñåäàòåë íà Öúðêîâíî-
ó÷èëèùíîòî íàñòîÿòåëñòâî, èìàì åäíà ìîëáà êúì âàñ. Äà ñòàíåì
âñè÷êè è äà îòèäåì íà “Ñâåòà Åëåíà” è òàì äà ïðåêàðàìå äî âå÷åðòà.
Ùå èçñëóøàìå äåöàòà, ñëåä òîâà æåíèòå ùå ñëîæàò íàðîäíà ñîôðà.
Èñêàì òîÿ äåí äà ñòàíå íàé-õóáàâèÿò äåí íà íàøåòî ñåëî.” È âñè÷êè
òðúãâàò ñëåä ñâåùåíèöèòå.

 ãîñòíàòà ñòàÿ íà ïîï Íèêîëà íà ãîðíèÿ åòàæ, ñà ïîñòàâåíè
ïîðòðåòè íà Ñîôðîíèé Âðà÷àíñêè, åêçàðõ Éîñèô ², à òàêà ñúùî íà
Ïóøêèí, Áàéðîí, à ìåæäó òÿõ - íà Áîòåâ. Íèå çíàåõìå íàèçóñò Áîòåâèòå
ñòèõîâå, ïååõìå ïåñíèòå ìó, à ïî-êúñíî ÷åòÿõìå òàéíî Âàçîâèÿ ðîìàí
“Ïîä èãîòî”. (Ïåòêàíîâ, Ê. “Äåòñêè ãîäèíè”, Ñ., 1965 ã., ñ. 174-175.)

Ïîï Íèêîëà Ïåòêàíîâ èìà äâàìà ñèíà - Äèìèòúð è Êîíñòàíòèí, è
òðè äúùåðè - Èðèíà, Ìèòðà è Ìàðèÿ.

Äèìèòúð ïîï Íèêîëîâ
Ðîäåí ïðåç 1885 ã.- â ñ.Êàâàêëèÿ. Ó÷è â Ëîçåíãðàäñêàòà
ïðîãèìíàçèÿ. Ñëåä 1905 ã. ó÷èòåëñòâà â Ëîçåíãðàä è Ìàëêî Òúðíîâî.
 ãð.Áóðãàñ å àäâîêàò è äèðèãåíò íà öúðêîâíèÿ õîð.
Ñëåä 1913 ã. ó÷èòåëñòâà â ñ.Ãîðñêà ïîëÿíà, ßìáîëñêî è ñ.Äþëåâî,
Áóðãàñêî.
Ñëåä 1924 ã. ðúêîïîëîæåí çà äÿêîí, ñâåùåíèê, ïîñëå çà àðõèåïèñêîï.
Ïðåç öåëèÿ ñè æèâîò ñå óâëè÷à îò ëèòåðàòóðà.
Èçäàâà:
Ñòèõîñáèðêèòå: “Â ïðåäâåðèåòî íà õðàìà”, “Ëåòî Ãîñïîäíå”;
Ëèáðåòî çà îïåðà: “Äåëèéñêà ñâàòáà”;
Ïðîçà: “Äíåâíèê áåç äàòà”, “Âåíåö íà ñëàâàòà”, “Êèòêà áîñèëåê”.
Ñúòðóäíè÷è íà öàðêîâíè è òðàêèéñêè âåñòíèöè.
Êîíñòàíòèí Ïåòêàíîâ å ðîäåí ïðåç 1891ã. â ñåëî Êàâàêëèÿ.
Ïðåç ïåðèîäà 1901 ã. - 1905 ã. çàâúðøâà áúëãàðñêà ïðîãèìíàçèÿ â
Ëîçåíãðàä, êúäåòî òàéíî ñå ïðåïîäàâà áúëãàðñêà èñòîðèÿ. Ïî-êúñíî
çàâúðøâà îäðèíñêàòà ïåäàãîãè÷åñêà ãèìíàçèÿ “Ä-ð Ïåòúð Áåðîí”.
Ñâèäåòåë å íà ïîäãîòîâêàòà íà Ïðåîáðàæåíñêîòî âúñòàíèå. Ïîçíàâà
âîäà÷èòå íà âúñòàíèåòî è âîéâîäèòå. Îò 1910 ã. äî 1912 ã. ó÷èòåëñòâà
â Ìàëêî Òúðíîâî è â ñ.Èíäæå, Ëîçåíãðàäñêî.
Ïðåç 1912 ã. çàïèñâà Ñëàâÿíñêà ôèëîëîãèÿ â Ñîôèéñêèÿ
58

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

óíèâåðñèòåò, íî çàïî÷âà Áàëêàíñêàòà âîéíà è òîé ñå âêëþ÷âà â
Ìàêåäîíî-îäðèíñêîòî îïúë÷åíèå êàòî äîáðîâîëåö. Çà ïðîÿâåíà
õðàáðîñò å íàãðàäåí ñúñ ñàáÿ, èçðàáîòåíà â Îðúæåéíàòà ôàáðèêà íà
ãð. Òîëåäî è ïîäàðåíà íà Ìàêåäîíî-îäðèíñêîòî îïúë÷åíèå îò ðóñíàöèòå.

Îêîëî 1912 ã. çàâúðøâà Øêîëàòà çà çàïàñíè ïîäïîðó÷èöè â Ñîôèÿ.
Ñëåä âîéíèòå ïðåç 1912-1913 ã. ñåìåéñòâîòî ìó ñå ïðåñåëâà â ñ.
Ìîìèíà öúðêâà (Êàçúêëèñå), ïîñëå â Äþëåâî, â Ñóõîäîë è íàêðàÿ â Áóðãàñ.
Ïðåç 1916 ã. çàâúðøâà Øêîëàòà çà çàïàñíè îôèöåðè â Ñêîïèå è å
èçïðàòåí íà âîåííà ñëóæáà â Äîáðóäæà, òåæêî ðàíåí ñå ëåêóâà âúâ
Âîåííà áîëíèöà, à ñëåä òîâà â ãð. Ëÿñêîâàö íà ðåêà Ìîðàâà çà
èçäèðâàíå íà âîéíèøêè ãðîáîâå. Òóê ñå îæåíâà çà Ñòàíèñëàâà
Íîâàêîâè÷, ñëåä êîåòî ñå âðúùà ïðè ñåìåéñòâîòî ñè â Ñóõîäîë,
Áóðãàñêî.
Ïðåç 1918 ã. ñòàâà ó÷èòåë â Ñîçîïîë, êúäåòî æèâåÿò âå÷å òðèòå ìó
ñåñòðè.
Ïðåç 1921 ã. å â Áóðãàñ è ñâèðè â ñèìôîíè÷íèÿ îðêåñòúð ïðè
ìóçèêàëíî äðóæåñòâî “Ðîäíè çâóöè”. Èçâåñòíî âðåìå ðàáîòè êàòî
áèáëèîòåêàð. Ñ ìèçåðíàòà ñè çàïëàòà åäâà ñìîãâà äà èçõðàíè
ñåìåéñòâîòî ñè.
Îò 1930 ã. ñå ïðåìåñòâà â Ñîôèÿ. Ñúùàòà ãîäèíà óìèðà æåíà ìó è
ìó îñòàâÿ äâå äåöà - Ñúëçà è Ïîëÿíà. Ïî-êúñíî ñå îæåíâà çà
ïèñàòåëêàòà Ìàãäà Äðàãîâà (Ìàãäà Ïåòêàíîâà). Ðàáîòè êàòî
áèáëèîòåêàð â Áúëãàðî-þãîñëàâñêîòî äðóæåñòâî, è êàòî ðåäàêòîð íà
ñï. “Òðàêèÿ”.
Ïåòêàíîâ çàïî÷âà äà ïå÷àòà çà ïúðâè ïúò ïðåç 1920 ã. âúâ âåñòíèê
“Ñòðàíäæà”, ãð. Áóðãàñ. Åäíè îò íàé-èçâåñòíèòå ìó ïðîèçâåäåíèÿ ñà:
“Ñàìîäèâà” – 1922 ã., “Òðàêèéñêè ðàçêàçà”, “Áåç äåöà”, “Áåãëåö”, “Ìîðàâà,
çâåçäà êúðâàâà”, “Æúòâà” – òðèëîãèÿ - 1931 ã., “Äåòñêè ãîäèíè”.
Çà ëèòåðàòóðíîòî ñè òâîð÷åñòâî Ê.Ïåòêàíîâ ïîëó÷àâà çâàíèåòî
àêàäåìèê. Ïðèæèâå ïèñàòåëÿò Òîäîð Âëàéêîâ ãî ïîñî÷âà çà ñâîé
íàñëåäíèê, à åëèí Ïåëèí ãî ïðåäñòàâÿ çà ÷ëåí íà Áúëãàðñêàòà àêàäåìèÿ
íà íàóêèòå.
Óìèðà ïðåç 1952 ã. â Ñîôèÿ.
Íàñëåäíèöè íà Ïåòêàíîâèÿ ðîä æèâåÿò è äíåñ â Äîëíî Åçåðîâî –
ñåìåéñòâî Ïåòêàíîâè.

Ïðåîáðàæåíñêî âúñòàíèå
Áîð÷åñêèÿò äóõ íà íàñåëåíèåòî â ñòðàíäæàíñêèÿ êðàé å ïðîÿâåí
îùå â õàéäóòñòâîòî. Êàâàêëèéöè çíàÿò è òà÷àò èìåíàòà íà Âúë÷àí
âîéâîäà, Èíäæå âîéâîäà è íåãîâèÿò áàéðàêòàð Êàðà Êîëüî, Àíãåë
âîéâîäà, Ãúëúá âîéâîäà, Äîáðè âîéâîäà, Äàôèí âîéâîäà, Ëåôòåð
âîéâîäà, Êîñòà Òåíèøåâ-Ëþòèé îò Ëîçåíãðàä, Ìàíîë âîéâîäà, Ñòðàòè

59

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

âîéâîäà, Ñòîÿí Ñòðàíäæàòà. Òðÿáâà äà ïðèáàâèì èìåíàòà íà
ñòðàíäæàíñêè ãåðîè÷íè æåíè êàòî Êåðà Âîéâîäà, Âàñèëêà Øèâà÷åâà,
Ìàðèÿ Òåíèøåâà è Ñòàíà Êîìèòêàòà.

Ìíîãî ñïîìåíè è ëåãåíäè ñå ðàçêàçâàò èç öÿëà Ñòðàíäæà è çà
êàâàêëèåöà Ôèë÷î âîéâîäà.

Ñëåä íåñïðàâåäëèâèÿ Áåðëèíñêè äîãîâîð, îñòàíàëîòî ïîä ðîáñòâî
íàñåëåíèå íà Ìàêåäîíèÿ è Òðàêèÿ ïðîäúëæàâà áîðáàòà, êîÿòî ñå
çàñèëâà ñëåä îáåäèíåíèåòî íà Èçòî÷íà Ðóìåëèÿ ñ Êíÿæåñòâî Áúëãàðèÿ.

Ïðåç 1893 ã. â Ñîëóí å ó÷ðåäåíà ÂÌÎÐÎ. Äåéöèòå íà Îäðèíñêèÿ
ðåâîëþöèîíåí êîìèòåò íà ÂÌÎÐÎ ïðèåìàò ïëàí çà âúñòàíèå. Ïðåç 1900
ã. Ãîöå Äåë÷åâ îáèêàëÿ Ñòðàíäæà îò Ëîçåíãðàäñêî äî Ìàëêîòúðíîâñêî.
Êàâàêëèéöè ñå âêëþ÷âàò àêòèâíî â ðåâîëþöèîííàòà áîðáà. ×ëåíîâåòå
íà ðåâîëþöèîííèÿ êîìèòåò ñå ñúáèðàò â Õàäæèåâàòà êúùà è êúùàòà
íà ïîï Íèêîëà Ïåòêàíîâ.

Ôàìèëèÿòà íà ïîï Íèêîëà Ïåòêàíîâ âçåìà àêòèâíî ó÷àñòèå âúâ
âúñòàíèåòî. Íåãîâèÿò äîì è äîìúò íà áðàò ìó ñà ìåñòàòà íà òàéíèòå
ñúáðàíèÿ íà êîìèòèòå.  áîðáàòà ó÷àñòâàò è òðèìàòà ìó çåòüîâå.
Ïúðâèÿò - ßíè Ïîïîâ, ñòàâà âîéâîäà, âòîðèÿò - Äèìèòúð Øîïîâ - ÷åòíèê,
à ìúæúò íà íàé-ìàëêàòà ìó äúùåðÿ Èðèíà - áèâø ó÷èòåë, îñòàâà êàòî
îðãàíèçàöèîíåí ÷ëåí íà ðåâîëþöèîííèÿ êîìèòåò.

Ãîñòèòå ó Ïåòêàíîâèÿ äîì ñå óâåëè÷àâàò. Êîíñòàíòèí Ïåòêàíîâ
ñëóøà è çàïîìíÿ èìåíàòà íà Ëàçàð Ìàäæàðîâ, Äèìèòúð Ãðóåâ, ßíè
×èòàêîâ, Íèêîëà Äîëàï÷èåâ - ó÷èòåëè â Ëîçåíãðàä, à ïîñëå è ÷ëåíîâå
íà ðåâîëþöèîííèÿ êîìèòåò, âîéâîäè è ÷åòíèöè. ×åñòî òóê ïî öÿëà íîù
ñå ïåÿò ïåñíè, äåêëàìèðàò ñå ñòèõîâå íà Áîòåâ, êàòî íàé-÷åñòî ÷óâàíàòà
äóìà òóê å “ñâîáîäà”.

Ó÷àñòíèöèòå â ðåâîëþöèîííèòå êîìèòåòè è ïî-ñìåëèòå êàâàêëèéöè
ñå ñíàáäÿâàò ñ îðúæèå - ïóøêè-êðåìúêëèéêè, áåðäàíè, à ÷åòíèöèòå - ñ
ðåâîëâåðè. Ñ îðúæèå ñå ñíàáäÿâà è ñàìèÿò ïîï Íèêîëà Ïåòêàíîâ.

Îùå ïðåäè âúñòàíèåòî êàâàêëèéöè äàâàò æåðòâà. Âúîðúæåíè òóðöè
íàïàäàò è óáèâàò îâ÷àðÿ Êîñòà Ïàçäåðîâ - “Ïîáåñíÿõà âå÷å! Áðàòÿ,
íå å âå÷å çà òúðïåíå - ñêúðöàò ñúñ çúáè ìúæåòå!” - ñïîìíÿ ñè
Êîíñòàíòèí Ïåòêàíîâ. Ìíîãî ïî-êúñíî òîé îïèñâà êàðòèíàòà íà
ïðîñòðÿíîòî íà ñòúëáèòå òÿëî íà óáèòèÿ îò òóðñêèòå çàïòèåòà áóíòîâíèê
Íåäåë÷î Ìåøåêîïàðàíîâ îò Ëîçåíãðàä è ãðúìëèâèÿ ãëàñ íà Õàäæèâ
Ãåîðãè îò Êàâàêëèÿ, ìúæ íà ÷è÷îâàòà ìó Èðèíà, ñ êîéòî ïèòà òóðöèòå
íà òåõíèÿ åçèê: “Êîé íè ïðåäàäå? Êàæåòå, êîé íè ïðåäàäå!”. Ñúùèÿò
òîçè Õàäæèâ Ãåîðãè å íàé-ñèëíèÿò áîðåö â îêîëíèòå ñåëà. Íà åäèí
ñúáîð â ñåëî Êîâ÷àç èçëèçà ñðåùó òóðñêè ïåõëèâàíèí îò Êàðàáóíàð è
ãî òðúøâà íà çåìÿòà. Âåäíàãà ñëåä òîâà ñêà÷à âúðõó áúðçèÿ ñè êîí è
èç÷åçâà, çàùîòî çíàå, ÷å òóðöèòå íÿìà äà ìó ïðîñòÿò.

Ðåøåíèå çà âúîðúæåíî âúñòàíèå â Ìàêåäîíèÿ å âçåòî ïðåç ìåñåö
þíè 1903 ã. Ñâîÿòà äóìà òðÿáâà äà êàæàò è èçòî÷íîòðàêèéñêèòå
60

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

ðåâîëþöèîíåðè. Çà òîâà ñå ñâèêâà Êîíãðåñ â ìåñòíîñòòà “Ïåòðîâà
íèâà”, â íåäðàòà íà Ñòðàíäæà. Êîíãðåñúò å îòêðèò îò ðúêîâîäèòåëÿ íà
V²² Îäðèíñêè ðåâîëþöèîíåí îêðúã Ìèõàèë Ãåðäæèêîâ (Ìèøåë).
Ïðèñúñòâàò 47 äåëåãàòè è âîéâîäè è îùå 200, à ñïîðåä äðóãè îùå 360
ãîñòè è ÷åòíèöè, êîèòî äåíîíîùíî îõðàíÿâàò êîíãðåñà îò âñè÷êè ñòðàíè.
Òóê ñà ñìåëèÿò âîéâîäà Ãåîðãè Êîíäîëîâ, Êàïèòàí Ñòàìàò Èêîíîìîâ,
ïîï Íèêîëîâèÿò çåò ßíè Ïîïîâ, Õðèñòî Ñèëÿíîâ. Èçáðàíî å ãëàâíî
ðúêîâîäíî áîåâî òÿëî. Â íåãî âëèçàò Ìèõàèë Ãåðäæèêîâ, Ñòàìàò
Èêîíîìîâ è Ëàçàð Ìàäæàðîâ, êîèòî ïîñëå îïðåäåëÿò âúñòàíèåòî äà
ñå âäèãíå íà 6/19 àâãóñò ñðåùó Ïðåîáðàæåíèå Ãîñïîäíå.

Èçáóõâàíå è æåñòîêî ïîòóøàâàíå íà âúñòàíèåòî
Ïúðâàòà ïóøêà íà âúñòàíèåòî ïóêâà èìåííî â ñåëî Êàâàêëèÿ.
“Îò äâîðèùàòà èçëèçàò ìúæå è òè÷àò êúì íàñðåùíèÿ êðàé íà ñåëîòî,
êúì áàèðà - åäíè ñ ïóøêè, äðóãè ñ áðàäâè, òðåòè ñ ïðàçíè ðúöå. Íàñî÷âàò
ñå êúì ïëàíèíàòà. Íà ãîðíèÿ è äîëíèÿ êðàé íà ñåëîòî ïëàìâàò ñíîïè.
Çàïàëèë ãè å Õàäæèâ Ãåîðãè. Æåíèòå ïðèòèñêàò ñ ðúöå äåöàòà è ñå
óæàñÿâàò îò çëîâåùîòî âèåíå íà êó÷åòàòà. Îùå äåñåòèíà ãúðìåæè.
Èäâàò âúñòàíèöèòå è êîìèòèòå. Êàâàêëèéöè äàâàò ïîäñëîí, õëÿá è âîäà
íà ÷åòàòà, ñëÿçëà îò Ñòðàíäæà äà îáÿâè âúñòàíèåòî”. (Ïåòêàíîâ, Ê.
“Áåëèÿò âÿòúð íà Ñòðàíäæà”, Ñ., 1983 ã., ñ. 615-618)
Âúñòàíèåòî áúðçî îáõâàùà Ìàëêîòúðíîâñêà, Âàñèëèêîâñêà,
Áóíàðõèñàðñêà è Ëîçåíãðàäñêà îêîëèè. Îñâîáîäåíè ñà Àõòîïîë è
Âàñèëèêî. Â îñâîáîäåíèòå òåðèòîðèè å ñúçäàäåíà “Ñòðàíäæàíñêàòà
êîìóíà”, êîÿòî ïðîñúùåñòâóâà 20 äíè.
Òóðöèÿ èçïðàùà 40 000 àðìèÿ, íà÷åëî ñ Øóêðè ïàøà.  36 ñðàæåíèÿ
ó÷àñòâàò îêîëî 2000 âúñòàíèöè ñðåùó 350 000 òóðñêè âîéíèöè,
âúîðúæåíè ñ àðòèëåðèÿ. Îò ñâîáîäíà Áúëãàðèÿ ïîìîù íå èäâà.
“Íÿêîëêî õèëÿäè àðíàóòè, íîâèòå åíè÷åðè íà Àáäóë Õàìèä, ñå
íàõâúðëèõà âúðõó ñòðàíäæàíñêèòå ñåëà è ãè îïîæàðèõà. Åäíà ÷àñò îò òÿõ
íàïàäíàõà áëèçêîòî ñåëî Åíèäæèÿ, çàïàëèõà öúðêâàòà, îãðàáèõà êúùèòå,
îòâëÿêîõà ìîìè è ìëàäè íåâåñòè”. (Ïåòêàíîâ, Ê. “Äåòñêè ãîäèíè”, ñ. 357)
Èç Îäðèíñêî ñà îïîæàðåíè, èçöÿëî èëè îò÷àñòè, 66 ñåëà ñ 2160
êúùè, èçáèòè ñà 2565 äóøè. Â íåðàâíàòà áîðáà ïàäà è òåæêî ðàíåíèÿò
ãîëÿì ðîäîëþáåö Ãåîðãè Êîíäîëîâ. Åäèí íåãîâ ÷åòíèê ñúñ ñúëçè íà
î÷è èçïúëíÿâà ìîëáàòà ìó è ãî çàñòðåëâà. Ïîñëåäíèòå ìó äóìè ñà:
“Äåëîòî å ñâÿòî. Ïðîêëåò äà å òîçè, êîéòî íå ãî ïðîäúëæè!”. À âÿòúðúò
ðàçíàñÿ äóõà è ñëàâàòà íà âîéâîäèòå Ëàçàð Ìàäæàðîâ, ßíè Ïîïîâ,
Ñòàìàò Èêîíîìîâ, Êîñòà Ëþòèé, Äèìèòúð Òàøåâ, Äèìî ßíêîâ è Ñòîÿí
Êàìèëñêè, îñòàâèëè â ñúðöàòà íà õîðàòà îò Ëîçåíãðàäñêî äî Îäðèíñêî
ñïîìåíà îò ñèÿíèåòî íà ñâîáîäàòà îò 1903 ã.
Çàïî÷âàò òåæêè äíè íà ãðàáåæè, èçäåâàòåëñòâà è óáèéñòâà íà

61

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå. Â ïèñìî îò 20.11.1903 ã., èçïðàòåíî îò åêçàðõ
Éîñèô îò Öàðèãðàä äî Ìèíèñòåðñòâîòî íà âúòðåøíèòå ðàáîòè è
èçïîâåäàíèÿ çà òåæêîòî ïîëîæåíèå íà îöåëÿëîòî áúëãàðñêî íàñåëåíèå
â Ëîçåíãðàäñêî ÷åòåì: “Ïîëîæåíèåòî íà áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå å íàé-
ïëà÷åâíî è óæàñíî. Ìèçåðèÿòà è ëèøåíèÿòà ñòèãíàõà ñåòíèÿ ñè ïðåäåë
è ñà îáúðíàëè æåíè, äåöà è ìúæå â ñêåëåòè... Ïîâå÷åòî ñåìåéñòâà äî
íåîòäàâíà èìîòíè ñå ñâèðàò è ðîâÿò ïåïåëòà íà èçãîðåëèòå ñè õèæè.
Ìåñòíèòå âëàñòè ñà ñòóäåíè è áåçñúðäå÷íè. Ïî âñè÷êî ëè÷è, ÷å òå
èìàò íàðåæäàíå äà íå ïðàâÿò íèùî, íî òå äîðè âúðøàò âñè÷êî, çà äà
íàïðàâÿò ó÷àñòòà íà çëî÷åñòîòî áúëãàðñêî íàñåëåíèå ïî òåæêà è ñóðîâà.
Äðåõèòå è ïîêúùíèíàòà, çàãðàáåíè îò áúëãàðñêèòå ñåëà, ñà ðàçïðîäàäåíè íà
òúðã, âúïðåêè ïèñìåíàòà ìîëáà íà àðõèåðåéñêèÿ íàìåñòíèê â Ëîçåíãðàä äî
ìþòåñàðèôèíà íà ãðàäà”. (“Îñâîáîäèòåëíà âîéíà íà áúëãàðèòå â Ìàêåäîíèÿ
è Îäðèíñêî - 1902 ã.-1904 ã. Äèïëîìàòè÷åñêè äîêóìåíòè.”, Ñ., 1978ã., ñ. 503-531
- öèòàò ïî Ðàé÷åâñêè, Ñò. “Èçòî÷íà Òðàêèÿ”, Ñ., 1994 ã., ñ. 181-182)

Îáåçáúëãàðÿâàíåòî íà Èçòî÷íà Òðàêèÿ ñå ïîñðåùà ñ òðåâîãà â
Áúëãàðèÿ. Äåïóòàòèòå îò Õ²²² Îáèêíîâåíî ÍÑ ñå îáÿâÿâàò ïðîòèâ
èçñåëâàíåòî íà áúëãàðèòå îò Èçòî÷íà Òðàêèÿ, òúé êàòî òåçè ïðîâèíöèè
ùå áúäàò îáåçáúëãàðåíè. Òóðñêàòà äúðæàâà îáà÷å íÿìà èíòåðåñ äà
ñå óâåëè÷àâà áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå è â Óêàçàíèå íà Äâîðöîâàòà
êàíöåëàðèÿ äî Âåëèêîòî âåçèðñòâî ñ äàòà 14.09.1904 ã. íàðåæäà èçðè÷íî
äà íå ñå ðàçðåøàâà íà çàáÿãíàëèòå áúëãàðè äà ñå çàâúðíàò. (Ðàé÷åâñêè,
Ñò. “Èçòî÷íà Òðàêèÿ”, Ñ., 1994 ã., ñ. 182)

À êàêâî ñòàâà â Êàâàêëèÿ? Ñëåä èçáóõâàíåòî íà âúñòàíèåòî â
ñåëîòî îñòàâàò ñàìî æåíè, äåöà è ñòàðöè. Ìúæåòå - êîé ñ îðúæèå, êîé
áåç îðúæèå - ñå èçòåãëÿò â ãîðàòà. Æåíèòå òàéíî èì íîñÿò õëÿá.

“Íà ñóòðèíòà â Êàâàêëèÿ âëèçàò òóðñêè êàâàëåðèñòè. Êîíåòå èì
îõðàíåíè, ïóøêèòå - íîâè, ñàáèòå - òåæêè, ëúñêàâè, à âîéíèöèòå - ïëàõè
è íÿêàê íåñïîêîéíè. Îãðàæäàò êðàéíàòà êúùà íà Ñàâîâè, èçëèçàò
íÿêîëêî æåíè è ïîêàíâàò îôèöåðà äà âëåçå â êúùàòà è äà ñå óâåðè, ÷å
íÿìà êîìèòè. Ñòðàøíàòà êúùà, êîÿòî íàèñòèíà å äàëà ïîäñëîí íà
÷åòàòà, ñëÿçëà îò Ñòðàíäæà äà îáÿâè âúñòàíèåòî, íå èçäàâà íèêîãî...”

Ñëåä 2-3 äíè ìúæåòå çàïî÷âàò äà ñå ïðèáèðàò â ñåëîòî. Ñëåä íÿêîëêî
äíè ñå çàäàâà âîéñêà îò Áàáàåñêè. Ïðåìèíàâà ïðåç ñåëîòî. Ñòðàõ ñêîâàâà
âñè÷êè, íî òóðöèòå ìúë÷àò. Îòêàðâàò òðèìà äóøè â Ëîçåíãðàä: Ïîï Íèêîëà,
Õàäæè Äèìèòúð è Äèìèòúð Êàäèíîâ. Ïî îáÿä ãè âðúùàò è ïîïúò îáÿñíÿâà
íà ñúáðàíèòå â ó÷èëèùåòî ñåëÿíè, ÷å òóðöèòå èñêàò 180 ïóøêè. Îòíà÷àëî
ìúæåòå îòêàçâàò äà ïðåäàäàò îðúæèåòî ñè, íî ïîñëå ñúáèðàò 80 ïóøêè è
ïúðâåíöèòå ãè îòíàñÿò â Ëîçåíãðàä. - “Òóê ñà 80, êúäå ñà äðóãèòå?” -
ïèòàò æàíäàðèòå.” – “Êîëêîòî ñà, òîëêîâà” - îòãîâàðÿ ïîïúò...

Êàâàêëèÿ âúñòàâà, íî íà Êàâàêëèÿ íèùî íå ìó ñå ñëó÷è...
“-Íå å äîáðî òîâà, äåòî òóðöèòå ìúë÷àò!” - êàçâà ìàìà íà òàòè.
“-Íå ñå áúðêàé â áîæèòå ðàáîòè. Íàøåòî ñåëî å æèòíèöàòà íà
62

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Ëîçåíãðàä. Êàâàêëèéñêîòî æèòî õðàíè òóðñêàòà âîéñêà” (Ïåòêàíîâ,
Ê. “Äåòñêè ãîäèíè”, ñ. 365)

Íå çà âñè÷êè îò ñåëîòî, îáà÷å, å ëåêî è ñïîêîéíî. Ñìåëèÿò
ðîäîëþáåö è âúñòàíèê Õàäæèâ Ãåîðãè å çàëîâåí è èçïðàòåí íà
çàòî÷åíèå â Äèàðáåêèð, êúäåòî ïî÷èâà îò ìèçåðèÿ è ïîáîèùà.

Ñëåä âúñòàíèåòî ñå çàðåæäàò òåæêè äíè. Æèòîòî å îãðàáåíî,
íàñåëåíèåòî ãëàäóâà. Õîðàòà ñå ñúáèðàò ïðåä ïîðòàòà íà ïîï Íèêîëà,
íî è òîé íÿìà çúðíî. Òîé îòèâà äî Äóëîâàòà ìåëíèöà, êîÿòî ìåëè áðàøíî
çà òóðñêàòà àðìèÿ, è äîãîâàðÿ 100 òîðáè áðàøíî çà 100 íàïîëåîíà.
Âñÿêî ñåìåéñòâî ïîëó÷àâà ïî åäíà òîðáà áðàøíî.

Ìèíàâàò ãîäèíè è îòíîâî çàïî÷âà óñèëåíà ðàáîòà ïî íèâè, õàðìàíè è ëîçÿ.
Ïðåç 1908 ã., ñëåä Ìëàäîòóðñêèÿ ïðåâðàò, Àáäóë Õàìèä èçäàâà
Õóðèåòà, ñïîðåä êîéòî äàâà ïðàâà íà õðèñòèÿíñêîòî íàñåëåíèå â ðàìêèòå
íà Îñìàíñêàòà èìïåðèÿ. Äàâàò óæ ñâîáîäà íà ÷åòíèöèòå è íà áèâøèòå
áóíòîâíèöè. Äîðè ñ ìóçèêà è ñòðîåâà ìàðøèðîâêà ïîñðåùàò êîìèòèòå îò
Ñòðàíäæà â Ëîçåíãðàä. Íàðîäúò ñè ïðåäñòàâÿ, ÷å òå ùå äîéäàò ñ áåðäàíêè
íà ðàìî, à òå ñëèçàò îò êîëèòå îêîëî 20 äóøè, â ãðàæäàíñêè äðåõè, óìîðåíè.

Áàëêàíñêà âîéíà

 ïåðèîäà ìåæäó êðàÿ íà Õ²Õ â. è íà÷àëîòî íà ÕÕ â. â Åâðîïà
çàïî÷âà ñúçäàâàíåòî íà âîåííî-ïîëèòè÷åñêè ãðóïèðîâêè. Òîâà å
áëàãîïðèÿòíî âðåìå çà îáåäèíÿâàíå íà Áàëêàíñêèòå õðèñòèÿíñêè
äúðæàâè ñðåùó Òóðöèÿ è çà îñâîáîæäåíèå íà çåìèòå îñòàíàëè ïîä
òóðñêà âëàñò. Ïîä ïðÿêîòî ðúêîâîäñòâî íà Ðóñèÿ ñå ðàæäà Áàëêàíñêèÿò
ñúþç.

Ïúðâî ñå ñêëþ÷âà áúëãàðî-ñðúáñêî ÿäðî - 29.02.1912 ã., à ïîñëå
êúì íåãî ñå ïðèñúåäèíÿâà Ãúðöèÿ, à îùå ïî-êúñíî ×åðíà ãîðà. Â
äîãîâîðèòå íå ñå óòî÷íÿâà ïðåäâàðèòåëíî ðàçïðåäåëåíèåòî íà ñïîðíèòå
çîíè ìåæäó îòäåëíèòå ñúþçíèöè, êîåòî ïî-êúñíî ïîðàæäà âúçìîæíîñò
çà ïðîòèâîðå÷èÿ è îùåòÿâàíå íà Áúëãàðèÿ.

Çàïî÷âà ïîäãîòîâêàòà íà âîéíàòà.
Èçâåñòíè ãåíåðàëè ñà: ãåí. Ñàâîâ, ãåí. Ôè÷åâ - âíóê íà Êîëþ Ôè÷åòî,
ãåí. Íèêîëà Èâàíîâ, Ãåîðãè Âàçîâ, Âàñèë Êîòèí÷åâ è Ðàäêî Äèìèòðèåâ.
Ìîáèëèçèðàíà å 350 000 àðìèÿ, êîÿòî ðàçïîëàãà ñ 920 îðúäèÿ, 392
êàðòå÷íèöè, è ñ ïóøêè “Ìàíëèõåð”, ñïîðåä íóæäèòå.
Çà ôðîíòà òðúãâàò êàòî íà ñâàòáà - ñ ãúäóëêè è õîðà. Êúì âîéñêàòà
ñå ïðèñúåäèíÿâà è îïúë÷åíèå, òàêà ÷å íàêðàÿ âîéñêàòà äîñòèãà äî 750
000 âîéíèêà.
Âîéíàòà çàïî÷âà íà 5.10.1912 ã. Îùå â ïúðâèòå ñðàæåíèÿ áúëãàðèòå
ðàçáèâàò âðàãà è ãî îáðúùàò â îòñòúïëåíèå ïî ëèíèÿòà Îäðèí-
Ëîçåíãðàä. Ñàìî çà 6 äíè Ëîçåíãðàä å ïðåâçåò áåç áîé îò áúëãàðèòå...
Îäðèí - åäíà îò íàé-ñèëíèòå âîåííè êðåïîñòè íà Áàëêàíèòå, çà êîÿòî
ãåðìàíñêèÿò ãåíåðàë Ôîí Õóìáîëä òâúðäè, ÷å å íåïðåâçåìàåìà, áèâà

63

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

îáñàäåí. Êîìàíäâàù òóðñêèòå ñèëè â êðåïîñòòà å ïðîñëàâåíèÿò òóðñêè
ãåíåðàë Øóêðè ïàøà, ñúùèÿò, êîéòî ïðåâúðíà â ïåïåëèùå è ïîòîïè â
êðúâ âúñòàíàëèòå áúëãàðñêè ñåëà â Èçòî÷íà Òðàêèÿ ïî âðåìå íà
Ïðåîáðàæåíñêîòî âúñòàíèå... Òóê, â Îäðèíñêàòà îáñàäà, áúëãàðñêàòà
àâèàöèÿ, çà ïúðâè ïúò â èñòîðèÿòà íà áîéíèòå äåéñòâèÿ, âçåìà ó÷àñòèå
è èçâúðøâà áîéíè ðàçóçíàâàòåëíè ïîëåòè íàä òóðñêèòå ïîçèöèè. Âúâ
âúçäóøíèòå áîåâè çàãèâà è áóðãàçëèÿòà ïîðó÷èê Òîïðàê÷èåâ.

Áúëãàðñêàòà âîéñêà ñ áúðç õîä äîñòèãà äî ×àòàëäæà è èçëèçà íà
Ìðàìîðíî ìîðå, íà 40 êì îò Öàðèãðàä. Âåëèêèÿò âåçèð íà Òóðöèÿ Êåìàë
ïàøà òåëåãðàôè÷åñêè ìîëè öàð Ôåðäèíàíä çà ïðèìèðèå, íî òîé íå ñå
ñúãëàñÿâà... Ïî òîâà âðåìå íà ôðîíòà ñå ïîÿâÿâà õîëåðà, êîÿòî îòíåìà
æèâîòà íà ïîâå÷å âîéíèöè, îòêîëêîòî ñàìàòà âîéíà.

Íà 20.11.1912 ã. ñå ñêëþ÷âà ïðèìèðèå, íî ïðåãîâîðèòå çà ìèð
ïðîäúëæàâàò. Ïðåç òîâà âðåìå ìëàäîòóðöèòå èçâúðøâàò ïðåâðàò íà
10.01.1913 ã. è íîâîòî ïðàâèòåëñòâî, íà÷åëî ñ Ìàõìóò ïàøà, ïðåêúñâà
ïðåãîâîðèòå.

Íà 10.03.1913 ã. âîåííîòî ðúêîâîäñòâî íà Âòîðà àðìèÿ äàâà çàïîâåä
çà ùóðìóâàíå íà Îäðèí. Ïîä êîìàíäâàíåòî íà ãåí. Âàçîâ, áðàò íà
íàðîäíèÿ ïîåò Èâàí Âàçîâ, è ïîðàäè ñìàéâàùèÿ ãåðîèçúì íà
áúëãàðñêèòå âîéíèöè è îôèöåðè, çà òðè äíè íåïðåâçåìàåìàòà Îäðèíñêà
êðåïîñò å ïðèíóäåíà äà ñå ïðåäàäå. Øóêðè ïàøà, çàåäíî ñ
ìíîãîáðîéíàòà ñè àðìèÿ, ïàäà â ïëåí. ×åòèðèñòîòèí äâàäåñåò è òðè
îðúäèÿ è îãðîìíî êîëè÷åñòâî îðúæèÿ è ñíàðÿæåíèå ïîïàäàò â ðúöåòå
íà áúëãàðèòå. Íà 3.04.1913 ã. ñå ñêëþ÷âà ïðèìèðèå è çàïî÷âàò
ïðåãîâîðèòå çà ìèð, êîèòî çàâúðøâàò íà 17.05.1913 ã. ñ ïîäïèñâàíåòî
íà Ëîíäîíñêèÿ ìèðåí äîãîâîð. Ñ íåãî Òóðöèÿ ãóáè ñâîèòå åâðîïåéñêè
òåðèòîðèè, áåç Öàðèãðàäñêè âèëàåò è âñè÷êè Áåëîìîðñêè îñòðîâè.
Ãðàíèöàòà ìåæäó Áúëãàðèÿ è Òóðöèÿ ñòàâà ïî ëèíèÿòà Ìèäèÿ-Åíîñ. Â
îñâîáîäåíèòå çåìè ñå íàñòàíÿâà áúëãàðñêà àäìèíèñòðàöèÿ. Òÿ èìà äà
ñå ñïðàâÿ ñ òðóäíàòà çàäà÷à ïî èçõðàíâàíåòî è íàñòàíÿâàíåòî íà
äåñåòêè õèëÿäè áåæàíöè îò äâåòå âåðñêè ãðóïè (õðèñòèÿíè è
ìþñþëìàíè), ðàçîðåíè è îáåçäîìåíè îò âîåííèòå äåéñòâèÿ è
áàøèáîçóøêèòå èçñòúïëåíèÿ.

Îêîëî 25 000 áúëãàðñêî íàñåëåíèå íàïóñêà ñåëàòà ñè ïðåä
íàñòúïâàùèòå áúëãàðñêè âîéñêè è ñå ñòðóïâà â Îäðèíñêî îùå ïðåäè
îáñàäàòà íà êðåïîñòòà. Ïðåç ñúùîòî âðåìå ïðèáëèçèòåëíî îùå òîëêîâà
áúëãàðè è ãúðöè îñòàâàò áåç äîìîâå, ïîðàäè îòñòúïâàíåòî íà òóðñêèòå
âîéñêè, êîèòî áèâàò íàñòàíåíè â Ëîçåíãðàäñêî, Áàáàåñêèéñêî è
Ëþëåáóðãàçêî. Äðóã áúëãàðñêè ïîòîê èäâà òóê îò áúëãàðñêèòå ñåëà,
îñòàâàùè â ïðåäåëèòå íà Òóðöèÿ, þæíî îò ëèíèÿòà Ìèäèÿ-Åíîñ.

Ñêîðî îáà÷å ìåæäó ñúþçíèöèòå âúçíèêâàò ñïîðîâå è ðàçíîãëàñèÿ ïî
ðàçäåëÿíå íà îñâîáîäåíèòå çåìè. Ñúðáèÿ è Ãúðöèÿ ñêëþ÷âàò ïîìåæäó
ñè òàåí äîãîâîð, êîéòî èìà çà öåë äà ëèøè Áúëãàðèÿ îò ïî-ãîëÿìàòà ÷àñò
64

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

îò îñâîáîäåíèòå çåìè, êúäåòî ïðåîáëàäàâà áúëãàðñêî íàñåëåíèå.
Ñïîðîâåòå ñå èçîñòðÿò è èçáóõâà Ìåæäóñúþçíè÷åñêàòà âîéíà.

Íà ñòðàíàòà íà Ñúðáèÿ, Ãúðöèÿ è ×åðíà ãîðà ñå íàìåñâà Ðóìúíèÿ.
Âúïðåêè ÷å Áúëãàðèÿ ñå ñúãëàñÿâà äà îòñòúïè Ñèëèñòðà è áëèçêàòà
îêîëíîñò, ðóìúíñêàòà âîéñêà íàõëóâà ñ ïðåòåíöèè äà îêóïèðà Þæíà
Äîáðóäæà. Ïðèòèñíàòà îò âñè÷êè ñòðàíè. Áúëãàðèÿ å ïðèíóäåíà äà
ñêëþ÷è ìèð ñ áèâøèòå ñè ñúþçíèöè íà 28.07.1913 ã. â Áóêóðåù.

Âúçïîëçâàéêè ñå îò çàòðóäíåíîòî ïîëîæåíèÿ íà Áúëãàðèÿ, áåç äà
îáÿâè âîéíà, òóðñêàòà âîéñêà íàõëóâà â çåìèòå çàïàäíî îò ëèíèÿòà
Ìèäèÿ-Åíîñ, êàòî ïðîãîíâà è èçáèâà æèâååùîòî òàì áúëãàðñêî
íàñåëåíèå. Ñòðåìåéêè ñå äà ñå ñïàñè îò ìàñîâèòå íàñèëèÿ, ãðàáåæè è
óáèéñòâà, áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå ñå íàñî÷âà êúì Îäðèí, Ñâèëåíãðàä (ïî
òå÷åíèåòî íà ð. Ìàðèöà), Ëîçåíãðàä è Ìàëêî Òúðíîâî, ïðåç Ñòðàíäæà, à
îò òàì äà òúðñè ñïàñåíèå çàä ñòàðàòà áúëãàðî-òóðñêà ãðàíèöà.

Ðàçðóøåíèÿ è êúðâàâà ñòèõèÿ çàìåíÿò îïèÿíåíèåòî îò äîíåñåíàòà
íà ùèêîâåòå íà áúëãàðñêàòà âîéñêà ñâîáîäà. Â ñâîÿòà êíèãà
“Ðàçîðåíèåòî íà òðàêèéñêèòå áúëãàðè” àêàä. Ìèëåòè÷ ðàçêàçâà çà
ñòîòèöè êúðâàâè óáèéñòâà íà æåíè, äåöà, ñòàðè õîðà è èçãàðÿíå íà öåëè
ñåëà. Òîé ñðàâíÿâà òàçè æåñòîêîñò ñ æåñòîêîñòèòå â Áàòàê. “Íî Áàòàê
- ïèøå òîé - å ñàìî åäíî ñåëî, à â Çàïàäíà Òðàêèÿ ñà èçâúðøåíè ìàñîâè
êëàíåòà â 17 ñåëà”. Ñïîðåä íåãî îêîëî 30% îò áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå
íà Èçòî÷íà Òðàêèÿ å áèëî èçáèòî èëè çàãèíàëî ïî âðåìå íà áÿãñòâîòî
è îò áåæàíñêèòå íåâîëè. “Ñàìî îò ñåëî Áóëãàðêüîé (Ìàäæàðîâî) ñà
çàãèíàëè 1100 äóøè.

Íå ïî-ìàëêî ñà æåñòîêîñòèòå è íàñèëèÿòà íàä áúëãàðñêîòî
íàñåëåíèå â Ëîçåíãðàäñêî. Îñîáåíî æåñòîêî ïîñòúïâàò òóðñêèòå âëàñòè
ñ æèòåëèòå íà ñ. Åíèäæå - ÷èñòî áúëãàðñêî ñåëî ñ 350 êúùè, áëèçî äî
ñ. Êàâàêëèÿ. Íàñåëåíèåòî ìó ñìÿòà, ÷å òóðöèòå ñàìî ùå îêóïèðàò
ìÿñòîòî, çàòîâà îò ñåëîòî èçáÿãâàò ñàìî íÿêîëêî ìúæå. Äîøëàòà òóðñêà
âîéñêà îáà÷å çàãðàáâà âñè÷êèÿ äîáèòúê, æèòîòî, äðåõèòå, ïîêúùíèíàòà.
Íå ïîçâîëÿâà íèêîé äà èçëèçà èçâúí êúùè. Ïðåòúðñâàò è îãðàáâàò ïî-
áîãàòèòå áúëãàðè è èçáèâàò ãîëÿìà ÷àñò îò íàñåëåíèåòî.

Ñåëî Êàâàêëèÿ å åäíî îò ìàëêîòî ñåëà, ÷èåòî íàñåëåíèå íàïóñêà
ðîäíèòå ñè äîìîâå áåç æåðòâè. “Ñåëî Êàâàêëèÿ, íàïðîòèâ, ïîñòúïè ïî-
äîáðå: ñåëÿíèòå îò òîâà ñåëî èçáÿãàõà åäèí äåí ïðåäè äà äîéäàò òóðöèòå” -
òîâà ñà äóìè íà Ñòîÿí Àíäðååâ îò ñ. Åíèäæå, çàïèñàíè â êíèãàòà íà àêàä.
Ìèëåòè÷ “Ðàçîðåíèåòî íà Òðàêèéñêèòå áúëãàðè ïðåç 1913 ã.”.

Ïðåñåëâàíåòî
Çà áúëãàðñêîòî íàñåëåíèå âå÷å íÿìà æèâîò â Èçòî÷íà Òðàêèÿ.
Ìíîãîõèëÿäíî íàñåëåíèå ïåøà, ñ ìàãàðåòà, ðÿäêî ñ âîëñêè êîëè è êàðóöè

65

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

(çàùîòî ïîâå÷åòî âïðÿãîâå ñà áèëè ðåêâèçèðàíè) ñ íÿêàêúâ äîáèòúê
èëè áåç íèùî, òðúãâàò êúì ñâîáîäíà Áúëãàðèÿ, ñàìî çà äà ñå ñïàñÿò
îò íàñèëèÿòà. Ñïîðåä ñâåäåíèÿ, ïðåäñòàâåíè îò Îäðèíñêàòà áúëãàðñêà
ìèòðîïîëèÿ äî ãåíåðàëíèÿ íè êîíñóë Íåäêîâ âúâ âðúçêà ñúñ
ñúñòàâåíèòå â êðàÿ íà 1913 ã. àíêåòíè êîìèñèè, îáùèÿò áðîé íà
áúëãàðñêèòå ñåëà, ÷èèòî æèòåëè áèëè ïðèíóäåíè äà ñå èçñåëÿò, âúçëèçà,
çà Èçòî÷íà Òðàêèÿ, íà 108 áðîÿ ñ îáùî 10 934 êúùè è 51 427 æèòåëè.

Êàâàêëèéöè íå äàâàò æåðòâè, íî è ïðåñåëâàíåòî å åäíî òåæêî
èçïèòàíèå è ìúêà, êîèòî áåæàíöèòå ïîìíÿò öÿë æèâîò è ðàçêàçâàò ïîñëå
íà ïîòîìöèòå ñè: ßíè Ïåíäåâ, îò ñ. Âåòðåí, îáë. Áóðãàñêî, ðîäåí
ïðåç 1924 ã. - ñèí íà áåæàíåö îò Êàâàêëèÿ:

“Òóðñêèòå âîéñêè íàáëèæàâàëè. Èçãúðìÿâà òîï êðàé æ.ï. ëèíèÿòà.
Ïîâå÷åòî ìëàäè ìúæå áèëè ìîáèëèçèðàíè âúâ âîéñêàòà. Îñòàíàëèòå
â ñåëîòî ìúæå ñå îïèòàëè äà ïðåêàðàò ïðåç ãðàíèöàòà ÷àñò îò äîáèòúêà
è ñòàäàòà. Æåíèòå, äåöàòà è ñòàðöèòå îòíà÷àëî ñå èçïîêðèëè, íî ïîñëå
íàòúïêàëè âúâ âúçãëàâíèöè ìàëêî áàãàæ - äðåøêè, íÿêîÿ çàâèâêà,
ñúäîâå, õëÿá è áðàøíî. Åäíè âïðåãíàëè êîíå, à äðóãè - ìàãàðåòà - êîé
êàêâîòî èìà. Áàùà ìè ñå âúðíàë îò ïúòÿ, çàùîòî çàáðàâèë äà âçåìå
áðàäâàòà. Ìèíàë êðàé ìàíäðàòà è âèäÿë, ÷å òÿ âå÷å å ðàçãðàáåíà.
Âçåë åäíà ïèòà êàøêàâàë - ïîâå÷å íå ìîæåë äà íîñè. Ïî ïúòÿ íàìåðèë
èçãóáåíî äåòå - âçåë ãî è ïîñëå ãî ïðåäàë íà ðîäèòåëèòå ìó”.

 êíèãàòà ñè “Èçòî÷íà Òðàêèÿ” (ñòð. 215, ñòð. 246-284) Ñòîÿí
Ðàé÷åâñêè äàâà ïðèëîæåíèå çà ïðåñåëíèöèòå îò ñ. Êàâàêëèÿ
ïðåç 1913 ã.:

Ñïîìåíè íà áàáà Äèìèòðèíà Ñòîéêîâà - 92 ãîäèøíà,
ìàéêà íà Ñòåôàí Ñòîéêîâ (çàïèñàíè îò Ñòàíêà Ðàäîéíîâà ïðåç
1982 ã.)
“Ðîäåíà ñúì ïðåç 1891 ã. â ñ. Êàðààäúð, äî Ëîçåíãðàä. Áàùà ìè
áåøå ïúðâèÿò ÷îâåê â ñåëîòî. Èìàõìå ìíîãî ëîçÿ, îò êîèòî áåðÿõìå
ïî äåâåò “êîðàáà” ãðîçäå (“êîðàá” - ïðèãîäåíà âîëñêà êîëà, â êîÿòî
ãðîçäåòî ñå èçñèïâà íàïðàâî è ñîêúò ìó íå èçòè÷à). Èìàõìå õóáàâà
îâîùíà ãðàäèíà. ×àê îò Ëîçåíãðàä èäâàõà äà ÿ âèäÿò çà “þðíåê”
(ìîäåë). Áÿõìå ñåäåì ñåñòðè è òðèìà áðàòÿ. Âóé÷î ìè æèâååøå â
Öàðèãðàä. Ïðåç 1912 ã. âóéíà ìè äîéäå íà ãîñòè è êîãàòî ñè çàìèíàâàøå,
ÿ ïðèäðóæèõ, çà äà é ïîìîãíà çà áàãàæà. Îáÿâÿâàíåòî íà Áàëêàíñêàòà
âîéíà ìå çàâàðè â Öàðèãðàä è àç îñòàíàõ òàì. Âóéíà ìå çàâåäå ïðè
66

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

àíãëèéñêèÿ êîíñóë äà ñå ãðèæà çà äåöàòà ìó. Îáëå÷åíà áÿõ â ñïåöèàëíà
ðîêëÿ ñ áÿëà êîëîñàíà ÿêà. Òå èìàõà ìîì÷å è ïî-ìàëêî ìîìè÷å, íà
êîåòî êàçâàõà “áåéáè”. Äåöàòà íàðè÷àõà ìàéêà ñè “ìàäúð”, à áàùà ñè
íàïðàâî ïî èìå - Áèëôðèä. Áÿõà ìíîãî ìèëè è âíèìàòåëíè êúì ìåí.
Íå ìå îòäåëÿõà è íà òðàïåçàòà. Òàì ïðåêàðàõ âîéíàòà. Òàì íàó÷èõ
ñòðàøíàòà íîâèíà, ÷å öÿëîòî íè ñåëî ñëåä âîéíàòà ñå å ïðåñåëèëî â
Áúëãàðèÿ. Èçáÿãâàò è âñè÷êèòå ìîè áëèçêè. Ïîñëå, êîãàòî ñå ñðåùíàõìå,
òå ìè ðàçêàçâàõà êîëêî ñòðàøíî å áèëî. Êîãàòî ÷óâàò, ÷å èäâàò òóðöèòå,
â öÿëîòî ñåëî íàñòúïâà ãîëÿìà áúðêîòèÿ. Â íåÿ ñíàõà ìè èçãóáâà åäíîòî
ñè äåòå. Êîãàòî áðàò ìè ñå çàâðúùà â ñåëîòî, âèæäà, ÷å òî å ïðàçíî,
òðúãâà è ãè íàñòèãà è ñëåä êàòî ðàçáèðà êàêâî ñå å ñëó÷èëî ñ äåòåòî
ìó, îòíîâî ñå âðúùà, íàìèðà äåòåòî è åäâà óñïÿâà äà ñå èçìúêíå îò
òóðöèòå.

Ìíîãî äîáðå æèâååõ â ñåìåéñòâîòî íà àíãëèéñêèÿ êîíñóë, íî
ïîñòîÿííî òúãóâàõ çà áëèçêèòå ñè è âñå ïëà÷åõ. Êîíñóëúò ìå ñúæàëè è
èçïðàòè òåëåãðàìà íà åäèí ãðúê, ïðèÿòåë íà áàùà ìè îò Ëîçåíãðàä.
Òîçè ãðúê ñå êàçâàøå Ñàðàì Âåðãè è æèâååøå íà óëèöà “Êàðàìóð
÷åøìå”. Ñ êîðàá ìå èçïðàòèõà âúâ Âàðíà. Ñêîðî íàìåðèõ áëèçêèòå
ñè. Îòíà÷àëî æèâååõìå â ñåëî Çîðíèöà. Áÿõìå âå÷å ìíîãî áåäíè.
Âñè÷êèÿò ìè ÷åèç îñòàíà â Òóðöèÿ - ñóêìàíè, ðèçè, ïðåñòèëêè.

Ïîñëå ìå äàäîõà â Ñëèâåí â åäíî åâðåéñêî ñåìåéñòâî. Ïàê ãëåäàõ
äåöà. Îñâåí çàïëàòàòà ìè ïîäàðèõà ïëåòà÷íà ìàøèíà, çàùîòî îñòàíàõà
ìíîãî äîâîëíè îò ìåíå.

Îò Ñëèâåí îòèäîõ â Áóðãàñ, â äîìà íà Ïàíàéîò Ïðîéêîâ. Ãëåäàõ
äåöàòà ìó. Íèùî íå ìè ïëàòè. Îãðàáè ìè è ñðåáðîòî. Íàó÷èõ ñå äà
ïëåòà íà ìàøèíàòà. Îìúæèõ ñå çà Ñòîéêî Ñòåôàíîâ. Òîé ñúùî áåøå
áåæàíåö, íî îò ñ. Êàâàêëèÿ, Ëîçåíãðàäñêî. Ó÷àñòâàë å â Áàëêàíñêàòà
âîéíà, à ïîñëå â Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà. Îò òàì ïîïàäà ïëåííèê òðè
ãîäèíè âúâ Ôðàíöèÿ. Áåøå ìíîãî êàäúðåí ÷îâåê. Èìàøå âèä íà ãðàäñêè,
èíòåëèãåíòåí ÷îâåê. Îòíà÷àëî æèâÿõìå â Áóðãàñ, ïîñëå â ñåëî
Òîïóçëàðå è êîãàòî ïðåç 1921 ã. çàïî÷íà îçåìëÿâàíåòî â ñ. Âàÿêüîé, ñå
ïðåìåñòèõìå òóê. Òîé ïî÷èíà ïðåç 1954 ã.”.

Ñïîìåíè íà Èðèíà Âëàäèìèðîâà
(çàïèñà ²-âî çâåíî îò V²²-ìè “Á” êëàñ ñ êëàñåí ðúêîâîäèòåë
Ñòàíêà
Ðàäîéíîâà ïðåç ì. äåêåìâðè.1982 ã.)
“Ðîäåíà ñúì ïðåç 1903 ã. â ñ. Êàâàêëèÿ, Ëîçåíãðàäñêî. Òîãàâà áàùà
ìè îòèâà íà êîíãðåñ íà “Ïåòðîâà íèâà” â Ñòðàíäæà. ×åòèðè ãîäèíè
õîäè èç ãîðàòà ñ ÷åòàòà íà Ãåîðãè Êîíäîëîâ è Ìèõàèë Ãåðäæèêîâ.
Êîãàòî ñå çàâðúùà, àç âå÷å ñúì ïîðàñíàëî äåòå íà îêîëî 3-4 ãîäèíêè.
Ìàéêà ìè ïî÷èíà ðàíî è ïîñëå â Áúëãàðèÿ áàùà ìè ñå îæåíè âòîðè
ïúò. Òîé æèâÿ äúëãî. Èìàõ è áðàò.

67

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

Áàëêàíñêàòà âîéíà ïîìíÿ ÿñíî. Ïîìíÿ êàê áÿãàò èç ñåëîòî è âèêàò:
“Òóðöèòå èäâàò!”. Ìàéêà ìè íè íàòîâàðè íà âîëñêàòà êîëà è òðúãíàõìå.
Òÿ íå íè âçå ãîðíè äðåõè, çàùîòî ìèñëåøå, ÷å ñêîðî ùå ñå âúðíåì.
Áàùà ìè íè ïîñðåùíà è êàòî âèäÿ, ÷å ñìå íåîáëå÷åíè, ñå âúðíà â
Êàâàêëèÿ, òà âçå äâà ÷óâàëà áðàøíî è äðåõè è íè äîñòèãíà â Áúëãàðèÿ.

 Êàâàêëèÿ êúùàòà íè áåøå âèñîêà, íî îò êèðïè÷. Êîãàòî ìèíàõìå
ãðàíèöàòà, áàùà ìè íè îñòàâè è ñå âúðíà â ÷åòàòà. ×åòíèöèòå áÿõà
îáëå÷åíè â õóáàâè äðåõè.

Çàñåëèõìå ñå îòíà÷àëî â ñ. Ñòåôàí Êàðàäæîâî. Òàì îñòàíàõìå
ïðåç çèìàòà. Áàùà ìè êàðàøå êèðèÿ, çà äà íè ïðåõðàíè. Áÿõìå òîëêîâà
îáåäíåëè è îãëàäíåëè, ÷å ÷èíêà íè õîäåøå äà èñêà õëÿá îò æåíèòå, çà
äà íå óìðåì îò ãëàä.

×è÷î áåøå íà ôðîíòà, âîäåøå ñå Ìåæäóñúþçíè÷åñêàòà âîéíà (1913
ã.) Áëàãîäàðåíèå íà ÷èíêà íèå óñïÿõìå äà ñå ñïàñèì îò ñìúðòòà.

Äî êúùàòà, â êîÿòî æèâååõìå, èìàøå “êàéíàê” (èçâîð ñ òîïëà âîäà).
Òàì ñå ïåðÿõìå è ìèåõìå. Ñðåùó òîâà, ÷å ïîëçâàõìå âîäàòà, ðàáîòåõìå
áåçïëàòíî íà ñòîïàíèíà.

Îòòàì ñå ïðåñåëèõìå â ñ. Ðóñîêàñòðî. Äÿäî Âëàäî äîéäå îò ñ.
Áàøåëèÿ (Ïúðâåíåö). Îæåíèõìå ñå è ñå çàñåëèõìå â ñ. Âàÿêüîé.
Îòíà÷àëî ñè íàïðàâèõìå êèðïè÷åíà êúùà, à ïî-êúñíî äúðæàâàòà íè
ïîñòðîè øåðîíñêà, òóõëåíà êúùà. Îçåìëèõà íè ñ 50 äêà çåìÿ. Äàäîõà
íè çàåì îò 50 000 ëâ., çà äà èç÷èñòèì íèâàòà îò äðàêàòà è çà äà ñè
êóïèì ÷èôò, êàðóöà è èíâåíòàð.

Åäèí îò âíóöèòå ìè - Âëàäèìèð - êàðà ãîëÿì êàìèîí è êîãàòî ïúòóâà
çà Èðàê, ìèíàâà êðàé íàøåòî ñåëî Êàâàêëèÿ, íî ãî å âèæäàë ñàìî
îòäàëå÷å. Ñèíîâåòå ìè Äèìèòúð è Àòàíàñ õîäåõà íà åêñêóðçèÿ è
ïîñåòèõà ñàìîòî ñåëî”.

Ñïîìåíè íà Ïåíêà Áîõîðîâà è Äèìèòúð Íèêîëîâ
Êîñòàäèíîâ:

(çàïèñàíî îò Ðóñêà Æå÷åâà ïðåç 1999 ã.)
“Ñâåêúðúò ìè Äèìî Ïåòðîâ Áîõîðîâ å îò ñåëî Êàâàêëèÿ, íî îòðàíî
ñà ïðåñåëåíè â ñ.Êàâàêëèè (Òîïîëîâãðàä). Áàùà ìó Ïåòúð óìèðà ðàíî.
Ñ áåæàíöèòå ñåìåéñòâîòî ìó ñå çàñåëâà îòíà÷àëî â ãð.Àéòîñ. Òàì
çàâúðøâà ²V-òî îòäåëåíèå.
Ïîñëå ñ ìàéêà ñè ñå ïðåñåëâàò â ñåëî Âàÿêüîé. Èçãðàæäàò ñè ìàëêà
êèðïè÷åíà êúùè÷êà íà óë. ”Âàÿ” äî Äæóìáèøåâèòå. Çàïî÷âà äà ñå
çàíèìàâà ñ òúðãîâèÿ - ñòàâà ìëåêàð. Îæåíâà ñå çà çàìîæíî ìîìè÷å -
Ïåíêà îò ñåëî Àòàíàñîâî. Âçåìàò ãî âîéíèê - ñëóæè êàòî ìîðÿê íà
êðàéöåðà “Íàäåæäà”.
Ïî ñëó÷àé ñâàòáàòà íà öàð Áîðèñ ²²² ïîëó÷àâà çà ïîäàðúê ñðåáúðíà
âèëèöà.
Ïðåç 1937 ã. ñå çàâðúùà è çàïî÷âà äà ñòðîè íîâàòà êúùà è äþêÿíà.
68

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Íàåìà äâàìà ðóñíàöè äà ìó êîïàÿò èçáàòà. Ïðè èçêîïíèòå ðàáîòè
íàìèðàò ñêåëåò íà ÷îâåê. (Ãîâîðè ñå, ÷å íà òîâà ìÿñòî å èìàëî
ãðîáèùå). Ïðåäàâàò ãî â ó÷èëèùå.

Åäíà âå÷åð ðóñíàöèòå èç÷åçâàò.
Êúùàòà å ïîñòðîåíà, äþêÿíúò çàïî÷âà äà ðàáîòè. Íàëàãà ñå äÿäî
Äèìî è Êðúñòþ Àòàíàñîâ äà îòèäàò â Ñîôèÿ. Îòñÿäàò â åäèí õîòåë.
Íåî÷àêâàíî òàì ñðåùàò ðóñíàöèòå. Òå èì ðàçêàçâàò, ÷å ñà èçáÿãàëè
îò Âàÿêüîé, çàùîòî êîãàòî ñà êîïàëè, ñà íàìåðèëè çëàòî. Ñ íåãî ñè
êóïèëè çåìÿòà è ñè ïîñòðîèëè õîòåëà. Èçïðàùàò åäíà çëàòíà ïàðà íà
áàáà Ïåíà è îò íåÿ òÿ ñè ïðàâè îáåöè.
Àç ñúì îò Áóëãóðîâèÿ ðîä. Äÿäî ìè ñå êàçâà Ãåîðãè, à áàáà ìè -
Ñòàíà.  ðîäà ñè èìàìå íÿêîëêî èçâåñòíè ëè÷íîñòè. Åäèí îò òÿõ å
Ôèë÷î âîéâîäà. Òîé å îò ñåëî Êàâàêëèÿ, Ëîçåíãðàäñêî.
Çíàÿ ñëåäíàòà èñòîðèÿ, ñâúðçàíà ñ òîçè íàø ñðîäíèê. Òîé å áèë
ìíîãî ñèëåí áîðåö. Êîãàòî áåÿò æåíè ñèíà ñè, óñòðîéâà áîðáè.
Íàãðàäàòà å ÷èôò âîëîâå è æúëòèöè. Èçëèçà òóðñêè ïåõëèâàíèí è ñ
íàñìåøêà êàíè áúëãàðèòå äà èçëÿçàò è äà ñå áîðÿò ñ íåãî, òúé êàòî å
óâåðåí â ñèëàòà ñè. Òîãàâà êàâàêëèéöè ñå îáðúùàò êúì Ôèë÷î è ãî
ìîëÿò äà èçëåçå. Ôèë÷î èçëèçà è íàäâèâà òóð÷èíà. Ïîëó÷àâà íàãðàäàòà,
íî êîãàòî áåÿò ìó ïîäàâà ñðåáúðíèòå þëàðè ìó êàçâà: “Âíèìàâàé -
ïàðÿò!”. Ñ æúëòèöèòå ñè êóïóâà íèâà è çàïî÷âà äà ÿ îáðàáîòâà. Ñïîðåä
çàêîíà, ùîì îâúðøååø äî âå÷åðòà, òðÿáâà äà çàíåñåø äåñÿòúêà â
ñåëñêèÿ õàìáàð. Çà çëà ó÷àñò íÿìà âÿòúð è òîé íå ìîæå äà îòâåå.
Èäâàò òóðñêè ñòðàæàðè äà ãî àðåñòóâàò. Òîé ñå íàõâúðëÿ âúðõó òÿõ,
óáèâà ãè è èçáÿãâà â Ñòðàíäæà ïëàíèíà ïðè Áîãäàí âîéâîäà. Äúëãè
ãîäèíè õîäè èç ïëàíèíàòà, áåç äà ïîòúðñè áàáà ìè.
Âåäíúæ Ôèë÷î âçåë áàáà ìè íà åäíî òúðæåñòâî è òóðöèòå ãè
îáãðàäèëè. Áàáà íîñåëà äåòåòî ñè ïåëåíà÷å. Ôèë÷î é êàçàë: ”Äà ãî
ìàõàø òîâà äåòå, çàùîòî ùå íè èçäàäå”. Òîãàâà áàáà ñå îáúðíàëà
êúì íåãî è ìó êàçàëà: ”Íèêîãà íÿìà äà òè ïðîñòÿ òåçè äóìè”. Òÿ äúëãè
ãîäèíè íå ñå ñðåùàëà ñ íåãî.
Êîãàòî óáèâàò Ôèë÷î è äîíàñÿò òÿëîòî ìó íà ìåãäàíà, ÿ èçâèêâàò
äà ãî ðàçïîçíàå. Òîé áèë ñ äúëãà êîñà, ñïëåòåíà íà ïëèòêè è ñ äúëãà
áðàäà. Êîãàòî ÿ ïîïèòàëè “Òîâà ëè å òâîÿò ìúæ?”, òÿ îòãîâîðèëà, ÷å íå
ãî å âèæäàëà îò ãîäèíè è íå ìîæå äà ãî ïîçíàå. Òóðöèòå ÿ àðåñòóâàò è
ÿ ïèòàò çà íåãî è êîãàòî òÿ íèùî íå êàçâà, âðúçâàò â ñóêìàíà é åäíà
êîòêà è çàïî÷âàò äà ÿ áèÿò äà ÿ äðàñêà, çà äà ïðèçíàå, ÷å ñå å ñðåùàëà ñ
ìúæà ñè.
Ñëåä Ìåæäóñúþçíè÷åñêàòà âîéíà Áóëãóðîâèÿò ðîä, çàåäíî ñ
äðóãèòå ðîäîâå, áÿãàò â Áúëãàðèÿ. Âðåìåííî æèâåÿò â ñåëàòà Ïîëÿíà è
Ñòåôàí Êàðàäæîâî. Ïîñëå, òúðñåéêè ïî-áîãàòà çåìÿ, ñå îçîâàâàò â
Áóðãàñêà îáëàñò - Êàìåíî, Êðúñòèíà, Ìàëêà ïîëÿíà, Áðàòîâî è Âàÿêüîé.
Åäèíñòâåí îò ðîäà, êîéòî ñå å âúðíàë â Ïàçàðäæèøêî, å Ãåîðãè Àòàíàñîâ

69

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

Áóëãóðîâ.
Îò íàøèÿ ðîä èìà èçëÿçúë äèïëîìàòè÷åñêè ïðåäñòàâèòåë â Êèòàé.”
Ñïîìåíè íà Ðàäêà Áîæèëîâà, ðîäåíà ïðåç 1925 ã.
(çàïèñàíè îò Ðóñêà Æå÷åâà íà 10.10.1999 ã.)
“Ñâåêúð ìè Ãåîðãè Àòàíàñîâ Àíäðååâ-Òåðçèîëó å ðîäåí â ñ.

Êàâàêëèÿ. Òîé èìà äâàìà áðàòÿ - Äèìèòúð, êîéòî æèâååøå â ñ. Ðàâíåö,
è Êðúñòþ Àòàíàñîâ, êîéòî æèâååøå âúâ Âàÿêüîé, à ïîñëå â Áóðãàñ.
Èìàøå è äâå ñåñòðè: Ðîñà, æåíàòà íà Èëèÿ Ïàöîðîâ, è Âåíåòà, æåíàòà
íà Àòàíàñ Áóëãóðîâ.

Áàáà Íàíà å òðåòàòà æåíà íà äÿäî Ãåîðãè. Ïúðâàòà ìó æåíà ïî÷èâà
îùå â Êàâàêëèÿ. Îò íåÿ èìà ñèí Äèìèòúð - Òðà÷åòî. Êîãàòî áÿãàò,
äåòåòî ïëà÷å. Äÿäî Ãåîðãè âèæäà, ÷å íÿìà äà ìîæå äà ïðîäúëæè ñ
íåãî è ãî îñòàâÿ â õðàñòèòå êðàé ïúòÿ, êàòî â óñòàòà ìó ñëàãà õàïêà
ñäúâêàí õëÿá, âúðçàí â ïàð÷å ïëàò, îòêúñíàò îò ðèçàòà ìó. Åäíà æåíà,
êîÿòî âúðâè ïî-îòçàä, ãî âçåìà è ãî îòíàñÿ â ñåëî Ðàâíåö. Ïîñëå
ðàçïèòâà, îòêðèâà äÿäî Ãåîðãè è ìó âðúùà äåòåòî.

Âúâ Âàÿêüîé ñå ñðåùàò ñ ìîìè÷å îò ñ. Êàâàêëèÿ. Îæåíâàò ñå.
Òîâà å âòîðàòà ìó æåíà.

Òîé å ìîáèëèçèðàí ïðåç Ìåæäóñúþçíè÷åñêàòà âîéíà è îñòàâÿ ñèíà
ñè íà ãðèæèòå íà âòîðàòà ñè æåíà è ìàéêà é. Âðúùà ñå ñëåä 40 äíè.
Ïðèáëèæàâà êúì ñàçåíàòà êîëèáà è ÷óâà ïëà÷. Ïîìèñëèë, ÷å äåòåòî
ïëà÷å. Îòâàðÿ âðàòàòà è âèæäà, ÷å ïëà÷å òúùà ìó - âòîðàòà ìó æåíà å
ïî÷èíàëà îò ìàëàðèÿ.

Òîãàâà ñå æåíè çà áàáà Íàíà. Òÿ äîâåæäà Êèðî, êîéòî å äåòå îò
ïúðâèÿ é áðàê ñ òàðôàëèÿ. Ïðåðàæäàò Äà÷î è Ðóñêà.

Äÿäî Ãåîðãè ìíîãî òúãóâàøå çà èìîòà ñè, îñòàâåí â Êàâàêëèÿ.
Êîãàòî áÿãàò, îñòàâÿò âñè÷êî - ìèñëÿò, ÷å ùå ñå âúðíàò. Èìàëè ñà
ãîëåìè “êàäóñè” - áú÷âè çà ìà÷êàíå íà ãðîçäåòî.  òÿõ ñà ñêðèëè
äðåõèòå ñè è ïî-öåííèòå ñè âåùè. Òîé íèêîãà íå ìîæà äà ñå çàâúðíå â
ðîäíîòî ñè ñåëî”.

Ñïîìåíè íà Ñëàâêà Áóäàêîâà, ðîäåíà ïðåç 1928 ã.
(çàïèñà Ðóñêà Æå÷åâà ïðåç 1999 ã.)
“Áàùà ìè ñå êàçâà Êîñòàäèí, ìàéêà ìè - Åëèñàâåòà. Òÿ ïî÷èâà
ðàíî. Íåéíèÿò áàùà å òúðãîâåö íà äîáèòúê - äæåëåïèí â Öàðèãðàä.
Òîé ÷åñòî õîäè â Öàðèãðàä ñ ìàãàðåòî ñè. Åäíà âå÷åð ìàãàðåòî
çàðåâàâà ïðåä ïîðòè÷êàòà. Èçëèçàò è âèæäàò, ÷å ìàãàðåòî è äèñàãèòå
ìó ñà òàì, à íåãî ãî íÿìà. Êîãàòî ïîãëåæäàò â äèñàãèòå, âèæäàò ãëàâàòà
íà äÿäî îòðÿçàíà. Óáèâàò ãî íåãîâèòå îðòàöè - òóðöè.”
ßíè Ïåíäåâ ðàçêàçâà ïî ñïîìåíè îò áàùà ñè:
“Â ñåëî Âåòðåí èäâàò 20 ñåìåéñòâà. Ïîñòðîÿâàò ñè êîëèáè,
èçïëåòåíè îò ïðúòè è ïîêðèòè ñúñ ñàç. Çàïî÷âàò ðàáîòà êàòî ðàòàè â
70

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

ãðúöêè ÷èôëèê, îòêóïåí ïî-êúñíî îò âíó÷êàòà íà ïîï Êðúñòþ. Ñåëÿíèòå
îò ñúñåäíîòî ñåëî Ëúäæåêüîé (Áàíåâî) ãè íàðè÷àò “áàëäàðàíêîâöè”,
çàðàäè ñàçåíèòå èì êúùè÷êè. Ñïîëåòÿëàòà ãè ìúêà è áåäíîòèÿ íå èì
ïðå÷è äà ñå âåñåëÿò è äà ñè ñïîìíÿò çà îñòàíàëîòî äàëå÷ ñåëî Êàâàêëèÿ.
Äÿäî Ôèëèï è äÿäî Òðåíäàôèë ÷åñòî ñâèðèëè ñ ãàéäèòå ñè, íèùî ÷å
áèëè ïîëóãëàäíè è äðèïàâè.

Íàé-ãîëÿìà ãðóïà áåæàíöè îò ñ. Êàâàêëèÿ ñå çàñåëâàò âúâ Âàÿêüîé,
Áóðãàñêî - 50 ñåìåéñòâà. Âïîñëåäñòâèå äîïúëíèòåëíî ïðèèæäàò è äðóãè
êàâàêëèéñêè ñåìåéñòâà îò ÿìáîëñêèòå è åëõîâñêèòå ñåëà è áðîÿò èì
ñòèãà äî 90 ñåìåéñòâà.

 äîêëàäà íà Èâàí Òåìåëêîâ ×èôëèøêè ïî ñëó÷àé 100 ãîäèíè îò
âúçíèêâàíåòî íà ñåëî Âàÿêüîé (1957ã.) èìà äàííè, ñïîðåä êîèòî ïúðâèòå
êàâàêëèéöè, çàñåëèëè ñå âúâ Âàÿêüîé îùå ïðåç ëÿòîòî íà 1914 ã. ñà:

Äÿäî Ìèòîð (Äèìèòúð), áàùà íà Ãåîðãè Äæåâåëåêîâ;
Èâàí Ëÿ÷îîëó;
Àòàíàñ Ãëàâîâ, áàùà íà Êîëþ Ãåíäæåëèÿòà;
Íèêîëà Áåë÷åâ, áàùà íà Âàñèë Áåë÷åâ;
Äèìèòúð Ñòîåâ, äÿäî Ãúð÷îîëó, áàùà íà áàáà Íàéäåíà Ôåðäîâà.

Ñïîìåíè íà Çþìáþëà Ñòàâðåâà
(çàïèñàíè îò Ðóñêà Æå÷åâà ïðåç ì.þëè 2001ã.)
“Ñïîìíÿì ñè, ÷å ïðåç çèìàòà ó íàñ ÷åñòî ñå ñúáèðàõà æåíèòå íà ïîïðåëêà.
Ïîâå÷åòî îò òÿõ áÿõà áåæàíöè îò ñåëî Êàâàêëèÿ è ÷åñòî ñè ãîâîðåõà çà ðîäíîòî
ñè ìÿñòî.  ñúçíàíèåòî ìè ñà çàïå÷àòàíè ñëåäíèòå ñëó÷àè.
Áàáà Ìàðåíà, ìàéêàòà íà Åëåíà Øåðêàìîâà, ðàçêàçâàøå, ÷å äî
òÿõíàòà êúùà æèâååëî áîãàòî áúëãàðñêî ñåìåéñòâî. Åäíà âå÷åð â
äâîðà èì èäâàò òóðöè. Çàïàëâàò îãúí è íàãðÿâàò íà íåãî äúëãè øèøîâå.
Èçêàðâàò áàùàòà è ñèíîâåòå íà äâîðà, ïîâàëÿò ãè è çàïî÷âàò äà áîäàò
øèøîâåòå â ãúðäèòå èì, êàòî èñêàò îò òÿõ äà äàäàò çëàòîòî ñè. Ìàðåíà
áèëà îùå ìàëêî äåòå è íå îñúçíàâàëà îïàñíîñòòà. Óïëàøåíà, òÿ
çàïî÷íàëà äà âèêà.  ñåëîòî áèëà ïðî÷óòà ñúñ ñèëíèÿ ñè ãëàñ. Ùîì ÿ
÷óëè òóðöèòå, èçáÿãàëè. Êîãàòî îòèøëè, âèäåëè, ÷å âñè÷êè îò
ñåìåéñòâîòî ñà ìúðòâè.
Ìàéêà ìè ïúê ðàçêàçâàøå, ÷å êîãàòî ñå ÷óâà çà èäâàíåòî íà
òóðöèòå, áàáà ìè èçòè÷àëà ïðè ñúñåäà ñè äà ãî ïîìîëè äà ãè ñêðèå,
çàùîòî äÿäî îòñúñòâàë îò ñåëîòî. Ìàéêà ìè è ñâîåòî ìîìè÷å ñúñåäúò
çàðèë â çúðíîòî, êàòî èì îñòàâèë ñàìî íîñîâåòå îòâúí, à ñàì ñå êà÷èë
íà ïîêðèâà íà êúùàòà è ëåãíàë âúðõó êåðåìèäèòå. Òóðöèòå âëåçëè â
õàìáàðà, äðàñíàëè êëå÷êà êèáðèò, îãëåäàëè ñå è ùîì íå âèäåëè íèêîé,
ÿ õâúðëèëè âúðõó æèòîòî. Êëå÷êàòà ïàäíàëà âúðõó íîñà íà ìàéêà ìè,
êàòî ãî èçãîðèëà, îò êîåòî òÿ èìàøå áåëåã íà íîñà ñè.
Òå ðàçêàçâàõà, ÷å â Àðìåíñêèÿ ÷èôëèê èìà íÿêàêúâ äóõ, êîéòî âå÷åð

71

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

èçêàðâà åðãåëåòî êîíå è öÿëà íîù ãè ãîíè ïî äâîðà è ïî ïîëåòî. Ñóòðèí,
êîãàòî ñå ïðèáèðàëè, ïî êîçèíàòà èì ñå âèæäàëè øàðêè.”

Ñïîìåíè íà Ãåîðãè Ïîëîíîâ
(çàïèñàíè îò Ðóñêà Æå÷åâà, çàïèñàíè ïðåç ì.þëè 2001 ã.)
“Áàùà ìè Íèêîëà Ïîëîíîâ å ðîäåí â ñ. Êàâàêëèÿ. Ó÷àñòâà â òðè
âîéíè - Áàëêàíñêà, Ïúðâàòà ñâåòîâíà è Âòîðàòà ñâåòîâíà. Òîé êàçâàøå,
÷å ïî âðåìå íà Áàëêàíñêàòà âîéíà õîëåðàòà âçåìà ïîâå÷å æåðòâè,
îòêîëêîòî êóðøóìèòå. Ìàéêà ìè ñå êàçâàøå Åëåíà Øàíãîâà. Áàùà é
áèë áîöìàí è çàãèâà îò ìèíà, íà êîÿòî ïîïàäà êîðàáúò èì â áëèçîñò äî
ñ. ×åðíîìîðåö. Ñëåä ñìúðòòà íà äÿäî áàáà ñå îìúæâà âòîðè ïúò çà
Ãåîðãè Áóëãóðà îò ñ. Âàÿêüîé. Äîâåæäà òóê äåöàòà ñè: Åëåíà, Ñèÿ è
Ñòîé÷î. Ìàéêà ìè å àêòèâíà äåÿòåëêà íà æåíñêîòî äðóæåñòâî. Êàòî
òàêàâà, òÿ ïðèñúñòâà íà Ó÷ðåäèòåëíèÿ êîíãðåñ íà æåíñêîòî äâèæåíèå
â Ñîôèÿ. Òàì ñå çàïîçíàâà ñ Öîëà Äðàãîé÷åâà, Àíà Ðîçåíáåðã è Ðàäà
Òîäîðîâà, êîèòî ïîñëå ïîñåòèõà Äîëíî Åçåðîâî è íàøèÿ äîì. Â Äîëíî
Åçåðîâî èìà àêòèâíà æåíñêà îðãàíèçàöèÿ. Ìàéêà ìè áåøå äåëåãàò è
íà V-òè êîíãðåñ íà ÁÊÏ ïðåç 1948 ã.
Èíòåðåñíà ëè÷íîñò îò íàøèÿ ðîä å âóé÷î ìè Ñòîÿí Øàíãîâ. Òîé
ñúùî å ðîäåí â ñ. Êàâàêëèÿ è êàòî áåæàíåö-òðàêèåö ñå çàñåëâà â Ñîôèÿ.
Òîé å âèñîêî îáðàçîâàí è å ìíîãî äîáúð æóðíàëèñò. Ñîáñòâåíèê å íà
âåñòíèê “Âå÷åðíà ïîùà”. Òîçè âåñòíèê íàé-äîáðå å îòðàçèë
ïðåâçåìàíåòî íà Îäðèíñêàòà êðåïîñò ïðåç 1913 ã. Âóé÷î å áèë äàðèòåë
íà Ðèëñêèÿ ìàíàñòèð è ïî òàçè ïðè÷èíà å ïîãðåáàí òàì. Íèå õîäèõìå è
íàìåðèõìå ãðîáà Òîé å áèë Ïðåäñåäàòåë íà Êîìèñèÿòà ïî íàñòàíÿâàíå
íà áåæàíöèòå îò Òðàêèÿ.”

Ïðåñåëíèöè îò Ïëîâäèâñêî
Òå èäâàò ñëåä Ïúðâàòà ñâåòîâíà âîéíà îêîëî 1921 ã. Îò ñ. Ðúæåâî
Êîíàðå èäâàò ñåìåéñòâàòà íà Õðèñòî Ïëîâäèëèéñêè, Êîëþ Ìèòîâñêè
è Íèêîëà Ñëúí÷îãëåäîâ. Òå ñà äîáðè çåìåäåëñêè ñòîïàíè è ãðàäèíàðè.

72

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

ÑÒÀÐÈ ÄÎËÍÎÅÇÅÐÎÂÑÊÈ ÔÀÌÈËÈÈ
(Ñúáðà è ïîäðåäè Ðóñêà Æå÷åâà, ñ ïîìîùòà íà Ãåîðãè è
Ñîôèéêà Ñòåôàíîâè, Äîíþ Ðàé÷åâ, Àíàñòàñèÿ Ìèøêîâà,
Çþìáþëêà Ñòàâðåâà, Åëåíà Äèëêîâà, Âåëè÷êà Íèêîëîâà,
Ìàðèéêà Ñïàñîâà - Øàëàìàíîâà, Ìàðèÿ Ñèðàêîâà, Äèìèòðèíà
Íåäåë÷åâà, Èâàíêà Äàðìàäàíîâà, Ðàäêà Áîæèëîâà è äð.)

Æèòåëè íà ñåëîòî, æèâåëè â è îêîëî ÷èôëèöèòå
Áèíåâè - Áèíþ è Ñòàíêà
². Èë÷î: Äàíêà, Ïåíêà, Òåíåòî, Êèð÷î, Ìàíêà, Çëàòêà, Ìàðèéêà;
²². Ðóñè;
²²². Äèìèòúð: Ìàíî;
Áðàéêîâè (ãð. Ïèðäîï) - Äèìèòúð è Öâåòà:
². Áðàéêî: Ïåíêà è Äèìèòúð;
²². Êðúñòèíà: Ñåâäà è Äèìèòúð;
²²². Öîíüî;
Âàíãåëîâè - Ñòîéêî è ...... :
². Âàíãåë: Êîëüî, Ñîòèð;
²². Êðúñòèíà: Èâàí, Äîáðè, Òðèôîí, Ñàâà;
²²². Êåðà;
²V. Ñòàíà;
Âúëêîâè (ñ. Òîïîëèöà) - Èâàí è Äîáðàíêà, Ïåíêà:
². ßí÷î(Åí÷î): Ïåïà, Äèÿíà;
²². Æåëüî: Äîáðèíêà;
²²². Äèìèòúð: Èâàíêà, Ðóìÿíà;
²V. Ìèëêà: Ñåðãåé, Ïëàìåí;
Ãåíîâè (Ãåðåíñêè, ãð. Åëåíà) - Ñòîÿí è Êóíà:
². Äàí÷î: Ñòîÿí, Êàëîÿí;
²². Æèâêî: Êðàñèìèðà, Ïåòúð;
²²². Ðàéíà: Õðèñòèÿíà;
Ãåîðãèåâè (ãð. Êàìåíî) - Ñïàñ è Çëàòà:
². Âúëþ: Êîñòàäèí, Ìàðèÿ;
²². Ãåîðãè: ......
²²². Èâàí: ......
²V. Àíäîí: Ìàðà, Ãåîðãè, Çëàòà;

73

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

Ãåîðãèåâè (Ñàïóíîâè, Ãúðöèÿ) - Ãåîðãè è Ðàäà:
². Õðèñòî;
²². Äèìèòúð: Ìèõî, Ðàäêà, Ãåîðãè, Èâàí, Õðèñòî;
²²². Ùåðíè;
²V. Ëàìáðèíè: Äèìèòúð, Èâàíêà, Ìàðèéêà;
Ãðèãîðîâè (Àíãåëîâè)(îò ñ. Áåëîâîäèöà, Ïðèëåïñêî, Ìàêåäîíèÿ)
- Ãðèãîð è Ðóñà :
². Âåëèêî: Êîñòà, Êîëüî, Ãðèãîð, ßíêî;
²². Èâàíêà: Ñòàìàòêà;
²²². Êîñòà: Ëàäêî, Æèâêà;
²V. Ñòåôêà: Ðîñåí, Æèâêî;
Ãðîçäåâè (ñ. Å÷èìÿ – ×åðåøà) - Äèìèòúð è Íåäà:
². Áîíà: ......
²². Ãåîðãè: ......
²²². Ñòåôàí: ......
²V. Ðàäêà: ......
Äàëóêîâè (Èòàëèÿ, Ãúðöèÿ, Òîïîëîâãðàä) - Ãåîðãè è Êàëèíà:
². Ìàðèÿ: Êàëèíà, Äåíêà, Òîòüî, Àòàíàñ, Ãåîðãè;
²². Ùåðíè: Íåí÷î, Íèêîëà;
²²². Éîðäàí: Äèìî, Ãåîðãè, Ïåòüî, Êàëèíêà;
²V. Õðèñòî: Äèìèòúð, Êàëèíêà, Ãåîðãè;
V. Ïåòúð;
Äàñêàëîâè - Ãåîðãè è Ìèíêà:
². Ìàðåíà: Ñâåòëà è Âëàäèìèð;
²². ßíà: Èçàáåëà;
²²². Ãåí÷î: Ìèëåíà;
Äåìèðåâè - Ìàð÷î è Íàíà:
². Ñòîÿíêà: Ìàðèéêà (Èâàí, Ñòîÿíêà, Éîâ÷î, ßíàêè, Àíäîí)
²². Äåìèð: Ãîñïîäèí (Àòàíàñ, Ìàðèéêà, Äèìèòðèíà, Âàñèë),
Äèìèòúð (Ãåîðãè, Êàëèíêà, Ìèõàë, Âåëè÷êî), Ãåîðãè (Äèìèòúð, Âåëêî,
Ïåòúð), Æåëüî (Ñòîÿíêà, Ãåîðãè, Íàíêà, Âåëèêî);
Äèìèòðîâè (Áàêàëèíà, îò ãð. Êàìåíî) - Ïåòúð è Èâàíêà:
². Äèìèòúð: Ðóìÿíà è Ïåòúð;
Äèìîâè (Äæóìáèøåâè, îò ãð. Áîëÿðîâî) - Ñòîÿí è Ãàíà:
². Èâàíà: Ìèíêî, Òîäîð;
²². Èâàí: Ñòîÿí, Ãàíêà;
²²². Áàþ: Ãàëÿ;
74

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Äîí÷åâè (Íèêîëîâè) - ......
².Íèêîëà: Âåëè÷êà, Òåíåòî, Ìàðà, Ãåíî, Äîíêà, Äèìèòðèíêà,
Äîí÷î;
²².Íåäåë÷î: Ìàðèéêà, Ìèøî;
Äîðìóøåâè - Äîðìóø è Ãþëà:
². Êàòèí;
²². Áàõðèå;
²²². Ãåîðãè: Ãþëà è Âåñåëèí;
²V. Âåñåëèí: Ìèøî, Êàë÷î, Ìàðèí;
V. Ìàðèí: Äèìèòúð, Ðàäêà, Âåñåëèí;
V². Õàòè;
V²². Åñâåò;
V²²². Çþìáþëà;
Äðàêàëèåâè - Ñòîÿíêà è Ìèí÷î, Êîëüî, Ñòîÿí:
². Èâàí: Ñòîÿíêà, Ìèíêà, Êóíà, Ìàíî;
²². Ìàíî: Ñòåôêà, Èâàíêà, Ñòîÿíêà;
²²². Ìèíþ: Êîëüî, Äîêî, Èâàí, Ñòîÿíêà;
²V. Ïåíþ: Ãåîðãè;
V. Êîëþ: Ïåíêà, Ìàðèÿ;
Åí÷åâè – Æåëüî è Äèìèòðèíà:
². Äèíêî;
²². ßíà: Æèâêî, Èâàíêà, Öâåòàí;
²²². Ìàðèÿ: Íèêîëàé, Ìèðîñëàâ;
²V. Ñòîÿí: Äåÿí, Æèâêà;
Æåëåâè - Òîäîð è Ñòàíêà:
². Äèìèòúð: Ñòàíêà, Éîðäàí;
Èâàíîâè - Åí÷î è ......:
². Èâàí: Æåëþ, Åí÷î;
²². Äîíêà: Èâàí, Ïåíêà, Äàêî, Åí÷î;
Èâàíîâè (îò ñ. Âðåñîâî) - Ïåòúð è Ìèíêà:
². Âèäà: Ïåòúð, Äîíêà;
²². Ãåîðãè: Ìàðèàíà, Ïåíêà;
²²². Ãðîçäþ: Ïåòúð, Èâàí;
Èâàíîâè (îò ñ. ×åðåøà) - Òîäîð è Ñòîéêà:
². Ïåíêà: Èâàíêà, Ñâåòëà;
²². Ðóñè: Òîíêà, Ìàÿ;

75

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

Èâàíîâè - Íåíî è Èâàíêà:
². Àòàíàñ: Äèìèòúð, Ãåîðãè;
²². Ðóñêà: Íèíà;
²²². Äèìèòúð: Æàíà, Èâàíêà, Ðîñèöà;
²V. Ïåíêà: Àëáåíà;
Êàìàðàøåâè - ......
Êàðàèâàíîâè - ......
Êîëåâè - Ïåòúð è Êîñà:
². Ñòåôàí: Ãåîðãè, Êîñòàäèíêà;
²². Êàëèíêà: Ñòîÿí, Àíäîí, Ðàäè, Èâàí;
²²². Æåëÿçêà (Ëå÷êà): Ïåòúð, Êðúñòèíêà;
Êîëåâè (Öúðêîâè) (îò ãð.Ñòàðà Çàãîðà) - Êîëþ è Çëàòà:
². Ñòîéêî: Âàíãåë, Êðúñòèíà, Êåðà, Ñòàíêà;
²². Äèìèòúð: Äèìêà, Öîíà, Ïåòúð, Âúë÷àí;
²²². Òîäîð: Äèìèòúð, Ñòîÿíêà, Àòàíàñ, Íèêîëà (Êîíäî);
Ìàíîâè (îò ãð. ßìáîë, ñ. Êðàéìîðèå) - Ìàíî è Äîíà:
². Èðèíà: Âåëè÷êà, Òåíåòî, Ìàðà;
²². Êèíà: Ìàðóøêà, Ìàíî;
²²². Ìàðèéêà: Æèâêî, Èâàíêà, Äîéêà;
²V. Ïàíàéîò: Òîäîð, Èë÷î;
Íàéäåíîâè (îò ãð. Êàìåíî) - ......
². Òåìåëêî: Ìàðèéêà, Åëåíà, Íèêîëà;
²². Êîñòàäèí: Èâàí, Íàéäåí;
Íà÷åâè: Ñòàéíî è Äèìêà:
².Íåäÿëêà: Æèâêî, Äèàíà;
²².Èâàí: Äèìî, Ìèëåíà;
²²².Íàäà: Ñòàíèìèð, Òÿíêà;
Íåäÿëêîâè (Ñúäèëîâè) - Ñòîÿí è Èðèíà:
². Äèìèòúð: Èðèíà, Êåðà, Ñòîÿí;
²². Ðàéêà: Ñòîÿí, Ñòîéêà, Êîëþ, Ðóñè;
Íåäÿëêîâè - Íåäÿëêî è Âàðêà:
². Äîíêà: Èâàíêà, Íåëà;
²². Éîðäàí: Âèîëåòà, Íåëà;

76

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Îðîçîâè - Äèìèòúð è Âåëèêà:
². Ìàðèÿ: Ñòàíêî, Âåëèàìèíà;
Ïåíêîâè (Ïåòúð Ãàéäàðîâ) - îò ñ. Âåäðàðå - Ïåíêî è Ìàðèÿ:
². Ìàðèí: Äèìèòðèíà, Ïåòðàíà è Õðèñòî;
Ïåòðîâè (Áîõîðîâè îò ãð.Êàâàëà â ãð. Òîïîëîâãðàä) - Ïåòúð è
Ðàäà:
². Äèìî: Ðàäêà, Áîðèñ, Åëåíêà, Àòàíàñ, Êîñòàäèíêà (Êóäà);
²². Âúë÷àí: Ðàäêà;
²²². Íåé÷î;
Ïåòðîâè - Äèìèòúð è ßíà:
². Ïåòúð: ßíè è Ñòîÿíêà;
²². Äîáðè: Äèìèòúð è Òîäîðêà;
Ïàñêàëåâè - Ïàñêàë è Äèíà:
². Èâàíà: Äèìèòúð, Èâàí è Òîäîð;
²². Ñòîÿí: Äèìèòðèíà, Ãåîðãè, Òàíà è Äîéêà;
²²². Çëàòà: Ñòîÿíêà, Êàë÷î è Ãåîðãè;
Ïåòúðòàíåâè (ãð.Ïîïîâî, Äîáðóäæà)- Òàíþ è Ãåðãèíà:
². Äèìèòúð: Àòàíàñ è Òàíþ;
²². Ãàíè: Íèêîëà, Ïåòüî è Ãèíà;
²²². Ïåòúð: Äèìèòðèíà, Ãåîðãè, Òàíþ è Èâàí;
²V. Äîðà: ïî÷èíàëà ðàíî;
Ðàäíåâñêè (îò ñ.Ðàäíåâî, ãð. Êàìåíî) - Äðàãèÿ è Ìèíêà:
². Òåíüî: Ìèíêà è Ðàäêà;
²². Òîäîð: Äðàãèÿ è Êåðà;
²²². Ãåîðãè: Ìèíêà è Ãèíêà;
²V. Äèìèòúð: Òåíüî è Äðàãèÿ;
V. Èâàí;
Ðóñåâè - Ãåîðãè è Õðèñòèíà:
². Ðóñè: Òèíêà è Ãåîðãè;
²². Áàíî: Õðèñòèíà, Äîáðèíà è Âëàäèìèð;
²²². Ðàäêà: Äèìèòúð è Ìàðèéêà;
²V. Ðàäè: Õðèñòèíà è Çëàòêà;
Ñåìîæåëÿçêîâè (Íèêîëîâè, îò ñ.Ðóñîêàñòðî) - Æåëÿçêî è

Ñóëòàíà, Òîäîðà, Êåðà:
². Òîäîð: Ñóëòàíà è Èâàí;

77

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

²². Ìàðèéêà: Êåðà, Æåëÿçêà, Òîäîð è Àíà;
²²². Ãàíêà: Æåëÿçêî è Êîëüî;
²V. Ñòàíà: Ñòåôêà, Èâàíêà, Ñòîÿíêà;
V. Ïåíà: Ãåîðãè, Ìàðèÿ, Íàíêà è Ñòàíêà;
V². Äîáðè: Ìèëêà, Ìàðåíà è Èâàí;
Ñëàâîâè (ñ.×åðåøà) - Ñëàâè è Æåëà:
². Äèìèòúð: Àòàíàñ, Æåëêà è Ãàíêà;
²². Ìàðèÿ: Ñòåôêà, Ðàäîñòèíà, Ãåîðãè;
Ñëàâîâè (ñ.Ðàâíåö) - Ñëàâè è Çëàòà:
². Äîáðè: Êåðà è Âåëè÷êî;
²². Ðàäè: Ñòîÿí è Ïåíêà;
Ñëàâîâè (ñ. Áàíåâî) - Äîáðè è Ãî÷êà:
². Ïåíêà: Ñëàâè è Äèìêà;
²². Ñëàâè: Äîíêà, Íèêîëèíêà, Ãàëÿ, Ñòàíêà;
²²². Æåêî: Âåëè÷êà, Äîáðè;
Ñòàìîâè - Ñòàìî è Äèìêà, Âåëè÷êà, Ìàðèéêà, Òðóôêà:
². Äèìèòúð: Öîíêà, Àíäîí, Äèíêà, Äèìêà, ßíêà;
²². Öâÿòêî: Ñòàìî, Èâàíêà, Àòàíàñ;
²²². Ãàíè: Äèìêà è Ñëàâè;
²V. Äèìî: Éîðäàí, Ñòàìî, Öâåòà, Ãåîðãè, Ìèòêî, Ìàðèÿ, Éîðäàíà;
V. Èâàí: Êèð÷î, Ìàðèÿ, Ñòîé÷î;
V². Òîäîðêà: Éîðäàíêà è Ñòàéêî;
V²². Æåëþ: Òåîäîðà è Íèêîëàé;
Ñòàíåâè (îò ãð.Ïàíàãþðèùå) - Ñòàíüî è Ñòàíà:
². Ðàë÷î: Ñòàíêà è Èâàíêà;
²². Ñòàíà;
²²². Íåäà: Äà÷î;
Ñòîåâè - Ñòîéî è Êðúñòèíà:
². Èâàí: Êðúñòèíêà è Ãåîðãè;
²². Äîáðè: Ñòîé÷î è Àíòîíèé;
²²². Òðèôîí: Êðàñèìèðà, Ðîñà;
²V. Ñàâà;
Ñòîåâè (îò ãð.Ëþëåáóðãàç) - Èâàí è ßíà:
². Ìàðèéêà: Õðèñòèíà è Ãåîðãè;
²². Äèíêà: ßíêî;
²²². Äèìî;
78

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Òîäîðîâè (Öèãóëàðîâè, îò ñ. Ëåÿðîâî) - Èâàí è Êåðà:
². Àïîñòîë: Òàøî è Åëåíà;
²². Åëåíà: Ãåíüî, Èâàí, Ìàðèÿ;
²²². Ãåîðãè: Èâàí è Êåðàíêà;
Öâåòêîâè - Ãåîðãè è Íàíà:
². Öâÿòêî (Éîñêàòà): Ãåîðãè, Ìàðèÿ, Íàíà, Ñòàíêà;
²². ßíàêè: Äîíêà;
²²². Ñòîÿí: Ãåîðãè;
²V. Åëåíà: Ãåîðãè è Íàíà;
V. Ìèòêî: Ñòîé÷î è Íàíêà;
Øàõëàðñêè (Èâàíîâè)(îò ñ. Øàõëàðå) - Êîëüî è Ñòàíêà:
². Ïåíêà: Äèìèòúð è Âåñåëèí;
²². Èâàí: Íèêîëàé, Ñòàíèìèð;
²²². Äèíêà: Íèêîëàé, Ïëàìåí, Ñíåæàíà;
²V. Äèìî: Âåñåëèí, Çäðàâêî;
Ùåðåâè (îò ãð.Êàâàëà) - Ùåðüî è Ìàðà:
². Èâàí: Ìèòêî, Éîâêà, Äè÷êà, Ñòåôêà;
²². Äèìèòðà: Õðèñòî è Äîíêà;
²²². Ðóñè: Êîëüî, Ìàðà, Çëàòêà, Èâàí;
²V. Êîëþ: Ìàðèÿ, Ùåðüî, Äèìèòúð;
ßíåâè - Êîñòàäèí è Èðèíà:
². Ôîòèíà;
²². ßíè;
²²². Èâàí: Èðèíà è Êîñòàäèí;

Ïðåñåëíèöè îò ñ. È÷åðà, Ñëèâåíñêî:
Àíäîíîâè (Íèêîëààíäîíîâè)- Íèêîëà è Äîíêà:
². Äîí÷î;
²². Ñòåôàí: Íèêîëàé è Äîíêà;
²²². Ðàäêà (Äóíêà): Ãåîðãè è Àíòîíèÿ;
Äà÷åâè - Äà÷î è Ñúáêà:
². Ìèõî: Ñòàí÷î, Èâàí, Äà÷î, Ñúáêà, (Íåäåë÷î, îòãëåäàí îò áàáà
Ìèõîâèöà);
²². Êèðî: Ìàðèíà, Äà÷î, Ñòåôàí, Ñëàâêà, Ïåíêà;

79

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

Çåõèðåâè - Ñòåôàí è Ùåðíè, Äîíêà:
². Íåí÷î: Èâàíêà;
²². Öàíêà: Ùèëÿíà;
²²². Íèêîëà: Ðàäîñëàâ;
²V. Èâàíêà: Ðóìÿíà, Àëåêñàíäúð;
V. Äèìèòðèíêà: Ëþäìèëà, Èâàíêà;
Éîðäàíîâè - Éîðäàí è Ïåíà:
². Ðóñè: Éîðäàí, Ïåíêà;
²². Çëàòàí: Èâàí, Ïåíêà, Åí÷î, Äàêî;
²²². Èâàí: Çäðàâêà, Éîðäàí;
²V. Ãåîðãè: Ïåíêà, Ãàíêà è Èâàíêà;
V. Öàíà: Òîäîð, Äèìèòðèíà;
Êàëóäîâè - Äèìèòúð è Ïåíà:
². Ìàðèéêà: Ïåíêà;
²². Ãåíêà: Äîðà è Áîíêà;
²²². Áîíêà;
Íåí÷åâè - Íåí÷î è Ðàäà:
². Äîíüî: Òîøêà, Ðàäêà, Ïåíêà;
²². Öîíüî: Ðàäêà, Ñúáêà, Ïåíêà;
²²². Âåëè÷êà: Íåäÿëêà, Äèìî, Éîðäàí;
²V. Êèðî: Íåí÷î, Èâàí, Äà÷î;
Õàäæèéñêè - Äèìèòúð è Ðàäà:
². Áîæèë: Ðàäêà, Ìàðèÿ, Âåëè÷êà;
²². Ñòåôàí: Ðàäêà, Òîøêà, Äèìèòúð;
²²². Ìàðèí: Äèìèòúð è Ñòåôàí;
Êåõàéîâè (îò ñ. Æåðàâíà) –
².Òîäîð è Ìàðèéêà:
1. Êàëèíêà: Ìàðèÿ, Èâàíêà, Éîðäàíêà è Ïåòþ;
2. Äåíêà: Íåäÿëêà è Àíãåë;
3. Òîòüî: Ðàäêà, Òîäîð, Âàñèë;
4. Àòàíàñ: Ìàðèéêà;
5. Ãåîðãè: Òîäîð;
²². Èâàí Êåõàéîâ;

80

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Ïðåñåëíèöè îò Ðóñèÿ:
Êàìåíñêè - Ïåòúð è Ìèõàëèíà:
². Èëèÿ: Ìèõàëèíà, Àíà, Ïåòúð, Äèìèòúð;
²². Ëåîí;
Ãèëüîâè (Ëèòîâñêè) - Ïåòúð (îò Ðóñèÿ) è Àí÷à (îò Ñëîâàêèÿ):
². Ìè÷î;
²². ßíêî;
²²². Àíêà;
×èïîâñêè - Àíäðåé è Ñòîÿíêà:
². Èâàí: Ñòîÿíêà;
²². Äèìèòúð: Àíäðåé;
²²². Ñòåôàí: Òàíÿ;

Ïðåñåëíèöè îò Àâñòðîóíãàðèÿ:
Àíäðàøîâè - Àíäðàø è Íåäêà:
². Àíêà: ßðîñëàâ, Ìàðèÿ;
²². Êàòÿ;
²²². Ìàðèÿ;
Äàíöèíã - Ìàöî è Ìàðà:
².Ìàöî: Ìàðà, Ëèëÿíà, Ìàöî, Çóçà, Àíêà, ßíî;
²². Ìàðà (çàìèíàëà çà Àðæåíòèíà): Åðêà, Ãþðî, Àíêà, Çóçà, ßíêî;
²²². Çóçà: Ðàäêà, Ìàðà, Âåëè÷êà;
²V. ßíî: Ìàðà, Áåòà;
V. Ãþðî: Ìàðà, Äèìèòðèíêà;
V². Ñàìî: Àíêà, Ìàöî, Ïåòúð;
V²². Åðêà: Äèìèòúð, Ìàðèÿ;

Ïðåñåëíèöè îò Ñòàðîçàãîðñêî:
Àíäîíîâè (îò ñ. Êîëàðîâî) - Àíäîí è Ðàäà:
². Éîâ÷î: Àíäîí, Äèìèòúð è Æåëüî;
²². Æåëüî: Èâàí, Ñòîÿíêà, Éîâ÷î, ßíàêè, Àíäîí;
²²². Äèìêà: Ìàòà, Äèìî, Ãåîðãè;
²V. Äîéêà: Æåëüî è Èâàí;
V. Òàíà: Àòàíàñêà, Êîéíà, Ðàäêà è Äîáðè;

81

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

V². Êîéíà: Ìàðèéêà è ......;
Äúëáîøêè (îò ñ. Äúëáîêè) - Àòàíàñ è Êîéíà, Òîíêà:
². Ðàäêà: Ìàðèéêà;
²². Äèìèòðèíêà (Èòà): Ìàðèéêà è Ìàðèí;
²²². Êèðî: Òîíêà è Êîéíà;
²V. Èâàí: Àòàíàñêà è Ïàâåë;
Äúëáîøêè (Ðóñåâè) (îò ñ. Äúëáîêè) - Ãåîðãè è Ñòîéêà:
². Ðàéêà: Ãåîðãè, Òîäîð, Èë÷î,;
²². Ìèíêî: Àòàíàñ, Êîñòàäèí, Ñòîé÷î;
²²². Õðèñòî: Ñòîéêà, Äèìèòúð, Ãåîðãè;
²V. Ôèöà: Ãåîðãè è Ñòîÿí;
V. Ãåîðãè - ......;
V². Ðàäêà – Ñòîÿí è Êàëèíà;
Äîáðåâè (îò ñ. Ìàëêà Äåòåëèíà) - Äîáðè è Òîäîðêà:
². Êàë÷î: Çëàòà, Ïåòêî, Ïåíà, Áîðèñ;
²². Ïåíà: Ñîòèð, Àòàíàñ, Ôîòèíà;
²²². Ãåîðãè;
²V. Äèíþ;
V. Ðàäà;
V². Êåðà;
Äèìèòðîâè - ......:
². Äîáðè: Ðàäêà;
²². Ìèõàë: Àòàíàñêà, Êîéíà, Ðàäêà, Äîáðè;
Æå÷åâè (îò ñ. Äúëáîêè) - Æå÷î è Ðóñà:
². Çëàòè: Äà÷î è Éîðäàíà;
²². Ñòîÿí: Äèìèòúð;
²²². Áîé÷î: Ñòîÿíêà (Òÿíà), Èâàí, Ðóñêà;
V². Âúëþ: Áîé÷î è Ðóñêà;
V. Ìèíêà;
Èâàíîâè (Òðúíêîëèéñêè, ñ. Òðúíêîâî) - Èâàí è Äèíà, Êåðà:
². Ñòàíêà: Èâàíêà, Êåðà, Ãðîçäþ;
²². Ïåòêî: Äèíà è Èâàí;
²²². Íåéêà: Èðèíà è Êîñòàäèí;
²V. Ïåíà: Èâàíêà è Äèíà;
V. Äèíà: Ãåîðãè, Èâàí è Êåðà;
V². Êîéíà: Êåðà è Äðàãèÿ;
Êîëåâè (Òðúíêîëèéñêè, îò ñ. Òðúíêîâî) - ......:
82

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

². Äèìèòúð: Òåíüî, Êîëþ, Ðóñêà;
²². Òàíþ: Ìàðèéêà, Æåëêà;
²²². Ãîñïîäèí: Êîëüî, Åí÷î;
Ìåðèìèíãîâè - Äîé÷î è Äèìèòðèíà:
². Äîíêà: Äèìèòðèíà, Ìèøî, Äîé÷î, Èâàí, Ðàäêà;
²². Ìèõî: Ãåîðãè è Äîé÷î;
Ìàâðîäèåâè (Ïàðòàëîâè) ( îò ñ.Ãîðíî Íîâî ñåëî, Ñòàðîçàãîðñêî)
- Ïåòêî è Ìàðèéêà:
². Òîäîðêà: Ãîñïîäèí;
²². Ãåîðãè: Ïåòêî, Íèêîëà, Ðóñêà;
²²². ßíè: Ìàðèéêà, Ãåîðãè;
²V. Ñòîéêà: Ìèíêà, Ìàðèéêà;
Òîäîðîâè (Òîäîðãðîçäåâè, îò ñ. Òðúíêîâî, ãð. Êàìåíî) -
Òîäîð è Äèìèòðèíà:
². Äðàãèÿ: Òîäîð, Ãåîðãè, Èë÷î;
²². Ïåéî: Äèìèòðèíà, Òîäîð è Ñîòèð;
²²². Ãðîçäþ: Äèìèòðèíà è Ãåîðãè;
²V. Ãåîðãè: Òîäîð è Äèìèòðèíà;

Ïðåñåëíèöè îò Ïëîâäèâñêî:
Äæóì÷åðñêè (Ñëúí÷îãëåäîâè) (îò ñ. Ðúæåâî Êîíàðå) -
Íèêîëà è Êðúñòèíà:
². Âèäà;
²². Ñòîéíà;
²²². Äèíà;
²V. Ãåîðãè;
V. Éîðäàí;
Ìèòîâñêè - Êîëüî è Êåðàíà:
². Ãî÷î;
²². Íåäêà: Íèêîëàé è Êåòà;
Ïëîâäèëèéñêè (îò ñ. Ðúæåâî Êîíàðå) - Õðèñòî è Åëåíà, Äæàíà:
². Âàñèë: Èë÷î, Åëåíêà;
²². Èâàí;
²²². Öîíà: Õðèñòî è Âåñà;
²V. Òàíà: Õðèñòî è Ëþáî
V. Ñòåôàí: Õðèñòî è Èâàí;

83

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

V². Äèíà: Ñòîÿí;
Ïðåñåëíèöè îò ñ. Òàðôà:

Àëòúíîâè - Ñòîÿí è Àíãåëèíà:
². Íèêîëà: Àíãåëèíà, Èâàí, Ñòîÿí;
Àíãåëîâè - Äèìî è Àíà:
². Ìàðèÿ: Âåñåëèí, Äèìî;
²². Ïàâåë: Èâàí, Ìàðèàíà;
Àíãåëîâè - Äèìèòúð è Êðúñòèíà:
². Éîðäàíêà: Ãåîðãè;
²². Èâàí: Êðúñòèíà;
²²². Ìàðèÿ: Ñòîÿíêà, Äèìèòðèíêà, Ðàéíà;
²V. Åëåíà: Ìèðîñëàâ;
V. Åí÷î: Öâåòà è Êðàñèìèðà;
V². Ñëàâè;
Àíãåëîâè - Ñòåôî è Ìàðèÿ:
². Âåëè÷êà: Åâäîêèÿ;
²². Ðóñêà: Íèêîëà, Ìàðãàðèòà;
²²². Òèíêà: Ñòåôêà, Âåñåëèíà;
Àïîñòîëîâè - Àïîñòîë è Àíàñòàñèÿ:
². Òîìà:....
²². Ìàðèÿ: Ñòîÿí è Ãèíà;
²²². Ãåîðãè: Àíãåëèíà;
²V. Âàñèë: Ïåòúð, Ãåîðãè, Äåñïèíà;
V. Çþìáþëà:Äèìèòúð, Äîíêà;
V². Êîëüî: Àíàñòàñèÿ, Òàøî;
V²². Ñòîÿí: Äèìèòúð, Àíàñòàñèÿ;
Àðàáîâè - Äèìèòúð è Ñïàñèíà:
². Ðàäêà: Ìàðèÿ, Ñïàñêà;
²². Àíäîí: Äèìèòúð;
²²². Àíãåëèíà
: Äèíà, Ñòàí÷î;
Áàáàäæàíîâè - Ãåí÷î è Ñëàâêà, Äåíêà:
². Åâäîêèÿ: Ìàðèÿ, Ãåîðãè;
²². Íåäÿëêà: Ìèõàèë;
²²². Àíãåë: Äàíèåëà;

84

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Áîåâè - Íèêîëà è Äåëÿ:
². Èâàí: Íèêîëàé è Ðóìåí;
²². Õðèñòî: Íèêîëàé è Íåëà;
Áîåâè (Ñòîÿíîâè) - Áîþ è Ìàòà:
². Èâàí: Õðèñòî è Âåëè÷êà;
²². Ìàðèéêà: Ñòîéêà, Èâàí, Ìèíêà;
²²². ×àíà: Õðèñòî;
²V. Àëåêñàíäúð (Ëå÷î): Ìàòà, Äèìî, Ãåîðãè;
V. Ìèð÷î: Ñòîÿíêà, Íåäêà, Õðèñòî, Áîéêà;
Áåëèíñêè - Ãåîðãè è Çþìáþëà:
². Äèìèòúð: Ãåîðãè, Çëàòêî;
²². Äîíêà;
Áîçàêîâè - Áîþ è Ìèíêà, Ñòîÿíêà:
². Ñòîÿí: Ìèíêà è Ìàðèÿ;
²². Õðèñòî;
²²². Èðèíà: Ñòîÿíêà, Æåëêà, Ðàäêà, Õðèñòî, Âåðêà;
²V. Ìàíîë: Ìàãäà;
V. Ôåðäèíàíä: Ìàðèÿ, Õðèñòî;
V². Âåðêà: Àíãåëèíà, Èâàí, Ñòîÿí;
V²². Òîäîð;
V²²². Èâàíêà: Ïåòÿ;
Áîçäóãàíîâè - Ãåîðãè è Éîðäàíà:
². Ïåòðàíêà: Ñòîÿí, Éîðäàí;
²². Äèìèòúð;
²²². Àíäîí: Ãåîðãè, Éîðäàíêà è Ãåîðãè;
Áîçäóãàíîâè - Äèìèòúð è Êîéíà:
². Íåäåë÷î: Äèìèòúð è Õðèñòî;
Ãåîðãèåâè - Ïåòúð è Ôîòèíà:
². Ðàé÷î: Íèêîëàé, Ñòîÿí;
²². Ñòîÿíêà - ......;
²²². Õðèñòî: Ôîòèíêà, Äèìêà;
²V. Ãåîðãè - ......;
Ãåîðãèåâè –
².Õðèñòî:.......;
²².Âúëêî: Ðàäà, Òèíà;

85

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

²²².Ïåòðàíà: Ìèëêà, Ñòàíêà, Òîäîð;
Ãåîðãèåâè - ......
². Òðèôîí: Ñòîÿíêà, Àíãåëèíà, Ñîòèðà;
²². Ñîòèðà: Ñòîÿí è Ïåíêà;
²²². Ïåòêî: Äîíêà;
²V. Ñëàâè: Êúí÷î, Òðèôîí, Ìàðèéêà, Ãåîðãè;
V. Éîðäàí: Ãåîðãè, Ïåòðàíà;
Ãåîðãèåâè (Ìàéñòîðîâè) - Ñòîÿí è Ðóæà:
². Ãåîðãè: Íèêîëèíà, Ðóæà, Ãåîðãè;
²². Äèìèòúð: Ñòîÿí, Ðóæà, Äîíêî, Õðèñòî;
²²². Òîäîðà: Õðèñòî, Çëàòà, Öâåòà, Ðóæà;
Ãåîðãèåâè - Äèìèòúð è Àíãåëèíà:
². Ãåîðãè: ßíè, Âåëè÷êà, Äèìèòúð;
²². Ìèëêà;
²²². Éîðäàíà;
²V. Ïåòêî: Àíãåëèíà, Äèìèòúð;
Ãðîøåâè (Êîëåâè) - Äèìèòúð è Ñóëòàíà:
². Íèêîëà: Ñóëòàíà, Ñòîÿíêà (Òàíà), Ãèíà, Áëàãîé;
²². Ñòîÿí: Äèìèòúð, Íèêîëà, Èâàíêà, Âàñèë;
²²². Èâàí: Ñòîÿí, Âëàäà, Äåëÿ;
²V. Âàñèë: Èâàí;
Ãóíåêîâè - ......:
². Èëèÿ: Éîðäàíêà, Äèìèòðèíà (Òóíà), Òîäîðêà, Ïåòúð;
²². Ïåòúð: Ìàðèéêà, Èâàíêà, Éîðäàíêà, Ïåòüî;
²²². Ñòîÿíêà (×àíà): Ðàäêà, Ñèéêà, Èëèÿ, Àòàíàñ, Êîëþ;
²V. Àíãåëèíà: Ãåîðãè, Ìèëêà, Éîðäàíà, Ïåòêî;
V. Ìèëêà - ......;
Ãúð÷îâè - Äèìèòúð è Ìàðèéêà:
². Êîëþ: Äèìèòúð è Ìàðèÿ;
²². Êàëèíà: Èâàí è Ëþáî;
²²². Àíãåëèíà: Ìàðèí è Ñòàíêà;
Äààëèåâè (Ðàé÷åâè) - Êúíüî è Åâäîêèÿ:
². Ãåí÷î: Åâäîêèÿ, Àíãåë;
²². Õðèñòî;
²²². Ïåíêà: Íàäåæäà è Åâäîêèÿ;
Äàðìàäàíîâè (Ðàäåâè) - Ãåîðãè è Ìàðèéêà:
². Äàôèíêà: Äèìèòðèíêà;
86

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

²². Ïåòêî: Ãåðãàíà;
²²². Èâàíêà: Ìàðèÿ;
Äèìîâè - Ïåòêî è Ìàðèéêà:
². Íåäêà: Ïåòêî, Ñòîÿíêà, Äîí÷î;
Äèìîâè - Äîí÷î è Âåëè÷êà:
². Íåäÿëêà: Ìàðèÿ è Âåëè÷êà;
²². Äèìî: Íåí÷î, Äèàíà, Íåí÷î;
²²². Éîðäàí: Ñâåòîñëàâ, Äåñèñëàâà;
Äèìîâè (Ðèíãîâè) - Õðèñòî è Âåëè÷êà, Äèíà:
². Äèìî: Äèàíà, Ðîñèöà;
²². Ìàðèéêà: Ðîñà è Õðèñòèíà;
²²². Âàñèëêà - Ñâåòëà, Åìèë;
Äèìîâè (Ëàçàðîâè) - Äèìî è Äàôíà:
². Êîëþ: Ìàðèéêà, Èâàíêà, Äîíêà, Äèìî;
²². Äèìèòúð: Äàôíà, Ñóëòàíà;
²²². Ìàðèÿ: Äèìî;
Äèìèòðîâè - Ãåîðãè è Âåëè÷êà:
². Äèìèòúð: Âåëè÷êà, Ãåîðãè è Èâàí;
²². Õðèñòî: Çëàòêà, Âåëè÷êà, Äèìèòúð, Íèêîëà;
²²². Íèêîëà: Õðèñòî, Åëåíà, Âåëè÷êà, Ñóëòàíêà;
Äèìèòðîâè (Òàøîíèíè) - ......:
². Äèìèòúð: Ðàäêà, Ñèéêà, Èëèÿ, Àòàíàñ, Êîëþ;
²². Àòàíàñ: Äèìèòúð, Ãèíà, Ðàäêà, Íèêîëà;
Äîíåâè - Äîí÷î è Ôîòèíà:
². Áèíüî: Äîíêî, Íèêîëà;
²². Ãåîðãè: Ïåòêî, Äîíêî, Ñòîÿíêà;
²²². ßíè: Ôîòèíêà, Ãåîðãè;
²V. Ìàëàìà: Äèìèòúð, Âàñèë;
V.Ìàðèéêà: Äîíêî è Ôîòèíêà;
Äîí÷åâè - Äîí÷î è Ìàðèéêà:
². Ðàé÷î: Ãåðãèíà, Òîäîðêà, Äîí÷î;
²². Ïàâåë: Õðèñòî, Ìàðèí, Äàôèíêà;
²²². Õðèñòî: Ñòîÿíêà, Äåëÿ, Ãåîðãè;
²V. Ñòîÿíêà: Êðúñòèíêà, Ãèíêà, Ìàðèéêà;
V. Ñïàñèíà: Ðàäêà, Àíäîí, Àíãåëèíà;

87

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

Äîí÷åâè (îò ñ. Ñåëèîëó, Ëîçåíãðàäñêî) - Èëèÿ è Êàëèíà:
². Ãåîðãè;
²². Äèìèòúð: Äèìèòúð, Êàëèíà, Òîäîðêà, Ãåîðãè;
²²². Ìàðèÿ: Êîëþ, Àíãåëèíà, Êàëèíà;
Äóëîâè (Äþëåâè) – Õðèñòî (Õðèñòîäóëî) è Ñóëòàíà:
². Òîäîðêà: Éîðäàí, Ñóëòàíà, Ãåîðãè;
²². Äèìêà: Õðèñòî è Ïåíêà;
²²². Ôîòèíà: Ìàðèéêà, Âåëêî, Ãåîðãè, Ðàäêà;
²V. Ôîòèíà: Àíãåë, Äèìèòúð, Ïàóí;
Çëàòàíîâè (Ïàóíîâè) - Ïàóí è Ìàðèÿ :
². Äèìèòúð: Õðèñòî;
²². Ñëàâè: Àíãåë, Äèìèòúð, Ïàóí;
²²². Çëàòàí: Äèìèòúð, Ìàðèéêà, Íàäà;
²V. Õðèøè: Ñëàâè, Äèìèòúð, Ìàðèéêà, Ïàóí;
Èâàíîâè (Ìàéñòîðîâè) - Èâàí è Äîíêà:
². Äèìèòúð: Âåëè÷êî, Ìàòà, Àíäîí;
²². Åí÷î: Èâàí, Ìèëêà;
²²². Ìàòà;
²V. Ìèëêà;
V. Òðèôîí;
Èâàíîâè - Èâàí è Ôîòèíà:
². Ìàðèéêà: Ñîòèðà è Ãåí÷î;
²². Âåëêî: Èâàí è Âëàäèìèð;
²²². Ãåîðãè: Èâàí è Ôàíè;
²V. Ðàäêà: Çëàòèí;
Éîðäàíîâè (îò ñ. Éîâêîâöè, Åëåíñêî)- Éîðäàí è Ìàðèÿ:
². Ïåòêî: Éîðäàí, Ñóëòàíà, Ãåîðãè;
²². Èâàí: Ìàðèÿ è Ðóñêà;
Êàáàñàêàëîâè - Äèìèòúð è Öâåòà:
². Ñòîÿí: Äèìèòúð è Ìàðèÿ;
²². Ìàðèéêà: Ðîñèöà è Ìèë÷î;
²²². Íàäà: Ïàóíêà è Öâåòàí;
Êàëîÿíîâè - Éîðäàí è Òîäîðà:
². Ïåòúð: Äîðà, Êðúñòèíà, Ñòåôàí;
²².Äèìèòúð: Éîðäàí, Ãåîðãè;
88

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Êàìèëàðîâè - Äèìèòúð è Ôîòèíà:
². Ãåîðãè;
²². Âàñèë: Ìèëêà, Ìèòêî, Êèðî, Ïåòðàíêà;
Êàðàïåòêîâè - Äèìèòúð è Ñòîèìåíà:
². Ñìàðàãäà: Ïåòúð;
²². Ãåîðãè;
²²². Ñòàíêà: Ñòåëà;
²V. Öâåòà...;
Êàôåäæèéñêè - ......:
². Ðàäêà: Ñòîÿíêà, Àíãåëèíà, Ñîòèðà;
²². Àíäîí: Õðèñòî, Âúë÷î, Ðàäêà, Íåäêà;
²²². Õðèñòî: Ñòîÿíêà, Æåëêà, Ðàäêà, Õðèñòî, Âåðêà;
Êóðäæèåâè - Àòàíàñ è Òîäîðêà:
². Ñòàíêà;
²². Ñòîéíà: Àòàíàñêà;
Êúíåâè - ......:
². Ñàðàíäè: Ðàäêà, Òîäîðêà, Äàôèíêà, Ñòîÿíêà;
²². Ãåí÷î:Ñòîÿí, Ïåíêà, Ãåîðãè;
²²². Ãåîðãè: Ñòîÿíêà, Ìàðèéêà, Òðèôîí;
Ëàçàðîâè - Ïàâåë è Ôîòèíà:
². Àíäîí: Ãåðãàíà, Äèëÿíà;
²². Ëàçàð: Ïàâåë, Ôîòèíà;
²²². Ñòîÿíêà (Òàíà): Àòàíàñêà, Ïàâåë;
Ìàéñòîðîâè - Ãåîðãè è Ïåíà:
². Ìàðèéêà: Õðèñòèíà, Çëàòà;
²². Ñòàíêà: Ãåîðãè, Êîñòà, Ôàíè;
Ìàðèíîâè - Àíãåë è Ñòàíêà:
². Ìàðèí: Ñòàíêà è Ìàðãàðèòà;
²². Âåëè÷êà: Äèìèòðèíêà, Àíãåëèíêà;
Ìèíåâè – Õðèñòî è Ìèëêà
².Ñòîÿí: Àíãåë, Ïåòúð, Ìèëêà;
Ìóòàðîâè (Òîäîðîâè) - Ãåîðãè è Ìàðèéêà:
². Òîäîð: Ìàðèÿ è Ãåîðãè;

89

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

Íèêîëîâè (Ìå÷åâè) - Íèêîëà è Ñòîÿíêà:
². Ãåîðãè: Ñòîÿíêà, Ìàðèéêà, Ñïàñ, Ñëàâêà;
²². Ñàðàíäè: Ñòîÿíêà, Âàñèëêà, Ãåîðãè, Íèêîëà, Ñëàâêà, ......;
Íåäåë÷åâè (Ðèáàðîâè) - Íèêîëà è Ìàðèéêà:
². Ñòîéêà: Íèêîëà, Ìàðèéêà;
²². Èâàí: Íèêîëàé;
²²². Ìèíêà.....;
Ïàíòîâè (Ãåîðãèåâè) - Ãåîðãè è Âåëè÷êà:
². Ñòàíêà: Äèìèòúð, Ãåîðãè;
²². Êúí÷î: Ãåîðãè, Àíòîíèÿ;
²²². Äîíêà: Ïåíêà, Âåñåëèí;
²V. Çþìáþëêà: Ïåé÷î, Ãåîðãè, Åëåíà, Êàòÿ;
Ïåòêîâè - Õðèñòî è Ìàðèéêà:
². Âåëè÷êî: Õðèñòî è Íåäêî;
²². Áîðèñ: Ìàðèÿ;
²²². Èâàí: Ìàðèÿ, Êðàñèìèðà;
²V. Ìèëêà: Ìàðèÿíà è Âåñåëèí;
Ïåòðîâè - Èâàí è Âåëè÷êà:
². Ñòîÿíêà: Äèìêà, Âåëè÷êà;
²². Ïåòðàíà: Èâàí, Ñòàí÷î;
Ïëà÷êîâè (ñ.Ñóõîäîë, ñ.Âèíàðñêî)- Èâàí è Äðàãíà:
². Æåêî: Íàäåæäà, Èâàí;
²². Ìèíà: Èâàí;
²²². Ñòîéêî: Ïåíêà, Èâàí;
²V. Òîäîð;
V. Íàñêî;
V². Äèìî: Äðàãîìèð è Òîäîðêà;
Ñàðàíäåâè - Ñàðàíäè è Áîáà:
². Ñòîÿíêà: Ïåòüî, Ìàðèÿ, Ñàøî;
²². Äàôèíêà: Íèêîëàé è Òîäîð;
²²². Ãåîðãè: Ñàøî;
Ñàðàíäåâè - Ñàðàíäè è Ìàðèéêà:
². Éîðäàí;
²². Ñîôèéêà: Ñòåôêà;

90

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

Ñèðàêîâè - Äèìèòúð è Ñòîéêà:
². Ãåîðãè: Ñòîéêà, Àíãåëèíà, Äèìèòðèíà;
²². Àíãåë: Ìàðèÿ, Äàôèíêà;
²²². Äàôèíêà: Ìàðà è Äèìèòðèíà;
²V. Ìàðèÿ;
Ñòîÿíîâè (Äåâåäæèåâè, Ñàðàíäåâè) - Íèêîëà è Àòàíàñêà:
². Ñàðàíäè: Äîíêà, Àòàíàñêà, Òîäîð;
²². Ñòîÿí: Âåëè÷êà è Òîäîð;
²²². Âåëè÷êà: Ñòîÿíêà è Ïåòðàíà;
²V. Ìàðèÿ: Íèêîëà, Êèðî;
Ñëàâîâè - Ñëàâè è Ìàðèéêà:
². Êúíþ: Ñëàâè, Ãåîðãè, Äèìèòúð, Âåëè÷êà;
²². Íèêîëà: Ñëàâè, Ìàðèéêà, Ôîòèíêà;
²²². Ïåòúð: Ñëàâè, Äèìèòúð, Ìàðèéêà, Ïàóí;
²V. Âåëè÷êà;
Ñëàâîâè - Àòàíàñ è Ôîòèíà:
². Êîëþ: Àòàíàñ, Áëàãîé;
Ñòîèëîâè(Àíãåëîâè) - Ñòîèë è Àíãåëèíà:
². Àíäîí: Äèìèòúð, Ñòîèë, Ìàòà, Íåäêà, Èâàíêà;
²². Ñïàñ: Àíäîí, Õðèñòî, Ìàðèÿ, Ñòîèë, Ðàäêà;
²²². Ìàòà: Äèìèòúð, Íèêîëà, Èâàíêà, Âàñèë;
²V. Ìàðèéêà: Äàôèíêà, Ïåòêî, Èâàíêà;
Òàðôàëèåâè - Ãåîðãè è Âàñèëêà:
². Àòàíàñ: Ãåîðãè, Âàñèëêà;
²². Êîëþ: Ãåîðãè, Ìàðèéêà;
Òîäîðîâè (Óëåøîâè) - Òîäîð è ......:
². Êèðî: Ìàðèÿ, Âëàäà, Êóíà;
²². Èâàí: Òîäîð, Òîíêà, Êèðî, Íàäåæäà;
²²². Êóíà: Äèìèòúð, Êàëèíà, Òîäîðêà, Ãåîðãè;
×àáóêîâè (Èâàíîâè) - Ãåîðãè è Ìèðà:
². Êàëèíà: Âàëåðè è Äèìèòðèíêà;
²². Ìàðèéêà: ßíè, Âåëè÷êà, Äèìèòúð;
×àóøåâè - Íèêîëà è Ðàéêà:
². Íåäÿëêà: Âåíêî, Èâàíêà;

91

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

²². Ðàäêà: Äîíêî, Íèêîëà;
²²². Åëêà: Òîäîð, Ðàäîñòèíà;
²V. Ñòîÿí: Ðàéíà, Íèêîëàé, Ïàâëèí;
×èíàê÷åëèåâè (Ñòîÿíîâè) - Ñòîÿí è Ðóñêà:
². ×àíà: Ìàðèÿ, Ðóñêà;
²². Ðàäêà: Äî÷êà, Ðóñêà, Èâàí;
²²². Ñòàìàò: Òîäîðêà, Ñòîÿí;
×åíãåíåâè (Ãåîðãèåâè) - Ãåîðãè è Íåäåëÿ:
². Íèêîëà: Íåäÿëêà è Ëàìáî;
²². Íåäêà:...;
²²². Ìèëêà:...;
Øàëàìàíîâè - ......:
². ßíè: Äèìî;
²². Äèìèòúð: Äîíêà, Âàñèëêà, Ãåîðãè, Êèòêà, Õðèñòî;
²²². Ãåîðãè: Äèìèòúð;
Øàëàìàíîâè - Èâàí è Õðèøè:
². Ñïàñ: Çëàòêà, Ìàðèéêà, Íèêîëà, Õðèøè, Èâàí;
²². Íèêîëà: Èâàí, Äèìèòðèíà;
ßíåâè (îò ñ. Äèíîçëèÿ, Èçòî÷íà Òðàêèÿ) - Èâàí è Ðàäà,
Ñàòèíà:
². ßíêà: Íîâêî, Èâàí;
²². Ñëàâêà: Çëàòêà, Ëþäìèëà;
²²². Ñòîÿí: Ñàòèíà, Ãåîðãè;
²V. Ãåîðãè: Éîðäàí, Ñàøî;
V. Âàñèë: Èâàí, Ãàëÿ;

Ïðåñåëíèöè îò ñ. Êàâàêëèÿ:
Àðàáàäæèåâè - Êîñòàäèí è Ìèòðà:
². Àíêà: Ñòàìàò, Òîäîð;
²². Ñèéêà: Èâàí, Æåëêà;
²²². Íèêîëà: Êîñòàäèí;
Àòàíàñîâè (Òåðçèåâè) - Àòàíàñ è Ïàóíà:
². Ãåîðãè: Äèìèòúð, Êèðî, Äà÷î, Ðóñêà;
²². Äèìèòúð - ......;
²²². Êðúñòüî: Ìàðèÿ, Àòàíàñ, Ãèðà;
92

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

²V. Ðîñà:Åëåíà, Äèìèòúð, Ðàéíà;
V. Âåíåòà;
Áàòàëîâè - Äèìèòúð è Õðóñàíà, Ñîôèÿ:
². Êîñòàäèí: Äèìèòúð, Ñîôèÿ, Íèêîëà, Äîáðèíêà;
²². Íèêîëà: Éîðäàíêà, Ãåîðãè, Õðóñàíà;
²²². Ãåîðãè: Ñîôèÿ, Ìàðèÿ;
Áàòàëîâè - Êîñòà è Ãèðà:
². Æåëüî: Êîñòà è Èâàí;
Áåë÷åâè - Íèêîëà è Àíà:
². Êîñòà;
²². Âàñèë: Àíêà, Àòàíàñ, Äèìèòúð, Ìàðèÿ;
²²². Ãåîðãè: Êîñòà, Àíêà;
²V. Ìèòðà: Àíêà, Ñèéêà, Íèêîëà;
Áóäàêîâè - Ãåîðãè è Åëèñàâåòà:
². Êîñòàäèí: Ñëàâêà, Ãåîðãè, Ñòîÿíêà, Åëåíêà, Êàëèíêà;
²². Èðèíêà: Êðúñòüî, Òîäîðêà, Ãåîðãè;
²²². Íèêîëà: Ãåîðãè, Èâàí, Êåðà;
Áóãàðàøåâè - Êîñòàäèí è Ìàðèéêà:
². Ãåîðãè;
²². Åëåíà: Ìàðèéêà;
Áóëãóðîâè - Àòàíàñ è Äèìèòðèíà, Âåíåòà:
². Íèêîëà: Äèìèòðèíêà, Àòàíàñ, Êàëèíêà, Åëåíêà;
²². Ãåîðãè: Ðàäêà, Êàëèíêà, Äèìèòðèíêà, Ìàðèéêà;
²²². Êîñòàäèí: Âåíåòà, Äèìèòðèíà;
Áóëãóðîâè - Ãåîðãè è Ñòàíà, Çëàòà:
². Íèêîëà: Àíãåë, Èâàí, Ãåîðãè è Ñòåôàíêà (Ôàí÷åòî);
²². Ìèõàë: Ïåíêà, Ñòàíêà, Ãåîðãè, Íåäÿëêà;
²²². Èâàí: Ðàäêà, Àíäîí;
²V. Çëàòêà: Ìàðèÿ;
V. Ðàäêà: Ãåîðãè, Êðúñòþ, Äèìèòúð;
V². Åëåíà: Çëàòà, Ãåîðãè, Éîðäàí;
V²². Àíàñòàñèÿ: Àòàíàñ, Ðàéêà, Äèìèòúð;
V²²². Ñòîé÷î;
Âëàäèìèðîâè (Íàíåâè, Äèìèòðîâè) - Âëàäèìèð è Èðèíà:
². Äèìèòúð: Âëàäèìèð è Ñòîé÷î;
²². Ñòîé÷î: Èðèíêà è Ãåíêà;

93

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

²²². Íèêîëà: Äèìèòúð è Íàéäåí;
²V. Àòàíàñ: Âëàäèìèð è Êèðèë;
Ãåîðãèåâè (Åâãåíèåâè) – Ãåîðãè è Ìàðåíà:
².Ãåîðãè: Ñâîáîäêà, Åâãåíè(Âåíêî), Èëèÿ;
²².Äèìèòúð: Ñîôêà, Òîäîð;
²²².Åëåíà: Íèêîëà, Âåíêî, Äèìèòúð;
Ãëàâîâè - Íèêîëà è Äàôèíà:
². Ãåîðãè;
²². Òåìåëêî: Ñòåôêà, Äàí÷î;
²²². Êèðî: Íèêîëàé è Äàôèíà;
²V. Äèìèòúð: Ãåîðãè;
V. Äàí÷î;
Ãðàìàòèêîâè (îò ñ. Ñàíòàêüîé, Ëþëåáóðãàçêî) - Äèìèòúð è Àðãèðà:
². Êîñòàäèíêà;
²². Êîñòà: Äèìèòúð;
²²². Õðèñòî: Àðãèðà, Êîñòà è Ïåíêà;
Ãúð÷îâè (Ñòîåâè) - Äèìèòúð è Ìàðèÿ:
². Íàéäåíà: Ìàðèÿ è Õðèñòî;
Äæåâåëåêîâè - Äèìèòúð è Àíàñòàñèÿ:
². Ãåîðãè: Àíàñòàñèÿ (Òàñèíêà), Àíêà, Ãåîðãè;
²². Êîñòàäèí: Èðèíêà;
²²². Åëåíà: Êîñòàäèí;
Äèêîâè - Ãåîðãè è Àíà:
². Ðàäà: Àíêà, Åëåíêà, Ìàðèéêà, ßíè;
²². Èâàí: Ãåîðãè;
²²². Åëåíà: Òåìåëêî, Æèâêî;
²V. ßíè: Èâàí, Àíà;
Äîí÷åâè(Ñòåôàíîâè) - Ñòîéêî è Ãåíà:
². Ìèíêà: Àòàíàñ, Êîñòàäèí, Ñòîé÷î;
²². Ìàðåíà: Èðèíêà, Ãåíêà;
²²². Ãåîðãè: Äåÿí;
Êàâëàêîâè - Ñòîÿí è Åëåíà:
². Ìèòðà: Ñòîÿí;
²². Ìàðèéêà: Ãåîðãè, Åëåíêà;
²²². Êîñòàäèí: Åëåíà, Ñòàíêà;

94

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ 95

Êàëîÿí÷åâè - Ñòîÿí è Åëåíà:
². Òåìåëêî: Ñòîÿí, Ìàë÷î, Åëåíà;
²². Æèâêî: Ñòåëà;
Êàëú÷åâè - Ñòîÿí è Êàëèíà:
². Åëåíà: Ëå÷î, Âåëèêî, Èëèÿ;
²². Äèìèòðà: Ðàäêà, Êàëèíêà, Ìàðèéêà, Äèìèòðèíêà;
²²². Ìàðèÿ: Äèìèòúð, Äà÷î;
²V. Ðóñàíà: Õðèñòî, Öâåòàí;
V. Ñòîÿí: Ñòîÿí, Êàëèíà;
Êàðàáàõ÷èåâè - Äèìèòúð è Ìèòðà:
². Ñòàíà: Äèìèòúð, Ãèíà, Ðàäêà, Êîëþ;
²². Àòàíàñ: Ìàðèÿ, Ñòîÿíêà, Æèâêà, Íèêîëèíà;
²²². Èëèÿ: Äèìèòðèíà, Íåäêà, Öâåòà;
²V. Ñòîÿí: Êîëüî, Ñòàíà;
V. Äèìî: Òàíÿ, Ìàðèàíà;
Êàðàêàøåâè - Íèêîëà è Ìèòðà:
². Àòàíàñ: Íèêîëàé, Éîðäàí;
²². ßíêà: Ñòîÿí;
Êàñèäîâè - Íèêîëà è ßíà:
². Àíêà: Èâàí, Äàôèíêà, Íèêîëà;
²². Äèìèòúð: Êîëþ, Ìèíêà, Ëþáî, Òèíà;
²²². Àíäðåé: Íèêîëàé, Ãåîðãè, Äèìèòúð;
²V. Êîñòàäèí: Íèêîëàé;
V. Åëåíà: Ãåîðãè è Áëàãîé;
Êëè÷àíîâè - Àòàíàñ è Àñèìà:
². Ñîôèÿ: Êîñòàäèí è Ãåîðãè;
²². Ðîñà;
²²². Ôèäàíêà;
²V. Ãåîðãè: Æèâêà, Àòàíàñ, Äèìèòúð;
Êîðäîâè - Íèêîëà è Ðàäà:
². Àíêà: Ïàðàñêåâà, Ãåîðãè, Àòàíàñ;
²². Åëåíêà: Íèêîëèíà, Õèíäî;
²²². Ìàðèéêà: Çëàòêî;
²V. ßíè: Íèêîëàé, Ðóìÿíà;
Êðúñòåâè - Êðúñòüî è Ñîôèÿ:
². Ïàâåë: Ñîôèéêà, Äèìèòúð, Ìàðèéêà, Êðúñòüî, Êèðî;
²². Äèìèòúð: Êðúñòüî, Òîäîðêà, Ãåîðãè;
²²². Ïåíêà: Äèìèòúð;

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

²V. Åëåíà: Äîðà, Õðèñòî;
Ëþáåíîâè - Ãåîðãè è Êàëÿ:
². Ñòàíêà: Ìàðèÿ, Êðàñèìèðà;
²². Ïåí÷î: Ãåîðãè, Íèêîëàé;
²²². Ñëàâêà: Êàëèí, Ñîíÿ;
Ëÿ÷åâè - Èâàí è Äåñïà:
². Ñòîÿí: Äåñïà, Éîðäàíêà, Èâàí;
²². Éîðäàí: Èâàí, Äåñïà, Ìèëêà;
Ìèíåâè - Àòàíàñ è Ðóñàíà:
². Õðèñòî: Àòàíàñ, Òîäîð;
²². Öâåòàí: Ðîñà, Àíà;
Ìèøêîâè - Äèìèòúð è Åëåíà:
². Ãåîðãè: Äèìèòúð, Ìàðèéêà, Ðóñêà, Èâàí, Äåñïèíà;
²². Èëèÿ: Ìàðèéêà, Äèìèòúð, Êèðî, Ãåîðãè;
²²². Íèêîëà: Åëåíà, Æèâêî;
²V. Êîñòàäèí: Ãåîðãè, Ìàðèéêà, Äèìèòúð;
V. Àòàíàñ: Àíàñòàñèÿ, Åëåíà, Äèìèòúð;
Íàéäåíîâè - Èâàí è Åëåíà:
². Íàéäåí: Èâàí, Äàôèíêà, Íèêîëàé;
²². Äåñïà: Áåë÷î è Åëåíà;
²²². Ìàðèÿ;
²V. Êàëèíêà: Åëåíà, Ìèí÷î;
Íèêîëîâè (Áúðäàðîâè) - Íèêîëà è ......:
². Àíäðåé: Íèêîëàé, Ïåíêà;
²². Ïåíþ: Ïàíàéîòà, Åëåíà, Ñòàíêà, Çþìáþëêà;
²²². Êîñòàäèíà;
Íèêîëîâè (Òàíàøîâè) - Àòàíàñ è Éîðäàíà:
². Åëåíà: Èðèíêà, Àòàíàñ;
²². Íèêîëà: Éîðäàíêà, Àòàíàñ;
Íèêîëîâè (Ìèí÷îîëóâè) - ßíè è Ñóëòàíà:
². Ïåíà: Äåñïà, Éîðäàíêà, Èâàí;
²². Òîäîðà: Íèêîëàé, Òîäîð;
Ïàöîðîâè (Ïåíåâè) - Äèìèòúð è Ìàðåíà:
². Èëèÿ: Åëåíêà, Äèìèòúð, Ðàéíà;
96

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

²². Ãåîðãè: Ìàðåíà, Èâàí, Ìàðèÿ, Àòàíàñ;
²²². Ïàóíà: Ñîôèéêà, Äèìèòúð, Êðúñòüî, Ìàðèéêà, Êèðî;
²V. Èâàí: Åëåíà, Äèìèòúð;
Ïåòêàíîâè - Íèêîëà è Ìèëÿ:
². Àíãåë;
²². Ñèìåîí: Ñòîÿí, Éîðäàíêà, Èðèíà;
²²². Äèìèòúð: Èâàí, Êîñòàäèí, Íèêîëàé;
²V. Ñòîÿí: Êàòÿ, Íèêîëàé;
V. Éîðäàíà: Æèâêà, Àòàíàñ;
V². Êîñòàäèí: Äèìèòúð, Ãåîðãè, Ìèëêà;
Ïåòêàí÷åâè (Õðèñòîçîâè) - Õðèñòî è Ñîôèÿ:
². Äèìèòúð: Õðèñòî, Ñòîÿíêà;
²². ßíè: Ñîíÿ, Íèíà;
²²². Ñòîÿí: Ñîôèÿ, Õðèñòî;
²V. Åëåíà: Íàñêî;
V. Ìàðèÿ:Ðóìÿíà, Êàòÿ;
Ïîëîíîâè (Âúçåëîâè) - Íèêîëà è Åëåíà:
². Çëàòêà: Æåëêà, Àíãåë;
²². Éîðäàí;
²²². Ãåîðãè: Íèêîëàé;
Ïðåòúðãîâè - Ãåîðãè è ......, Ïåòêàíà:
². Èâàí: Íèêîëà, Ãåîðãè, Âåëè÷êà, Ñîíÿ, Ìèòêî, Ðàé÷î;
²². Àòàíàñ: Äèìèòðèíêà, Çëàòêà, Èâàí;
²²². Ìèòðà: Àòàíàñ è ßíêà;
Ïðîäàíîâè - Ñîòèð è Ôîòèíà:
². Äîíà: Õðèñòî, Åëåíà, Âåëè÷êà, Ñóëòàíà;
²². Åëåíà: Òîäîð, Ïåíêà, Ñîòèð;
²²². Ïðîäàí: Ñîòèð, Ôîòèíà, Àòàíàñ;
Ñòàâðåâè - Êîñòàäèí è Ìàðèÿ:
². Ñòîé÷î: Íèêîëà, Ìàðãàðèòà;
²². Çþìáþëà: Äèìèòúð;
²²². Õðèñòî: Êîíñòàíòèí, Èâàí;
²V. Ãèðà: Òàíÿ, Íåëà, Ìàðãàðèòà;
Ñòåôàíîâè - Ñòîéêî è Äèìèòðèíà:
². Åâäîêèÿ: Ñàíäà, Ìèòà;
²². Ñòåôàí: Äèìèòúð, Ìàðèÿ;

97

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

²²². Âúëêàí: Ñòåôàí, Ïåíêà;
Ñòåôàíîâè - Ãåîðãè è Ïàðàñêåâà:
². Ñòåôàí: Çëàòêà, Ãåîðãè, Åâäîêèÿ ,Êåðàíêà, Ñèéêà;
²². Êîé÷î: Ïàðàñêåâà, Ãåîðãè, Àòàíàñ;
²²². Åâäîêèÿ: Äèìî, Ãåîðãè, Ãàíêà;
²V. Ïåíà: Ñàøî, Ãàíêà, Ìèòà, Áîæèäàð;
Ñòîåâè - Ñòîþ è Ìèëà:
². Ìàðèéêà: Íèêîëà, Ìàðãàðèòà;
²². Ãåîðãè: Ñòîé÷î, Ñòåô÷î;
²²². Êèðî: Ìèëà;
²V. Òîíêà: Ïåòúð, Ìèëà;
Ñòîèëîâè - ......:
². Äèìèòúð: Áîãîìèë;
²². Èë÷î: Àòàíàñ, Ðàéêà, Äèìèòúð;
Ñòîÿíîâè (Ðîãîçèíêîâè) - Íèêîëà è Ìàðèéêà:
². Õðèñòî: Íèêîëàé, Ìàðèÿ;
²². Ïåíêà: Ñîôêà, Ìàðèéêà;
²²². Ñîôêà: Âàñèë, Íèêîëà;
²V. Ñòîÿí: Ìàðèÿ, Ñïàñêà;
Òåðçèåâè - Ãåîðãè è Íàíà:
². Äèìèòúð: Ãåîðãè, Æå÷êà;
²². Êèðî: Äèìèòúð, Äà÷î;
²²². Äà÷î: Íàíêà, Çóçà;
²V. Ðóñêà:...;
Òåìåëêîâè (×èôëèê÷èéñêè) - Òåìåëêî è Ñîôèÿ:
². Êîëþ: Äèìèòðèíà, Èâàí, Ñîôêà, Ãåîðãè;
²². Ãåîðãè: Ñîôêà, Èëèÿ, Àíàñòàñèÿ, Òåìåëêî, Åëåíà;
×àïàðîâè (îò ñ. Ìàìàðñêî, ñ. Ëèçãåð, Ëîçåíãðàäñêî) - Äèìèòúð è
Òîäîðà:
². Âúë÷î: Òîäîðêà, Òðèôîí;
²².Ñòîÿí: ...;
²²².Ïåòêî: ....;
²V. Íèêîëà: ......;
×îëáóðäæèåâè (Áóäàêîâè) - Èðèíà è Ñòîÿí Áóäàêîâ, Êîñòàäèí

×îëáóðäæèåâ:
98

Ãëàâà ²²². ÍÀÑÅËÅÍÈÅ

². Êåðà: Èðèíà, Äèìèòðèíà;
²². Õðèñòî: Ñòîÿí, Èðèíà, Ïàâåë;
²²². Òåìåëêî: Êîñòàäèí, Èðèíà, Äèìèòðèíà, Äèìèòúð;
Øàðêàìîâè - Êîñòàäèí è Åëåíà:
². Íèêîëà: Åëåíà, Ìàðãàðèòà;
²². Âåíêî: Åëêà, ......;
²²². Äèìèòúð;
Ñðåä èìåíàòà íà êðúñòåíèòå òîãàâà äåöà èìà ðÿäêî ñðåùàíè, çâó÷íè
è êðàñèâè æåíñêè èìåíà, êîèòî çà ñúæàëåíèå ïî÷òè âå÷å íå ñå
ñðåùàò â äîëíîåçåðîâñêèòå ñåìåéñòâà: Àðãèðà, Àñèìà, Âåíèòà, Âèäà,
Âëàäà, Ãåðãèíà, Äàôíà, Äåñïèíà, Äðàãíà, Çîèöà, Çþìáþëà, Êèòêà,
Êîéíà, Ëàìáðèíè, Ìàãäàíè, Ìàëàìà, Ìàëèíà, Ìàðåíà, Ìàòà, Ìèëÿ,
Ìèðà, Ìèòðà, Íàíà, Íåçàáðàâêà, Ðèñó, Ñàíäà, Ñìàðàãäà, Ñîòèðà,
Ñïàñèíà, Ñòîèìåíà, Ñóëòàíà, Ôèäàíêà, Ôèöà, Ôîòèíà, Õðèøè, Öàíà,
Ùåðíè, ßãîäêà.
Íàðåä ñ èìåíàòà, êîèòî äîëíîåçåðîâöè ïîëó÷àâàò ïðè êðúùàâàíåòî
ñè, âúâ âñåêèäíåâíèÿ ñè æèâîò òå ïðèäîáèâàò äðóãè ïðîçâèùà, ÷åñòî
ïî-çâó÷íè è ïî-çàïîìíÿùè ñå îò ðîæäåíèòå èì èìåíà. Ñ òÿõ òå ñå
îòëè÷àâàò îò ñúñåëÿíèòå ñè: Àëòúíà, Àíäîí÷åòî, Àðïàëúêà,
Àôòîòîêðàøè, Áàêàëèíà, Áàò Ðè÷è, Áåáåòî, Áåçèêà, Áåëáèëÿ, Áåëèÿò
õëÿá, Áîçäóãàíà, Áîõîðà, Áðàäàòà, Áú÷âàðèíà, Âàñèë÷åòî, Âîéâîäàòà,
Âúëåíöåòî, Ãåðãè÷à, Ãðàäèíàðÿ, Ãîëàòà ãëàâà, Ãðîøà, Ãúäåòî, Ãúðêà,
Äààëèÿòà, Äàëåòî, Äàðìàäàíà, Äàñêàëà, Äàóëà, Äåâåäæèÿòà, Äæåêî,
Äæåíäàòà, Äæîí, Äèíîçëèÿòà, Äîìóçà, Äúëáîêà, Äúëãèÿ, Äúðâîòî,
Åâðåèíà, Åäðþ, Æàáàòà, Çàåêà, Çåëåíêî, Çèäàð÷åòî, Êàðàêà÷àíèíà,
Êàôåäæèÿòà, Êåáàïà, Êîçàðÿ, Êóêåðà, Êó÷êàòà, Êüîñåòî, Êúì Áåðëèí,
Ëåâñêè, Ëèñèêà, Ìàéñòîðà, Ìåíòàòà, Ìåñèðà, Ìå÷åòî, Ìðúâêàòà,
Ìúøèêà, Íàëáàíòèíà, Ïàèñèé, Ïàëîøà, Ïåðüî, Ïú÷èêà, Ðàçñèëíèÿ,
Ðèáàòà, Ðèíãàòà, Ñâèíàðÿ, Ñëúí÷îãëåäà, Òðàìáîâêàòà, Òðà÷åòî,
Òóòëàòà, Ôàíòîìà, Ôè÷åòî, Öúðâóë÷åòî, Öúðêàòà, Öèðþ, ×àáóêà,
×àêúðà, ×åìáúðëåéí.

99

“ÂÀßÊÜÎÉ - ÄÎËÍÎ ÅÇÅÐÎÂΔ - ËÅÒÎÏÈÑ

È×ÅÐÅÍÈ: Ïåíà è Êèðî Äàíå÷è ñ äåöàòà ñè

È×ÅÐÅÍÈ: Ðàäêà Í. Êàðàìàíîâà È×ÅÐÅÍÈ: Éîðäàí Çëàòàíîâ
(ïëåìåííèöà íà Êåðà Íåí÷åâà), ñ â è÷åðåíñêà íîñèÿ
êîòëåíñêà ïðåñòèëêà è åëåê, íà
ñåëñêàòà ÷åøìà “Íîéêîâöè” â È÷åðà

100