Азамат КОРЖОВОВ
— Мен вакуни хисобламайман, — деб жавоб берди йигит.
— Худо урди-ку, - кулочини ёйди Шомил, — Гена
кимларни юборди менга?! Вадтни хисобламайман эмиш!
Эртанги ишда дар бир сония хйсобда булади.Бир сонйяга
хато дилсанг, уласан-кетасан.
— Кдчондан бошлаб бу йулга кирганман, Бокудаги
«Амродбанк»ни соат нечада умарганман, ишрат килиш
сонияларим кднча — хисоблаб утирмайман. Ишга
келганда биз «ас» бул кетамиз. Отишма чонща автомат
дадшатли курол дейишади, лекин автомат билан бирга
Хамиша удни хам тилга олиш керак. Удсиз автоматнинг
нимаси дахшатли?! /
— Акдинг бутунга ухшайди, — захарханда кулди Шомил.
— Аммо автомат укдарининг вакдта нима дахли бор?
Файласуфлик даъво килмодчи булсанг, адашасан.Бизнинг
«соха»да акди ошиб-тошганларни хушламайдилар.
— Айтмокди булганим, фадат куролга караб
хукм чидариш яхшимас. Аввало унда укдар бор-
йукдигини текшириш керак. Куриб турибсиз, бизда,
— у Уз пешанасига нукиди, — хамма нарса мавжуд...
'Хамрохдикка кабул килдингизми?
— Рози булганга ухшайман.
— Исмим Айдамир, бу эса Рауф, — деди хушчакчак.
— Рауф, - такрорлади суяги бузук.
— Куролларинг борми?
— Шунчаки... — деб Айдамир чарм камзули барини
очди, Россияда якинда урфга киритилган «ГШ-18»
маркали туппончанинг корамтир дастаси куринди. Бу
Шомилнинг Тула махсулотларидан бирмунча оркада
Колганини англатиш билан бирга иккиламчи шубхани
Хам уйготарди. Тугри-да, каердан хам ола колишди?
«К,ора бозор»га чикишга улгурмагани аник.
— Сир булмаса... — Шомил шу хакда огиз очганди,
Айдамир бармогини карсиллатди.
— Уруш бор жойда курол савдоси хам бор, истасангиз
сизга хам топиб беришимиз мумкин. Лондонга денгиз'
ордали келтириб беришади.
50
Кил устидаги такдир V
— Менга хозир Нояни топиш мухим. У даерда экан?
—Айтишмадими? УРимгаучиб кетибди, Домадедоводан.
Кунглида гашлик нширдаётган Шомил урнидан туриб,
у ёд-бу ёдда юра бошлади. Умрида медмонга дадва ёки
чой дамлаган эмасди, бу гал хам дардол «иш»га утиб
куя долди. Римдаги Витторио Венето кучасини тилга
олмасдан, умумий режани мухокама дилишди. Рауф
топган маълумотларга кура Бурбон чолни икки кун аввал
Цюрих банкида куришган. Бунга ишонмаган Айдамир
зудлик билан Швецариядаги танишига, яъниким
АК,Шнинг Марказий разведка бошдармаси жосусларига
малайлик дилиб юрадиган дукондорга дунгирод дилган. 4
Дукондор кеча сим додиб, Бурбон чиндан хам банкдан
катта пул кучирганини айтган.
— Ун уч радами хосиятсиз булса хам, — деди Айдамир,
— мумайгина пул ишлаб ,оладиган куринамиз. Сизга
данада усулда тулашмодчи, Пулат oFa? Ахир, биз асосий
одамларга айландик, бир-биримиз хадимизда билсак
ёмон булмасди.
— Бурбонда. шахсий адоватим бор, — довод уйди
Шомил. — Пул учун бош булаётганим йуд.
— Лобар исмли аёлни деб, — Рауф тишининг одини
курсатди.
— Лобар учун хам эмас... Тухта, сен Лобарни даёдцан
танийсан?
— У хадда куп нарса билмайман, — тишини ковлади
Рауф. — «Бурбон» операциясига бурнимни судданимдан
кейин уз-узидан маълумотлар туплана бошлади. Бурбон
чол дариган сайин романтиклашиб долган. Уни Урта
Осиёда яшовчи Лобар исмли дартабоз аёл дизидтириб
дуйганини эшитиб, «бир титкилаб курай», дедим
ва Лобар... ух-ХУ, УХ~ХУ--- собид хотинингиз эканини
анидладим. Менимча, сиз ва Бурбон уртасида халдаро
димор уйинлари масаласи эмас, хотин турган булиши
дам мумкин. Гапимни тасдидламасангиз хам майли..
Битта тасдид учун онамни улдиришган, хе-дс-хе-с...
51
Азамат КОРЖОВОВ________________________. '
— Бунинг хеч кулгили жойи йук, — жеркиб берди
Айдамир.
Бир-!соатча-утиришди. Шомил-тузган—режага—кичик-
узгартиришлар киритилганини айтмаса, \аммаси уша-
ушаэди. Алалхусус, улар манзилга боришади, бадав-
лат чолни ушлашади ва ваъдага мувофик, мероснинг
Хужжатини тахт килиб беришни сурашади. Ноя ёки алла-
кимлар Бурбонни овлашга уринишса, Рауф ва италиялик
йигит даф этишади.Хаммаси хал булгач, Шомил Бурбон
ни олиб чидиб кетади ва шахдр ташкдрисида суд килиб,
отиб ташлайди.
Рауф этни жунжиктирувчи бир кушимча киритиб,
узининг кимлйгини намойиш этди: агар чол ва ёнидаги
гумашталар хужжатга имзо чекишдан бош тортишса,
осиш керакмиш. Осганда дам уладиган килиб эмас, оёд
учида тургазиб куйиб, чуртанбалик тутадиган игнани
тилига илдириб, ипни шифтга ботаат ва... Охири
дахшат: шурликнинг оёги толиб, товонини ерга куйса,
шу задотиёк тили танглайидан узилиб тушармиш.
______ — Нима бало, фашистмисан? — афтини бужмайтирди
Шомил.
— Гестаподан баттар, — дея макданди Айдамир. -
Бунинг хунарлари куп. Эшитиб кайт килиб юборганман.
- .Одам тугри торса, тугри улади-да, — ишшайди
узидан бехабар жаллод.
Римга учадиган самолёт рейслари, Сан-Валентинодаги
ижара уйда учрашиш вакти — барчаси келишиб олингач,
Шомил Айдамирга кул узатиб, деди:
; - Омад тилайман. — Кейин Рауфга ругтара келди. -
Сен айтган гапнинг тагига етаман, нахотки, Бурбон
Лобарга дизиккан булса? Ундан нима наф?
— Хад ran, - Рауфнинг кузлари хиссиз бокди. — Энди
уша аёлдан сизга хам нима наф?! Билишимча, бугун
сунгги куни!
- — Нима демокчисан?
— Гувох кимга керак?! — деди Рауф зардали одангда ва
худди шундай важохат билан эшикка юрдй. — Айникса,
Нояга!.. Хе-хех-\е...
52
Кил устидаги такдир V
* **
Одам киёфасидаги кдцщир янглишмаган эди. Бир-
пасдан сунг Гена йукдади. Иккови супермаркетда шоши-
линч учрашдилар,
— Тез бул, вакдим тигиз, — деди Шомил.
— Нега шошиласан? Вакдни мен белгилайман, —
пичирлади Гена.
— Агар хизматчим уйгониб крлса, вакдни полиция
белгилайди. Топган йигитларинг хизматчимникига
бостириб кириб, мен дакимда суриштиришибди, кейин
уйку дори бериб, цотириб кетишибди. Хозироц уйига
бориб, полицияга мурожаат цилма, деб ялинишим керак.
— Адмокдар.
— Агар Римда дам шунаца томоша цуйишса, отиб
улдираман. Одам деган цаерда юрганини дамиша
фаркдаши керак.
— Менга цара, — дея Гена Шомилга куз кирини ташлаб
куйди-да, узини шампунь олаётган килиб курсатди, —
нолиш сенга ярашмайди... Бу ёцда бир муаммо чикиб
Колди. Гажарнинг сири фош этилганга ухшайди. Уни
тез орада улдиришади... Лекин бундан дам мудим бир
гапни айтмокчиман. Хуллас, Лобарни улган дейишаяпти.
Унинг урнида ётган аёл жосус экан.
. — Бекорни айтибсан, — деди Шомил Генанинг
ёкасидан тутиб.
— Куйвор ёкамни.
— Кузатув камераси урнатилган супермаркетни
танлаганнинг падарига лаънат!
— Сукинма, — силтаб ташлади Гена.
Шомил ошкора нафрат билан караб, уриб юборишдан
узинизурFa тийдиХдрдолдатакдири Гена билан чамбарчас
боглик булиб, можаро тутул, оддий келищмовчилик дам
бошига оьир кунлар с.олиши мумкин эди. «Йигитларимга
Испания ва Швецияда дам бериб куйибман», деган.
гапига ёлгон аралашганини аввало Гена даммадан яхши
биларди. Ахир, энг якин маслакдошлар, дамтовокдар,
53
Азамат КОРЖОВОВ __________ - - -.
бир куйнинг бугзидан к;он ичган тумшукдошларнинг
ажралиб кетиши кднчалар мажбурият юзасидан содир
булганини у нафакдт билардй,-бевосита-гувохиддам-эдит-----
Хар ким уз жонига оро кирадиган унгирни ахтарди. Уша
кезлари халкаро жиноятчиликда Шомилнинг обруси
икки-уч китъага соя .солгудек булгани боне дардол
Гена уз ёрдамини таклиф этди, Пулат Фазлиадмедовга
айлантириб, \атто Лондондан ресторан очишга кумак- ”
лашди. Мабодо яхшилик калган зотга сапчийдиган
булса, жойи каердалигини курсатиб куяди. Айникса,
буйнини тобора сиртмок кисиб, дадемай оёта остидан
курси тепиб юбориладиган дами якинлашаётган кимса-
дан у чучимаётганди.
Супермаркет хизматчиси зимдан нигод ташлади.
— Икки эркак роса шампун талашаётганга ухшадик-
да, — деди Гена тишлари гижирлаб. — Нари турсанг-чи.
— Айт, бу гапни каердан олдинг?
— Ишончли одамдан эшитдим.
— Биламан, интернетда укимагансан, «Евроньюс»да
дам курмагансан-.------------------------------------------- ~
— Узр, сенга айтолмайман. Гушт ма\сулотлари
булимига утайлик, негадир кдйсидир. хайвоннинг
гуштини гажигим келаяпти.
— Узингни роль уйнаётгандек тутаяпсан, — кесатди
Шомил, — балки ростдан роль уйнаётган чикдрсан?
Лобардан бошка хдммасига тупурганимни унутма.
Шунинг учун Бурбоннинг пули, унинг азиз жони,
Канакддир халкаро максадлар, сенинг «шарофатинг»
билан \ибс этилишим — бирортаси кизиктирмайди. У
улган булса, ук узган кимса — Гажар \ам, Ноя хам,
албатта, сен хам жазоларингни оласанлар.
Гена огзининг таноби кочиб, деди:
— Реанимацияда ётган аёл Лобарми, жосусми, аник-
лашни сенга топшираяпман, холос. Ким билади,
Лобар улмагандир. Уни бошка шифохонага утказишиб, .
Котилларни кутишаётгандир? Сени бу ерга шунинг
учун чакирдимки, Рим сафаридан кейин Россияга
боришингнинг ьамини еймиз, бутундан тайёргарликни
54
Кил устидаги такдир V
бошлайман. Кандай паспорт билан, ким булиб, канака
Киёфада борасан, хал киламиз. Россия масаласида
кулим узунлигини яхши биласан. Кейин Нояни Римда
учратсанг, шу масалада...
— Уни курган жойимда улдираман, - гапни чурт
кесди Шомил. — Менинг номимни булгаб, тирикчилик
Килгани — бир, Лобар масаласи — икки...
— Бурбон карталари — уч, — кушимча килди Гена.
Шомил унга синовчан тикилиб колди. «Лобар
улмаган, — уйлади чечен, — лекин бу кандай томоша?
Агар Лобарни улдиришган булса, Нега урнига бошкд
аёлни ёткизиб куйишибди? Рост айтади, Ноянинг одами
келишини кутишаётган булиши мумкин? Балки мени
ушлашмокчидир? Бундок олиб Караганда, битта балик
илиндимй, иккитами, федералчиларга нима фарки
бор?!»
— Лобарни куришим учун Россияга боришим шарт
эмас, — деб Шомил колбасалардан бирини олиб, арава-
чага солди. — Мана бунинг гуштини гажисанг ярашади.
— Менга ишонмайсанми?
— Ишонаман; Агар ишонмаганимда, иккита деб
юборган одаминг учта булиб чикканини билган захотим
барчаси «икс» буларди-да!
— Э, улар икки киши. Хизматчингнинг уйБониб
Колишидан хавотирланмаслигинг учун учинчи одамнй
уйлаб топишган.
— Майли, бундан ташвишланганим йук. Римда хисоб
ракамингга Бурбоннинг пуллари утиши керак, кейин эса
менинг Россия сафарим... Бунда истакларингга мустахкам
боЕЛИКДикни кураяпман. Билиб куй, агар каердадир,
Качондир тузок тайёрласанг, сени албатта ахтариб
топишади. Шахсингга алокадор маълумотни жунатганман.
Яшириб угирмайман, маълумот Швецияга равона булган.
Туткич бермайман, деб калта уйлама. Куп утмай дунё
телеканаллари дахшатли фожиалар хакида намойишлар
Тайёрлашини истамассан? Лондондан, Будапештдан,
Брестдан, Калининграддан... Хуш, нима дединг?
55
Азамат КОРЖОВОВ _________ _________
— Хали оркамни суриштириб юрибсанми? — коши
чимирилди Генанинг. Зеро, Шомил тилга олган
-- — шахарларда--унинг-—якинлари, хусусан,_ Будапештда
суюкли синглиси — яккаю ёлгиз жигарбанди истикрмат
. киларди.
— Мени ночор деб уйлаб, хатога йул куйма. Тугри,
■ шундай вазиятлар юзага келаяпти, аникроги, юзага
келтираяпсанки, такдиримни хал этиш кулингга утиб
Колаяпти. Севимли кишиларингнинг химояси уз кулинг-
да 'эмаслигини бир сония хам ёдингдан чикдрма.
Шомил Швеция ва Испанияда кайфи-сафода
яшаётган шериклари билан хозирча бирдам эмаслиги
борасида Гена адашмаганди. Хоинлик юз берса, цасос
олиш режаси пухта тузиб куйилгани шу фурсатгача унга
XopoHFH эди. Шомил — Лондонга урнашиб олган Гена
лакдбли шахсга ишониб топширилган одам. Мана, унинг
жиноят оламидаги хозирги макрми.
— Сен бундай кцлолмайсан, Пулат, — деди Гена.
— Тугри айтасан. Дустимнинг кузига мен хам чуп
сукмайман, албатта у хакикий дуст булса.
Бир-бирининг кулини сик,иб, жилмайиб куйишди,
илло икковининг-да жилмайиши уруш шамолида
ногохон хилпираб кетган байрокдарни эслатди.
— Москвадаги одамингга хозирок етказ, у ёкда нималар
булаётганини Римга кунгунингча аникдасин. Лобарнинг
' урнида бошка аёл пайдо булганини биласану, мендан
сир тутаяпсан, деб асабийлашдим. Менинг хам такдирим
сенинг кулингда. Шундай экан, Лобар муаммоси пайдо
булиши, унинг «шарофати»га кандайдир махсус хизмат-
ларнинг жосуслари- ишга киришгани албатта кишини
ташвишлантиради.
— Рахмат, — бош силкиди Шомил узрли ицрорни
Кабул килиб. — Мезбонга мендан кайнок салом деб куй.
Тез орада учрашамиз.
Мезбон, бу — римлик ёлланма йигит эди, бурноги
йилларда Гена билан ишончли хамкорлик килган. У
Шомилнинг ижара уйига курол-ярог етказиши, Вит-
56
Кил устидаги такдир V
тория Венето кучасидаги уй билан таништириши, дарга-
лик дилиши лозим эди.
Совуддина хайрлашаётганларида, Генанинг ёдига
нимадир тушди.
— Тухта, ресторанингга янги келган диз ким?
— Коса-товод ювувчини сураяпсанми? Исми Мадина,
асли абхазиядан. Бу ерга Москвадан келган. Коллежда
удийди.
— Шунада булиб чидишини Худодан сурайман.
— Сенинг хизматкоринг хакида \еч нарса сурамаганман,
— деди жавобан Шомил, — Менинг ходимларимдан эмас,
узингникидан эдтиёт бул.
Шомил ажал куваётгандек шошилмоги лозим эди.
Лондон-Рим рейсидаги самолётда жунаб кетишдан
аввал биринчи галда уй хизматчисини тинчлантириши
керак, кейин мисрлик мухожирга удутмас нимча ва
туппончасини топшириши, пул бериши, сунгра ресто
ранига кириб, баъзи ишларини битириб дуйиши, уйидан
зарур буюмларини олиб чикишй даркор.
Хизматчиникига йул олганида омад хамроди булди.
Даставвал зинада ётган калитни куриб долган булса,
бироз утиб, шу калит иккинчи даватдаги эшик кулфига
мос тушди. Айдамир билан Рауф сиртдан кулфлаб,
калитни итдитиб юборишган куринади.
Уйга кирган захоти афтодахол хизматчисига кузи
тушди. Ранги мурдадек одарган аёл далт-далт титраб,
урнидан туришга уринарди.
— Узингизни дийнаманг, Сара, — дея Шомил
тирсагидан тутди. Сал булмаса, _бор кучини тупдаб,
тумбага осилиб, хадемай полицияга сим додишга
муяссар буларди.
— Худойим... тирикмисиз?.. — йиглоди одангда суради
хизматчи. -
— Аслида бу саволни сизга беришим керак эди.
Дахшатли туш курдим деб хисобланг.
— Дахшатли туш?! Йуд-йуд... Уйимга бостириб кириш-
ди, дуд-пуписа дилишди, уйду дори бериб... зурламодчи
57
Азамат КОРЖОВOB_________________ _________________
булишди. Эрим вафот этганидан кейин менга эркак зоти
кул теккизмаган.
— Буни \ам туш деб уйланг.
, ”= Нтжнимани? ’ ------------
— Эркак зоти кул теккизмаганини. Мана турт ярим
минг фунт стерлинг, накд! Синов утказганим учун товон^
пули.
— Бу хаммаси сизнинг ишингиз эдими? — йиглаб
юборди Сара.
— Илтимос, йигини хам, арз-додни хам бас килинг.
Сиз хакжий англиялик эмассиз. Мен хам келгиндиман.
Ва хаммаси учун оёгингизни кучиб, узр сурайман!
Тушунинг, шундай килишга мажбур эдим.
Аёл куллари кдлтираб, пулни кдйтарар экан:
— Сизнисотдим, — деб йиглаб юборди, — синовингиздан
утолмадим... мен...
— Уйимнинг калити сиздами?
Сара бош силкиб, кдйгуваш нигох кадади. Ишдан
Хайдалдим, деб уйлаётганини укдб олиш к,ийин эмасди.
Кутилмаганда Шомил жилмайди:
- ---- Сафарга-кетаянман-, ■уйимни озода еакданг. Инсон
умри давомида куп -уйларнинг калитини йуцотади,
иймоннинг калити эса битта. Уни асло йукотманг. Бир
куни шахар четидаги сарик вилла хасида гапиргандим.
Як,инда уша ерга кучиб утамиз.
Шомил то самолётга утиргунча хуфияси билан на
телефон, на интернет оркдли богланишни истади. Шун-
док хам Ер шари полициянинг улкан турига чирмалиб
ётар, сунгги дамларда у турга тез-тез уралашиб крлаёт-
ган эди. Шундай эса-да, .Хитроу аэропортига боргач,
чидаб туролмади. Соат 19:00 эди, бир соат вак;т бор.
Сумкасини юкхонага жойлаб, шартта аэропортдан
чикди-да, экспресс поездга утириб, жунаворди. Шахар
ичкарисига кириб, бир куча пиёда юрди. Дукондан сим-
карта сотиб олди (уша вакдларда паспортсиз олишга
рухсат этилганди). Телефонига урнатиб, хуфиянинг
ракдмларини терди.
58
______________________________ Кил устидаги такдир V
— У кандай? — скради Шомил.
— Урнидан турди.
— Адли-души жойида булган бир дадрдоним шундай
ran айтдики, дазм дилолмаяпман. Сен эса Урнидан турди
деяпсан.
— Охирги маълумотим...
Шомилнинг ичидан газаб вулкони отилиб чикди:
— У улган! Реанимацияда эса «дугирчод» ётибди!
Тушундингми?! «Ку-гир-р-ч-о-ок»!. . Бу гапни кандай
дазм килай? Лобарни тирик долди, деб гаи чикариб, унга
УК узган котил Уз оёги билан келишини кутишмокда!
— Менга айтишдики, у бир соат аввал урнидан
турйбди. Эртагача телефонда видеога олдириб, лавдани
жунатаман.
— Палатага шахсан узинг кира оласанми? Адалли бир
марта кУрганмисан уни уз кузинг билан?
— Нималар деяпсиз, датто йулакни дам дуридлашаяпти.
— Ана, кУрдингми!
— Урнига бошда аёлни ётдизиб дуйишса, дуйиша-
версин, улдирмодчи. эмасмиз-ку!..
• — Кой итвачча! — сукиниб юборди Шомил. — Менга'у
керак! Урнига кимни ётдизади, нима ишимбор?! Хозирод
бориб, содчиларни отиб ташласанг дам, Лобарга нима
булганини анидла! Эшитдингми?!
— Анидлайман, — деди хуфия.
Телефонии учириб, сим-картани улодтирган Шомил
поездга чидишга дафсала сезмади. Изидан тушишганми,
кузатув камералари ордали ахтариб топишадими,
даммасига дул силтаб, таксига утирди. Балки деч ким
кузатмаётгандир, деган хаёл йуд эди, шу билан бирга
юрагидаги дадик дам йудолиб долганди.
Хитроу Лондондаги энг гавжум аэропорт, бирод
Шомилнинг кузига деч нима кУринмади, дулодлари
эшитмади. «А-320» самолёта давога кутарилгандагина
душига келди. Сал Утиб, эълон дилишди:
— ...учиш вадти икки соату Уттиз дадида.
Мазкур бир юз эллик дадида мобайнида Лобар
59
Азамат К.ОРЖОВОВ . ..................... ___________
хаёлидан бир сония хам нари кетмади. У чиндан улган
булиб чик,са, Шомилнинг устидан хам хукм укилиши
мукаррар эди. ’ Бу хукмни на конун идоралари”_на
жиноий гурух укийди. Бу уз-узини суд килиш ва хукмни
ижро этиш...
— У улса, мен хам яшамайман, — дедй Шомил пичирлаб.
Овози суд залида жаранглаган каби кулокдарини ларзага
солди, калб деворларида узок вакт акс-садо бериб турди.
* tfe
Лобар кузини очганида, отиб кетилган дамдан бери
илк бор узини енгил хис этди. Лук-лук килаётган жаро\ат
Хам битиб колган эди, гуё. Хаммаси хотима топгандек
негадир кайфияти хам кутарилди.Кдчонлардир бу дамлар
учун тайёрлангандек хонани кузата бощлади. Шу пайт
никоб таккан, ок халатли, басавлат киши кириб келди.
Бу одамни у каердадир учратганди, бошидан ук еган,
эслай олармикан? Йук-йук, эслашга не хожат? Уни
_учратмаган,_шунчаки.кузига таниш,_шунчалар танишки,
нафакат турк-таровати, балки кай йусинда сузлаши,
максад-муддаоси, хатто лугатидаги суз захираси —
барчаси олдиндан аён эди.Негаки, бундай нусхаларни куп
учратаверганидан феъл-атвор ва гапларнинг ухшашлиги
аллакачон меъдасига тегиб, кунглини айнитар холга
етказганди.
— Ит ётишни бас кил, — деди кимса. — Агар дам
олгинг келаётган булса, хали вакт-соати бор. Икки
кулоч ок сурпга ураб, ер остидан яхшигина жой килиб
беришади. Насроний эмаслигингни жуда яхши биламан,
сенга ёгоч кути насиб этмайди. Бу ер уликлар куйдири-
ладиган мамлакат эмаслигини хам яхши биласан,
оловда куймаслигинг аник. Умринг кай тарзда тугаб,
мурдангнинг холи нима кечишини башорат килайми?
Лобар гапиролмасам керак, деган хадикда жагини
секин кимирлатди, тили худци бегонаникидек бемажол
ва бетаъсир тулгонди:
— Кимсан?
60
Кил устидаги такдир V
— Менми? — энгашди кимса. — Шайтонман!
— Шайтон сендада кимсанинг шаклига киришдан
дазар дилади.
— Вадтимиз оз, кед, лунда ва акдли гаплар билан
гаплашиб олайлик. Сен тижоратчи аёл эмассан.
м — Мадсадингни айт, — деди ингрод товушда Лобар. —
Улдириш булса, улдира дол... Билаяпман, милициядан
эмассан... Лекин кандай улишим, улигимнинг такдири
сенга ботик эмас. Аксинча, сенинг Улиминг... мурданг...
боглид.
— Мени у юборди, — пичирлади эркак.— Тушунмадинг-а?.
. Сени нариги дунёга жунатмодчи булганлар буюртма
Килишди.Бир вактлар шу шифохонада ишлаганман, узини
шифокор килиб курсатиш санъатини пухта эгаллаганман...
Тугриси, менга пул керак, чет элга кетмодчиман. Сени
улдирсам, тез орада тутиб олишади. Ахир, доровулларинг
шунчаки пул учун отилган бечора банда, деб уйлашаяпти-
да сени. Улдирилсанг, иш кенгаяди, атрофимни дуршаб
турган далдада оловлар ёна бошлайди, допдонлар
дуйилади: менга, унга, гирт алодаси йук шуртумшукдарга.
— У шундай дея дулдопларини'кийди.— Икки минг доллар
учун бошини балога дуядиган адмод эмасман. Кисдаси,
йигирма минг доллар бероласанми? Берсанг, мени дам,
узингни дам дутдарардинг.
— Беролмайман.
— Жиннилик дилма, кунимни икки минг долларга
долдирма, бойвучча. «Мудаддаслар руйхати»даги аёл
эканингни яхши биламан, эшитишимча, утган Йили
дисоб радам ордали, тахминимча, юз минг доллар
атрофида пул дадя дилинган экан. Бир сент дам фойда-
ланмабсан 4ofh. Бу феълинг жуда ёдди.
Эшик очилиб, милиция ходими буй курсатди.
— Булдими? — деб суради у.
— Кураяпсиз-у, муолажаларим рангига ранг киритди.
Яна беш дадида, илтимос, утинаман.
— Каллам кетмаса эди.
Барваста эркак чунтагига кафт урди:
61
Азамат КОРЖОВОВ
— Мендан кетади, сиздан эмас.
Ходим охирги гапни эшитмаганга олиб, эшикни
норозилик “билан^ёпди: ~ Хамшира кириб, уколга
тайёргарлик кура бошлади.
— Узимиздан, — деди кимса Лобарга куз кдесиб
куяркан, сунг янада паст овозда пичир-пичир суйлади:
— Менга ишонмасанг, бир гапни айтай: буюртмачининг
исми Ноябрь, яъни Ноя деган иблис. Ё нотУгрими?.У
сенга гапираётганида, оркддан шотири ук, узган. Хисоб
ракдмдаги пулдан фойдаланмаслигинг шунинг учун
ёкдйки, сенга керак булмаса, менга керак Уша пуллар.
,Жуда оддий фалсафа-я?.. Хуш, уйлаб курдингми?'Сени
бу ердан чикдриб, уйингта жунатиб юбораман.
— Ишонмайман.
— Ишонишнинг нима кераги бор? Пулларни уйингга
боргандан кейин берсанг х;ам майли. Нима, шунчалик
туллак булиб кУринаяпманми? Боз устига ок, халатда-я?
— Майнавозчилик килма. Яхшиси, тинчгина кет.
Кимса ишшайиб, бош чайкдди.
— Гапингда маркам туриб ол. Бизнес к,илишга келган-
дим, Ушауйдаучрашдйм, менгаУкузиб, пулларимни олиб
кетишди, де. Бирини скинхед килиб тасвирласанг, иш
унчалик чигаллашмайди. Миллатчиларнинг мухлислари
шапкалиларнинг орасида исталганча топилади, улар
скинхедларни эшитиб, бу жиноятда йирик жиноятчилар
иштироки йук, экан, деб уйлашади. Мен хам караб
турмайман, гувох тоцаман, сохта булса-да, кунимизга
ярайди. У айтадики, сен ростдан кдндайдир эркак билан
бинога кираётганингни курган, кучада бир калбош изгиб
юрганига кузи тушган. Маъкулми?
Лобар кузини охиста юмди ва:
— КУлингдан келмайдиган иш хакида гапирма, — деди.
— Хайр, — деди кимса урнидан туриб. Хамшира шприц
игнасидан дорини фаввора к,илиб отган эди, кимса яна
ишшайди ва фавворага кафтини тутиб, дорини ялади. —
Фу-у, бунча аччик; булмаса!
Эшик олдида телефони жиринглаб колди.
62
Кил устидаги такдир V
— Алло, — деди у диссиз, тунг одангда. Кейин нариги
томондаги одамнинг гапларига жавоб бера бошлади: —
Мени унга, сени эса менга юбордими, лаънати? Кел,
иккимиз иттифод тузайлик... Э, сени бошда одам юбор
дими? Ким?.. Эшитганман... Чечен... Узр, хохол демодчи
эдим...
Лобар бу кун умумий палатага утказилди. Терговчи
келганида худди нотаниш кимса айтганидек иш тутди.
Сохта гувод дам дарров дорасини курсата долибди:
шифохонага келтирдилар, «да, худди шу аёл эди», деб
Лобарни «таниди» ва терговчиларни боплаб ладиллатди.
Нидоят, уни холи долдиришгач, удлини согиниб бола
етаклаб юрганларга деразадан узод термилиб долди. Орда
довлидаги кичик богдан куз узолмас экан, бир парча
булса дам, 6of инсонга данчалар дузур ва даётий куч-
дувват бахш этишини англаб, мадзун жилмайди.,
Кечга ядин палатани тозалашга кирган хотин
кутилмаганда телефон видеокамерасида Лобарни суратга
ола бошлади.
— Нима дилаяпсиз? Йудотинг! — деди Лобар.
— Вой, узр, лекин... — аёл сурбетлик билан телефонии
Лобарнинг юзига ядинлаштирди. — ...лекин эсдаликка
олиб д^ймасам, улиб доламан. Феълим шунада! Бир гал
бу ерда Желиховская ётган! Ким эканлигини, улай агар,
билмайсиз. «Иван Васильевич уз касбини узгартиради»
фильмини курганмисиз? Кургансиз! Якин эсингиздами,
анави режиссёр-да, ахир?! Ушанинг суюкли актрисасига
дуйиб дуйгандек ухшардим. Эсиз, ёшлигим! Умрим пол
артишга долди энди.
Фаррош, шоша-пиша телефонини чунтагига тидиб,
алламбало гапларни далаштириб ташлагач, палатадан
думини тугди. Кечдурун бемор аёллардан иккитаси дарта
уйнашга тушиб кетди. Лобар уларга бир неча бор дараб
дуйгач, бири деди:
— Мабодо даврамизга душилмодчи эмасмисиз?
— Жоним билан, — деди димор бандаси.
Лобар илк бор узини даваскор дартабоз дилиб курсатди
63
Азамат КОРЖОВОВ
ва мазза килиб уйнади. Афтидан палатадагиларнинг
бирортаси унинг карта жодугари эканини сезмади.
Сезмади эмас, хаёлларининг овлок кучасига хам
кёлтйрйшмади.’ "
* *• *
Уша куни Шомил эрталаб Римнинг Сал-Валентино
кучасидаги ижара уйда уйкудан тиникиб уйгонди. Кам
ёки куп ухлашнинг, йул чарчоги ёинки Рим \авосининг
бунга богликлик жирата йук эди. У Бурбоннинг изидан
бир йил пайт пойлаб юрди, Парижда кул чузса етгулик
Кадар якинлашишга-да ноил булди. Бирок полни сузсиз
отиб ташлаш дунёкарашига хилоф эканлиги важидан
туппончага кул х;ам югуртирмай омон кетишига йул куйиб
берди.Крлаверса, Европа ва Америкадатукчиликдан келиб
чиккан айрим иллатларга чолнинг тиш-тирноги билан
Карши эканлиги суикасд фикридан кайтиш хдкидабетиним
бонг урарди. Киморбозликка сарфланган миллионлар учун
калласи билан жавоб бериш, карталардан бунёд булган
ишрат оламини кон билан ювиш, киморбозлар шохини
дузахга юбориш ёки алалокибат барча кирдикорларини
тушуниб, улим олдидан афсус чекиб, оёгига бош уриши
— шу эди Шомилнинг асл муддаоси.
У бежиз кушдек енгил уйгонмади. Гуёки узок кутилган
шафкатсиз касос онлари келган эди — Бурбоннинг куни
битди. Ва лек Шомилсиз хам тавба-тазарру килган булса-
чи? Чол уз жинсини узгартириб, эркаклар огушига
кирмокликни орзу килган йигитни миллион доллар
эвазига итига келин килиш хусусида бежиз матбуотда
сузламагандир? Улигини ёкиб, Алп тогларига сочиб
юбориш хакидаги васият хам киноя эканлиги сезиларди.
Худо берган вужудни турли макомга солаётганлардан
нафратланувчи киши хеч замонда мудхиш васиятга имзо
чекармиди?
Бурбон чол Хаёлида жонланган сайин Шомил кайсидир
жихатдан ракиби узига ухшаш эканини тан ола бошлади.
Иккиси-да бадб^й ХВД таратаётган, айниган инсоний
64
______________________________ Кил устидаги такдир V
хулд-атворларга дарши курашаётган эди: бириники
истедзо, иккинчисиники диморбозларни датл этиш.
— Хаммаси учрашувда маълум булади, — деди Шомил
узига-узи.
Соатга даради. Англиядан учиб келажак «А-320»
самолётининг гилдираклари Италия заминини упадиган
фурсат ядин эди. Айдамир Лондоннинг Хитроу аэро-
портидан эрталаб 6:00 даги биринчи рейсда, Рауф жаллод
эса иккинчи аэропорт — Гэтвикдан 6:50 даги рейсда
келиши, сунгра дар иккови Фюьмичино аэропортидан
алодида таксиларга утириб, т^гридан-тутри Сан-Вален-
тинога дадам ранжида дилишлари лозим эди. Шомил
пардани суриб, кучага бир зум куз югуртирди. Римда
Лондондаги каби хорижликлар бижгиб ётар, огир сум-
каларни кутариб, атрофга алангламасдан, куп дам
ивирсимасдан юришса, ит дам бодмаслиги турган ran
эди.
Туппончалар кароват тагига бекитилганига кечанинг
узидаёд ишора берилганди.^ Шомил жомадонни каравот
тагидан тортиб чидарди. Удцонларни текширди, овоз
тиндиргичнинг дулбола эканига бир оз тумшайиб дуйди.
Начора, Генанинг Римдаги ишонган дамкори. Андреа
дули калта жиноятчига ухшайди. «Хечдиси йуд, — деди
хаёлан, — бундод олиб дараганда, даммамиз бир хилмиз,
фадат жиноятларимиз ва тажрибаларимиз дар хил».
Аслида бугун дал дилувчи водеа туппончаларни ишга
солиш эмас, омад эканини у тушунарди. Яна деразага
ядинлашди, энди пардани очмади. Римни бадузур
ва бахтиёр кезишни данчалик кунгли тусаётганидан
изтироб чекиб, дадва дамлаш учун ошхонага кирди.
Шомилни купинча ортидча хатти-даракатлардан ошхона
дутдарарди. Лобарнинг углига уликдек дотирувчи
«Ши-Марго 500» дорисини беришгани, бечора болани
«улди» деб дафн этишгани, олти соатдан сунг дабрдан
дазиб олиб, «тирилтиришгани», таддир чархпалаги чир
айланиб, гудаккина унинг дулига тушгани, ва нидоят,
умрбод ширин хотиралар тудфа этган Италия сафари...
Шомил Парвизга курсатган ёрдамлари билан фахр-
65
Азамат КОРЖОВОВ"
ланиб, кдхва хуплади. Рим энди бола учун шахсий
тарихий гуша, Шомилга эса жиноят сахнаси эди. Ха,
Хозир у айёр Айдамир ва афтига туфлашга тайёр Рауфни
кутиб олиши, Андреа ёрдамида Витторио Венето
кучасидаги 136-уйни забт этишлари керак. Жиноятга кул
ураётган кишига хамиша икки кисмат соя солади: бири
— халок булиш, иккинчиси — кдмок,. Балки умри охирлаб
цолгани учун кузига болакай ва килган яхшиликлари
куринаётгандир?..
Соатига каради: Москвага кунгирок килишга хам,
шерикларининг келишига хам хали вакг бор эди. Италия
телеканалларидан бири намойиш этаётган курсагувни
томоша кила туриб, студияга таклиф этилган кишининг
куйидаги гапларини эшитди:
— Бизга нур сочиб гурган куёш битта. Шундай экан,
соямиз хам битта. Агар соянг иккита булиб колганини
курсанг, билки, яна каердандир сенга нур ёгилаяпти.
Болалигимда кинодан кайтаётиб, кизик вокеа юз берган.
Кучада биргина чирок порлаб турарди, соям узундан-
узун эди.Безорилардан хадиксираб кетаётган эмасманми,
тусатдан ёнимда пайдо булган шарпадан утакам ёрилиб,
кичкириб юбораёздим. Не тонгки, у девордаги иккинчи
соям экан. Унг томондаги пештокда эса чирок порларди.
Инсонлар хам уз маънавий умрида икки сояга эга. Бири
яхшилик, иккинчиси ёмонлик. К.ани, айтинг, кимнинг
битта сояси бор?
Шомил пультни уйнаган куйи уйга толди. «Бор гапни
айтди, ярамас. Кимнинг битта сояси бор? Хеч кимнинг!
Мени канчалик ёмонламасинлар, килган яхшиликларим
тез-тез кузга ташланаверади. Емонлик килишга ХУКУК
берилмаган, аммо мен шундай яхшилик килаяпманки,
бундай яхшиликларга хам ХУКУК йук...»
Айдамир билан Рауф етиб келганида Шомил хамон
уй-хаёллар гирдобида эди.
— Айтиб куяй, менга хужайин эмассиз, — деди Рауф
жомадондаги туппончадан бирини олиб, стол суянчигига
узини ташларкан.
66
____________________________ Кил устидаги такдир V
— Самолётда кутурган ит допдими буни? — Шомил
Айдамирга юзланди.
Айдамир дам узгариб колган эди.
— Йук,, албатта. У айтмокдики, хаммамиз тенгмиз. Гап
учга булинажак пул дакида, Пулат OFa.
— Учга булинажак пуллар кдерда бор экан? — суради
Шомил.
— Лакиллашни бас килайлик, — Рауф ошкора украйди.
— Бу ерда тункалар утиргани йук.
Шомилнинг кули кичиди, Рауфнинг пешонасидан
дарча очиб куйиш истаги бутун вужудини ут булиб
кдмради, Бунинг учун сониянинг учдан бир булаги кифоя
эди. «Пулнинг учдан бир булаги эмас, сониянинг», —
деди ичида Шомил.
— Гап бундай, Гена уз вазифасини бажариб булди, —
деди Айдамир ба^оли кудрат муроса рудида. - Имконият
борида ишни битириб, жуфтакни ростлаб крлайлик.
Кдчонгача унинг хукми остида яшайсиз, Пулат OFa?
Ахир, Шомил эканингизни билади, истаган вак,тда
полицияга чакиб, йуккилиб юборади.Надотки, индамай
юрганини яхшидикка йуяяпсиз? Сиз-а? Ишонмайман!
— Тузган режанглар шуми?
Айдамир ва Рауф куз уриштириб олишди.
— Ресторанингиздан ташвишланаяпсизми? — деди
Айдамир.— Балки Рауф Лондонга кайтиб, Генани улдир-
са, кунгилингиз тинчир? Нима дедингиз? '
— Улдирилиш учун Гена етарлича «балл туплаган»
эмас, — жавоб берди чечен. — Сенларни профессионал
деб тавсия килишган эди. На тактикада, на куролдан
фойдаланишда тажриба кураяпман.Муаммони кундаланг
куйган дар кандай одамни улдириб кетавериш адмокдик.
Айтиб куяй, купга бормайсанлар.
Йигитлар яна нигод чукиштиришди. Айдамир:
— Бурбон чолни ушласак, пулини учга б^ламиз, — дея
тушунтира бошлади. — Гена бу ерда ким? Жаноб деч ким!
Майли, одамгарчилик юзасидан унга' улуш берамиз,
ахир бизни шунга йуналтирди, Римдан одам, жой,
67
Азамат КОРЖОВОВ
Курол топиб берди. Хизматлари учун катта хдк олади,
албатта биз белгилаган меъёрда. Хакини олгандан кейин
___ х;ам.сизга_даъво_килса...___ __ _______ _ _
■ — Йук-йук, фикрингни узгартирма, — деди Шомил, —
учга булинадими, демак, учга бул! Эркак битта гапиради!
— Мен х;ам шуни айтаяпман-да, — Айдамир кулочини
ёйди, Рауф эса беухшов ишшайди.
— Мен, Гена, сен, манави тентак, Андреа. Хуш нечта
булдик? — иккисига аланг-жаланг бокди Шомил.
— Бешта! — деб Рауф туппонча укталганча урнидан
сакраб турди. — Гапларинг умуман ёкмаяпти! Сен — к,ари
шокрл аслида хдмма пулни узингга олмокдисан! Генани,
■ бизни, италиялик болани щунчаки кугирчокдек уйнатиб
юрибсан, кимор учун уч олишим керак, деб! Лекин
■ хотининг дунёдаги энг абла\ киморбоз! Уч олсанг,
аввал уша Лобарни улдиришинг керак эди, осиёликни!
Билдингми?!
Шомилнинг токдти-ток; булиб, овозтиндиргични
кулида уйнатди, куздан кечирди, пуфлади, сунг
туппончасига бураб урната бошлади.
— — Нима 1<йлаяпсиз, жин урсин?!’ —_бак1йрди“Айда’мирг
Рауфнинг кузлари олайди, лаблари кимтилди.
Гарчи туппончани кушкуллаб тутиб турган эса-да,
Калтираётгани сезилар, афсонавий жиноятчини отиб
ташлаш осон эмаслигини \ис этаётган эди чоги.
— Овозтиндиргич урнатаяпман, курмаяпсанми? —
деди Шомил хотиржам. — Бу матохдан фойдаланишнинг
уч сабаби булади. Биринчидан, ук. овозини узгалар
эшитмаслигини хохдашади; иккинчидан, агар кечаси ук,
узилса, чакнаб кетадиган ёлкинни пайкдб крлмасликлари
керак; учинчидан...
— Эй, эй!.. — хитоб килди Айдамир, — Бир-бирларингни
улдйрмокчимисиз? Мар\амат, лекин хрзир эмас! Аввал
ишни битириб олайлик.
— Нега кичкирасан? — Шомил кдхрли тусга кирди. —
Учинчидан...
— Учинчидан, жойинг дузахда!.. — Шундай дея Рауф
68 ■
Кил устидаги такдир V
туппонча тепкисини босди, тепки так; этди, бирок, ук
отилмади. Айдамир ток ургандек сапчиб тушди. Рауф
мурдадек окариб, оний жазава хукмида икки, уч,
туртинчи марта \ам тепки босишга улгурди.
Ха, жомадондаги куролларни Шомил, хдр э\тимолга
Карши, отилмайдиган килиб куйган эди, аэропортдан
келганданок, «куролландик» деб уйлаган кавказлик
ёлланмалар чучварани хом санаган булиб чикди.
Шомил шафцатсиз эди.
Шомил душманларини х,еч кдчон аямасди...
Рауфнинг куксини кетма-кет учта укдешиб утди.Йигит
ёввойи чучкадек чидамли экан, х;ик этдию огзидан кони
келгунча йикилмади. Сунгра туппончасини ташлаб,
Айдамирга умид кузи билан тикилди ва гуре этиб полга
кулади.
— Учинчидан, ук, овозини жиним суймайди, — гапини
якунлади Шомил.
— Тушундим...жуда яхши тушундим, — ортига чекинди
Айдамир. — Мен унта минг марта айтганман, сиз билан
уйнашиш — ажал билан уйнашиш.
Шомил Айдамирни улдирмокчи эмас эди. Йигитнинг
кузларида ватанининг хира булса-да, суратидан бир
парча зох;ир эди. Кандай килиб унга ук отади?
— Минг марта айтдинг, бир марта риоя килдинг, —
дея куролининг тепкисини кутариб куйиб, камарига
Кистирди. — Бу биринчи ва охирги сабогим булсин,
Кардош. Кутар, пойимда улик ётишини истамайман.
Эшик такиллаганида, . мурдани целлофанга ураб,
шкафга яширишга улгуришган эди. Андреа итальянларга
хос талаффузда бинойидай русча сузлаша оларкан.
Хаддан ташкари очикчех,ра, - хушеуврат, хдттоки
Кизлардек чиройли эканини Шомил етти ухлаб тушида
х;ам курмаганди.
Уткир х;идли атир хонани тутганида, Айдамир эътироз
билдирди:
— Буни бекор сепибсан, дустим. .' Байрамга
бораётганимиз йук-
— Сизни «спецназ»да ишлаган, мастликда муштлашиб,
G9
Азамат КРРЖОВОВ
ишдан хайдалган, кдмалган, дейишди. Ростми? Агар рост
булса, билиб куйинг, биз байрамга хам, диверсияга хам
_бормаяпмиз. =-Кейин-Шомилга огзи-тинмай -биди-лладит
— Хар ким уз ишининг устаси булгани яхши. Хархолда
Римни мен яхши биламан, атир \ам аслида чалгитиш
мадсадида «кушимча эффект». Айдамир махсус хизматда
ишлаган булса, хидни ёкуирмаслигини аъло даражада
тушунаман. Диверсантлар душман исковуч итларини
г чалгитиш учун сассик хидлардан фойдаланишади. Бечора
итлар!
- Мен шунча вахт хидсиз ишлаганман,. — Шомил уни
бошдан-оёк кузатди.
- — Хозиргина шкаф ичига тикилган жасад хадемай
бадбуй хид тарата бошлайди, — деди Андреа. — Хаёт,
бу — \ид демакдир.
— Камера куйилган экан-да? — аланглади Шомил. —
Бутун умр камералардан хадиксираб яшаш керак, минг
лаънат.
— Микрофон, — митти кулодчинни курсатди италиялик.
Шу билан вактинчалик дустлик шартномасига
шайтон сиёхи ила имзо чекиб, сохтал’йк мухрини
босишди. Кишилар ахён-ахён бирлашиб крладилар, яна
ажрашадилар, яна бирлашадилар. Инсон такдиринй
чизмакашлар цогозга туширсаю уни экранда бир неча
сониялик фильм тарзида жонлантиришса, бир ажиб раке
зохир булур эди, булутлар раксига-да ухшарди чунон.
Учови 1 Зб-уйга бостириб киришни.мухокама этиш учун
кушни хонага чикишди. Шомил Андреанинг ёкасидаги
микрофончанй юлиб олиб, эзиб ташларкан, деди:
- Ажал келса, буларинг иш бермайди!
- Тутри, биз хозирча турт кишимиз, — куз кисди
Андреа хазилни уринлатиб, — биттамиз ортикуамиз.
Уйлайманки, уша мен эмасман!
±**
Не-не куллардан ута-ута ахийри Лобарнинг кафтига
кунган Фолкстон карталарида битилган сир, яъни
70
Кил устидаги такдир V
Римнинг Витторио Венето кучасидаги 136-уй хатосиз
анидланилган эди. 13 июнда худди шу манзилда Бурбон
чол уз меросхурини кутиши хам бехато айтиб берилди.
Албатта, бунда мархум диморбоз, дрим татари Понтий
жимжима \ал этувчи роль уйнади. Уйнадию нафадат
димор, хаттоки даёт сахнасини тарк этди. Лобар эса
дартабозликда дамма иш дулидан келадиган жодугар
диёфасида долди. Вахоланки, Понтийнинг кумагисиз
дарталардаги белгилар жумбогини дали-бери чадолмас
эди.
Бирок Унга хам боддан бало бор экан: сал булмаса,
улимга юз тутди. Юз тутдию бахтли тасодиф туфайли
улмади. Айни дамда минглаб чадирим ьарбда унинг
дисматига алодадор бошда бир кургуликлар. томошаси
куйилаётган эди. .
Кучага чидданларида Шомил олти даватли саргиш
иморат ёнидаги пастак бино томида жойлашган усти
очид муъжазгина тамаддихонага бурилиб, столлардан
бирини банд этди-да, Москвадаги хуфиясининг телефон
радамларини терди. Келишув буйича нариги кучадаги
машинагача бегоналар каби боришлари лозим эди,
Айдамир ва Андреа унинг бемалол утириб олганига
дайрон дараб дуйишди. ■’
Хуфия шу задотиёд алода боглади.
— Айтганимни бажардингми? — Шомилнинг овози
бугилди.
— Ха, у дадидатан сиз айтган шахе экан. Видеолавхани
юбораяпман, олинг.
Шомил телефон экранчасига тикилди: Лобар каравот
олдида турар, бошига од уралган, хийла озиб долган,
хийла дармонсиз эди. Мана, жодуваш кузлари, шардона
дид билан терилган. камон дошлар, не-не седрли
сузларни суйлашда гузаллик касб этган адид лаблар...
— У улмайди, — шивирлади Шомил, — улишга дадди
йуд.
Яна хуфиясига дунгирод дилди.
— Ноя дотил юбориши мумкин, сен эса хар дандай
71
Азамат КОРЖОВОВ _____________________________________
ёлланмани йук килишинг керак. Агар мен айтган манзил-
га эсон-омон етказа олсанг, огзингга сиккан пулингни
бераман. Кдчон куййб’ юборишар” экан "узи? • 1 ерговлар”
авжидадир?
— Авжида.
— Йул борми?
— Бор.
Шомил шарбат келтирган хизматчига хдкини тулаб,
бир кутаришда жигилдонига куйди ва зинадан йулакка
шошилинч тушиб, машина томон жунади. Витторио
Венето кучаси турли мехмонхоналар, кахвахоналар,
ажойиб тери махрулотлари сотиладиган дуконлари
билан уч жиноятчини мафтун этолмади. Шундай булса-
да, Лобарни хозиргина эсон-омон курган Шомилнинг
кайфи 4OF эди.
— Уни уйламаяпсанми мабодо? — Айдамирни
турткилади орка уриндикда утирган Шомил. — Рауфни
айтаман-да. Хдёт кизик! У бор эди, энди абадий йук---
Эх, зур жумла-я! «Абадий! То абад!..»
—Мони ахмок эди, шунйНГ’учунУдди, — деди Айдамир'.
— Ким у Тони?
— «Юмага катновчи поезд» фильмидаги карокчи Рассел
Кроунинг гапи, — изо\ берди Айдамир.
— У-у, кинони курганман, ажойиб фильм! Мен
Бенга ухшамайман, чунки раем чизишни билмайман...
Кдранглар, кандай чиройли кизлар! — Шомил йулакда
турган кора сочли, сарвкомат, дуркун кизларга ишора
Килди. — Тинчгина яшасак буларди, аттанг.
Айдамир дархол эътироз билдирди:
— Тинчгина яшаганлар бу • кизларнинг ёнига
якинлашолмайди.
— Бир донишманд айтганидек, — деди Шомил, —
жаннат бепул, дузах пулли.
— Нега энди? — рулдаги Андреа Шомилга куз кирини
ташлаб куйди. — Кдйси томи кетган кас бепул жаннат
турганда, пул билан дузахга киради? Сафсата! Гапимга
хафа булманг тагин, менга айтишдики, оддий эътироз
72
______________ • __________ Кил устидаги такдир V
\ам кавказликларга каттик тегиши мумкин экан.
— Салга хафа буладиган олифтага ухшайманми?
— Шомил Андреанинг елкасига кркди. — Сен чукур
фалсафани тушунмадинг, холос. Одам бу дунёда бепул
ибодат килади, имон-эътикодни сотиб олмайди, Худога
ишониш дам бепул. Кеч кандай пули булмаган киши
умр буйи яхшиликлар килиб, унг елкасидаги фариштага
яхши ишларни куп ва хуп ёздириб куйиши мумкин.
Бундай одам улса, жаннатга кириши айтилган. Хуш,
жаннат унга канчага тушди? Албатта, бепул. Энди уйлаб
кур, дузахга тушишинг учун кднча пул сарфлашинг
керак? Мингтминг, миллион-миллион!
— TyFpn, — деди Айдамир.
— Кднакасига? — Андреа барибир тушунмади.
' — Уша кизлар билан ишрат килиб юриш пуллими? —
деди Шомил. — Пулли! Арок, нашани пулга оламизми?
Пулга оламиз! Пул учун одам улдирамизми? Хисобла,.
Андреа, умринг давомида дузах учун. канча маблаг
сарфлаяпсан? Ахир, ичганинг, гарлик килганинг, адоги
йук, маишатпарастликлар учун сени у дунёда дузах кутади.'
Андреа тусатдан таслим булиб куя колди:
— Эд, ran бу ёкда денг! Накадар телбалик!. . Нима
Килсак дам, энди одам булмаймиз. Биз катори сиз дам
одам булмайсиз, жаноб Пулат.
— Телевизорда бир курсатув курдим. ХаР бир одамнинг
икки сояси булармиш. Бири яхши, иккинчиси ёмон
амаллар. Менинг дам иккита соям бор.
— Сояси нечта булишидан катъи назар одам битта ва .
уша битта одам дар иккала сояси учун дам узи жавоб
беради, — деди шартта Айдамир. — Яхшилиги учун дам,
ёмонлиги учун \ам.
— У-у, — дея Шомил унга нигох ташлади, — учаламиз
Хам файласуфмиз 4ofh. Нега боскинчиликка кетаяпмиз,
тушунмаяпман! Курсатинглар, ибодатхона каерда?
— Балки сизга монастирь керакдир? — деди итальян. —
Деразалари панжарали.
Улар кулишди. Андреа кексаю ёш жиноятчилар билан
73
Азамат КрРЖОВОВ _ ___________ - _______________ -
бир неча бор дучор булган, Шомил дам, Айдамир дам
гапдан долмай бадслашадиган навбатдаги кимсалар
---- экани-и-и-ту-ш-ун-та-н эди,-Бу сафар маънили-гап эшитган,.
юрагининг бир четига пушаймонлик игнаси санчилган
■. эса-да, шайтоний куч билан узини дулга олди, лабига
сигарета дистирди. «Таласак дам ёмон одамларни
талаяпмиз-ку», деб узига таскин бериб, деди:
— Бошга тушганни куз куради. Жиноятчи буласан, деб
пешонамизга ёзилган экан, начора, буламиз-да!
— Машинани шу ерга тухтатмодчимисан? — суради
Шомил.
— Бурбон Ташриф буюрадиган уйнинг деразаларига
даралг, — деди жавобан Андреа машиналар тидилинч
тахлаб дуйилган жойда тормозни босиб. — Каттакон
гул турибди. Менимча, гул хонадон эгасининг дидидан
далолат бермайди, ким учундир белги! Биз бундан тузод
урнида фойдаланамиз.
— Очид гапиравер, — атрофга куз югуртирди Шомил.
— Бурбон ва узимиз дадимизда деч нарса демасдан уч
___ юхурдак ёллаганман._1\Фев£а_«Витторио_Ве_нето,_бир юз
уттиз олти», деб шипшиб дуйилган задотиёд йигитлар
бу ерни кузатишаяпти. Хув анави хонага ажнабийлар
жойлашиб олишган деган тахминни айтишди. — Андреа
кучанинг нариги томонидаги айвонли уйнинг иккинчи
даватига ишора дилди. — Кундуз ичкарида нималар
булаётганини билиш дийин, кураягтсиз, ойнаси
. дорайтирилган, аммо кечдурун ичкарида чирод ёниши
билан деразада шарпани пайдашибди. Менимча, 1^оя
ва одамлари уша ердан туриб, Бурбоннинг келишини
кутишмодда.
Шомил бу маълумотлардан заррача донидмади.
— Деразага гул дуйиладиган замонлар утиб кетган,
хавфдан огодлантириш учун уларда телефон йудми?
Кдрама-дарши бинода шубдали зотлар бидиниб угиргани
иирт тентаклик! Нега тахмину гумонларга суяниб
юрибсан? Анидла-да-дуй!
— Эндигина вадт топиб турибман, — деди Андреа.
74
______________________________ Кил устидаги такдир V
— Агар улар шу ерда булса, даммасини отиб ташлаган
маъдулмикан? — дайрилиб даради Айдамир. — Туппон-
чаларга овозтиндиргич урнатамиз. То Бурбон билан
гаплашиб дуйгунимизча мурдалар халакит бермайди.
— Кали Бурбон квартирага келмасдан бурун отишма
дилмодчимисан? У тузодда тушиши лозим булган
жойда-я? ' .
— Овозтиндиргич...
— Бас кил! — койиб берди Шомил. — Овозтиндиргич
бизнинг туппончаларга урнатилган, уларнинг дуролида-
чи? Эдтимол, «Винчестер» билан кутишаётгандир?
«Калашников» дозирлаб утиришган булишса-чи? Хар
бирининг дувурига овозтиндиргич урнатиб чидасанми?
«Илтимос, дозир дужум диламиз, дуролларингнинг
овозини душни хонадагилар эшитмасин,' дичдирманглар,
эшикка дам, ойнага дам уд узманглар», деб ялинарсан
балки?!
— 'Буларни дал килиш менинг ишим, — деди Андреа
бадсга якун ясаб, куз дисаркан. — Мени кутинглар ва
мен дайтаман.
У машинадан тушиб, айгодчиликка, афтидан
югурдакларидан хабар олишга- кетди, Айдамир рулга
утирди. Андреа Лондондаги Гена учун ишончли одам эди.
Шомил уни ядиндан билмас, садодат кутмас, дандайдир
югурдаклардан ran очилганда дайтанга шубдаси бирмунча
ортган эди. Хаял утмай Шомил дам машинадан тушиб,
дуконлардан бирига кирди. Шу пайт кучадан мотам
машинасида тобут олиб ута бошлашди. Ун беш чогли
мотамсаро киши тирбанд кучадан пиёда утишга дарор
дилишган шекилли; дора машинанинг изидан бир датор
тизилиб эргашдилар. Бу — Шомилга тузод булиб куринди:
сохта дафн маросими шу атрофда юрган жиноятчиларни
фаоллаштириши мумкин эди ва бундан кимки маросимни
уюштирган булса, етарлича фойдалана оларди.
Шомил Лобарнинг таниши Кувонни — бир вадтлар
унга снайперлик дилган йигитни эслади. Шу тобда
Шомилга снайпер кумаги даводек зарур эди. Баайни
75
Азамат КОРЖОВОВ .
Корайтирилган бйнани хам снайпер назоратга олса,
галаба калити кулга киритиларди, эдтимол. Шундай
Холат булганки, Копенгагенда дераза оркдли кузатиб
турган кимсанинг бошини снайпер уки~тетггиб~утгащ
мурданинг шериги эса, на кдршилик курсатолган, на
полиция чакира олган. Ахир, узи хдм икки ёкдама хавф
остида турарди-да. ,
Кутилмаганда сахнанинг иккинчи куриниши намойиш ,
этилди.Аввалига уч-турт машина мотам маросими ортидан
келиб, кучани баттар тирбанд килди, кейин бирининг
мотори Уз-узидан шунакднги вантиллай ббшладики,
телба хайдовчи кдйси сабабга кура газни бунчалик жазава
билан босаётганига хеч ким тушунолмасди. Сигналлар
Хам чалина бощлади. Шомил куча куйругида, яъни
машиналар окими тухтаб, мотор вантиллаётган ХУДУЛДО
Ноя ёки Бурбон одамлари лоп этиб юзага чикишини
англади.Жиноят дунёсига Шомил хужайин эди. Демакки,
Европанинг энг ашаддий каззоблари уни ёки йигитларини
■ пайкдган экан, бекинишнинг ортик хожатй колмагаиди.
Туппонча сакдагичини тушириб, куролни шайлаган холда
йулакдан тугри бораверди^Баъзан’хужайинлар-жамики -
эхтиёт чораларини йигйштириб, майдонга шер каби
чйкддилар, итДек улим топадиларми, аксинча, хавфга
тик бокканлари учун галаба ёр булиб, янада обруйи
ошадими, бу энди ихтиёрдан буткул хориж, уз жонини .
тикиб, нард тоши отиш билан баравар ходиса эди.
Едзик, Андреанинг машинасида Айдамир куринмади.
Хаёт-мамот уйини учун нард тошлари улоктирилган,
Хали кисмат тахтаси устига тушмай хавода чир айланиб,
тобора ' пастлаб борарди. Атрофга синчиклаб нигох
югуртирди: Айдамирнинг кораси хам йук. Шунда Шомил
Хайдовчи томондаги эшик тагидан бир учи осилиб турган
чойшабга кузи тушди...
Аник билардики, Андреанинг машинасида чойшаб
йук ЭДИ- Бундан чикдики... -
Шомил машина ёнига бориб, салонига назар солди ва ,
олд уриндикда нимадир Дуппайиб турганини, устига кора"
76
Кил устидаги такдир V
чойшаб ёпилган булса-да, бир чети дондан ивиганини
курди. Айдамирни отиб улдириб, устига чойшаб ёпиб
кетишган эди.
Шомил узи хам нишонда эканини фадмлади. Шу
аснода телефони жиринглади. .
— Алло, -т атрофга аланглади Шомил.
Жимлик.
— Кимсан? Сени эшитаяпман? Бемадсад дунгирод
дилмагандирсан?
— Овозингни эшитиб бир нафас эсанкираб долдим, —
деди нариги томондаги киши. - Нояман.
— Россияда менинг диёфамда яшаган шодол!
— Исмимдан танишингни билардим. Роста, изимдан
тушишингдан жуда-жуда дурдданман. Хатто нотаниш
кимса дунгирод дилганда, утакам ёрилган. Энди эса...
такдир тадозосини дара, мен изингдан туша олдим.
Хозиргина гувод булдинг, козерлар менда.
— Козерлар? Бу гапни чакки айтдинг-да!
— Йуд-йук;, энди ташаббус менинг кулимда. Куртага
дарши курашаман, шунинг учун диморга хос атамаларни
дам тилингга олма,' демодчи булсанг, даттид янглишасан.
Профессионалча иш тутишингга ишонгандим, афсус,
дарибсан. Узингни-узинг тутиб бердинг.
— Хуш, дозир мендан неча дадам наридасан?
— Унг томонга дара.
Шомил шубдали бирор кимсани пайдамади. Ноя деди:
— Дукон ойналарига...
Чечен витрина ортида датор турган турт дона реклама
кугирчодларини курди. Хар бирига эркакларнинг од
куйлаклари кийдирилган эди.
— Сул томон.ингда бутунлай тескари рангда кийинган
киши телефонда гаплашиб кетаяпти, изидан бор. Лекин
отиб' дуйма, ‘у мен эмасман; ’ Муюлишда учрашамиз.
Уйлайманки, душманимиз бир киши, яъни итальян.
— Машинадагини у отди, демодчимисан?
— Йуд, дардошингни мен улдирдим.. У улгани учун
дам душман битта долди.
77
Азамат КОРЖОВOB _______ "
Шомил пакетнинг ёнидаги уйикка кулини тикиб,
туппонча дастасидан маркам тутиб, кора куйлакнинг
оркасидан“ТгзЖш^келавердиг-- Бир--карашда--Шомил
егулиютар тулдирилган пакетни куксига босиб, уйига
шошилаётган оилапарвар италияликларга ухшарди. Бир
ок бу ^ткинчилар учунгина шундай эди, Ноя ва одамлари
Шомилнинг • кай тарзда куролланганини билишар,
пиджак, нимча, плаш сингари кийимлар кийишга
монелик килган фаслга \амду санолар айтишса арзирди.
Муюлишда кора куйлак тухтабг телефонини учирди.
Кейин ортига бурилиб, Шомилга тик каради, Болибона
илжайди. Шу дамда кора «Мерседес» тухтади, у гуёки
мотам карвонини Утказиб юбормокчи эди. Ойна туши-
рилиб, Ноянинг боши куринди. Кулида Монтескьенинг
Италияда нашр этилган китоби бор эди.
— Биз танишмиз.
— Машинангга чикдйми? — суради Шомил совук
охангда. <
— Албатта. Бирок пакетингни топширсанг, яхши иш
булардм:---------------------------------------- — - -
Кора куйлак пакетни олди, яна бир йигит пайдо булиб,
кийими устидан пайпаслади. Шомил орка уриндикка,
Ноянинг ёнига утирди.
Машина жойидан кузгалиб, миллионлар ваъда
берилган гушадан олислаб кета бошлади. Ноя китобни
силаб, сунгра кулида уйнатди.
— Китоблар яхшига \ам, ёмонга хам йул курсата
оларкан. Бу фикримга нима дейсан? Сенга ухшаган тугма
жиноятчи эмасдим. Табиатан КУРКОК, хисоб-китобли,
келажакни уйлайдиган,' рёжали одам эдим. Куп китоб
укиганим окибатида жиноят оламининг сирларини
кашф этдим. Купинча аклли одамлар дунё халтасининг
тешик жойини топиб, бкиб тушаётган олтинларга ховуч
тутса, жиноятчи деб ном олади. Лекйн мен номларга
тупуришни хам урганиб олдим. Хуллас, укиган киши бир
оз бош котирса, миллион-миллион долларни кийнал-
масдан топаркан.
78
Кил устидаги такдир V
Шомил нафратомуз куз ташлаб дуйди.
— Фикрингга душилмайман, — деди у — Чунки сен китоб
ортилган эшаксан, холос. Айнидса, Монтескьени дулда
тутиб, бу гапларни айтишинг эшакдан баттарлигингни
исботлайди. Бошка деч нарса эмас.
— Мактабда жуда одобли булганман, — бурнини
дашиди Ноя,— Тугри, Грознийдаудимаганман, умуман,
Чеченистонда тугилмаганман дам.
— Лобарни отганинг учун деч дачон тирик долмайсан.
У «мукаддаслар руйхати»нинг бошида турадиган аёл.
Таржимаи долингни эса ядин кунлар ичида мункар-
накирга сузлаб берасан.
Ноя яна китобн'и силтади, сезиларли даражада
асабийлащган эди у. *■
— Монтескье мени «тарбиялади» демокчимасман. Буни
шунинг учун тумшугингга нукияпманкй, унда Fap6y
шаркнинг тафовутини курасан. Лобарга диморхоналарда
пишириб дуйибдими, деб уйлайди киши. У ким?
Осиёлик мусулмон аёл. Яхшиси, гурда ётгани маъдул.
Умид киламанки, у дозир...
— У гурда эмас, нуфузли клиникалардан бирида.
Кдртабоз мусулмонми, насронийми, бунинг фарки йук,
— деди Шомил.
— Сен, албатта шундай дейсан-да! Хул, бошкаларни
дуяйлик. Иккимизни деч булмаса миллат...
— Миллатимиз бирлигига келсак, сен шу сабаб билан
дам оьир жазо оласан.
— «Биз» деган масалани кутармодчи эдим, майли,
кутарилмай долаверсин. Уд тугри учади, аммо-лекин
туппонча тутган кул пана жойларга дам айланиб-эврилиб
бора олади.
— Лобарда шунчалик катта учинг борми?
— Йуд. Бирок У барибир йудотиб юборилади. Собид
хотининг дадида бошда нима дам дейман.
— Афсуски, сени дам, суидасдда иштирок этган Гажар
ладабли шотирингни дам алладачон улимга дукм этиб
булишган.
79
Азамат КОРЖОВОВ , ________ ___________ _________ /
— Куркцтиб юборди-ку бу! — захдрханда кулган Ноя
------------ рутззти йиггтг!n-i!rr i;jii<acHra кокли (дарвоке, хайдовчи
бугунги рейсда Римга учиб келган Гажарнинг шахсан
узи эди). — Сенйнгча, эй Гажар, кдндайдир бир аёл
учун дунёнинг турли бурчакларидаги тутгуичбермас
йигитларни улимга хукм эт-адиган махфий ташкилот
борми? Булар камина тукиган дахшатли афсоналардан
бири! Биласанми, Шомил, афсоналарни яхши кураман,
Хатто котилликларда хам афсоналардан фойдаланаман.
- Реал хаётга кдйтадиган булсак, кучли давлатларнинг
диверсион махфий хизматлари хак,ида эшитганман, улар
бизгаЗбсшаганлар билан...
- Унгга бурилайми? — Деб Гажар хркайинининг
ranи ни булди.
— Нега буни сураяпсан? Сенга айтишган-ку!
Гажар мик, этмади. Машина тор кучалардан бирига
киргач, тухтади. Бошкдсига утирдилар, ва яна Витторио
Венето кучасига — Бурбон чол кдрталарга бекитган
манзилгохдаги уй пойига кайтиб келишди. Хайдовчининг
ёнидаги йигит машинадан .тушиб, шошилганча каергадир’
v жунаб колди. Куп.утмай Ноянинг телефони жиринглади.
— Окей, браво, салют Мария!хитоб к,илди Ноя.
Кейин Шомилга хушхандон к,иёфада угирилди. -
Россияда сенинг номингдан иш тутганимда хеч ким «Не,
Шомил пайдо булиб крлибдими?» деб безовта к;илмади.
Кизик холат-а? Шундан билки, милиция сени ахтармай
куйган. — Лаби-лунжини буриштирди. — Балки \еч ким
эмаслигинг хадидаги фикрим айни хакцкдтдир-а?
- Милиция сени ахтарган, мени эмас, — гижинди
' Шомил.
Ноя уф. тортиб, деди:
Уз билганингдан колмаслигинг фожианг эканлигига
умрингдавомида юзлаб мисолларкургандирсан? Барибир
узгаришни истамадинг. Майли, юр, бугун хаяжонли кун.
Бойлик эшик крк,мокда.
Шомил машинадан тушди.
— Уларнинг борлигини тасаввур килолмаслигинг
80
Кил устидаги такдир V
бошингга етади хали, — деди Шомил вазминлик билан.
— Кимнинг? — аланглади Ноя. — Ха, Андреами? У
аллакдчон дамини олаяпти. Арконни кенгрок ташлаш-
ларинг керак эди.
— Арконни биз эмас, сен кеигрок ташлашинг керак.
Мен конунларнинг борлигини тасаввур килолмаяпсан,
деяпман.
— Нишонда турганингда куп гапирма. Конунлар
чукаётган одам.осилишга уринадиган чупларга ухшайди.
Афсуски, энди сени улдириш шов-шув булмайди.
— Шу гапларингни унутма, - деб Шомил унта украйди.
Ноя ишора берган эди, Гажар туппонча огзини
курсатди ва «юр» деган маънода имо дйлди. Шомил
Италия сафарида Генага ишонмаслик кераклигини, у
кднчалик пуч режалар асосида иш тутишини англади,
англади эмас, гувох хам булди. Бирок бундай хом-хатала
ишларга Шомил хдмиша чоралар куриб куйгувчи эди.
— Кетдик, — деди Шомил хам Гажарга имлаб. —
Карталардаги белгиларда Бурбон кун буйи а\мокларни
кутишга ваъда бермаган, кеч крлмайлик.
*
Ноя хдкиКатан хдм тайёргарликка зур берган эди.
Фолкстон карталаридаги сир аникданадиган дам
як,инлашганда, «Викинг» жиноий тудасидан ёрдам
сурашга-да \адди сидди. Шомил хадида маълумотдар
туплаш учун эса охирги куннинг узида йигирма етти
минг доллар сарфлаб юборди. Бу водеалар узини утга
\ам,.. чукка хам ураётган очкуз, шунингдек, шошкдлок,
куркрк кимсани эслатарди.
Шомил хам анойи эмас эди. Темза сайрига чикканида,
абхаз кизи унинг ракдмларини ошпаз кимгадир
айтаётганида билиб олганини гапиргандаёк халтасига
сичкрн тушганини сезди. Бу сичкон Мадинанинг Узи
эмасди. Ошпаз хоин булиб чикмаслиги хам мумкин эди.
Дунё содикдару соткинлардан иборат эмаслигини яхши
биларди. Уртада яна бир тоифа бор: содца, ишонувчан,
81
Азамат КОРЖОВ OB
ладма ва калтафадмлар. Бир замонлар разведкачилар
машк утказаётганда, фукаро кийимидаги разведкачи бир
дарбийдан постдаги аскарларни алмаштиришга данаид
машина келишини сурайди. «Юк машиналарга жуда"
дизидаман», деб алдайди. Аскар фадат юк машиналари
келмаслигини, бронотранспортёрлар дачон, кандай
вазиятларда дамрод булишини айтади, гуёки «чегарамиз
зур курикданади» мазмунида мактанади.
Бу оддий машгулот эди.
Бу — разведкачининг маълумот ола билиш кобилиятини
имтидон дилишдан бошка нарса эмасди.
Бу — оддий машгулот шаклидаги дадидий фалокат дам
эди.
Аскарни сафдошлари кайтиб курмадилар.У хоинликни
мадсад дилмасдан хоин булиб чикди. Шомил дам
ошпази хусусида шундай деб уйлади. Кандай булмасин,
уни алдаб, маълумот ола бошлаганлар. Хужайинининг
телефон ракамини кеч кимдан сурамасдан бериш
хизматчининг ё гуллигидан, ё кора ниятли эканлигидан
далолат. Мана, калаванинг учи, бот-бот копмокдикка
уринаётган итга богланган ипТ~Га'рчй бу ипнинг урта
дисмлари навкирои ва кудна Лондон кучаларида куздан
йудолган эса-да, мудими, бир учи топилган эди.
Иккинчи .каватга кутарилишди. Зинапояда кутиб
турган куролли киши ичкарига охири булиб киргач,
дардол эшикни ёпди. Полни гижирлатиб, хонама-хона
ofhp карвон булиб утишди. Андреа эътибор кдратган. гул
дераза ортида барк уриб очилиб турар, куёш нурларидан
бадраманд булиш бахтидан масрур эди у. Шомил гулга
куз ташлаб дуйганини пайкаган турдаги кекса фаранги
буришган бадбадасини-силкитиб кулди.
—. Хойнадой, сен чечен булсанг керак?’
— Шундай дам булдим дейлик, хуш, бу билан нимадир
демокчимисиз?
— Изингдан бир каллакесар тушган, даром-дариш
ишларинг учун нариги дунёга жунатиб, ёруг оламни
тозалайди, деб лоф уришди. Надотки, мен шунчалик
82
Кил устидаги такдир V
ифлос булсам?! Дунё менсиз тозаланиб крлса, юрагимни
уз кулим билан сугуриб бермасмидим, биродар? Нима,
^зинг \ам бандимисан? Нега бу алфозда серрайиб
Холдинг? Исминг нима? Нега Италияда хор-зор булиб
юрибсан?
— Бас, — деди Ноя туппончасини чикдраркан, —
Шомил саволларингга жавоб бермайди... Кани когозлар?
Хой адвокат! Тезда расмийлаштиринглар! Нимани
кутаяпсанлар?
Бурбон карталарга битилган манзилни топиб келган
энг эпчил картабозга бойлигининг бир кисмини мерос
Колдиришни рост айтган, зарур хужжатларни тайёрлаган,
курикчисиз, факдт адвоката билан етиб келган эди, шу
тобда хам канчалар магрур ва масрур эди бу чол. Стол
устидаги коБозларга энгашганларга карата паст овозда,
худди хиртойи килаётгандек шундай деди:
— Эй икки оёкди иблислар!. Пул учун нималар
Килмайсанлар-а?! Дастлабки кимор уйинлари Исо
..масих тугилмасидан уч ярим минг йил аввал пайдо
булган дейишади, исботи сифатида фиръавн дахмасидан
топилган уйин суякларини курсатишади. ■ Карталар
ватани эса Испания эмиш. Гап кимор воситаларининг
Качон, кдерда тугилганида эмас, уни ким тукканидаю
ким асраб-авайлаб устирганида, абадият булогидан
сугориб турганида. Ха, унинг онаси хам, отаси хам
жамият, энагаю канизаклари хам шу одамлар! Котилию
гуркови \ам шулар булиши керак! Шумер шохдари
Улганидан сунг неча асрлар утди? Йигирма беш-уттиз!
Каранг-а, уларнинг саганаларидан ракамли .кубиклар
топилди. Бу нима дегани? Хатто улар хам кимор уйнаган,
тош ташлаб, билмадим, ёш-ёш кизларни, кулларни,
саройларни ютиб олишган, не-не умрлар хазонга
айланмаган дейсиз! Отларга пул тикиш — тотализаторни
менчалик ёмон курадиган одам булмаса керак...
— Мархамат килиб, овозинги’зни учирсангиз, — деди
Ноя гижиниб. — «Биринчи миллионимни казинодан
топганман» деган китоб ёзиб колдирсангиз буларди.
83
Азамат КОРЖОВОВ
— Биринчи казино бир минг саккиз юз олтмиш
биринчи йил Монте Карлода очилган, — деди Бурбон
-чол. —Рулетка-ушандан уч_юз'"йил аввал-уйлаб топилган.
Бизнинг оёгимизни упиб турган шу заминда эса биринчи
лотерея...
Шу пайт кутилмаган вокеа руй берди. Гажар Ноянинг
пешонасига ук узди, куролини чоглашга уринган икки
шеригини хам отиб ташлади. Унинг рупарасида Шомил,
Бурбон чол ва адвокат хайрону лол кдраб турардилар.
— Пул Гена айтган \исоб ракдмига утказилади, — деди
Гажар. — Сиз эса, Шомил, бу чол билан \амма иш
битганидан сунг \исоблашасиз. Адашмасам, у Лобарни
улдирган одамга бир миллион доллар ваъда берган.
Эшик такиллади. Хойнахой, полиция булса керак,
деб уйлашди. Бирок Андреа келган эди. У кулидаги
телефонии Шомилга туткдзди.
— Гап бундай, — деди Гена Лондондаги уйи ётогидан,
— Бурбонни Улдириш ортикча иш. Яхшиси; Лобарни Уз
ватанига эсон-омон кайтариш билан шугуллан.Лондонда
- Киладиган бошка-и-шинг-колмади--------------------- --------
Алока узилди. Шомил энди Лондонга на уз исм-
фамилиясида, на Пулат Фазлиахмедов булиб боришни
тушунди. Бурбон к,иморхоналардан топган пулини Генага
топширган захоти навбатдаги курбон Генанинг узи эди.
Буни биринчи булиб фахмлаган Бурбон Урнидан туриб,
Шомилга кул узатди.
' — Омад тилайман. Хайрият энди эркин яшайман.
Бурбон ва адвокат ишларини битириб, кон хиДИ
анкиётган хонани эсон-омон тарк этишди. Шомилга хеч
ким курол бермади. У кучага чик,иб, негадир Мадина ва
Лобар хакида уйлаб, галати энтикди, сунг упкасини тул-
дириб нафас олди. Якин кунлар ичида икки аёл уртасида
уруш бошланажагини хаёлига келтирмай, жилмайиб
куйди.
.Римнйнг тош кучасида хозирча Шомилнинг биргина
сояси унсиз эргашиб борарди.
84
Кил устидаги такдир V
ХИ КИСМ
ЁШ ХОТИННИНГ ГУНОХИ
Москва осмонини будут коплади.Шифохона деразасига
буй чузган дарахтнинг сербарг шохлари шамолда охриста
тебранди. Зум утмай ёмгир баргларйи ялтиратди, бир
неча томчи ойнага урилди. Кулранг булутлар токидаги
бир парча кора будут ёз ёмгири санокди томчилари
билан кифояланишини суйларди. Лобар урнидан туриб,
ташкарига термилиб колди. Шу тобда у углини уйлади.
Бундай дарбадар юргандан кура якка-ю ёлгиз жигарбанди
ила гузал шахдрларга сайру саё\атга келса булмасмиди?
Бирок наиложЛобар узи хохдамаган хрлда карта доналари
оркали киморга, кимор оркали жиноят оламига йикилиб
тушди. Неча бор тавба килди. Тинч кунлар насиб этган
4OF зулмат ичидан бир шарпа чикиб келиб, кулини
чузди: «Ёрдам бер! Ёрдам бер!» Лобар \ам кул узатди.
Ва барчаси кайтадан бошланди. Зеро, Лобарнинг кадам
саси олис мамлакатларнинг киморхоналарида мудраб
ётган девларнинг кулогига етиб, конталаш кузларини
очишга, огизларидан тутун пуркаб, ириллашларига
сабаб булаётганди. Лобар халкаро жиноятчиларнинг
асоратидан бутунлай кугуладиган кунни кутиб яшарди.
Шу билан бирга беихтиёр уз тирикчилиги билан хдм
банд эди. Хусусан, унинг дилида Шомил билан яна
учрашмок истаги сунмаган эди.Башоратда айтилганидек,
Шомилни факат Лобар улдира олиши мумкин. Хдр\олда
Хозирча Лобар бундай килмокчи эмасди, котилликдан
эндй унга наф йук эди.
Шу пайт эшик очилиб, уттиз-уттиз беш ёшлардаги
баланд буйли, пешанаси яркираган, хдддан ташкари
окбадан рус йигит кириб келди. Эгнида ок халат. Лобар
бир карашдаёк У махфий хизматларнинг бирортасига
\ам алокадор эмаслигига амин булди. Ахир, альбинос
даражасида ажралиб турувчи, хотирада тез сакланувчи
85
Азамат К^ОРЖОВОВ
йигитни милиция \ам (уша пайтларда Россияда полиция
жорий килинмаган эди),. федерал хавфсизлик хйзмати
\ам узларига жосус килйб олишмас эдиТ~
— Сиз билан кетаманми? — хаммасини тушунди Лобар.
— Ха, шифохонани тарк этишимиз керак.
— Паспортим ва самолётга чиптам хани?
— Хозирча сизга улар керак эмас, — деди йигит.
— Россиядан чикиб кетишим тугрисидаги буйрукбекор
Килинганига улсам хам ишонмайман.
— Гап сизнинг Россия хУДУДИни тарк этиш-этмаслик
Хакингизда эмас. Бошка масала чикиб колди.
Лобар йигитга бошдан-оёк яна бир синчиклаб каради.
У оддий малай эди.
— Киморга кул урмаслигимни сизни юборган шахе
биладими?
— Суперпрофессионал картабозеиз, буни тан оламиз.
Лекин ran карта уйинларига такалмайди.
— Бошка нимадир содир булдими?
— Айтишга. ижозат беришмаган... — эшикни очиб
йул курсатди “нбтанй'ш-йигит. — “Мархамат!' Узлари
тушунтиргани маъкул.
— Милиция ходимлари йукми? — йулакка ишора килди
Лобар. Хадемай аэропортга кузатиб куйишга ички ишлар
ходимлари келиши керак эди.
— Гаплашилган.
— Мен кандай бандаргохга лангар ташлаяпман. Билсам
буладими? ■
— Вазирликка, — деди йигит совук охангда.
Лобар касаллар халатида эди. Бошидаги жарохатни
бугун кайта боЕлатганича йук. Туппонча $жцнинг изи
битиб колаёзганди, спирт суриб, тоза дока куйиб, бинт
билан тангиб куйишеа енгил тортарди.
Нотаниш йигит уни зинага эмас, жаррохлик булимига
бошлади. Бурчакда огир беморларни реанимация були
мига туширадиган юк лифти бор эди. Одатда, нота
ниш кишилар ёинки беморлар узларича бу лифтдан
фойдаланолмасдилар.
86
Кил устидаги такдир V
— Мени угирлаб кетаяпсизми? — суради Лобар лифт
деворига. суяниб.
— Исмим Юра. Сизни угирлаш хаёлимга хам келмаган,
келмайди хам. Хужайиним киборлар оламидаги
танишларига илтимос килиб, шифохонадан янги худудга
чикишингиз учун иккимизга бир неча дакикдлик йулак
очтирди. Вакддан унумли фойдаланяпмиз.
— Мени нималар кутаяпти? Олдиндан айтиб куяй, тез
орада Англияда булишим керак эди. Мени деб одамлар
отиб кетилишини хохдамайман.
— Кечикдингиз. Улар отиб кетилди.
— Россиянинг олди-кочди хабарлар таркдтувчи
теледастурларида хабар берилган Римдаги котилликларни
назарда тутаяпсизми? Аввал Шомилнинг никохида
булганман. Журналистлар Римдаги хунрезликда жа-
Хон статусига эга киллернинг кули борлигини бонг
уришаяпти. Мен нари борса киллерни тухтатиб коламан.
Унга ва бошкдларга хам хеч качон на россияликларни,
на бошка мамлакат одамларини отиб кетишни илтимос
Килмайман. Хатто маслахат хам бермайман. Кдмор
улим келтиради. Мен эндиликда киморбоз эмасман.
«Мукаддаслар руйхати»га киритганларга, качонки Хажга
бориб поклансам, рахмат айтаман. Акс холда, боткокка
ботиб, яшаганимдан кура улганим яхши. «Мукаддаслар
руйхати» яшашга имкон берса бераётгандир.Яшаш халол
булиши керак.
— Сизнинг куп атамаларингизни тушунмайман.
— Тушунмасангиз фойдангизга.
— Биз урушга каршимиз, — деди Юра. . — Сизни
нихоятда катта одамгарчилик талаб этиладиган иш
б^йича йукдашган. Муслимамисиз?
— Ха. -■
— Миллатчимисиз?
— Йук-
— Ницшени эшитганмисиз?
— Сиз файласуф Ницше хакида гапираяпсизми ё
лаванглар оламидаги кайсидир сугак узига Ницшенинг
номини лакаб килиб олганми?
87
= Азамат ^ОРЖОВОВ ——. „
— Файласуфни гапираяпман. АхлоКни шундай
тушунтирганки, айримлар ундан фашизм гояларини
------------ яеаб-елган—Айни^еа—Ни^ш&нинг-синрлиеи—ва—куёви—-
Гитлерга «миллий социализм» гояларини яратиш йулида .
файласуфнинг назарияларини узларича мослаштириб,
хом ашё килиб беришган. Сиз мен хдкимда ёмон хаёлга
бордингизми?
- Йук.
— Ёмон хаёлга бордингиз. Ахлокингиз йул куймагани
учун айтмадингиз. Сиз ёмон аёлсиз, мен к&м яхши эркак
эмасман. Муслималик имон-эътикодингиз, умумаёллик
назокатингиз ва умр буйи олган бошка ахлокий таълим-
тарбияларингиз тилингизни ва хатти-каракатингизни
занжирлаб турибди. Бу занжир узок ушлаб туролмайди.'
Охир-окибат занжирлар узилиб, сиз бузилиб кетасиз.
Лобар истех,золи кулиб куйди.
— Хайдовчимисиз, файласуфмисиз, башоратчимисиз?
— Швейцарман, — лифтдан чикиб, йулакдаги эшик-
лардан бирини очди Юра.
_ - ---- -Ш-у ерда-Лобар-беморлар—халатини—ечиб—олдиндан------
-• тайёрлаб куйилган спортчилар кийиминш кийди-да,
кора кузойнак тающ. Кепка жарбхатга богланган бинтни
бекитди. Шифохона хрвлисида такси кутмокда эди.
Москванинг сершовкин кучасидан саккиз-ун дакикд
юришгач, йул ёкасига тушдилар. Кандайдир идора ёнида
Кора «Мерседес» турган экан, Юра пульт тугмачасини
босди. Хаял' утмай иккаласи «Мерседес»да, Москва
канорасига элтувчи йулда су^батлашиб кетишарди. ■
— Сизга ён босаман, Лобар, — деди у. — Шунинг
учун хужайиним нима хакида сурашини билганимча
тушунтираман. Мени сотмайсиз, деган умиддаман. Бир
вактлар Россияга ёш келин булиб келгансиз, эрингиз
сизни карта уйинига тиккан ва кавказликларга ютказган.
Хужайинимнинг угли бор, йигирма учга кирган.
Унинг бошига хам шундай ташвиш тушган. Сиздан
шу масалада ёрдам сурайди. Маслахдтим, кулингиздан
88
Кил устидаги такдир V
келган ёрдамни дарет тутманг. Жииоят олами вакили
кумаклашишни сураганида бошка ran эди. Хужайиним
юкори даражадаги амалдор.
— Ё тавба, мен кандай ёрдам бероламан? — энсаси
Котди Лобарнинг. — Хотинчасини диморда бой берган
углига картанинг сирларини ургатишим керакми?
— Угли карта уйнамайди.Хотинчасини хдм ютказмаган,
дали буйдок Хамма ran сизнинг бир юртдошингизга
бориб такалади.
— Ким экан? Танийманми?
— Танимайсиз. У ёш хотин.
— Ёш хотин булса-чи? Нега ёш эканига ypFy бераяпсиз?
— Ницше, «миллий социализм» ва миллатчилик хдкида
бежиз ran очмадим. Бизда, Москвада хубкайиннинг
угли билан боглик гаройиб, сирли, аникроги, мудхиш
вокеалар булиб утди. Хужайин куп суриштирди,
хдммани жалб этди, лекин иш чикмадй. Кимдир сиз
тугрингизда гапирибди. Мана, топтириб келаяпти. Хеч
кандай махфий топширик, буйрук, дук-пуписа булмайди.
Илтимос килинади, холос. Ердам беринг, Лобар.
— Нима, мени детектив деб уйлаяптими?
— Йук, сиз уларни танийдиган ягона аёл булиб
чикишингиз мумкин.
— Кимларни? — дайрон колди Лобар. — Ёш хотинни
танимаслигим маълум экан...
— «Кора карталар»ни, — шивирлади Юра.
— Оббо! — хитоб килди Лобар кепкасини хиёл кутариб.
— Гапни барибир лаънати карталарга бориб такаяпсиз!.
Боткокдаги янги кузнинг билкиллаб кайнашини кура-
била туриб, кадамимни босаманми? Хе, йук, Юра,
машинани оркага кайтара колинг.
— Ёш хотиннинг тарихини эшитмасингиздан аввал
сизга жавоб йук, — деди Юра. - Давлат одамлари курол
билан куркитмайди. Камокдоналар шай турганда курол
ишлатиш адмоцчилик.
Паспортсиз аёл нима дам кила оларди. Колаверса,
89
Азамат КОРЖОВОВ__________________ _ ________ '
Лобарни панжара ортига тикиш учун барона ва сабаблар
етарлича эди. Амалдор жамики эшикларни кулфлаб,
~ -факдт уз-кароргохиг-а-злтувчи -й-улни-очиб- куйган экан,-----
Лобар жаноби олийларининг лакейи билан каретада
кетишдан буйин товламади. Хдрхолда сарой вакиллари
Конли жиноятга бошламокуи эмасди.
У ён ойнага угирилди. Машина таниш кучаларни
ортда крлдириб, сулга бурилди. Лосино-Петровскийга
бориладиганга ухшаб колди. Бирок куп юрилмасдан унгга
Кайирилди. Шу юришда Балашихага етиш мумкин эди.
«Уз уйига таклиф этмаган куринадй, — хаёлидан утказди
Лобар. — Мени ишхонасига ёки уйига чакиришга бирор
амалдор журъат этолмаслиги аник».
Хар икки ёкасида машиналар тизилган тор кучадан
юришди. Ни\оят, «Мерседес» дам катордан урин олди.
Юра Лобарни купкаватли уйлардан бирига .бошлади.
Подъезд эшигига автомат кулф урнатилган эди. Юра
уч-туртта ракамни терган эди, карнайчадан аёлнинг
«Кираверинглар!» деган овози эшитилди. Юра лифтнинг
туккизинчи тугмасига-бармок босди. Лифтдан -чикиб,-
унгдаги панжарада тухташди. Х&Р бир каватда туртта
квартира булиб, икки кушни уз дахдизларини панжара
билан туоиб олганди.Панжарани хушсурат, хушмуомала,
ок сочли аёл очди. Чапдаги эшикка киришгач, эшик
гумбурлаб ёпилди ва бир неча кулф шарак-шурук
кулфланди. Ичкари хонага киришдан аввал тансокчи дар
эдтимолга карши Лобарни пайпаслаб, куроли йуклигига
ишонч косил килди.
— Келинг, утиринг, — де'ди ойнали стол ортидаги
юмшок диванга чуккан эллик ёшлардаги тепакал,
кузойнакли киши.
Лобар уни танимади. Россиянинг кузга куринган ёркин
" Киёфаларидан эмасди.
. — Тусатдан чакиртирганим учун маъзур тутасиз, —
деди у. — Бугунги режаларингизни барбод килдим. Яна
ташвишдаманки, эртанги, индинги, ундан кейинги
90
Кил устидаги такдир V
режаларингизни дам узгартИриб юбораман;
— Нима ran узи? — елка дисди Лобар. — Мен дадимда
куп нарса биладиган куринасиз. Римдаги отишмаларда
айбим йуд. Уйга дайтмодчиман.
Амалдор узйни мажбурлаб кулиб, иккйнчи марта
узрини айтиб, деди:
— Ёлгиз углим бор, ота-бобомнинг исмини куйганман:
Иван...У...У...хуллас, аввал мана буни куринг,— Мезбон
стол устига клёнка халтача дуйган эди, тарадлаб кетди.
Клёнка ичида «Макаров» русумли туппонча удининг
гильзалари куринди. — Углимга суидасд уюштирилди...
Мен деч кимга ёмонлик дилмаганман.У...углим бир ишГа
аралашибдолганИваннияширдим, дуридчитайинладим,
суидасд уюштирган жиноятчиларни топишни илтимос
дилиб, вазирликка зир датнадим. Хавф таддид солиб
тургани аён эди. Яширин равишда Каменкага юбордим.
Туртта дуридчи билан! Жиноятчи топилмагунча уйдан
деч даёдда чидмасликни, интернетга кирмасликни
даттид тайинладим. Барча чора-тадбирларни кургандим,
лекин... — Амалдор ёнидан иккинчи клёнка допчани
чидарди. Унда пачокданган биттагина, залворли сарид
уд бор эди. — Буни нима эканини биласизми, Лобар?.
Икки минг дадамдаги нишонни бехато урадиган снайпер
милтигининг уг<;и! Углим иккинчи суидасддан бахтли
тасодиф билангина омон долди. Каменкадаги уйимнинг
деразасини снайпер нишонга олган. Менда бошда йул
йуд! Яна бир тасодиф, дуридчилар, милиция, душин,
черков... Кисдаси, деч ким, деч нарса углимнй учинчи
суидасддан оМон сакдаб долишига ишонмайман.Утиниб
сурайман, углимни балои дазодан дутдаришга ёрдам
беринг.
— Менинг дандай алодам булиши мумкинки,
аралашишим фойда беради, деб уйлаяпсиз?
— Манави хат узбек тилида, оддий ручкада ёзилган, —
деди амалдор дафтарни тутдазиб. — Суидасдларга унинг
деч дандай алодаси йуд булиб туюлади, сабр билан удиб
91
о
Азамат В^ОРЖОВОВ ._______ _______ _____
чидинг. Хатни йигирма ёшли узбек келинчаги отасига,
яъни Москвадан туриб Бухо рога ёзган. Хат отасига
_____ экунатилмаган. Менинг дулимга тушгач, углимнинг_____
масаласи дал булганини тушундим.
Лобар хатни удий бошлади. Мактуб катак дафтар
варакдарига даваскор даламкашнинг дикоясидек анча
кенг ва батафсил ёзилган эди:
«Ассалому алайкум, отажон! CoF-саломат юрибсизми?
Хатим тез орада дулингизга етиб боради, деб Худодан
сурайман. Почта ордали жунатмайман, бир иложини
топиб, юртдошларимиздан бериб юбораман. Кушни
кампир уларни аэропортда дар куни учратиш мумкин,
деди. Уйдагилар яхшими? Онам, укамлар, сингилларим
— даммаси эсон-омон юришибдими? Кеча сизга дунгирод
дилганимдан сунг бу ерда — ертулада ётиб, узодуйладим
ва даммасини батафсил тушунтириш учун хат ёзишга
дарор дилдим. Хатимни удиб, мендан ранжиманг. Ёлгиз
утинчимни кеча айтдим, мени тушунмадингиз. Аслида
бу ерда, Москвада нима водеалар руй’берганини достон
______ килиб—ёзмасам._ухшамайди шекилли. Ёзишни яхши _
курадиган дизингизга телефондан фойда йуд.
■ Отажон, мен дадимда ёмон хаёлга боришингизни . .
аввал-бошдан умуман ходламаганман.Киз отага медрибон
булади. Сизни ула-Улгунимча яхши кураман. Дунёнинг.
дайси чеккасида юрмайин, согинаман, тани-жонингиз
cof булишини сураб, дуолардан. чарчамайман. Хдётдан
нолишга, ота-онанинг юзини ерга даратадиган иш
дилишга, эринчодликка, сабрсизликка ургатмагансиз.
Сиз билан онам — менинг жону жадонимсиз. Мана,
юртимиздан олисларда юрибман, айнидса, сизнинг
роса дадрингизга етаяпман. Чет элда турли оталарни,
фарзандларнй учратар экансиз. Узимизга тенглаш-
тиролмадим. Бирортаси менинг отамдек эмас, деб
уйлайман. Отам шу ерда ишлаганида ёки почта ходими
эмас, катта бизнесменми, мансабдорми булганида
маликалардек яшардим, дейман, соатлаб хаёл сураман.
• 92
Кил устидаги такдир V
Хеч ким менга ишонмаса хам сиз ишонасиз ва куллаб-
куватлайсиз, отажон. Кудаларингиз огзига келган _
гапларни гапираверсин. Мухими, менинг суянадиган
tofhm бор — отам бор!
Бахтга эришиш учун одам озрок каттиккул булиши
керак экан.Мендан кеча эшитганингиз нола-фигонларим
бушанглигимдан, енгил-елпи фикрлашимдан эмас.
У (куёвингиз) мени бир кути «Пётр 1»га алмашди!
/ Тасаввур килаяпсизми? Кизингизни бетона одам
эмас, уз эри сотиб юборди.. «Пётр I» — Россиядаги энг
арзон сигареталардан. Тутри, мени кучага чикдриб ёки
бозордаги пештахтага.куйиб алишмади. Кеча сизга тулик
Хикоя килиб беролмадим, худди куёвингиз ва менинг
уртамда (хдмтовокдари иштирокида) калтис хазил
булгандек, кийинчиликларга чидолмаган эрка.кизнинг
вахимасидек туюлади. Хдкикатда эса бошимга тушган
аянчли вокеа охир-окибат кадрим, номус-орим, бахрйим
бир кути сассик сигарета билан улчанганинй англатади.
Сиз бунга ишонмайсиз, \ар доимгидек узингиздан
- хулоса чикарасиз, бошкаларни хам ёшлигингиздаги
тенгкурларингиз урнида курасиз. Бирок хеч замонда
эшитганмисиз аёлини гаровга куйган эркакни?
Каердадир б.ир тентак эр'уз хотинини киморга тикиб,
ютказиб куйганини Укиганман. Бу энг паст, айтишга хдм
' арзимайдиган, жирканч иш! Улар \аёт са\насида кандай
пайдо булиб колишади, кандай яшашади, хайронман.
Хориждаги хаёт махалламиздагидан бутунлай бошкача. .
Хорижда бизникилар хам бутунлай бошкача.. Бировнинг .
кузига тик карамаган айрим кизларни^ жувондарни
ресторанларда, истирохат бонтарида, ; майдонларда
йигитлар билан култикдашиб юрганини курганлар
йук эмас. Европача кийинган, артистлардек буянган...
.Отажон, лекин мен юртимда кийган кийимларимни бу
ерники билан алмаштирмадим. Сизга бугун бор хаки-
Катни очик ёзаётганим учун кечиринг. Кеча хак гапни
айтдингиз, менда уят колмади. Россияга кетаман деган
93
Азамат КОРЖОВОВ
Хам менман, «опкетинглар» дея ялиниб-ёлворган хам
менман. Пулим булганида, эхтимол, кушни кампир
------- аэропортга-кузатиб-куйсау-ёлриз-узим- бу-дузахдан“К,очиб----
кутулармидим. Лекин пул йук., паспорт йук.. Жондан
азиз жигарбандингиз кулга ухшаб яшаяпти, отажон.
Куёвингизнинг пасткашона ишига тухталишдан
бурун у билан такдирим кандай боглангани хаКЙДа
ёзмодчиман. Иноятни \амма макдади, сиз \ам эътироз
билдирмадингиз. «Кушни махдлладан экан, як.ин
■ жойга. тушганинг яхши», деди аммамлар, холамлар,
янгамлар. Унинг опаси бизнинг кучага келин булган
х экан, мени уйига макдаб бораверди, бораверди, охир-
ок.ибат такдирим кушилдй. «К.из бола палахмоннинг
тоши», дедим, к.аерга тушсам, пешонамдан. Ха, мен
узимизга ухшаган оддий оилага, як.ин жойга тушдим.
Буларни сизга айтишга юзим чидамагани учун хат к.илиб
ёзаяпман, макрадим — кизнинг такдирида отанинг роли
к.ай даражада эканига \ам тухталиб утиш. Сиз ошхонамиз
турида, хонтахта ортида икки кдват курпачангиз устида,
■ икки __ёстик.ни култигингизга к.истириб, ёнбошлаб _
гапирдингиз: «Майли, суриштиринглар, яхши бола
булса, биз розиж Энди нега мендан норозисан, агар
тегмайман, деб туриб олганингда туй-пуй булмасди,
деманг. К.из уз отасига норозилик билдирищи тугрими?
Йук.! Бундай туйгуни тушунмайман, \азм \ам килол-,.'
майман. Бошкдлар Иноятни кднчалик яхши йигит деб
тасаввур к.илса, мен хам шунчалик даражада танирдим
уни. Иноят менга хам, сизга х.ам ёмон куринмади.
«Яхши йигит» тушунчаси «хорижга бориб булса хам
пул ишлаб келадиган тиришк.ок.» деган таърифнинг
як.инига \ам йуламаслигини кеч англадим. Сиз нима
десангиз, шу булди, отажон! Бунда айбингиз йук;.
Такдир дарёсининг суви гузал водийга ок.иш урнига
упирилган сохилни топиб олди-да, жарликлардан
бутунлай бошк;а манзилга окиб кетди, окизиб кетди мен
- кизингизни! Иноят бир йил кутса, кайнонам бир йил
94
Кил устидаги такдир V
инсофини емай турса буларди. Кулимга чадалогимни
олсам, кейин улсам дам Иноятнинг ордасидан чет элга
ахтариб бормасдим. Бировларнинг оилавий ишларига
аралашиш яхшимас, аммо сиз от’амсиз. Гохида уйга
толаман: дудаларингизгами, куёвингизгами: «Бир ойлик
келинчакни ташлаб кетишга деч кимнинг дадди йуд!»
десангиз балки тугри иш булармиди? Кунмаса, оёдтираб
олганингизда бошимга бу кунлар тушмасмиди?
Хуллас, даммаси кутилмаганда бошланди. Туйимиз
утганидан. сунг учинчи кун, кечки овдат вадтида
дайнонам углига шундай деди:
«Туёнадан тушган долган-кугган пулларга самолётга
билет олиб куй. Булмаса, шу пул дам рузгорга кириб
кетади, кейин кимдан дарз сураймиз? Бир ой олдин
билет олса, арзонга тушишини биласан-ку!»
Огзимдаги огзимда, бугзимдаги бугзимда долди. Ким,
даерга учмодчи? Кайнонам эмасдир?
«Туйда анча дарзга ботдик, — деди дайнонам «дизим,
сенга айтаман, келиним, сен эшит» маъносида.— Хадемай
экин-тикин вадти келса, ер дайдатйшга, уругликка,
селитрага пул керак, деб эшикнинг тулумини бузади
дарз берганлар! Холангларнинг угиллари дам туйдан
кейин Россияга кетиб, бир йилда кам-кустларидан
дутулди, бунинг устига икки йил угар-утмас уй олди,
машинали булишди. Синфдошинг-чи! Уйланиб, бир
дафта дам турмади уйида. Ишлаганнинг айби йуд. Вадт
утади-кетади. Ишлаган бир нимали булади».
Кайнонам шунада одангда гапирдики, датто бир OFH3
эътироз билдиролмадим. Хурлигим келиб, кузларимга
ёш дуйилди. Кечки овдат дандай тугагани, дачон
коса-товодларни ювиб, келинлик уйимга кирганимни.
билмайман. Куёвингизга йигладим. Мени юпатишга
уринди. У бир йилга, эдтимол, ундан дам куп муддатга
кетар экан, куз ёшларимни тийишим имконлимиди?
Бир ойлик келинчак дали куникмаган уйда куёвсиз
данчалар азобли яшашини ким уйлайди? Уйга кетиб
95
Азамат КОРЖОВОВ_____________________________________
Колсаммикан? «Арзимас» сабаб билан турмушни бузган
________ кизни сиз кучага кувиб солардингиз-ку, ахир!______ , ' -
Бошимдан не-не хаёллар утмади дейсиз. Бу хонадонга
Иноятни деб келдим. Куп йиллар умргузаронлик килган,
бола-чака орттйрган, уй-рузгор, туй-хашам ташвишида
эри олисларга ишлашга кетганларни тушунаман.
Иноятни-чи? Туй утгач, карзларини -тулаш учун уйини
ва келинчагини номаълум муддатга ташлаб кетишини
биларкан, уйланиб нима киларди? Биз ошик-маъшук
эдикми, мендан айрилишдан куркиб туйни тезлаштирган
булса? Бундайларнинг уйланишдан макради нима узи?
Оила куриш макрад булса, нега биргаликда яшамайди?
Оила «битта уйда жамоа булиб, доим бирга яшаш»
дегани эмасми, отажон?! Ё рузгорнингкамчиликларини,
туйнинг кдрз-курзларини тулаш учун чет элда ишлашдан
бош^а йуд йукми? Хорижда АК.Ш долларини топиш
осонрокдир, бунинг учун бахт деб аталмиш улуг
. неъматнинг ушокдари билан тинимсиз равишда товон
________ тулаш кераклигини кимга тушунтирай? Умр кутиб _
утирмайди. Кизиги, Иноят Россияда ишлаганига кара-
май, туйдан олдин дехконлардан-карзлолган. .Аслида__
куёвингизнинг узи' хам дехкончиликдан тузуккина
бохабар. Шундан хулоса чикариб, дехкончйликнинг
этагидан махдам тутса булмасмиди?
Икки ут орасида ёндим. Ахийри, бошимга ёгмлажак
Кора кунларим кутаётганини билмай мен хам хорижга
жунашга карор килдим. «У ёкда нима иш киламан?» деб
узокуйладим.Уйдаги ёлгизликда кийналиб яшаганимдан
кура таваккал аъло дедим. Уйлай-уйлай, онамга йиглаб
кунгирок килДим- Онам мени чангйтиб -каргади. «П1унга
Хам куз ёшми? Олти-етти ойда келади», деди. «Агар
куёвингиз Россияга^ кетса, мен ажрашаман», . дейишга
тилим бормади. Ушанда шу ran тилимнинг учида
турганди, ота! Айрим ёш келинларнинг бошига тушган
кургилик менинг хам чекимга ёзилганига кунмадим.
Феълим, дунёкаращим, орзуларим йул куймади. Бир
96
_________. ________________ Кил устидаги такдир V
ойлик куёвни Россияга дуйиб юбормасликка унинг
хотини сифатида хакдим борми, йудми? Бор, дея '
баралла айтаман! Ёш оиланинг такдирини дайноналар
эмас, келин-куёвнинг узи дал дилмоги лозим. Майли,
деддондан пул дарз экан, узи дам, мен дам юртимизда
ишласак була-ди-ку. Кдерда пул топиш имкони чидса,
кетаверишса, бундай истакнинг охири вой эмасми?
У мени дон йиглатиб кетди. Она уз унгига куёвлик
бахтини раво курмади. Назаркмда, дайнонам дунёдаги
энг калтафадм хотин эди. Нима деб даргашни, аламимни
дандай олишни билмасдим. Дамимни ичимга ютишим,
-довод-тумшуд дилишим, тунгиллашим, датто уйга
аразлаб кетишимдан иш чидмасди. Турмуш уртогимни
дунёнинг нариги четига юборган аёлнйнг. довод-
тумшугига ортид чидаб яшолмаслигим дам маълум эди.
Бизни айирган «доно хотин» банкдан доллар олишга
ургангани шундод сезилиб турарди. Доллар' келса,
кунгли тинчийди, даловат тбпади, юзи ёришади. Акс
долда боши огрийди, дон босими ошади, эрта-ю кеч уф
то ртади.
Отажон, куёвингиз кетганидан 5 сунг бир дафта
дам утмай менинг исёнимдан хабар топдингиз. Гап-
~суз кучага чидди. Сиз Россияда эр-хотин бирга
яшашнинг мушкуллиги-ю ёщ ' келинчакка огир мед-
нат ярашмаслигини айтдингиз. «Ажрашишимни ход-
ламас экансизлар, ё мен Россияга кетаман, ёки у
уйга дайтсин!» деб туриб олдим. Кайнонам одибатсиз
келинга дуч келгани учун дасратидан тутун чидиб,
даммага мени ёмонлади. Угли даста-даста пул ишлашни
ходловчи онани дам, хориждан иш топган фарзандни
дам айбламайин, дар ким уз йулига. Оналарнинг орзу-
даваслари бор булеин, фарзандларнинг хорижда ишлаб
келиши дам осон эмас, дар ким уддалаёлмайди. Бирод
«Нега турмушга чиддим?» деган саволга ким жавоб
беради? Эрта-ю кеч дайнонанинг хизмати, дувиллаган
хонадон, шифтгача тахланган курпа-тушаклару уйнинг
97
Азамат КОРЖОВOB
турини эгаллаган мебеллар. Инсоф билан айтганда,
. - ота-она багридан якинда узилган кизга осонми? Ё эри
■ — керак-, ё-ета-0наеи4-^-б0Ш^а-бир учинчи-шахс-билан-— —
кдйнонаси билан бирга яшолмайди. Мен учун хаммаси
шундай эди. Эхтимол, фарзанд курганимдан сунг
куёвингиз кетганида, сизнинг энг акдли кизингиз булиб
крлармидим. Огир дамларда фарзанд эрнинг хам, ота-
. онанинг хам урнига уриндош-да!
Нихоят, куёвингиз уттйз беш кун деганда йул
харажатимга етгулик пул юборди. Кдйнонамдан хам,
Иноятдан хам канча маломатга колганимни тасаввур
к,илолмайсиз. Кдйнонам ортимдан кдргаган булса,
Иноят сукиш билан каршилади. Москванинг осмонупар
'уйларидан бош айланадиган мавзесидаги ун олти
кдватли уйга келдик. Юкори кдватдаги квартиралардан
бири бизники, деб чучварани хом санабман. У Бухоро-
га кунгирок килганида: «Москвада яшашимга уй
йук;! Ертулада каламушга ухшаб тунайман!» деганида
ишонмагандим. Ковок-тумшуги осилган куёвингиз рост
----- у—гапирган-экан-Биз-ун-олти-каватлининг тагидаги совук,
зах хужрага жойлашдик. У ерда иккита сулакмондай
йигит хам яшар экан. «Агар хотининг келса, биз чикиб
кетамиз», дейишган экан, бошпана топгунларича беш
кун кутдим. Келин-куёв ва икки йигит — турталамиз
Хужрада ётдик. Бегона одам иси, сигарет ва арок, кулан-
саси, кечалари дарча ойнасини зириллатадиган даражада .
хуррак отишлари — барчаси жонимни хикилдогимга
келтирди. «Москвада хам яшолмабди», дейишларидан
куркиб, FaM-аламни ичимга ютдим.
«Нега ижарага уй олмаяпмиз?» — сурадим Иноятдан.
«Маошим етмайди, гаранг! — сукди у.— Чик,индихонада
оддий ишчиман! Ободончилик фирмасига алокддорлигим
учун шу хужрада яшаяпмиз. Ишим алмашса, хужра
Хам йук;. Иккаламиз битта уйни ижарага олишга
Курбимиз етмаганидан кейин нима киламиз? Сен аёллар ч
квартирасида, мен эркакларникида, алохида-алохида
98
Кил устидаги такдир V
яшаймиз. Эрсиз даёт керак эмас, деган узингми? Мана,
эринг билан битта шадардасан. Энди чидайсан!»
Калиги йигитлар кетгач, бир оз эркин нафас олдим.
Хар куни дандайдир сантехниклар, электриклар,
дурадгорлар келишарди. Чидинди ташувчи йигитлар дам
купинча исиниб олиш учун бирпасга бош судишарди.
■ Иноят дужрада ёш хотини билан истидомат дилаётганини
айтиб чарчади.Эшиктадиллашдантухтамади, ташдарида
эркакларнинг гунгир-гунгири тинмади. Хаётдан
безиётганимни дис этдим, отаЖон! Мен — бечора нима
дилай? Бахтли булиш тугул бахтсиз булишга дам даддим
йуд эди. ■
' Кунларнинг бирида дийдиёларимдан чарчаган
куёвингиз дужжатларимйи кимгадир берди. Ишлашга
рухсатнома теКкан кун ун олти даватли уйнинг иккита
подъездини тозаловчи фаррошга айландим. Туйимдан
аввал уйга дар куни хотин-халаж келарди, куйлак
тиктиришга буюртма беришдан тортиб, эркакларнинг
шими почасини дайтаришгача мен дилиб берардим.
Чеварлигим одамларга фойда эди. Москвада эса дулим
совуддан кукариб, тирнодларим синиб, ун олтинчи
даватдан биринчи даватгача зиналарни ювиб, латта
билан артиб чидгувчи булдим. Эвазига, датто, дулайрод
ижара уйда дам яшаш йуд. «Ит азобида ишлаш» деб
шуни айтсалар керак. Мен меднатга чидайман, турмуш
дийинчиликларига дам бардошлиман. Бу — эри ййллаб
хорижда юради, узи эса дайнонаси билан долади ёки
Москвадаги «подвал»да яшаб, подъездларни ювишга
дам кунади, дегани эмас-ку. Мен иродасиз эма'сман,
отажон! Хаётим нодадлик устига дурилганини тушу-
ниб етдингизми? Бундай пайтда менга ёрдам дулини
чузишингиз, одамларнинг «Бу ёддаги рузгорга чидамаган
Россиядагига чидайдими?» каби шивир-шивирларйга
парво дилманг. Кизингизман, бошдаларга керак булма-
сам дам сизга керакман.
Энди муддиш кунимдан суз очсам. Иноятга турмушга
99