Азамат К/ЭРЖОВОВ .
чикмасимдан аввал бир ran эшитгандим: «У ичади!»
Махалламизда хам, бошка жойларда хам канча-канча
____ йигитларарок, пиво, виногаошна.«Ичиш билан ичишнинг
фарк,и бор», деган фикр овутарди^мёнйГКуёвингиз бор- ”
будини сотиб майхоналарга сарфламаслиги, хар замонда
tomofhhh хуллаб туриши, уйим-жойим деб ишлаши —
булар бошка Кизларни чалгитгандек чалгитди мени.
«Бухорода юрганингиз йук, бегона юртларда бунака
ичманг», — дедим. Куёвингиз жавоб берди: «Россияда
ишлаётганларнинг туксон фоизи кечкурун юз-юз
Килади. Айникса, мен ичмасам булмайди, шахар
чикиндихонасининг мехнати осонмас».
Нималарга чидамадим! Бунисига хам «хуп» деб куя
/ колдим.Бир куни хадеганда ишдан кайтавермади.Нихоят,
соат. миллари иккидан утганда «дом» олдида салобатли
машина тухтади.Юкорида яшайдиган руслардан бири деб
гумон килдим.Шунга карамай, дарчадан илхак мураладим.
Машинанинг хамма эшиклари баравар очилиб, одамлар
тушишди. Ораларидан бири Иноят эканини куриб,
хайрон булсам, турталаси хам гандираклаётганидан,
огизларидан чикаётган беухшов хазил-хузуллару
пайдар-пай сукинишлардан ёка ушладим. . Куёвингиз
чикиндихонада ишлаб, россиялик бойваччалар билан
Кандай жура тутинганини хеч тушунолмасдим. Тойгониб
йикилганда, бири Иноятнинг култигидан тутиб колди.
Русчалаб: «Эхтиёт бул! Сен энди бизнинг хурматли
дустимизсан!» дегани ,эшитилди.
Юрак ховучлаб кутдим. Бир зумдан сунг эшик .
такиллади.
«О-о! Узингга ухшаган хунук хотини бор десак, Осиё
маликаси буюк мамлакатнинг ертуласида нима килиб
юрибди?» — кулишди хужрага кирганлар. -
Иноят алланималар деб пунгиллади, улфатлари дархол
узр сурашди.Уларнинг ёнида туришга чидолмадим.Эшик-
дан сиргалиб чикиб, аёзда, биринчи подъезд олдида
кетишларини кутдим. Беш-олти дакика валаклашгани
100
Кил устидаги такдир V
бир асрдек туюлди. Бойваччалар машинага утириб, жу-
наб колишгач, хужрага отилиб кириб, Иноятга:
«Булар кимлар? Нега улар билан ичиб юрибсиз?» —
дедим. ■'
«Вадима килма-э! — жеркиди Иноят. — Мен сумкасини
топиб бердим. Анави... кора пальтолисини курдингми?
Унинг оти Иван. Отаси кимлигини тасаввур хам
Килолмайсан. Вазирликда ишлайди! Катта одам!»
Иноят каравотга кийим-пийими билан юзтубан ётди.
Кулидаги сигаретани челакка ташладим. Канака сумка
Хакида гапирганини эрталаб сурадим. Арокхурликдан
кейин бошини кутаролмаётган Иноятнинг айтишича,
бир хамкасби чикиндилар орасидаги сумкадан
фирманинг хужжатлари, алламбало тилхатлар топиб
олибди. Кечкурун уч йигит чикиндихонага келишганида,
Хамкасби халиги сумкани уйига кутариб кётган
экан. Хеч кимга гулламанглар, деб зиёфат берганига
Карамай куёвингиз бойвачча йигитларга яхшилик
Килишдан узини тиёлмабди: сумка ва хужжатларни
Хамкасбиникидан келтириб берибди.’ Уч йигит — Иван,
Руслан, Дюма (мен «Димами?» десам, «Йук, Дюма»,
деди) ёш тадбиркорлар экан. Тущунишимча, сумкадаги
Хужжатлар билан тилхатлар мухим ахамият касб этган...
Ушандан сунг куёвингиз рус йигитлар билан тез-тез
бирга кайтадиган булди.Чикиндихонада ишлайдиган кора
ишчи билан «оксуяк пулдорлар»нинг улфатчилигидан
куркардим, кунглим ёмонликни сезиб, кечалари
босинкираб чикардим. «Улар Иноятдан хурак урнида
фойдаланувчи товламачилар эмасмикан?» — дердим
ичимда.Нигохларида менга нисбатан заррача самимийлик
йукэди.Кимдан ёрдам кутишни, кайси мехрибонимнинг
панасига бекинишимни билмасдим. Иноят: «Уларнинг
офиси иш жойимга якин, кечкурунлари кучада учратиб
Колишади-да, барга олиб кириб, юз эллик-икки юз
грамм ичмагунимча куйворишмайди, учаласи хам са-
хий йигитлар», дерди. Ёш хотинининг хужрасига мает
101
Азамат КОРЖОВOB
улфатларини ярим кечаси эргаштириб келадиган одамни
Кандай тушуниш мумкин, ота?!
---Дилззар- -кечаларни-нг- бирида- -яна «жип» келди.
Куёвингизнинг кечаси дайтишига урганиб крлгандим,
дарчадан карамадим. Бирок, u ичкаридан бекитилган
эшикни очишим керак-ку. Урнимдан зурга туриб,
эшикка бордим-да, кимлигини сурадим.
«Биз! — деди таниш овоз. — «Хужайин»ни олиб келдик,
Осиё гузали! У бугун купрок, ичиб куйди». .
Зулфинни туширган захотим хужрага Иван, Руслан,
Дюма бостириб киришди.
«Иноят ака дани?» — деб сурадим ортга чекиниб.
«Биз билан кетасан», — билагимга чанг солди Руслан.
«Торт кулингни!» — силтаб ташладим.
«Эринг сени тунги барда бир кути сигаретага, «Пётр
1»гаалмашди, — деди Дюма,—Алдасам, тил тортмай улай!
Биз билан кетишдан узга чоранг йук,. Куч ишлатишга
мажбур к,илма!»
- «У \еч кдчон уз хотинини сотмайди!» — дедим.
- «Хохласангт-эринг-билан-юзма-юз-киламиз. Хозир хам
уша барда ичиб утирибди», — деди Иван.
Улар менга ташланишди, кулимга илинган нарсаларни
отиб, одамларни ёрдамга чак,ирдим. Афсуски, овозимни
биров эшитиши даргумон эди. Руслан огзимга румолимни
бураб тикди.Шармандаи шармисор булишим, Россиядан
улигим кдйтиши хеч ran эмасди, отажон! Бахтимга кули
тирналиб кетган Дюма мени бир неча сонияга куйиб
юборди: чумичга ёпишдим ва сув кувурини беш-олти
марта урдим.Юк,ори кдватдагиларнинг сухбати кулогимга
чалинган эди:' бир куни кдйси бирлариникига Угри
кирибди. Уй эгасини кувурга бопгаб, огзини скотчлаб
кетибди. Хонадон сохибининг кулида узук бор экан,
бармоги сингунча кувурни так,иллатибди. Кушнилар сув
кувурининг тинимсиз так,иллашидан сезишибдики, бу -
сигнал, кимнингдир уйида фалокат руй берган.
Зуравонлар мени хужрадан тортк,илаб чикдришганида,
102
V V-
Кил устидаги такдир V
даётдан умидимни уздим. Россияга келган кунимга
лаънатлар укддим. Бирок; жонимга оро кирган иккинчи
вок;еа содир булди: малъунлар мени машинага судраб
келганида, биринчи кдват деразаси очилиб, рус
кампирнинг даддагали овози эшитилди:
«Безорилар! Кузим бир километр нарини куради!
Машинангнинг ракдмини дозирок, милицияга айтаман!»
«Алжирама, ялмогиз! Ётиб ухла! Тушингда чолингни
курасан!» — масхара хилишди йигитлар.
«Сенлар х;ар хдфта келасанлар, даммангни танийман! —
деди кампир. — Бир замонлар милицияда ишлаганман!»
«Ишлаган булсанг, нима бупти? Биз бу аёлни эрининг
олдига олиб бораяпмиз!»
«Касал авлод! — сукди кампир. — Машинангнинг
русумини, ракдмини, учалангнинг ташк;и белгиларингни
айтишга мажбурладинглар, энди узларингдан куринглар!
Гастарбайтер келинчак кувурни так,иллатдими, демак,
бу тревога! Бечорани уй тагидаги ертуладан угирлаш
сенларга кднчалар димматга тушишини эртага билиб
оласанлар! Отасининг пулига кутурган куппаклар!
Холларингга маймунлар йиглайди, янги фашистлар!»
Зуравонлар тухтади.
«Бас килайлик, — мингиллади Иван. — Кампир ростдан
х;ам бошимизга бало булади».
«Х.али келамиз, — куйиб юборищди мени. — Эринг
сени бизга сотди! Бу — факт! Биз олиб кетолмасак, узи
элтиб беради! Тушундингми?! Ким гапида турмаса,
Холига вой!»
Отажон, бахтим бор экан, кутулиб долдим. Орадан
бир соат ^тиб, Иноят оёкда зурга турадиган холда
кдйтди. Унга йикпаб тармашдим. Айбини тан олмади,
-мени восвосга чикдрди. Одам угирлашларига бир бахя
Колганига бошкд кушнилар хам шодид-ку! Юзим к;ора
булганида дардимни кимга айтардим? Шармандаликка
чидаёлмай узимни осиб улдирардим.
, Эртасига сизга кунгирок; дилганимда, куёвингиздан
юз
Азамат К^ОРЖОВОВ_____________________________________
газабландингиз. У билан телефонлашгач, бирдан \овур-
дан тушдингиз. Иноят менга айтган сафсаталарни
сизнинг \ам кулогингизга куйди, иккимизни минг бир
Касам ичиб алдади. Шанба куни булгани учун барда хар
доимгидан купрокутирганмиш, захар-заккумдан уч хисса
ошик,ча отганмиш. Бир пайт сигарети тугаб крлибди,
бармен «Пётр I» йукдигини айтибди. Хазил-хузул авжига
чиккан эмасми, бойвачча улфатлари: «Агар хотинингни
бизга берсанг, сураган сигаретангни бир дакикада топиб
келамиз», дейишибди, гаров бойлашибдилар. Шу гапдан
сал олдин Дюма деган улфати Иноятга: «Угай опамга
уйланиб, Россиядан олиб кет, шу йул билан ундан
кутулмасам бошимга офтоб т'егмайди» деган. Куёвингиз:
«Биринчидан, улардек мает эдим, нима гапираётганимни
яхши англамасдим, иккинчидан, улар билан яна хазил-
лашаяпман, деб уйладим, ахир шунака мавзуда хазил
кетаётган эди», — деди. Ишондик хам дейлик, ота,
аммо мастми, балои баттарми, хеч замонда эркак киши
------------хот.инини-уртага_куйиб_хазилдашадими? «Иккинчи марта
такрорланмайди», «Ушалар билан алокамни уздим» ва
Хоказо гаплар билан осонгина кутулмокчи. Хозир юртга
Кайтсам, газаб устида кдматади, деб куркдяпти. Чиндан
арз килай, аэропортдаёк бунака одамфурушларнинг
оёгини ерга теккизмай олиб кетишади...
- Нима булганда хам кадримни бир кути сигаретага
тенг килган хотинфуруш билан яшамайман, ота!
Мени кечиринг! «Россияга бораман», «Россиядан олиб
кетинг» дея бошингизни котириб юбордим. Х°ЗИР
кузимга факат жоним куринаяпти! Бугунги хазили
эртага чинга айланади! Мен куркаяпман, жуда-жуда
куркаяпман. Кднийди тинч, осуда махалламда эмин-
эркин, бехавотир юрсам, тикувчилигим оркасидан
аввалгидек аёлларга ёрдамим тегса, азиза булсам. Аёл
кишининг, айникса, ёш келиннинг урни уйида экан.
Сиз: «Дарров кайтма! Бундан бу ёкка хеч ким хафа
Килмайди!» дейсиз. (Ва буни йул харажатларини уйлаб
104
___________________________ Кил устидаги такдир V
айтаётганингиздан хурлигим келади!)’ Хуп, сизнингча,
Иноят уларни дуст тутиб, хазиллашган экан, лекин
бошимга бало ёпирилгани чин-ку! Шунинг узи менинг
Россиядан кетишимга, касофатлардан узокдашишимга
етарли эмасми? Иноят бу ерда паспортимни бермаётган
экан, сиз у ёкда: «Ахмокдиликни йигиштиради»,
деб йшонсангиз, кунглим эса кунмаса, нима килай,
айтинг? Иноятнинг максади, мени бир йил олиб колиб,
Ховуримдан тушириш! Сизники-чи, ота?
Кеча бир одам эшик так,иллатди. Узун кора пальто
кийган, буйинбогли, жиддий киши. У: «Сизни манави
суратдаги йигитлар угирлаб кетишмокди булибди,
ростми?» — деб скради зуравон бойваччаларнинг фото-
расмини курсатиб. Мен чакирилмаган медмонни
милициядан деб уйлаб, Иноятнинг камалишидан
куркиб, ёлгон гапирдим.Нотаниш киши кетди.Кетаётиб,
телефон ракдмини колдирди. «Фикрингиз узгарса, менга
кунгирок килинг. Биз учаласиницг хам кулогидан чузиб
куямиз», деди. Гаплари тагмаъноли, кузлари куркинчли
эди. Кизиги, нега у менга мехрибончилик килаяпти?
Телефон раками ёзилган когознинг оркасига: «Се у Римъ
кричать подъ саблями Половецкими, а Володимиръ
подъ ранами. Туга и тоска сыну Глебову!» деган сузлар
ёзилган экан. Рус тилини билсам-да, хатга тушунмадим.
У киши нима демокчи? Мени Россияда яна кандай
кургиликлар кутаяпти?..»
Дафтарнинг бир неча сахйфасига майда, бежирим
Харфлар билан ёзилган мактуб шу жойда хотималанган
эди. Лобар ух тортиб, варакдарни ойна устига куйди-да,
амалдорга куз тикди.
— Анатолий Иванович, — деди амалдор.
— У ким? — суради Лобар.
— Мен, — узини оркага ташлади амалдор. — Хат билан
Хам, камина билан хам бирйула танишдингиз. Икки
йигитнинг бошига етган суикасдлар хакида гапираман,
кулок солинг. Шу йил май ойида, яъни гастарбайтер
105
Азамат КрРЖОВОВ
аёлни ертуладан судраб чикканларидан сунг икки ой утиб,
углим ва икки ypTOFH Истра яцинидаги кичик урмончага
—- хорд-ик—ч-икаришга- беришади-. - -Шундоккина -дарё —
буйидаги уйга кунадилар. Кабобхурлик, ичкиликбозлик
бошланади.
Улар билан уч киз дам бор эди. Дюма ёнидаги кдзнинг
истагига кулок солиб, урмон ичкарисига^ киради.
Кирганда хам бор-йуги уч юз кладам ичкарига. Уша ерда
урмоннинг эманзор кисми бошланадиган кияликда
куённи куриб колишади. Бизда, май ойида урмонда
куёнлар куп учрайди. Табиий \ол, киз кувончдан
кийкирйб юборади, йигит сархуш эмасми, илхоми
жушиб, куённи кува кетади. Кдчонлардир аганаб,
' чузилиб ётган эмандан сакраб утган Дюма кулларини
ёйиб йикилганини курган киз янада кикирлаб кулади.
У «йигитим томоша куйяпти», деб уйлайди. Эмандан
утиб караса, Дюма конга беланиб, улиб ётибди. Бошига
Шимолий Америка хинДуларининг болтаси — томогавк
Кадалган эди. Кизнинг терговда айтишича, у урмонда
----- Хеч—кандай одам шарпасини -курмаган, хаттоки, жанг
болтаси кандай учиб келганини, Дюманинг бошига
санчилганини хам пайкамаган.. Экспертлар томогавк
кулбола эканини, уттиз кадам наридан, рупарадан зарб
билан улоктирилганини аниклашган. Овчилар этигининг
изи милицияга ёрдам беролмади. Из бир. ярим чакирим
наридаги асфальтгача борган ва гойиб булган.
— Нега айнан хиндулар болтаси билан улдирган? —
суради Лобар.
— Аввал иккинчи суикасдни эшитинг, — жеркиб
берди Анатолий Иванович. — Кртиллик шов-шув булди,
Дюманинг душманлари исканжага олинди. Руслан-
дан хам шубхаланишди.' Иккисининг уртасида кичик
хусусий ошхона булган, ушанинг кирим-чикими
буйича фожиадан бир ой аввал талашиб-тортишиб
Колишган. Углим орага тушган, яраштириб куйган,
муаммо барибир тулик ечимини топмаган. Котил айнан
106
______________________________ Кил устидаги такдир V
Дюмани улдириш учун Истра урмончасига келгани
кундай равшан эди. Бошкдларда дам учи булганида,
профессионал болта улокдирувчига учта пандавакини,
уларнинг маъшукаларини улдириш нима. бупти?! Бирок;
барча тахминларни пучга чикдрган иккинчи суикдсд
содир булди. Дюманинг аянчли улимидан кейин узига
келолмай юрган углим ва Руслан кунларнинг бирида,
аникроги, учинчи июнь куни ресторанда отамлашадилар.
Кечки ун бирларда ташкдрига чикишади. Русланнинг
«Форд» машинасига етганларида, Иванга мен кунгирок;
килиб крламан. У тинимсиз сукинаётган уртогидан
узокдашиб, мен билан икки дакидача гаплашади.
Ортига кдйирилганида сукиниш тинган эди. Кизил
«Форд» олдида Русланнинг крраси дам куринмасди.
Хайрон булган углим машина ёнига боради. Руслан
кулида машина калитини тутган куйи гилдираклар
олдида чузилиб ётар, буйнидаги жародатдан кон сизиб
чидмокда эди. Бу гал котил пичодни ишга солганди. На
углим, на йуловчилар дотилни курган. Аксига олиб,
кузатув камераси урнатилмаган дудуд эди.
Анатолий Иванович уч дона карта чикарди.
Карталарнинг оркаси буткул кора, ички томонида кора
либосли валет сурати акс эттирилган, кулидаги найза
учида одам боши тасвирланган эди.
— Уч йигитга аталган уч дона карта, — деди Лобар.
— Кора карталар дакида нима билсангиз, гапириб
беринг. Дюма улдирилган жойдан биринчиси топилган.
Иккинчи карта Русланнинг «Форд»ига кистириб кетилган.
Учинчиси асфальтдан, анави гильзалар ёнидан топйлди.
Углим битта курикчиси билан кариндошимизнинг
ресторанига кирган. Ресторандан чидкан задоти киллер
«Макаров»дан устма-уст етти марта уд узган. Мен
тайинлаган дуридчи дам жавоб уди отишга улгурган.
Бахтимизга шу пайт кучага инкассатор машинаси
бурилган. Киллер куролланган давлат хизматчиларидан
чучиб, мотоциклга утирган-да, катта тезлйкда куздан
107
Азамат КОРЖОВОВ
йуколган. Хеч ким ортидан кувмаган. Шундай килиб,
Кулимизда учта кора карта, Лобар! Каменкадаги суикасд
чогида бирорта карта топилмаган, демак, жиноятчилар
Уз курбонлари ёнига факат бир марта бундай картанй
ташлаб кетишади. Нега уч йигитга профессионал
жиноятчи ёпишиб олди? Кимнинг кунглини шу даражада
Колдиришганки, улимга хукм этишган? Кднийди \ам-
маси фильм ёки китобдаги вокеалар булиб чикса!
Вокеалар сизга' киноларни эслатмаяптими?
— Кискаси, котилликлар хужрада яшаган келинчакка
бориб такалади, демокчимисиз?
— Гастарбайтер келинчак Иноят билан ажрашиб,
иккинчи марта турмуш курган. Иккинчи эри илк никох
кечасиёк изсиз йуколган.Ота-онаси куёвимиз деб уйлаган
одам бутунлай бошка кимса экани хусусида бизга далил
тушмагунча алокадорлигига ишонгим келмади. Унинг
сирли никох кечаси хакида хам гапириб бераман. Диккат
билан тинглашингизга тугри келади, Лобар.
— Ралати тарих, — деди Лобар.
_ Хаккига кучганда, Анатолий Иванович сузлаётган
вокеалар, куроллардан колган гильзалар, кора рангли
Карталар таъбини тиррик килганди. Булар етмагандек,
никох кечасида куёв ерга кириб кетибди-ю чимилдикка
бошка нусха кирибди.Куёв туй кунидаги куёв эмаслигини
келинчакнинг ота-онцси ханузгача билмасмиш.
— Аввал кулок солинг, фикрингиз хозирча картмо-
нингизда турсин, — деди Анатолий Иванович. —
Ёлгиз утлимнинг хаёти устида ran кетаётганда, менга
ишонмасликларини, пичинг килишларини, булмаьур
хаёлларга берилишларини хохламайман.
— Тушунарли, аммо накадар ишончсиз маълумот, —
нихоят, Лобарнинг коши чимирилди. — Бизнинг урф-
одатларни, одамларнинг феъл-атворини билмасдан
гапираётганингизни тушунинг. Куёвни алмаштириб
куйишади-ю атрофдагилар сезишмайдими? Сиз сафса-
таларга ишонгансиз.
108
__________________ Кил устидаги такдир V
— Юра! — амалдор овозини баландлатди. — Иноятни
олиб киринглар!
Лобар ортига кизиксиниб даради.^ Очик эшикда
мактубдаги ношуд эр намоён булди. Йигирма саккиз-
уттиз ёшлардаги кррачадан келган, меднатда пишган,
кузларида алланечук локдйдлик, диссизлик, таъбир
жоиз булса, акдсизлик зухурланган йигит куринди.
Тансокди бусагадан кдйтди, Юра Иноятни Анатолий
Ивановичнинг рупарасида тухтатди. Юрага ишора
КИлинди, у сузсиз чикиб кетди.
— Хатда ёзилган Иноят шу, - деди Анатолий Иванович.
Лобарнинг кизикиши дарров сунган эди, у бир оз кадр
инган кузларини йигитга тикди. Йигит Лобарнинг узбек
аёли эканини фахмламадими ё саломлашишни эсдан
чикдриб куйганми, мик этмади. Назарида, Лобарга
ухшаш аёллар кимларнингдир жазмани булиб туюлса
керак. Нигохддан бошка кдндай маъно укиш мумкин?
— Келинчакнинг сирли тарихини эшитинг, — деди
амалдор. — У отасига мактуб ёзади-ю нима учундир
юбормайди. Орадан бир дафта утгач, хужрадан
паспортни ахтариб топади-да, ватанига ёлгиз жунайди.
Ушанда маош олмаган, деч кимдан карз сурамаган,
Кулига каердандир бир даста пул тушган. Тошкентга
Кийналмай етади. Сунгра Тошкент-Бухоро самолётига
чикади. Умрида якка узи катта шадарларга бормаган,
терминалларда юрмаган келинчак барчасини деч бир
Кийинчиликсиз, довдирмасдан, аник, пухта бажаради.
Йноятнинг уйига эмас, ота-онасиникига боради. Эри
уни Москвада бир кути сигаретага алишганини пеш
Килиб, ажрашади, Иноят билан энди яшамаслигини
дадил, катьий ва асабий долда таъкидлайди, ота-
онасининг насидатларини писанд этмайди.Курпа-тушак,
мебеллар, сандикдар олиб кетилганини-эшитган Иноят
хам ажрашиш фикрини билдиради. Чизган чизигидан
чикмайдиган хотинни орзу киладиган гастарбайтер эр
Содибанинг жавобини беради ва ундан кутулади...
109
Азамат В^ОРЖОВОВ _
— Келинчакнинг исми Сохиба экан-да?
— Ха. Орадан бир ой утиб, Сохибага Тошкент
-вилоятида-яшовчи-Хелбой-дег-ан-йиги-тдан-совчи-келади------
Холбой чет тиллар институтини битирган булиб,
Тошкентдаги Италия фирмасида таржимон эди. Бир йил
мукаддам хотини билан ажрашган экан. Бухородаги узок
Кариндошиникига келиб, Сохиба хакида эшитганини,
учрашганини, ёкдириб колганини совчилар оркали
айттиради. Сохибанинг ота-онаси расмий. ажрашмаган
Кизларини бир ой утар-утмас олис тошкентлик йигитга
узатиб юбормасликларини билдиришади. Сохиба ажра-
шиш фикридан кайтмаслигини, Холбойга турмушга
чикишини айтиб, икки оёгини бир этикка тикиб
тураверади. «Иноят мени хор килди, Холбой кддримга
етади! Биринчи турмушим бузилганидан кейин Бухорода
Кандай яшайман, ахир?!» дейди. Шу орада суд жараёни.
уз-узидан тезлашади. Уч ой утгач, июнда. ёш хотин
иккинчи эрга — Холбойга турмушга чикдди. ~ Италия
фирмаси Холбойни хорижга жунатишга кдрор килади.
^Уйнинг_учинчи~куни-келин-куёв -Европага йуд олади —
Ушбу хат кулга киритилгач, биз Сохибанинг хам изидан"
тушдик. Одамларимйз Римга бориб келди. Биласизми,
улар Италиядан кандай хабар жунатишди?
Лобар амалдорга эмас, Иноятга куз ташлади. Афтидан
йигит рус амалдоридан юрак олдириб куйган булиб,
дахшатли хукмни кутарди.
— Бунинг собик хотини уша таржимонга турмушга
чидмаган экан! — огзидан пуфак сачратиб -тутаеди
Анатолий Иванович. — Таржимон хеч кими йук етим! На .
Бухорода, на Тошкентда кариндбши бор! Сохиба халкаро
жиноятчилардан бирига хотин булган, эл-юртнинг, ота-
онанингкузини щамгалат килиш учун Холбойдан кугирчок
сифатида фойдаланишган. Ха, Холбой хеч кандай куёв
эмас! Роль уйнаб берган сохта артист! Мен ёрдам сураб
ташки разведкага мурожаат килдим. Хозирча Сохибанинг
иккинчи эри ким эканлигини аникдашгани йук- У кирк
110
______ Кил устидаги такдир V
беш-эллик ёшлардаги одам. Шахси аникданмаган,
тахминимизча, Узбек. Дини — ислом. Олигарх булмаса-
да, нидоятда бой одам! Жиноят оламидаги авторитет!
— Куп нарса аникдабсиз, — деди Лобар. — Мен кандай
ёрдам бера оламан? Халкаро кимордан кетганман,
«казино»ларнинг эшиклари дам така-тад беркилган.
Халкаро жиноятчилар билан умуман алодам йук
— Менга тайинсиз гаплар гапирманг, — бош чайкади
Анатолий Иванович. — Куринишимдан булмагур валди-
рашларни эшитадиганларга ухшайманми?
— Мадсадингизни айтинг. Бу йигит бошимизда
Качонгача суппайиб туради? Жавоб беринг, ишига
кетсин-да, долларини ишлаб, онасига юборсин!
- — Хозирча у бизга керак, — деди Анатолий Иванович
бир оз довуридан тушиб. — Олдингизда бир-икки обиз
сурок килсам.
— Хул, — оёгини чалиштириб, диванга суянди Лобар.
— Москвада яшаган чогларингда, дужрангларга узун
Кора^пальтоли кимса кёлганини курганмисан?
— Йук, курмаганман, — жавоб берди Иноят.
— Хотининг Россиядан осонгина учиб кетган. Унга
кимдир ёрдам берганига ишонасанми?
— Юз фоиз ишонаман. — бош силкиди Иноят. —
Содиба кариндошларига дам айтган экан, деч дам
дийналмаганини, дурдмаганини, яхши одамлар ёрдам
берганини.
— Хиёнатини сезганмисан?
— У биров билан юришига ишонмаганман. Нима
булса, мен билан ажрашгандан кейин булган.
— Хатда ёзилган узун кора цальтоли киши Москвадаги
дужрангларга келиб: «Эринг билан ажраш, сенга
уйланаман, чет элда бой-бадавлат яшайсан», деса,
сенингча, хотининг кунармиди? ~
Бардаги тушунмовчиликдан сунг мени шунаканги
ёмон куриб долгандики, огзига келган гаплар билан
дакорат киларди. «Сенга тегиб нима курдим?!», «Эсиз,
данча йигитлар оркамдан юрарди, нега сени танладим?»,
111
Азамат КОРЖОВОВ_________________ ________ ___________
«Ажрашаман! Бир умр хеч кимга турмушга чикмайман!
;________ Хамма эркак бир гур!..»
— Бойга тегиб, кузингни куйдираман, демаганми? —
Анатолий Иванович Иноятдан куз узмади.
- Демаган.
- «Сени хам, учта рус улфатингни хам улдиришади»,
деб огохлантирмаганми?
— Сохибадан ундай гаплар чикмайди.
— У хорижда яшаяпги! Эри халкдро жиноятчилардан
бири, — деди Анатолий Иванович. — Хужрадан топйлган
хатда ёзилган «^алинеъмат» хакида сенга бир огиз хам
гапирмаганми?
— Бир огаз хам гапирмаган. Сиздан яшириб нима
Киламан?
— Мен келтирган маълумотларда айтилганидек, у
таржимонга турмушга чикмаганига ишондингми ё сирти
ок;, ичи кора бандамисан?
— Ишондим, ишондим.
___________~Нима учун дарров ишондинг? Шунга ухшаш вокеани
аввал эшитганмисан? Яъни Урта Осиёда тез-тез булиб
турадими? - •. .
— Тез-тез эмас... — Иноят Лобарга караб куйди. «Бу аёл
ким экан?» деб уйлай бошлаган эди 4ofh.
— Гапирсанг-чи! — койиди Анатолий Иванович.
— Аввал эшитгандим, йигирма ёшли кизга эллик ёшли
пулдор уйланган. Бизда гап-суздан куркишади. Шунйнг
учун пулдор «ёлланма куёв» топган: Куёв ёш йигит
эмас, неварали эркак эканини кёлиннинг узи, пулга Уч
онаси билган, холос. Сир кейинчалик очилган, унчалик
шов-шув булмаган. Пулдор хакида «яна бир хотини бор
эмйш», деб куя колинган.
- Курдингизми? — иддао билан деди Анатолий
Иванович Лобарга.
— У уйланганми? — Лобар Иноятга ижирганиб ишора
килди.
- Уйланганмисан? — суради Анатолий Иванович.
112
._________________________ Кил устидаги такдир V
— Шароитимни яхшиласам уйланаман, — деди Иноят.
— Шошиб нима диламан. Курдик хотин данада эканини...
— Юра, буни олиб кет, — буюрди Анатолий Иванович.
Хонада Лобар иккиси долишгач, малла чарм сумкасидан
сурат чидарди. — Шерхонова Содибанинг фотосурати.
Лобар оппод кофтада утирган гузал жувоннинг ёндан
туширилган суратига дараркан, юраги орзикиб кетди:
не ажабки, деворда «Kavkaz» сузи жилоланарди. Жувон
йигирма ёшларда булиб, сочи инглиз хонимларининг
1970-йилларда русум булган тулдинсимон урфда
турмакланган, маллага буялган, товланарди. Кулида ва
кулогида бижутерия тадинчодлари кузга таШланса-да,
жувон бадавлат экани сезиларди. Кузларида чаднаётган
бахтиёрлик шуьласи уйлантириб дуярди кишйни.
Нимадан шод: бойга хотин булганиданми, аввалги
эридан мислсиз равишда шафдатсизлик ила дасос олаёт-
ганиданми?
— Машдур Бромптон Роудга ёндош кучада жойлашган
ресторан, — изохдади Анатолий Иванович, — Хабарингиз
булса керак, Бромптон Роуд Римда эмас, Лондонда.
Суратдаги «Kavkaz» ресторани содиби эса Пулат Фазли-
адмедов. Сиз уни танийсизми?
— Кдёкдан танийман?!
— Биз шуни дам аникдадикки, Пулат Фазлиадмедов
Рим шадридаги Витторио Венето кучасида, ун учинчи
июнда юз берган отишмада гойиб булган. Она шадри
Грознийга дам, ресторани жойлашган Лондонга дам
дайтмаган. Сиз, Лобар, шу ресторан эгасининг собид
хотинисиз.
— Ё алдазар, ran Шомил ака дадида кетаяптими? У
данадасига Содиба билан...
— Тухтанг! — шартта гапни кесди Анатолий Иванович.
— Содиба Шомил билан яшамайди. Каменкадаги
суидасддан кейин углим удишга, Англияга жунаб кетди.
Бир неча йил шу бадонада Лондонда яшаши керак эди.
Унга дуридчи тайинладим, суидасдларга алодадор барча
113
' Азамат КОРЖОВОВ • - - ^..д- ~. ■.
шуб\али шахсларнинг фотосуратларини бердим. Углим
сахий, очиккунгил йигит. Россиялик танишларини
учратиб, улар билан «Кавказ» ресторанига кирибди. Биз
бу пайтда аллакдчон Сохибанинг^ изидан тушгандик.
Уни Италиядан ахтараётгандик. Уша куни Иван ва
дустларидан атиги бир неча стол нарида утирган Сохибани
курган курикчи углимни зудлик билан ресторандан
олиб чикиб, квартирамизга яширган. Суицасд килишга
уриниш аломатлари сезилмаган, аммо углимга Англияда
Хам улим тахдид солаётганига, калаванинг учида Сохиба -
деган юртдошингиз борлигига тулик амин булдим.
— Англия полицияси Нега^жим?
— Кандай исботлайман? Ута вахшийлик, ута усталик
билан кртилликни амалга ошираётган жйноятчиларни
Сохиба полициянинг босими остида топиб беради,
дейсизми? Сиз, Лобар, Россиядан Козогистонга -чикиб
кетасиз. У ёкдан Лондонга учасиз. Сохиба билан учрашиб,
углим ва икки уртоги -кимнинг кора руйхатига тушганини
аниклайсиз. Кднча пул керак булса, тулайман. Буюртма
____ берувчини ва профессионал котилларни топишимиз зарур.___
. — Углингиз «айби» борасида кандай фикрда?
^.... — Кимга .нима. ёмонлик килганини, кандай калтис
ипптааралашганини эслолмайди.
— Углингизга тулик ишонасизми?
— Ишонаман. Нима, у энг- якин уртокдарини улдириб,
узига-узи суикасд уюштирадими? Крлаверса, утган вакт
мобайнида Иван Федерал хавфсизлик хизмати, милиция,' ■
прокуратура терговларига юз марта чакирилди, босган
изи кайта-кайта текширилди. Органнинг фикрича,
улдирилган йигитлардан бири йирик жиноий уюшмага
алоцадор, шериклари унинг касофатига колишган.Бирок
мен бутунлай бошка одамдан гумондаман. Курасиз,
орган эмас, мен хак булиб чикаман.
— Айб факат Сохиба Шерхоновадан кидирилаяпти,
ХМ-м.„ — уйга толди Лобар. s .
— Углим ва дустлари Сохибани ертуладан судраб
114
______________________________ Кил устидаги такдир V
чиддач, эртасига нотаниш валинеъмат пайдо булган.
Ким узи у? Шундай кайфиятдаки, кимдир уч улфатнинг
устидан арз дилса, учаласини хам биттама-битта улдирса!
Майнавозчилик, жиннилик, бориб турган тентаклик!
— Тугри, — елка дисди Лобар. — Улар Содибани
дужрадан судраб чидаришган, лекин дарров дуйиб
юборишган. Вадшиёна дасосга дожат йуд.
— Ёш хотинни узига огдирган кимса рудий касал,
кутурган донхур, — деди Анатолий Иванович даструмолда
пешонасини артиб. — Эдтимол, уч уртод кузига ёмон
курингани учун шугина бадонада дон тукаётгандир?
Савдойилар бор, Лобар! У ёш келинчакка данаид
усул билан уйлангани дам далил эмасми? Содибани
дамодда тидданимиздан сунг улим машинаси тухташига
ишонмайман, чунки Содиба шунчаки бадона объекта!
Мана, нега сиздан ёрдам сурадим!
— Улар мен билан богланади, деб уйлаягтсизми?
— Йуд, сиз улар билан боЕланасиз.--
— Кора дарталар-чи?
— Нима дора дарталар?
— Кора дарталарни юборган одам диморга, эдтимол,
халдаро димор уййнларига алОдадор кимса булиб
чидса бу ишга киришганимда, у мен билан боптаниши
эдтимолдан холи эмас. Унутманг, димор оламида
мени жуда яхши танишади. Каерга бормай, аввало,
диморхонадагилар хабар тбпишадй.
Шунадами?
— Шунада деб уйлаймаН. .. .
— Сизга одам бераман. ЁлГиз "жунатмаслигимни
фадмлаган булсангиз керак.
— Атрофимда махсус гурудингиз ишлайди. Шуни
назарда тутаяпсизмй? 4 ;
_ ЙУК ’ . ■ ,7-'1 '
— Эркак дамрод ке£ак эмас. Хамрбдидан кеча-ю кундуз
айрилмайдиган аёл Деб *$У^йилка;санЫШ янгиЛап/сйз.
— Розилигингиз учун миннатдорман.
: .< 115 . ;
АзамэтХОРЖОВОВ ■ ' --
— Аксинча, рози эмасман, Анатолий Иванович! ,
— Хар холда, Англияга боришга рози булдингиз-ку, —
'деди“амалдарг^=_еизга'тсур_сатадиган'охирти‘'нарсам^бу7:г
Амалдор яна бир фотосурат чидарди. Ун етти-ун
саккиз ёшлардаги содибжамол киз денгиз буйидаги
думлодца, чумилиш кийимида утирарди. Жилмайишида
самимийлик сезилса-да, Лобар навнидолнинг рус
амалдорига хизмат дилишини уйлаб, тасаввурини
■узгартирди. .-
— Исми Мадина, абхаз дизи, — дея урнидан турди
Анатолий Иванович. — Шомилнинг ресторанида
коса-товод ювувчи булиб ишларкан. Тагин у дакда
ёмон хаёлга борманг. Лондонга жосуслик миссиясини
адо этишга аввалдан^юбормаганман, шахсан менинг
Шомилда учим йуд. Углимнинг муаммоси чидиб дол-
гач, Мадинани топдик. Хозир коллежда удийди, буш
вадтларида «Кавказ»да тирикчилигини утказади; У собид
эрингизнинг уйнаши эмас, деб умид диламан.
— Олтмишг-а ядинлашаётган халдаро жиноятчининг
тиаъшудаси эмаслигидан умидвормисиз?” — Лобар” лаб-
бурли., — Шомил ака сиз уйлаганчалик хотинбоз эмас..
— Москвадаги куй даватли уйлардан бирининг
ертуласида яшаётган келинчак дам суюдоёд эмасди, —
деди Анатолий Иванович. — Одамнинг ташди куриниши
секин-аста узгаради, туйдулар, анидроги, нафс жуда
узгарувчан мавхум мавжудот.
— Пок келинни суюдоёд деяпсизми?
— Касби шунада эмас, албатта. Айтмодчиманки,
донуний эридан воз кечиб, пулдор эркакка турмушга
чидци. Бу унинг хатоси. Бизга зарари тегадиган дил-
мишлари учун эса боши билан жавоб беради.
— Боши билан жавоб бермаслигига даракат диламан,
— деди Лобар. — Углингиз тирик! Сиз урушда дозирча
Каменкадаги уйингизнинг синган ойнасидан бошда деч
нарса йудотганингиз йуд. Унинг... Содибанинг таддири
чиндан-да меникигаухшаркан.Учрашаман, гаплашаман,
116
Кил устидаги такдир V
тугри келса, далтис йулларимни дам дуймайман, аммо
юртдошимни сизга тутиб бермайман.
— Уларнинг найрангига... — огиз очди Анатолий
Иванович.
— ...уйнамайман, — шартта жавоб дайтарди Лобар. —
Пул учун яшамаслигимни биламан. Россияга димор ва
донхурлик билан боглид дора кунларимни якунлаб,
ёругликка чидиш учун келганман. Сафарим фадат
Россияда эмас, Европада дам давом этиши мумкин эди...
— Давом этади дам, — бош иргади амалдор.
Лобар урнидан турди. Улар дул дисишиб, жунгина
хайрлашдилар.
***
Пастда бошда машина кутмодда эди. Лобар орда
уриндидда утиргач, дайдовчи елдек учирди. Пешин
4ofh Домодедово аэропортидан даволаган самолётнинг
биринчи класс булимида Лобар дам бор эди. У Козо-
fhctoh пойтахтида узига ажратилган уйга кириб, бир-
пас мизгиди. Хдмшира чадирилган эди. Яраси дайта
боглангач, авайлаб ювинди-да, иккита сафархалтага
жамланган бир дунё либослардан Англия сафари учун
мосларинигина танлади. Руслар алламбало куйлакларни
дам раво куришганди.Булардан ташдари, пластик карта,
надд пул, Лондонда ишга тушадиган телефон — барчаси
мудайё эди. Кузгуга дараган Лобарнинг бир нарсадан
к^нгли тулмади: унга худди Содибаники каби бижутерия
етишмаётган эди.
Журналдан дуконларнинг телефон радамларини
ахтарди.
— Алло, бижутерия дукони эшитади, — мулойим овоз
дулодда одиб кирди.
— Кечдурун олтида дуконга бормодчи эдим, — ташриф
этиш вадтини айтди Лобар. — Д^кон очид буладими?
— Биз еттигача ишлаймиз, дурматли харидор. Сиз
учун буржингизга, касбйнгизга, соглигингизга,
117
Азамат КОРЖОВОВ ’'
эътикодингизга караб, бижутерия такинчокдаримиздан
_______ топиб беришни сидкидилдан уллалаймиз. Кумуш-
симонлар, тилласимонлар кизиктирадими? Минерал
тошларнинг шайдосимисиз? Ёки...
— Роппа-роса олтида дуконингизда кутинг!
— Хул, — хушмуомалаликни куймади сотувчи.
Лобар овкатлангач, карта уйинлари хаёлидан нари
. кетмади. Назарида, у суперпрофессионал киморбозлар
давраси учун яроксиз уйинчига айланганди. Кдртага
ундовчи рухий кучни сезмади. «Шоирлар ил\ом келмас-
лигидан, ишчилар ишнинг ёкмаслигидан кдйтуриши
— бари бир гур, — уф тортди у. — Карта уйнамаслик
— орзуйимдаги бахт. Гунохлар учун илхом келмаса,
келмабди-да».
Юртига, Самаркандга кунгирок килди. Москвадаги
•шифохонада онаси билан телефонда гаплашганида
Россияда янги бизнес бошлашга тугри келиб колганига
ишонтиришга уринганди. Онаси овозини эшитганданок
_______ унинг бемор эканини пайка,ли. «К,аерласан?_Туг-рисини
айт!» — тергади бугилган овозда. «Россиядаман, бир оз
-шамоллаганман, Парвиз яхшими?-— гапни бурди Лобар
ушанда. — Мендан хавотир олаверсангиз, юрагимни
эзасиз, холос. Минг марта айтаман, ёш киз эмасман.
Хдром-хариш йулда хам юрганим йук- Яхши инсонлар
билан бирга муаммоларимни хал килаяпман».
Онаси бугунгхам хавотир исканжасида эди.
— Нега телефон килмайсан? Уйга кайтасанми, йукми?
■ - каттик-каттик гапирди. — Аёл бошинг билан бир
бизнес бошлайсан, бир клёкдаргадир йуколиб коласан.
Мени уйламасанг хам болангни уйла, барака топгур!
- Тугрисини айтинг, мени нима ишлар килиб юрибди,
деган хаёлдасиз, ая?
- Ёмон...
Лобар узини мажбурлаб кулди.
— Вой, ая-ей! Доим шунакасиз-а?!..
— Сен узинг доим шунакасан! Нима етишмайди, айт!
118
Кдл устидаги такдир V
— Етишади, дамма нарса етишади.
Лобар онасидан дайта-дайта узр суради. Парвизнинг
дам овозини согинганди, икки дадидача гаплащди.
Парвизга ёзги тугаракда тасвирий санъатдан «беш» бадо
дуйищибдй. Лобар бедад шод булганидан ноутбук coBFa
дилишга ваъда берди. Кейин даётига ёлгонлар ёпирилиб
кираётганини уйлаб, шифтга термилганча уй уйлади.
Хозиргина бижутерия дукони сотувчисини дам алдаган
эди. У дуконга 18:00 да бормодчи эмасди. Телефонимни
яширинча эшитишаётган булса, чалг-ишсин, деди. Онага
дам, фарзандга дам ёлгон тудиди. Ички овози суйлади:
«Кдчон яхши аёл буласан, Лобар? Чадиртиканлар усган
судмодларда сени отиб кетишади-ку, ахир! Улигинг
дузгунларга долади ёинки узингга ухшаган малъунлар
бензин сепиб, ут дуйиб юборишади, датго видолашув
куни — таъзия дам насиб этмайди сенга...»
У 16:10 да уйдан чидди. Тушкунлик вужудини чирмаб,
кунглига дил сигмаётган эди. Кучанинг кунботар
томонида дурилиши тугалланмаган бино кузга ташланди.
Юдори даватларида fhiiit тераётган дурувчилар куринди.
Лобар йулакдан шошиб бораркан, дурилиш олдида такси
тухтаб, кимдир тушди, сунг дурувчиларга дул силкиб,
алланималарни гапира бошлади. Лобар дадамини янада
тезлатди, далиги одам таксига дайтаётиб, беихтиёр
атрофига куз югуртирган дам эдики, Лобар дулини
кутариб, «ТУхтанг!» ишорасини дилди. Киши таксининг
эшигини тутган куйи синчиклаб даради, Лобарни
танимади. Та.нимасди дам.
— Менда ишингиз борми? — суради у дозод тилида.
— Таксингизда жой топиладими? — Лобар рус тилида
сузлаб, Чиройли жилмайди.— Икки куча нарида тушаман.
— Мардамат. Лекин биз Кудайберди угли кучасига
бораяпмиз.
— Ойнакулга ядинми? — журналдаги манзилни айтди
Лобар.
— Унчалик узодмасу... Икки куча нарида дам эмас.
119
... —Азамат“КОРЖОВ0В1 ------ <• - - - - - -----
— Хул, утирсам буладими?
— Булади.
—-У-Лобардан-каерлик-экани,-касби,-ха-тто-бошида-эри__
бор-йукдигини йул-йулакай суриштирди. Лобар бот-бот
ёлгонларни кдлаштирди. Крзок ишонмади 4ofh:
— Аёллар овга чикса, ёмон, — деди;
Лобар бекатда тушди-да, узини кеч ким кузатмаётганига
амин булгач, бошка таксига утирди. Анатолий Иванович
уни Лондонга не важдан,- Остона - шахри оркали
юбораётгани хакида яна уйлади. Хакикатан, катта уйин
бошланганга ухшарди. Лобар гуёки лотереядан чидиб
Колди ва улар картабоз аёлни жиноят тегирмонига хузур-
Халоват ила ташлаб юборишди.Назарида, рус йигитларига
уюштирилган суикасдца баайни русларнинг узлари- роль
уйнаётган эди. Хусусан, уч йигитдан бири, айнан тирик
Колгани — котил! Ёинки Ивандан хам кугирчок сифатида
фойдаланишаяптими? К.ОНЛИ томошалар бошида унинг
отаси — Анатолий Ивановичнинг узи турган булса ажаб
эмас. «Дустларини улдиришди, навбат энди унтимга!
-Хаммаеи-Сохиба-детан-жуврннинг-нулдор- эрининг- иши!----
Пулдор хозирда Европада яшайди, дини ислом, у телба
жиноятчи, кёлиб чикйши Урта Осиё...»'тва хоказо;- -
Лобарнинг гумонида Шомил хам йук эмасди. Балки
'барча куроллар Шомилни нишонга олгандир? У Римдаги
Котилликларда иштирок этгач, Анатолий Ивановичнинг
оркасида турганлар гимирлаб колишгандир? Шомилнинг
Римдаги можарода иштирок этиши рус амалдорларига
Кайси жихатдан богликдиги хозирча коронги эди. Дюма
ва Руслан Римдаги отишмадан аввал йук килингани
Хам жумбокни мураккаблащтирмокда эди. Иваннинг
узи маккорлик килаётган булса, нахотки, жамики
терговчилар йигитчага осонгина чув тушишган? «Ё
Шомил ака, ё Иван, ё Анатолий Иванович, лекин
Сохиба ва эри эмас», —деди Лобар ичида.
У жумбокнинг жавобини Англияга бормасдан туриб
ечишига кузи етмади. Шусиз- хам Шомилни топмокди
120
Кил устидаги такдир V
эди, дозирча рус амалдори coBFa дилган кемада такдир
уммонида суза к;олади. «Менга тинч кунларимни
кдйтариб бёр! — дейди чеченга. — Умрбод тинч ва осуда
хаёт кечирмокдиман! Атрофимда гунох . дарахтидан
узилган конли кдрталарни кдчон курмайман? Картами
унутишнинг йули каерда? Бировларни улдириб, узим
\ам отишмаларда куз юмсам, кутуламанми? Атрофи тош
билан уралган орол... У кдер? Англиями?»
Тушида Омонгул опа айтган икки ran. хам хаёлидан
нари кетмаётган эди: «Шомилни улдира оладиган
охирги аёлсан», «Сени аср намози куткдради». Ха,, дунё
узгармокда. Дунёни конунлар куткаради. Лобарни хам.
У бир уйнинг бекаси булиб утириш урнига жиноятнинг
асов отини чоптириб кетаётганида, кунларнинг бирида
ногохон буйнига сиртмок тушиб, маънавият водийсига
асира булади... Ёки мархумлар водийсига...
— Мени бижутерия дуконига олиб боринг, — илтимос
Килди Лобар.
— Арзон такинчокдар дуконигами? — пешойнадан
муралади таксичи.
— Х&, факат Ойнакул кучасидагига эмас.
Орадан хеч канча вакт утмай огзидан сув отилиб турган
аждархо хайкали якинида тухташди.-
— Анави ойнаванд дуконнинг биринчи кавати
бошдан-охир бижутерия, — деди таксичи. — Нефрит
танлашингизни маслахат бераман. Буйракка даво.
— Буйрагим огримайди.
— Унда лазуритни танланг.
— Кайси касалликка экан? )
- — Узимга койилман! Эркак .булиб мен биламан, сиз
эса...
— Кузни равшанлантиришини айтмокчимисиз?
— Йук, унинг энг катта хосияти хомиладор аёлларни
ёмон кузлардан сакдайди. Лазурит — само тоши! Сизга
омад, синглим!
Лобар такинчокдар дуконига кираётибу Сохибанинг
121
Азамат КОРЖОВОВ __ _______________________
фотосуратини куз олдида жонлантирди. Унинг
бижугериясида лазурит бормиди? ~ Агар бор булса,
гуминдаги ’ёпт хотии- домиладор.—Узлари-ни дунёнинг---
бир четини кутариб турган, деб уйловчилар диличини
домиладор аёлга дарши дайрадиларми? Ва бу аёл буткул
бегунод булса-чи? Тарихнинг кечаги жиноятчиси бугун
дадрамонга айланса, Лобар дайрон долмасди.У Шомилни
дунё мамлакатлари буйлаб, жиноят судмодларидан
ахтариб бораркан, мадсади фадат яхшилик булиши
кераклигига асло шак келтиролмасди.
— Узуклар, сиргалар, буйин тадинчодлари...Мардамат,
дайси бирларидан бошлайсиз? — хушкайфият-ла дарши- .
лади сотувчи.
— Узуклардан... Мен аввало бармодларимни уйлайман.
Шу он дукон эшиги шиддат-ла очилиб, дора кузойнак
таддан баланд буйли йигит кириб келганида, кесакидаги
дунгиродча безовта жиринглаб юборди. Хамма, шу
жумладан, Лобар дам дайрилиб даради.
— Мен билан юринг! — Нотаниш йигит Лобарнинг
-тиреагидан-тут-иб-д/логиг-а-шивирлади:-—Тадинчодларни
Франциядан оласиз.
— Кимсиз?
— Сафардаги содчингиз. Исмим Мадмуд. Менга
Анатолий Иванович топширид берган.
— Нега ишонишим керак?
— Ташдарида гаплашсак, дегандим.
Лобар ундан андиётган димматбадо атир исини дидлади.
Бир кунгли паспортини пештахта тагига отиб юбормодчи
дам булди-ю, шайтонга дай берди. Изсиз йудотишса,
даерда, дачон угирлаб кетишганидан паспорти дарак
беради. Бирод улдириб кетишларидан дурдар экан, нега
ватандан чидиб, хорижда юрибди? Бижутерияга изма-
из келган йигит анойилардан эмас шекилли. Уд узилса,
тепкида айб йуд. Зеро, fhihthh долипдан дурбон кучирган.-
— Бугун кечдурун учасиз, — деди Мадмуд.
— Буйрудни берган уша Анатолий Ивановичингиз
билан телефонда гаплашсам буладими?
122
Кил устидаги такдир V
— ПариЖда гаплашасиз. Хозир у йигилишда. -
— Мен Парижнинг «П» дарфини дам билмайман.
— Тилингиздан илинтирмокди эмасман, хуллас,
Козогистонлик сайёдлар таркибида кётасиз, — деди
Мадмуд Лобарни машинаси томон етаклаб. — Анатолий
Иванович сизнинг хавфсизлигингизни таъминлаш учун
жонини жабборга бераётганини тушунинг.
Йигит машина эшигини очди.
— Биз чеченистонлик жиноятчи Шомилдан хавфси-
раяпмиз. У Италиядан чикдб кетгани дадида сигнал
тушибди.
— Оббо, — нолиди Лобар, — нега йуколиб кетган
одамдан куркдяпсизлар?
— Шомилни билмайдигандек гапирасиз-а?
— Кдерликсиз? — суради Лобар.
. — Узр, факдт ерлик эканимни айта оламан.
— Ха, албатта, — кесатди Лобар хам. — Хардолда
Марсдан эмаслигингиз кундай равшан.
- — Узбекча гапирганимдан дайратдамисиз? — Мадмуд
тезликни оширди.
— Аксинча, дозок тилида мурожаат дилганингизда ёда
ушлардим.
— Не ушун? Самарканга коп барамын. Озбектер жакси
адамдар.
—' Козокда гаплашолмаслигимни разведка ходимлари
билишади. Кур-курона талмовсирашни ёдтирмайман.
— Хм, разведка денг! Надотки, мен разведкачига
ухшасам?
— Булмаса, кимсиз?
— Жиноятчиман.
— Мен дам жиноятчиман, — деди Лобар. — Россияда
бировларнинг кулида долиб кетганимдан сунг даётим
буткул узгариб, такдирим тасаввур килиб булмас-
даражада чигаллашди. Оддий уй бекасидан шу тарика
Киморбоз, картабоз, котил, мафиоз аёлга айландим.
Гунодларимга тавба килганим дам иш бермагач, чет
элларда нажот калитини ахтариб юрибман.
123
-..-...Азамат-КОРЖОВQB-= .......
— Буларни биламан.
— Биласизми, йукми, деб гапирмаяпман, Махмуд!
__Ме.н_уй бекасидан чикканман, сиз-чи?_________ ________
— Филологман. <
— Жинурсин, кднакд филолог? Устимдан кулаяпсизми?
— Анатолий Иванович сизга хат курсатдими? .
— Курсатди.
— Унда шундай сатрлар бор: «Се у Римъ кричать подъ
саблями Половецкими, а Володимиръ подъ ранами. Туга
и тоска сыну Глебову!» Тугри айтдимми?
— Тугри, лекин бу паролми?
- Канала пароль?
— Сиз ростдан х;ам Анатолий Ивановичга хизмат
Килаётганингизни исботловчи, — деди Лобар.
' — Халиям ишонмаяпсизми? Мархамат, Юрага
кунгирок килишингиз мумкин, — телефонини узатди
Махмуд.
— Юра \ам шунаца эди, — телефонии олди Лобар.
‘ — Канаца? . ■’
----------=_Дон.и.шманд_М.енга_Ни1П.пе хацида маъруза укиди.
— Хеч ким онадан жиноятчи булиб тугилмайди, —
• •• ■ Махмуд машинани Лобар кунган уй кучасига бурди. —
Бола аввал богчага боради, кейин урта мактабга. Ундан
сунг ё касб-хунар билим юртида, ё инситутда укийди.
Уртада харбий хизмат хам бор. Балки у оила куришга
Хам улгурар. Кунларйинг бирида жиноятчига айланиб
Колади. Жиноятчи бориб тургани авом, эсипаст, колок
банда дегани эмас. Мендан Анатолий Иванович ёрдам
суради. Матн «Игор полки жангномаси»дан олинган.
Русларнинг мумтоз адабиёти.
Лобар Юрага богланди.
— Менга Анатолий Иванович керак, — деди у-.
— Сиз хакингизда энди Махмуд кайгуради, — жавоб
берди Юра — Бугундан бошлаб мен бу ракамда булмайман. '
— Режани батафсил айтишни урганинглар, —
эътирозини билдирди Лобар. — Асосий дона сифатида
124
Кил устидаги такдир V
шахмат тахтасида мени олга сурдингларми, кдерга,
Кайси йулдан боришимни билсам дейман.
— Режани батафсил билишни мен \ам хохдардим,
афсуски, иложи йук- Ок йул! Сизни телефонда узим
топиб оламан.
Лобар нарсаларини йигиштирди. Махмуд унга сайёхлар
таркибида эканини тасдикдовчи хужжат ва самолёт
чиптасини узатди.
— Авиачиптами? Менинг номимга?
— Сизсиз хал килишга тугри келди, - деди Махмуд.
У уггиз беш ёшда эди. Айтишича, харбий хизматдан
Кайтгач, Шаркшунослик институтида уцибди. Илмий
иш буйича Москвага кетиб, бир кизга ишкд тушибди.
Уйланибди. Кизнинг отаси Козогистон, Киргизистон
ва Тожикистонга Россияда ишлаб чикарилган
автомобилларни «кора бозор» оркали сотиш билан
шугулланаркан. Бир купи Марказий Осиёга куёвини
Хам олиб кетибди. Коп-коп пул ишлашибди. Дунёда
осон пул топишгшнг бундай йулини курган Махмуд
уйлаб колибди: «Укишдан максад нима? Яхши яшаш.
Илмий ишни давом эттириш, диссертация ёкдаш, олим
булишдан-чи? Яна уша яхши яшаш...» Шундай килиб,
Махмуднинг дунёкараши узгарибди. «Барчаси яхши
яшашга такалар экан, минглаб китоблар укиб, сахифа-
сахифа kofo3 тулдириш урнига шартта яхши яшашнинг
айнан узи билан шугулланган афзал эмасми?» дебди у.
Машинафуруш кайнотага шогирд тушган аспирант икки
йил дориломон яшабди. Хорижий русумдаги машинага,
Москвадаги хусусий квартирага эга булиб, тушлигу
кечки овкати ресторанда тайёрланадиган булибди. Дунё
Россияда хам алдамчи экан. Кайнога Тожикистондан
Кайтмабди. Куп утмай тоглар орасидан суяклари
топилгани хакидаги хабар келибди, хатто шум хабар
Россиядаги махаллий матбуотда хам эълон килинибди.
Махмуд ёлгиз узи машина савдоси билан шугулланишни
эплаёлмаслиги аён экан. Бунинг устига кайнотасининг
125
Азамат КОРЖОВОВ - _____________________
Карзлари хам буйнига илинадиган булибди.Хотини билан
жанжалларининг бощланишига хам баайни кдрзлар сабаб
экаш-Куча-дан-топилган зар-вафо килармиди?Д<унларнинг ...
бирида хотини багоят уктам, бой, кули узун киши билан
топишиб олибди. Бу — хаммаси тугади, дегани экан.
— Барибир Москвада крлдим, — деди Махмуд.
— Чох тубини янада чукур казибсиз-да, — яниб куйди
Лобар. — Одам уз такдирини узи- яратади, деб шуни
айтсалар керак.
— «Се у Римъ кричать подъ саблями Половецкими...»
Шу жумла мени кутдариб колди.
— Узи унда кандай маъно бор экан? Очиги, яхши '
тушунмадим.
— Козок, шоирларидан бири достоннинг шу сатрини
бутунлай бошдача изохлаганини укигандим. Рус
тадкикртчилари ёзганларидек, бунда Рим шахри хакида
ran бормаган. Аслида «у Римъ» эмас, «урим» деган суз
булган. Подовецларнинг, яъни кипчокдарнинг тилида
«урим» урилган сочни, яъни «урим»ни англатади.
-Кечирасизу,—жанг-номада—м-уаллиф—Кд-димг_и_ Руста—
хужум килган Дашти Кцпчок лашкаридаги жангчилар
боскинчиликдан сунг аёлларга зуравонлик килгани
назарда тутилган.
— Шунака эканми? — бир коши чимирилди Лобарнинг. .
— Буни одцийгина «шунака эканми?» дейишингиз
малол келади.
— Нега?
— Ёш хотинНинг оти нима эди?
— Сизга хеч кандай маълумот бермайман, Махмуд.
— Хул, исм-фамилияси шарт эмас. Кцскаси, ёш
хотинци уч йигит уьирлаб кетишмокчи булишган. Кейин
учаласига хам суикасд уюштирилган. Ёш хотинга уз
ёрдамини таклиф этган киши колдирган телефон раками
ёзилган когозча оркасига «Игор полки жангномаси»
асаридан икки сатр келтирилган. Буни тасодиф эмас,
Деб хисоблашади. Мен хам шундай фикрдаман.
126
Кил устидаги такдир V
— Тавба, суикдсднинг бошида филолог турибди,
демокдимисиз? Качондан бери олимларни ёппасига
жин урди? '
— Буни сиз Англияга бориб аникдайсиз.
Лобар Остона аэропортидан Парижга учар экан, уз
ташвиши крлиб, бошкдларникига кумилиб крлганини
тушуниб етди. Гарчи Шомилга дарашли ресторанга
бораётган булса-да, собик турмуш уртогини кдйтиб \еч
кдчон учратмаслиги мумкин эди. Ун соатлик йул хам,
Франкфуртдаги киска танаффус хам Лобарни холдан
тойдирди.
— Париж аэропортида мени Лондонга элтиб куядиган
машина кутиб тургани йук;, деб умид кдламан, — деди
у Мадмудга. —
— Игнангизни санчмай куя колинг, сиз Парижни
курасиз. Биз инсофсиз одамлардан эмасмиз.
— Аксинча, курмасам дейман.
— Бир бора куришга миллионлаб инсонлар интик-
— Нима, уларнинг дам бошида менинг ташвишларим
борми?
— Менга каранг, Лобар, — ковок солди Махмуд. — Бу
самолёт Парижнинг кок марказига бормайди. Аэропорт
Париждан йигирма беш чакирим шимоли-шаркдаги Иль
де Франс худудида. "Уйлайманки, Иль-де Франс,'Шарль
де Голль, Руасси деб эшитгансиз. Узингизни авом килиб
курсатишдан фойда йук. ■
— Мени ким деб уйлаяпсиз? — норозилик охангида
сузлади Лобар. ............
Махмуднинг энсаси котди:
— Россияга нега келгандингиз? '
— Бу шахсий ишйм.
" — Сиз халкаро кимор уйинлариДа иштирок этган
бармок билан санокди аёллардан бирисиз. Хал килувчи
«жанг»ларда голиб булгансиз. Тугри, замонлар узгарди,
казиноларда сизга Ухшаган картабозларга хак колмади,
лекин уз вактида ветеранга-айлангансиз. Францияда
кимларни танийсиз? -
127
Азамат КОРЖОВОВ . _____ ________________________
- \еч кимни.
_________ - Балки Шомил Францияга яширингандир?
— У холда эртага улдириласиз.
— Кдйси гунохимга товон тулайман?
— Расмийларга малай булганингиз учун.
— Ха, унда Шомил билан келишиб кетамиз, чунки
Хеч кдйси давлат расмийларига малай эмасман.
— Бундан чикди, Иваннинг отаси жиноятчи экан-да?
— Бир ran айтайми?
— Хуш...
- Мен эркин шахсман. Хохдасангиз, Францияда
ростдан хам сайёх булиб крламиз ва жамики суицасдларни
унутамиз. ■х
Лобар кулиб:
— Шунинг узи суикасд эмасми? — деди.
Парижда Лобарни, хусусан, Махмудни хам хеч
ким кутиб олмаслиги лозим эди. Шарль де Голль
аэропортининг иккинчи терминали эса факдт «Эйр
________ Франс» авикомпанияси самолётларигагина хизмат
Хиларди. Негадир уша куни Кбзогистон "самолётига
.. ,иккинчи..терминал хизмат курсатищи-айтилди. Махмуд
эълонни эшитгач, хаёлга тблди, аммб узок уйлаб
утирмай тетикланди.
— Кймга суикасд кцлиш хакида гапирдингиз, Лобар?
— суради самолётдан тушишгач.
- Ужарлик цилаяпсиз, Махмуд. Хозирги ахволингизда
уз бошингизни узингиз ейсиз. Эркин шахсман дейсизу
кимнинг хизматидасиз? Анатолий Иванович деган
амалдорнинг. Давлат ишлари б^йичами? Йук, цонундан
ташдарида. Олдинда кимлар кутиб турибди? Жахон
статусига эга киллер Шомил ака/ ундан хам баттари,
Россиянинг кок, марказида хам одамларни бемалол
. улдирадиган, хатто етти катлам ер остидан хам топадиган
жиноий гурух. Уларнинг йулига кундаланг булсангиз —
уласиз. Йулдан чикцб кетсангиз хам уласиз. Агар мен
билан мустакил равишда ишласангиз, яна уша натижа
— уласиз.
128
Кил устидаги такдир V
— «Уласиз» эмас, «улдириласиз».
— Масхарабоз экансиз, — ранжиди Лобар.
— Темирданмисиз? — жилмайди Мадмуд.
— Сиз дам cof долмайсиз, демодчимисиз?
— Албатта.
' ’ — Мени бури деб тасаввур дилинг. Бир шер, нарйги
урмондаги бурилар орасига бориб кел, деб илтимос
дилди. «Майли», дедим. Чунки шундод дамо уша
урмондаги буриларнинг бирида ишим бор эди. Йулда
менга ит дамрод булди. Бурилар галасига кирганимда,
бегоналик дилсам-да, улар мени гажимайдйлар. Лекин
итни курганда...
— Буриларингизга куп ищонманг, — деди Мадмуд
атрофга куз югуртйриб.— Иккинчи терминалдан биринчи
. марта утишим. Калай,. Франция ёдаяптими?
— Ухлашим керак.
— Тушгача, — таъкидлади- Мадмуд. — Бижутерияни
унутасиз деб умйд диламан.
—. Бижутериядан узимга кераклисинй олиб булдим.
«Эйр Франс» самолётларига хизмат дилувчи иккинчи
• терминалда дозогистонлик сайёдлар юкларини олиш
учун тупланиб долишди. Лобар билан Мадмуд уларнинг
сафида жиМгина туришди. Сайёдлар автобусга чидиб,
Париж ичкарисига йул олишганида, Лобар:'
— Тушгача булса яхши, — дея эснади.
— Сиз дадингизда эшитиб, бир нарсага дойил долдим,
— деди. Мадмуд. — Картами ростдан дийиб доборасизми?
Балки медмонхонада бир-икки дул «дуле» ташлашармиз?-
— Кайси саволингизга Жавоб берай?
— Иккаласига дам.
— Картани яхши уйнаймац, бу «Лобар — диморбоз
аёл» дегани эмас, — кузларйни юмиб, одиста сузлади
Лобар. — Дунёдаги дамма халдларда уйналадиган дарта
уййнлари анъанавий, оддий усулларга асосланган.
Менинг бахтсизлигим шундаки, «Кора дарта радей»
мактабида узим билмаган долда таълим олдим. Эрим
129
Азамат КОРЖОВОВ ——
мендан воз кечганида, одир адволда крлгандим. Бир
дала\овлида хам асира, \ам рафика булиб яшадим. У
=-ердан—рус—кампир—хам—1<^ним—топганди-.—Олтмишинчи-----
йилларнинг афсонавий киморбози экан. Буш вадтларда
эрмак учун карта, ургатарди. Курортларда, маёвкаларда
«Корахотин», «Дурак», «Сувара»уйнайдиганхотинларни
эшитгандим. Рус кампир менга америкалик аёл уч
юз хил карта уйинларини урганиб, Гиннес рекордлар
китобига кирганини айтиб, алдади, кизиктйрди. Энди
кураяпманки, уч юз хил уйинни урганиш кийин-мас.
Уйинларнинг ’ хилларини карта тарихи билан шугул-
ланувчилар тадкйк килишаверсин. Киморбозга юзлаб
уйиннинг нима кераги бор? Кампиршо .мени икки
йулдан баравар олиб кетди: карта уйинининг турларини
миямга куйди ва... \ар бир уйинда ютишнинг юзлаб
усулларини ургатди. Россиядаман, асираман, буш
вактларимда кампир билан карта уйнасам уйнабман-'
да, деб гурлик килганман. Аслида кимор жодугарининг
сунгги шогирдига айланганимни англаб етмаганман.
—Мендан-ксйип-бошка-шогирд чикмаган.-Балои-казолар----
шунинг учун бошимга ёнирилди.
— «Кора ’КартКГраКсй» ; МакТабИ"; билан Иваннинг
уртодларига килинган суидасдга алодадор кора карталар
бир-бирига богликми?
Америкада яШовчи дииду билан Хиндистондаги ;
Хинди бир халкми? ■
— Тушунарли. Францияда бир киморбоз бор, орда-
варотдан эшитганман. Исм-фамилияси Франсуа Эжен
Видок.Хеч кимга ютдазмаган, дейишади.Уни енголсангиз,
миллион доллар ишлардик. Марказий Осиёга миллион
доллар билан кайтсак, анча кадрли пул...
* — Иккинчи саволингизга жавоб шуки, сиз. билан «куле»
уйнамайман, киморга хам энди бегонаман. Франция-
ликми, италияликми, зурлар билан куп тукнашганман,
куп таклифлар тушган. Россияга келганимга дараб бадо
бермодчи булдингиз, мен турдан' кутулм'одчи эдим,-
130
Кил устидаги такдир V
холос. Ниятим бойлик орттириш эмас. Пул юртимда хам
коп-коп топилади. Яъни хдлол бизнес билан.
— Хдзиллашдим. Франсуа Эжен Видок кдморбоз эмас,
тарихда яшаб утган жиноятчи амалдорлардан бири.
Лобар мийигида кулиб, кузини'очди.
— Яшагингиз келаяптими, Махмуд?
— Нима, бйз улимга кетаяпмизми? '
— Аэропортда халкаро терминални намотки бирдан
узгартиришган булса?
— Жинни, — деди Махмуд. — Мен^озир Россиянинг
химоясидаман, хавфсизлигим таъминлангани учун' хам
махфий ишни буйнимга олдим. Халкаро терминални
узгартирадиган жиноий туда бормикан?
— .«Сувара», «Сувара»... — Лобар ух; тортди.
— Нима?
— «Сувара» боши йук уйин, — деди Лобар. — Русча
«свора» деган сузнинг узбекча бузилган талаффузи.
Филологсиз, буни мендан яхши тушунасиз: Кайфиятим
тушганига сабаб\ шуки, пешонамга. Иван, ■ Махмуд
деган авомларни ..улимдан куткариШ ёзилганга ухшайди.
— У автобус ойнасидан куЧага куз кирини ташлади.- —
Ишкилйб, яхшиликка булсин.
— Мен...
— Сиз, Махмуд, Козогистон фукароси, айни пайтда
Россияга ёлланиб, Францияда миссиясини бажараётган
филолог олим битта уккд уласиз. Кайси калла билан бу
ишга роди булдингиз?! Институтингизга кайтсангиз-чи!
■ — Бир аёлни Ла-Маншгача кузатиб куйганим учун ким
улдиради? . ’ •" '' • • -/
— Araj? вазият такозо килса, мени Остонада учратиб
Колганингиз учун хам сизни йукотишлари хеч ran эмас!
Ла-Манш бугози эмиш! Масалан, кимгадир гувох керак
булмай колади, тамом-вассалом, такдирингиз хал! -
' — Секинрок, Лобар... — кушни уриндикдарга ишора
килди Махмуд.
— Хуп-хуп, юртингизга эсон-омон кайтиб кетсангиз,
бас.
131
____ .. Азамат КОРЖОВОВ ____
— \ой, мен 6oF4a боласи эмасман-ку...
— Биологик жихатдангина богча боласи эмассиз.
Лобар канака мехмонхонага кунди, бошини-да кутариб
Карамади. Сайёхдарнинг \ар иккитасига битта хона
берилган эди.
— Сизга бир кишилик номер, — калитни туткдзди Махмуд.
— Ювиниш, овкдтланиш, мизгиб олиш учун фурсатдан
унумли фойдаланинг. Роса чарчаганингиз кузингиздан
маълум. Ла-Маншгача кора кузойнак керакми?
— Ойналари корайтирилмаган машинада кетар эканман-
да? Начора, к,ора кузойнакка розиман.
Лобар йигитнинг малламтир кузларига тикилди. Бир
жуфт шаффоф тирикликнинг тубида безовталик сузиб
юрарди. Афтидан Махмуд на.жанг санъатида, на кочди-
Кувдиларда устаси фаранг эди.
— Лондонгача нёча соатлик йул? — Лобар хонаси сари
юрди. '.
— Машинада хечам. бормаганман, — эргашди йигит. —
«Евростар» поезди икки ярим соат, автобус етти соат
______ йул босади. Машина, тахминан, турт-беш соатда етса
керак. Уртада паромга хам чикилади. Паром — сузувчи
. . . ■ . тошбакд. . ,■ • . . .. . .... ......................... '—г
Иккиси ичкарига киришди. Лобар:
— Курол топасизми? — деб суради.
— Менга керак эмас, сизга хам.
— Келишиб олайлик, йулда сиз — дарга, йул бошлайсиз,
мен - кема капитани, буйрук бераман. Улар йулимизни
тусишлари мумкин. Капитан сифатида сизга буюраман,
сузсиз бажарасиз. Акс холда сизни уйламай-нетмай отиб
куйишларидан куркдман,
— Кимдир бизни кузатаяптими? Нега Европадан
бунчалик чучияпсиз? ;
— Изимиздан тушмаган, деб айтолмайман. Иван
вокеаси анча чукур боткокка ухшайди. Биз улимга
юборилган зомбилар булиб чикмасак гурга эди.
— Шунада дёнг, — кузгуга караб соч текислаган булди
132 I
Кил устидаги такдир V
Махмуд. — Балки омадимиз чопар? Руслар тавсия этган
йулдан кетаяпмиз, цоидаларга риоя килаяпмиз.
— Гап русларда эмас. Мени Москвада отиб кетиш-
ганидан сунг кандайдир туданинг кузатувидаман. Иван
вокрасига менинг вокеамнинг алокдси булмаса хам,
битта «минус»и бор.
— Улар Козогистонга хам, Францияга хам изма-из
келишган, шунакдми?
— Ха, мени кузатган булишса, Францияга жунага-
нимдан аллакдчон хабар топишган.
— Илтимос, Москвадаги суикдсдлар буйича тахминин-
гизни руй-рост айтинг.
— Биз ахтариб бораётган Сохиба цотилликлар
буюртмачиси эмас.
— Унинг эри-чи?
— Кулок солинг, Махмуд! Кдртада «Лавина», «Ландс
кнехт», «Ла Крап», «Леопард», «Лесенка», «Линге-
Лонге», «Лоба», «Лоо» каби ^йинлар уйналади. Эътибор
берсангиз, бу уйинларнинг номлари «л» харфи билан
бошланади. Сизга бир сирни айтай.
— Жон кулогим билан тинглаяпман, — деди Махмуд.
— Картага ишонманг.
— Шуми сир?
— Иван ва хамтовокдарига уюштирилган суикдсдларни
Карталарга куп хам богламанг. Котил кимнидир улимга
махкум этганида, цора рангли карта ташлаб кетар экан,
бу киморга ишора эмас. Нега деганда, эшитганмиз;
суикасдцан аввал пат, апельсин уруги, шунга ухшаш
алламбалолар ж^натишади. Пат паррандачиликни,
апельсин богдорчиликни англатмайди-ку! Нима учун.
Кора карта донаси котилликнинг сабаби кимор эканини
билдиради, деб ёпишиб олишган?
— Факат картага ёпишган эмас. Бу ерда «Игор полки
жангномаси» хам далил.
— Шунинг учун сафарга картабоз билан филологии
жунатишдими?
133
Азамат КОРЖОВОВ ’ '-
— Бошка маънода айтдим, Лобар! Хар бир кичик далил
\ам катталаштирилиб текширилаяпти.
=_Агар~Иъшг_фожиастша^артанинг-умуман-алокаси —
йук, деб топилганида эди, менга мурожаат кидишмасди.
— Хамюртингиз Содиба масаласини унутиб куйяисиз.
Карта, карта деявермасдан Сохибани хам уйланг. У
билан гаплашадйган одамлар танловида сиздан маъкули
йук эди. Яъни, бошка одам тополмаган булсалар керак,
демокчиман.Сизни эса Россияда жиноят оламини тафтиш
килувчилар отнинг кашкасидек танишади, айникса,
бошингиздан ук е(А Москвада даволанаётган чогингизда.
Барибир «иш»дан картанинг хиди келаяпти. Кора
рангли карталарни «Кора карта ракси» билан боглик деб
уйлаш телбалик! Мен урганган карта уйинлари «Кора
Карта ракси» дейилишига сабаб — ракибнинг бошига,
Кора кунларни солади. Буёкнинг умуман алокаси йук,
эшитиб куйинг шуни!
Махмуд бош кашиди. Уртага оний сукунакчукди.
— «Л» харфи .билан боШланадиган карта уйинларини
бекорга-. санамадингиз шекилли? ~ эшикка юрдй
Махмуд. — Тушгача mi-I3fh6 олай, Ла-Маншгача машина
Хайдайман.
— Уз исмим билан карта уйини уйлаб топишим
мумкин. Афсуски, бу уйин Xет нарсани хал килмайди.
Хамма ишларнинг калити — харакатда. Энг эски уйин
билан хам миллионларни ютиб олса булади. Хозир карта
уйинларидан икки юз хили кенг таркалган. Уларнинг
сонини ошириш, алифбосини тузиш гирт бемаънилик.
Менимча, сизга ухшаган олимлар киришган бундай
илмий изланишга.
— Тушунарли... Лекин биттаси исмингизга мос экан?
— «Лоба»ми?
— Ха. Битта «р» етишмаяпти.
— У Америкача уйин. Менга ёкмайди.
— «Махмуд» деган уйин йукми мабодо?
— «Мудак» дегани бор.
134
Кил устидаги такдир V
— Эй, мазах килаяпсизми?
— Афсуски, мазах килмаяпман, — диванга чузилди
Лобар. — Ростдан шунакд уйин уйналади.
— Сизни аник манзил томон акдим билан бошлаб
бораяпман.
— Сизни «мудак» демаяпман, инсон! Бундай олиб
Караганда, шу юришларингиз илмий ишларингизга
кирадими?
— Илмни ташлаб кетганимга беш йил булган.
— Куйсангиз-чи, — эснади кЛобар. — Илм сизни
ташлаб кетгани куриниб турибди-ю! Илтимос, эшикни
каттикрок ёпинг! Икки соат ичида умуман безовта-
Килманг.
Лобар ёлгиз колгач, кулфни текшириб, ваннага
бош сукди. Француз медмонхонаси дунёнинг бошкд
мамлакатларидагидан деч дам фарк килмасди:
шампунлар, совунлар, турли дажмдаги момик сочикдар.
Хаккига кучганда, Лобарнинг кунглига сайр-саёдат
сигмасди. Бир вактлар тукин дастурхон, дашаматли уй,.
куша-куша машинага эга кишиларда ташвиш йук деб
уйларди. Четдан Караганда, Лобар дакида дам. айримлар
шундай хаёлга боришлари турган ran эди. Банкдаги юз
минг доллардан зиёд пул, уй, машина, бизнес. Уттиздан
ошган эса-да, ёш ва содибжамол. Боши очик, эркин
куш, тергайдиган одами йук. Боз устига кимларнингдир,
даттоки хориждаги расмийларнинг дам иши тушади.
— Тентакман, — ёстикда бош куйди Лобар, - жонидан
туйган тентак, гирт адмод! — Чойшабни гижимлаб,
депсинди. — Узимнинг калламдан узим шурва
тайёрлаяпман.
У шифтга унсиз термилиб ётгач, телефонини кулига
олди.Кувоннинг ракамлари аввалги телефон билан бирга
гурга кирганди.Охирги огодлантирувчи кунгирокдан сунг
йигитнинг пайтавасига курт тушгани анид. Лобарнинг
онасидан сураб, Москвадаги шифохонада ётганидан
хабар топган. Козогистондан сим кокканини, янги
135
Азамат К^ОРЖОВОВ
тижорат бошлаганини хам эшитган. Кувон ишонмаган.
- Ишонмайди \ам._
Лобар беихтиер уни Шомил билан кйёслади. “Шомил
истаса, Лобарни дунёнинг нариги бурчагидан \ам
ахтариб топган буларди. . Кувон \ам кулидан куп иш
келадиган тадбирли йигит, бирок; гох; хох;иш,. гох, пул
етишмайди. Лобар унга ким? Хотин х;ам, маъшукд х;ам,
Кариндош хдм эмас. Гарчи опа-ука тутинган булишса-да,
мухдббатнинг рангсиз, х;арир ришталари такдир шамол-
ларида х;илвирайди. Ришталар огир юлдузни уз'осмонига
-тортиб келолмайди, кучсиз, ишончсиз. «У мени жондан
ортик севадими?» — суради Лобар шунда х;ам. «Йук;», —
деб жавоб берди кунгли. «Менга уйланадими?» — Яна
уша жавоб: «Уйланмайди...»
Тусатдан Шомилни ёмок куриб кётди. «Шу к;адар
кудратли шахсми? ~ Дунёнинг нариги чеккасидан х;ам
ахтариб топадими? Йук, у уз манфаатларига монанд келса,
ахтаради. Акс х;олда... Россияда бирга яшаган кезлари
—ёлЕИЗ-кам.пирга_ишони.б_ташлади-кетди,_Кор_а яхщилик
одамни адо килади. Менинг бахтимни дам Шомилнинг
Кора яхшилиги хатолар уммонига FapK килди...»
Лобар бировлардан айб кидира-кидира ухлаб к;олди.
12:00 да Мах;муд эшик кркди. Улар кеч тушмасдан
. Лондонда булишлари лозим эди. Тушлик х;ам килмасдан
орк;а эшикдан чикдилар-да, машинага утирдилар.
— Мен ижарага олган энг яхши машина, — изох; берди
Мах;муд.
Иккови х;ам бошдан-оёк либосларини алмаштиришган
эди. Машинадан ажиб атир \йди анкирди.
— Шляпа ярашдими ишкилиб? — суради Лобар.
— Синф, — бош бармогини курсатди Мах;муд.
— Нима дегани у?
— Класс, — йигит машинани кучага хдйдади. — Боя
танкид килганингиздек мени илм тарк этган, чаласавод
филологга айланганман.
136
Кил устидаги такдир V
— Ла-Маншга эсон-омон кузатиб куйганингиздан
кейин эски касбингизга кайтинг. Ёшсиз, бошингиз
бутун. Хавфли сукмокдардан юрманг.
— Насихат, насихат...
— Йук, илтимосим менинг.
Машина Париж канорасидаги тор кучалар оралаб,
айланма куприкка етди. Куприкда хам, унинг остидаги
куп чизикди йулда \ам турли рангдаги катта-ю кичик
машиналар fhx-fhx эди.
— Йулда овкатланамиз, — деди Махмуд. — Юз
чакиримлардан сунг.
— Руслар хавфсизлигингизни тулик таъминлаганми? —
Лобар кора кузойнагини такиб, атрофдаги машиналарга
Карай бошлади.
— Хаммасини улар ташкиллаштираяпти.Остона-Париж
авиарейси, Париж-Лондон автртрассаси. Ишни хал
Килсангиз Лондондан тутри Остонага учасиз. Остонада
турт томонингиз кибла.
— Анатолий Йвановичга розилик бермаганимда
Парижни курмас эканман-да? Худди кушии шахарда,
Жиззахдами, Гулистондами юргандайман. Хис-
туйгуларим кулфланиб колди.
— Сизга яхши муомала килишганини тушунинг, —
олдиндаги машинага сигнал чалди Махмуд. — Саксондан
оширсам булар, а?.. Хуллас, Анатолий Йвановичга рад
жавоби берганингизда, Парижни хам, ватанингизни
Хам курмасдингиз.
— Куркиб кетдим.
— Бехазил. Сизга нима учун Крзогистондан кунгирок
Килишга имконият колдиришди? Уйингиздагилар каерда
эканингизни билишни йсташди. Сиз янги бизнес билан
юрибман, дедингизми? Менимча, Лондонда хатога
й^л куйсангиз, тижорий молларингизнинг орасидан
гиёхвандлик моддаси чикса керак. У холда ахволингиз
танг булади.Тошкент ёки Самарканд халкаро аэропортида
нозик кулларингизга кишан урилади.
137
Азамат К^ОРЖОВОВ -
— Ходлаган вадтларида мени йук; дилишар экан-да?
Ха, эски дунарлар.
— Хафа булманг, коида шунада.
— Биламан.
— Нега фадат мендан ташвишланаяпсиз? — Бир
оз утгач, Лобарга куз ташлаб дуйди Махмуд. — Бизга
дорогши бирор нимани билсангиз айтинг, мен етказай.
Такин бошингиз балога долмасин.
— Доимий алоддамисиз улар билан?
— Албатта.
— Битта мухим гапни сураб беринг.
— Хуш?
— Нега Антолий Иванович ва^одамлари Содибанинг
эри кимлигини анидлашолмади? Улсам дам ишонмайман.
' — Мен оддий даргаман, уларнинг сирларидан тулид
хабардор эмасман.
— Сиздан сурамадим. Улардан сураб беринг, дедим.
— Узр, дар дадамда дунгирод дилолмайман.
— Мабодо- дозир отишма бошланса-чи? Улиб
_______ кетганингиздан_кейин-ДунЕирод-Дилолмайсиз-ку.
— Оддий саволлар билан вадтини ололмайман.
— Оддий савол эмас! Хозирод йулимни ^згартириб,
дуч келган казинога кирсам, мен дадимда халдаро
диморбозларга сигнал кетади. Бошлигингиз гиёдвандлик
моддаси билан ушлаб бермодчи экан, мен Иванни
улдиришларини буюраман.
Мадмуд унг дулининг тирногини гажиди.
— Иван бечоранй сиз дам улимга мадкум этмодчимисиз?
Мана, суидасдларнинг калитини даёддан излаш керак!
— Балки.
— Балки эмас, дадидатан. Оталар болаларнинг бошини
ейди.
— Нега мени улдиришмаяпти? — деди Лобар. — Чунки
кимларгадир керакман. Оддий келин эдим, шардлик уй
бекаси. Нима булдим?. Манаман деган профессионал
дартабозларининг дам пачавасини чидариб бердим.
138
Кил устидаги такдир V
Кечирасизу тиланчилар дам «барон»сйз уюшолмайди,
уларнинг дам уз салтанати бор. Биз дозир даердамиз?
Франция деган давлатда. Аслида сиёсий жидатдан
Франция давлати! Мисол учун, дайсидир тиланчи учун
шу атрофлар уз дудуди, гуёки давлатники эмас. Айни
дамда бир безори болакайнинг дам дудуди. Бола узига
ухшаган болаларга нисбатан бу ерларга дукмдор. Бегона
чурваданинг оёги етдими, уриб кузини кукартиради.
Жиноят салтанатидаги диморхоналарда кимларнингдир
манфаатлари учун дарта уйнаб, галаба дозондим. Улар
яхшилигимни унутишмаган куринадики, тирикман.
— Киморбозларнинг дудудида юрибмиз, денг.
— Мен расмий шахе, тиланчи ёки бола эмасман.
— Унда Москвада нега отишди? — Мадмуд Лобарнинг
бошига куз ташлади. — Сал булмаса улардингиз.
— Улар янги чиддан мустадил жиноий туда эди.
— Жиноий тудаларнинг дам мустадил ва дарамлари
буларкан-да?
Мадмуд ташдарига туфлаб, машинани катта йулдаги
уловлар карвонига душди. Энди улар соатига бир
юз йигирма километр тезликда йул боса бошлашди.
Лобар Эйфель минорасига яна бир марта дараб дуйди.
Миноранинг металл вужуди борган сайин рангсизланиб,
Fy6op ичра долаётган эди.
— Менимча, сиз улгансиз, — деди Мадмуд.
— Радмат, — тумшайди Лобар.
— Аёл сифатида.
— Дарров уч олишни ёдтирар экансиз.
— Илм буйича тандидингизга шама дилаяпсизми? —
тезликни янада оширди Мадмуд. — \е йуд, кунглимга
олмадим. Эски гапларни жиним суймайди. Илм йулига
кирган одам умрбод давом эттириши керак, унада-
бунада! Нима, жангчи умрбод жанг дилиши керакми?
— Узингиз биласиз, — эснади Лобар.— Уйдуга туймадим.
Сал секинрод дайданг.
— Курдаяпсизми?
139
Азамат КОРЖОВОВ_____________________________________
— Синаяпман.
■— Кимни?__
— Кутинг, билиб'оласйз. ’’ _—
Ярим соатча юришди. Лобар машина уриндитига бош
куйиб кузини юмган, ухлаяптими, уйгокми, билиб
булмасди.
— Ажойиб манзаралар, — о\иста туртди Махмуд.
— Тепаликдаги уйларга царанг! Францияга келсам,
мактабдаги тарих китобларим. ёдга тушаверади. Француз
Кироллари, рицарлар, кдсрлар, кддимий халк- Улар шу
ерларда яшашган, нафас олишган. Боя айтганингиздек,
хдр бир кдрич ер кимникидир булган. Хозир замон
узгарган. На безори болани, на тиланчини учратасиз бу
йулларда.
Лобарнинг вужудини \ам, рух^иятини \ам ofhp юк
босмокда эди, Ма\муднинг мингиллашлари асаб торла-
рини чертой. «Акдли малай, — деди ичида. — Юрган
йулинг балчик, гапирган гапингда атирнинг хиди...»
__Хакжатан, Махмуднинг жаги очилди. Лобар унта
кулок, солмай кУйди. Куп утмай~сУради:
— Бу йуллардан неча марта утгансиз?
— Макданишмас. Учинчиси.
— Шурлик... Уйлаб курсам, ахмок; эканман.
— Нега?
— Москва-Остона-Париж-Лондон йуналишига кунмас-
лигим керак эди. Отишмада крлмасак эди ишкилиб.
— Хали хам уша уйми?
— Афсуски, изимиздан тушишган.
— «Дум»имиз бор демокуимисиз? —' дея Махмуд
пешойнадан кдради. — Кайси бири?
— Икки машина нарида келаётган хдворанглисини
куфаяпсизми? Машиналарнинг русумларини билмасам
\ам, харкдлай кдрталарни таний олганимдек, ранг-
тусидан эслаб крламан. Ме\монхонадан чикканимизда,
у кучанинг чап тарафидаги уттизтача машина орасида
турГанди.
140
Кил устидаги такдир V
Махмуд телефон ракдмларини терди.
— Сохибанинг эри хакида хам сурашни унутманг,
— Лобар пешонасига кундирилган кузойнагини олиб
Куйиб, сумкасидан карта чикарДи-да, чийлади. —
Ёлланма куёв билан «олигарх»нинг аслида кимлар
эканини билишим керак. Лондонга шабкур килиб
жунатишади-да, аллакандай шартлар куйишади.
Махмуд телефонда французча гаплашди. Лобарга караб
куяркан, хавотири ошаётгани сезилиб долди. Уларнинг
оёкдари остидаги ер сиёсий нуктаи назардан Франция
эканигина аён эди.
— Пасайтирамиз, — деди Махмуд газ педалидан оёк
бушатиб.
— Сохибанинг эри ким? — суради Лобар.
— Аввал оркадаги «дум»ми, «дум» эмасми, аниклик
киритишим керак.
— «Дум» экани аник, Махмуд, Лобар карта
доналарини унинг тумшугига нукиди.
— Картанинг нима дахли бор?
— Кимордан кетмаганимни тушунишлари керак.
— Киморбозликни ташламаган экансиз-да?
— Изимиздан куролли кимсалар тушганда, кимордан
кетмаганимни фахмлатиб куйишим шарт. Хар бир
сонияда укка тутишлари мумкин, тушундингизми?
— Куролланганини каёкдан биласиз?
— Бир хукиз айтган экан, подамизнинг оркасидан
келаётган подачининг гаврони йук,. деб. Шунда моллар
экинзорга бурилибди-ю, бошларига таёк тушибди.
Улар хийла секинлашса-да, хаворанг машина узиб
кетмади.
— Койил, — деди Махмуд. — Р.остдан хам таъкиб-'
Килишаяпти. Карта билан уларни алдамокчимисиз?
— Ха. Энди хаммангизни химоя килишимга тугри
келади.
— Сизнинг химоянгизга зор эмасмиз.
— Хул. Сохибанинг эри кимлигини айтарсиз?
141
Лзамаг КОРЖОВОВ '~ '
— Бури деган бизнесмен.
— Бури унинг исмими?
’ —~Ха^Ташшсизми'?
— Каёкдан танийман! Яна цандай маълумотлар бор у
\акда?
— Россияда яшаб, бойиб кетган. Турт марта уйланган.
Хозир Англияда. Ёш хотини х,ам бирга. Россияда
ресторанлар, боулингхона, бильярдхона... шунакд жой-
лар очган. Англияда хам, Италияда хам ошхоналари бор.
— Россия нега уни исканжага олмабди?
— Далил-йук. Суикдсдларнинг бошида турган одамнинг
жилови Бурининг кулида, деган гумонлар бор, холос.
Сиз Сохиба билан гаплашиб курасиз. Натижа дарров
чикмайди, шунинг учун янги курсатмалар буйича
Мадина оркдли кунгирокдашиб турасиз.
— Анавилар отиб кетмаса, уйиндан чикдсизми?
. — Чикдман.
Хаворанг машина тезликни ошириб, уларнинг ёнига
утди. Лобар рулдаги кимсага карамокчи эмасди, аммо...
- .Хйй-ю-хуйт! — кичкирди хайдовчининг орхасида
■ утирган муйловли кимса. Хуштак хам чалди. — Салям!..
Салям-алаякум! Бирадарляр!
■ — Бу масхарабоз нима килмокчи, а? — пешонаси
тиришди Махмуднинг.
— Француз тилида «Тошингни тер, маймун» дейишни
ургатворинг, кимлигини эслатиб куяман.
- ЙУк, “ Деди Махмуд, — француз тили хам,
кулингиздаги карта хам йш бермайдиганга ухшайди.
Кураяпсиз-ку, улар узбекча гапиришга чиранишаяпти.
Мехмонхонада изимизни искашган, ярамаслар.
- Уцдан хам аввал деяверинг. Яширинча сафарга
чикканимиз бир пул булди. Москвага келганимда Акбар
деган йигит эшик такиллатди. «Ха», десам, «Изингиздан
тушган жосусман», дейди безрайиб. Бошимга ук
• узмасларидан илгари эса каттарок туданинг кузатувига
тушдим. Хуллас, галактикамдан учиб чиколмадим.
142
______________________________ Кил устидаги такдир V
— Биз улардан дам катта туданинг ёрдамидан
фойдаланаётгандик.
— Демак, туданинг катталигига эмас, тажрибасига
дараш керак экан.
— Агар тухтатишга уринишса, полициячи учрагунча
дочишим тайинланган.
— Кечикдингиз, — деди Лобар. — Тудангизга уят! Мен
дам гердайиб уларингизга ишониб юрибман-а!
Дарводе, муйловли кимса автомат кувурини курсатди.
Хатто, дувурга бармогини нудиб: «Ямон! Жуда ямон!» —
деб задарханда дилди.
— Аблад! сукинди Мадмуд. — Умуман тушунмаяпман!
Бизни аникдашга дандай улгуришди-я?! — Тезликни
камайтириб, ён чирокдарни ёкди. — Тухтайман.
— Чучдадан кейин унгга! — бадирди муйловли кимса
русчалаб. — Хозир тухтама! Ошхонада гаплашамиз! 1<урд-
манглар, биз элчилармиз, холос.
— Нйма дилай? — скради Мадмуд..
— Хув ана, чучда, — Лобар йулнинг унг ёдасидаги
кулранг бронза дайкалга куз дадади. — Бир чадиримча
юрсак, ошхонага етамиз. Каранг! Далалар худди
Россияникига ухшайди-я!
— Кунгирод диламан.
— Ун дадидада ёрдамчи кучларингиз келадими?
— Билмасам.
— Унда жигига тегманг! Машинани бирдан буриб,.
дочсангиз ун-ун беш дадидада кутулолсангиз
дутулолдингиз! Шунда дам бошидаёд отишни эплаёлмаса!
— Хуш, нима дилай? Уларни танияпсизми?
— Ит танийдими бу каламушларни! Кани, айтган.
жойига борайлик-чи, муддаолари нима экан элчи
юборганларнинг.
— Чучдадан бурилмасдан аввал тухтаб кураман.
Хойнадой, катта йул ёдаси, машиналар куп,
видеорегистраторлар бор.
— Имкониятингиз тудсон туддиз фоизга йудолди.
143
Азамат КОРЖОВОВ
Махмуд яна ёнчирокдарни ёкди. Хаворанг машина
оркада тухтади. Муйловли кимса тушиб, кеккайганча
- -якинлаш-ди. Кд-дамини олчокдарча-босишига. караб_бир
умр буроз от минган деб уйларди киши.
— Нега тухтадинглар? — Лобарга энгашди у.
— Ким элчи юборганини билмокчи эдик, — деди
Лобар. — Мезбон кимлигидан бехабар ме\монда кайфият
булмайди.
— Топинглар-чи, ким? — илжайди муйловли.
— Сизни элчи килиб юборганга Караганда, тузук одам
эмас.
— Тугри, мен ёмонман, у \акда эса уйлаб гапириш
керак, хоним! Тарбиясизлигим етмагандек учига чиккан
хотинбозман. Хохдасам, рулдаги олифтани улдириб,
сизни исловотхонага угирлаб кетаман. Марселда сер-
даромад жойни биламан.
Лобар машинадан тушди. Муйловли кимса уч-турт
Кадам тисланди-да, кул крвуштириб:
— Хуш? — деди.
--------Тилингизни-сугуриш-а-зоблими-ё терингизни шилиш?
— Иккаласи хам узингизга насиб этсин, — деди
муйловли.
— Мудцаога утинг, жаноб!
Хаворанг машинадагилар сигнал чалиб, муйловлига
имо-ишоралар килишди.
— «Конундаги угри» ва сиздек киморбозларни
улдириш бошга битган бало булади, — деди у. — Хул,
Хозирча шафкат киламан; Мархамат, анави ажойиб йул
ошхонасида эрингиз кутаяпти.
— Менинг эрим йук,-
— Собик эрингиз.
— Хазил хам эви билан, — Лобар кдрталарни беихтиёр
аралаштирган эди, кизил fhuithh валет чикди. — У нима
Килиб юрибди Францияда?
— Афсуски, бу саволни сизга бериш керак, — деди
муйловли.
144
Кил устидаги такдир V
Лобар рупарасидаги бузук, феълли бандани мукдддам
кдердадир учратганига имони комил булди. ХдКЖатан,
Шомилнинг одамларидан биримикан?
— Биз танишмиз шекиллй?
— Ха, сизни танийман, — жиддйй тортди муйловли.
— Лекин мени билмайсиз, эслолмайсиз. Факдт бир
нарсани айтаман: Россияда яшаганман.
— Шомил аканинг дала\овлисида курикди эдингиз?
— Хе-хе-хе, — хиринглади муйловли.. - Умримда
курикдилик килмаганман. Бунга масъулиятим
етишмаслйги йул куймайди. .
Ошхона олдида ун чонти машина турарди. Бола
етаклаган эр-хотин чидиб, машиналар сари юришди.
Одиш шим кийган, сарид куйлакли тепакал, дориндор
кишй ошхона эшиги олдида телефонда гаплаша бошлади.
Утлокда говмиш сигирлар утламокда эди. Тераклар
нафадат Россияни, она юртнй хдм эслатиб юборарди.
— Шу ошхонада кутаяптими? — ишондирамади Лобар.
— Ичак-чаводларим билан дасам ичаман, — деди
муйловли.
Кейин у лабларини ялаб, дулини ошхонага чузиб,
манзират дилди-да, машинасига дайтди. Махмуд газни
босиб, ура дочиб долишини Лобар кунглидан утказганди,
шунинг учун: ■
— Кочиб кетсангиз буларди, — деди машинага утириб.
— Ошхонага сизни.нг хам киришингиздан дурдаяпман.
— Номард эмасман, — норозиДик-ла пунгиллади
йигит. — Эшитинг! - «Игор полки жангнома<?и»даги
гапларнинг маъноси шуки, Олтин' Урда жангчилари
Кддимги Руснинг забт этилган худудларидаги аёлларни,
дизларни булгашган. «Се у Римъ кричать подъ саблями
Половецкими» деган сатрнинг тагмаъноси шунада
булишини рад этиш дийин. Анатолий Ивановичга
айтганман. Ошхонадан икки' оёкда чидамизми ё усти
ёпилган замбилдами, хозирча дорогой. Москвада
гастарбайтер булган келинчакни химоя дилган шахе
145
Азамат КОРЖОВОВ_____________________________________
Когозча оркасида бекорга «Жангнома»дан парча ёзиб
Колдирмаган. Тахминим исбогланса, ran халкаро
террорчиликка бориб такалиши эхтимолдан холи эмас.
Кандай килиб дейсизми? Ха, кандай килиб бу ишга
аралашганингизни гушунишингизни истардим, Лобар!
Машина ярим дойр косил килиб, асфальтни
гижирлатганча тубстади.
— Хайдовчи машинада колса буладими? — суради
Лобар муйловли кимсадан.
— У оддий кайдовчи эмас, «перевозчик», — деди
муйловли.— Шундай экан, шерик хам ошхонага киришга
мажбур. Телефонини учирсин! Акс колда, нагмаси улим
билан якунланади.
Хаворанг машинадагилардан бирортаси ичкарига
кирмади. Лобар ва Махмуд ошхонанинг ойнаванд
эшигини енгил очиб, дахлизга кадам куйишди. Чанда
одам буйли кузгу, унгда гардероб жойлашганди. Тугри-
даги овкатланиш зали уртадан кундалангига девор билан
булинган эди. Девор шифтгача кутарилмаган булиб,
нариги томонда яна бир зал кузга ташланарди. Бирок
чирокдари учик булгани боис иккинчи зал куюк соя
куйнида эди.
Чапдаги кузгу ёнидаги эшикдан баланд буйли хушсурат
йигит чикиб, бош кимирлатиб куйди. Иккаласи унга
эргашиб, нариги булмага юрищди.
— Сиз у ёкка утмайсиз, — деди йигит Махмудга,— Анави
столлардан бирига жойлашинг, тушлик келтиришади.
Ичкари булмада оддий стол-стуллар урнига юмшок
диванлар куйил.ганди. Катта залдек эллик-олтмиш чоели
хурандага хизмат килолмаса-да, кирк киши жойлаша
оларди. Айни дамда турда утирган, юзига ноутбук
шуъласи тушаёгган шляпали кишидан бошка хеч 3OF
куринмасди.
— Шомил ака, - шивирлади Лобарнинг лаблари.
У йигирма кадамни босиб утгач, шляпалининг
Каршисида серрайганча колди. Шляпали томок кирди-
да, ноутбукдап бошини кугариб:
146
Кил устидаги такдир V
— Салом, Лобар, — деди. — Кани, утир! Кирк йилдан
бери кутаяпман. Юртингдан чикай \ам демайсан.
-Сиз?..
Даркакикат, шляпали кимса Шомилнинг шахсан узи
эди.
— Ха, мен. Нима бало, улар ошхонада айнан камина
кузларим турт булиб кутаётганимни сир тутишдими?
— Иук, лекин...
— Аввал мени эшит, Лобар! Узбошимчалик- кам эви
билан! Сен охири мукаррар улимйнг билан тугайдиган
Калтис уйинга кушилдинг. Москвадан тугри уйингга
кетсанг булмасмиди? Энди жонингга кеч ким оро
киролмайди. Нега бундай килдинг?
— Хеч кимнинг ёрдамига зор эмасман, — деди Лобар
уксигандек. — Менинг кам ишонган куролим бор.
— Ишонган куролинг улган!
— «Ишонган куролим» деганимда, нимани
тушундингиз? — деди Лобар.
— Карталарни, — дея Шомил сумкага нафратомуз
каради. — Сени Европага юборганларнинг таклифига
.рози^булганингдаёк карталаринг улган.
— Йук, ишонганим у эмас...Демак, каР бир кадамимни
кузатиб юрибсиз. Россияга сизни топиш учун боргандим.
Канча одам улиб кетганини кам билиб юрибсиз! Нега
менинг Каётим сизникидан ажралиб ' чикмаяпти!
Бовшкдик! Богликдик! Кон! Мурдалар! Хаммасидан
чарчадим! '
Шомил украйиб^ уф тортди-да: .
— Куп вайсама! Утир! — дёди.
Лобар жойлашгач, Шомил ноутбукни ёпиб, диван
суянчигига елка ташладй.
— Кулогим сизда, — токатсизланди Лобар. —
Кувонишингни кам, йиглашингни. кам билмайсан киши.
Буларнинг барчаси качон тугайди?
— Сен кимор дунёсидан чикиб кетдинг. Энди
улдириласан!
147
Азамат КОРЖОВОВ ________________;__________ ___________ -
- Маркамат, отинг! Сизми уша котил?
• — Томинг кетибди-ку! Одамларимга азиз мекмонларим
---- ■якинлашиб-кблдими-кан-, деб-кунгирок;-к;илганимда,-.улар_..
машинада карта машк килаётганингни айтишди. Агар
\ар бир кадамингни санаб юрганимда, сени шунчалик
машакдсат билан топармидим?! Нима ичасан?
- Ичмайман! Россияга Ноя деган кимсани, унинг
«Викинг» тудасини, сохта Шомилу какикий Шомилни
ахтариб. бордим. Максадим — учрашиш ва тинч
куйишларини сураш эди!
— Кимни? — савол ташлади Шомил.
- Купол килиб айтганда, инсонларни! — деди Лобар.
— Бунинг нимаси купол?
Лобар Омонгул табибнинг улими, поччасйга турмушга
чиккан киз, кули мажрук килинган киморбоз, Шомил
ролини уйнаган Ноя, Рим шахридаги бойлик манзили--
— барчаси какида киприк кркмай, кискдча сузлаб берди.
— Мени калигача севасанми, Лобар? — -шундан сунг
суради Шомил.
------ :——Асло.------------------------------------------
— Мана буни купол жавоб деса булади. Ха, майли,
• чунки мен \ам сени севмайман. Шунга кдрамай, куёвга
. бермасликка тиришаман.
— Ундан кура мен кушилган уйинни гапирсангиз
буларди. Хуш, нима учун улдирилар эканман?
— Римда бир акмокдан бошка кеч кимни отмадим.
Куриб турибсан, кулларимда кишан йук. Гушамга
Кайтиб, тинчгина яшамокчи булганимда, Милан шак-
рида изимдан одам келиб, «Сенинг Лобаринг улим билан
уйнашиш учун Лондонга отланди», дейишди. Балки
ишонмассан, мен Миланда «Ла скала» опера театрида
кун утказиб юргандим. Анна Сергеевна эсига тушибди,
деб кулгимни кистатма. Кампиршо операдан кетгач,
меникига келган ва уни кеч качон опера сакнасида'
курмаганман.
— Лондонга жунаганимни ким айтди? Бу жуда каттик
сир тутилаётган эди.
148
К.ил’устидаги такдир V
— Бир вадтлар мени «Моссад» дамкорликка таклиф
этган.
— Исроил разведкасими?
— Барибир бошда катта идораларнинг манфаатига -
ишлашга тугри келди. Италияда мушкул вазиятга тушдим.
Диддат билан эшит, Москвада сенга Гажар уд узган. У
Римда яна абжирлик дилди ва Нояни дам, шотирларини
дам отиб ташлади, яъни хужайини-ю уз сафдошларини
аямади. Бирод асл хужайини Лондондан панод топган
Гена деган шахе эди, буни билиб дуй, Лобар! Мен эса
Гена билан апод-чапод эдим. У Англияда яшашимга
шароит дилиб берган, паспорт дам. олиб берган эди.
Афсуски, малайига айланганимни кеч тушундим.Хуллас,
Римдаги хатомни такрорламайман. «Викинг» энди
мавжуд эмас. Гена француз чолнинг бойликларига эга
булгач, менга сим додиб, катта кучани курсатиб дуйди.
Полицияга тутиб бермаганига шукрона айтиб, Миланга
яшириндим. Римдаги хунрезликдан сунг Англияга
дайтолмаслигим анид булди-долди. Бир танишим бор
эди, театр импресариолари билан огиз-бурун упишган.
Унинг ёрдамида вадтимни ажойиб маконларда тинчгина
утказиб туришга адд дилдим. Мени йирик ташкилот
ахтариб топди. «Моссад»нинг шубдали таклифларини
рад этгандим, буларга йук, деёлмадим.
— Кимларга?
— Инглизларга. Сенинг Москвадан чидиб, Лондонга
йул олганингни инглиз разведкаси анидлади ва
менга хабар беришди. Биз дозир .Франция заминида
турибмиз. Тайинки, Франциянинг ифлос пашшасини
дам улдирмодчи эмасман. Кейинги манзилим Туркия
булади. Туркияда дам шухлик дилмайман. Одибатда,
мени Франция, Туркия кабидавлатларнингхавфеизлик
органлари таъдиб дилмайди. Огайниларим шу ергача
келишимга ёрдамлашишди.Гарчи англиялик булишеа-
да, дозирча КДролликка утолмайман.Римдаги водеадан
сунг рухсат йуд.
149