e-book wisma

คำศั พท์ระบบกล้ามเนื้อ 142

achilles tendon อะคิล' ลีซ เทนดอน เอ็นร้อยหวาย

adductor magnus แอดดัคเตอร์ แม็กนัส กล้ามเนื้ อขนาดใหญ่
ตั้งอยู่ที่ต้นขาด้านใน

gluteus maximus กลูเตียส แม็กซิมัส กล้ามเนื้ อมัดใหญ่
และหน้ าที่สุดของ

ส่ วนสะโพก

gluteus medius กลูเตียส มีเดียส กล้ามเนื้อแก้มก้นมัดกลาง

infraspinatus อินฟราสปินาตัส กล้ามเนื้ อที่อยู่บน
กระดูกสะบักส่ วนล่าง

teres major เทเรส เมเจอร์ กล้ามเนื้ อที่มีจุดเกาะ
platysma อยู่บริเวณด้านหลังส่ วนล่าง
ของสะบักและกระดูกต้นแขน

แพลทิสมา แผ่นกล้ามเนื้ อแบน
กว้างอยู่ใต้ชั้นผิวหนั ง

บริเวณคอ

subclavius ซับเคลเวียส ใต้กระดูกไหปลาร้า

143

- เอกสารประกอบการสอนระบบกล้ามเนื้อ
คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฏสุราษฎร์ธานี

- ผู้ช่วยศาสตราจารย์รำเเพน พรเทพเกษมสันต์.(2561).ระบบกล้ามเนื้อ.
(พิมพ์ครั้งที่7).กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์ศิ ลปาบรรณาคาร.
สืบค้นจาก https://shopee.co.th/product/185851344/
6306333352?smtt=0.140867879-1634207427.9

- Youtube : https://youtu.be/cemmyTLfLT4

- คําศั พท์จาก : https://dict.longdo.com
: https://dictionary.sanook.com

Digestive
system

ระบบทางเดินอาหาร 144
Digestive system

เป็นระบบเดียวที่มีช่องทางเปิดเข้าสู่ ภายในอวัยวะและเปิดออก

2แบ่งออกเป็น ประเภท

Alimentary canal Accessory digestive organs

ท่อทางเดินอาหาร ปาก ทวารหนัก อวัยวะที่ช่วยในการย่อยอาหาร

ปาก (mouth) ลิ้น (tongue)
หลอดคอ (pharynx) ฟัน (teeth)

หลอดอาหาร (esophagus) ต่อมน้ำลาย (salivary glands)

กระเพาะอาหาร (stomach) ตับ (liver)
ลำไส้เล็ก (small intestine) ถุงน้ำดี (gall bladder)

ลำไส้ใหญ่ (large intestine) ตับอ่อน (pancreas)

ไส้ตรง (rectum) liver

small large
intestine intestine

rectum

145

sublingual parotid gland
gland esophagus

submandibular stomach
gland
large
liver intestine

gall bladder rectum

small
intestine

ปาก (Mouth)

เป็นทางผ่านของอาหาร lips
tongue
ย่อยอาหาร uvula
ย่อยแป้ง

146

หลอดคอ (Pharynx) ช่วยกลืนอาหาร

ต่อจากกะโหลกถึงกระดูกคอชิ้นที่ 6

ตั้งอยู่หน้า cervicle Epiglottis

กลืนจะปิด ก้อนอาหาร
ไหลผ่านหูรู ด
กล่องเสี ยง

มี 3 ส่วน

Nasopharynx ช่องจมูก มี tonsil ทำลายเชื้อโรค

Oropharynx คอหอยหลังช่องปาก ทางผ่านอาหาร
Larynxgopharynx คอหอยส่วนกล่องเสียง อากาศ

หลอดอาหาร (esophagus)

ระหว่าง pharynx กับ stomach

การเคลื่อนที่ของอาหารในหลอดอาหาร

อาศั ยกระบวนการ

PERISTALIS แบบเป็นคลื่น

147

กระเพาะอาหาร (stomach)

คล้ายตัว J

อาศั ยกระบวนการ PERISTALIS แบบเป็นคลื่น

สร้างน้ำย่อย pepsin / renin / lipase

!ย่อยเฉพาะโปรตีน

ลำไส้เล็ก (small intestine)

อาศั ยกระบวนการ PERISTALIS แบบเป็นคลื่น

small intestine

มี 3 ส่วน

Duodenum 25 cm

มีการย่อยมากที่สุด
มีรูเปิดของท่อน้ำดี / น้ำย่อยจากตับอ่อน

Jejunum 2m

ดูดซึมอาหารมากที่สุด

Ileum

ใส้เล็กส่วนปลาย เปิดเข้าสู่ไส้ใหญ่ 3m

148

ลำไส้ใหญ่ (large intestine)

มี 4 ส่วน

Cecum

มีลิ้น ileocecal valve

ป้องกันไม่ให้ไหลย้อนกลับ

Colon

Ascending colon Transverse colon

Descending colon Descending
Transverse colon colon
Sigmoid colon

Rectum Ascending

colon

ลำไส้ ตรง

anal colon

กล้ามเนื้ อหูรู ด Rectum Sigmoid colon
Anus
ไส้ตรง (rectum)

เป็นส่ วนสุดท้ายของลำไส้ ใหญ่

149

ลิ้น (tongue)

4ต่อมรับรส ตำเเหน่ ง

taste bud

1.รสหวาน ปลายลิ้น ของเหลวจากอาหาร
2.รสเค็ม ปลายลิ้น / ข้างลิ้น
3.รสเปรี้ยว ข้างลิ้น ผ่านเข้าไปสั มผัสกับ
4.รสขม โคนลิ้น เซลล์รับรส gustatory

เกิดกระแสประสาท
ไปสู่ เส้ นประสาทสมอง

ฟัน (teeth) วัยเด็ก 20 ซี่

3เเบ่งเป็น ส่ วน 6 สัปดาห์ ใต้เหงือก
6 เดือน โผล่พ้นเหงือก
2 ขวบ 20 ซี่ (ฟันน้ำนม)

1.ตัวฟัน (Crown) โผล่พ้นเหงือก

2.คอฟัน (neck) ต่อฟัน/ไม่พ้นเหงือก วัยผู้ใหญ่ 32 ซี่

3.รากฟัน (root) ฝังในขากรรไกร 6 ปี เริ่มมีฟันเเท้
25 ปี ฟันเเท้ครบ 32 ซี่

canine incisor premolar molar
(ฟันเขี้ยว) (ฟันหน้ า) (ฟันเคี้ยว) (ฟันกราม)

8 ซี่ 4 ซี่ 8 ซี่ 12 ซี่

150

ต่อมน้ำลาย (salivary glands)

เติมคาร์โบไฮเดรตโดย อะไมเลส หน้ าที่

3มี ต่อม 1.ย่อยCHO เป็น disaccharides
โดยน้ำย่อย Salivary amylase

1.Paratid gland สร้างน้ำลาย 25% 2.ปากชุ่ม / ช่วยในการพูด

ต่อมใหญ่ที่สุด ต่อกับกกหูด้านล่าง

2.Sublingual gland สร้างน้ำลาย 5 % 3.เป็นสารเคลือบก้อนอาหาร
ทำให้กลืนง่าย

ไม่มีท่อ ใต้ลิ้น

75%3.Submandibular gland สร้างน้ำลาย 4.ป้องกันฟันผุ

สร้างน้ำลายมากที่สุด มุมขากรรไกร

ตับ (liver) !ต่อมใหญ่ที่สุด

4แบ่งเป็น Lobe หน้ าที่

1.right 1.ทำงานเกี่ยวกับ Metabolism ของสารอาหาร
2.left Protein , Carbohydrates , Lipid
3.caudate
3.quadrate 2.สร้างเม็ดเลือดเเดง (ช่วง embryo)

3.แหล่งเก็บเลือด

4.สร้างสารป้องกันการเเข็งของตัวเลือด

5.สลายอีโมโกลบิน
6.ทำลายสิ่ งแปลกปลอม

151

ถุงน้ำดี (gall bladder)

ลักษณะคล้ายลูกเเพร gall bladder
cystic duct
3แบ่งเป็น ส่ วน common
hapatic
1.fundus duct

ปลายลักษณะกว้าง common
bile duct

1.body

ส่ วนใหญ่ของถุงน้ำดี หน้ าที่

1.neck

ใกล้กับ cystic duct ช่วยให้ไขมันเเตกตัว

ตับอ่อน (pancreas)

Excrine Part สร้างน้ำย่อย Pancreatic joice
trypsin

amylase Pancreas
lypase
มีท่อ / ย่อยไขมัน

polypeptides

dipeptidase

Endocrine Part สร้างฮอร์โมน Pancreatic duct
เรียก “ Islets of Langerhans ”

คำศั พท์ระบบทางเดินอาหาร 152

คำศั พท์ คำอ่าน ความหมาย

mouth เมาท์ ปาก
pharynx ฟาริ้งซ์ หลอดคอ
esophagus อีโซฟากัส หลอดอาหาร

stomach สทัม'มัค กระเพาะอาหาร

small intestine สมอล อินเทส'ทิน ลำไส้ เล็ก

large intestine ลาจ อินเทส'ทิน ลำไส้ ใหญ่

rectum เรคตัม ไส้ ตรง

tongue ทัง ลิ้น
ฟัน
teeth ทีธ ต่อมน้ำลาย
ตับ
salivary glands ซาลิฟวอรี่ เเกลนซ

liver ลิฟเวอร์

gall bladder กอลแบลดเดอร์ ถุงน้ำดี
pancreas แพน-คเรียซ ตับอ่อน

คำศั พท์ระบบทางเดินอาหาร 153

คำศั พท์ คำอ่าน ความหมาย

epiglottis อีพิกอททิส ฝาปิดกล่องเสี ยง

nasopharynx นาโซฟาริงซ์ ช่องจมูก

oropharynx ออโรฟาริงซ์ คอหอยส่ วนปาก

larynxgopharynx ลาริงโกฟาริงซ์ กล่องเสี ยง
peristalis เพอร์ริสทาลิส การบีบตัว

duodenum ดูโอดีนั ม ส่ วนต้นลำไส้ เล็ก

jejunum จิจู'นั ม ต่อจาก duodenum

Ileum อีเลียม ส่ วนสุดท้ายลำไส้ เล็ก

pepsin เปปซิน เอนไซม์เพปซิน
rennin เรนนิ น
lipase ไลเปส เอนไซม์ที่ควบคุมความ
สมดุลของการสร้าง
Aldosterone

จัดอยู่ในกลุ่มเอนไซม์
ไฮโดรเลส

คำศั พท์ระบบทางเดินอาหาร 154

คำศั พท์ คำอ่าน ความหมาย

taste bud เทสท บัด ต่อมรับรส

gustatory กัสเททอรี เกี่ยวกับการลิ้มรส

teeth ทีธ ฟัน

crown คเราน ตัวฟัน

neck เนค คอฟัน
root รูท รากฟัน

canine เค ไนน์ ฟันเขี้ยว

incisor อินไซ เซอะ ฟันหน้ า

premolar พรีโมลาร์ ฟันเคี้ยว

molar โม'ลาร์ ฟันกราม

common hapatic คอมมอน เเฮพพาติก ดัค ท่อทางเดินน้ำดี
duct ส่ วนนอกตับ

155

คำศั พท์ระบบทางเดินอาหาร

คำศั พท์ คำอ่าน ความหมาย

cecum ซีคัม กระเปาะลำไส้ ใหญ่
ileocecal valve อีเลโอซิคัล วาล์ว
ลิ้นลำไส้ เล็ก
colon ต่อลำไส้ ใหญ่

โค-ล็อน ปลายลำไส้ ใหญ่

ascending colon เเอสเซนดิง โคล็อน ลำไส้ใหญ่ส่วนขึ้น

descending colon เดสเซนดิง โคล็อน ลำไส้ใหญ่ส่วนลง

transverse colon ทรานสเวิส โคล็อน ลำไส้ใหญ่ส่วนขวาง

sigmoid colon ซิกมอยด์ โคล็อน ต่อกับลำไส้ ตรง

rectum เรคตัม ไส้ ตรง
Islets of ไอส์เลต ออฟ
Langerhans แลงเกอร์ฮานส์ กลุ่มเซลล์กลุ่มเล็กๆ
แทรกภายในเนื้ อเยื่อ
anus เอนั ซ
ของตับอ่อน
paratid gland พาโรติด เเกลน
ทวารหนั ก

ต่อมน้ำลาย
ต่อกับกกหูด้านล่าง

คำศั พท์ระบบทางเดินอาหาร 156

คำศั พท์ คำอ่าน ความหมาย

sublingual gland ซับลิงกวัล แกลน ต่อมน้ำลายใต้ลิ้น

submandibular gland ซับแมนดิบูลาร์ เเกลน ต่อมน้ำลาย
มุมขากรรไกร
metabolism เมแทบอลิซึม
กระบวนการทางเคมี
ที่ช่วยให้ร่างกายทำงาน

ได้ตามปกติ

protein โปรตีน สารอาหารที่
ประกอบด้วยกรดอะมิโน

carbohydrates คาร์โบไฮเดรต สารอาหารที่ให้
พลังงานแก่ร่างกาย

lipid ลิพิด สารชีวโมเลกุลที่
embryo เอ็มบริโอ ไม่ละลายในน้ำ

ระยะแรกในพัฒนาการ
ของสิ่ งมีชีวิตหลายเซลล์

right ไรท ขวา

left เล็ฟท ซ้าย
caudate อีคอ'เดท หาง

quadrate ควอเดรท สี่ เหลี่ยม

คำศั พท์ระบบทางเดินอาหาร 157

คำศั พท์ คำอ่าน ความหมาย

lobe โลบ พู กลีบ ลอน ตุ้ม

common bile duct คัมมอนไบล์ ดัค ท่อน้ำดีใหญ่

cystic duct ซิสติค ดัค ท่อถุงน้ำดี

pancreatic joice แพน-คเรียซติค จอยซ์ ของเหลวที่หลั่งออกมา
จากตับอ่อน

pancreatic duct แพน-คเรียซติค ดัค ท่อตับอ่อน

trypsin ทริปซิน เอนไซม์ย่อยโปรตีน
amylase อะไมเลส
เป็นเอนไซม์ใน
กลุ่ม Hydrolases

lypase ไลเพส จัดอยู่ในกลุ่มเอนไซม์
ไฮโดรเลส (hydrolase)

polypeptides โพลีเพปไทด์ ส่ วนของโมเลกุลโปรตีน

dipeptidase ไดเพปไทด์ เป็นเอนไซม์ที่ไฮโดรไลซ์
พันธะไดเพปไทด์

158

บรรณานุกรม

- เอกสารประกอบการสอนระบบทางเดินอาหาร
คณะพยาบาลศาสตร์มหาวิทยาลัยราชภัฎสุราษฎร์ธานี

- ผู้ช่วยศาสตราจารย์รำเเพน พรเทพเกษมสันต์.(2561).
ระบบทางเดินอาหาร.(พิมพ์ครั้งที่7).กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์
ศิ ลปาบรรณาคาร.สืบค้นจาก https://shopee.co.th/product/
185851344/6306333352?smtt=0.140867879-1634207427.9

- Facebook : เฟรม สุดยอด

- คำศั พท์จาก : https://dict.longdo.com
: https://dictionary.sanook.com

male reproductive
&

urinary system

159

ระบบทางเดินปัสสาวะและอวัยวะสื บพันธุ์เพศชาย

male reproductive & urinary system

hepatic veins renal artery
renal hilum
Esophagus (cut)
Inferrior vena cava renal vein
kidney
adrenal glan Ureter
aorta
Urinary bladder
Iliac crest urethra

Rectum (cat)
Uterus

ไต (Kidkeys)

เหมือนเม็ดถั่วแดง

ด้านบนมีก้อนสามเหลี่ยม เรียกว่า adrenal gland

มีหลอดเลือด

- renal artery หลอดเลือดแดง
- renal vein หลอดเลือดดำ

160

Kidkeys (cut)

renal capsule เยื่อหุ้มไต

renal cortex เปลือกไต

renal medulla ส่วนกลางห่อหุ้ม renal pyramid s อยู่

renal pyramids ลักษณะเป็นสามเหลี่ยมพีรามิด

renal pelvis กรวยไต renal capsule renal cortex
ureter ท่อไต renal pyramids
renal medulla minor calyx
renal artery major calyx

renal vein renal colunm

renal pelvis renal papilla
ureter

renal artery (หลอดเลือดแดงใหญ่) nephron

มีแขนงเล็กๆ
เกิดขึ้ นเป็นหลอดเลือดฝอย
มีตัวกรองเป็นล้านๆ

renal vein (หลอดเลือดดำใหญ่)

นํ าเลือดที่มีออกซิเจนตํ่า renal artery
สารอาหาร

!สารที่ดูดกลับ
ออกจากไต

Nephron (หน่วยกรอง) renal vein

!มีเป็นล้านๆ หน่วย renal pelvis
ureter (to bladder)

อยู่ใน renal renal column
pyramids renal pyramids

การทำงานของ Nephron 161

Blood เข้าสู่ Nephron เข้าสู่ Filtration

เลือด หน่ วยไต รูพรุน / ตัวกรอง

เพื่อ heart ส่งไปที่ refreshed blood !มีการดูดกลับ/ขับออก

ฟอกที่ปอด หัวใจ urine ได้ ดูดกลับ Tubular reabsorption

น้ำปัสสาวะ

ขับออกเป็นปัสสาวะ ขับออกbladder ไปที่ ureter ไปที่ renal pelvis ไปที่ Secretion

กระเพาะปัสสาวะ ท่อไต กรวยไต

การทำงานของหลอดเลือดฝอย + nephron

Afferent arteriole (หลอดเลือดแดงฝอย)

efferent arteriole glomerulus capsule

Glomerulusเลือดดีเข้า จาก afferent arteriole

มีส่วนที่ห่อหุ้มอยู่ เรียกว่า proximal
convoluted
“ Bowman’s capsule ” tibule

interlobular artery venule

Efferent arteriole (หลอดเลือดดำฝอย)

interlobular vein

เลือดเสี ยออก จาก Glomerulus loop of
the nephron
มีส่วนที่ห่อหุ้มอยู่ เรียกว่า
peritubular
“ Bowman’s capsule ” capillary
network
มีเเขนงมากมายที่พันเป็นท่อ
เรียกว่า“ peritubular capillaries ” Urine flows into renal papilla

ต่อจาก Glomerulus

Proximal convoluted tubule

เป็นท่อขดทอดตัวลงมา เรียกว่า “ loop of henle ”

ขาขึ้ น ต่อกับท่อ “ distal convoluted tibule ”

162

ส่ วนที่เป็นหน่ วยกรองมักอยู่ใน ส่ วนท่อที่ขดมักอยู่ใน

renal cortex renal medulla

renal pyramids

องค์ประกอบของ Glomerulus A ดี

เลือดดีเข้า Afferent arteriole E เลว

เลือดเสี ยออก Efferent arteriole

กระเพาะปัสสาวะ (Urinary bladder)

ท่อ ureter สอดที่ด้านหลังกระเพาะปัสสาวะทั้ง 2 ข้าง ureters
มีถุงเก็บอสุจิ (seminal vesicle) urinary bladder
ด้านล่างคือต่อมลูกหมาก (prostate glands)

kidneys

urinary bladder ต่อกับ ท่อปัสสาวะ (urethra)

มีต่อมห่อหุ้มท่อปัสสาวะ
เรียกว่า “ prostate

glands”
มีหูรู ดสามารถบังคับได้

น้ำปัสสาวะ (Urine) 163

เหลือง / ใส ขึ้นอยู่กับปริมาณที่ทานและประเภทของอาหาร

ส่ วนประกอบของน้ำปัสสาวะ

น้ำปัสสาวะ urine urinary bladder ureter
urethra bladder
Solids

สารอินทรีย์ (organic matter)

urea , creatinine , uric acid

สารอนินทรีย์ (inorganic matter)

Na , k , Mg , NH3

การถ่ายปัสสาวะ (Micturition)

น้ำปัสสาวะลงผ่าน kidney
เข้าสู่ ureter
มีปริมาณ 250 - 300 cc แล้วเเต่ขนาดเเต่ละคน

ไปกระตุ้น

ส่ งกระเเสประสาทไปยังสมอง

อยากถ่ายปัสสาวะ detrusor
muscle
กระเพาะปัสสาวะบีบตัวเอาน้ำปัสสาวะออก
urethra

สารที่

Alb , Glucose , Acetone , ก้อนนิ่ ว ,หนอง , เลือด
ออกมา

ระบบสืบพันธุ์ (Mala peproductive system) 164

1.penis (องคชาต)

หัวขององคชาตเรียกว่า“ Glans penis ”

2.testicle (ลูกอัณฑะ)

เกี่ยวข้องกับการสร้างเซลล์สืบพันธุ์ / สเปิร์ม seminal
vesicle
Scrotum ห่อหุ้มอยู่ vas deferens prostate

penis gland
ejaculasory
3.epididymis (ก้านอัณฑะ)
duct
urethra cowper’s gland

อยู่บนหัวคอง testicle epididymis

ส่งผ่านท่อ divided vas deferens testicle

ไปเก็บที่

Seminal vasicle (ถุงพักอสุจิ)

{ เกี่ยวกับการสืบพันธุ์
หลั่งสารหล่อลื่นขณะมีเพศสั มพันธ์

External sexual organs : ภายนอก

อวัยวะเพศของเพศชายที่ใช้สื บพันธ์ุ ควบคุมอุณหภูมิให้พอเหมาะ
ทำหน้ าที่เป็นท่อปัสสาวะ ในการสร้างอสุจิคือ 34 องศา

165

Internal struturesfrom
continuous tube : ภายใน

สร้างเซลล์สื บพันธุ์เพศชาย

เก็บตัวอสุจิเพื่อให้แข็ งแรงมากขึ้ น

ต่อจาก epididymis
ต่อไปยังถุงเก็บอสุจิ (seminal vesicle)
เป็นทางผ่านของตัวอสุจิเข้าสู่ ท่อปัสสาวะ

เป็นท่อที่ทำหน้ าที่เชื่อมต่อระหว่าง
seminal vesicle กับ urethra

ส่วนเดียวกันกับส่วนอยู่ในระบบทางเดินปัสสาวะ urethra

166

Accessory orglans : เครื่องประดับ

อยู่ด้านหลังกระเพาะปัสสาวะ
สร้างอาหาร เพื่อใช้หล่อเลี้ยงตัวอสุจิ

ต่อจากกระเพาะปัสสาวะ
ห่อหุ้มท่อปัสสาวะไว้
ผลิตน้ำเมือกและน้ำหล่อเลี้ยงตัวอสุจิ

อยู่ที่ส่ วนหลังด้านข้างของส่ วนที่เป็นเยื่อบุท่อปัสสาวะ
สร้างสารหล่อลื่นท่อปัสสาวะในขณะเกิดการกระตุ้นทางเพศ

167

ประกอบไปด้วยเนื้อเยื่อที่มีความยืดหยุ่นล้อมรอบ urethra ไว้

มีกล้องเนื้ อ ส่ วน

ชิ้นด้านบน 2 ชิ้น มีรู เหมือนฟองน้ำ
1.Trabeculae เลือดสูบฉี ดเข้ าได้
2.cavemosal spaces มีความยืดหยุ่น
มีการกั้นเป็นผังผืดเรียกว่า septum

เป็นฟองน้ำ
หุ้ม urethra ไว้
อยู่ตรงกลางตามแนวยาว

มีผลทำให้มีการขยายตัวหรือแข็งตัวโดยอวัยวะสื บพันธ์โดยการเติมเลือด

ช่วยปรับอุณหภูมิให้เหมาะสมกับการใช้ชีวิต ให้อยู่รอดของสเปิร์ม

penis
scrotum

168

สร้างสเปิร์ม
2 ข้าง จะไม่เท่ากัน

ลักษณะเป็นวงรี

วางบน testicle

เก็บสเปิร์ม

สมบูรณ์ ส่ งผ่านท่อ vas ไปยัง seminal

deferens vesicle

ท่อลำเลียงต่อจาก epididymis
ปลายทางคือ seminal vesicle
เป็นท่อกรวง

169

เชื่อมต่อกับ vas deferens เมื่อไหร่มีการหลั่งอสุจิ
เป็นท่อสั้ นๆ หูรู ดกระเพาะปัสสาวะ
เชื่อมกับส่วนของ prostate gland จะบีบรัดตัว ปัสสาวะไม่ออกมา
เชื่อมกับส่วนของ urethra
เป็นสามเเยก เมื่อน้ำปัสสาวะออก
ตัวejaculatory duct ไม่เปิด
ทางผ่านของอสุจิ ถ้าไม่ได้รับการกระตุ้น
ทางผ่านของน้ำปัสสาวะ

เป็นคู่ 2 ข้าง - seminal vesicle
- prostate gland
หลัง bladder - cowper’s glands

ขนาด cm

สามารถสร้างสารคัดหลั่ง (เหลืองอ่อน)

fructose

มีสารอาหารของอสุจิ

170

กระตุ้นเมื่อมีความรู้สึ กทางเพศ
หลั่งสารหล่อลื่น
ทำให้ urethra มีความพร้อม

เติมของเหลวให้กับตัวอสุจิ
เป็นแหล่งพลังงานให้สเปิร์มเข้าไปอยู่ในถุง
ลดความเป็นกรด ให้สภาพสเปิร์มสืบพันธุ์ได้

สารคัดหลั่ง
ผสมอยู่ใน อสุจิ เมือก

171

Acrosomr cap มีเอนไซม์ตัวเจาะใข่ของเพศหญิง

Nucleus ส่วนเซลล์สืบพันธุ์ บ่งบอกเพศ

Nucleus membrane ส่วนเนื้อเยื่อของ Nucleus

Head

Proximal centriole Midpiece
Segmented column

Mitochondria แหล่งพลังงาน Tail
Dense fibers tissue เป็นตัวแกนทอดไปยังหาง

Annulus ส่วนปลายของ midpiece

Flagellum ตัวแหวกว่าย

Fibrous sheath เนื้อเยื่อที่หอหุ้ม / โบกพัดให้ไปข้างหน้า

172

173

174

175

176

177

- เอกสารประกอบการสอนระบบสืบพันธุ์เพศชาย
และระบบทางเดินปัสสาวะ
คณะพยาบาลศาสตร์ มหาวิทยาลัยราชภัฎสุราษฎร์ธานี



- ผู้ช่วยศาสตราจารย์รำเเพน พรเทพเกษมสันต์.(2561).
ระบบสืบพันธุ์เพศชาย.(พิมพ์ครั้งที่7).กรุงเทพมหานคร : สำนักพิมพ์
ศิ ลปาบรรณาคาร.สืบค้นจาก https://shopee.co.th/product/
185851344/6306333352?smtt=0.140867879-1634207427.9




- คำศั พท์จาก : https://dict.longdo.com
: https://dictionary.sanook.com

Respiratory
system

178

ระบบหายใจ

Respiratory system

การนำออกซิเจนไปสู่ เซลล์
นำคาร์บอนไดออกไซด์ออกไปจากเซลล์

สิ่ งมีชีวิตที่ซับซ้อน สิ่ งมีชีวิตเซลล์เดียว
อมีบา
มนุษย์
ออกซิเจนจะซึมผ่านผนั งเซลล์
เซลล์แต่ละเซลล์ในร่างกาย เข้าเยื่อบุเซลล์โดยตรง
จะหายใจได้ต้องใช้การทำงาน
ของ 2 ระบบ คือ

1 2

โครงสร้างระบบหายใจ โครงสร้างระบบไหลเวียนโลหิต

179

ระบบหายใจ (respiratory system)

เป็นระบบที่ประกอบด้วยอวัยวะหลายอย่าง ทำหน้าที่ร่วมกันเพื่อที่จะนำ O2
จากบรรยากาศไปสู่เลือดเสียให้เป็นเลือดดี และรับคาร์บอนไดออกไซด์ CO2
จากเลือดเสี ยสู่ บรรยากาศภายนอก

ประกอบด้วย 2 ส่วนใหญ่ๆ คือ

1. Conduction part

ได้แก่ส่วนที่เป็นทางผ่านของแก๊ส โดยไม่มีการแลกเปลี่ยนแก๊ส

2. Respiration part

ได้แก่ส่ วนที่มีการแลกเปลี่ยนแก๊สในเลือดกับอากาศ

Conduction part หรือ Conducting airway ได้เเก่

1. จมูก (Nose) nose nasal cavity
2. ช่องจมูก (Nasal cavity)
3. คอหอย (Pharynx) larynx pharynx
4. กล่องเสียง (Larynx) bronchi trachea
5. หลอดลม (Trachea)
6. หลอดลมเเยก (Bronchi)

จมูก (Nose) ช่องจมูก (Nasal cavity) 180

supperior concha

จมูกมี 2 รู mucous concha
inferior concha

ในจมูกประกอบด้วย septum

มี 2 ซีก ซ้าย-ขวา

ผนังด้านข้างมีกระดูกยื่นออกมา 3 อัน

Supperior concha
Mucous concha
Inferior concha

มีเยอะหุ้มกระดูกเรียกว่า Periosteum
มีขา (cilia) ทำหน้าที่ขับน้ำมูกออกมา

หน้ าที่ของจมูก

- เป็นทางเข้าออกของอากาศ
- ป้องกันเชื้อโรค
- ให้ความร้อน ความชื้นแก่อากาศ

ที่หายใจเข้าไป
- ทำให้เกิดเสียงก้อง
- รอรับกลิ่น โดยประสาทที่มาเลี้ยง

คือ Olfactory nerve

181

คอหอย (Pharynx)

ลักษณะเป็นท่อท่อที่บุด้วยกล้ามเนื้ อเรียบต่อระหว่างจมูกกับหลอดอาหาร

ยาว 13 เซนติเมตร

3แบ่งออกเป็น ส่ วน

1. Nasopharynx อยู่เนื้อเพดานอ่อนมี Eustachian
2. Oropharynx อยู่เนื้อฝาปิดกล่องเสียง
3. Laryngopharynx เหนือกระดูกอ่อน Cricoid

- เป็นส่วนหนึ่ งของระบบทางเดินอาหารและระบบทางเดินหายใจของสิ่ งมีชีวิตหลายชนิด
- เนื่องจากทั้งอาหารและอากาศต่างผ่านเข้าสู่คอหอย
- ร่างกายมนุษย์จึงมีแผ่นเนื้อเยื่อเกี่ยวพันเรียกว่า ฝาปิดกล่องเสียง (epiglottis)
- ปิดช่องท่อลมเมื่อมีการกลืนอาหาร เพื่อป้องกันการสำลัก
- ในมนุษย์คอหอยยังมีความสำคัญในการออกเสียง

182

กล่องเสียง (Larynx)

เริ่มจากกระดูกต้นคอที่ 3 ถึงที่ 6
ประกอบด้วยกระดูกอ่อนล้อมรอบ 9 ชิ้น คือ

1. Thyroid cartilage

- เป็นกระดูกอ่อนที่ใหญ่ที่สุดมีลักษณะเป็น 2 แผ่น
- เชื่อมประกบทำมุมติดกันเป็นชิ้นเดียว
- ผู้ชายทำมุม 90 องศา ทำให้แหลมยื่นเป็นลูกกระเดือก Adam’s apple
- ผู้หญิงทำมุม 120 องศา ทำให้ป้านเรียบมองเห็นไม่ชัด

2. Epiglottis

- เป็นกระดูกอ่อนรูปร่างคล้ายใบไม้อยู่เหนือ thyroid cartilage
ด้านหน้าเป็นช่องเปิดเข้าสู่ larynx

- ในขณะกลืนข้าว larynx จะเลื่อนขึ้นข้างบนและข้างหน้า

- ปลายของ eppiglottis จะเลื่อนลงมาปิด larynx ไม่ให้อาหารเข้าสู่ larynx ได้

183

3. Criccoid cartilage

- ด้านหน้ามีขนาดเล็กบาง แล้วแผ่ไปมีขนาดใหญ่โอบรอบ larynx
- ด้านหลังระหว่าง tyroid cricoid จะมี membrane ยึดไว้

4. กระดูกอ่อนเป็นคู่อีก 3 คู่

1. Arytenoid cartilage
2. Corniculate cartilage
3. Cuneifrom cartilage

หน้ าที่ของกล่องเสี ยง

เป็นทางผ่านเข้าออกของอากาศและทำให้เกิดเสี ยง

184

หลอดลม (Trachea)

เริ่มจากระดับ Cervical spine ที่ 6 ถึง Thoracic spine ที่ 5 (C6-T5)
ลักษณะเป็นวงแหวนกระดูกอ่อนรูปตัว C
กระดูกอ่อนจะอยู่ทางด้านหน้ า
กล้ามเนื้ อเรียบจะอยู่ทางด้านหลัง
หลอดลมมีความยาว 10-11 เซนติเมตร
แยกเป็น 2 ข้าง (Bronchi)

หลอดลมเเยก (Bronchus)

แยกเป็นข้างขวาและข้างซ้าย
หลอดลมแยกข้างขวาจะลาดกว่า เวลาสำลักสิ่ งแปลกปลอมจะทำให้
สิ่ งแปลกปลอมตกลงด้านขวามากกว่า
ปอดข้างขวาจึงเป็นโรคได้มากกว่าข้างซ้าย

185

โครงสร้างของปอด (Lung)

ตั้งอยู่ในทรวงอก
ปอดข้างขวามี 3 กลีบ
ปอดข้างซ้ายมี 2 กลีบ

Bronchus Pulmonary artery

Pulmonary vein

Bronchial artery Bronchial vein

186

แสดงทางเดินอากาศส่ วนต้น

1. conducting zone เป็นส่วนที่ไม่มีการแลกเปลี่ยนแก๊ส

ประกอบด้วย trachea, bronchus, bronchiole และ terminal bronchiole

2. respiratory zone เป็นส่วนที่เกิดการแลกเปลี่ยนแก๊ส

ประกอบด้วย respiratory bronchiole, alveolar duct
alveolar sac และ alveoli

187

โครงสร้าง trachea
ของปอด

right bronchus left bronchus
bronchi
lobar
Bronchi




sogmental
Bronchi

Right Lung Left Lung

conducting zone

trachea เป็นท่อยาวประมาณ 10 ชม. มีเส้นผ่าศูนย์กลางประมาณ 2.5 ชม
เป็นทางผ่านของอากาศ ผนังของจะช่วยทำให้สภาวะของอากาศ

bronchus เป็นเนื้อเยื่อชนิดหนึ่ งของปอดที่เป็นทางเดินของอากาศ (ลมหายใจ)
bronchiole โดยเป็นส่ วนที่อยู่ต่อลงมาจากท่อลม

เป็นท่อที่เป็นทางผ่านของอากาศ มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลาง 1 มม.
หรือน้อยกว่า bronchiole ที่มีขนาดใหญ่กว่าจะเป็นแขนงมาต่อจาก
segmental bronchi ท่อเหล่านี้ จะแตกแขนงหลายๆขั้น

terminal เป็นท่อที่แยกออกจากหลอดลมแขนงมีขนาดเส้ นผ่านศูนย์กลาง
bronchiole 0.5-1 มิลลิเมตร พบกล้ามเนื้อเรียบและเยื่ออิลาสติกไฟเบอร์
(elastic fiber) เป็นองค์ประกอบของผนังหลอดลมฝอยเทอร์มินอล

188

respiratory zone

respiratory ส่วนของ respiratory tract ที่มีการแลกเปลี่ยนก๊าซเกิดขึ้น
bronchiole

alveolar duct ท่อถุงลม , เป็นท่อส่วนสุดท้ายของส่วนที่มีการแลกเปลี่ยนแก๊ส

alveolar sac กะเปาะถุงลม, ถุงลมเล็กๆ ในปอด
alveoli
ถุงที่แยกออกไปจากปอดและขั้วปอดหลายถุง
มีแขนงติดต่อไปถึงช่องกลวงของกระดูก
ทำหน้าที่เป็นผู้ช่วยปอด โดยทำให้ปอดได้รับออกซิเจนอยู่ตลอดเวลา

alveoli