รายงานวิจัย การพัฒนาระบบบริหารโครงข่ายการท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ และท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก

174

1.1. กลุ่มชุมชนตำบลแม่กาษา ประกอบไปด้วย กลุ่มดนตรีพื้นบ้าน กลุ่มแม่บ้าน กลุ่มเยาวชน กลุ่มนวัตวิถี
“ฮักนะแม่กาษา” วัดไทยสามคั คี กลุ่มเหล่าน้ีเป็นกลุ่มที่มีในชุมชนที่ดำเนินกิจกรรมอย่างต่อเนื่องและมีทักษะในการ
ทำงานเป็นทีมมีความรู้ความสามารถที่จะดำเนินกิจกรรมในชุมชนและมีจิตอาสาพร้อมเรียนรู้และพัฒนาตนเองและ
ชุมชนให้ยั่งยืน เมื่อไม่มีภาระกิจการดำเนินการท่องเที่ยวก็ทำไร่ ทำสวน ทำนาและปฏิบัติหน้าที่ของแต่คนตาม
บทบาทของครอบครัวของสังคม เมือ่ มีภารกิจก็จะรว่ มมือกนั อยา่ งเต็มกำลังสร้างความรักความสามัคคีในชุมชน

1.2. กลุม่ ชมุ ชนตำบลแม่ปะ ประกอบไปดว้ ยกลุม่ ผ้สู ูงอายุ กลุ่มดนตรพี ้นื เมือง กล่มุ เกษตรกร
กลุ่มผู้ประกอบการชุมชนสมุนไพร ข้าวใส่ใจ เครือข่ายฝายมีชีวิต และกลุ่มเยาวชนที่ได้รับการพัฒนามากับองค์การ
บริหารส่วนตำบลแม่ปะและกลุ่มชมชนนวัตวิถีบ้านห้วยหินฝน การดำเนินงานกับกลุ่มชุมชนตำบลแม่ปะเป็นการวาง
โครงสร้างร่วมกับแกนนำและมีองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะเป็นแกนหลักเชื่อมการทำงานในชุมชน และกลุ่ม
เจา้ หน้าท่ีองคก์ ารบริหารสว่ นตำบลแม่ปะเข้ามาเปน็ ทีมนักวิจัยเพื่อเชอื่ มประสานการทำงานในพนื้ ท่ี

1.3. กลุ่มชุมชนตำบลท่าสายลวด ประกอบด้วยกลุ่มร้านค้าประชารัฐ กลุ่มสตรี กลุ่มกองทุนหมู่บ้าน
กลุ่ม อสม. กลุ่มเครือไต กลุ่มการแสดง กลุ่มขนมพื้นบ้าน กลุ่มผู้ประกอบการรถสองแถว และทีมนกั วิจัยชมุ ชนท่เี ปน็
แกนนำภาคประชาชนท่ีคอยเชื่อมประสานกลุ่มต่าง ๆ ในพื้นที่ทำใหเ้ กิดพลังในชุมชนและร่วมพัฒนาศักยภาพยูเ่ สมอ
ทำให้เห็นพลังแห่งความมุ่งมั่นตั้งใจท่ีจะพฒั นาชุมชนพื้นที่ให้มีความยัง่ ยืนด้วยพลังจิตอาสา พลังแห่งการแลกเปลี่ยน
เรียนรู้ พลังแห่งความสามคั คีทอี่ ยากทำใหช้ ุมชนมีคุณภาพชวี ิตทด่ี ขี ึ้น

1.4. กลุ่มเครือข่ายชุมชนพื้นที่ใกล้เคียง กลุ่มนี้ประกอบไปด้วย ร้านโรตีโอ่ง ผู้ประกอบการที่พัก
กลมุ่ ผู้ประกอบการนำเทย่ี วล่องแก่งแม่ละเมา ผ้ปู ระกอบการรา้ นอาหาร รา้ นกาแฟ รา้ นคา้ ของฝากชุมชน กลุ่มน้ีเป็นกลุ่ม
ที่มีชื่อเสียงในพื้นที่อำเภอแม่สอดที่เป็นที่รู้จักของนักท่องเที่ยวที่นักท่องเที่ยว เมื่อเข้ามาเขตอำเภอแม่สอดแล้วต้อง
เลือกใช้บริการ เลือกชม เลือกชิม เลือกพักกลุ่มนี้เป็นกลุ่มที่ทีมนักวิจัยสร้างภาคีเชื่อมร้อยให้เป็นทางเลือกเสริม
หากนักท่องเทีย่ วตอ้ งการเพอ่ื สรา้ งความหลากหลายให้ครบวงจรทั้งระบบการจดั การทอ่ งเท่ียว

2. เครือขา่ ยระหว่างชุมชนประกอบด้วย 4 กลุม่ ได้แก่
2.1. ตำบลแม่กาษา
2.2. ตำบลแม่ปะ
2.3. ตำบลทา่ สายลวด
2.4. พืน้ ท่ใี กลเ้ คียง
ซึ่งใน 4 กลุ่มที่กล่าวถึงอาจเป็นการร่วมกันทำกิจกรรมเพื่อเชื่อมโยงจุดเด่นในแต่ละพื้นที่เพื่อสร้างความ

หลากหลายในการทำเป็นกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยวหรอื การสร้างพลังในการขบั เคลื่อนผลกั ดันให้เป็นรูปธรรมใน
การเชื่อมโยงการทำงาน เช่น ตำบลแม่กาษามีลักษณเด่นด้านประเพณีวัฒนธรรมล้านนาและมีทรัพยกรธรรมชาติที่
สวยงาม ตำบลแม่ปะเป็นชุมชนที่มีระบบการจัดการตนเองและเป็นชุมชนเกษตรกรรม ส่วนชุมชนท่าสายลวดเป็น
ชุมชนที่มลี กั ษณเดน่ ดา้ นประเพณวี ัฒนธรรมไทใหญ่ พืน้ ทใ่ี กล้เคียงอาจมีจุดเด่นดา้ นอาหาร เช่น แม่สอด ร้านโรตีโอ่ง
เป็นต้น เมื่อเชื่อมโยงเป็นโครงข่ายก็จะทำให้การดำเนินกิจกรรมมีพลังการร่วมมือที่มากขึ้น สร้างทางเลอื ก สร้างแรง
ดงึ ดดู ใจให้นักท่องเที่ยวมากขนึ้ รวมไปถงึ การพัฒนาทีข่ ยายวงกวา้ งข้นึ

175

3. เครอื ข่ายระดบั องค์กรชมุ ชน แบ่งออกเปน็ 4 กลุ่ม ดงั นี้
3.1 องค์กรเครือข่ายภายใน
3.2 องคก์ รหนุนเสรมิ ภายนอก
3.3 กลุม่ ผูป้ ระกอบการ
3.4 กลมุ่ ผใู้ ชป้ ระโยชนจ์ ากงานวจิ ัย
ดงั รายละเอียดต่อไปนี้
3.1. องค์กรเครือข่ายภายใน ประกอบด้วย องค์การบริหารส่วนตำบลแม่กาษา องค์การบริหารส่วน

ตำบลแม่ปะ เทศบาลท่าสายลวด ที่เป็นหน่วยงานในพื้นที่ที่มีหน้าที่หนุนเสริมสนับสนุนการพัฒนาชุมชนในพื้นท่ี
เพื่อให้เกิดความยั่งยืนให้คนในชุมชนมีคุณภาพชีวิตทีดีขึ้นและมีส่วนในการสนับสนุนงบประมาณ องค์ความรู้
กระบวนการพัฒนา วัดไทยสามัคคี วัดโพธิคุณ และวัดไทยวัฒนารามที่เป็นอัตลักษณ์ของแต่ละพ้ืนที่และวิทยาลัย
ชมุ ชนตากเป็นพี่เลี้ยงหนุนเสริมจัดการความรู้สชู่ มุ ชน

3.2. องค์กรหนุนเสริมภายนอก ประกอบด้วย พัฒนาชุมชนอำเภอแม่สอด การท่องเที่ยวจังหวัดตาก
สื่อประชาสัมพันธ์ เครอื ข่ายสตรีจังหวดั ตาก สำนกั งานเทศบาลนครแม่สอด กลมุ่ นจ้ี ะมาหนุนเสริมในด้านการต่อยอด
การพัฒนาสร้างเครือข่ายการโฆษณาประชาสัมพันธ์และหนุนเสริมการพัฒนาในหลากหลายแง่มุม ทั้งด้านการทำ
ผลิตภัณฑ์ชุมชน การส่งเสริมการทำเกษตร การส่งต่อหน่วยงานภาคีอื่นที่เกี่ยวข้องตามบริบท และการโฆษณา
ประชาสัมพันธ์การท่องเที่ยวเพื่อให้เป็นที่รู้จักรวมถึงช่วยส่งเสริมสนับสนุนการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนแบบ
มืออาชพี ยกระดับคนในชมุ ชนให้มีความรู้ มีรายได้กระจายส่เู ศรษฐกจิ ฐานราก

3.3. กลุ่มผู้ประกอบการ ประกอบด้วย กลุ่มธุรกิจร้านอาหาร กลุ่มที่พักโรงแรม กลุ่มร้านค้าของฝาก
ศูนย์สินค้า OTOP กลุ่มบริการรถโดยสาร กลุ่มร้านกาแฟนี้เป็นกลุ่มที่เชื่อมประสานเพื่อเป็นทางเลือกและเป็นข้อมูล
ให้นักท่องเที่ยวรับรู้ข้อมูลและใช้บริการตามความชอบและเพื่อเป็นฐานข้อมูลในการอำนวยความสะดวกแก่
นักทอ่ งเท่ยี ว

3.4. กลุ่มผู้ใช้ประโยชน์จากงานวิจัย ประกอบด้วย สำนักบริหารยุทธศาสตร์จังหวัดตาก สำนักงาน
การท่องเที่ยวและกีฬาจังหวัด การท่องเที่ยวแห่งประเทศไทยทั้งส่วนกลางและส่วนภูมิภาค สภาอุตสาหกรรม
ทอ่ งเทยี่ วแหง่ ประเทศไทย สถาบนั การศึกษาโรงเรียนในพื้นทกี่ ลมุ่ น้เี ป็นกลุ่มทีค่ าดว่าจะสามารถนำผลการวจิ ัยไปใช้
ประโยชนเ์ พอื่ นำไปเปน็ ฐานข้อมูลในการกำหนดนโยบายและแผนการพฒั นาระดับจงั หวัด ระดบั ภาค รวมไปถงึ การนำ
องค์ความรไู้ ปต่อยอดพฒั นาเพ่ือให้เกดิ ประโยชนต์ อ่ คนในชุมชน สังคมตอ่ ไป

จากการสรุปภาคีทั้งในระดับชุมชน ภาคีระหว่างชุมชน และภาคีองค์กรชุมชนทั้ง 3 ส่วน ทีมนักวิจัยจึงขอ
นำเสนอเป็นกรอบแนวคดิ ดงั ภาพ

176

ภาพที่ ภาพกรอบแนวคิดวิเคราะห์เครอื ขา่ ย

ภาพที่ 4.51 เครือข่ายการท่องเทีย่ วโดยชุมชน

สว่ นที่ 2 ผลการสรา้ งเครือข่ายความร่วมมือ
ขั้นตอนนี้ทีมวิจัยชุมชนได้ดำเนินการประสานงานกับบุคคลต่าง ๆ โดยวิธีติดต่อเป็นรายบุคคลบ้างหรอื

บางครงั้ จดั กล่มุ เลก็ ๆ ในบางหมู่บา้ น อธิบายโครงการเน้นท่วี ัตถุประสงค์ คือ ม่งุ แสวงหากลมุ่ บคุ คลท่ีจะมาเป็นผู้ร่วม
ดำเนินการพัฒนา หลังจากนั้นมีการเข้าพบเป็นรายบุคคล เพื่ออธิบายโครงการและเชิญชวนเข้าร่วมงาน มีการที่ขอ
รายชอื่ บคุ คลอ่ืน ๆ ที่เก่ียวข้องทคี่ าดว่าจะสนใจ และเปน็ ผทู้ ่จี ะมีส่วนสรา้ งการเปลย่ี นแปลงแกช่ ุมชนไปสู่การพัฒนาท่ี
บรรลุความสำเร็จอย่างยั่งยืน ผลการดำเนินงานในระยะแรกไม่ประสบความสำเร็จ อุปสรรค คือ ภาระงานของบคุ คล
สำคัญดังกล่าวแต่ละท่านมีอยู่มากแล้วทีมวิจัยจึงได้ปรับท่าที และรูปแบบในการทำงานให้เอื้ออำนวยต่อภาคี
เครือข่ายกลุ่มดังกล่าวที่จะเข้ามาร่วมได้ นอกจากนี้ยังใช้ความสัมพันธ์ การรู้จักเป็นการส่วนตัวของทีมวิจัย รวมถึง
การช่วยเสนอแนะช่ือบุคคลจึงทำให้ไดภ้ าคเี ครือขา่ ยเพิ่มขึ้น ซึ่งผลจากขั้นตอนนีท้ ีมนักวิจัยได้ทบทวนการดำเนนิ ของ
ทีมจัดการท่องเที่ยวและได้ทีมที่มาร่วมเป็นนักวิจัยโดยกลุ่มตำบลแม่กาษามีทีม นายปราริชาติ เขียวฉะอ้อน
ผู้อำนวยการโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลแม่กึ้ดหลวงกัญไชย นายพนม นามผลาญ ผู้ใหญ่บ้านหมู่ 1
นางอัญชนา กุลฤทธชิ ยั เจา้ หน้าที่ อสม. ภารกจิ ทีมงานเดิมมากอยแู่ ล้วจงึ ดำเนนิ การในการเป็นทีมนักวจิ ัยชมุ ชนได้แต่
คอยให้การสนับสนุนการประสานและการดำเนินงานในพื้นที่และไดช้ ักชวนทีมแกนนำมาร่วมดำเนินกิจกรรมในพื้นที่
เพ่มิ เตมิ จงึ ทำให้ไม่มีทมี นกั วิจัยชมุ ชนในพนื้ ท่ีแตม่ ีทมี แกนหลักรว่ มทำงานในพน้ื ท่ี และวัดไทยสามัคคีที่มีพระชัชวาล
หรือชาวบ้านเรียกกันว่า “ตุ๊แบงก์” ที่เป็นพระนักพัฒนาให้ความร่วมมือ รวมถึงกลุ่มดนตรีสะล้อ ซอ ซึง และการ
พูดคุยกับกลุ่มท่องเที่ยวโดยชุมชนฮักนะแม่กาษาที่ร่วมเป็นกลุ่มในการร่วมพัฒนาการท่องเที่ยวโดยชมุ ชนที่ขยายวง
กว้างขึ้นในระดับชุมชน ส่วนตำบลแม่ปะนั้นมีทีมแกนนำที่เป็นกลุ่มองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะที่มีศักยภาพใน
การเชื่อมร้อยกลุ่มตา่ งในตำบลและส่งเสริมพัฒนาให้ความรว่ มมืออยา่ งเต็มศักยภาพและส่งทีมมารว่ มเปน็ ทีมนักวิจยั
ชุมชนเพื่อมาร่วมเรียนรู้กระบวนการงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นที่เป็นพลังที่เข้มแข็งในระดับชุมชนที่เกิดการทำงานการ
เรยี นรู้อยา่ งมีความสุข วางเปา้ หมายรว่ มกันและขบั เคล่อื นไปอยา่ งเป็นระบบ ตำบลท่าสายลวดเป็นพื้นท่ีที่มีศักยภาพ

177

มแี กนนำท่ีเปน็ ทีมนักวิจยั ที่มีศกั ยภาพสร้างการมีสว่ นร่วมของคนในพน้ื ทอี่ ย่างนา่ ภมู ใิ จจากผลการสร้างภาคีเครือข่าย
ความรว่ มมอื สามารถสรุปออกมาไดเ้ ปน็ กลมุ่ ดงั น้ี

1. ทมี นักวิจยั ชุมชนตำบลแม่กาษา แมป่ ะ ทา่ สายลวด
2. ทีมกลุ่มแกนนำ ปราชญ์ ผูร้ ู้ในพื้นที่
3. ทมี นักวิชาการ
4. ทมี ภาคสี นบั สนนุ จากหนว่ ยงานภาครัฐ
5. ทมี ผ้ปู ระกอบการรา้ นคา้ และบรกิ ารชุมชน
จากการดำเนินการวิจัยทีมทั้ง 5 มีการวางแผนงานร่วมกันโดยคำนึงถึงคำกล่าวของสมชาย สนั่นเมือง
(2544) การมีส่วนรว่ มของชุมชนในการจัดการการท่องเทย่ี วมสี ว่ นสำคัญมาก
1). ผลประโยชน์ที่ชุมชนจะได้รับทางเศรษฐกิจ คือ จะเกิดการสร้างงาน การพัฒนาอาชีพการท่องเที่ยว
เกิดระบบตลาด ระบบผลิตวัตถุดิบ เป็นแหล่งรายได้และครอบครัว ชุมชนจะมีรายได้เพิ่มข้ึนท้ังทางตรงและทางอ้อม
และผลประโยชน์ทางสังคม คือ การพัฒนาทางสร้างสรรค์ในสังคมการติดต่อที่มีรูปแบบมากขึ้น มีการสร้างสิทธิ
หน้าที่และความรับผิดชอบแก่สังคม เช่น ความปลอดภัย และการมีระเบียบ อิสระของสังคมจะได้รับการเอาใจใส่
มากข้นึ
2). ผลกระทบที่เกิดขึ้นกับชุมชนทั้งทางบวกและลบ คือถ้าบวกจะมีผลทางเศรษฐกิจ สังคม ส่วนทางลบ
คือ ความทรุดโทรมของสังคมที่เนื่องจากการจัดการไม่ดี โครงสร้างการบริหารชุมชนอาจเปลี่ยนแปลงไปเพราะ
สาเหตุมาจากการจัดการชุมชนไมด่ ีเช่นกัน
จากเหตุผลดงั กล่าวทำให้การสร้างภาคเี ครือข่ายต้องมีการพดู คุย หารอื สร้างวงสนทนาร่วมคิดร่วมทำต้ังแต่
เร่ิมกระบวนการโดยอา้ งถงึ ลักษณะสำคัญของการท่องเทีย่ วแบบยั่งยนื โดยชุมชนมสี ว่ นร่วมของ บญุ เลิศ จิตตั้งวัฒนา
(2548) 6 ประการดงั นี้ คอื
1). เป็นการทอ่ งเท่ยี วในแหล่งทอ่ งเท่ยี วทกุ ประเภท ทกุ แห่ง
2). เป็นการท่องเท่ียวทีเ่ นน้ คุณค่าและความเป็นเอกลกั ษณ์ของแตล่ ะแหล่งท่องเทย่ี ว
3). เปน็ การทอ่ งเท่ยี วที่รบั ผิดชอบต่อทรพั ยากรการท่องเท่ียวและส่งิ แวดลอ้ ม
4). เปน็ การท่องเที่ยวทใ่ี หน้ ักท่องเทยี่ วได้รบั ความรแู้ ละประสบการณเ์ กี่ยวขอ้ งกับธรรมชาตแิ ละวัฒนธรรม
5). เป็นการทอ่ งเทย่ี วทใ่ี หผ้ ลตอบแทนแก่ผปู้ ระกอบธรุ กจิ ท่องเท่ียวอย่างยนื ยาว
6). เป็นการท่องเท่ียวท่ีใหผ้ ลประโยชน์ต่อชุมชนท้องถนิ่ และคนื ผลประโยชน์กลับสู่ทรัพยากรท่องเที่ยว
และสิง่ แวดล้อมของท้องถ่ิน
จากการศึกษาและการดำเนินการวิจัยผ่านกระบวนการร่วมคิดร่วมทำ สรา้ งการมสี ว่ นร่วมจนได้ข้อสรุป
โครงสร้างกลุ่มการท่องเท่ียวโดยชุมชนทั้ง 4 โครงสรา้ งโดยแบง่ เป็นกลุ่มแกนหลกั ในพื้นทชี่ ุมชนน้ัน ๆ ดังนี้
1. โครงสร้างกลุ่มท่องเท่ียวชมุ ชนตำบลแมก่ าษา
2. โครงรสร้างกลุม่ ทอ่ งเท่ียวโดยชุมชนตำบลแมป่ ะ
3. โครงสรา้ งกลุม่ ท่องเทีย่ ชุมชนตำบลท่าสายลวด

178

4. โครงสร้างกล่มุ ท่องเที่ยวเช่ือมโยงตำบลแมก่ าษา แม่ปะ ทา่ สายลวด

ภาพที่ 4.52 ภาพโครงสร้างกลุ่มท่องเทยี่ วชุมชนตำบลแม่กาษา

ภาพท่ี 4.53 ภาพโครงสรา้ งกลุม่ ทอ่ งเทยี่ วชมุ ชนตำบลแม่ปะ

179

ภาพท่ี 4.54 ภาพโครงสร้างกลุ่มท่องเทยี่ วชมุ ชนตำบลทา่ สายลวด

ภาพท่ี 4.55 ภาพโครงสรา้ งกลุ่มทอ่ งเทีย่ วเชื่อมโยงตำบลแมก่ าษา แม่ปะ ท่าสายลวด
หลังจากขนั้ ตอนการพัฒนาความสัมพนั ธ์ จนนำไปสู่การทำกจิ กรรมร่วมกนั เช่นรว่ มเก็บข้อมูลจนเป็นผลงาน
ปรากฏชัด จนเกิดเป็นองค์กรเครือข่ายการดำเนินการงานวิจัยในครั้งนี้ที่แน่นแฟ้นไปพร้อม ๆ กัน เกิดการเรียนรู้
ร่วมกันทีส่ ่งผลประโยชน์ตอ่ การทำงานของฝ่ายปฏบิ ัติการมากข้ึน เกิดการขยายตัวในรูปการขยายกิจกรรมหรือขยาย
กลุ่มต่าง ๆ ในพื้นที่ ตามลักษณะของแต่ละกิจกรรม เกิดเป็นองค์กรใหม่ร่วมกันที่มีความพยายามที่จะส่งเสริมให้เกดิ
เครือข่ายการทำงานพัฒนาการท่องเที่ยวของพื้นที่อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้เกิดพลังในชุมชนที่อยากมีส่วนร่วมใน
การสร้างการเปลี่ยนแปลง สง่ ผลให้การสร้างเครือข่ายไดร้ ับการต้อนรับจากคนในชมุ ชนทั้งตำบลเปน็ อยา่ งดี

180

สว่ นที่ 3 ผลการจัดเวทีสรา้ งความเขา้ ใจร่วมกับชุมชนและผทู้ ีเ่ กี่ยวข้อง
เป็นการประชุมทีห้องประชุมเทศบาลท่าสายลวด เพื่อให้ชุมชนรับรู้และเข้าใจเกี่ยวกับการดำเนิน

งานวิจัยชุมชน และเชิญภาคีที่เกี่ยวข้องเข้าร่วมสร้างความเข้าใจให้กับชุมชน ประกอบด้วยทีมนักวิจัยชุมชน
คณะทำงานการท่องเท่ียวตำบลแม่กาษา แม่ปะ ทา่ สายลวด หนว่ ยงาน อบต. ผนู้ ำชมุ ชน ปราชญ์ กลุ่มแกนนำชุมชน
ผูป้ ระกอบการพ้ืนที่

ขอ้ สรปุ ผลการวจิ ัยตามวตั ถปุ ระสงค์ขอ้ ที่ 1
ตัวแปรที่สำคัญที่เป็นพื้นฐานในการสร้างเครือข่ายชุมชน พบว่า ต้องให้ความสำคัญกับความชัดเจน
ของโครงการและรูปแบบการทำงาน ทีมวิจัยจากส่วนกลางจะต้องมีบทบาทอย่างเต็มที่ในการสนับสนุนทางวิชาการ
ในด้านการทาบทามเชิญชวนบุคคลเข้ารว่ มงาน ปจั จัยความสำคัญท่ีมีมาก่อนร่วมโครงการมีความสำคัญมาก และใน
การคัดเลือกทีมวิจัยชุมชน การให้ความสำคัญกับความสัมพันธ์กับกลุ่มเป้าหมายที่จะเป็นผู้ใช้เส้นทาง เช่น
ถ้าตอ้ งการทำเสน้ ทางการท่องเท่ียว สำหรบั นักศกึ ษาก็ควรจะมสี มาชิกในทีมวิจัยของชุมชนเป็นสถาบันในอุดมศึกษา
ด้วย ส่วนในเร่ืององค์ประกอบของทีมวิจัยย่อยของเครือข่ายชุมชนผู้วิจัยต้องการให้แต่ละทีมมีสมาชิกท่ีหลากหลาย
และประสงค์ให้มีแกนนำพื้นที่ร่วมอยู่ในทีมวิจัยด้วย ซึ่งผลการดำเนินการคัดเลือกเพื่อสร้างทีมวิจัยชุมชน
ก็สอดคล้องกับวัตถุประสงค์ดังกล่าวในการดำเนินกิจกรรมที่ชุมชนจัดการการท่องเที่ยวพบว่าในแต่ละพื้นทั้งขาด
ความเชื่อมโยงให้เกิดพลังที่ดึงดูดมากขึ้น กลุ่มที่เคยจัดการท่องเที่ยวก็ทำเฉพาะในพื้นที่ยังขาดการเชื่อมโยงที่เป็น
รปู ธรรมเพ่ือให้เกิดเปน็ แหล่งท่องเที่ยวบนฐานทรัพยากรชุมชน
และผลจากการรว่ มกนั วเิ คราะห์แนวทางร่วมพัฒนาระบบยริหารโครงข่ายการท่องเทีย่ วตำบลแม่กาษา
แม่ปะ ท่าสายลวดนั้นจะต้องมีรูปแบบที่ชัดเจนและมีการหารือกันบ่อยครั้ง นอกจากนี้ยังต้องร่วมเชื่อมโยงพัฒนา
แหล่งทอ่ งเทีย่ วท่มี อี ยู่ในพนื้ ทจี่ ากการสรุปการดำเนินงานที่ผา่ นมาพบว่ายังมีประเดน็ ท่ตี ้องพัฒนาปรับปรุงของแต่ละ
พน้ื ทเ่ี พื่อใหเ้ กดิ รปู ธรรมการดำเนินโครงการทช่ี ดั เจนมากขึน้ ดังน้ี
พื้นที่ตำบลแม่กาษา ณ บริเวณน้ำพุร้อนเกิดความเสื่อมโทรมของพื้นที่หน่วยงานที่เกี่ยวข้องยังขาด
การทำงานเชื่อมโยงทีมงานจึงสรุปแนวทางเพื่อจัดประชุมหารือภาคีที่เกี่ยวข้องเพื่อพัฒนาปรับปรุงให้สถานที่
ท่องเที่ยวที่มีอยู่มีทัศนียภาพและมีการบริหารอย่างเป็นระบบแบบมีส่วนร่วมระหว่างหน่วยงานผู้รับผิดชอบ ชุมชน
และหน่วยงานที่เกี่ยวข้องรวมถึงชุมชนที่จัดการการท่องเที่ยวกลุ่มฮักนะแม่กาษาพร้อมที่จะจัดการท่องเที่ยวใน
รูปแบบการเชื่อมโยงที่ขยายวงกว้างขึ้น และทุนที่มีในพ้ืนที่บ้านไทยสามัคคีที่จัดการท่องเที่ยว ณ วัดไทยสามัคคี
มีความพร้อมด้านการสนับสนุนส่งเสริมการทำกิจกรรมการท่องเที่ยวการแสดงการละเล่น การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ
กลุ่มภาคีเครือข่ายป่าชุมชน ซึ่งในแต่ละพื้นที่การจัดการการท่องเที่ยวไม่เป็นเชิงรุกจึงทำให้ผู้เกี่ยวข้องไม่มีพลังใน
การขับเคลื่อนท่ีเพียงพอบางครั้งก็เบ่ือหน่ายและหยุดชะงักไปเหตุน้ีทีมงานนักวจิ ัยชุมชนจึงต้องนำประเด็นปัญหาน้ี
มาหารอื เพื่อร่วมหาทางออกและพฒั นาต่อยอดใหเ้ กดิ รูปธรรมทีช่ ดั เจนขึ้น
พ้นื ทต่ี ำบลแม่ปะศักยภาพด้านพนื้ ที่มีความพร้อมเนื่องจากมวี ัดโพธคิ ุณที่พร้อมส่งเสริมสนับสนุนการ
ดำเนนิ การท่องเที่ยวของชุมชนอย่างต่อเน่ืองเสมอมาและยังมีทุนทรัพยากรป่าท่ีอุดมสมบูรณ์ สร้างการเรียนรู้ให้กับ
ผู้ที่สนใจและมีกิจกรรมชุมชนที่เคยดำเนินโครงการนัวตวิถีที่สามารถเชื่อมโยงการท่องเที่ยวในพื้นที่ตำบลแม่ปะ

181

ได้แต่ทีมชุมชนยังขาดความร่วมมือในการทำงาน มีกลุ่มการจัดการท่องเที่ยวในพื้นที่แต่ทีมยังต้องได้รับการพัฒนา
อย่างตอ่ เนื่อง กล่มุ คนเหล่านี้เป็นกลไกสำคัญที่จะขับเคล่ือนให้เกดิ การท่องเท่ียวในชุมชนแตย่ ังไม่เป็นระบบ ต้องจัด
ประชุมหารือผู้เกี่ยวข้องที่เป็นวงกว้างขึ้นในระดับตำบลเพราะพื้นที่ตำบลแม่ปะยังเป็นระดับชุมชนยังไม่สามารถ
เชอ่ื มโยงให้เป็นรูปธรรมในระดบั ตำบลได้ในช่วงเริ่มต้นแต่เมื่อมีทีมองค์การบริหารส่วนตำบลแม่ปะเข้ามาร่วมเรียนรู้
ร่วมเป็นทีมนักวิจัยชุมชนการดำเนินการเกิดความราบรื่นมีระบบการเชื่อในระดับตำบลและมีพลังการขับเคลื่อนที่
เป็นวงกวา้ งข้ึนและเป็นรูปธรรมพร้อมในการพัฒนาต่อยอด

พื้นที่ตำบลท่าสายลวดเป็นชุมชนที่มีจุดเด่นด้านวัฒนธรรมชุมชนมีวัดไทยวัฒนารามที่เป็นจุดดึงดูด
ให้กับนักท่องเที่ยวมีทีงานที่เข้มแข็งพร้อมดำเนินการท่องเที่ยวและมีศักยภาพในการจัดการท่องเที่ยวเพียงแต่การ
เดินทางมายังวัดไทยวัฒนาราม ชุมชนยังไม่สามารถสร้างรายได้จากการท่องเที่ยวได้ชัดเจนเพราะเมื่อนักท่องเที่ยว
รายใด กลุ่มใดที่เข้ามานั้นต่างเข้ามาในรูปแบบแวะผ่านและทำบุญจึงทำให้การมาบริการ ณ จุดท่องเที่ยวนั้นยังไม่
สามารถสร้างรายได้ให้กับชุมชน จุดนี้จึงเป็นจุดที่ต้องผลกั ดันให้เกิดเปน็ รูปธรรมเกิดรายได้สูช่ ุมชนให้ครอบคลุมท้ัง
นักเล่าเรื่องชุมชน ผู้นำเที่ยว กลุ่มผู้ให้บริการอาหารและร้านค้าในชุมชนประเด็นข้อกังวลนี้กำลังได้รับการแก้ไข
หารือร่วมกับทุกฝ่าย และทีมชุมชนเองก็ปรับกิจกรรมการท่องเที่ยวให้เกิดการมีส่วนร่วมจากการทดลองเส้นทาง
นับว่าเป็นรูปแบบการจัดการท่องเที่ยวที่สร้างการมีส่วนร่วม สร้างรายได้ให้กับคนในชุมชนได้ในระดับพอใช้ได้อาจ
ยังต้องเพิ่มแนวทางการสร้างการมีส่วนร่วมเพิ่มขึ้น ขยายวงกว้างมากขึ้นเพื่อยกระดับชุมชนฐานรากกระจายรายได้
สชู่ มุ ชน

จากเหตแุ ละปัจจัยดังกล่าวเปน็ ประเดน็ ท่ีทีมนักวิจยั ร่วมกนั วเิ คราะห์และหารอื วางแนวทางขับเคล่ือน
การดำเนินการกบั ภาคีทเี่ ก่ยี วข้องทงั้ หนว่ ยงานภาครฐั ชุมชน วัด และผปู้ ระกอบการ ซ่งึ ได้รบั ความรว่ มมือเป็นอย่างดี
ร่วมทบทวนการดำเนินงาน วางแผนการทำงานและออกแบบแนวทางการดำเนินเพื่อแก้ไขปรับปรุงประเด็นที่เป็น
จดุ ด้อยทีต่ ้องพฒั นา

ตอนที่ 3 ผลการพัฒนาขีดความสามารถเครือข่ายตำบลแม่กาษา แม่ปะ และท่าสายลวด ในการบริหารจัดการ
การตลาด และการพฒั นาระบบบริหารจดั การโครงข่าย CBT

การดำเนินการวิจัยขั้นในครั้งนี้มีขั้นตอนของการพัฒนาศักยภาพทีมนักวิจัยด้วยกระบวนการงานวิจัยเพื่อ
ท้องถนิ่ (CBR) พัฒนาใหเ้ กิดการท่องเท่ียวโดยชมุ ชน CBT เพ่ือนำไปสู่การพฒั นาระบบบริหารโครงข่ายการท่องเท่ียว
โดยชุมชนทีมนักวจิ ัยได้แบ่งขัน้ ตอนการศึกษาวิจยั ออกเป็น 4 ส่วนสำคัญ ดังตอ่ ไปน้ี

1. ผลการพฒั นาศักยภาพทีมนกั วจิ ัยชุมชนตำบลแมก่ าษา แม่ปะ และทา่ สายลวด
2. ผลการประเมินผลและศึกษาข้อมูลพฤติกรรมนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมาเที่ยวแม่สอด และ
การประมนิ ครัวเรอื น
3. ผลการทบทวนกิจกรรมเส้นทางการท่องเท่ียวโดยชุมชน
4. ผลการประเมินการดำเนินกิจกรรมทดลองเส้นทางการท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ
และท่าสายลวด

182

สว่ นท่ี 1 ผลการพัฒนาศกั ยภาพทีมนกั วจิ ัยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด
การดำเนนิ การวิจยั เพือ่ ทอ้ งถ่ินจำเปน็ ตอ้ งมีการพัฒนาศักยภาพทีมนกั วิจยั ชุมชนเพอื่ ให้ เกดิ การแลกเปลี่ยน

เรียนรู้ นักวิจัยได้รับประสบการณ์ พัฒนากระบวนการคิด สร้างองค์ความรู้ใหม่และองค์ความรู้ด้านการวิจัยให้กับ
ประชาชนในพืน้ ที่เพอื่ นำเอาความรู้ ทกั ษะ ประสบการณ์ มาพัฒนาชมุ ชนสกู่ ารเปน็ ชุมชนเข้มแข็งและย่ังยนื สร้างการ
มีสว่ นร่วมในทกุ ระดับ ทุกมติ อิ ยา่ งสรา้ งสรรค์ และเป็นรูปธรรม

1.1. ผลการพฒั นาทีมวจิ ัย ด้วยกระบวนการงานวิจัยเพ่ือชุมชน (CBR)
การดำเนินการพัฒนาศักยภาพทีมด้านการใช้เครื่องมมือการวิจัยเพื่อท้องถิ่นเพื่อเตรียมทีมในการเร่ิม

งานวิจัย เก็บข้อมูลชุมชนและเพื่อสร้างความสัมพันธ์ระหว่างทีมนักวิจัย มีเวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ แลกเปลี่ยน
ประสบการณ์ของแต่ละพื้นที่ทั้งยังเป็นการสร้างความมั่นใจให้กับทีมนักวิจัยในการดำเนินการวิจัย ติดอาวุธทาง
ปัญญาให้เครื่องมือในการทำงานและได้รับการฝึกปฏิบัติในการลงพื้นที่และสัมภาษณ์ปราชญ์ในชุมชน โดยมีพี่เลี้ยง
คอยหนุนเสริมเติมเต็มและชี้แนะทักษะ วิธีการตลอดจนการฝึกการนำเสนอพูดคุย สรุปผลการทำงานร่วมกันสร้าง
ความคุ้นเคยให้กับทีมได้ทำงานได้อย่างคล่องตัวขึ้น การฝึกทักษะครั้งนี้ทีมนักวิจัยชุมชน กลุ่มแกนนำได้เรียนรู้
เครื่องมือที่ใช้ในการเก็บรวบรวมข้อมูล เช่น เส้นประวัติศาสตร์ ปฏิทินประเพณี แผนที่เดินดิน ฯลฯ รู้จักวิธีการ
วิเคราะหแ์ ละสงั เคราะห์ข้อมูลผ่านกระบวนการกลุ่ม เทคนิควธิ กี ารในการสมั ภาษณ์ การเชอ่ื มโยงประเดน็ การคิดเชิง
ระบบ และการเขียนรายงานการวิจัย การพัฒนาทักษะทำให้ทีมนักวิจัยชุมชนและแกนนำในพื้นที่เริ่มตระหนักถึง
กระบวนการวิจัยเพื่อท้องถิ่น ชุมชนสามารถวิเคราะห์ประเด็นปัญหา เพื่อร่วมกันหาแนวทางแก้ไขผ่านกระบวนการ
งานวิจัยอย่างเป็นระบบ รวมกลุ่ม ร่วมคิด ร่วมทำ มีวงสนทนาพูดคุย เกิดความรัก ความสามัคคีในชุมชนมากยิ่งข้ึน
และทีมวิจัยยังได้รับการพัฒนาทักษะแนวทางการเขียนงานวจิ ัยและการเบิกจ่ายในการทำงานวิจยั ดว้ ย โดยปกติแลว้
ชาวบ้านเมื่อเอ่ยถึงงานวิจัยนั้นถือเป็นเรื่องยากและไม่อยากทำไม่ถนัดด้านการเขียน แต่กระบวนการงานวิจัยเพ่ือ
ท้องถนิ่ เป็นเครื่องมอื ที่สำคญั ท่ที มี วิจัยสามารถนำไปเปน็ เคร่ืองมอื การเก็บขอ้ มลู ค้นทนุ คน้ อตั ลกั ษณ์ของชมุ ชน และ
ยังมีพี่เลี้ยงคอยหนุนเสรมิ ทีมนักวิจัยเริ่มคลายความกงั วลและเริ่มงานวิจัยด้วยองค์ความรูท้ ี่ได้รับการพัฒนามาสรา้ ง
การมีส่วนร่วมกับคนในพื้นที่ มีวงสนทนากับทีมและชุมชนมากขึ้น ทำให้มีความรู้ความเข้าใจและมีความมั่นใจในการ
ทำงานวจิ ยั

ผลการพัฒนาทักษะการใช้เครื่องมือเก็บข้อมูลชุมชนทำให้ทีมนักวิจัยสามารถสรุปของดีชุมชน
ประเพณี วิถีถิ่น ภูมิปัญญา วัฒนธรรม ทรัพยากรธรรมชาติและมรดกวัฒนธรรมชุมชนที่มีการลงพื้นที่การสัมภาษณ์
การทำกระบวนกลุม่ การสัมภาษณ์กลุ่ม การประชมุ หรือการจัดเวทสี นทนาทำให้ทีมชุมชน นักวิชาการ และภาคส่วน
ที่เกี่ยวข้องได้แลกเปลี่ยนเรียนรู้ได้สัมผัสประสบการณ์ตรงและส่ิงที่ได้นอกเหนือจากข้อมูลชุมชนคือความภูมิใจ
ความเข้าใจ และความผูกพันกับคนในชุมชนซึ่งเป็นความสุขที่ทีมนักวิจัยชุมชนเริ่มสนุกกับการทำงานวิจัยเพิ่มข้ึน
อยา่ งต่อเน่ือง ประกอบกับการไดเ้ ตมิ องค์ความร้ใู หม่ ๆ อยูเ่ สมอ และการประชุมทีมถอดบทเรียนการทำงานทำให้เกิด
เป็นเวทที ี่แบง่ ปันความทา้ ทาย เติมเตม็ แลกเปลย่ี นเรยี ร้รู ่วมกันอยเู่ สมอ

183

ภาพท่ี 4.56 การอบรมนกั สื่อความหมาย/มคั คเุ ทศก์ชุมชน

1.2 ผลการศกึ ษาดูงานชมุ ชนต้นแบบ
1.) การศกึ ษาดูงานบ้านธงชยั
การศึกษาดูงานชุมชนต้นแบบบ้านธงชัย ตำบลด่านแม่ละเมา อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก

เปน็ ข้นั ตอนที่สร้างองค์ความรูแ้ ละกระตุ้นให้ทมี นักวจิ ยั ชมุ ชนตำบลแม่กาษา แมป่ ะ ทา่ สายลวด ไดแ้ ลกเปลี่ยนเรียนรู้
ประสบการณ์ตรงจากทีมนักวิจัยรุ่นพี่เพื่อเรียนรู้กระบวนการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนภายใต้บริบทของชุมชนนั้น
การดงู านคร้ังนีเ้ ปน็ การดงู าน ณ บ้านธงชัย ตำบลดา่ นแม่ละเมา อำเภอแมส่ อด จงั หวัดตาก ซงึ่ เป็นชุมชนชาวม้งที่อยู่
ห่างไกล เส้นทางลำบาก แตม่ ีเสน่หค์ วามเปน็ บรบิ ทพนื้ ท่ี สภาพอากาศ ประเพณีวัฒนธรรม และทรพั ยากรธรรมชาติท่ี
โดดเด่น รวมถึงการบริหารจัดการที่เป็นระบบ ด้านการบริการ ทีมนักวิจัยได้เห็นรูปแบบการจัดรถรับนักท่องเที่ยว
การต้อนรับนักท่องเที่ยว การแสดงประเพวัฒนธรรมพื้นถิ่น การจัดอาหาร จัดที่พัก การนำเที่ยวและการเป็นนักสื่อ
ความความหมาย ตลอดเส้นทางการศึกษาธรรมชาติและวัฒนธรรม การดูแลความปลอดภัยให้กับนักท่องเที่ยวตั้งแต่
เริ่มต้นจนส่งนกั ทอ่ งเท่ียวกลบั การนำอัตลกั ษณ์ของพ้ืนที่มานำเสนอ มาเป็นจุดขายให้กับนักท่องเทีย่ ว ตลอดจนการ
สร้างกิจกรรมเส้นทางให้นักท่องเที่ยวได้ประสบการณ์สัมผัสวิถีชาวม้ง การทำอาหาร ทำขนม การแต่งกาย และการ
บริหารจัดการกลุ่ม มีการบริการด้วยอัธยาศัยไมตรี มีการกระจายรายได้ที่ชัดเจนและเป็นธรรม ช่วงเวลาก่อนส่ง
นกั ท่องเท่ยี วกลับมเี วทแี ลกเปล่ียนซักถามเปน็ การศึกษาดงู านท่มี คี วามสุขท้ังนกั ทอ่ งเท่ียวและเจ้าบ้าน

ผลจากการดูงานครั้งนี้จากการถอดบทเรียนการศึกษาดูงาน ทีมนักวิจัยชุมชนตำบลแม่กาษา
แม่ปะ ท่าสายลวด ได้ประสบการณ์การจัดการการท่องเที่ยวโดยชุมชนที่นำเอาวิถีชีวิตวัฒนธรรม และทรัพยากรใน
ชุมชนมาเป็นกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยวที่สามารถสร้างความสนุกสนาน ตื่นเต้น ประทับใจให้กับนักท่องเที่ยวได้
ด้วยความสามัคคีของคนในพื้นที่ ทีมจึงเกิดแรงบันดาลใจและมีความมั่นใจเพิ่มขึ้นอีกระดับที่จะเริ่มหันไปจัดการ
ทรัพยากรในชุมชนของตนสู่การท่องเที่ยวโดยชุมชน และรู้สึกขอบคุณที่มีการจัดให้ดูงานในครั้งนี้เพราะเป็นการ
แลกเปลีย่ นเรยี นรทู้ ม่ี ีคุณคา่ และเป็นครั้งแรกทีท่ มี ได้ไปสมั ผสั ประสบการณ์จริง

184

ภาพท่ี 4.57 ภาพการศกึ ษาดูงานบ้านธงชยั
2.) ผลการศกึ ษาดูงานที่ภูหนิ ร่องกล้า

ภาพท่ี 4.58 ภาพดูงานท่ภี หู ินร่องกลา้
การดูงานที่ภูหินร่องกล้าเป็นการดูงานการเป็นนักสื่อความหมาย ในการเดินศึกษา สำรวจธรรมชาติ
ทีมนักวิจัยชุมชนได้เหน็ รูปแบบการเชื่อมโยงการดำเนินงานระหวา่ งไกด์นำเที่ยวท่ีนำมากับไกด์นำเทีย่ วในพื้นทีม่ ีการ
แบ่งบทบาทหน้าที่อย่างชัดเจนเป็นรูปธรรมและเป็นมืออาชีพ ไกด์นำเที่ยวจากภูหินร่องกล้าแบ่งการดูงานออกเป็น
กลุม่ ๆ ละประมาณ 10-15 คน ในแตล่ ะกลุ่มจะมไี กด์ประจำกลุม่ 2-3 คน ก่อนการเดินทางจะมีการชี้แจงรายละเอียด
ข้อควรระวัง ระยะเวลา และข้อปฏิบัติให้นักท่องเที่ยวทราบ แล้วพาเดินศึกษาสำรวจธรรมชาติ ตลอดจนการดูแล
ความปลอดภัย บุคลิก การเล่าเรื่อง การสื่อความหมาย การตอบข้อซักถามระหว่างไกด์กับนักท่องเที่ยวที่การ
สอดแทรกทั้งเรื่องราวที่น่าสนใจ มีสาระ สอดแทรกเรื่องสนุกสนานให้นักท่องเที่ยวเพลิดเพลินไปกับการเดินทาง
รวมถึงการจัดสรรเวลาที่เหมาะสมและการจัดเส้นทางการเดินไม่ให้นักท่องเที่ยวมีจำนวนมากเกินไป ทีมนักวิจัยเกิด
การแลกเปลย่ี นเรียนรู้และประทบั ใจการศึกษางานในครัง้ น้ี

185

ผลจากการดูงานครั้งนี้จากการถอดบทเรียนพบว่า ทีมนักวิจัยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด
ได้ประสบการณ์การจัดการการท่องเที่ยวแบบมืออาชีพ ได้เรียนรู้ประสบการณ์ด้านการบริการ การจัดการนำเที่ยว
การเป็นนกั ส่ือความหมาย การสง่ ต่อระหว่างไกด์ท้องถน่ิ และไกด์ที่พานักทอ่ งเที่ยวไป รูปแบบการจดั การทอ่ งเที่ยวกับ
จำนวนนักท่องเที่ยวที่มีจำนวนมาก โดยการแบ่งกลุ่มรับผิดชอบและสลับฐานการดูงานเพื่อความสะดวกของ
นักท่องเที่ยวและเพื่อการดูแลอย่างทั่วถึง รวมไปถึงการจัดการด้านเวลาและความปลอดภัยเป็นไปตามกำหนดการ
และมีระบบการดูแลความปลอดภัยแก่นักท่องเที่ยวอย่างอบอุ่นใจ และการสร้างการมีส่วนร่วมระหว่างหน่วยงาน
ภาครฐั และคนในพื้นท่ี การตอ้ นรับนกั ท่องเทีย่ วจนส่งนักท่องเท่ียวกลับ ทมี งานสนกุ สนานเพลดิ เพลนิ และได้รบั ทกั ษะ
ประสบการณ์ แลกเปลี่ยนเรยี นรู้ ซ่ึงมปี ระโยชน์กบั ทมี วิจยั เป็นอยา่ งมากและจะนำทักษะประสบการณ์ท่ีได้รับไปปรับ
ใช้ในการทำการท่องเที่ยวโดยชุมชนในพื้นที่ของตนต่อไป และรู้สึกขอบคุณที่มีการจัดให้ดูงานอีกครั้งเพราะเป็นการ
แลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่มีคุณค่าได้สัมผัสประสบการณ์จริงเพิ่มทักษะและประสบการณ์เห็นรูปแบบการบริการอย่างมือ
อาชพี

3.) ศกึ ษาดงู าน ณ ภสู ายลม อำเภอเขาคอ้ จังหวัดเพชรบูรณ์

ภาพท่ี 4.59 ศกึ ษาดงู าน ณ ภสู ายลม อำเภอเขาค้อ จงั หวัดเพชรบรู ณ์

การศึกษาดูงานที่ภูสายลมที่มีจุดเด่นของพื้นทีค่ ือมีช่องลมท่ีไดร้ ับอิทธิพลจากเทือกเขาหิมาลยั ทำให้อากาศ
เยน็ สบาย ธรรมชาตสิ วยงามดงึ ดูดนักท่องเทย่ี และมีกังหันลมผลิตพลังงานไฟฟ้าที่ดึงดดู ให้นักท่องเที่ยวนิยมถ่ายรูปคู่
กบั กังหันลม จากการแลกเปลีย่ นประสบการณ์ทมี นกั วจิ ัยชมุ ชนไดเ้ รียนรกู้ ารบรหิ ารจัดการการทอ่ งเทีย่ ว วิธีการสร้าง
การมสี ่วนรว่ มในการจดั การท่องเท่ียวโดยชุมชน การจดั การปญั หา การบริการรถนำเทยี่ ว รา้ นอาหาร ที่พักโดยชุมชน
ไม่ได้รับประโยชน์แต่กลับสร้างปัญหาให้กับชุมชนพื้นท่ี เช่น ขยะ มลพิษทางอากาศ และเสียง คนที่เข้าพักเสียงดัง
ทรัพยากรน้ำไม่เพียงพอ จากประเดน็ ปญั หาดังกล่าวชมุ ชนจึงรวมตวั กันจัดการท่องเทีย่ วโดยชุมชนขึ้น ด้วยการสรา้ ง
การมีส่วนรว่ มกำหนดทิศทางและตัดสนิ ใจ ชุมชนรว่ มเป็นเจ้าของการท่องเที่ยวเพื่อยกระดบั คุณภาพชีวิต สร้างความ
ภาคภูมิใจ สร้างความยัง่ ยนื ทางด้านสิ่งแวดล้อมและใชท้ รพั ยากรน้ำทีม่ ีอย่างจำกัดใหเ้ กิดประโยชน์สูงสุด โดยในช่วง
ที่น้ำเริ่มขาดแคลน คณะกรรมการจะทำการประชุมประชาคมหมู่บ้านเพื่อแจ้งให้กับชุมชนได้รับทราบ และขอความ

186

ร่วมมืองดการทำเกษตร หรือปลูกพืชที่ใช้น้ำน้อย และหันมาทำการท่องเที่ยว ให้คนในชุมชนมาขับรถบริการ
นักท่องเที่ยว นำสินค้าชมุ ชนมาจำหน่าย ทำอาหารรับนักท่องเทีย่ ว เป็นต้น ชุมชนได้ร่วมกันตั้งกฎระเบียบขอ้ ปฏิบัติ
ของหมู่บ้านขนึ้ เพอื่ ให้นักทอ่ งเที่ยวปฏิบัติตาม ประธานชมุ ชนเลา่ วา่ ในชว่ งที่จดั ตั้งกลุ่มใหม่ ๆ เกิดปัญหากับเอกชน
เนอื่ งจากเกิดการแยง่ นักทอ่ งเท่ียวกนั เม่อื มสี ถานการณโ์ ควิดทำใหน้ กั ท่องเท่ียวลดลง บรษิ ทั เอกชนก็เริ่มทยอยปิดตัว
แต่ชุมชนยงั อยู่ได้เพราะชุมชนทำการท่องเทีย่ วเป็นอาชีพเสริม จากบทเรียนดังกล่าวทำให้ทีมนักวิจัยชุมชนได้เรยี นรู้
ถึงกระบวนการแก้ปัญหาด้วยการสรา้ งการมีส่วนรว่ มใช้วงสนทนาหาทางออกกบั ปญั หาทีเ่ ผชิญ รักหวงแหนทรัพยากร
ชุมชน และใชท้ รพั ยากรอย่างคุ้มค่า

สรุปผลที่ได้จากการศึกษาดูงานที่ภูสายลมทีมนักวิจัยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด ได้เห็น
รปู แบบการจัดการการทอ่ งเทยี่ วภายใต้ประเด็นปัญหาทชี่ ุมชนเผชิญ การแกป้ ัญหาจากการสร้างการมสี ่วนรว่ มของคน
ในชุมชน ความสมัครสมานสามัคคีและการกระจายผลประโยชน์สู่คนในพื้นที่เห็นรูปแบบการจัดการท่องเที่ยวอย่าง
แท้จริงทีช่ มุ ชนเปน็ เจา้ ของ ร่วมคิด ร่วมทำ ร่วมรบั ผิดชอบ และร่วมรับผลประโยชน์

สรุปผลการศกึ ษาดูงาน การศึกษาดูงานชุมชนต้นแบบท้ัง 3 พ้ืนท่ี ทีมนกั วิจัยรว่ มสรุปประเดน็ เพ่ือ
พฒั นากระบวนการจัดการท่องเท่ียวชุมชนของตน ดังน้ี

1) เกิดแรงบัลดาลใจในการทำงานวิจัยและการทำการท่องเที่ยวโดยชุมชน การดูงานชุมชนต้นแบบ
ของทีมนักวิจัยฯ ที่นำเอาทุนมรดกวัฒนธรรม ทรัพยากรธรรมชาติและวิถีชีวิตมาสร้างเป็นกิจกรรมเส้นทางด้วย
กระบวนการงานวิจัยเพื่อท้องถิ่น พัฒนากิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยวโดยชุมชนได้จนเป็นแหล่งท่องเที่ยว
แหล่งศึกษาดูงาน ซึ่งเมื่อทีมนักวิจัยฯ ได้แลกเปลี่ยนและเห็นรูปแบบการทำงานของชุมชนตั้งแต่เริ่มต้นจนพัฒนา
ไปเป็นแหล่งท่องเที่ยวที่เป็นที่รู้จักทั่วประเทศ ทำให้ทีมนักวิจัยฯ ปรับเปลี่ยนแนวคิดที่ว่างานวิจัยนั้นเป็นเรื่อง
ที่ยากสำหรับชาวบ้านในชุมชนเปลี่ยนเป็นมีแรงบันดาลใจที่จะทำงานวิจัยอย่างไม่มีข้อกังวลและหันมามองเห็น
คณุ ค่าของชมุ ชนที่ตนอยู่ว่ามีศักยภาพพอสำหรบั การจัดการท่องเท่ียวได้

2) การออกแบบกิจกรรมและเส้นทางท่องเท่ยี วพบว่า ชุมชนท่มี ีทนุ ธรรมชาติและวัฒนธรรมท่ีโดดเด่น
และไม่มีทุนทางธรรมชาติ และวัฒนธรรมที่โดดเดน่ ไม่เอื้อต่อการจดั การท่องเทีย่ วโดยตรง แต่ด้วยชุมชนมีการการ
บริหารจัดการองค์ความรู้ที่มีอยู่ในพื้นที่มาทำเป็นกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยวหรือแหล่งเรียนรู้แก่ผู้มาเยือนจน
เป็นที่น่าสนใจดึงดูดใจนักท่องเที่ยวหรือผู้มาเยือนได้ศึกษาดูงานจากการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ ทำให้ทีมนักวิจัย
เครอื ขา่ ยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ทา่ สายลวด มแี นวทางในการออกแบบเส้นทางภายใต้บริบทและศักยภาพทุน
ท่ีมใี ห้น่าสนใจ

3) แนวทางการบริหารจัดการ จากการศึกษาดูงานและการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ด้านการบริหารจัดการ
การท่องเที่ยวโดยชุมชนต้องเริ่มจากการสร้างความเข้าใจกับคนในชุมชนก่อนและพัฒนาทีมนักวิจัย และสร้างภาคี
เครือข่ายการท่องเทยี่ วโดยชุมชน แบ่งปันผลประโยชน์อย่างเป็นธรรม มีรูปแบบที่ชัดเจนและเนน้ การสร้างการมีส่วน
ร่วมกับทกุ ฝ่าย กำหนดกรอบโครงสร้างการบริหารจัดการท่องเที่ยวท่ชี ัดเจน เปน็ ระบบและมีกฎกติการ่วมกัน ส่งผล
ให้คนในชุมชนมีรายได้และมีการกระจายรายได้สู่ชุมชนอย่างทั่วถึง โดยไม่เปลี่ยนวิถีชุมชนเดิม คงไว้ซึ่งตัวตน
ทำให้ทมี นักวจิ ัยชุมชนได้แนวคิดและรูปแบบในการบริหารจัดการการท่องเทยี่ วโดยชมุ ชน

187

4) การสร้างการมีส่วนร่วมของคนในพน้ื ท่ี เป็นทางเลือกในการจัดการที่ชุมชนเข้ามากำหนดทิศทางของ

การทอ่ งเที่ยวรว่ มกัน ร่วมคดิ ร่วมทำกิจกรรม สง่ เสริมพัฒนาศักยภาพพื้นท่ีเพื่อปรับปรุงสภาพเศรษฐกิจ สังคมและ

วัฒนธรรมของชุมชนนั้น ๆ ให้เจริญก้าวหน้ายิ่งขึ้นโดยนำเอาทรัพยากรในชุมชนมาใช้ให้เกิดประโยชน์และให้เกิด

เพม่ิ คณุ คา่ มากท่ีสุด

1.3 การสร้างเส้นทางและกจิ กรรมการทอ่ งเท่ียว

จากการศึกษาดูงานชุมชนต้นแบบและพัฒนาคนในชุมชนให้มีความรู้มีทักษะในการจัดการ CBT

ทีมวิจัยเครือข่ายชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด จึงได้ร่วมประชุมพูดคุยทบทวนกิจกรรมและเส้นทาง

การท่องเท่ยี วในชุมชนจากการศึกษาดูงานแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และทบทวนทุนทรัพยากร ประเพณี วัฒนธรรมท่ีมีของ

แตล่ ะพืน้ ท่ีสรุปอัตลักษณ์ ดงั นี้ อตั ลักษณช์ ุชมชนตำบลแม่กาษา คือ “วัฒนธรรมล้านนา ทรัพยากรธรรมชาติและ

ปา่ สมบรู ณ์” อัตลักษณช์ ุมชนตำบลแม่ปะคือ “เล่าประวตั ิศาสตร์ลา้ นนา ป่าตน้ น้ำชมุ่ ช้ืน ชมุ ชนพ่งึ ตนเอง” และ

อัตลักษณ์ชุมชนตำบลท่าสายลวด คือ “ดินแดนพหุวัฒนธรรมชุมชน เมืองการค้าชายแดนแม่น้ำเมย” และ

ปรับเปลี่ยนกิจกรรมเส้นทางให้น่าสนใจ ดึงดูดใจนักท่องเที่ยวมากขึ้นสร้างความพึงพอใจและความประทับใจ

แก่นักท่องเที่ยว ผลจากการทบทวน พูดคุยได้มีการปรับเปลี่ยนกิจกรรมเส้นทางของแต่ละพื้นที่โดยมี 4 เส้นทาง

ดงั น้ี

เส้นทางที่ 1 เสน้ ทางท่องเท่ียวตำบลแม่กาษา “เทีย่ วแม่กาษา เดนิ ป่าชุมชน ไหวพ้ ระขอพรหลวง

พ่อทันใจ” เป็นเส้นทางที่เน้นวิถีชุมชนทีมีความเข้มแข็งเป็นตำบลสุขภาวะ มีธรรมชาติที่หลากหลายในป่าชุมชนที่

อุดมสมบูรณ์ นักท่องเที่ยวจะได้สัมผัสวิถีชีวิตชุมชนคนล้านนา สัมผัสธรรมชาติและรับประทานอาหารพื้นถิ่นท่ี

เป็นอัตลักษณ์ของคนแม่กาษาตามฤดูกาล เรียนรู้วิถีชมุ ชนนั่งรถที่ชุมชนเตรียมไว้ต้อนรับ มีโปรแกรมการท่องเที่ยว

ดังน้ี

09.00-09.30 น. Welcome drink และกล่าวตอ้ นรบั

09.30-10.00 น. สกั การะขอพรพระครูบากญั ไชย

10.00-12.00 น. ชมการบรหิ ารการจดั การขยะชุมชน/

ศึกษาฐานขยะกินได/้ ฐานภูมิปญั ญาสมุนไพร

12.00-13.00 น. รับประทานอาหารกลางวนั

13.00-14.00 น. สมั ผสั วถิ ดี นตรพี ื้นถนิ่ สกั การะหลวงพอ่ ทนั ใจ

เรียนร้วู ถิ ีลา้ นนาทำขนมว๊อง

14.00 -16.00 น. ศึกษาเส้นทางธรรมชาติป่าชมุ ชนแม่ก้ึดหลวง/

ป่าชมุ ชนขนุ ห้วยขนุน/แช่อโรคยาโปง่ คำราม/แมก่ าษา/

การทอผา้ พ้ืนเมือง

หมายเหตุ ค่าใชจ้ ่าย 470 บาท/คน

188

ภาพท่ี 4.60 แผนทเ่ี ส้นทางการทอ่ งเทยี่ วชมุ ชนเสน้ ทางท่ี 1

เส้นทางที่ 2 เสน้ ทางท่องเที่ยวตำบลแม่ปะ “ป่าชมุ ชนกวา้ งใหญ่ แหลง่ น้ำมากมาย ศนู ย์รวมใจ

วัดโพธิคุณ” เป็นเสน้ ทางทเ่ี นน้ การทำกิจกรรมสัมผสั กับธรรมชาติในป่าชุมชนและเรียนรู้วิถีคนสร้างฝาย การรักษาป่า

ต้นน้ำ ขอพรที่วัดโพธิคุณ ร่วมกิจกรรมคนรักษ์ป่าต้นน้ำ ชมความงดงามของพระพุ ทธรูปตรีโลกเชษฐ์และ

สถาปตั ยกรรมโบสถ์ ฟังเรอื่ งเล่าเมืองแห่งประวตั ิศาสตร์ ณ วดั เวฬวุ นั เรยี นรู้ชมุ ชนจดั การตนเองจับจ่ายสนิ คา้ ชุมชน

โปรแกรมการท่องเที่ยวแบบ 1 วนั ตำบลแมป่ ะ อำเภอแมส่ อด จังหวัดตาก

09.00-09.30 น. Welcome drink และการแสดงตอ้ นรับ

กล่าวตอ้ นรับ เลา่ ประวัติหมบู่ ้าน

09.30-12.00 น. เดนิ ปา่ ศึกษาเสน้ ทางธรรมชาติ

- ฝายมชี วี ิต (ฝกึ ปฏบิ ตั ิ)

- ชมฐานการจดั การปา่ ชมุ ชน

- ถำ้ วังมอม/วดั เวฬวุ ัน/ศนู ย์เรียนรู้เศรษฐกจิ ชุมชน/ชมุ ชนจัดการตนเอง

(นักท่องเที่ยวเลือก)

12.00-13.00 น. รับประทานอาหารกลางวนั

13.00-15.00 น. สกั การะพระตรีโลกเชษฐ์ ชมเสมาเอกวดั โพธคิ ุณ

ฐานปา่ ชุมชนคนสร้างฝาย (กิจกรรมตามฤดูกาล)

15.00-16.00 น. อศั จรรยเ์ นินพิศวง

หมายเหตุ ค่าใช้จ่าย 300 บาท/คน

189

ภาพท่ี 4.61 แผนท่ีเสน้ ทางการทอ่ งเทย่ี วชมุ ชนเส้นทางที่ 2

เส้นทางที่ 3 เส้นทางท่องเที่ยวตำบลท่าสายลวด “สัมผัสวิถีเครือไต เที่ยววัดไทยวัฒนาราม ท่ามกลาง
คลังสินค้า ถิ่นเศรษฐกิจพิเศษ” เป็นเส้นทางการท่องเที่ยวที่เน้นให้นักท่องเที่ยวได้ชมวิถีชีวิตของชาวไทใหญ่
ทั้งเรื่องอาหาร การทำขนม การแต่งกายของชาวไทใหญ่ ประวัติศาสตร์คอกช้างเผือกที่มีมาแต่โบราณตั้งแต่สมัย
โบราณ ข้ามฝั่งเยือนถิ่นวัฒนธรรมเมียนมา สักการบูชาวัดธาตุเจดีย์ทองวัดจระเข้ วัดก้อนหินใหญ่ วัดพระยืนมอญ
และชมการทำส้ินค้า OTOP และเดนิ ช้อปปิ้งที่ตลาดริมเมย

โปรแกรมการท่องเท่ียวแบบ 1 วนั ตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวดั ตาก
(ชว่ งเชา้ ) จดุ นดั พบ ณ วดั ไทยวฒั นาราม

- แนะนำประวตั หิ มบู่ ้าน/วดั
- พกั รบั ประทานอาหารวา่ งและฝกึ ทำขนม เช่น สละพูล (เกสรลำเจียก)
ขา้ วปกุ ข้าวมูนโข่ย (ขนมว๊อง)
- เชา่ ชุดแต่งกายชุดไทใหญ่ ไหวพ้ ระเสรมิ สิรมิ งคล พระนอน/พระมหามุณี
และชมพุทธประวัติ
- รบั ชมการแสดงชนเผา่ พรอ้ มพกั รับประทานอาหานกลางวัน
(อาหารไทใหญ่) เช่น ขา้ วสม้ ข้าวแกงอบุ๊ ไก/่ หมู/ปลา/กงุ้
ขนมเส้นน้ำหยวก (ฉบบั ไทใหญ่) ข้าวกั้นจ้ิน จ่าสา่ น
(ชว่ งบ่าย) - ยอ้ นสยู่ คุ สยาม ชมคอกชา้ งเผอื ก
- ชอ้ ปสนิ ค้าญ่ีปนุ่ คลังสินคา้ ถิ่นเศรษฐกิจพิเศษ

190

- ชมการทำสนิ ค้า OTOP หน่งึ เดียวในประเทศ (แหง่ เดียวในสยาม)
หมายเหตุ ค่าใชจ้ า่ ย 300 บาท/คน

ภาพท่ี 4.62 แผนท่ีเสน้ ทางการท่องเที่ยวชุมชนเส้นทางที่ 3

เส้นทางที่ 4 “ขอพร 3 วัด สัมผัสวิถีถิ่น กินอาหารไทใหญ่ จับจ่ายชายแดนแม่สอด” เส้นทางนี้เป็น

เส้นทางเป็นเส้นทางท่ีนักท่องเท่ียวสามารถสัมผัสวิถีของดีท้ัง 3 ตำบล โดยพานักท่องเท่ียวสักการะ ขอพร ชมความ

งามสถาปตั ยกรรม ทำกจิ กรรมเด่นวถิ ีถ่ินของแต่ละวัด ดังน้ี

1. วดั โพธคิ ณุ เรียนรคู้ นสร้างฝาย รกั ษป์ า่ รักษ์ต้นนำ้

2. วัดไทยสามัคคี สมั ผัสวิถดี นตรีพื้นเมือง

3. วัดไทยวฒั นาราม แตง่ กายชุดไทใหญ่ อาหารเครือไตอรอ่ ยล้ำ โดยมีโปรแกรม ดงั นี้

9.00-11.00 น. จุดนัดพบ ณ วดั โพธิคณุ (ห้วยเตย)

- สักการะพระตรีโลกเชษฐ์ ชมเสมาเอกวัดโพธิคณุ

- ชุมชนคนสรา้ งฝาย

11.00-11.30 น. เดินทางไปยงั วัดไทยวฒั นาราม ตำบลท่าสายลวด

11.30-13.30 น พร้อมกัน ณ จดุ นัดพบวดั ไทยวฒั นาราม

พักรบั ประทานอาหารกลางวนั

- ร่วมกิจกรรมตดั ตุง/ขนมไทใหญ/่ แต่งกายชุดไทใหญ่

13.30-14.00 น. เดินทางไปยังวดั ไทยสามัคคี

191

14.00-16.00 น. พร้อมกัน ณ จุดนดั พบวัดไทยสามัคคี เรียนร้ฐู านในวัด จดุ ขอพร

เจ้าแม่กวนอิม พิพิธภณั ฑ์ไม้แกะสลกั (โฮงหลวง)/เรียนร้กู ารทำนำ้ หมัก/

นำ้ ปู๋/สัมผัสวถิ ีลา้ นนา

หมายเหตุ ค่าใช้จ่าย 600 บาท/คน

ภาพที่ 4.63 แผนทเ่ี ส้นทางการท่องเท่ยี วชมุ ชนเสน้ ทางท่ี 4

สรุปผลการสร้างกิจกรรมเส้นทางจากประสบการณ์ที่ได้รับจากการศึกษาดูงาน จากกระบวนการพัฒนาการ
ทอ่ งเท่ยี วโดยชุมชนทีมนกั วิจัยชมุ ชนและกลมุ่ แกนนำร่วมกนั สรปุ กจิ กรรมเส้นทางตามบริบทของแตล่ ะพ้ืนท่ี โดยพื้นที่
มีลักษณะเด่นแตกตา่ งกันไป เช่น ชุมชนตำบลแมก่ าษามที รัพยากรธรรมชาตแิ ละวัฒนธรรมล้านนา ชมุ ชนตำบลแมป่ ะ
มีป่าอุดมสมบูรณ์ มีเรื่องราวประวัติศาสตร์ล้านนาเจ้าฟ้าเจ้าแผ่นดินเสด็จ ณ วัดเวฬุวัน ชุมชนจัดการตนเอง และ
ชุมชนตำบลทา่ สายลวดเป็นวัฒนธรรมเครอื ไตเมอื งการค้าชายแดน

1.4 การสอื่ ความหมาย
ทีมนักวิจัยต้องเรียนรู้เรื่องการสื่อความหมายซึ่งเป็นอีกหนึ่งทักษะที่นำมาใช้ในการบริการแก่

นักทอ่ งเท่ียว เพอื่ สร้างการเรียนรู้และความเพลิดเพลินให้กับนักท่องเท่ียวโดยชุนชน ดังน้ันเพ่ือการพัฒนาศักยภาพ
การเป็นนักสื่อความหมายที่ดี จึงมีการอบรมด้านการสื่อความหมายจากไกด์มืออาชีพและการฝึกทักษะการสื่อสาร
ผ่านเรือ่ งราวของชุมชนเพ่ือให้ทีมนักวิจัยมีทักษะ วธิ ีการในการสื่อสาร การเปน็ ไกด์มืออาชีพ การรับสถานการณ์คับ
ขนั และการเป็นผู้ใหบ้ ริการอย่างมืออาชีพตลอดจนการส่ือสารในรูปแบบต่าง ๆ ดังนี้

192

1. การอบรมการเป็นมัคคเุ ทศกช์ ุมชน และนกั ส่อื ความหมายที่ดี

ภาพที่ 4.64 การอบรมการเป็นนักส่ือความหมายชุมชน

1.1. พ่ีเลีย้ งทีมวิจยั ผศ.ดร.ชุรรี ตั น์ จนั ทร์เช้อื ไดจ้ ัดอบรมการเป็นมัคคเุ ทศก์ชุมชน นักส่ือความหมาย
และการเป็นเจ้าบ้านที่ดี มีมัคคุเทศก์อาชีพ ทีมหน่วยพยาบาลมาให้ความรู้ ณ ภูแก้วรีสอร์ท ตำบลแคมป์สน
อำเภอเขาค้อ จังหวัดเพชรบรู ณ์ ระหว่างวันที่ 21-23 มีนาคม 2564 หัวขอ้ ในการอบรม มดี ังนี้

1) แนวคิดและหลักการของการเปน็ มัคคเุ ทศก์โดยท่ัวไป
- บทบาทหนา้ ทีค่ วามรับผิดชอบ จรรยาบรรณมัคคเุ ทศก์
- บคุ ลกิ ภาพ การใชว้ าจาทา่ ทาง
- การสรา้ งความประทบั ใจกับผมู้ าเยอื น
- ปญั หา อปุ สรรคในการทำงานบรกิ ารของมัคคเุ ทศก์ต่อนักท่องเที่ยว

2) แนวคิดและหลกั การเปน็ มัคคเุ ทศก์ท้องถิน่ การกำหนดเส้นทางและโปรแกรมท่องเที่ยวของ
ชุมชน ผ่านกิจกรรมวาดแผนที่ท่องเที่ยว

3) แนวคดิ และหลกั การของการเป็นมคั คุเทศกท์ ้องถน่ิ (SMS)
4) การเป็นนักสอ่ื ความหมายท่ีดี
5) แนวคิดและหลักการของการเป็นมคั คเุ ทศก์ท้องถิน่ (SMS) ดา้ นบรกิ าร (Service) การสื่อ
ความหมาย (Meaning)
6) เทคนิคในการให้บริการนักท่องเท่ียวการจัดการความปลอดภัยในกิจกรรมท่องเทีย่ ว
7) การเลอื กประเด็นสอื่ ความหมาย ฝกึ ปฏบิ ตั ทิ ดลองส่อื ความหมาย
8) ลงพน้ื ท่ีชมุ ชนต้นแบบบ้านร่องกลา้ และดูงานการส่ือความหมายของมัคคเุ ทศก์ชุมชน
และการบรหิ ารจัดการ
9) ฝึกปฏบิ ัติการส่ือความหมายตามประเด็นทไ่ี ดร้ ับมอบหมาย

193

ผลจากการอบรมการเปน็ มคั คุเทศกช์ ุมชนและนกั สื่อความหมายทีด่ ี
ก่อนเข้ารับการอบรมทีมวิจัยชุมชน ไม่ค่อยมีความรู้ ความเข้าใจ เกี่ยวกับการเป็นมัคคุเทศก์ท้องถิ่นและ
นักสื่อความหมาย บทบาทหน้าที่ ความสำคัญของมัคคุเทศก์ เมื่อภายหลังทำการอบรมทีมวิจัยชุมชนมีความเข้าใจ
บทบาทหน้าที่และให้ความสำคัญเรื่องความปลอดภัย (Safety) ให้กับนักท่องเที่ยว ซึ่งส่งผลต่อความน่าเชื่อถือของ
ชุมชน วิทยากรได้เล่าประสบการณ์ เทคนิควิธีการเล่าเรื่องให้น่าสนใจ การควบคุมเวลาและการควบคุมสถานการณ์
เมื่อเจอนักท่องเที่ยวในรูปแบบต่าง ๆ หน้าที่มัคคุเทศก์ ต้องคอยควบคุมมาตรฐานของอาหาร เครื่องดื่ม ที่พัก
การเดินทาง ห้องน้ำ และความสะดวกสบายระหว่างโปรแกรมท่องเที่ยวและสิ่งจำเป็นต่าง ๆ ในการบริการให้กับ
นักท่องเที่ยวอีกด้วย ทีมวิจัยชุมชนได้ความรู้ รูปแบบ เทคนิค วิธีการ กระบวน และระบบ SMS มาเป็นแนวในการ
จดั การท่องเท่ยี วโดยชุมชน
นอกจากนี้ทีมวิจัยชุมชนยังได้ฝึกปฏิบัติเป็นนักสื่อความหมายทุกคน ตามประเด็นของชุมชนโดยนำเอา
เทคนิค วิธีการ กระบวนการ มาใช้ในการเล่าเรื่อง จำลองเหตุการณ์ ทำอย่างไรให้นักท่องเที่ยวรู้สึกสนุก มีส่วนร่วม
ได้รับความรู้ เพลิดเพลินกับการท่องเที่ยวในชุมชน โดยให้วิทยากรและผู้เข้าร่วมอบรมให้ข้อแนะในการฝึกสื่อ
ความหมายเพื่อนำไปปรับปรุงในการเป็นนักสื่อความหมายในชุมชนต่อไป จากการฝึกปฏิบัติทีมวิจัยได้รับความรู้
ทักษะ ประสบการณ์และความสนุกสนานตื่นเต้น เพราะการเป็นนักสื่อความหมายที่ดีต้องนำความรู้ที่ตนมีมาจัด
เรียงลำดับเหตุการณ์และถ่ายทอดอย่างมีศิลปะเพื่อให้นักท่องเที่ยวเข้าใจ ได้ความรู้ สนุกเพลิดเพลินและสนใจกับ
กจิ กรรมและเสน้ ทางการท่องเที่ยวในชุมชน จากการฝึกปฏิบัติทำให้คนที่ไม่กล้าพูดมีความมน่ั ใจและสามารถพูดเป็น
ลำดบั ขัน้ ตอน ส่วนคนท่ีสามารถพูดได้กม็ ีความคลอ่ งแคลว่ มั่นใจข้ึนและพดู ได้สนุกเร้าใจคนฟังมากขึ้น
ทมี วิจัยยังได้ความรู้เก่ียวกับการทำแผนความปลอดภัยและเคร่ืองมือสำหรับการวางแผนมี 4 ข้ันตอน ดังน้ี
ขั้นตอนที่ 1 แผนความเสี่ยง ขั้นตอนที่ 2 แผนความปลอดภัยในแต่ละความเสี่ยง ขั้นตอนที่ 3 แผนความปลอดภัย
กลุ่ม CBT ข้นั ตอนที่ 4 มัคคเุ ทศก์ภายนอกต้องรับรู้แผนการรับมือน้ี ก่อนเริม่ กิจกรรมสร้างความเข้าใจร่วมกันอย่าง
ชัดเจนเพือ่ เป็นการเพิ่มทักษะไวบ้ ริการนักท่องเท่ยี วหรือคนในชุมชนเม่ือเกิดเหตุจำเป็นในเบ้ืองต้น

ภาพท่ี 4.65 กจิ กรรมการอบรมเล่าเรื่องชมุ ชน

194

1.5 การอบรมเร่อื งการเขียนเร่อื งเลา่ ชุมชน
ทีมนักวิจัยชุมชนได้อบรมการเขียนเรื่องเล่าของชุมชน ณ เทศบาลตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด

จังหวัดตาก โดยทีมได้จัดเวิร์คช็อปเร่ืองการส่ือสารอย่างสร้างสรรค์ให้กับภาคีเครือข่ายและทีมนักวจิ ัยชุมชน การจัด
กระบวนการเรียนรู้เรื่อง “การสื่อสารอย่างสร้างสรรค์” ซึ่งเป็นกระบวนการที่จะช่วยดึงเอาเรื่องราวดี ๆ และเป็น
ประโยชนไ์ ปสื่อสารให้คนอน่ื ได้รับรู้ รวมถงึ การพฒั นาทีมให้เกิดการเรยี นรูจ้ ากการฝึกทักษะด้วยการส่ือสารผา่ นเร่ือง
เล่าจากชุมชน การฝึกทักษะมีองค์ประกอบดังนี้ หนึ่ง การถ่ายภาพอย่างไรให้เล่าเรื่องที่ดึงเอาเสน่ห์ของความเป็น
ชุมชน มติ คิ วามเปน็ มนุษย์ออกมาสื่อสาร เช่ือมโยงกบั การเขยี นท่สี ื่อสารความคิดภายในด้วยกระบวนการทีส่ นุก สอง
การเล่าเร่ืองชุมชนผ่านวิดีโอคลิป ด้วยกระบวนการวางแผน ถ่ายทำและตัดต่อ สุดท้ายเป็นการสรุปบทเรียนการ
เรียนรู้ในกระบวนการสื่อสารและการนำไปใช้ต่อในพื้นที่ของแต่ละคน และทักษะการถ่ายภาพผ่านเรื่องราวต่าง ๆ
โดยมีโจทย์ ใหท้ ีมนักวิจยั แบง่ กลุ่มไปถ่ายภาพ ดังนี้ หนง่ึ ถ่ายภาพฉากโล่ง ๆ สะอาด ๆ จะทำให้เหน็ ส่ิงที่อยู่ข้างหน้า
สอง เล่นกับแสงและเงาทำใหลึกลับและดึงดูดน่าสนใจมากว่าจะถ่ายภาพชัดไปหมด สาม เล่นกับสี จับสีเดียวหรือสี
ที่ตัดกันมาอยู่ในเฟรมเดียวกัน ส่ี ภาพบุคคล ท่าทางของคนหรือสิ่งมีชีวิตการจับคนที่ไม่เกี่ยวข้องกันมาอยู่ในเฟรม
เดียวกัน ห้า ภาพสัญลักษณ์ การใช้สิ่งของแทนความหมาย เช่นทำให้นึกถึงเรื่องราว ปัญหาหรือความขัดแย้ง
บางอย่าง เปน็ ต้น การฝกึ ทักษะนี้เป็นการลงพื้นท่ีในชุมชนเพื่อเก็บภาพก็จะทำให้เห็นบรรยากาศการพูดคุย รอยยิ้ม
การทักทายของคนในพื้นที่สร้างการมีปฏิสัมพันธ์ในชุมชนและได้รู้จักชุมชนมากขึ้นหลังจากนั้นก็กลับมาสรุปถอด
บทเรียนการเรียนรู้ในครง้ั นี้ทำให้ทมี ทัง้ สนุกเพลิดเพลนิ และได้องค์ความรู้ ไดเ้ รยี นรูช้ มุ ชนมากขึ้น

ผลท่ีไดจ้ ากการฝึกอบรม
ในการทำกิจกรรมวิทยากรให้ทีมนักวิจัยเดินสำรวจถ่ายภาพในชุมชนของตัวเอง หมวดละหนึ่งภาพ คือ
หนึง่ คนทีน่ ่าสนใจในชุมชน สอง สถานท่นี า่ สนใจ สาม สงิ่ ของ/สญั ลักษณ์ ของดีประจำชุมชน สี่ ท่าทางคน ห้า ภาพท่ี
เรารูส้ กึ วา่ พเิ ศษ การเดินถา่ ยภาพชมุ ชนทำให้เหน็ ความเปน็ มาของชุมชนไดส้ ำรวจชุมชนอีกครั้งและการมีปฏิสัมพันธ์
กับคนในชุมชนมีการสังเกตสิ่งที่อาจจะไม่เห็นด้วยตา แต่ซ่อนอยู่ในภาพแล้วนำมาเขียนเรื่องเล่าชุมชนทีมนักวิจัยมี
ความสนุกสนานกับการทำกจิ กรรมแลกเปลย่ี นเรยี นรู้กบั เพื่อน ไดเ้ ทคนคิ วธิ กี ารถ่ายภาพและการตัดต่อวิดีโอเพื่อเป็น
การเติมศักยภาพในการทำการท่องเที่ยวโดยชุมชนนอกจากนั้นแล้วยังเป็นการฝึกการสังเกต การคิดวิเคราะห์
การเชื่อมโยงความสำคัญของดีในชุมชน และได้เติมเต็มการเป็นนักสื่อความหมายที่ดีผ่านภาพ ผ่านสื่อ ผ่านเรื่องเลา่
ของคนในชมุ ชน ทำให้ทมี นกั วิจยั มคี วามเช่อื มน่ั ในการทำงานวจิ ัยเพอ่ื พันนาสกู่ ารท่องเทย่ี วโดยชมุ ชนมากขึ้น
ทีมนักวิจัยมีพัฒนาการที่ดีขึ้นโดยการฝึกการถ่ายรูปแล้วสื่อสารให้คนเข้าใจเหตุผลของการถ่ายภาพนั้น ๆ
นอกจากการไดส้ อื่ สารกบั ทมี นักวิจยั ดว้ ยกันในขณะทำกิจกรรม ไดส้ ร้างความสัมพนั ธ์กบั ชมุ ชนไดส้ ำรวจรอบ ๆ ชมุ ชน
เพราะการเป็นนักสือ่ ความหมายที่ดีควรมีการสื่อสารอย่างสร้างสรรค์ให้กับนักทอ่ งเที่ยวทีมยังสามารถนำองค์ความรู้
ประสบการณไ์ ปปรับใช้ในชีวิตประจำวันและการทำงานได้อกี ด้วย

195

1.6 อบรมเชงิ ปฏิบตั ิการการใชส้ ือ่ ประสมในการโฆษณาประชาสมั พนั ธก์ ารท่องเที่ยวโดยชมุ ชน

ภาพที่ 4.66 ภาพการอบรมการใชส้ อื่

ทีมพี่เลี้ยงได้ลงพื้นที่จัดอบรมการทำสื่อประสมในการโฆษณาประชาสัมพันธ์ท่องเที่ยวชุมชน ให้กับทีม
นกั วิจยั ณ เทศบาลตำบลท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวดั ตาก โดยมีเน้อื หาการอบรม ดงั น้ี

1. การประยุกต์ใชส้ ่ือประสมกบั การทอ่ งเทีย่ วโดยชมุ ชน
2. เทคนิคการถา่ ยภาพ และการสร้างวีดโี อ
3. การสร้าง Facebook Page และการเขยี นข่าวโฆษณาประชาสัมพนั ธ์
4. เทคนิค วธิ กี าร และแหล่งเผยแพรข่ อ้ มลู ข่าวสาร
5. ฝกึ ปฏบิ ตั กิ ารทำนำเสนอด้วยวดิ โี อ
6. การขายสนิ คา้ ออนไลน์ (Market place)
ผลจากการอบรม
ทมี วจิ ยั ชมุ ชนท่เี ขา้ รับการอบรม มีความรู้ ความเขา้ ใจ และร้เู ทคนคิ วิธีการทำส่ือประชาสัมพันธ์ สามารถทำ
สื่อประสมในการโฆษณาประชาสัมพันธ์ผลิตภัณฑ์ทางการท่องเที่ยวในชุมชนของตนเองได้ มีภาพประกอบ 4 ภาพ
ดงั นี้
1. ภาพผลงานการทำเพจ
2. ภาพ QR Code แผ่นพับ
3. ภาพแผน่ พบั
4. QR Code คลิปวดิ ีโอการท่องเทยี่ วชุมชนตำบลแม่กาษา แมป่ ะ ท่าสายลวด

196

ภาพท่ี 4.67 ภาพเพจการท่องเทย่ี วโดยชมุ ชน ภาพที่ 4.68 QR Code แผ่นพบั ประชาสัมพนั ธ์

ภาพท่ี 4.69 แผน่ พับประชาสัมพันธ์

197

ภาพท่ี 4.70 QR Code คลิปวดิ ีโอ
ส่วนท่ี 2 ผลการศกึ ษาข้อมูลพฤติกรรมนกั ท่องเท่ียวชาวไทยท่ีเดินทางมาเท่ียวอำเภอแม่สอดและการ
ประเมนิ ครัวเรือน

2.1 ผลการวิเคราะห์ข้อมูลความพึงพอใจพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมาท่องเที่ยว
อำเภอแมส่ อด จังหวดั ตาก

ผวู้ จิ ยั ไดแ้ บ่งการวิเคราะห์ออกเป็นขน้ั ตอนต่าง ๆ 3 ขนั้ ตอนโดยใชแ้ บบสอบถามกบั กลุม่ ตวั อย่างจำนวน
30 คน ผวู้ จิ ัยได้นำมาวิเคราะหข์ อ้ มูลทางสถิติและนำมาเสนอผลการวิเคราะห์ ดังตอ่ ไปน้ี

ตอนที่ 1 วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่มีต่อการเดินทางมาท่องเที่ยวอำเภอแม่สอด
จงั หวัดตาก ได้แก่ เพศ สถานภาพ อายุ การศึกษา อาชพี และรายได้เฉลยี่ ต่อเดือน

ตอนที่ 2 วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่มีต่อการเดินทางมาท่องเที่ยวอำเภอแม่สอด
จังหวัดตาก ได้แก่ ข้อมูลทั่วไปของผู้สอบแบบสอบถาม วิเคราะห์โดยการแจกแจงความถี่ และหาค่าร้อยละตาม
ตวั แปร แลว้ นำเสนอในรปู ขอ้ มลู เชงิ คณุ ภาพ โดยสรุปความสนใจเรยี งจากมากไปหาน้อย

ตอนท่ี 3 วิเคราะห์หาค่าเฉลย่ี ค่าเบีย่ งเบนมาตรฐาน ระดับความพึงพอใจของนักท่องเท่ียวชาวไทยท่ีมีต่อ
การเดินทางมาท่องเทยี่ วอำเภอแมส่ อด จังหวัดตาก โดยรวมเปน็ รายดา้ น
ผลการวเิ คราะห์ข้อมลู
ตอนที่ 1 ข้อมูลทั่วไปของผู้สอบแบบสอบถาม วิเคราะห์โดยการแจกแจงความถี่ และหาค่าร้อยละตามตัวแปร
เพศ สถานภาพ อายุ การศึกษา อาชพี รายไดเ้ ฉลีย่ ต่อเดือน แลว้ นำเสนอในรปู ตารางประกอบความเรียง

198

ตารางที่ 4.5 ข้อมูลสถิติเชิงพรรณนา ของข้อมูลพื้นฐานของแบบสอบถามการวิจัยในการศึกษาด้าน
พฤติกรรมของนักท่องเท่ยี วชาวไทยทีเ่ ดินทางมาท่องเทีย่ วอำเภอแม่สอด จังหวัดตาก

ตวั แปร จำนวน (n) รอ้ ยละ
7 23.30
เพศ ชาย 23 76.70
30 100.00
หญงิ 12 40.00
16 53.30
รวม 2 6.70
30 100.00
สถานภาพ โสด 3 10.00
3 10.00
สมรส/อย่ดู ว้ ยกนั 12 40.00
6 20.00
หย่ารา้ ง/หม้าย/แยกกันอยู่ 6 20.00
30 100.00
รวม 6 20.00
14 46.70
อายุ 15-20 ปี 7 23.30
2 6.70
21-30 ปี 1 3.30
30 100.00
31-40 ปี 3 10.00
8 26.70
41-50 ปี 3 10.00
5 16.70
51-60 ปี 10 33.30
1 3.30
รวม 30 100.00
12 40.00
ระดับการศึกษา มธั ยมศกึ ษาตอนต้น 14 46.70

มธั ยมศกึ ษาตอนปลาย

อนุปรญิ ญาหรือ ปวส.

ปรญิ ญาตรี

สูงกวา่ ปริญญาตรี

รวม

อาชพี นกั เรียน/นักศึกษา

รับจ้างทว่ั ไป

รับราชการ/รฐั วสิ าหกิจ

คา้ ขาย

เจ้าของธุรกิจส่วนตวั

อืน่ ๆ

รวม

รายไดเ้ ฉล่ียต่อเดอื น ตำ่ กว่า 10,000 บาท

10,001-20,000 บาท

199

ตัวแปร จำนวน (n) รอ้ ยละ

20,001-30,000 บาท 3 10.00

30,001 บาทขนึ้ ไป 1 3.30

รวม 30 100.00

จากตาราง 4.5 แสดงข้อมูลทั่วไปพฤติกรรมของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมาท่องเที่ยวอำเภอแม่สอด
จังหวัดตาก จำนวน 30 ตวั อย่าง จำแนกได้ ดังน้ี

1. เพศ มีนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกเพศชาย จำนวน 7 คน คิดเป็นร้อยละ 23.30 และ
เพศหญิง จำนวน 23 คน คิดเป็นร้อยละ 76.70

2. สถานภาพการสมรส มีนกั ท่องเท่ยี วชาวไทยท่ีเป็นกลุ่มตวั อย่าง จำแนกตามสถานภาพโสด มจี ำนวน 12 คน
คิดเป็นร้อยละ 40 สมรส/อยู่ด้วยกัน มีจำนวน 16 คน คิดเป็นร้อยละ 53.30 และหย่าร้าง/หม้าย/แยกกันอยู่
มีจำนวน 2 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 6.70

3. อายุ มีนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตาม 15-20 ปี มีจำนวน 3 คน คิดเป็น ร้อยละ 10
อายุ 21-30 ปี มีจำนวน 3 คน คิดเป็นร้อยละ 10 อายุ 31-40 ปี มีจำนวน 12 คน คิดเป็นร้อยละ 40 อายุ 41-50 ปี
มจี ำนวน 6 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 20 และอายุ 51-60 ปี มจี ำนวน 6 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 20

4. การศึกษา มีนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 6 คน
คดิ เป็นร้อยละ 20 มัธยมศกึ ษาตอนปลาย จำนวน 14 คน คดิ เป็นร้อยละ 46.70 อนปุ ริญญาหรือ ปวส. จำนวน 7 คน
คิดเป็นร้อยละ 23.30 ปริญญาตรี จำนวน 2 คน คิดเป็นร้อยละ 6.70 และสูงกว่าปริญญาตรี จำนวน 1 คน คิดเป็น
ร้อยละ 3.30

5. อาชีพ มีนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามอาชีพนักเรียน/นักศึกษา จำนวน 3 คน
คดิ เป็นรอ้ ยละ 10.00 อาชพี รบั จ้างทั่วไป จำนวน 8 คน คดิ เปน็ ร้อยละ 26.70 อาชีพรับราชการ/รฐั วิสาหกิจ จำนวน
3 คน คิดเป็นร้อยละ 10.00 อาชีพค้าขาย จำนวน 5 คน คิดเป็นร้อยละ 16.70 อาชีพเจ้าของธุรกิจส่วนตัว จำนวน
10 คน คดิ เป็นร้อยละ 33.30 และอาชีพอ่ืน ๆ จำนวน 1 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 3.30

6. รายได้เฉลี่ยต่อเดือน มีนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามรายได้ต่ำกว่า 10,000 บาท
จำนวน 12 คน คิดเป็นร้อยละ 40.00 รายได้ 10,001-20,000 บาท จำนวน 14 คน คิดเป็นร้อยละ 46.70 รายได้
20,001-30,000 บาท จำนวน 3 คน คิดเป็นร้อยละ 10.00 และรายได้ 30,001 บาทขึ้นไป จำนวน 1 คน คิดเป็น
รอ้ ยละ 3.30

200

ตอนที่ 2 ข้อมูลทั่วไปของผู้สอบแบบสอบถาม วิเคราะห์โดยการแจกแจงความถี่ และหาค่าร้อยละตามตัวแปร
แลว้ นำเสนอในรูปขอ้ มูลเชงิ คุณภาพ โดยสรุปความสนใจเรยี งจากมากไปหาน้อย

ตารางที่ 4.6 ข้อมูลสถิติเชิงพรรณนา ของข้อมูลพื้นฐานของแบบสอบถามการวิจัยในการศึกษาด้าน
พฤติกรรมของนกั ท่องเทยี่ วชาวไทยทเ่ี ดินทางมาท่องเท่ียวอำเภอแม่สอด จงั หวัดตาก

1.วัตถปุ ระสงค์หลกั ทเี่ ลือกเดินทางมาท่องเท่ยี ว อำเภอแม่สอด จงั หวัดตาม

ท่องเทีย่ วพกั ผ่อน จำนวน 9 คน คดิ เป็นร้อยละ 30.00

เปน็ สถานทที่ ี่มชี ื่อเสียง จำนวน 8 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 26.70

การเดนิ ทางสะดวก จำนวน 8 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 26.70

ทำบญุ สะเดาะเคราะห์ จำนวน 5 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 16.70

2.การเดนิ ทางมาใชบ้ รกิ ารสถานที่ท่องเท่ียว อำเภอแมส่ อด จงั หวัดตาก เดินทางมากับใคร

เพ่ือน จำนวน 18 คน คิดเปน็ ร้อยละ 60.00

ครอบครวั จำนวน 8 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 26.0

โดยลำพัง จำนวน 3 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 10.00

อ่ืนๆ จำนวน 1 คน คิดเปน็ ร้อยละ 3.30

3.การเดินทางมาการเดินทางมาใชบ้ รกิ ารสถานทที่ ่องเทย่ี ว อำเภอแม่สอด จงั หวดั ตาก ใชย้ านพาหนะใด

รถยนตส์ ว่ นตัว จำนวน 26 คน คิดเป็นร้อยละ 86.70

รถโดยสารประจำทาง จำนวน 3 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 10.00

รถจักรยานยนต์ จำนวน 1 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 3.30

4.การเดนิ ทางมาการเดินทางมาใชบ้ ริการสถานที่ท่องเทยี่ ว อำเภอแม่สอด จังหวดั ตาก ในช่วงวนั ไหน

วันหยดุ นักขัตฤกษ์ จำนวน 11 คน คิดเป็นร้อยละ 36.70

วันจนั ทร์ – วนั ศุกร์ จำนวน 7 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 23.30

วันเสาร์ – วันอาทติ ย์ จำนวน 7 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 23.30

วนั สำคัญทางศาสนา จำนวน 5 คน คิดเปน็ ร้อยละ 16.70

5.ชว่ งเวลาทเี่ ดินทางมาใช้บริการสถานท่ีทอ่ งเที่ยว อำเภอแม่สอด จังหวดั ตาก

เวลา 11.00 – 14.00 น. จำนวน 18 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 60.00

เวลา 08.00 – 11.00น. จำนวน 10 คน คิดเป็นร้อยละ 33.30

เวลา 14.00 – 17.00 น. จำนวน 2 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 6.70

6.จำนวนครัง้ ทีเ่ ดินทางมา อำเภอแม่สอด จังหวดั ตาก

1 คร้งั /เดือน จำนวน 11 คน คิดเป็นร้อยละ 36.70

2 คร้ัง/เดอื น จำนวน 10 คน คิดเป็นร้อยละ 33.30

มากกว่า 2 คร้ัง/เดอื น จำนวน 5 คน คดิ เปน็ ร้อยละ 16.70

201

ครั้งนี้เป็นคร้งั แรก จำนวน 4 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 13.30

7.ได้รับข้อมูลข่าวสารเกีย่ วกับสถานทแ่ี ละบริการท่องเท่ียว อำเภอแมส่ อด จังหวดั ตาก โดยช่องทางใด

ครอบครัว/ ญาต/ิ เพ่ือน/ คนรจู้ กั จำนวน 17 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 56.70

อนิ เทอร์เน็ต จำนวน 10 คน คดิ เป็นร้อยละ 33.30

นติ ยสาร/ ส่ือสง่ิ พิมพ์ จำนวน 2 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 6.70

รายการโทรทัศน์ จำนวน 1 คน คิดเป็นร้อยละ 3.30

8.สง่ิ ทป่ี ระทับใจมากท่สี ุด เม่ือเดินทางมาใช้บรกิ ารสถานที่ทอ่ งเท่ียว อำเภอแม่สอด จงั หวัดตาก

สถาปัตยกรรมวัด จำนวน 12 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 40.00

ธรรมชาติ นำ้ พรุ อ้ น น้ำตก ถ้ำ จำนวน 11 คน คดิ เปน็ ร้อยละ 36.70

ประเพณีวฒั นธรรม จำนวน 4 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 13.30

ความหลากหลายของพลเมือง จำนวน 2 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 6.70

เป็นจดุ แวะพัก จำนวน 1 คน คิดเปน็ ร้อยละ 3.30

9.กิจกรรมใดทที่ ำเมอื่ เดนิ ทางมา อำเภอแม่สอด จงั หวดั ตาก

ชมธรรมชาติ จำนวน 11 คน คิดเปน็ ร้อยละ 36.70

พกั ผ่อนหย่อนใจ จำนวน 11 คน คิดเปน็ ร้อยละ 36.70

สวดมนต์/ น่ังสมาธิ จำนวน 4 คน คิดเป็นร้อยละ 13.30

แช่น้ำแร่ จำนวน 4 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 13.30

10.คา่ ใชจ้ ่ายเฉล่ียต่อคนในการเดนิ ทางมาใช้บรกิ ารสถานท่ีท่องเทย่ี ว อำเภอแม่สอด จงั หวดั ตาก

ต่ำกว่า 500 บาท จำนวน 27 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 90.00

200 – 1,000 บาท จำนวน 2 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 6.70

1,001- 2,000 บาท จำนวน 1 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 3.30

ตอนที่ 3 วิเคราะหห์ าค่าเฉลี่ย x̅ และค่าเบยี่ งเบนมาตรฐาน (S.D.) ความพงึ พอใจเกี่ยวกับปัจจัยทางด้านส่วนประสม
ทางการตลาดท่ีมีอิทธิพลต่อพฤติกรรม การท่องเท่ยี วของนักท่องเท่ียวชาวไทยท่ีเดินทางมาท่องเท่ียวตำบลแม่กาษา
แมป่ ะ ทา่ สายลวด อำเภอแม่สอด จงั หวัดตาก และทำการเปรียบเทียบความพงึ พอใจของกลุ่มตวั อย่าง

ตารางท่ี 4.7 คา่ เฉลยี่ ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานความพึงพอใจเก่ียวกับปัจจยั ทางด้านสว่ นประสมทางการตลาด
ท่ีมีอิทธิพลต่อพฤติกรรม ท่มี ตี ่อการท่องเท่ียวของนักท่องเท่ียวชาวไทยที่เดินทางมาท่องเที่ยวตำบลแม่กาษา แม่ปะ
ท่าสายลวด อำเภอแมส่ อด จังหวัดตาก โดยรวมและเป็นรายด้าน (n=30)

202

ความพึงพอใจเกยี่ วกับปัจจัยทางด้านส่วนประสมทาง ̅ S.D. ระดบั ความพึง
พอใจ การตลาดท่ีมอี ิทธพิ ลต่อพฤติกรรมการท่องเท่ยี วของ
นกั ท่องเท่ียวชาวไทยทเ่ี ดนิ ทางมาท่องเท่ียวอำเภอแม่สอด 4.15 0.26 มาก
1.ด้านผลติ ภณั ฑ์ 3.01 0.96 ปานกลาง
2.ด้านราคาในการท่องเท่ียว 4.20 0.36
3.ดา้ นช่องทางการจัดจำหนา่ ย 4.01 0.34 มาก
4.ดา้ นส่งเสรมิ การตลาด 4.10 0.28 มาก
5.ด้านความปลอดภยั 3.89 0.23 มาก
มาก
รวม

จากตารางที่ 4.7 แสดงความพึงพอใจเกี่ยวกับปัจจัยทางด้านส่วนประสมทางการตลาดที่มีอิทธิพลต่อ
พฤติกรรมการท่องเที่ยวของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมาท่องเที่ยวใน อำเภอแม่สอด โดยรวมอยู่ในระดับมาก

(x̅= 3.89, S.D = 0.23) เมอื่ พิจารณาเป็นรายด้านพบว่า ดา้ นผลติ ภัณฑ์, ด้านช่องทางการจัดจำหน่าย, ด้านส่งเสริม
การตลาด, ด้านความปลอดภัย มีความพึงพอใจอยู่ในระดับมาก และด้านราคาในการท่องเที่ยว มีความพึงพอใจ
อยู่ในระดบั ปานกลาง

ตารางท่ี 4.8 ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมา
ท่องเทยี่ ว อำเภอแมส่ อด จังหวดั ตาก ด้านผลิตภณั ฑ์ เป็นนรายข้อ (n=30)

ด้านผลิตภณั ฑ์ ̅ S.D ระดับความพงึ พอใจ
6.ความสนใจของแหล่งท่องเท่ียว 4.17 0.38 มาก
7.ความสะอาดและความสวยงามของแหลง่ ท่องเทย่ี ว 4.10 0.31 มาก
8.สิง่ อำนวยความสะดวก 4.10 0.31 มาก
9.แหลง่ ท่องเที่ยวทีม่ กี ารใหบ้ ริการดา้ นระบบ 4.00 0.37 มาก
สาธารณปู โภคแบบครบวงจร
10.ข้อมลู แหลง่ ท่องเที่ยวมีเพียงพอ มีปา้ ยแนะนำบอก 4.13 0.35 มาก
ทศิ ทางชดั เจน
11.การให้บรกิ ารกับผทู้ ่ีมาท่องเที่ยว 4.40 0.50 มาก
4.15 0.26 มาก
รวม

203

จากตารางที่ 4.8 แสดงความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่มีตอ่ การเดินทางมาท่องเที่ยวในอำเภอแม่สอด

จังหวัดตาก ดา้ นผลติ ภัณฑโ์ ดยรวมอยู่ระดับมาก (x̅ = 4.15, S.D. = 0.26) เม่ือพิจารณาเป็นรายข้อพบวา่ ความสนใจ
ของแหล่งท่องเทีย่ ว, ความสะอาดและความสวยงามของแหลง่ ท่องเที่ยว, สิ่งอำนวยความสะดวก, แหล่งท่องเที่ยวทีม่ ี
การให้บริการด้านระบบสาธารณูปโภคแบบครบวงจร, ข้อมูลแหล่งท่องเที่ยวมีเพียงพอ มีป้ายแนะนำบอกทิศทาง
ชัดเจน และการใหบ้ รกิ ารกับผู้ทม่ี าทอ่ งเทยี่ วมีความพงึ พอใจอยรู่ ะดับมาก

ตารางที่ 4.9 ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมาท่องเที่ยว
อำเภอแม่สอด จงั หวัดตาก ด้านราคาในการท่องเที่ยวเปน็ นรายข้อ (n=30)

ดา้ นราคาในการทอ่ งเทีย่ ว ̅ S.D. ระดับความพึงพอใจ
12.ราคาค่าบริการตา่ ง ๆ มีความเหมาะสม 4.10 0.4 มาก
13.ค่าใชจ้ ่ายการเดนิ ทางมีความเหมาะสมกับการ 4.13 0.35 มาก
ทอ่ งเทย่ี วสะดวก
14.ราคาคา่ บริการเมื่อเปรียบเทยี บกับสถานทีใ่ กล้เคยี ง 4.03 0.41 มาก
3.01 0.96 ปานกลาง
รวม

จากตารางที่ 4.9 แสดงความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่มีต่อการเดินทางมาทอ่ งเที่ยวในอำเภอแม่สอด

จังหวัดตาก ด้านราคาในการท่องเที่ยวโดยรวมอยู่ระดับปานกลาง ( ̅= 3.01, S.D. = 0.96) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อ
พบว่า ราคาค่าบริการต่าง ๆ มีความเหมาะสม, ค่าใช้จ่ายการเดินทางมีความเหมาะสมกับการท่องเที่ยวสะดวก และ
ราคาคา่ บรกิ ารเมอ่ื เปรยี บเทยี บกับสถานทใ่ี กล้เคียงมีความพงึ พอใจอยรู่ ะดับปานกลาง

ตารางที่ 4.10 ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมา
ทอ่ งเที่ยว อำเภอแมส่ อด จังหวดั ตาก ดา้ นชอ่ งทางการจัดจำหนา่ ย เปน็ นรายข้อ (n=30)

ด้านช่องทางการจัดจำหน่าย ̅ S.D. ระดับความพึงพอใจ

15.สภาพถนนและการเส่อื มของเส้นทางคมนาคม 4.20 0.41 มาก

16.ทำแลท่ตี งั้ ของแหลง่ ท่องเที่ยวเดนิ ทางสะดวกสบาย 4.27 0.45 มาก

แลว้ เข้าได้หลายเส้นทาง

17.มีป้ายบอกทางอยา่ งชดั เจน 4.23 0.43 มาก

18.สามารถหารายละเอยี ด เช่นเส้นทางการเดนิ ทางสถานที่ 4.10 0.31 มาก

ทอ่ งเที่ยวตา่ ง ๆ ไดจ้ ากทางเว็บไซต์โดยตรงของแหล่งทอ่ งเทยี่ ว

รวม 4.20 0.36 มาก

204

จากตารางท่ี 4.10 แสดงความพึงพอใจของนักท่องเทย่ี วชาวไทยทม่ี ีต่อการเดนิ ทางมาท่องเท่ยี วในอำเภอแม่สอด

จังหวัดตาก ด้านช่องทางการจัดจำหน่าย โดยรวมอยู่ระดับมาก ( ̅= 4.20, S.D. = 0.36) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อ
พบว่า สภาพถนนและการเสื่อมของเส้นทางคมนาคม, ทำเลที่ตั้งของแหล่งท่องเที่ยวเดินทางสะดวกสบายแล้วเข้าได้
หลายเส้นทาง, มีป้ายบอกทางอย่างชัดเจน และสามารถหารายละเอียด เช่น เส้นทางการเดินทางสถานที่ท่องเที่ยว
ต่าง ๆ ได้จากทางเวบ็ ไซต์โดยตรงของแหล่งทอ่ งเท่ียว มีความพึงพอใจอยู่ระดบั มาก

ตารางที่ 4.11 ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมา
ทอ่ งเท่ียว อำเภอแม่สอด จังหวดั ตาก ดา้ นส่งเสริมการตลาด เปน็ รายข้อ (n=30)

ดา้ นสง่ เสริมการตลาด ̅ S.D. ระดับความพึงพอใจ
19.การเดนิ ทางท่องเท่ียวได้ตลอดฤดูกาล 4.33 0.48 มาก
20.การประชาสัมพนั ธข์ ้อมูลผา่ นทางเว็บไซต์โซเซียล 4.03 0.49 มาก
21.การประชาสัมพนั ธ์ข้อมลู ผ่านทางมวลชนตา่ ง ๆ 3.93 0.64 มาก
22.การโฆษณาผา่ นรถโดยสารสาธารณะ (รถตู้ รถแทก็ ซี)่ 3.70 0.65 มาก
23.การรับรู้ข้อมูลข่าวสารการท่องเทย่ี วตำบลแม่กาษา แมป่ ะ 4.07 0.37 มาก
ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จงั หวดั ตาก รับรูไ้ ดจ้ ากทาง
โทรทศั น,์ วทิ ย,ุ หรือทางอนิ เทอร์เนต็ 4.01 0.34 มาก

รวม

จากตารางท่ี 4.11 แสดงความพงึ พอใจของนักท่องเทย่ี วชาวไทยท่ีมีต่อการเดินทางมาท่องเที่ยวในอำเภอแม่สอด

จังหวัดตาก ด้านส่งเสริมการตลาดโดยรวมอยู่ระดับมาก (x̅ = 4.01, S.D. = 0.34) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อ
พบว่า การเดินทางท่องเที่ยวได้ตลอดฤดูกาล, การประชาสัมพันธข์ ้อมลู ผ่านทางเว็บไซต์โซเซียล, การประชาสัมพันธ์
ข้อมูลผ่านทางมวลชนต่าง ๆ, การโฆษณาผ่านรถโดยสารสาธารณะ (รถตู้ รถแท็กซี่) และการรับรู้ข้อมูลข่าวสารการ
ท่องเที่ยวตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก รับรู้ได้จากทาง โทรทัศน์, วิทยุ, หรือทาง
อนิ เทอร์เนต็ มคี วามพงึ พอใจอยรู่ ะดับมาก

205

ตารางที่ 4.12 ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่เดินทางมา
ท่องเทย่ี ว อำเภอแม่สอด จงั หวัดตาก ดา้ นความปลอดภัย เป็นนรายข้อ (n=30)

ด้านความปลอดภยั ̅ S.D. ระดับความพึงพอใจ
24.มาตรการความปลอดภัยในชวี ิตและทรัพย์สิน
25.มาตราการเก่ียวกบั การช่วยเหลอื นักท่องเทย่ี ว 4.07 0.25 มาก

รวม 4.13 0.35 มาก

4.10 0.28 มาก

จากตารางท่ี 4.12 แสดงความพงึ พอใจของนกั ท่องเท่ยี วชาวไทยที่มีต่อการเดนิ ทางมาท่องเทยี่ วในอำเภอแม่สอด

จังหวัดตาก ด้านความปลอดภัย โดยรวมอยู่ระดับมาก ( ̅ = 4.10, S.D. = 0.28) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อพบว่า
มาตรการความปลอดภัยในชีวิตและทรัพยส์ ิน และมาตรการเกี่ยวกับการช่วยเหลือนักท่องเที่ยว มีความพึงพอใจอยู่
ระดับมาก

2.2 ผลการประเมนิ ความคิดเห็นของครัวเรือนในชุมชนท่ีมีต่อการจัดการท่องเท่ียว
ผลการวิเคราะห์ข้อมูลแบบสัมภาษณ์ความคิดเห็นของครัวเรือนในชุมชนที่มีต่อการจัดการท่องเที่ยว

โดยครัวเรือน อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ผู้วิจัยได้แบ่งการวิเคราะห์ออกเป็น 1 ขั้นตอน และเพื่อให้เกิดความหมาย
ที่ตรงกันผู้วิจัยจึงกำหนดสัญลักษณ์ที่ใช้ในการวิเคราะห์ข้อมูลโดยใช้แบบสอบถามกับกลุ่มตัวอย่างจำนวน
200 คน ผูว้ ิจยั ได้นำมาวเิ คราะหข์ ้อมูลทางสถติ ิและนำมาเสนอผลการวิเคราะห์ ดงั ต่อไปนี้

ตอนที่ 1 วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของครัวเรือนในชุมชน อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ได้แก่ เพศ อายุ รายได้
ฐานะทางการเงินในครอบครัว อาชีพ ระดับการศึกษา สถานภาพ จำนวนสมาชิกในครอบครัว ระยะเวลาที่อาศัยอยู่
ในหมู่บา้ น และได้รบั ประโยชน์จากการท่องเท่ียวของชุมชน
ผลการวเิ คราะหข์ ้อมูล

ตอนท่ี1 ข้อมูลทั่วไปของผู้สอบแบบสอบถาม วิเคราะห์โดยการแจกแจงความถี่ และหาค่าร้อยละตาม
ตัวแปร เพศ อายุ รายได้ ฐานะทางการเงินในครอบครัว อาชีพ ระดับการศึกษา สถานภาพ จำนวนสมาชิกใน
ครอบครัว ระยะเวลาที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้าน ได้รับประโยชน์จากการท่องเที่ยวของชุมชน ผลประโยชน์ที่ท่านได้รับ
เป็นลักษณะใด ความคิดเห็นที่มีต่อการบริหารจัดการท่องเที่ยว และความคิดเห็นที่มีต่อนักท่องเที่ยวที่เข้ามา
ทอ่ งเท่ียวในชุมชนเป็นอย่างไร แลว้ นำเสนอในรูปตารางประกอบความเรียง

206

ตารางที่ 4.13 ขอ้ มลู สถิติเชิงพรรณนา ของข้อมลู พ้ืนฐานของแบบสอบถามการวจิ ัยแบบสัมภาษณ์ความคิดเห็นของ
ครวั เรือนในชุมชนทม่ี ีต่อการจดั การท่องเที่ยวโดยครัวเรือน อำเภอแมส่ อด จงั หวัดตาก

ตัวแปร ชาย จำนวน (n) ร้อยละ
เพศ หญงิ 81 40.50
อายุ รวม 119 59.50
20-30 ปี 200 100.00
รายได้ 31-40 ปี 14 7.00
41-50 ปี 64 32.00
ฐานะการเงิน 51-65 ปี 77 38.50
ในครอบครวั รวม 45 22.50
อาชพี ต่ำกวา่ 5,000 บาท 200 100.00
5,001-10,000 บาท 6 3.00
10,001-20,000 บาท 92 46.00
20,001-30,000 บาท 80 40.00
30,001 บาทข้ึนไป 17 8.50
รวม 5 3.30
สมดลุ กนั (พอมีพอใช้) 200 100.00
รายไดม้ ากกวา่ รายจ่าย (มีเหลือเก็บ) 103 51.00
รายจ่ายมากกวา่ รายได้ (ไม่พอใช้) 79 39.50
รวม 18 9.00
ทำไร/่ ทำสวน 200 100.00
รบั จา้ งทัว่ ไป 38 19.00
เล้ียงสตั ว์ 77 38.50
ค้าขาย 25 12.50
รบั ราชการ 41 20.50
ว่างงาน 14 7.00
อ่นื ๆ 2 1.00
รวม 3 1.50
200 100.00

207

ตัวแปร จำนวน (n) รอ้ ยละ
ระดบั การศึกษา 10.50
ไมไ่ ดร้ ับการศึกษา 21 3.00
สถานภาพ 24.50
ระดบั ประถมศึกษา 6 33.00
จำนวนสมาชกิ 4.00
ในครัวเรือน ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น 4 13.50
11.50
ระยะเวลาที่อาศยั ระดบั มัธยมศึกษาตอนปลาย 66 100.00
อยู่ในหมู่บ้าน 40.00
ระดับประกาศนียบัตร (ปวช.) 8 48.50
ไดร้ บั ประโยชน์จาก 8.00
การท่องเทีย่ วของ ระดับประกาศนียบัตรวชิ าชพี ชนั้ สงู (ปวส.) 27 3.00
ชุมชนหรือไม่ 100.00
จากการได้รับผล ระดบั ปรญิ ญาตรี 23 37.00
ประโยชน์ได้รบั ใน 57.50
ลกั ษณะใด รวม 200 5.50
100.00
โสด 81 5.50
56.50
สมรส 97 32.00
6.00
หม้าย 16 100.00
1.50
หย่า 6 98.50

รวม 200 100.00
9.50
1-3 คน 74 13.00
20.00
4-6 คน 115
18.50
7-10 คน 11

รวม 200

1-10 ปี 11

11-30 ปี 113

31-50 ปี 64

51 ปขี นึ้ ไป 12

รวม 200

ไม่ไดร้ บั 3

ได้รบั 197

รวม 200
มงี านทำ 19
ได้รับพัฒนาด้านอาชีพ 26
มรี ายได้เพ่ิมขนึ้ จากการขายเคร่อื ง 40
อุปโภคบริโภคแก่นกั ท่องเทยี่ ว
ผลติ ผลทางการเกษตรของตนขาย 37

208

ตัวแปร จำนวน (n) รอ้ ยละ

ได้มากข้ึน 10.50

สาธารณปู โภคท่ดี ีขึน้ 21 0.50
11.00
สภาพชุมชนมีความสะอาด เป็นระเบยี บ
12.00
และความปลอดภัยเพ่ิมขึ้น 1 2.00
3.00
ไดร้ ับความร้ใู นเรื่องทรัพยากรส่ิงแวดลอ้ ม 22 100.00
82.50
ของชุมชนรวมถึงการอนรุ กั ษเ์ พิ่มมากขึ้น 17.50
100.00
รกั ภมู ใิ จ หวงแหนชมุ ชน 24 98.50
1.50
ความเป็นอยู่ดีขน้ึ 4
100.00
มคี วามรสู้ กึ มั่นคงในชวี ติ ไม่ต้องย้ายถ่ิน 6

รวม 200

ความคดิ เหน็ ที่มีต่อการ พอใจ 165

บรหิ ารจัดการท่องเทย่ี ว เหมาะสม 35

รวม 200

ความคิดเห็นการมี พอใจ 197

นกั ท่องเที่ยวเข้ามา ความเปน็ สว่ นตัวลดลง 3

ทอ่ งเท่ยี วในชมุ ชน

รวม 200

จากตารางที่ 4.13 แสดงข้อมูลทั่วไปแบบสัมภาษณ์ความคิดเห็นของครัวเรือนในชุมชนที่มีต่อการจัดการ
ทอ่ งเทย่ี วโดยครวั เรือน อำเภอแมส่ อด จงั หวดั ตาก จำนวน 200 คน จำแนกได้ ดังน้ี

1. เพศ มีครัวเรือนในชุมชนที่เปน็ กลุม่ ตัวอย่าง จำแนกเพศชาย จำนวน 81 คน คิดเป็นร้อยละ 49.50 และ
เพศหญิง จำนวน 119 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 59.50

2. อายุ มีครวั เรือนในชุมชนท่ีเป็นกลุ่มตวั อย่าง จำแนกตาม 20-30 ปี มจี ำนวน 14 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 7.00
อายุ 21-40 ปี มีจำนวน 64 คน คิดเป็นร้อยละ 32 อายุ 41-50 ปี มีจำนวน 77 คน คิดเป็นร้อยละ 38.50 และ
อายุ 51-65 ปี มจี ำนวน 45 คน คิดเปน็ ร้อยละ 22.00

3. รายได้ มีครัวเรือนในชุมชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามรายได้ต่ำกว่า 5,000 บาท จำนวน 6 คน
คดิ เป็นรอ้ ยละ 3.00 รายได้ 5,001-10,000 บาท จำนวน 92 คน คดิ เป็นร้อยละ 46.00 รายได้ 10,001-20,000 บาท
จำนวน 80 คน คิดเป็นร้อยละ 40.00 รายได้ 20,001-30,000 บาท จำนวน 17 คน คิดเป็นร้อยละ 8.50 และรายได้
30,001 บาทขนึ้ ไป จำนวน 5 คน คดิ เป็นร้อยละ 2.50

209

4. ฐานะการเงินในครอบครัว มีครัวเรือนในชุมชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามสมดุลกัน (พอมี พอใช้)
จำนวน 103 คน คิดเป็นร้อยละ 51.50 รายได้มากกว่ารายจ่าย (มีเหลือเก็บ) จำนวน 79 คน คิดเป็นร้อยละ 39.50
และรายจา่ ยมากกว่ารายได้ (ไม่พอใช)้ จำนวน 18 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 9.00

5. อาชีพ มีครัวเรือนในชุมชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามอาชีพทำไร่/ทำสวน จำนวน 38 คน คิดเป็น
ร้อยละ 19.00 อาชีพรับจ้างทั่วไป จำนวน 77 คน คิดเป็นร้อยละ 38.50 อาชีพเลี้ยงสัตว์ จำนวน 25 คน คิดเป็น
ร้อยละ 12.50 อาชีพค้าขาย จำนวน 41 คน คิดเป็นร้อยละ 20.50 อาชีพรับราชการ จำนวน 14 คน คิดเป็นร้อยละ
7.00 ว่างงาน จำนวน 2 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 1.00 และอาชพี อื่น ๆ จำนวน 3 คน คิดเป็นร้อยละ 1.50

6. การศึกษา มีครัวเรือนในชมุ ชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามไมไ่ ด้รับการศึกษา จำนวน 21 คน คิดเป็น
ร้อยละ 10.5 ระดับประถมศึกษา จำนวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 3.00 ระดับมัธยมศึกษาตอนต้น จำนวน 49 คน
คิดเป็นร้อยละ 24.50 ระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย จำนวน 66 คน คิดเป็นร้อยละ 33.00 ระดับประกาศนียบัตร
(ปวช.) จำนวน 8 คน คิดเป็นร้อยละ 4.00 ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพชั้นสูง (ปวส.) จำนวน 27 คน คิดเป็น
รอ้ ยละ 13.50 และระดบั ปริญญาตรี จำนวน 23 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 11.50

7. สถานภาพการสมรส มีครัวเรือนในชุมชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามสถานภาพโสด มีจำนวน 81 คน
คิดเป็นร้อยละ 40.50 สมรส มีจำนวน 97 คน คิดเป็นร้อยละ 48.50 หม้าย มีจำนวน 16 คน คิดเป็นร้อยละ 8.00
และหยา่ จำนวน 6 คน คดิ เป็นร้อยละ 3.00

8. จำนวนสมาชิกในครอบครวั มีครัวเรอื นในชุมชนท่เี ป็นกลุ่มตวั อย่าง จำแนกตามจำนวน 1-3 คน มีจำนวน
74 คน คิดเป็นร้อยละ 37.50 จำนวนว 4-6 คน มีจำนวน 115 คน คิดเป็นร้อยละ 57.50 และจำนวน 7-10 คน
จำนวน 11 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 5.50

9. ระยะเวลาที่อาศัยอยู่ในหมูบ้าน มีครัวเรือนในชุมชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามจำนวน 1-10 ปี
มีจำนวน 11 คน คิดเป็นร้อยละ 5.50 จำนวนว 11-30 ปี มีจำนวน 113 คน คิดเป็นร้อยละ 56.50จำนวน 31-50 ปี
จำนวน 64 คน คดิ เปน็ ร้อยละ 32.00 และจำนวน 51 ปขี ้นึ ไป จำนวน 12 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 6.00

10. ได้รับประโยชน์จากการท่องเที่ยวของชุมชนหรือไม่ มีครัวเรือนในชุมชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนก
ตามไมไ่ ด้รับ มีจำนวน 3 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 1.50 และไดร้ ับ จำนวนว 197 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 98.50

11. จากการที่ได้รับผลประโยชน์ได้รับในลักษณะใด มีครัวเรือนในชุมชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่างจำแนกตาม
การมีงานทำ มีจำนวน 19 คน คิดเป็นร้อยละ 9.50 ได้รับพัฒนาด้านอาชีพ จำนวนว 26 คน คิดเป็นร้อยละ 13.00
มีรายได้เพิ่มขึ้นจากการขายเครื่องอุปโภคบริโภคแก่นักท่องเที่ยว จำนวน 40 คน คิดเป็นร้อยละ 20.00 ผลิตผล
ทางการเกษตรของตนขายได้มากขึ้น จำนวน 37 คน คิดเป็นร้อยละ 18.50 สาธารณูปโภคที่ดีขึ้น จำนวน 21 คน
คิดเป็นร้อยละ 10.50 สภาพชุมชนมีความสะอาด เป็นระเบียบและความปลอดภัยเพิ่มขึ้น จำนวน 1 คน คิดเป็น
รอ้ ยละ 0.50 ได้รบั ความรู้ในเรื่องของทรัพยากรสิ่งแวดล้อมของชุมชนรวมถึงการอนรุ ักษ์เพ่ิมมากขนึ้ จำนวน 22 คน
คิดเป็นร้อยละ 11.00 รัก ภูมิใจ หวงแหนชุมชน จำนวน 24 คน คิดเป็นร้อยละ 12.00 ความเป็นอยู่ดีขึ้น จำนวน
4 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 2.00 และมคี วามรู้สึกมนั่ คงในชวี ิต ไม่ต้องยา้ ยถนิ่ จำนวน 6 คน คิดเปน็ ร้อยละ 3.00

210

12. ความคิดเห็นที่มีต่อการบริหารการบริหารจัดการท่องเที่ยว มีครัวเรือนในชุมชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง
จำแนกตามพอใจ มจี ำนวน 165 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 82.50 และเหมาะสม จำนวน 35 คน คิดเปน็ ร้อยละ 17.50

13. ความคิดเห็นการมีนักท่องเที่ยวเข้ามาท่องเที่ยวในชุมชน มีครัวเรือนในชุมชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง
จำแนกตามพอใจ มีจำนวน 197 คน คิดเป็นร้อยละ 98.50 และความเป็นส่วนตัวลดลง จำนวน 3 คน คิดเป็น
ร้อยละ 1.50

สว่ นที่ 3 ผลการทบทวนกิจกรรมเส้นทางการท่องเท่ียวโดยชุมชน
3.1 การออกแบบกิจกรรมเส้นทางเพ่อื ทำการทดลองทำทัวร์นำร่อง
การดำเนินการงานวิจัยที่ผ่านกระบวนการหารือพูดคุยกันและการพัฒนาศักยภาพอย่างต่อเนื่อง

เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ และเกิดแรงบาลใจในการดำเนินงานสร้างภาคีจากวงเล็กขยายสู่วงกว้างขึ้น จากช่วงระยะ
เริ่มต้นสู่ระยะท้ายของการทำงานวิจัย จากการพูดคุยหารือทบทวนกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยวอีกครั้งเพื่อ
เตรียมการประเมินประสิทธิภาพเพื่อให้ได้กิจกรรมเส้นทางท่ีเหมาะสมที่สุดโดยกำหนดกิจกรรมเส้นทางเพื่อทำการ
ทดลองหาประสทิ ธภิ าพ 2 เสน้ ทาง ดงั น้ี

เส้นทางท่ี 1 เสน้ ทางการท่องเทย่ี วตำบลท่าสายลวด
เส้นทางนี้เป็นเส้นทางที่ทีมนักวิจัยชุมชนลองทดลองกิจกรรมเส้นทางร่วมกับกลุ่มแกนนำในพื้นที่และ
ภาคีเครือข่ายทีมวิจัยชุมชนรุ่นพ่ี โดยจัดกิจกรรมเส้นทางเป็นการท่องเที่ยววัดไทยวัฒนารามและสัมผัสวิถีเครือไต
แต่งกายชุดไทใหญ่ รับประทานอาหารไทใหญ่และฟังเรื่องเล่าจากนักเล่าเรื่องชุมชน แวะเก็บภาพที่จุดเช็คอินสอง
แผน่ ดินท่มี องเห็นทวิ ทศั น์ฝั่งเมียนมา หากสถานการณป์ กตินกั ทอ่ งเทีย่ วจะไดไ้ ปจับจ่ายสินค้ามือสองและตลาดริมเมย
แต่เนื่องจากสถานการณ์ระบาดโควิดทีมนักวิจัยชุมชนจริง ปรับการดำเนินกิจกรรมเฉพาะในพื้นที่วัดไทยวัฒนาราม
แตง่ กายชดุ ไทใหญ่ รบั ประทานอาหารไทใหญ่ ไหว้พระนอนตาหวาน พระพทุ ธรูปมหามุนี ชมการแสดงการละเลน่ ของ
ไทใหญ่รำโตและรำนกกิ่งกะหล่า ชมความงดงามและความน่าทึ่งของเสาที่สร้างศาลาการเปรียญวัดทำที่นำอัญมณี
พลอยพม่ามาฝังประดับเสาทุกต้น เป็นสิ่งของที่ชาวบ้านร่วมกันนำมาบริจาคด้วยแรงศรัทธา เมื่อนักท่องเที่ยวได้มา
เที่ยว สัมผสั และฟังการบรรยายจากนกั เลา่ เรอ่ื งชมุ ชนกจ็ ะสร้างความประทับใจ
จากการทดลองเส้นทางและสรุปบทเรียนพบว่า การจัดการท่องเทีย่ วน่าสนใจแต่ยังไม่เกิดการเช่ือมโยง
พื้นที่ทัง้ ตำบลแม่กาษา แมป่ ะ ท่าสายลวด ยงั เปน็ เสมือนการจดั การท่องเทย่ี วในแตล่ ะพ้ืนท่ี จงึ หารือ หาแนวทางการ
จัดการท่องเที่ยวที่เกิดการเชื่อมโยง 3 พื้นที่ให้เป็นหนึ่งเดียวแต่สร้างเสน่ห์ที่ดึงดูดและน่าสนใจโดยการสกัด คัดสรร
จุดเด่นของแต่ละพื้นที่ร่วมกับภาคีที่เกี่ยวข้องทุกภาคส่วนเพื่อกำหนดแนวทางการจัดกิจกรรมการท่องเที่ยวขึ้นเพ่ือ
วางแผนเตรยี มเปดิ ขายทวั ร์นำร่องพื้นที่เชอื่ มโยงตำบลแมก่ าษา แม่ปะ ทา่ สายลวด จงึ เกดิ เปน็ เส้นทางที่ 2 ขึน้ มา

211

ภาพที่ 4.71 เส้นทางท่ี 1 เส้นทางท่องเทีย่ วตำบลท่าสายลวด
ภาพที่ 4.72 เส้นทางท่ี 2 เส้นทางท่องเท่ียวเชื่อมโยงตำบลแม่กาษา แมป่ ะ ท่าสายลวด

212

เส้นทางที่ 2 เสน้ ทางท่องเที่ยวเชื่อมโยงตำบลแมก่ าษา แมป่ ะ ท่าสายลวด
ผลจากการประชุมหารอื กบั ทีมแกนนำแตล่ ะตำบลประกอบดว้ ยผู้นำชุมชน ทมี นกั วจิ ยั ชมุ ชน ผู้ประกอบการ
ในชุมชน หน่วยงานองค์การบริหารส่วนตำบลในพื้นที่ และองค์กรสนับสนุนภายนอก นักวิชาการ สื่อประชาสัมพันธ์
และกลุ่มผู้ให้บริการรถโดยสาร ร้านอาหาร การแสดง นักดนตรี วัด ผู้นำชุมชน กลุ่มแม่บ้าน เพื่อหาข้อสรุปแนว
ทางการทดลองเส้นทาง วันเวลาและการนำเสนอกิจกรรมเส้นทาง การประชาสัมพันธ์ การคิดราคานำร่อง และการ
เลือกลุ่มนักท่องเที่ยวและการบรกิ ารนักท่องเที่ยว เมื่อได้ข้อสรุปจากเวทีทีมงานนักวจิ ัยร่วมกันสรุปบทเรียนอีกครั้ง
และจดั ทำการโฆษณาประชาสมั พนั ธ์ผ่านรายการวทิ ยุ ผา่ นสื่อออนไลนใ์ นระยะเวลาการประชาสมั พันธส์ ามสัปดาห์จึง
ได้นักท่องเทีย่ วมาทัง้ สน้ิ 40 คน

ภาพท่ี 4.73 ภาพโฆษณาทดลองทำทวั รน์ ำร่องตำบลแม่กาษา ตำบลแมป่ ะ ตำบลท่าสายลวด

213

ส่วนที่ 4 ผลการประเมินการดำเนินกิจกรรมทดลองเส้นทางการท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ
ทา่ สายลวด

ทีมนักวิจัยชุมชนได้แบ่งผลการประเมินอกเปน็ 2 โดยจากการประเมินของนักท่องเที่ยวโดยใช้แบบสอบถาม
จำนวน 40 คน และการประชุมสรุปผลการทดลองเส้นทางการท่องเที่ยวจากทีมและภาคที่เกี่ยวข้องในการดำเนิน
กิจกรรมเพื่อนำมาพัฒนา ปรับปรุงการบริการการท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด
จังหวัดตาก

4.1 ผลการวิเคราะห์ข้อมูลความพึงพอใจที่มีต่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยว
โดยชมุ ชน

ทมี นกั วจิ ยั แบ่งการวิเคราะห์ออกเป็นขั้นตอนต่าง ๆ 2 ขัน้ ตอนโดยใช้แบบสอบถามกับกลุ่มตัวอย่างจำนวน
40 คน นำมาวิเคราะห์ ข้อมลู ทางสถติ ิและนำมาเสนอผลการวิเคราะห์ ดังต่อไปนี้

ตอนที่ 1 วิเคราะห์ข้อมูลทั่วไปของความพึงพอใจที่มีต่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการ
ท่องเที่ยวโดยชุมชน เพื่อนำมาพัฒนา ปรับปรุงการบริการการท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด
อำเภอแมส่ อด จงั หวัดตาก ไดแ้ ก่ เพศ อายุ วุฒิการศกึ ษา อาชพี รายไดเ้ ฉล่ียต่อเดือน ทีต่ ง้ั ภูมลิ ำเนา เคยเดนิ ทางร่วม
กิจกรรมการท่องเที่ยวโดยชุมชนมาก่อนหรือไม่ ชอบการทอ่ งเที่ยวเก่ียวกับ ช่วงเวลาทีช่ อบเดนิ ทางมาท่องเทีย่ ว และ
ชอบการเดินทางแบบใด

ตอนที่ 2 วิเคราะห์หาค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน ระดับความพึงพอใจของนักท่องเที่ยวชาวไทยที่มีต่อ
การเดนิ ทางมาทอ่ งเท่ยี วอำเภอแม่สอด จังหวดั ตาก โดยรวมเปน็ รายดา้ น
ผลการวิเคราะห์ข้อมลู

ตอนท่ี1 ข้อมูลทั่วไปของผู้สอบแบบสอบถาม วิเคราะห์โดยการแจกแจงความถ่ี และหาค่าร้อยละตาม
ตัวแปร เพศ อายุ วุฒิการศกึ ษา อาชีพ รายได้เฉลี่ยต่อเดอื น แล้วนำเสนอในรูปตารางประกอบความเรยี ง

ตารางท่ี 4.14 ขอ้ มลู สถิตเิ ชิงพรรณนา ของข้อมูลพื้นฐานของแบบสอบถามการวจิ ัยในการศึกษาด้านความ
พึงพอใจที่มีต่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยวโดยชุมชน เพื่อนำมาพัฒนา ปรับปรุงการ
บรกิ ารการท่องเที่ยวโดยชมุ ชนตำบลแม่กาษา แมป่ ะ ทา่ สายลวด อำเภอแมส่ อด จังหวดั ตาก

ตวั แปร จำนวน (n) รอ้ ยละ
เพศ ชาย 9 22.50
31 77.50
หญิง 40 100.00
รวม 4 10.00
อายุ 20-30 ปี 6 15.00
31-40 ปี 18 40.00
41-50 ปี

214

ตัวแปร จำนวน (n) รอ้ ยละ
20.00
51-65 ปี 12 100.00
20.00
รวม 40 5.00
15.00
ระดบั การศกึ ษา ต่ำกวา่ ประถมศึกษา 8 20.00
15.00
ประถมศึกษาปีที่ 6 (ป.6) 2 5.00
20.00
มธั ยมศกึ ษาปีที่ 3 (ม.3) 6 100.00
5.00
มัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.6) 8 5.00
15.00
ประกาศนยี บัตรวชิ าชีพ (ปวช.) 6 20.00
5.00
ประกาศนยี บัตรวชิ าชีพชั้นสูง (ปวส.) 2 5.00
20.00
ปริญญาตรี 8 25.00
100.00
รวม 40 10.00
30.00
อาชีพ รับราชการ 2 30.00
15.00
พนักงานองค์กรปกครองส่วนทอ้ งถนิ่ 2 15.00
100.00
พนกั งานบริษทั /ห้างร้าน 6 100.00
100.00
เกษตร 8 10.00
90.00
รบั จ้างทวั่ ไป 2
100.00
พนกั งานราชการ 2

ประกอบธรุ กจิ สว่ นตัว/คา้ ขาย 8

แม่บา้ นพ่อบ้าน 10

รวม 40

รายไดเ้ ฉลย่ี ต่อเดอื น ตำ่ กวา่ 5,000 บาท 4

5,001-10,000 บาท 12

10,001-15,000 บาท 12

15,001-20,000 บาท 6

20,001-25,000 บาท 6

รวม 40

ทต่ี ัง้ ภูมิลำเนา ตาก 40

รวม 40

เคยเดนิ ทางร่วมกจิ กรรม เคย 4

การทอ่ งเทย่ี วโดยชุมชน ไมเ่ คย 36

มาก่อนหรอื ไม่

รวม 40

215

ตัวแปร ธรรมชาติสิง่ แวดล้อม จำนวน (n) รอ้ ยละ
ชอบการท่องเทย่ี ว วถิ ชี วี ิตวัฒนธรรม 2 5.00
เกยี่ วกบั การท่องเที่ยวเชิงเกษตร 24 60.00
การทอ่ งเท่ยี วเชิงสุขภาพ 6 15.00
ชว่ งเวลาที่ชอบเดนิ รวม 8 20.00
ทางท่องเที่ยว มกราคม-มนี าคม 40 100.00
เมษายน-พฤษภาคม 2 5.00
ชอบการเดนิ ทาง มิถนุ ายน-กรกฎาคม 32 80.00
ทอ่ งเท่ียว สงิ หาคม-กันยายน 2 5.00
ตลุ าคม-ธันวาคม 2 5.00
รวม 2 5.00
ครอบครัว 40 100.00
กล่มุ 22 55.00
จดั ทัวร์ 10 25.00
รวม 8 20.00
40 100.00

จากตารางท่ี 4.14 แสดงข้อมูลทั่วไป ความพึงพอใจที่มีต่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการ
ท่องเที่ยวโดยชุมชน เพื่อนำมาพัฒนา ปรับปรุงการบริการการท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด
อำเภอแมส่ อด จังหวดั ตาก จำนวน 40 ตัวอยา่ ง จำแนกไดด้ ังนี้

1. เพศ มีความพึงพอใจที่มีต่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยวโดยชุมชนท่ีเป็น
กล่มุ ตัวอยา่ ง จำแนกเพศชาย จำนวน 9 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 22.50 และเพศหญงิ จำนวน 31 คน คิดเป็นร้อยละ 77.50

2. อายุ มีความพึงพอใจที่มีต่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยวโดยชุมชนที่เป็น
กลุ่มตวั อย่าง จำแนกตาม 20-30 ปี มจี ำนวน 4 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 10.00 อายุ 41-50 ปี มจี ำนวน 18 คน คิดเป็นร้อย
ละ 45.00 อายุ 51-65 ปี มีจำนวน 12 คน คิดเป็นร้อยละ 30.00 และอายุ 51-65 ปี มีจำนวน 12 คน คิดเป็นร้อยละ
30.00

3. การศึกษา มีความพึงพอใจที่มีต่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการท่องเท่ียวโดยชมุ ชนท่เี ป็น
กลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามต่ำกว่าประถมศึกษา จำนวน 8 คน คิดเป็นร้อยละ 20.00 ประถมศึกษาปีที่ 6 (ป.6) จำนวน
2 คน คิดเป็นร้อยละ 5.00 มัธยมศึกษาปีที่ 3 (ม.3) จำนวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 15.00 มัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.6)
จำนวน 8 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 20.00 ประกาศนยี บตั รวิชาชีพ (ปวช.) จำนวน 6 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 15.00 ประกาศนียบัตร
วชิ าชีพชนั้ สงู (ปวส.) จำนวน 2 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 5.00 และปริญญาตรี จำนวน 8 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 20.00

216

4. อาชพี มีความพึงพอใจท่ีมตี ่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการทอ่ งเที่ยวโดยชุมชนที่เป็นกลุ่ม
ตัวอย่าง จำแนกรับราชการ จำนวน 2 คน คิดเป็นร้อยละ 5.00 พนักงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น จำนวน 2 คน
คิดเป็นร้อยละ 5.00 พนักงานบริษัท/ห้างร้าน จำนวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 15.00 เกษตร จำนวน 8 คน คิดเป็น
ร้อยละ 20.00 รับจ้างทั่วไป จำนวน 2 คน คิดเป็นร้อยละ 5.00 พนักงานราชการ จำนวน 2 คน คิดเป็นร้อยละ 5.00
ประกอบธุรกิจส่วนตัว/ค้าขาย จำนวน 8 คน คิดเป็นร้อยละ 20.00 และแม่บ้าน/พ่อบ้าน จำนวน 10 คน คิดเป็น
ร้อยละ 25.00

5. รายได้เฉลี่ยต่อเดือน มีความพึงพอใจที่มีต่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยว
โดยชุมชนที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามรายได้ต่ำกว่า 5,000 บาท จำนวน 4 คน คิดเป็นร้อยละ 10.00 รายได้
5,001-10,000 บาท จำนวน 12 คน คดิ เป็นรอ้ ยละ 30.00 รายได้ 10,001-15,000 บาท จำนวน 12 คน คิดเป็นร้อยละ
30.00 รายได้ 15,001-20,000 บาท จำนวน 6 คน คิดเป็นร้อยละ 15.00 และ20,001-25,000 บาท จำนวน 6 คน
คิดเปน็ รอ้ ยละ 15.00

6. ที่ตั้งภูมิลำเนา มีความพึงพอใจที่มีต่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการท่องเที่ยวโดยชุมชน
ทีเ่ ปน็ กลุ่มตัวอยา่ ง จำแนกตามจังหวดั ตากทง้ั หมด จำนวน 40 คน คดิ เป็นร้อยละ 100.00

7. เคยเดนิ ทางร่วมกิจกรรมการท่องเทยี่ วโดยชมุ ชน มีความพึงพอใจท่ีมตี ่อการบริการในการทดลองกิจกรรม
เส้นทางการท่องเที่ยวโดยชุมชน ที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตามเคย จำนวน 4 คน คิดเป็นร้อยละ 10.00 และไม่เคย
จำนวน 36 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 90.00

8. ชอบการทอ่ งเท่ียวเกี่ยวกับ มีความพงึ พอใจที่มีตอ่ การบริการในการทดลองกจิ กรรมเสน้ ทางการท่องเที่ยว
โดยชมุ ชน ทีเ่ ปน็ กลมุ่ ตวั อย่าง จำแนกตามธรรมชาตสิ ิ่งแวดลอ้ ม จำนวน 2 คน คดิ เปน็ รอ้ ยละ 5.00 วิถีชีวิตวัฒนธรรม
จำนวน 24 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 60.00 การทอ่ งเท่ียวเชิงเกษตร จำนวน 6 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 15.00 และการท่องเที่ยว
เชิงสขุ ภาพ จำนวน 8 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 20.00

9. ช่วงเวลาที่ชอบเดินทางท่องเที่ยว มีความพึงพอใจที่มีต่อการบริการในการทดลองกิจกรรมเส้นทาง
การท่องเที่ยวโดยชุมชน ที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตาม มกราคม-มีนาคม จำนวน 2 คน คิดเป็นร้อยละ 5.00
เมษายน-พฤษภาคม จำนวน 32 คน คิดเป็นร้อยละ 80.00 มิถุนายน-กรกฎาคม จำนวน 2 คน คิดเป็นร้อยละ 5.00
สงิ หาคม-กันยายน จำนวน 2 คน คิดเป็นรอ้ ยละ 5.00 และตลุ าคม-ธันวาคม จำนวน 2 คน คิดเปน็ ร้อยละ 5.00

10. ชอบการเดินทางท่องเทย่ี ว มีความพึงพอใจทีม่ ีต่อการบรกิ ารในการทดลองกิจกรรมเส้นทางการทอ่ งเทยี่ ว
โดยชุมชน ที่เป็นกลุ่มตัวอย่าง จำแนกตาม ครอบครัว จำนวน 22 คน คิดเป็นร้อยละ 55.00 กลุ่ม จำนวน 10 คน
คิดเปน็ รอ้ ยละ 25.00 และจัดทวั ร์ จำนวน 8 คน คิดเปน็ รอ้ ยละ 20.00

217

ตอนที่ 2 วิเคราะห์หาค่าเฉลี่ย x̅ และค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน (S.D.) ความพึงพอใจต่อการให้บริการ
ด้านต่าง ๆ ในการให้บริการท่องเที่ยวโดยชุมชน ตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก เพ่ือ
นำไปพัฒนาปรับปรุงการบริการการท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด และทำการเปรียบเทียบ
ความพึงพอใจของกล่มุ ตวั อยา่ ง

ตารางท่ี 4.15 ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานความความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านต่าง ๆ ในการ
ใหบ้ ริการทอ่ งเทย่ี วโดยชุมชน ตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแมส่ อด จงั หวดั ตาก โดยรวมและเป็นรายด้าน
(n=40)

ความพึงพอใจตอ่ การใหบ้ ริการดา้ นตา่ ง ๆ ในการให้บริการ x̅ S.D. ระดับความพงึ พอใจ
ท่องเทีย่ วโดยชมุ ชน ตำบลแมก่ าษา แมป่ ะ ทา่ สายลวด
4.32 0.44 มาก
อำเภอแม่สอด จังหวดั ตาก
1.ดา้ นความสามารถในการจัดการและให้บริการสงิ่ อำนวยความ 3.09 1.01 ปานกลาง
สะอาดในแหล่งท่องเทยี่ ว 4.19 0.55 มาก
2.ดา้ นความปลอดภยั /การป้องกันอนั ตรายท่เี กิดแก่นักท่องเท่ยี ว 4.16 0.59 มาก
3.ดา้ นมคั คเุ ทศกช์ ุมชน 4.03 0.87 มาก
4.ดา้ นการบริการ นำเสนอสินคา้ การท่องเทีย่ วโดยชมุ ชน (1) 3.95 0.63 มาก
5.ดา้ นการบรกิ าร นำเสนอสนิ คา้ การท่องเที่ยวโดยชมุ ชน (2)

รวม

จากตารางที่ 4.15 แสดงความพึงพอใจตอ่ การใหบ้ รกิ ารด้านต่าง ๆ ในการใหบ้ ริการทอ่ งเทยี่ วโดยชุมชนตำบล

แมก่ าษา แมป่ ะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวดั ตาก โดยรวมอยู่ในระดบั มาก (x̅= 3.95, S.D = 0.63) เม่ือพิจารณา
เป็นรายด้านพบว่า ด้านความสามารถในการจัดการและให้บริการสิ่งอำนวยความสะอาดในแหล่งท่องเที่ยว มีความ
พึงพอใจอยูใ่ นระดบั มาก, ด้านความปลอดภยั /การป้องกันอนั ตรายทีเ่ กิดแกน่ ักทอ่ งเท่ียว มีความพึงพอใจอยู่ในระดับ
ปานกลาง, ด้านมัคคุเทศก์ชุมชน, ด้านการบริการนำเสนอสินค้าการท่องเที่ยวโดยชุมชนและด้านการบริการนำเสนอ
สนิ คา้ การท่องเที่ยวโดยชมุ ชน (2) มีความพงึ พอใจอยุ่ในระดบั มาก

218

ตารางที่ 4.16 ค่าเฉล่ีย คา่ เบีย่ งเบนมาตรฐานความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านตา่ ง ๆ ในการให้บริการ
ท่องเทย่ี วโดยชุมชน ตำบลแม่กาษา แมป่ ะ ทา่ สายลวด อำเภอแม่สอด จังหวดั ตาก ด้านความสามารถในการจัดการ
และให้บริการสงิ่ อำนวยความสะอาดในแหล่งท่องเท่ียว เปน็ รายข้อ (n=40)

ดา้ นความสามารถในการจัดการและ x̅ S.D ระดับความพึงพอใจ
ให้บรกิ ารสงิ่ อำนวยความสะอาดในแหลง่ ท่องเทยี่ ว
4.60 0.50 มากท่สี ดุ
1. หอ้ งสุขา 4.15 0.48 มาก
2. ถังขยะ 4.75 0.44
3. ลานจอดรถ 4.35 0.58 มากทส่ี ุด
4. รา้ นอาหาร – เครอ่ื งดืม่ 3.75 1.01 มาก
5. ร้านขายผลิตภัณฑ์ของชุมชน 4.30 0.65 มาก
6. สถานทจ่ี ดั กิจกรรม มาก
7. อนื่ ๆ -- -
4.32 0.44 มาก
รวม

จากตารางที่ 4.16 แสดงความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านต่าง ๆ ในการให้บริการท่องเที่ยวโดยชุมชน
ตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ด้านด้านความสามารถในการจัดการและให้บริการ

สิ่งอำนวยความสะอาดในแหล่งท่องเที่ยวโดยรวมอยู่ระดับมาก (x̅ = 4.32, S.D. = 0.44) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อ
พบว่า ห้องสุขา และลานจอดรถ ส่วนถังขยะ, ร้านอาหาร - เครื่องดื่ม, ร้านขายผลิตภัณฑ์ของชุมชน และสถานที่
จัดกจิ กรรม มคี วามพงึ พอใจอยู่ระดับมาก

ตารางที่ 4.17 คา่ เบีย่ งเบนมาตรฐานความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านต่าง ๆ ในการใหบ้ รกิ ารท่องเท่ียว
โดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ด้านความปลอดภัย/การป้องกันอันตราย
ทเี่ กิดแกน่ ักทอ่ งเที่ยวเปน็ นรายข้อ (n=40)

ดา้ นความปลอดภยั /การป้องกันอันตรายทีเ่ กดิ แกน่ ักท่องเทวี่ x̅ S.D. ระดบั ความพงึ พอใจ
1. มรี ะบบการดแู ลความปลอดภัยนักทอ่ งเทย่ี ว
2. ความน่าเชอื่ ถือของเจ้าหนา้ ที่รักษาความปลอดภยั 3.45 0.99 ปานกลาง
3. ความพร้อมเก่ยี วกับการปฐมพยาบาลเบือ้ งต้นในกรณี
ทน่ี ักทอ่ งเท่ยี วประสบเหตุ หรือเจบ็ ปว่ ย 3.00 1.15 ปานกลาง
4. มีการแจง้ เตือนจดุ อนั ตราย จุดควรระวงั
5. มอี ปุ กรณ์ป้องกันความปลอดภยั ในการบรกิ าร 3.15 1.08 ปานกลาง

2.75 1.06 ปานกลาง
3.10 1.15 ปานกลาง

219

ดา้ นความปลอดภัย/การปอ้ งกันอันตรายที่เกดิ แก่นักท่องเทว่ี x̅ S.D. ระดบั ความพึงพอใจ
6. อื่น ๆ
รวม -- -

3.09 1.01 ปานกลาง

จากตารางที่ 4.17 แสดงความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านต่าง ๆ ในการให้บริการท่องเที่ยวโดยชุมชน
ตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จงั หวัดตาก ดา้ นความปปลอดภัย/การป้องกันอันตรายท่ีเกิดแก่

นกั ทอ่ งเท่ยี ว โดยรวมอยูร่ ะดับปานกลาง ( ̅= 3.09, S.D. = 1.01) เมือ่ พิจารณาเปน็ รายข้อพบว่า มรี ะบบการดูแล
ความปลอดภัยนักท่องเที่ยว, ความน่าเชื่อถือของเจ้าหน้าที่รักษาความปลอดภัย, ความพร้อมเกี่ยวกับการปฐม
พยาบาลเบื้องต้นในกรณีที่นักท่องเที่ยวประสบเหตุ หรือเจ็บป่วย, มีการแจ้งเตือนจุดอันตราย จุดควรระวังและมี
อปุ กรณ์ป้องกนั ความปลอดภยั ในการบริการ มีความพงึ พอใจอย่รู ะดับปานกลาง

ตารางที่ 4.18 คา่ เฉลย่ี ค่าเบย่ี งเบนมาตรฐานความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านต่าง ๆ ในการให้บริการ
ท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ด้านมัคคุเทศก์ชุมชน เป็นรายข้อ
(n=40)

ดา้ นมัคคุเทศก์ชมุ ชน x̅ S.D. ระดบั ความพงึ พอใจ
1. ความมมี นุษยสัมพนั ธข์ องมัคคุเทศก์
2. บคุ ลิกของมัคคุเทศก์ ชา่ งสังเกต มีจิตบริการ 4.00 0.91 มาก
3. ความสามารถของมัคคเุ ทศกใ์ นการให้ข้อมลู ต่อกิจกรรม
เส้นทางและผลติ ภณั ฑก์ ารท่องเทย่ี วที่นำเสนอ 4.30 0.65 มาก
4. ความสภุ าพของมัคคเุ ทศก์
5. หนา้ ตาย้มิ แย้มแจ่มใสเสมอ 4.15 0.74 มาก
6. สร้างบรรยากาศการเรยี นรู้ สนกุ สนานเพลดิ เพลนิ
7. เวลาเหมาะสม กระชบั ตรงเวลา 4.35 0.66 มาก
8. อ่ืน ๆ 4.40 0.67 มาก
รวม 4.05 0.60 มาก
4.05 0.75 มาก
-
-- มาก
4.19 0.55

จากตารางท่ี 4.18 แสดงความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านต่าง ๆ ในการให้บริการท่องเที่ยวโดยชุมชน

ตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ด้านมัคคุเทศก์ โดยรวมอยู่ระดับมาก ( ̅= 4.19,
S.D. = 0.55) เมื่อพจิ ารณาเป็นรายข้อพบว่า ความมมี นุษยสัมพนั ธ์ของมัคคุเทศก์, บคุ ลกิ ของมัคคุเทศก์ ชา่ งสังเกต
มีจิตบริการ, ความสามารถของมัคคุเทศก์ในการให้ข้อมูลต่อกิจกรรมเส้นทางและผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยวที่

220

นำเสนอ, ความสุภาพของมัคคุเทศก์, หน้าตายิ้มแย้มแจ่มใสเสมอ, สร้างบรรยากาศการเรียนรู้ สนุกสนาน
เพลิดเพลิน และสรา้ งบรรยากาศการเรียนรู้ สนุกสนานเพลดิ เพลิน มีความพงึ พอใจอยรู่ ะดับมาก

ตารางที่ 4.19 ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านต่าง ๆ ในการให้บริการ
ท่องเทีย่ วโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แมป่ ะ ทา่ สายลวด อำเภอแม่สอด จงั หวัดตาก ดา้ นการบรกิ ารกิจกรรมเส้นทาง
การท่องเท่ียวโดยชุมชน (1) เป็นนรายขอ้ (n=40)

ดา้ นการบริการ นำเสนอสนิ ค้าการท่องเทีย่ วโดยชมุ ชน (1) x̅ S.D. ระดับความพงึ พอใจ

1. ราคาเหมาะสมกับกิจกรรม เส้นทาง ผลติ ภัณฑก์ ารทอ่ งเทยี่ ว 4.15 1.08 มาก

2. การตอ้ นรับนักท่องเทีย่ วที่น่าประทับใจ ตื่นเตน้ อบอนุ่ 3.85 1.21 มาก

3. กิจกรรมเสน้ ทางการท่องเท่ียว สนกุ นา่ สนใจ นา่ ประทับใจ 3.95 0.60 มาก

4. นำเสนอวิถชี ุมชน อตั ลักษณ์ สรา้ งประสบการณ์ 4.60 0.74 มากทีส่ ดุ

5. อาหารเครื่องดืม่ สะอาดอร่อย 4.20 0.61 มาก

6. การบรกิ ารท่องเท่ียวท่เี ปน็ มติ รกับสงิ่ แวดล้อม 4.30 0.56 มาก

7. กจิ กรรมการท่องเที่ยวมีความชัดเจน ปลอดภยั เหมาะสม 4.05 0.68 มาก

กับสภาพชมุ ชน กล่มุ เป้าหมาย และช่วงเวลา

8. อื่น ๆ -- -

รวม 4.16 0.59 มาก

จากตารางที่ 4.19 แสดงความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านต่าง ๆ ในการให้บริการท่องเที่ยวโดยชุมชน
ตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ด้านการบริการนำเสนอสินค้าการท่องเที่ยวโดยชุมชน

โดยรวมอยู่ระดับมาก (x̅ = 4.16, S.D. = 0.59) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อพบว่า ราคาเหมาะสมกับกิจกรรม เส้นทาง
ผลิตภัณฑ์การทอ่ งเท่ียว, การตอ้ นรับนกั ท่องเท่ียวที่น่าประทับใจ ตืน่ เตน้ อบอนุ่ , กจิ กรรมเสน้ ทางการท่องเทยี่ ว สนุก
น่าสนใจ น่าประทับใจ มีความพึงพอใจอยู่ระดับมาก, นำเสนอวิถีชุมชน อัตลักษณ์ สร้างประสบการณ์ มีความ
พึงพอใจอยู่ระดับมากท่ีสุด ส่วนอาหารเครื่องดื่ม สะอาดอร่อย, การบริการท่องเที่ยวที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อม และ
กจิ กรรมการทอ่ งเท่ียวมคี วามชัดเจน ปลอดภัยเหมาะสมกับสภาพชมุ ชน กลมุ่ เปา้ หมาย และชว่ งเวลามีความพึงพอใจ
อยู่ระดับมากเช่นกนั

221

ตารางที่ 4.20 ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐานความความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านต่าง ๆ ในการ
ใหบ้ ริการท่องเที่ยวโดยชุมชนตำบลแม่กาษา แม่ปะ ทา่ สายลวด อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ดา้ นการบริการนำเสนอ
สินคา้ การทอ่ งเที่ยวโดยชุมชน (2) เปน็ นรายข้อ (n=40)

การบรกิ าร นำเสนอสินคา้ การทอ่ งเทีย่ วโดยชมุ ชน (2) x̅ S.D. ระดบั ความพงึ พอใจ
1. ราคาเหมาะสมกบั กิจกรรม เส้นทาง ผลติ ภณั ฑ์
การทอ่ งเทยี่ ว 4.20 1.09 มาก
2. การต้อนรบั นักเท่องเทยี่ วที่น่าประทับใจ ตื่นเตน้
อบอนุ่ 3.95 1.01 มาก
3. กจิ กรรมเส้นทางการท่องเท่ียว สนกุ น่าสนใจ
น่าประทับใจ 3.90 0.78 มาก
4. อนื่ ๆ
รวม -- -
4.03 0.87 มาก

จากตารางที่ 4.20 แสดงความความพึงพอใจต่อการให้บริการด้านต่าง ๆ ในการให้บริการท่องเที่ยวโดย
ชมุ ชน ตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด อำเภอแม่สอด จงั หวดั ตาก ด้านการบริการ นำเสนอสินค้าการท่องเที่ยว

โดย ชุมชน (2) โดยรวมอยู่ระดับมาก ( ̅ = 4.03, S.D. = 0.87) เมื่อพิจารณาเป็นรายข้อพบว่า ราคาเหมาะสมกับ
กิจกรรม เส้นทาง ผลิตภัณฑ์การท่องเที่ยว, การต้อนรับนักเท่องเที่ยวที่น่าประทับใจ ตื่นเต้น อบอุ่น และกิจกรรม
เสน้ ทางการท่องเท่ียว สนกุ น่าสนใจ น่าประทับใจ มีความพึงพอใจอยู่ระดับมาก

4.2 การประชุมสรุปผลการทดลองเส้นทางการท่องเที่ยวจากทีมและภาคท่ีเก่ียวข้องในการดำเนินกิจกรรม
สรุปผลจากการประชุม หารือเพื่อทำการทดลองเส้นทางได้เส้นทางเชื่อมโยงตำบลแม่กาษา แม่ปะ ท่าสายลวด

ดังนี้ รับนักท่องเที่ยว 2 จุดที่อำเภอแม่สอด และวัดไทยวฒั นาราม โดยฐานแรกของการตอ้ นรับนักท่องเที่ยวเป็นการ
นำเอาจุดเด่นของแต่ละพื้นที่มาทำเป็นกิจกรรมเส้นทาง เริ่มต้นการรับนักท่องเทีย่ วที่วดั ไทยวัฒนาราม ชมการแสดง
ต้อนรับตามประเพณีของชาวไทใหญ่ การรำนกกิ่งกะหล่าและรำโต สร้างความเพลิดเพลินตื่นเต้นให้กับนักท่องเที่ยว
ทีมชุมชนที่คอยต้อนรับนักท่องเที่ยวล้วนแต่งกายชุดไทใหญ่เห็นบรรยากาศความเป็นของชุมชนไทใหญ่เต็มไปด้วย
รอยยิ้มไมตรีจิต ความสวยงามของชุดที่พร้อมเพรียงกันสรา้ งความประทับใจให้นักทอ่ งเที่ยว นักสื่อความหมายเลา่ วา่
การแตง่ กายของคนไทใหญ่ไม่ใชเ่ ฉพาะวันท่ีมนี ักทอ่ งเทย่ี วแต่การมาวัดโดยปกติกส็ วมใส่กนั เปน็ ประจำเพราะเป็นการ
คงไว้ซึ่งประเพณีวัฒนธรรม เมื่อชมการแสดงต้อนรับเสร็จแล้วนักสื่อความหมายชมุ ชนก็พานักทอ่ งเที่ยวขึ้นศาลาการ
เปรียญฟังเรื่องเล่าชุมชน ความเป็นมา ประวัติศาสตร์ รวมถึงชี้ให้เห็นเสาที่ฝังพลอยพม่าหลากสีเป็นเรื่องเล่าท่ี
น่าประทับใจและสร้างการเรียนรู้ให้นักท่องเที่ยวที่ไม่ใช่แค่มาชมความงดงามแต่ยังมีความเข้าใจถึงเหตุผลของ
ความงดงามท่ีแฝงอยู่ทไ่ี ม่สามารถมองเห็นได้ หลงั จากน้ันทมี ฯตอ้ นรบั นำชุดไทใหญม่ าใหน้ กั ท่องเทย่ี วสวมใส่ตามชอบ

222

ก่อนเดินชมวัด นักท่องเที่ยวต่างสนุกสนานเพลิดเพลินและถ่ายภาพตนเองสวมชุดไทใหญ่ที่ดูเรียบร้อย สง่างาม
หลังจากนั้นนกั เล่าเรื่องชุมชน(พี่จิต) ก็พานักท่องเที่ยวไปไหว้พระ ตามจุดต่าง ๆ ที่วัด เริ่มจากไปเอาดอกไม้ธูปเทียน
ไปไหว้พระ เดินไปฟังเรื่องเล่าไปพร้อมกับรอยยิ้มกับการสวมใส่ชุดหลากสีสันสวยงาม ประกอบกับแต่ละมุมของวัดมี
ความงดงามของสถาปัตยกรรมทำให้นักท่องเที่ยวเพลิดเพลิน หลังจากนั้นทีมต้อนรับนำนักท่องเที่ยวเดินไปไหว้พระ
ขอพรพระพุทธรปู มหามุนีที่มคี วามงดงามตามแบบเมียนมา บริเวณวัดมีโบสถ์ทีส่ วยงาม ประดับดว้ ยสถาปตั ยกรรมที่
ประณีตสวยงามแปลกตา ทำให้นักท่องเทยี่ วเดนิ ถ่ายรปู ตลอดเส้นทางจุดสดุ ทา้ ยของการไหว้พระคอื พระนอนตาหวาน
ที่ใหญ่ที่สุด ให้เวลานักท่องเที่ยวได้ถ่ายรูปตามอัธยาศัยประมาณ 20 นาที และรวมตัวกันอีกครั้งที่ศาลาการเปรียญ
เพื่อเรียนรู้และฝึกปฏิบัติทำยำโปต่ี (ยำหัวไชเท้า) นักเล่าเรื่องชุมชนเริ่มบรรยายที่มาของอาหารความหมายและ
ให้นักท่องเที่ยวฝึกทำยำโปต่ี นักท่องเที่ยวชอบใจในรสชาติ เรื่องเล่าที่เพิม่ มูลค่าให้อาหาร รวมถึงการได้ลงมือทำเอง
เกิดการแลกเปลี่ยนเรียนรู้เป็นประสบการณ์ที่สร้างรอยยิ้มให้นักท่องเที่ยวและสร้างความภูมิใจให้กับทีมต้อนรับ
เมื่อถึงเวลาอาหารกลางวันทีมต้อนรับเตรียมข้าส้มอาหารพื้นถิ่นไทยใหญ่ความอร่อยของมะเขือเทศพื้นเมืองที่
คลุกเคล้ากับข้าวพร้อมเครื่องเคียง เช่น ปลาหัวยุ่งทอดกรอบ พริกทอดกรอบ และยำโปตี่ ยำใบบัวบกหรือ
ตามความชอบของแต่ละคนเลือกทำเสริมได้นักสื่อความหมายเล่าว่าคนไทใหญ่นิยมรับประทานผัก ปลา เป็นอาหาร
เพื่อสุขภาพและรสชาติอร่อย เมื่อรับประทานอาหารกลางวันเสร็จพานั่งท่องเที่ยวขึ้นรถสองแถวที่เตรียมไว้เดินทาง
ต่อไปยังวัดเวฬุวันตำบลแม่ปะ ชมการแสดงต้อนรับของกลุ่มผู้สูงอายุ เป็นการแสดงที่มีความอ่อนช้อย พร้อมเพรียง
และสวยงาม การต้อนรับนักท่องเที่ยวและการสื่อความหมายเริ่มส่งต่อให้กับนักเล่าเรื่องชุมชนตำบลแม่ปะเป็นการ
ส่งต่ออย่างราบร่ืนราวผ่านการฝึกฝนมานาน นักเล่าเรื่องชุมชนพาชมความสำคัญของวดั เวฬุวันและเล่าว่าเป็นวัดที่มี
เจา้ ฟา้ เจา้ แผน่ ดนิ เคยเสดจ็ มาถงึ 4 พระองค์เม่ือนกั ท่องเท่ียวเดินไปเหน็ ภาพที่จดั ไวอ้ ย่างสวยงามตา่ งชนื่ ชมพระบารมี
และให้ความสนใจฟังเรื่องเล่าอย่างตั้งใจเมื่อมาถึงวัดท่านเจ้าอาวาสท่านมาให้พรและให้นักท่องเที่ยวได้กราบไหว้
พืน้ ท่ีแห่งนย้ี ังมีพระพุทธรูปเชยี งแสนที่เม่ือสมยั อดีตการอพยพยา้ ยถ่นิ ฐานชาวบ้านมกั แห่พระนำหน้าซ่ึงเป็นเร่ืองเล่า
จากผู้เฒ่าผู้แก่ท่ียังมีอยู่และมีหลักฐานยืนยนั บ่งบอกถึงรากวฒั นธรรมเดิมของคนแม่ปะ หลังจากน้ันขึ้นรถไปชมสวน
ลุงจิต ศูนย์เศรษฐกิจพอเพียง ฟังเรื่องเล่าเร้าพลังจากประสบการณ์ตรงของลุงจิต ที่เคยเป็นมะเร็งที่ 4 ชีวิตหมดหวัง
สิ้นหวังอยู่มาวนั หนึ่งนอนดูทวี เี หน็ ขา่ วในหลวงรชั กาลท่ี 9 จงึ เกดิ แรงบนั ดาลใจลองหนั มาทำเศรษฐกิจพอเพียงยึดตาม
หลักปรัชญาของพระองค์ท่านและหันกลับมาทำเกษตรปลอดสาร เกษตรอินทรีย์และปลูกพืชผักทำสวน จนทำให้
ตนเองหายจากการเปน็ มะเรง็ และมีชวี ติ อยู่จนถงึ ปจั จุบนั การทำเกษตรของลงุ จิต เป็นการทำเพอ่ื อยากส่งต่อความสุข
ความปลอดภัยให้กับตนเอง ครอบครัว เพื่อนบ้าน สังคมและผู้บริโภค ลุงจิตปลูกพืชหมุนเวียนตามฤดูกาล มีทีมมา
แลกเปลี่ยนเรียนรู้ที่สวนอยู่ตลอด ลุงจิตพานักท่องเที่ยวเดินชมสวนบรรยายวิธีคิด วิธีปฏิบัติในการทำการเกษตร
ปลอดสารแบบครบวงจรจน ผลิตผลสวนลุงจิตประกอบด้วย มะละกอ ฟักทอง กระท้อน กล้วย ขนุน หน่อไม้ มะนาว
ตะไคร้ ขายหมดทุกอย่างและไม่พอขายให้นักท่องเที่ยวด้วยเป็นภาพที่มีความสุขทั้งนักท่องเที่ยวและคนขาย ส่วน
ผู้ประกอบการสินค้าเพื่อสุขภาพมาขาย ขายหมดต้องสั่งไว้และส่งให้ภายหลังเป็นการสร้างรายได้แก่คนในชุมชน
เป็นภาพที่งดงามหลังจากทุกคนเจอสถานการณ์ระบาดของโรคโควิด 19 ทุกอย่างก็ซบเซาไปแต่เหตุการณ์วันนี้สร้าง
แรงกระตุ้นแรงบันดาลใจและสร้างความร่วมมือให้มีพลงั ร่วมทำงานเพิม่ ขึ้นขยายวงกว้างขึ้นเมือ่ เสร็จจากศูนย์เรียนรู้

223

เศรษฐกิจพอเพียง (สววนลุงจิต) แล้ว ทีมฯก็นำนักท่องเที่ยวเดินทางต่อไปยัง ตำบลแม่กาษา ปลายทางที่วัด
ไทยสามัคคี ที่นั่นมีเสียงสะล้อซอซึงรอรับนักท่องเที่ยวกับบรรยากาศที่ร่มรื่นสวยงามในวัด สงบร่มเย็นกับขนม
พ้ืนเมอื งที่เตรียมรอนกั ท่องเทย่ี วสามารถเลือกกนิ หรือทำเองได้ ทำสด ๆ คือ ขนมวอ๊ ง หลงั จากพักเหนือ่ ยพอประมาณ
นักท่องเที่ยวก็ได้พบกับนักสื่อความหมายที่มีใบหน้ายิ้มแย้ม คล่องแคล่ว (ตุ๊แบงค์) เล่าเรื่องราวได้อย่างนุ่มนวล
ชัดเจนน่าฟังเพลิดเพลินประกอบกับบุคลิกท่าทางที่เป็นมืออาชีพเป็นพระนักพัฒนา พาเดินชมวัดไหว้พระขอพร
ฟังเร่อื งเลา่ ความสำคัญของแตล่ ะจดุ และทำบุญตามศรัทธา ไหวพ้ ระขอพร อม่ิ บญุ และสุขใจปิดทา้ ยด้วยขนมจีนที่เป็น
อาหารขึ้นชือ่ เมื่อมาวดั ไทยสามัคคีตอ้ งมากินขนมจีน ปิดทา้ ยส่งนักท่องเท่ียวกลบั บ้าน
สรปุ ผลจากการทดลองทำทวั ร์นำร่อง

จากการสรุปของทีมฯ พบว่าด้านปัญหาอุปสรรค การจัดการท่องเที่ยว นักท่องเที่ยวมาไม่พร้อมเพรียงกัน
เน่อื งจากมาจากหลายพืน้ ที่จึงทำให้เวลาคลาดเคล่อื นกันเสยี เวลาไปกับการรอคนให้พร้อมเพรียงกัน

ด้านการบริการ การบริการนำเที่ยว ณ วัดไทยวัฒนารามนักท่องเที่ยวกลุ่มใหญ่ ประกอบกับทัศนียภาพ
วัดสวยงามนักท่องเท่ยี วส่วนหน่ึงไมส่ นใจฟังเร่ืองเล่า ถา่ ยรูปตลอดเสน้ ทางจากขอ้ คน้ พบ ทีมจะต้องแบ่งนักท่องเท่ียว
ออกเป็นกลุ่มๆละ10-15 คนต่อผู้นำเที่ยว 2 คน และต้องสลับฐานกันเดินแบบเวียนฐานเพื่อไม่ให้นักท่องเที่ยวแออดั
กัน ทีมฯเคยมีประสบการณ์รับนักท่องเที่ยวต่างจังหวัด 50 คน แต่เอาอยู่เพราะส่วนใหญ่เป็นคนต่างถิ่นและ
กลุ่มเดียวกนั มาพร้อมกันกลับพร้อมกันคร้ังนี้จงึ ได้ประสบการณ์ใหม่ในการจัดการท่องเท่ียวว่าเมื่อมปี ัจจัยบางอยา่ ง
เปลี่ยนไปก็ต้องปรับเปลี่ยนเทคนคิ วิธีการ การทำการท่องเที่ยวกับกลุ่มนักท่องเทีย่ วอาจไม่มีสูตรสำเร็จอาจต้องปรับ
ตามสถานการณ์และวิเคราะห์กลุ่มนักท่องเที่ยวก่อนจัดกิจกรรมรับนักท่องเที่ยวทุกครั้งทุกกลุม่ บทเรียนในครัง้ นี้ได้
สรา้ งประสบการณ์ใหม่ให้ทมี ได้แลกเปล่ยี นเรียนรถู้ ึงวิธีการตงั้ รบั การเตรียมการรับนักท่องเท่ยี วให้เหมาะสมท่ีสดุ และ
จากข้อเสนอแนะจากผู้แทน ททท และผู้อำนวยการวิทยาลัยชุมชนตากทำให้ทีมได้แนวทางในการบริหารจัดการ
การทอ่ งเทย่ี วเพ่มิ ขน้ึ พร้อมนำไปปรบั ใช้ นำมาเป็นบทเรียนประสบการณท์ ี่ทมี ฯต้องพัฒนาต่อไป

ขอ้ ประทับใจ การดำเนนิ การจัดการทอ่ งเท่ียวภาพรวมทีมประเมินจากประสบการณ์ การร่วมถอดบทเรียนได้
ข้อสรุปว่าความหลากหลายของบริบทพ้ืนที่ ทำให้นักท่องเที่ยวได้สัมผัสกับชุมชนที่หากเดินทางมาเที่ยวเองอาจได้
เพียงภาพสวยกลบั ไป แต่พอมาเที่ยวกับการจัดการท่องเที่ยวโดยชุมชนนักท่องเที่ยวได้สัมผัสวิถถี ิ่น เข้าใจ ได้ความรู้
ได้ประสบการณ์และสว่ นใหญป่ ระทับใจ การที่ชมุ ชนนำพืชผักหรือผลิตภณั ฑ์ชมุ ชนมาขายเปน็ สินคา้ ท่รี าคาไม่แพงแต่
คุณภาพมากมายคนส่วนใหญ่ชอบซื้อกลุ่มที่รับนักท่องเที่ยวเองก็มีความสุขที่ได้นำเสนอประเพณีวัฒนธรรมของตน
เกิดความภูมิใจ รักและหวงแหนทรัพยากรมากขึ้น ผู้ประกอบการในชุมชนได้นำสินค้ามาจำหน่ายในช่วงเวลาเพียง
ชั่วขณะขายของได้หมด เกนิ ความคาดหมาย สรา้ งรายได้ สรา้ งความสุข หลังจากสถานการณโ์ ควดิ 19 ระบาดทกุ อยา่ ง
ซบเซาไปมาก เมื่อจัดการทดลองครัง้ นี้ทำให้ทุกฝ่ายต่างชื่นชอบและหันมารว่ มมือกันอย่างจรงิ จัง สนับสนุน ต่อยอด
อย่างเตม็ กำลัง ซึง่ ทำให้เกิดการเช่ือโยงโครงข่ายอยา่ งแทจ้ ริง