หัวใจชายหนุ่

หัวใจชายหนุ่ม

ชื่อและประวตั ผิ ู้แต่ง

พระบาทสมเดจ็ พระรามาธิบดีศรีสินมหาวชิราวธุ ฯพระมงกุฎเกลา้
เจา้ อยหู่ วั เป็พระมหากษตั ริยร์ ัชกาลท่ี 6 แห่งพระบรมราชจกั รีวงศ์ เสดจ็
พระราชสมภพเม่ือ วนั เสาร์ เดือนย่ี ข้ึน 2 ค่า ปี มะโรง ตรงกบั วนั ท่ี 1
มกราคม พ.ศ. 2423 เป็นพระราช โอรสพระองคท์ ่ี 29 ในพระบาทสมเดจ็

พระจุลจอมเกลา้ เจา้ อยหู่ วั และเป็นสมเดจ็ เจา้ ฟ้าองคท์ ี่ 2 ในจานวน 9
พระองคท์ ่ีประสูติ เสวย ราชสมบตั ิเมื่อวนั เสาร์ที่ 23 ตุลาคม ปี จอ
พุทธศกั ราช 2453 และเสดจ็ สวรรคตเมื่อวนั ที่ 26 พฤศจิกายนกายน พ.ศ.
2468 รวมพระชนมพรรษา 46 พรรษา เสดจ็ ดารงราชสมบตั ิรวม 16 ปี ทรง
ไดร้ ับการถวายพระราชสมญั ญาเมื่อเสดจ็ สวรรคตแลว้ วา่ "สมเดจ็ พระมหา

ธีรราชเจา้ " พระองคเ์ ป็นพระมหากษตั ริยใ์ นพระราชวงศจ์ กั รี พระองคแ์ รก
ที่ไม่มีวดั ประจารัชกาล ในเรื่อง “หวั ใจชายหนุ่ม” น้ี พระองคไ์ ดใ้ ชพ้ ระ
นามแฝงวา่ “รามจติ” ไดล้ งพมิ พค์ ร้ังแรกในหนงั สือพิมพด์ ุสิตสมติ ราย
เดือนเมื่อ พ.ศ. 246

ช่ือและนิสัยตัวละคร

นายประพนั ธ์ เป็นผนู้ ิยมวฒั นธรรมตะวนั ตกอยา่ งผดิ ๆ ซ่ึงบางส่ิงไม่
ถูกตอ้ งตามธรรมเนียมของไทย อนั เปรียบเหมือนการดูถูกบา้ นเกิดเมือง
นอน เช่น คากล่าวท่ีวา่ “ อีกอยา่ งหน่ึงใน เมืองไทยยงั มีคนครึอยมู่ าก ที่
ชอบเกบ็ ลูกสาวไม่ใหเ้ ห็นผชู้ าย ” ซ่ึงท่ีจริงแลว้ เป็น ธรรมเนียมที่ดีของไทย

ท่ีกลุ สตรีท่ีดีงามมกั จะเก็บ ตวั อยแู่ ต่ในบา้ น เพอื่ ฝึ กการบา้ น การเรือน อีก
ประการกม็ ีจิตใจท่ีออ่ นไหวครั้งเม่ือเห็นจดหมายท่ีส่งใหแ้ ก่แม่อุไรนนั้ ถูก

ฉีกเป็นเศษเลก็ เศษนอ้ ยร่วงออกมา “ ฉนั เทออกแลว้ จึงจาไดว้ า่ เป็น

จดหมายท่ี ฉนั มีไปถึงแม่อุไรนน่ั เอง ขอใหน้ ึกเถิดวา่ ฉนั สะดุง้ ปานใด”

ต้งั แต่คร้ังน้นั เองทาให้ ประพนั ธเ์ ปลี่ยนทศั นคติใหม่ๆท่ีมีต่อสตรีไทย ท้งั
ยงั เป็นห่วง

เป็นใยเสียดว้ ยซ้า ซ่ึง ถือวา่ เป็นส่ิงที่ดี ดงั ที่กล่าววา่ “ ถา้ เม่ือไรผหู้ ญิง ไทย
ที่ดีๆ พร้อมใจกนั ต้งั กติกาไม่ ยอมเป็นเมียคนที่เล้ียงผหู้ ญิง ไวอ้ ยา่ งเล้ียงไก่

เป็น ฝงู ๆเท่านนั้ แหละ ผชู้ ายที่มกั มาก จกั ตอ้ งเปลี่ยนความคิด และความ
ประพฤติ”

ชื่อและนิสัยตัวละคร

แม่อุไร จากคากล่าวของนายประพนั ธ์ที่วา่ “ขอบอกโดยยอ่ วา่ หล่อนเป็น
ผหู้ ญิง ท่ีงามที่สุดที่ฉนั เคยไดพ้ บในกรุงสยาม หล่อนคลา้ ยผหู้ ญิงฝร่ัง

มากกวา่ ผหู้ ญิงไทย” เห็นไดว้ า่ บุคลิก ดูเป็นคนมน่ั ใจในตวั เอง กลา้ คิดกลา้
พดู แบบคนตะวนั ตก แต่หากกาลเวลา เปล่ียนแปลงไปทาใหเ้ ห็นวา่ คนเรา
สามารถเปล่ียนพฤติกรรมกนั ได้ ตลอดเวลา ตราบใดท่ียงั ไม่หมดลมหายใจ
กิริยาดูหยาบกระดา้ ง ดูแคลน เห็นผดิ เป็นชอบ ดงั ท่ีวา่ “เห็นวา่ ถา้ โกรธผวั
ไดต้ ่อหนา้ คนเป็นเกียรติยศดี พดู จาตอ้ งข่ฟู ่ อๆ ราวกบั แมว ที่ดุเสมอ” และ

แสดงใหเ้ ห็นถึง กริยามารยาทท่ีไม่ใช่แบบแผนที่สุภาพเรียบร้อยของ คน
ไทย “แม่อุไรเดินกระทืบตีนปังๆ ข้ึน ไปถึง หอ้ งรับแขก นงั่ ลงทาหนา้ มู่ทู่
ไม่พดู ไม่จาอะไรเป็นครู่ใหญ่ๆ” อีกส่ิงหน่ึงคือ การท่ีไม่รู้จกั รักษานวล
สงวนตวั ยอมทอด กายใหช้ ายถึงสองคน คือ นายประพนั ธ์ ทาใหท้ อ้ งก่อน

แต่ง และพระยาตระเวน นคร ที่มีนางบาเรออยแู่ ลว้ ถึง ๗ คน ทาใหผ้ ดิ หวงั
ในความรักซ้าแลว้ ซ้าเล่า

ช่ือและนสิ ัยตวั ละคร

พระยาตระเวนนคร เป็ นคนเจ้าชู้ประเภท เสือผู้หญิง ดงั ที่ นายประพนั ธ์
กล่าวไว้ว่า “ถ้าเห็นผู้หญิง สวยๆ และมีคนตอมจะต้องพยายามให้ได้หญงิ
คนน้ัน จนได้ แต่ได้แล้วมัก จะเบ่ือ” ท้งั ยงั มีปัญญาทเี่ ฉลยี วฉลาด จากการ
ท่ี ยงั ไม่ยอมตกลงเป็ นผวั เมยี โดยราชการกบั แม่อไุ ร ทําให้ไม่ต้องคอยพา

แม่อไรไปออกงานสังคมมากนัก จึงมโี อกาสท่จี ะ พบปะกบั หญงิ ใหม่ๆ ได้

ตลอดเวลา หลวงพเิ ศษผลพานิช เป็ นพ่อค้าที่ม่งั มี แต่มคี วามจริงใจ ดงั คํา
ทว่ี ่า “จริงอยู่หลวงพเิ ศษน้ันรูปร่างไม่ใช่ เทวดาถอดรูป แต่หวงั ใจว่าคงจะ

เข้าลกั ษณะขนุ ช้าง คือ ถึงรูปช่ัวใจช่วงเหมือน ดวงเดือน” จงึ นับว่าเป็ นบุญ

ของแม่อุไรทไี่ ด้พบคนทดี่ ี

หวั ใจชายหนุ่ม : ชีวติ รัก ของชายหนุ่ม

มุ่งแสดงใหเ้ ห็นวา่ การแต่งงานของคนหนุ่มสาวที่มาจากการชอบ พอกนั
เพยี งเปลือกนอก ขาดการรู้จกั และเขา้ ใจกนั อยา่ งแทจ้ ริงยอ่ มไม่ยงั่ ยนื และ
อบั ปางลงอยา่ งง่ายดาย เร่ืองของแม่อุไรยงั ใหบ้ ทเรียนเป็นรูปธรรมแก่
ผอู้ ่านรุ่นหนุ่มสาววา่ การใชเ้ สรีภาพในทางท่ีผดิ โดยปล่อยเน้ือปล่อยตวั

จนกระทง่ั พลาดพล้งั ชิงสุกก่อนห่ามจะตอ้ งประสบชะตากรรมอนั
เลวร้าย อยา่ งไรบา้ งในชีวิต

หัวใจชายหนุ่ม : การรับวฒั นธรรมตะวันตกของชาวสยาม

ประพนั ธ์ปฏิเสธท่ีจะแต่งงานกบั หญิงท่ีบิดามารดาเลือกใหเ้ พราะเห็น วา่
เธอไม่ ทนั สมยั แต่เมื่อเขาไดแ้ ต่งงานกบั ผหู้ ญิงท่ีเขาเรียกเอง ชีวิต คูข่ อง
เขา กลบั มีปัญหาอยา่ งมากเพราะถึง แมเ้ ขาจะเลือกคูค่ รองดว้ ยรสนิยม
แบบ ตะวนั ตก แต่เมื่อแต่งงานแลว้ เขากลบั พบวา่ หญิง ท่ีไดร้ ับการเล้ียงดู

แบบ ตะวนั ตกใหม้ ีอิสระอยา่ งเตม็ ทีไม่เหมาะสมแก่เขา เม่ือประพนั ธแ์ ละ
แม่อุไรไม่ ยอมปรับตวั เขา้ กนั จึงตอ้ งอยา่ ขาดจากกนั ในตอนทา้ ยเรื่อง
ประพนั ธ์ตกลงใจ จะแต่งงานใหม่กบั ผหู้ ญิงที่เขาพอใจและผใู้ หญ่ก็
เห็นชอบ เห็นไดช้ ดั เลยวา่ เม่ือ ประพนั ธ์สามารถปรับความคดิ แบบ
ตะวนั ตกใหส้ อดคลอ้ งกบั วฒั นธรรมไทย และเปล่ียนแปลงพฤติกรรมให้

เป็นไปทางที่ดีข้ึน ชีวติ ของเขากม็ ี ความสุข ประสบผลสาเร็จ ดงั น้นั การ
รับวฒั นธรรมตะวนั ตกยา่ งไม่ ถูกตอ้ งจะส่งผลร้าย แก่ตนเอง

หัวใจชายหนุ่ม : จดหมายจริง หรือองิ นิยาย

พระบาทสมเด็จพระมงกฎุ เกลา้ เจา้ อย่หู วั ทรงเลอื กเสนอแนวคิดท่ี ผา่ น
รูปแบบงานเขียนประเภทนวนิยายซง่ึ ถือว่าเป็น รูปแบบการประพนั ธ์ ท่ี
สามารถสรา้ งความสมจรงิ ไดม้ ากท่ีสดุ แมห้ วั ใจชายหน่มุ จะเป็นเร่อื ง
สมมติขนึ้ แต่พระองคท์ รงใชก้ ลวิธีในการนาํ เสนอหลากหลายประการท่ี
ทาํ ใหผ้ อู้ า่ นรูส้ กึ ราวกบั วา่ เรอ่ื งนีเ้ ป็นเรื่องจรงิ

เนื้อเร่ืองหัวใจชายหนุ่ม
จดหมายฉบบั ที่ ๑
เรือ “ โอยามะมารุ ”
เดินในทะเลแดง
วนั ท่ี ๒๓ กนั ยายน , พ.ศ. ๒๔๖-

ถึงพอ่ ประเสริฐเพือ่ นรัก

เพื่อนคงนึกเคืองฉนั อยแู่ ลว้ ละสิ ท่ีฉนั ยงั ไม่ไดเ้ ขียนจดหมายมาถึงเพอ่ื น
ก่อนหนา้ น้ี. ที่จริงฉนั อยากเขียนมานานแลว้ , แต่มนั ทาใจไม่ลงวา่ จะเขียน
วา่ กระไร. จ่ึงรีๆ รอๆ มาจนถึงวนั น้ี. นี่ไม่ใช่เพราะไม่คิดถึงเพื่อนหามิได,้
แต่ตรงขา้ มฉนั คิดถึงเหลือเกินจนไม่รู้จะเขียนไปอยา่ งไรถูก, ต้งั แต่จากกนั

มาแลว้ ฉนั คิดถึงเพ่อื นทุกวนั , จริงๆ นะไม่แกลง้ พดู เลยและฉนั ออกนึก
ริษยาเพื่อนพิลึกดว้ ย. นึกถึงตวั เองที่มาตกอยใู่ นที่อยา่ งไร, และพอ่
ประเสริฐตกอยใู่ นที่อยา่ งไร จะไม่ใหฉ้ นั ริษยาอยา่ งไรได้ ? ส่วนฉนั สิมา
ตกอยบู่ นเรือซ่ึงกาลงั แล่นอยใู่ นทะเลแดง, ร้อนแทบสิ้นสติ, และเดินห่าง
ออกจากถิ่นที่เคยไดร้ ับความสุข แลดูไปขา้ งหนา้ กห็ วงั ไดแ้ ต่จะไดเ้ ห็น

ความคบั แคบและอึดอดั ใจ อยา่ เขา้ ใจผดิ วา่ ฉนั ไม่รักกรุงสยามหรือชาติ
ไทย. ชาติบา้ นเมืองของฉนั ทาไมฉนั จะไม่รู้จกั รัก, แต่เป็นธรรมดาคนเรา
ตอ้ งมีความรักหลายอยา่ ง, เช่น รักพอ่ แม่หรือญาติพี่นอ้ งกผ็ ดิ กบั การรักลูก
รักเมียจริงไหม ? การรักเมืองไทยเปรียบเหมือนรักพอ่ แม่, แต่การรักเมือง
องั กฤษเหมือนรักเมีย, แลว้ กเ็ มื่อตอ้ งจากเมืององั กฤษมาเมืองไทย จะไม่ให้

ฉนั อาลยั ไดห้ รือ ? คนเราที่ไม่เคยพน้ จากอกพอ่ แม่กร็ ู้สึกพอใจอยแู่ ลว้ ใน
การท่ีอยบู่ า้ นพอ่ บา้ นแม่ , แต่พอไดเ้ คยออกไปเห็นส่ิงงามๆ และพบคน
อื่นๆ นอกบา้ นแลว้ คงรู้สึกวา่ บา้ นพ่อแม่เป็นที่คบั แคบอึดอดั อยบู่ า้ ง, ท้งั
การคุยกบั คนแก่ครึอยา่ งพอ่ แม่ กค็ งไม่ออกรสเท่าคุยกบั หนุ่มๆ สาวๆ ,
จริงไหม ?

ขอใหน้ ึกดูเถิดเพอ่ื นเอ๋ย. ต่อน้ีไปฉนั จะไม่มีเวลาไดไ้ ปดูละครอยา่ งที่เราได้
เคยไปดว้ ยกนั บ่อยๆ ในลอนดอน, จะไม่ไดไ้ ปเท่ียวกินขา้ วตามเร็สตอรังต์
และดูผหู้ ญิงสวยๆ และท่ีร้ายที่สุด จะไม่ไดเ้ ตน้ รา ! พอ่ ประเสริฐกร็ ู้อยแู่ ลว้
วา่ การเตน้ ราเกือบจะเป็นชีวติ ของฉนั ทีเดียว เม่ือยงั อยเู่ มืองนอกดว้ ยกนั ,

เพือ่ นเคยลอ้ วา่ ถา้ ฉนั ไม่ไดเ้ ตน้ รานานๆ ถึงปวดทอ้ ง ! นี่ต่อไปฉนั มิตอ้ ง
ปวดทอ้ งแยห่ รือ ? แต่พดู กนั จริงๆ นะ, อา้ ยการเตน้ รานะ มนั กไ็ ม่สู้สาคญั
นกั ดอก. มนั สาคญั อีเร่ืองที่จะไม่ไดก้ อดผหู้ ญิงนน่ั แหละ. ถา้ ไมม่ ีเตน้ รากนั
บา้ ง เราจะวิ่งไปกอดเขาด้ือๆ ใครเขาจะยอม. อีกอยา่ งหน่ึงในเมืองไทยยงั มี
คนครึเหลืออยมู่ าก ท่ีชอบเกบ็ ลูกสาวไม่ใหใ้ ครพบเห็นผชู้ าย, เพราะฉะน้นั

ดูออกจะหาโอกาสไดช้ ่ืนใจยากอยสู่ กั หน่อย. ฉนั นึกๆ ไปแทบอยากพาเอา
ลิลี่เขา้ ไปเสียดว้ ยแลว้ เทียว, แต่กน็ ึกสงสารหล่อนจะตอ้ งไปตกอยใู่ นหมู่
คน “ อนั ศิวิไลซ์ ” จะทนทานไม่ไหว. ท่านบิดามารดาของฉนั นะท่านทา
โกพ้ อใชจ้ ริงอย,ู่ แต่พ้นื ของท่านไม่ใช่ “ศิวิไลซ์” จริงจงั ดอกนะเพ่อื น.

ฉนั ไดห้ วงั อยวู่ า่ ในระหวา่ งเวลาเดินทางทะเล บางทีจะไดม้ ีโอกาสพบปะ
สมาคมกบั ผหู้ ญิงอะไรบา้ งสกั คนสองคน. พอลงเรือฉนั กต็ ้งั ใจมองหาผทู้ ่ี
หนา้ ตาท่าทางจะพอแกข้ ดั ได,้ และฉนั นึกกระหยมิ่ ใจเมื่อไดเ้ ห็นผหู้ ญิงคน
๑ ซ่ึงออกจะพอใช.้ เขาช่ือ มิสส์ มิลเล่อร์, รูปร่างออกจะคลา้ ยๆ ลิลี่, ซ่ึงทา
ใหฉ้ นั คิดถึงลิลี่พิลึก, แตก่ ม็ ีความเสียใจท่ีจะตอ้ งกล่าววา่ เขาค่อนขา้ งจะ

จองหองอยหู่ น่อย, เพราะถึงแมฉ้ นั กบั หล่อนนงั่ กินขา้ วอยโู่ ตะ๊ เดียวกนั ก็
จริง หล่อนไม่ใคร่จะยอมพดู กบั ฉนั เลย. หรือจะเป็นเพราะหล่อนกลวั ตา
พอ่ ของหล่อนกไ็ ม่ทราบ, เพราะตาพอ่ น้นั หนา้ ตาแกออกจะบา้ ระห่ึมอยสู่ กั
หน่อย. แต่เพอื่ นกร็ ู้อยแู่ ลว้ วา่ ฉนั เป็นคนท่ีพยายามปานใด, เพราะฉะน้นั ใน
ไม่ชา้ มิสส์มิลเล่อร์กต็ กลงตอ้ งพดู กบั ฉนั . ฉนั นึกออกยนิ ดีวา่ จะไดม้ ีเพอ่ื น

เดินทางท่ีอาจจะช่วยทาใหใ้ จคอ่ ยหายเหี่ยวสกั หน่อย, แต่ที่ไหนเล่า ในไม่
ชา้ กไ็ ดค้ วามวา่ หล่อนจะไปเพียงอียปิ ตเ์ ท่าน้นั ฉะน้นั พอถึงอียปิ ต์ หล่อนก็
ข้ึนจากเรือ. ฉนั หวงั ใจอยวู่ า่ จะไดเ้ ห็นหล่อนแสดงความเสียใจสกั เลก็ นอ้ ย
ในการที่ตอ้ งจากกนั , แต่เปล่าเลย ! หล่อนมวั แต่โบกผา้ เช็ดหนา้ ใหใ้ ครคน

๑ ที่มาคอยรับอยทู่ ่ีท่าเรือ, และซ่ึงฉนั เขา้ ใจวา่ ดูเหมือนจะเป็น “หวานใจ”
ของหล่อน !

จวนถึงเวลาตอ้ งส่งจดหมายแลว้ , เพราะฉะน้นั ตอ้ งขอจบที. ถา้ พอ่
ประเสริฐมีโอกาสขอใหบ้ อกลิล่ีวา่ ฉนั ฝากความรักมาถึงหล่อนดว้ ย.

จากเพอื่ นท่ีรัก.
ประพนั ธ์
จดหมายฉบบั ท่ี ๔
ถนนหวั ลาโพง
วนั ท่ี ๑ ธนั วาคม , พ.ศ. ๒๔๖-

ถึงพอ่ ประเสริฐเพอ่ื นรัก.

ฉนั ไม่ไดเ้ ขียนจดหมายมาถึงพอ่ ประเสริฐเดือนกวา่ แลว้ , ซ่ึงไม่ใช่เพราะไม่
คิดถึง, แต่เพราะไม่ใคร่จะมีเวลา ฉนั ไดจ้ บั ปากกาข้ึนหลายหนแลว้ ดว้ ย
ความต้งั ใจที่จะเขียน, แต่เผอิญมีธุระอ่ืนมาแทรกเสียเสมอ.

ต้งั แต่ฉนั กลบั เขา้ มาถึง ฉนั ไดถ้ ูกคุณพอ่ พาไปหาใครต่อมิใครแทบไม่เวน้
แต่ละวนั , และฉนั ตอ้ งไหวค้ นมาเสียมากต่อมากจนนบั หนไม่ถว้ น, จนฉนั
แทบจะลงรอยเป็นท่าประนมอยเู่ สมอแลว้ . และหลงั กเ็ กือบโคง้ เสียแลว้
เพราะคานบั คนไม่ไดห้ ยดุ . คุณพอ่ ท่านต้งั ใจจริงๆ ที่จะทาตามหนา้ ที่พอ่ ,
คือช่วยลูกใหไ้ ดด้ ีตามแบบโบราณ. ท่านยงั แลเห็นไม่ไดเ้ ลยวา่ คนเรา

อาจจะไดด้ ีหรือมีช่ือเสียงไดโ้ ดยอาศยั ความสามารถของตวั เอง นึกๆ ไปท่ี
จริงกน็ ่าขนั ท่ีเราไดอ้ ุตส่าห์ออกไปหาวชิ าถึงเมืองนอก, แลว้ กลบั มาถึงบา้ น
กต็ อ้ งมาเดินเขา้ ทา้ ยครัวเท่าๆ กบั คนที่ไม่ไดไ้ ปเมืองนอกเสียเลยนน่ั เอง.

ความปรารถนาอนั ยง่ิ ใหญ่ของคุณพ่อกค็ ืออยากใหฉ้ นั ไดเ้ ขา้ ไปรับราชการ
ในพระราชสานกั . แต่ผทู้ ี่ตอ้ งการเขา้ ไปรับราชการในพระราชสานกั สมยั น้ี

มนั มีมากมายจนเหลือตาแหน่ง, เพราะฉะน้นั ฉนั กเ็ ขา้ ไปไม่ได้ คุณพอ่ พา
ฉนั ไปหาเจา้ คุณผสู้ าเร็จราชการมหาดเลก็ , ท่านกพ็ ดู จาปราศรัยอยา่ งดี, แต่
ท่านแสดงความเสียใจวา่ ไม่มีตาแหน่งวา่ งจริงๆ. ในช้นั ตน้ ฉนั ออกจะไม่
ใคร่เชื่อ, เพราะมน่ั ใจเสียวา่ เขาไม่ตอ้ งการคนหวั นอก, โดยเกรงจะไม่
หมอบราบคาบแกว้ อยา่ งเตม็ ท่ี, แต่ฉนั สืบๆ ดูจึงไดค้ วามวา่ แทจ้ ริงตาแหน่ง

เขาบรรจุไวเ้ ตม็ แลว้ จริงๆ จนไม่มีท่ีวา่ ง, และยงั มีคนคอยจะเขา้ อีกมาก,
และในพระราชสานกั เวลาน้ีมีนกั เรียนยโุ รปหลายคนอยใู่ นตาแหน่งดีๆ
ดว้ ย, เม่ือเขา้ รับราชการในพระราชสานกั ไม่ไดเ้ ช่นน้นั แลว้ , ฉนั กเ็ ที่ยว
ระเหระหน หางานทาอยหู่ ลายวนั , พบแต่ที่เตม็ ๆ เสียแทบทุกแห่ง ฉะน้นั
จนบดั น้ีฉนั ก็ยงั ไม่ไดร้ ับราชการ. ฉนั ไดบ้ อกคุณพ่อวา่ ฉนั จะลองประกอบ

อาชีพทางคา้ ขายดูบา้ ง, แต่ท่านกไ็ ม่ยอมท่ีจะใหฉ้ นั ทาเช่นน้นั . ท่านวา่
คา้ ขายไม่มีหนทางที่จะเป็นใหญ่เป็นโตต่อไปได,้ และถึงจะทามาคา้ ขายดี
อยา่ งไรๆ กจ็ ะเป็นอะไรไม่ได้ นอกจากขนุ นางกรมท่าซา้ ย, ท้งั กวา่ จะได้
เป็นหลวงกอ็ ีกหลายปี , แลว้ อาจจะเป็นหลวงต้งั แต่อายุ ๓๐ เมื่ออายุ ๔๕ จึง

ไดเ้ ป็นพระ , แลว้ กย็ งั เป็นพระอยจู่ นทุกวนั น้ี, และไม่แลเห็นทางท่ีจะได้
เป็นพระยาดว้ ย

พอฉนั กลบั ถึงบา้ นไดส้ ัก ๗ วนั คุณพอ่ กบ็ อกวา่ ไดห้ าเมียไวใ้ หค้ นหน่ึง
แลว้ ! ฉนั หมายวา่ ท่านพดู เล่นจึงหวั เราะ, แต่พดู กนั ไปพดู กนั มาจึงรู้วา่ ท่าน

พดู จริงๆ ไม่ใช่พดู เล่น. ผหู้ ญิงน้นั คือแม่กิมเนย้ ลูกสาวอากรเพง้ , ซ่ึงพอ่
ประเสริฐกค็ งจะรู้อยวู่ า่ เป็นคนมงั่ มีพอใชอ้ ย.ู่ ท้งั คุณพอ่ คุณแม่สรรเสริญ
เยนิ ยอมากวา่ เป็นคนดีนกั , วเิ ศษต่างๆ ราวกบั นางฟ้าตกลงมาจากสวรรค์
ฉนั บอกวา่ ฉนั ยงั ไม่ไดเ้ ห็นตวั ผหู้ ญิงน้นั เลย จะใหร้ ับรองวา่ จะแต่งงานกบั
เขาอยา่ งไรได,้ คุณพอ่ กลบั พดู อยา่ งหนา้ ตาเฉยวา่ : “ พอ่ รับรองวา่ เขาเป็น

คนดี สมควรแก่ลูกดว้ ยประการท้งั ปวง” ฉนั ตอบวา่ ฉนั เชื่อแลว้ วา่ เขาเป็น
คนดีจริงตามที่คุณพอ่ กล่าวแลว้ ทุกประการ, แต่ตอ้ งขอใหค้ ุณพอ่ เขา้ ใจวา่
ฉนั เป็นคนที่ไดไ้ ปเรียนมาจากยโุ รปแลว้ , จะแต่งงานอยา่ งท่ีเรียกวา่ คลุมถุง
ชนไม่ไดเ้ ลย. ท่านออกจะฉุนเอาใหญ่. เสียงอึงคบั บา้ น, จนคุณแม่ตอ้ งไกล่
เกล่ียวา่ ขอใหฉ้ นั ไดด้ ูตวั แม่กิมเนย้ เสียก่อน แลว้ จึงคอ่ ยตกลงไปสู่ขอกนั

จะดีกวา่ , คุณพอ่ จึงตกลงตาม. พอลุกออกมาพน้ หนา้ คุณพอ่ คุณแม่แลว้ ฉนั
รีบจบั ตวั ประภาซกั ดูวา่ รู้จกั แม่กิมเนย้ หรือเปล่า. เขาตอบวา่ รู้จกั . ฉนั ถามวา่
เป็นอยา่ งไร, ประภากต็ อบแต่วา่ : “ คุณพี่คอยดูเอาเองกแ็ ลว้ กนั ” แลว้ ก็
หวั เราะ. ฉนั จะซกั เท่าไรกไ็ ม่ตอบตรงๆ เลย, เป็นแต่หวั เราะอยเู่ รื่อย
เท่าน้นั . ฉนั หวงั ใจวา่ หนา้ ตาเจา้ หล่อนจะไม่เป็นนางงิ้วตุง้ แช่อะไรตวั ๑!

ฉนั ขอบอกโดยจริงวา่ ต้งั แต่ฉนั เขา้ มาถึงกรุงเทพฯ แลว้ ฉนั ยงั ไม่ไดพ้ บ
ผหู้ ญิงท่ีตอ้ งตาเลย, จนทาใหน้ ึกวา่ จะตอ้ งเลยเป็น “ แบซะเล่อร์ ” เสียละ
กระมงั . แต่พวกเพอื่ นๆ เขาพากนั หวั เราะและบอกวา่ ใหด้ ูๆ ไปก่อนเถิดคง
จะพบที่ดีเขา้ บา้ ง, สมยั น้ีผหู้ ญิง “ ฟรี ” ข้ึนกวา่ แต่ก่อนมากและพบปะง่าย
กวา่ ดว้ ย. ความจริงมีอยอู่ ยา่ ง ๑ คือ ในเวลาน้ีเห็นผหู้ ญิงไทยไวผ้ มยาว

มากกวา่ เมื่อก่อนเราไปเมืองนอกเป็นอนั มาก ; คนไวผ้ มส้นั เกือบจะมีเหลือ
แต่คนแก่กบั ไพร่ๆ เท่าน้นั แลว้ . ขอ้ น้ีเป็นขอ้ ควรยนิ ดีอย,ู่ เพราะการไวผ้ ม
ยาวทาใหผ้ หู้ ญิงสวยข้ึนมากเป็นแน่นอน. นี่กย็ งั คงมีอีกช้นั ๑ ท่ีจะเดินข้ึน
ต่อไป, คือการนุ่งผา้ ใหผ้ ดิ กบั ผชู้ าย. ในเวลาน้ีกม็ ีผหู้ ญิงนุ่งซิ่นอยกู่ บั บา้ น

บา้ งแลว้ , แต่ยงั ไม่กลา้ นุ่งไปไหนมาไหน. เพราะยงั ไม่มีใครเป็นหวั หนา้ นา
“ แฟแช่น ” นุ่งซิ่นข้ึน. ถา้ ผหู้ ญิงไทยเรานุ่งซ่ินคงงามเป็นแน่...

ในกรุงเทพฯ น้ีมีขอ้ เสียสาคญั ที่หาท่ีเที่ยวยากจริงๆ . เพราะขาดเร็สตอรังต์
และโรงละครดีๆ อยา่ งลอนดอน. พวกโฮเตล็ ฝร่ังทางบางรักมีอยกู่ จ็ ริง, แต่
มนั กไ็ ม่ถึงใจเลย, และไปสกั คร้ังสองคร้ังกเ็ บื่อ, เพราะนอกจากจะไปกิน

อาหารหรือเคร่ืองด่ืมแลว้ กไ็ ม่มีอะไรท่ียวนใจใหส้ นุกเลย. พวกผู้
หญิงไทยๆ เขาไม่ใคร่จะไปตามโฮเตล็ เหล่าน้นั , โฮเตล็ เจ๊กกไ็ ดเ้ กิดมีข้ึน
หลายแห่ง, แต่มนั ยงิ่ ซ้าร้ายไปกวา่ โฮเตล็ ฝรั่ง, เพราะกบั ขา้ วของกินกเ็ ตม็
กลืน, และไม่ใคร่จะพบคนไทยดว้ ย, มีแต่เจก๊ แน่นๆ ไปท้งั น้นั . ละครกม็ ีดู
อยโู่ รงเดียว, แต่ดูสองหนกเ็ บ่ือ, เพราะเร่ืองท่ีเล่นมนั “ อนั ” เหลือ

ประมาณ, ภาพยนตร์แหละค่อยยงั ชวั่ หน่อย. ท้งั มีโอกาสไดพ้ บเห็นคน
ไทยๆ มากดว้ ย เมื่อคืนวานซืนน้ีเองฉนั ไดเ้ ห็นผหู้ ญิงที่ท่าทางออกจะเขา้ ที
คน ๑ ท่ีโรงพฒั นากร , แต่เห็นไม่ใคร่ถนดั เพราะนงั่ อยหู่ ่างกนั . ฉนั จะตอ้ ง
พยายามสืบสาวดูสกั หน่อยวา่ หล่อนเป็นใคร, ถา้ ไดค้ วามจะบอกข่าวมาให้
เพื่อนทราบดว้ ย.

แต่เพอ่ื นที่รัก.
ประพนั ธ์
จดหมายฉบบั ท่ี ๕
ถนนหวั ลาโพง
วนั ที่ ๑๕ ธนั วาคม , พ.ศ. ๒๔๖-

ถึงพอ่ ประเสริฐเพือ่ นรัก.

ฉนั มีขา่ วท่ีจาจะตอ้ งรีบบอกมาใหท้ ราบ, คือฉนั ไดต้ กลงเขา้ รับราชการ
แลว้ . คุณหลวงพิพฒั น์ไปจดั การอยา่ งไรไม่ทราบ, แต่ในที่สุด ฉนั เป็นอนั
ไดเ้ ขา้ รับราชการในกรมพานิชยแ์ ละสถิติพยากรณ์. งานท่ีตอ้ งทาไม่มีอะไร
แปลกพอท่ีจะตอ้ งเล่ามาใหเ้ พ่ือนฟังโดยพสิ ดาร, เพราะฉะน้นั ขอยตุ ิไวเ้ ถิด.

คุณพอ่ ไดพ้ าฉนั ไปดูตวั แม่กิมเนย้ แลว้ . หนา้ ตาเจา้ หล่อนเหมือนนางซุนฮู
หยนิ , ตายาว, หลงั ตาช้นั เดียว, แต่ผวิ ขาวดี, และรู้จกั แต่งผมดีพอใช.้ การ
แต่งตวั ของหล่อนกใ็ ชเ้ ส้ือผา้ ดีๆ. ถูก “ แฟแช่น ” แต่แต่งเคร่ืองเพชรมาก
เหลือเกิน ; มีอะไรต่อมิอะไรหอ้ ย , แขวน , และติดพะรุงพะรังไปท้งั ตวั จน